Verslag van de zittingen van de Assemblee van de Interparlementaire Unie; Verslag van een bijeenkomst; Verslag van de 121e zitting van de Assemblee van Interparlementaire Unie
Staten-Generaal — Kamerstuk Verslag van een bijeenkomst
Datum: 2014-06-30 00:00:00.000000
Rechtsgebied: Wetgeving


Staten-Generaal
 1/2
 Vergaderjaar 2009-2010 K
 
 
 
 KST139676
 2009-2010
 K
 
 29 679
 Verslag van de zittingen van de Assemblee van de Interparlementaire
Unie
 
 
 
 
 Nr. 
 11
 VERSLAG VAN DE 121E ZITTING
 Vastgesteld 11 januari 2010
 Inleiding
 Van 19 tot en met 21 oktober 2009 heeft in Genève de 121e
zitting van de Assemblee van de Interparlementaire Unie (IPU) plaatsgevonden.
Van de zijde van de Nederlandse Groep van de IPU is naar deze zitting een
delegatie afgevaardigd die bestond uit de volgende leden: Atsma (voorzitter),
Ferrier, Waalkens, leden van de Tweede Kamer en Vedder-Wubben, lid van de
Eerste Kamer. De griffier Interparlementaire Betrekkingen, Nieuwenhuizen,
begeleidde de delegatie.
 Aan parallelle vergaderingen van de Association of Secretaries-General
(ASGP) werd deelgenomen door de heer Bakker, plv. Griffier van de Tweede Kamer
en de heer Hamilton, Griffier van de Eerste Kamer.
 Briefing op de Permanente Vertegenwoordiging te Genève
 Bij afwezigheid wegens verlof, resp. ziekte van de Chef de Poste en de
plv. Chef de Poste heeft de delegatie op maandag tijdens een lunch een ontmoeting
gehad met enkele medewerkers van de Permanente Vertegenwoordiging. Ieder van
hen gaf een uiteenzetting over de verschillende werk- en aandachtsgebieden
van de missie. In het bijzonder werd tijdens deze bijeenkomst ingegaan op
de werkzaamheden van de OCHA, het VN Office for the Coordination of Humanitarian
Affairs in relatie tot o.a. de werkzaamheden en taken van de United Nations
High Commissioner for Refugees (UNHCR) en het Internationale Rode Kruis. Verder
vormden de besprekingen in WTO-verband en de activiteiten van de World Health
Organization (WHO) en UNAIDS naar aanleiding van de recente H1N1-pandemie
en de voortgaande campagnes tegen de verdere verspreiding van HIV/AIDS in
de wereld onderwerp van gesprek.
 Vergaderingen van de Governing Council
 De Governing Council, het algemeen bestuur van de IPU, waarin alle leden/parlementen
met twee afgevaardigden zijn vertegenwoordigd, vergaderde op 19 en 21 oktober
2009. De voorzitter en de griffier van de delegatie woonden de vergaderingen
bij. De Council besloot allereerst het lidmaatschap van Niger
op te schorten wegens de ongrondwettelijke ontbinding van het parlement van
dat land en de arrestatie en vervolging van een aantal van zijn leden. Aan
de Commissie voor Mensenrechten van Parlementariërs werd het verzoek
gedaan de situatie van deze parlementariërs te onderzoeken.
 Een jaarlijks terugkerend onderwerp in de najaarsvergadering is de financiële
positie van de IPU-organisatie en de vaststelling van de bijdragen van de
parlementen voor het jaar 2010. Dankzij enkele vacatures, besparingen op reis-
en transportkosten en op vertaal- en uitgeverijkosten vertoont de rekening
van het lopende jaar 2009 een overschot van 432 000 Zwitserse francs
(ruim € 290 000). Op voorstel van het Executive Committee,
het dagelijks bestuur, besloot de Council 150 000 Zw.francs daarvan in
te zetten voor het Mensenrechtenprogramma, meer in het bijzonder voor de organisatie
van een seminar in Bogotá, Colombia, teneinde daarmee een bijdrage
te leveren aan een slepend conflict tussen het Colombiaanse Congres en de
andere staatsorganen van dat land over de mensenrechten. Voorts besloot de
Council een deel van het bedrag te bestemmen voor onderzoek naar de situatie
van enkele parlementariërs in Madagaskar. Weer een ander deel van de
niet uitgeputte middelen op de lopende rekening zal, zo besloot de Council,
worden bestemd voor de uitvoering van kinderrechtenprogramma’s, voor
projecten die zijn gericht op emancipatie in politiek en bestuur en voor projecten
en seminars inzake geweld tegen vrouwen.
 Met betrekking tot de jaarlijkse bijdragen van de leden/parlementen aan
de IPU besloot de Council tot een verhoging van de bijdragen van 2%
voor het jaar 2010, met dien verstande dat de bijdragen van de parlementen
uit de minst ontwikkelde zullen worden ontzien en dat een werkgroep advies
zal uitbrengen over de verdeelsleutel van het saldo van de bijdragen aan de
organisatie voor de periode 2011–2012. In dat advies zal aan de budgettaire
gevolgen van een mogelijk hernieuwd lidmaatschap van de Verenigde Staten aandacht
worden gegeven.
 De Governing Council nam vervolgens kennis van diverse activiteiten die
door de IPU worden ondernomen in samenwerking met de Verenigde Naties. De
leden stemden o.a. in met het voorstel om de IPU een grotere rol te geven
in het door de VN ontwikkelde initiatief te komen tot een groter onderling
begrip voor culturen en religies en tot het bestrijden van polarisatie en
extremisme, met de naam Alliance of Civilizations. De Council werd daarnaast
geïnformeerd over enkele op handen zijnde parlementaire vergaderingen
die eveneens in samenwerking met de VN zullen worden gehouden: de Wereld e-Parliament
Conference (nov. 2009 Washington, DC), een vergadering ter gelegenheid van
de World Summit on Food Security (Rome, 13 november) en de Parlementaire
Vergadering ter gelegenheid van de 15e sessie van de Conference of the Parties
to the United Nations Framework Convention on Climate Change (COP15, 16 december).
 De President van de IPU, de heer Theo-Ben Gurirab (Namibië) wees
de Council in het kader van aanstaande activiteiten o.a. op de door de IPU
te organiseren Derde Wereld Conferentie van Parlementsvoorzitters, die zal
plaatsvinden van 19 tot 21 juli in het hoofdkwartier van de VN in Genève.
 In de tweede vergadering van de Governing Council vond de verkiezing van
de secretaris-generaal plaats. De enige kandidaat voor deze functie, de zittende
functionaris de heer Anders B. Johnson, werd in een geheime stemming gekozen
met 177 stemmen voor, 45 stemmen tegen en zes onthoudingen.
 Vergaderingen van de 12+
 Op zondag 18 oktober en dinsdag 20 oktober vergaderde de groep
van westerse landen, traditioneel aangeduid als de 12+, ter voorbereiding
van de plenaire agenda en die van de Governing Council.
 Een debat vond plaats over de procedure die was voorzien voor de verkiezing
van een nieuwe secretaris-generaal. Diverse leden uitten onvrede over de geringe
transparantie en openheid van de procedure, die niet heeft geleid tot kandidaatstelling
van andere personen dan de zittende functionaris. De 12+ zal zich op korte
termijn sterk maken voor een duidelijke, open en transparante wervingen selectieprocedure
met betrekking tot de opvolging van de huidige secretaris-generaal.
 Naar aanleiding van een schriftelijke enquête onder de leden van
de 12+ vond een discussie plaats over de vraag of en zo ja, op welke wijze
de IPU en de VN meer zouden moeten samenwerken. Terwijl de leden de noodzaak
tot en de voordelen van meer samenwerking met de VN op zichzelf onderschreven,
liepen de denkbeelden over een toekomstige vorm van samenwerking nogal uiteen.
Denkbaar is dat de IPU, voorzien van een verdragsrechtelijke status van internationale
organisatie, zich opwerpt als wereldparlement. Samenwerking met de VN kan
echter ook worden verbeterd door, met behoud van de eigen juridische status
en doelstellingen, op meer terreinen activiteiten en prioriteiten onderling
af te stemmen. Wellicht is op de weg naar meer parlementaire samenwerking
ook een rol weggelegd voor regionale parlementaire organisaties, zoals bijvoorbeeld
de Raad van Europa, die zichzelf als gesprekspartner over dit onderwerp reeds
heeft gemeld. De vergadering besloot tot het vormen van een werkgroep die
met name de internationaalrechtelijke aspecten van diverse opties nader zal
verkennen.
 De vergadering van de 12+ sprak zich vervolgens uit over de vraag aan
welke van de voorgestelde onderwerpen voor een plenair debat over een zgn «emergency
item» zij haar stem zou geven. Door Iran en Oman was de situatie in
Gaza voor dit debat voorgedragen, Australië had het onderwerp «voedselveiligheid»
voorgesteld, Cuba wenste een plenair debat over de gevolgen van een in Honduras
gepleegde staatsgreep terwijl tenslotte Oeganda het voorstel had ingebracht
te debatteren over de noodzaak van meer landbouwkundig onderzoek teneinde
de gevolgen van natuurrampen beter te kunnen bestrijden. Besloten werd steun
te verlenen aan één voorstel waarin de door Australië en
Oeganda ingebrachte onderwerpen zouden worden gecombineerd. Door de voorzitter
van de Nederlandse delegatie werd de heer Waalkens
voorgedragen voor het lidmaatschap van de zgn «drafting committee»
die een ontwerp-resolutie voor dit debat zou voorbereiden.
 Op verzoek van de President van de IPU heeft de vergadering van de 12+
zich beraden over de voordracht van kandidaten voor twee vacatures in de Adviesgroep
inzake VN-aangelegenheden. Namens de delegatie stelde de heer Atsma zich voor een plaats in die commissie kandidaat. Tijdens de
122e vergadering van de IPU in het voorjaar van 2010 zal de President over
de vervulling van de vacatures een besluit nemen.
 De plenaire vergadering
 Na een stemming tijdens haar eerste plenaire bijeenkomst op maandag 20 oktober
2009 besloot de vergadering het door Australië en Oeganda gezamenlijk
ingediende onderwerp «parliamentary action to ensure global food security»
te agenderen als «emergency item». Namens de Nederlandse delegatie
voerde de heer Waalkens daarover het woord. Hij
wees ter inleiding van zijn betoog op de eerste millenniumdoelstelling van
de VN, die inhoudt dat het aantal mensen dat in extreme armoede leeft in het
jaar 2015 gehalveerd zal zijn vergeleken met het jaar 1990. De internationale
gemeenschap heeft zich aan deze doelstelling verplicht omdat honger en armoede
de meest mensonwaardige omstandigheden in de wereld zijn. Ten onrechte heeft
diezelfde internationale gemeenschap landbouw en voedselvoorziening afgedaan
als problemen die zij wel tot een oplossing zou brengen. Dat is een grote
vergissing gebleken. Na jaren van schromelijke verwaarlozing van de landbouw
en niet wereldwijd ingrijpen in de enorm nadelige gevolgen van
de klimaatveranderingen, zien we dat de honger en de armoede in met name de
Sub Sahara dramatische vormen aanneemt met het gevolg dat grote groepen mensen
gaan migreren, hetgeen tot grote spanningen en nieuwe conflicten leidt. En
ook in de Hoorn van Afrika neemt het aantal en de omvang van hongersnoden
toe. Wereldwijd raakt het armoede- en hongerprobleem zo’n 1 miljard
mensen.
 De heer Waalkens zei van mening te zijn dat parlementariërs over
de gehele wereld, in het zicht van de Klimaatconferentie in Kopenhagen, de
grote voedseltop in Rome en gelet op de conclusies van de G8/G20, eindelijk
zullen moeten laten zien dat de landbouw en de voedselvoorziening hen ernst
is en dat het dus dringend nodig is deze onderwerpen hoger op de agenda te
zetten. De aard van de problemen vergt dat wij nu snel en op wereldwijd niveau
gaan samenwerken: kennis en technologie ontwikkelen en delen, fondsen vormen
en onze politiek verantwoordelijke ministers van financiën en ontwikkelingssamenwerking
dwingen om hun verantwoordelijkheden te nemen. Vanuit de Westerse landen zal
krachtig hulp moeten worden geboden om investeringen in landbouw in de minst
ontwikkelde en ontwikkelingslanden te stimuleren; in die landen zullen regeringen
en parlementen zelf ook hun verantwoordelijkheid moeten nemen. Versterking
van de landbouw daar kan ook leiden tot betere prijzen van landbouwproducten
die zij kunnen exporteren. Nederland doet al veel op het terrein van overdracht
van kennis en know-how over succesvolle en duurzame landbouwmethoden en wil
haar inspanningen voortzetten en effectiever maken. Spreker verwees aan het
slot van zijn betoog naar de mede door hem opgestelde ontwerp-resolutie. (kortheidshalve
moet hier naar de tekst van de resolutie worden verwezen: www.ipu.org: functioning
and documents: resolutions of assemblies)
 Paneldiscussie: de rol van parlementen in het ontwikkelen
van Zuid-Zuid- en Driehoeksamenwerking in het licht van de millenniumdoelstellingen.
 Ter voorbereiding van een formeel debat over dit onderwerp tijdens de
122e vergadering van de IPU in 2010 in Bangkok was aan de delegaties een inleidend
rapport toegezonden van de hand van de heer F. de Donnea (België) en
de heer G. Lubinda (Zambia). Bij Zuid-Zuid samenwerking wordt in dat rapport
gedoeld op samenwerkingsactiviteiten tussen enerzijds recentelijk geïndustrialiseerde
Zuidelijke landen en anderzijds minder ontwikkelde naties op het Zuidelijk
halfrond.
 Aan de discussie over dit onderwerp werd deelgenomen door mevrouwFerrier, die haar betoog aanving met de opmerking dat
er volop gediscussieerd wordt over de effectiviteit van ontwikkelingssamenwerking.
Terwijl enerzijds vast staat dat die samenwerking veel goede resultaten heeft
opgeleverd, moet anderzijds worden erkend dat er ook negatieve effecten van
ontwikkelingssamenwerking zijn. Eén van de belangrijkste en meest lastige
negatieve gevolgen bestaan erin dat de ogen van zowel regeringen als inwoners
van ontwikkelingslanden teveel zijn gericht op de donoren. De donoren zijn
degenen die beslissen wat er gebeurt. De Zuid-Zuid samenwerking kan, zo wordt
gelukkig in de IPU erkend, tot enorme mogelijkheden en resultaten leiden:
uitwisseling van ervaringen, ideeën en initiatieven. Het succes van ontwikkelingssamenwerking
is in de eerste plaats afhankelijk van de aanpak van de ontwikkelingslanden –
hun regeringen en hun inwoners – zelf. Dat legt een buitengewoon zware
taak op de schouders van parlementariërs in ontwikkelingslanden, want
zij zijn degenen die hun regeringen moeten vragen verantwoording af te leggen
over hun activiteiten. Vaak zijn regeringen van ontwikkelingslanden meer geïnteresseerd
in wat donoren zeggen dan in datgene wat haar eigen bevolking te zeggen heeft.
Parlementariërs zouden mogelijkheden en middelen moeten zoeken om op
het Zuid-Zuid niveau samen te werken. Zij moeten proberen het
daarbij niet bij woorden te laten, maar moeten trachten tot concrete acties
te komen. Mevrouw Ferrier vervolgde haar betoog met de stelling dat ook de
parlementariërs in donorlanden een verantwoordelijkheid hebben. Zij moeten
de voordelen van Zuid-Zuid samenwerking en van de Noord-Zuid-Zuid samenwerking
voor de hele wereld herkennen en erkennen. Een mogelijke manier om die samenwerking
te versterken zou kunnen liggen in het betrekken van migrantengemeenschappen
bij het formuleren van ontwikkelingsbeleid in donorlanden. Onze wereld staat
voor vele uitdagingen. Zuid-Zuid- samenwerking kan werkelijk verschil maken.
Om tot succes te komen moeten de donorlanden wel inzien dat hen een beetje
bescheidenheid past opdat ontwikkelingslanden de ruimte krijgen de samenwerking
op hun manier te organiseren en inhoud te geven.
 Ontmoeting met leden van de delegatie van de National
Assembly van Afghanistan
 Op initiatief van de Nederlandse delegatie vond op 26 oktober een
bespreking plaats met enkele leden van het Afghaanse parlement, de zgn Wolesi
Jairga. De Afghaanse delegatie werd geleid door de heer Sayed Ishaq Gailani.
Hem ontmoette de delegatie eerder tijdens de najaarzitting in 2007.
 De heer Gailani, die zijn inleiding aanving met dankwoorden jegens Nederland
en zijn militairen voor hun inspanningen en inzet voor de veiligheid van het
Afghaanse volk, schetste op verzoek van de delegatie kort de huidige omstandigheden
in Afghanistan, na de uiteindelijke herverkiezing van president Karzai. De
verkiezingen hebben duidelijk gemaakt dat er onder de bevolking een enorme
verdeeldheid heerst over de verdere koers van het land. Naast verdeeldheid
bestaat veel onderling wantrouwen die de burgeroorlog nog steeds voedt. De
aanwezigheid van de NAVO-troepen heeft tot nu toe onvoldoende uitzicht geboden
op een definitieve oplossing van de problemen. De inzet van de NAVO-strategie,
het drieluik: defence, diplomacy, development, werpt onvoldoende vruchten
af. In het hele land is nog steeds sprake van oorlog. De provincie Uruzgan
vormt daarop een enigszins positieve uitzondering omdat de oorlogshandelingen
daar al geruime tijd minder intensief zijn. Daaraan is de constructieve en
diplomatieke wijze van optreden van de Nederlandse troepen debet. Ook de goede
relaties tussen Afghaanse overheidsfunctionarissen en medewerkers van de Nederlandse
ambassade dragen bij aan een vermindering van spanningen in het gebied.
 Met betrekking tot het onderdeel «ontwikkeling» toonde de
heer Gailani zich minder optimistisch.
 Er is sprake van een paradox: de oorlog maakt het vrijwel onmogelijk één
van haar belangrijkste achterliggende oorzaken, de lucratieve teelt van papaver
en cocabladeren, aan te pakken. Met een nog steeds groeiende afzetmarkt in
het Westen, vooral ook Europa, hebben de meeste Afghaanse boeren er geen enkel
belang bij over te schakelen op andere producten, zoals bijvoorbeeld saffraan.
De productie van heroïne en cocaïne en heroïne is bovendien
vaak in handen van Europeanen die beschikken over de kennis, de techniek en
de grondstoffen om deze drugs te fabriceren. Klaarblijkelijk worden deze mensen
met rust gelaten. De landbouw in het land is door deze ontwikkelingen vrijwel
ten onder gegaan. Voor zover boeren al pogingen ondernamen om hun landbouw
te richten op de productie van voedsel, zijn de daartoe gepleegde investeringen
(irrigatie, werktuigen etc.) door oorlogsgeweld vernietigd. Pas zodra er sprake
zal zijn van echte veiligheid in Afghanistan mag men hoop hebben op een wederopbouw
van de landbouwsector.
 De heer Gailani wees vervolgens op het feit dat voor vele Afghanen, vooral
de jongeren onder hen, een perspectief op de toekomst steeds verder weg komt
te liggen doordat het onderwijssysteem in het land volledig is
ingestort. Veel schoolgebouwen zijn verwoest, leraren zijn, ook door te lage
salarissen, niet meer te vinden en aan lesmateriaal bestaat groot gebrek.
Het zal veel geld en tijd kosten dat alles straks weer op te bouwen.
 Gevraagd naar een reactie op het besluit van Nederland om zijn troepen
in het najaar van 2010 uit Afghanistan terug te trekken, merkte de heer Gailani
nogmaals op veel waardering en respect te hebben voor de wijze waarop Nederland
een bijdrage levert aan de verbetering van het lot van vele Afghanen. Niet
alleen maakt die aanwezigheid veel verschil voor de Afghaanse bevolking, zij
is ook van invloed op de wijze waarop andere landen binnen NAVO-verband hun
bijdrage leveren. Uiteraard is het aan de Nederlandse regering en parlement
te besluiten of en wanneer haar aanwezigheid in Afghanistan eindigt. Voor
Afghanistan is het van het grootste belang dat de internationale gemeenschap
zich blijft inzetten voor de toekomst, ook op de lange termijn. Met het oog
op die langere termijn zal er een Marshallplan voor de wederopbouw van de
Afghanistan moeten komen.
 
 De voorzitter van de delegatie,
 Atsma
 De griffier van de delegatie,
 Nieuwenhuizen