Justitiële inrichtingen; Lijst van Vragen en Antwoorden
Staten-Generaal — Kamerstuk 
Datum: 2019-09-03 00:00:00.000000
Rechtsgebied: Wetgeving


Tweede Kamer der Staten-Generaal
 2
 Vergaderjaar 2008-2009
 
 
 
 KST133040
 2008-2009
 
 24 587
 Justitiële Inrichtingen
 
 
 
 
 Nr. 
 345
 LIJST VAN VRAGEN EN ANTWOORDEN
 Vastgesteld 1 juli 2009
 De vaste commissie voor Justitie heeft een
aantal vragen voorgelegd aan de staatssecretaris van Justitie over de brief
van 19 mei 2009 inzake het Masterplan gevangeniswezen 2009–2014
(Kamerstuk 24 587, nr. 341).
 De staatssecretaris heeft deze vragen beantwoord bij brief van 30 juni
2009. Vragen en antwoorden zijn hierna afgedrukt.
 
 De voorzitter van de commissie,
 De Pater-van der Meer
 Adjunct-griffier van de commissie,
 Van Doorn
 
 1
 
 Wat is momenteel de bezettingsgraad, hoeveel gedetineerden
zijn er gemiddeld per penitentiair inrichtingswerker (PIW’er)? Of, indien
deze cijfers wel beschikbaar zouden zijn, met hoeveel man personeel staat
men gemiddeld op hoeveel gedetineerden? Zijn deze cijfers te vergeleken met
twee, vijf en tien jaar geleden?
 
 
 De bezettingsgraad van gedetineerden in de beschikbare detentiecapaciteit
in de eerste maanden van 2009 was 92,6%. De beschikbare capaciteit
is die capaciteit die ook daadwerkelijk gebruikt kan worden. Een deel van
de huidige capaciteit is buitengebruik vanwege brandveiligheidsmaatregelen.
 
 Standaard is dat er op elke 24 gedetineerden 2 penitentiaire inrichtingswerkers
(PIW’ers) aanwezig moeten zijn. Deze norm varieert echter per soort
regime en programma dat gedraaid wordt; bijvoorbeeld binnen een Extra Beveiligde
Inrichting ligt het aantal PIW’ers per gedetineerde hoger.
 
 Het aantal in dienst zijnde PIW’ers is hoger dan de standaardnorm
door verlof, ziekte en roosterdiensten van PIW’ers. Onderstaande tabel
geeft het aantal gedetineerden per PIW’er weer. De fluctuatie in het
aantal gedetineerden per PIW’er wordt verklaard doordat het aanbod aan
gedetineerden niet helemaal evenredig daalt met het aantal PIW’ers.
 Aantal PIW’ers per gedetineerde op peildatum 30
september
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 2004
 2005
 2006
 2007
 2008
 
 
 
 
 Populatie
 14 821
 15 206
 13 718
 12 769
 11 934
 
 
 Aantal PIW’ers
 5 229
 4 803
 4 660
 4 409
 4 358
 
 
 Gedetineerde per PIW’er
 2,8
 3,2
 2,9
 2,9
 2,7
 
 
 
 
 2
 
 Is ook overwogen personeel in dienst te houden om meer
personeel in te zetten op de werkvloer dan nu het geval is, zodat de werkdruk
onder het gevangenispersoneel kan worden verlaagd?
 
 
 De normen die gehanteerd worden, bepalen het aantal benodigde medewerkers
per gedetineerde. Deze normen zijn op een zorgvuldige manier vastgesteld.
Bij werkdruk gaat het vaak om de beleefde werkdruk. Vorig jaar heeft de Arbeidsinspectie
vastgesteld dat van de 825 ondervraagde medewerkers 43% regelmatig
of structureel last heeft van stress op het werk. Als belangrijkste veroorzakers
van stress noemt de Arbeidsinspectie ongewenste omgangsvormen en de hoeveelheid
werk.Hierin speelt een groot aantal factoren een rol, variërend van onderbezetting,
piekbelasting, mate van controle over de werkzaamheden, en ook overbezetting.
Zoals de minister van Justitie heeft aangekondigd in zijn brief van 8 september
2009 worden door DJI diverse maatregelen op het
gebied van onder andere ongewenste omgangsvormen, mobiliteit en werkdruk.
 Het optimaliseren van de inzet van het personeel om onnodige werkdruk
te voorkomen, is daarnaast onderdeel van het programma Modernisering Gevangeniswezen.
 3
 
 Wat is het verschil tussen «what works»
en de niet-effectieve sancties in de periode na de tweede wereldoorlog?
 
 
 De What Works-aanpak is gebaseerd op een methode uit Canada en Groot-Brittannië
om de recidive te verminderen. De What Works-aanpak wordt gekenmerkt door
programma’s die een wetenschappelijke effectiviteittoets
hebben doorstaan. Andere kenmerken zijn het belang dat wordt gehecht aan risico-inschatting
en aan selectiviteit, een gedifferentieerd aanbod van programma’s en
de toepassing van cognitieve gedragsveranderingmethoden.
 De Canadese resultaten zijn aanleiding geweest om te bekijken of een What
Works-aanpak in Nederland zou kunnen bijdragen aan de bestrijding van recidive.
In het verleden was sprake van een veelheid van programma’s in de penitentiaire
inrichtingen die gedetineerden moesten helpen bij hun voorbereiding op terugkeer
naar de maatschappij. Hieraan waren geen vooraf gestelde criteria verbonden.
Met de start van het programma Terugdringen recidive heeft het recidivebeleid
in de Nederlandse penitentiaire inrichtingen volgens de What Works-aanpak
vorm gekregen. Het gaat om een samenwerking tussen het gevangeniswezen en
de drie reclasseringsorganisaties.
 4
 
 Is het mogelijk om bij meer leegstand vrouwelijke gevangenen
te spreiden?
 
 
 Nee, vanwege de beperkte omvang van deze doelgroep is bewust gekozen voor
het niet plaatsen van vrouwen naar verblijfsduur. De doelgroep vrouwen kent
specifieke huisvestingsvereisten. Daarnaast zijn er ook programmatische verschillen
ten opzichte van de doelgroep mannen. Om aan zowel de huisvestingseisen als
de programmatische eisen recht te kunnen doen is een zekere kwantiteit nodig.
Ook al zou de behoefte aan detentiecapaciteit verder afnemen dan nog verdient
het de voorkeur deze groep geconcentreerd te plaatsen.
 5
 
 Hoeveel cellen zullen er nodig zijn als alle personen
die zijn veroordeeld voor een straf van 6 jaar of meer, in afwachting van
cassatie direct zouden worden opgesloten?
 
 
 Personen die door het hof – in hoger beroep – zijn veroordeeld
tot een straf van 6 jaar of meer, verblijven voor het merendeel in een penitentiaire
inrichting op het moment dat ze in cassatie gaan. Zij leggen dus op dat moment
al beslag op de detentiecapaciteit.
 
 Het exacte aantal personen dat nu in de vrije maatschappij verblijft en
door een gerechtshof is veroordeeld tot een straf van 6 jaar of meer en in
cassatie is gegaan, is mij niet bekend. Als er sprake van is, is dit aantal
in ieder geval zeer gering. Indien deze personen nog voordat de Hoge Raad
uitspraak heeft gedaan zouden worden geplaatst in een penitentiaire inrichting
op grond van het niet-onherroepelijke arrest van het Hof, heeft dit alleen
tot gevolg dat er eerder beslag wordt gelegd op de detentiecapaciteit. Het
aantal uit te zitten detentiejaren verandert niet.
 6
 
 Zijn taakstraffen, elektronische detentie en dergelijke
vergeldingsvormen volgens u gepaste straffen voor zware delicten?
 
 
 Ik ben van mening dat taakstraffen en elektronische detentie geen gepaste
straffen zijn voor zware delicten. Elektronische detentie kan alleen worden
toegepast bij onherroepelijke onvoorwaardelijke vrijheidsstraffen van maximaal
drie maanden. Zedendelinquenten, veroordeelden die een delict hebben gepleegd
dat grote maatschappelijke onrust veroorzaakt en gedetineerden bij wie sprake
is van (een ernstig vermoeden van) een psychosociale of psychiatrische stoornis
of alcoholof drugsproblematiek komen niet in aanmerking voor elektronische
detentie. Tijdens het spoeddebat op 17 juni 2009 over elektronische detentie
heb ik uw Kamer aangekondigd dat ik de criteria voor deelname
aan elektronische detentie ga aanscherpen. Hierbij sluit ik aan bij het in
voorbereiding zijnde wetsvoorstel taakstraffen dat dit jaar bij uw Kamer zal
indienen. Dit betekent dat elektronische detentie niet meer mogelijk is bij
misdrijven waarop een gevangenisstraf van zes jaren of meer is gesteld en
wanneer elektronische detentie in het verleden al eerder aan iemand is opgelegd.
 7
 
 Is uit testen gebleken dat de persoonsgerichte aanpak
werkt?
 
 
 Het streven is erop gericht om bij het werken aan recidivevermindering,
in alle fasen van het proces, bewezen effectieve middelen in te zetten. Diagnostisch
instrumentarium, gedragsinterventies, zorg en behandeling die onder justitiële
titel geboden worden, moeten wetenschappelijk onderbouwd zijn. In deze kabinetsperiode
werken wij aan een volledig «evidence based» aanbod. In het programma
Terugdringen Recidive staat de systematische aanpak van criminogene factoren
bij gedetineerden centraal. Langverblijvenden krijgen gedragsinterventies
aangeboden die bewezen effectief zijn en wetenschappelijk erkend. De Erkenningscommissie
Gedragsinterventies heeft daarbij een spilfunctie en toetst of justitiële
gedragsinterventies aan vastgestelde criteria voldoen. Gedragsinterventies
die niet «evidence based» zijn, worden niet erkend. Voor volwassen
zijn momenteel drie interventies erkend en drie voorlopig.
 
 De persoonsgerichte aanpak wordt tevens gevormd door een samenhangend
pakket sancties, tenuitvoerleggingen en reïntegratiemaatregelen, die
zijn toegesneden op de dader, het delict en het risico dat de dader vormt
voor de samenleving. Deze aanpak is gericht op een vermindering van de recidive
en is derhalve onverkort van toepassing op personen ten aanzien van wie de
verwachting bestaat dat zij zonder deze aanpak vervallen in herhalingscriminaliteit.
 
 Met het project Veiligheid begint bij Voorkomen wordt een recidivevermindering
nagestreefd in de periode 2002–2010. Voor volwassen ex-gedetineerden
is het doel om de 7-jaarsrecidive na de ten uitvoerlegging ook te laten dalen
met 10%-punt, oftewel van 73,9% naar 63,9%. Deze daling
moet tot uiting komen in een daling van het 2-jaars recidivepercentage met
7,7%-punt, oftewel van 56,5% recidive over de afgedane zaken
in 2002 naar 48,9% over de afgedane zaken in 2008. Het WODC is gevraagd
de 2-jaars recidive te onderzoeken van ex-gedetineerden en jeugdigen die in
de periode 1997–2006 een strafzaak hadden of uitstroomden uit een justitiële
inrichting. Dit onderzoek wordt eind 2009 afgerond. Zodra de recidivecijfers
bekend zijn zal de Minister van Justitie uw Kamer nader informeren.
 8
 
 Zijn er ook testen die aantonen dat de persoonsgerichte
aanpak niet werkt?
 
 
 Zie mijn antwoord op vraag 7.
 9
 
 Wat kost de persoonsgerichte aanpak?
 
 
 In het programma Modernisering Gevangeniswezen staat de persoonsgerichte
aanpak van gedetineerden centraal. Hierbij kan onder andere worden gedacht
aan het screenen van gedetineerden bij binnenkomst. Deze aanpak wordt gefinancieerd
uit interne middelen.
 
 Voor de persoonsgerichte aanpak in brede zin zijn financiële middelen
opgenomen in het programma Veiligheid begint bij Voorkomen zijn financiële
middelen opgenomen voor de persoonsgerichte recidivemaatregelen, die gedekt
worden uit de pijler 5-portefeuille (Veiligheid, stabiliteit en respect),
exclusief de middelen gericht op jeugdigen en TBS’ers. Zie onderstaande
tabel:
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Jaar
 2008
 2009
 2010
 2011
 2012 
 
 
 
 
 Bedrag1
 21,9 mln.
 31,4 mln.
 47,7 mln.
 86 mln.
 86 mln.
 
 
 
 
 
 1 Bedragen zijn inclusief de gereserveerde tranches bij
het ministerie van Financiën, d.w.z. dat voor planvorming en uitwerking
uitgegaan wordt van de veronderstelling dat de pijler 5 middelen (zij het
in tranches) beschikbaar zullen komen.
 10
 
 Wat is het verwachte recidivepercentage na de persoonsgerichte
aanpak?
 
 
 Zie mijn antwoord op vraag 7.
 11
 
 Op welke manier wordt de persoonsgerichte aanpak bekostigd?
 
 
 Uit pijler-5 middelen almede door interne reallocatie.
 12
 
 Na welk aantal recidives komt een persoon niet langer
in aanmerking voor de persoonsgerichte aanpak?
 
 
 De persoonsgerichte aanpak geldt voor elke justitiabele, ook als er sprake
is van recidive.
 13
 
 Wat is het recidivepercentage in de situatie zonder
de «what works» theorie?
 
 
 Het kabinet beoogt een vermindering van de recidive met 10%-punt
ten opzichte van 2002. De huidige situatie zonder systematische beleidsinterventie
is zodanig dat – afgaande op de cijfers in voorgaande jaren –
ruim 70% van de gedetineerden binnen zeven jaar zal recidiveren.
 In het programma Terugdringen Recidive staat de systematische aanpak van
criminogene factoren bij gedetineerden centraal. Langverblijvenden krijgen
gedragsinterventies aangeboden die bewezen effectief zijn en wetenschappelijk
erkend. Op deze manier wordt bij 10 tot 15% van de gedetineerdenpopulatie
gestructureerd ingezet op het bewerkstelligen van gedragsverandering. Internationaal
onderzoek laat zien dat met deze aanpak voor deze specifieke groep een positief
effect van 10–20% recidivevermindering kan worden bereikt. De
effectiviteit van het terugdringen recidive programma zal worden gemeten aan
de hand van een effectevaluatie.
 14
 
 Wat zijn precies de oorzaken van de wisselende vraag
naar detentiecapaciteit en in het bijzonder de dalende vraag naar detentiecapaciteit?
Kan het ook zijn dat de dalende vraag naar detentiecapaciteit verband houdt
met de huidige hoeveelheid aangiftes en de opsporing en vervolging van misdrijven?
Anders gezegd: zou het kunnen zijn dat mensen minder aangifte zijn gaan doen
omdat zij weinig vertrouwen hebben in de opsporing en vervolging van het misdrijf
en volstaat de huidige manier van opsporen en vervolgen volgens u?
 
 
 De ontwikkeling in de behoefte aan detentiecapaciteit wordt in het bijzonder
bepaald door de tendens in de zwaardere vormen van misdaad. Zo wordt de daling
van het beroep op celcapaciteit na 2003 teweeggebracht door de substantiële
vermindering tot en met 2007 van het aantal levensdelicten (moord en doodslag),
diefstallen met geweld en afpersing (berovingen, overvallen), gekwalificeerde
diefstal (inbraken in woningen en auto’s) en handel in hard drugs. Er
zijn nog geen cijfers beschikbaar over 2008. Deze cijfers worden naar verwachting
eind juli 2009 door het Centraal Bureau voor de Statistiek gepubliceerd.
 
 De mate waarin burgers melding doen van misdrijven en daarvan aangifte
doen, is al langere tijd constant. De vermindering van de vraag naar insluitingcapaciteit
komt dus niet van een daling van de bereidheid aangifte te doen. Wel wordt geprobeerd om de bereidheid tot het doen van aangifte te
vergroten.
 15
 
 Kunt u een overzicht geven van de bij de politie bekende
misdrijven en het daaraan gekoppelde ophelderingspercentage?
 
 
 In het navolgende overzicht staat het aantal door de politie opgemaakte
processen-verbaal wegens misdrijf, en het percentage zaken dat opgehelderd
is. Ik kan uw Kamer nog niet informeren over
de geregistreerde criminaliteit en het ophelderingspercentage in 2008. Deze
cijfers worden naar verwachting eind juli 2009 door het Centraal Bureau voor
de Statistiek gepubliceerd.
 
 
 
 
 
 
 
 
 Geregistreerde
criminaliteit
 Ophelderingspercentage 
 
 
 
 
 2000
 1 328 909
 16%
 
 
 2001
 1 379 454
 17% 
 
 
 2002
 1 401 871
 18%
 
 
 2003
 1 369 271
 20% 
 
 
 2004
 1 319 482
 22%
 
 
 2005
 1 255 079
 22% 
 
 
 2006
 1 218 447
 23%
 
 
 2007
 1 214 503
 23%
 
 
 
 
 16
 
 Kunt u een overzicht geven van misdrijven die ter kennis
van de politie zijn gekomen en welke vervolgens wegens bijvoorbeeld een capaciteitsgebrek
niet in behandeling zijn genomen? In hoeveel van de hiervoor genoemde gevallen,
voorzover deze voorkomen, was een daderindicatie aanwezig?
 
 
 Er bestaat geen overzicht van de misdrijven die ter kennis van de politie
komen en die, ondanks eventuele daderindicatie, terzijde worden gelegd. Er
zijn geen aanwijzingen dat het aantal «plankzaken» substantieel
is toegenomen, zeker niet in aanmerking nemend dat na 2002 geïnvesteerd
is in het aanpakken van de misdrijven met daderindicatie in het kader van
het Veiligheidsprogramma («40 000 zaken meer naar het OM»).
 17
 
 Kunt u concreet aangeven wat efficiënter roosteren
van personeel inhoudt? Wat betekent dit voor het gevangenispersoneel op de
werkvloer?
 
 
 Het uitgangspunt van de nieuwe roostersystematiek is het personeel daar
inzetten waar gedetineerden zijn. Deze nieuwe systematiek is ingevoerd omdat
een kwaliteitsslag wenselijk was ten aanzien van het inroosteren van personeel.
Deze kwaliteitsslag leidt vervolgens tot onderstaande verbeteringen:
 – betere dagprogramma’s voor gedetineerden waarin pieken worden
vermeden, dat sluit beter aan bij de dienstlengtes van personeel.
 – betere afstemming van de werkroosters op de dagprogramma’s
 – de planning niet per afdeling maar per inrichting organiseren
met ondersteuning van professionele planners
 – alle taken van het personeel een goede plek geven in het rooster.
 – heldere spelregels voor een transparante balans tussen persoonlijke
roosterwensen en bedrijfsbelang.
 18
 
 Wordt er op het moment niet efficiënt geroosterd
in het gevangeniswezen?
 
 
 Analyses van de roosters hebben uitgewezen dat er nu op zichzelf al goed
wordt ingeroosterd, maar dat dit nog beter kan. Dit is onder andere aangetoond
in een onderzoek van de Rijksuniversiteit Groningen naar de belangenafwegingen
bij het roosteren.
 19
 
 Op welke wijze kan de efficiëntie in het roosteren
worden verbeterd?
 
 
 Zie mijn antwoord op vraag 17.
 20
 
 Waaruit blijkt dat door efficiënter roosteren
de kwaliteit wordt verhoogd?
 
 
 De kwaliteitsverhoging wordt gerealiseerd doordat alle taken die gedaan
moeten worden een betere plek in het rooster krijgen, ze worden allemaal geëxpliciteerd
en deels geprotocolleerd, waardoor er geen taken meer in het gedrang komen.
De beschikbare diensttijden worden zo beter ingericht en benut.
 21
 
 Hoe verhoudt de uitspraak, dat de capaciteitsprognoses
over 2009–2014 een onvoorziene dalende lijn laten zien, zich tot de
tabel waarin vanaf 2010 een stijgende lijn is te zien en vanaf 2012
meer capaciteit nodig zal zijn dan voorspeld?
 
 
 Elk jaar wordt op basis van het prognosemodel Justitie door het Wetenschappelijk
Onderzoek- en Documentatiecentrum de verwachte behoefte aan detentiecapaciteit
vastgesteld. De behoefte aan detentiecapaciteit voor de komende jaren is lager
dan eerder is geprognosticeerd. De capaciteitsbehoefte in de periode 2009–2014
stijgt licht als gevolg van de effecten van het Europees Kaderbesluit inzake
de wederzijdse erkenning en tenuitvoerlegging van vrijheidsstraffen en de
uitwerking van de Wet voorwaardelijke invrijheidstelling.
 22
 
 Waarom is het slechts «aannemelijk» dat
gedwongen ontslagen kunnen worden voorkomen? Dat is toch uit te sluiten?
 
 
 Alleen bij voldoende mobiliteit van het personeel kan ik gedwongen ontslagen
voorkomen. Mijn verwachting is dat het personeel, mede door de faciliteiten
en mogelijkheden die worden aangeboden, bereid is elders werk te aanvaarden.
 23
 
 Is het mogelijk dat door de economische crisis en de
grotere werkloosheid er meer misdrijven gepleegd zullen worden en dat hierdoor
de criminaliteitscijfers extra zullen stijgen?
 
 
 Het is niet ondenkbaar dat de economische crisis effect heeft op de criminaliteit.
Dit is evenwel geen vanzelfsprekend effect: er is geen direct verband tussen
economische ontwikkelingen zoals werkloosheid en criminaliteitscijfers. Mochten
de criminaliteitscijfers inderdaad gaan stijgen, dan biedt de in het Masterplan
aangehouden reservecapaciteit voldoende ruimte om deze stijging op te vangen.
 24
 
 Zijn de door het kabinet genomen maatregelen tegen
de gevolgen van de crisis als effectief en efficiënt te beschouwen?
 
 
 Voor het antwoord op deze vraag verwijs ik u naar de Monitor Arbeidsmarktmaatregelen,
die uw Kamer binnenkort van het ministerie van Sociale Zaken en Werkgelegenheid
ontvangt.
 25
 
 Zijn de taken van de vacature-mobiliteitscommissie
niet op te lossen door betere onderlinge communicatie tussen de besturen van
de ketenpartners over vacatures en dergelijke?
 
 
 Door het oprichten van de vacature-mobilteitscommissies worden interne
partijen van de Dienst Justitiële Inrichtingen (DJI) bij elkaar gebracht.
Er ontstaat hierdoor een intern netwerk. Op deze wijze kan door middel van één
aanspreekpunt contact wordt gelegd met (keten)partners. Door het regionaal
inzetten van deze vacature-mobiliteitscommissies worden regionale kennis en
contacten optimaal benut.
 26
 
 Wat zijn de kosten van de vacature-mobiliteitscommissie?
 
 
 Er is voor de jaren 2009 tot en met 2012 een budget van circa € 95
miljoen beschikbaar. Dit budget is bestemd voor de financiering van de kosten
voor het Sociaal Flankerend beleid en de uitvoeringskosten van het personeelsbeleid
gericht op het beperken van personele boventalligheid en het voorkomen van
gedwongen ontslagen. Het gaat hier overigens om het opvangen van de personele
consequenties van zowel het Masterplan als de uit te voeren tekortbeperkende
maatregelen. 
 27
 
 Hoe wordt de vacature-mobiliteitscommissie samengesteld?
 
 
 Een vacature-mobiliteitscommissie bestaat uit:
 • (Algemeen) directeur van een penitentiaire inrichting (voorzitter)
 • Projectssecretaris
 • P&O adviseur
 • Loopbaanadviseur
 • Locatiedirecteuren van penitentiaire inrichtingen
 28
 
 Hoe zien de werkzaamheden van de vacature-mobiliteitscommissie
er precies uit?
 
 
 De regionale commissie heeft een aantal taken:
 1. Het beoordelen van vacatures op mogelijkheden om ze door middel van
doorstroom binnen de regio in te vullen.
 2. Het maken van een kansenkaart voor de regio met daarin opgenomen de
mogelijkheden om medewerkers intern en of extern te plaatsen eventueel via
detachering. Voor de arbeidsmarkt analyse zal nauw samen gewerkt worden met
het UWV Werkbedrijf.
 3. Het maken van regionale afspraken met UWV/Werkbedrijf, andere (overheids-)organisaties over mogelijkheden om medewerkers extern te
plaatsen of te detacheren.
 
 Tevens komt er op landelijk niveau een mobiliteits- en vacaturecommissie
die de noodzakelijkheid van het extern openstellen van vacatures beoordeelt.
 
 Daarnaast komt er een landelijk werkteam dat, indien nodig, overkoepelende
landelijke afspraken maakt met het UWV Werkbedrijf of landelijk opererende
organisaties. Het team heeft ook de coördinatie over afspraken rond de
Arrangementen in het kader van Substantieel Bezwarende Functies en over de
toepassing van het Sociaal Flankerend Beleid.
 29
 
 Hoe worden de verwachte effecten van beleid en/of wetgeving
op de benodigde celcapaciteit ingeschat? Over welke wetten en welk beleid
gaat het precies?
 
 
 De behoefte aan detentiecapaciteit wordt op basis van een raming vastgesteld.
Deze raming is opgebouwd uit twee onderdelen:
 1) Beleidsneutrale ramingen: deze zijn gebaseerd op historische gegevens
en worden opgesteld door het WODC middels het Prognosemodel Justitiële
Ketens (PMJ). Het gaat hier om een econometrisch model voor de middellange
termijn, dat jaarlijks wordt bijgesteld en dat de basis vormt voor de capaciteitsplanning
voor de verschillende partners in de Justitieketen.
 2) Kwantificering van de effecten van toekomstig beleid en/of nieuwe wetgeving.
 
 De beleidsneutrale ramingen aangevuld met verwachte effecten van nieuw
beleid en/of wetgeving vormen samen de beleidsrijke raming.
 
 Bij nieuw beleid en/of wetgeving moet u bijvoorbeeld denken aan de effecten
van het programma Veiligheid begint bij Voorkomen of de wet voorwaardelijke
invrijheidstelling. Het verwachte effect van de wet voorwaardelijke invrijheidsstelling
is dat een deel zich niet aan de voorwaarden zal houden waaronder ze in vrijheid
zijn gesteld. Deze groep komt opnieuw in detentie.
 30
 
 Waarom wordt het aantal zorgplaatsen naar beneden bijgesteld,
terwijl een groot deel van de gevangenispopulatie juist zorgbehoevend is?
Is het niet verstandiger om het aantal zorgplaatsen juist uit te breiden?
 
 
 In het totaal aantal te realiseren plaatsen in de vijf Penitentiair Psychiatrische
Centra (PPC’s) is voorzien in een uitbreiding van het aantal zorgplaatsen
met 191 plaatsen ten opzichte van het huidige aantal zorgplaatsen. Daarnaast
zijn in totaal 320 plaatsen ingekocht in de GGz op basis van een aanbesteding.
Het totaal aantal zorgplaatsen voor gedetineerden wordt naar beneden bijgesteld
omdat op grond van de PMJ prognoses de totale capaciteit naar beneden is bijgesteld.
Vanaf 2010 zal daarnaast binnen elke vestiging van het gevangeniswezen
een extra zorgvoorziening aanwezig zijn.
 31
 
 Wat gebeurt er in deze plannen met verslavingsbegeleidingsafdelingen?
Is er speciaal beleid voor het begeleiden van verslaafden?
 
 
 Zoals ik u in mijn brief d.d. 19 maart 2009 over de uitvoering van de motie Joldersma/Teeven heb aangekondigd
gaan de VBA-afdelingen verdwijnen. In het kader van het programma
Modernisering Gevangeniswezen heb ik namelijk besloten om in plaats van de
meer dan veertig regimes een indeling van zes doelgroepen in het gevangeniswezen
te hanteren (preventief gehechten, kortverblijvenden, langverblijvenden, vrouwen,
bijzondere groepen en strafrechtelijke vreemdelingen). Door deze indeling
is het mogelijk om maatwerk per gedetineerde te leveren.
 
 Primair is mijn beleid erop gericht om (chronisch) verslaafden vrijwillig
of onder drang toe te leiden naar de GGz voor ambulante of klinische zorg.
De gedetineerde kan op elk moment, bij binnenkomst of gedurende de detentie,
vragen om hulp voor zijn verslavingsproblematiek. Er bestaan gedurende het
gehele justitiële traject mogelijkheden om verslaafden naar zorg toe
te leiden. Indien doorgeleiding naar de GGz niet mogelijk is, gelet op het
strafrestant en de zorg- en beveiligingsbehoefte, komen ernstig verslaafden
die meer zorg nodig hebben dan basiszorg in aanmerking voor plaatsing in een
Penitentiair Psychiatrisch Centrum (PPC).
 32
 
 Is het juist dat er ook speciale regimes, zoals LABG-afdelingen
(Landelijke Afdeling Beheersmatige Gedetineerden) en TA-afdelingen (Terroristen
Afdeling), zijn in de te sluiten inrichtingen? Wat gaat er gebeuren met deze
en mogelijk andere bijzondere groepen?
 
 
 In unit 1 in Vught is een terroristen afdeling (TA) afdeling gevestigd.
Voor 1 januari 2012, de feitelijke datum van sluiting, zal worden bepaald
waar deze TA in Vught zal worden gehuisvest.
 33
 
 Hoe verhoudt de uitspraak dat het aantal overvallen
is gedaald zich tot de cijfers die aantonen dat het aantal winkelovervallen
ernstig is toegenomen?
 
 
 Het aantal diefstallen met geweld en afpersing lag in 2001 en 2002 op
een niveau van 21 000. In 2007 was dat met ruim 35% gedaald tot
13 000. Dit betreft zowel straatroof als gewelddadige overvallen bijvoorbeeld
op winkeliers of op geldtransporten. Bij die laatste categorie is na een daling
van zo’n 2500 in 2002 naar 1800 in 2006 weer een stijging met enige
honderden gevallen per jaar waarneembaar. Voor een analyse hiervan, alsmede
voor de aanpak van overvalcriminaliteit, verwijs ik naar de brief die de minister
van Justitie hierover op 31 maart 2009 aan de Tweede kamer zond. De consequenties van de stijging van de overvalcriminaliteit
is meegenomen bij het maken van het Masterplan en kan zonodig worden opgevangen
door de gehanteerde capaciteitsbuffer van 13,8 procent.
 34
 
 Zijn de delicten waar het kabinet op doelt de absolute
of de geregistreerde cijfers?
 
 
 Bij de analyse van de ontwikkelingen die ten grondslag liggen aan de dalende
behoefte aan insluitingcapaciteit is zowel gekeken naar het aantal door de
burgers ondervonden misdrijven (uit slachtofferenquêtes), als naar de
misdrijven zoals die door de politie worden geregistreerd.
 35
 
 Is het mogelijk dat het aantal delicten wel is toegenomen,
maar dat ze minder worden geregistreerd door een lagere aangiftebevoegdheid?
 
 
 Uit de jaarlijkse slachtofferenquêtes van het CBS blijkt na 2002
het aantal door de burgers gemelde misdrijven systematisch daalt, bij een
gelijkblijvende geneigdheid tot het doen van melding en aangifte bij de politie.
 36
 
 Zijn in de prognose voor de gecorrigeerde benodigde
capaciteit ook de gevolgen van het minder blauw op straat door de politiebesparingen
meegenomen?
 
 
 Eventuele maatregelen die voortkomen uit de noodzaak tot bezuiniging zijn
niet in de prognoses verwerkt. Omdat de capaciteitsbehoefte in grote mate
bepaald wordt door de ontwikkeling bij zwaardere delicten waar de politie
natuurlijk prioriteit aan geeft, is niet op voorhand te verwachten dat «minder
blauw op straat» leidt tot een extra reductie van de vraag naar detentiecapaciteit.
 37
 
 Wat kunnen de gevolgen van de politiebesparingen zijn
voor de verwachte criminaliteitscijfers?
 
 
 Deze leiden niet op voorhand tot een ongunstig effect omdat de criminaliteitscijfers
zo zijn gedaald. Besparingen vinden immers, naar verwachting plaats in de
context van een geringer aantal misdrijven.
 38
 
 Zal de economische crisis negatieve gevolgen hebben
voor de criminaliteitscijfers?
 
 
 Zoals in het antwoord bij vraag 23 is aangegeven, is het niet ondenkbaar
maar zeker niet vanzelfsprekend dat de economische ontwikkeling doorwerkt
in de criminaliteitontwikkeling.
 39
 
 Kunt u nog wat explicieter aangeven waarom u denkt
dat een bufferpercentage van 13,8 procent zal volstaan om fluctuaties in de
behoefte aan cellen adequaat op te vangen?
 
 
 In 2002 is, omdat er op dat moment sprake was van een capaciteitstekort,
onderzoek gedaan door het Instituut Nyfer naar de capaciteitsproblematiek
in het gevangeniswezen. Dit onderzoek is uitgevoerd door professor dr. E. J.
Bomhoff en heeft geresulteerd in het rapport «Tekort aan cellen».
Het onderzoek gaf aan dat, rekening houdend met de onvermijdelijke onzekerheid
van de prognosecijfers een buffer van 13,8 procent noodzakelijk zou zijn om
fluctuaties in de cellenbehoefte op adequate wijze op te vangen. Ik heb deze
conclusie uit het rapport overgenomen.
 40
 
 Door de minister van Justitie is een voorstel aan de
Kamer gezonden betreffende voorstellen tot het reguleren van de taakstraf.
Daarbij is het de bedoeling dat er geen taakstraffen meer kunnen worden uitgedeeld
bij gekwalificeerde misdrijven en in geval van recidive. Om hoeveel zaken
gaat het hier en tot welke aantallen celdagen geeft dit aanleiding? Is hiermee
in de celcapaciteit rekening gehouden?
 
 
 In 2006 zijn 352 kale taakstraffen opgelegd bij schuldigverklaringen voor
een ernstig gewelds- of zedendelict (zie tabel 3.1 van het rapport Moord,
doodstraf, taakstraf dat op 26 juni 2008 aan de Tweede Kamer is toegezonden ). Hoeveel minder taakstraffen zullen worden opgelegd,
als er geen kale taakstraffen meer mogen worden opgelegd voor geweldsdelicten,
zedendelicten en dergelijke zware delicten, kan op voorhand niet worden gezegd.
Dit hangt mede af van het aantal en de aard van de zaken die worden voorgelegd
aan de rechter.
 41
 
 Waar is het aantal van 500 lopende vonnissen op gebaseerd
in tabel 1 met de uitwerking van de maatregelen?
 
 
 Het gaat hier om het beschikbaar stellen van 500 cellen voor de executie
van 50 000 vonnissen.
 42
 
 Wat is precies de betekenis van de capaciteitsmarge
van 8,7% en 13,8%? Kunt u aangeven of dit voldoende capaciteit
genereert in het geval van een grote stijging, bijvoorbeeld een groot aantal
criminelen die in korte tijd berecht moeten worden?
 
 
 Zie mijn antwoord op vraag 39.
 43
 
 Worden er op dit moment of in de nabije toekomst penitentiaire
inrichtingen of detentiecentra gebouwd die geheel dan wel gedeeltelijk door
particuliere bewakingsbedrijven zullen worden bewaakt? Zo ja, om hoeveel en
om welke locaties gaat het?
 
 
 In 2010 en 2012 worden er detentiecentra gebouwd in Rotterdam respectievelijk
Schiphol. Voor het gevangeniswezen is in de planning opgenomen dat er in Zaanstad
in 2014 een nieuwe inrichting is gerealiseerd. Deze inrichtingen worden middels
een publiek-private samenwerking (PPS) constructie gerealiseerd, waarbij via
een consortium zowel het gebouw als enkele ondersteunende diensten worden
uitbesteed. Hieronder vallen niet de beveiligingstaken.
 Los van de dienstverlening middels de PPS in deze penitentiaire inrichtingen,
wordt bij DJI gekozen voor een beperkte inzet van particuliere beveiligingsbedrijven
bij diverse inrichtingen.
 44
 
 Zijn er op dit moment penitentiaire inrichtingen of
detentiecentra waarvoor een zogenaamd DBFMO (design-build-finance-maintain-operate)-contract
geldt of gaat gelden? Zo ja, om welke locaties gaat het? Hoe wordt er in de
praktijk uitvoering gegeven aan het «operate»-deel van die contracten?
Wat is de looptijd van die contracten?
 
 
 Ja, de penitentiaire inrichting Zaanstad als vervangende nieuwbouw voor
de penitentiaire inrichting Overamstel. Door de Rijksgebouwendienst is op
8 juni 2009 PPS aangekondigd.
 
 Het aan te besteden project omvat het voorzien in huisvesting van de penitentiaire
inrichting Zaanstad en het leveren van een aantal diensten en middelen.
 De opdrachtnemer is volledig verantwoordelijk voor het leveren van integrale
dienstverlening wat betreft de diensten die binnen de scope vallen en voor
het voorzien in de middelen die binnen de scope vallen. Hieronder valt het
geheel van inkoop (met uitzondering van voeding ten behoeve van de justitiabelen),
de benodigde ruimten, middelen, bemensing (niet van het primaire proces),
coördinatie en aansturing, daadwerkelijke uitvoering en levering, financiële
afhandeling, beoordelen en meten (monitoring) en rapportage, die nodig zijn
om te komen tot de gewenste eindresultaten.
 
 De volgende onderdelen zijn in ieder geval uitgesloten van het dienstverleningscontract:
 • De diensten met betrekking tot bewaking, beveiliging, begeleiding
en intern vervoer justitiabelen, calamiteiten en receptie.
 • Schoonmaak van de ruimten waar justitiabelen verblijven.
 • Inkoop van de voeding ten behoeve van justitiabelen.
 • Post, repro en archief.
 • Het begeleiden en organiseren van activiteiten, zoals het leveren
van sportdocenten en het verzorgen van training/sportlessen, bibliotheek,
bezoek.
 • Het beschikbaar stellen van zorgfaciliteiten: medische, geestelijke
en psychiatrische verzorging, tandheelkundige verzorging, kapper.
 • Ondersteunende processen: tolken/vertalers, vervoer, afhandeling
vervoer, beheer privé-goederen justitiabelen, personele en financiële
administratie, inkoop overige diensten en middelen. Management ten behoeve
van het primaire proces: directie, managementondersteuning, controller, beleid,
accountmanagement e.d.
 
 De looptijd voor het contract is gesteld op 25 jaar.
 45
 
 Welke bestaande, lopende en eventueel nieuwe publiek-private
samenwerkingsprojecten zijn er met betrekking tot detentie?
 
 
 Zie mijn antwoorden op de vragen 43 en 44.
 46
 
 Waarom zijn er geen mogelijkheden om detentiecapaciteit
te benutten in een andere sector, zoals capaciteit voor jeugd, vreemdelingen
of tbs’ers? Zijn hier slechts problemen met de gebouwen die niet geschikt
zijn of zijn er meer redenen?
 
 
 De mogelijkheid om detentiecapaciteit te benutten in de andere sectoren
van DJI (bijzondere voorzieningen, justitiële jeugdinrichtingen en forensische
zorg) is verkend. Bouwkundige uitwisseling van capaciteit tussen sectoren
is niet eenvoudig.
 47
 
 Kan de tabel worden toegelicht waarin staat hoeveel
meerpersoonscel (MPC)-plaatsen worden omgezet in eenpersoonscellen? Hoeveel
MPC-plaatsen worden in welk jaar omgezet in eenpersoonscel (EPC)-plaatsen?
Hoeveel MPC-plaatsen blijven er uiteindelijk over indien deze prognoses zich
zouden verwezenlijken?
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Masterplan gevangeniswezen
 2010
 2011
 2012
 2013
 2014 
 
 
 
 
 MPC
 1 423
 1 423
 1 423
 1 423
 1 423
 
 
 Omzetten MPC in EPC
 – 610
 – 301
 0
 0
 0 
 
 
 mpc die verdwijnt door sluiten inrichting
 – 57
 – 57
 – 106
 – 106
 – 183
 
 
 Nieuwbouw Zaanstad 1040 plaatsen waarvan MPC
 
 
 
 
 864
 
 
 MPC totaal
 756
 1 065
 1 317
 1 317
 2 104
 
 
 
 
 
 Bovenstaande tabel laat zien dat in eerste instantie sprake zal zijn van
het het omzetten van meerpersoonscellen in eenpersoonscellen. Als de capaciteitsbehoefte
weer aantrekt neemt ook de ingebruikname weer toe. In 2014 zal de totale meerpersoonscelcapaciteit
in gebruik zijn.
 48
 
 Waarom worden niet alle MPC-plaatsen omgezet in EPC-plaatsen
voor de tijd dat die capaciteit beschikbaar is, zodat er geen personeel ontslagen
hoeft te worden? 
 
 
 Een deel van de meerpersoonscellen wordt omgezet tot eenpersoonscellen.
De rest is nodig om te kunnen voldoen aan het uitgangspunt van regionale plaatsing
van gedetineerden.
 49
 
 Wat vindt u van de suggestie van het personeel in Bankenbosch
om deze inrichting als longstay-capaciteit voor tbs’ers te gaan gebruiken?
Welke bezwaren zouden hier aan zitten?
 
 
 Eind 2009 zal de beschikbare tbs-capaciteit vrijwel overeenkomen met de
taakstelling in de begroting van 2009, namelijk 2099 plaatsen. De huidige
tbs capaciteit en de afspraken over de aanstaande tbs capaciteit voorzien
in de behoefte op basis van de prognoses. In 2010 zal er evenwicht zijn tussen
de behoefte aan en beschikbare tbs-capaciteit. Aanvullende capaciteit, bijvoorbeeld
van Bankenbosch, is vooralsnog niet benodigd. Zie hiervoor ook de beantwoording
van de Kamervragen van het lid Van Velzen (SP) over de opgelopen wachttijd
voor tbs’ers.
 50
 
 Wat gebeurt er met de locaties die gesloten worden
en bestaat de mogelijkheid om deze, in geval van dringende behoefte hieraan,
weer te openen?
 
 
 De penitentiaire inrichtingen die worden gesloten, worden overgedragen
aan de Rijksgebouwendienst (RGD). Afhankelijk van de toestand van de voorzieningen
is denkbaar dat deze locaties worden heropend, uiteraard voorzover de locatie
beschikbaar is. Overigens ga ik er vanuit dat de gehanteerde capaciteitsbuffer
van 13,8% voldoende is om fluctuaties in de behoefte aan detentiecapaciteit
op te vangen.
 51
 
 Is er bij Veenhuizen ook rekening gehouden met de factor
werkgelegenheid, gelet op het feit dat daar 46+272 plaatsen wegvallen?
 
 
 Uitgangspunt bij het Masterplan is regionale plaatsing. Wanneer dit strikt
zou worden toegepast zou de bezetting in Veenhuizen nog lager uitvallen. Juist
om zoveel mogelijk capaciteit in die regio te realiseren zijn Vreemdelingen
in Strafrecht daar geconcentreerd en wordt er veel overloop gerealiseerd uit
de omliggende arrondissementen. 
 52
 
 Wordt er slechts 1 (Z)BBI gesloten of zijn er meer?
Hebben niet juist (Z)BBI’s een positief effect op soepele terugkeer
van ex-gedetineerden in de maatschappij? Zouden er niet juist meer (Z)BBI’s
moeten komen in plaats van minder?
 
 
 Er wordt inderdaad minder beveiligde capaciteit gesloten. Ten aanzien
van (Z) BBI capaciteit wordt eveneens het uitgangspunt regionaal plaatsen
gehanteerd. In het kader van het programma Modernisering Gevangeniswezen wordt
bekeken op welke wijze in de bestaande gesloten penitentiaire inrichtingen
uitvoering kan worden gegeven aan het uitgangspunt beveiliging op maat en
daarmee ook aan detentiefasering.
 53
 
 Wat is uw reactie op de aan u geadresseerde brief van
29 mei 2009 van de gedetineerden in Bankenbosch? Vindt u dat zij gelijk
hebben wanneer zij stellen dat juist een inrichting die niet in de Randstad
staat (voor velen de oude omgeving), een positief effect op hen heeft?
 
 
 Nee, de meeste gedetineerden willen juist wel regionaal geplaatst worden
zodat zij gemakkelijker contacten kunnen onderhouden met het thuisfront. Daarnaast
is regionale plaatsing gewenst om de samenwerking met ketenpartners te verbeteren.
 54
 
 Is het waar dat juist in de penitentiaire inrichting
Bankenbosch de arbeid goed draait en dat er nuttige arbeid wordt verricht
door de gedetineerden? Is er met dit aspect rekening gehouden bij de keuze
voor de te sluiten inrichtingen?
 
 
 De volgende aspecten zijn van belang geweest bij de keuzes om een inrichting
te sluiten:
 • Regionaal plaatsen
 • Bedrijfseconomische eisen
 • Huisvestingseisen
 • Personele aspecten (regionale arbeidsmarktomstandigheden)
 55
 
 Hoe lang is de wachttijd voor de tbs?
 
 
 De gemiddelde wachttijd bedroeg in 2008 261 dagen. Dit is een stijging
van 47 dagen ten opzichte van 2007. De gemiddelde wachttijd wordt sterk beïnvloed
door een kleine categorie passanten, de zwakbegaafde tbs-gestelden, die het
gemiddelde sterk omhoog brengen. Zoals ik uw Kamer op 14 mei 2008 heb bericht zijn er in 2008 verschillende maatregelen
genomen om de wachttijd voor deze categorie te verkorten.
 Er is gewerkt aan de omzetting van reguliere tbs-capaciteit naar capaciteit
voor zwakbegaafde tbs-gestelden. Daarnaast is met inrichtingen gesproken over
verdere capaciteitsuitbreiding. Dit heeft erin geresulteerd dat veel extra
tbs-plaatsen zijn opgeleverd voor deze categorie tbs-gestelden. Deze uitbreiding
van plaatsen heeft echter pas in de loop van de tweede helft van 2008 plaatsgevonden.
De effecten van deze maatregelen zijn derhalve nog niet zichtbaar in de gemiddelde
wachttijd in 2008. Dit zal wel het geval zijn voor de gemiddelde wachttijd
in 2009.
 56
 
 Hoe lang is de wachtlijst voor de tbs?
 
 
 Zie mijn antwoord op vraag 55.
 57
 
 Waarom zijn alle te sluiten locaties onder a) t/m g)
bij elkaar opgeteld slechts 1392 plaatsen, en geen 1990? Op welke locaties
gaan er nog meer cellen dicht?
 
 
 Het aantal van 1990 plaatsen is het totaal van de te sluiten capaciteit
in het kader van het Masterplan minus de penitentiaire inrichting Oude Gracht
(deze penitentiaire inrichting blijft reservecapaciteit) plus de te sluiten
PIOA Amsterdam minus het omzetten van acht eenpersoonscellen in meerpersoonscellen.
 
 Capaciteit Masterplan 1392 plaatsen
 PIOA Amsterdam 652 plaatsen +
 Penitentiaire Inrichting Oude Gracht 46 plaatsen –
 EPC omzetten in MPC     8 plaatsen –
 Totaal: 1 990 plaatsen
 58
 
 Hoeveel geld is er de laatste jaren in de te sluiten
gebouwen geïnvesteerd?
 
 
 De afgelopen jaren zijn in de te sluiten gebouwen alleen investeringen
gepleegd die nodig waren voor het reguliere beheer en onderhoud. In het kader
van brandveiligheid zijn de te plegen investeringen beperkt gebleven tot het
niveau bestaande bouw. De investeringen in het kader van brandveiligheid in
de units 1&2 van de penitentiaire inrichtingen Scheveningen.
 59
 
 Hoeveel personeel is in de te sluiten locaties werkzaam?
 
 
 De gepresenteerde cijfers komen uit het personeelsregistratiesysteem met
de stand eind mei 2009 (de huidige bezetting kan dus afwijken).
 Voor alle locaties betreft het een reële benadering van de aantallen
omdat sommige overhead functies alleen op inrichtings- of PI niveau geregistreerd
worden. Deze overhead functies zijn in de gepresenteerde aantallen buiten
beschouwing gelaten. Het daadwerkelijk aantal betrokken medewerkers kan daardoor
enkele FTE hoger liggen.
 Voor de locaties Scheveningen, Vught, Schutterswei en ’t Keern wordt
de schatting onnauwkeuriger omdat ook een aantal functies in het primair proces
gecombineerd met andere eenheden worden geregistreerd.
 Voor Scheveningen en Vught betreft het units binnen een locatie. Locaties
Schutterswei en ’t Keern werken nauw samen met locatie Westlinge waardoor
de cijfers een enigszins vertekend beeld geven.
 Bij locatie Bankenbosch zijn op dit moment 193 capaciteitsplaatsen in
gebruik, de resterende plaatsen zijn in gebruik bij de GGZ.
 
 De exacte aantallen zijn onderwerp van de uitwerking per inrichting en
worden vastgelegd in een Organisatie en Formatie Rapport dat zo spoedig mogelijk
met de lokale medezeggenschap zal worden besproken.
 
 
 
 
 
 
 
 Locatie
 Te sluiten Capaciteit 
 Schatting Huidige bezetting in FTE 
 
 
 
 
 
 Geheel of gedeeltelijke
sluiting in 2009
 
 
 
 Scheveningen Unit 1 en 2 
 282 
 200–220
 
 
 Noordsingel 
 295 
 293 
 
 
 Bankenbosch 
 272 
 147
 
 
 
 Later te sluiten
 
 
 
 Schutterswei 
 122 
 90–100
 
 
 ’t Keern 
 27 
 
 
 
 Maashegge 
 216 
 180 
 
 
 Vught Unit 1 
 82 
 75–85
 
 
 
 
 86
 
 Op welke wijze is de medezeggenschap momenteel betrokken?
Op welke wijze zijn de vakbonden momenteel betrokken? In hoeverre is er voor
de medezeggenschap en de vakbonden nog serieuze mogelijkheid om uw voorstellen
te beïnvloeden? Is het draagvlak van bonden en medezeggenschap van groot
belang voor u?
 
 
 Met de medezeggenschap en de vakbonden wordt op dit moment op zeer constructieve
wijze overleg gevoerd. De uitgangspunten van het Masterplan Gevangeniswezen
2009–2014 staan in die gesprekken niet centraal. Het gesprek wordt vooral
gevoerd over de wijze waarop het sociaal flankerend beleid zal worden toegepast.
Het is voor mij van groot belang dat mijn voorstellen en de wijze waarop ik
daar uitvoering aan ga geven, worden gedragen door de medezeggenschap en de
vakbonden. De wijze waarop de gesprekken op dit moment verlopen geven mij
het vertrouwen dat we in gezamenlijkheid koersen op afspraken
die zien op een evenwichtige wijze van uitvoeren van het Masterplan Gevangeniswezen
2009–2014.
 60
 
 Is het inzetten van personeel waar dit conform de regionale
capaciteitsbehoefte nodig is niet erg kostbaar, gelet op de benodigde vervoersbewijzen,
verhuisvergoedingen en dergelijke? Wat zijn de concrete kosten die hieraan
verbonden zijn?
 
 
 Het is niet de bedoeling een structurele situatie te creëren waarbij
medewerkers over grote afstanden moeten reizen om in de regionale capaciteitsbehoefte
te voorzien. Dit is niet in het belang van de medewerkers en brengt inderdaad
hoge kosten mee.
 
 Om dit te voorkomen wordt gewerkt aan een aanpak waarin enerzijds actief
wordt gestuurd op instroom, doorstroom en uitstroom op basis van de verwachte
benodigde personele bezetting. Daarnaast wordt van de medewerker gevraagd
om vooral binnen de regio mobiel te zijn.
 Voor de korte termijn kan het echter wel voorkomen dat medewerkers te
maken krijgen met langere reistijden bijvoorbeeld als gevolg van het sluiten
van inrichtingen. De extra kosten die hiermee gemoeid zijn vallen onder het
Sociaal Flankerend Beleid.
 Van de kosten die in het kader van het sociaal flankerend beleid worden
gemaakt is een inschatting gemaakt. De exacte kosten zullen afhangen van welke
voorzieningen medewerkers gebruik gaan maken.
 61
 
 Zijn er al afspraken gemaakt met andere onderdelen
van de Dienst Justitiële Inrichtingen (DJI), andere overheidsinstanties
of andere organisaties om personeel over te gaan nemen? Zo nee, bent u dat
nog van plan?
 
 
 Onderdeel van de aanpak is het maken van verdere afspraken met andere
(overheids-)organisaties.
 Op dit moment houdt binnen DJI het Bureau Bevordering Arbeidsparticipatie
zich bezig met het begeleiden van medewerkers die in het kader van reorganisaties
boventallig worden. Vanuit deze praktijk zijn er al afspraken gemaakt met
organisaties, zoals het COA, diverse GGZ-instellingen en Reclassering Nederland.
Deze afspraken zullen verder worden uitgebouwd en er zullen nieuwe afspraken
gemaakt worden.
 62
 
 Hoeveel mobiliteit wordt verwacht van het personeel?
Wat verwacht u van mensen qua reistijd, omscholing, het gaan verrichten van
geheel ander werk, etc.?
 
 
 Zoals in het Masterplan is aangegeven, wordt geprobeerd de boventalligheid
op basis van vrijwilligheid op te lossen. Het Sociaal Flankerend Beleid biedt
een aantal voorzieningen om dit te faciliteren. Over het algemeen geldt dat
een reistijd tot maximaal 1,5 uur enkele reis nog als passend wordt beschouwd,
maar dit zal afhankelijk zijn van de individuele situatie van de medewerker.
Wanneer een medewerker dit aangeeft zijn er ook mogelijkheden om medewerkers
te begeleiden naar ander werk. In dat licht zal DJI ook maximaal gebruik maken
van de mogelijkheden die er zijn in het kader de regeling Arrangementen tweede
carrière na Substantieel Bezwarende Functie.
 DJI streeft ernaar dit op een zorgvuldige manier toe te passen rekening
houdend met de individuele omstandigheden van de medewerker. Daarnaast is
de toepassing ook nog onderwerp van gesprek met de vakorganisaties.
 63
 
 Indien mensen naar ander werk binnen de regio worden
begeleid, hoe groot is dan een regio? Is het bijvoorbeeld acceptabel dat iemand
100 kilometer verderop moet gaan werken? En 50 kilometer? Waar ligt de grens?
 
 
 De omvang van de regio’s waarin de mobiliteits- en vacaturecommissie
werkt is niet bepalend voor de reisafstand die een medewerker moet afleggen.
Een acceptabele reisafstand wordt bepaald door de benodigde reistijd; als
algemene norm geldt dat een enkele reistijd tot maximaal 1,5 uur nog als passend
wordt beschouwd.
 64
 
 Welke cursussen en opleidingen worden aangeboden aan
personeel dat moet vertrekken? Wordt er ook aan loopbaantrajectbegeleiding
gedaan? Wanneer zal dit starten?
 
 
 Indien een cursus kan bijdragen aan de bemiddelbaarheid van een medewerker
worden (korte) cursussen aangeboden waardoor een medewerker meer toegerust
is voor functies buiten DJI, dan wel buiten de sector Rijk.
 Op dit moment geldt dat gewerkt wordt aan het stimuleren van mobiliteit
op basis van vrijwilligheid. Pas wanneer de personele problematiek niet (meer)
op die basis is op te lossen kunnen mensen worden aangemerkt als herplaatsingskandidaat.
 In beide situaties zijn er voorzieningen die de medewerkers begeleiden
in het vinden van passend werk, zoals:
 • Trajectbegeleiding waarbij een mobiliteitsadviseur samen met een
medewerker een herplaatsingsplan opstelt;
 • Bemiddeling, loopbaanbegeleiding en reïntegratietrajecten
door het Bureau Bevordering Arbeidsparticipatie.
 • Vergoeding van opleidingskosten indien deze bijdragen aan herplaatsing
binnen of buiten het rijk;
 • Voorrang bij de vervulling van vacatures.
 
 Met de medezeggenschap is afgesproken dat fase 2 vanaf 15 juni
2009 is ingegaan. In deze fase worden medewerkers op basis van vrijwilligheid
mobiel.
 65
 
 Wanneer gaat u gesprekken voeren met ondermeer de politie,
defensie, en marechaussee om personeel over te gaan nemen? Worden hier convenanten
over opgesteld en wanneer zal dat geregeld zijn?
 
 
 Op dit moment vinden reeds verkennende gesprekken plaats met ketenpartners,
Ook op lokaal niveau vinden dergelijke gesprekken al plaats. In de penitentiaire
inrichting Scheveningen heeft bijvoorbeeld de reclassering voorlichting gegeven
aan medewerkers over het werken bij de reclassering. Tevens heeft de Koninklijke
Marechaussee het management benaderd voor beveiligingswerkers. Afhankelijk
van de mogelijkheden bij ketenpartners en de behoefte van het personeel van
de penitentiaire inrichting Scheveningen zullen afspraken gemaakt worden.
 66
 
 Verwacht u zoveel mobiliteit van het personeel dat
u ook bijvoorbeeld beveiligingswerk aan de buitenkant van een inrichting tot
de vervangende werkgelegenheid rekent?
 
 
 Nee, ik acht het niet nodig om personeel beveiligingswerk aan de buitenkant
van een penitentiaire inrichting te laten verrichten.
 67
 
 Hoeveel personeel is momenteel extern ingehuurd bij
de DJI? In welke functies zitten zij en in welke inrichtingen? Wat zijn de
plannen met extern ingehuurd personeel? worden zij als eerste gevraagd uit
te kijken naar ander werk?
 
 
 In 2008 zijn 700 FTE aan particulier beveiligingspersoneel ingehuurd,
deze groep valt niet onder de definitie externen. In 2008 werd daarnaast een
vergelijkbaar aantal van circa 700 FTE aan externen ingehuurd door DJI. De
belangrijkste functiecategorieën bij deze inzet zijn automatisering,
organisatieadvies, medisch personeel en uitzendkrachten in het kader van brandveiligheid
en bedrijfshulpverlening.
 Bij de keuze om personeel extern in te huren gaat het vooral om de tijdelijkheid
van de werkzaamheden (bijvoorbeeld bij cursussen BHV en vervanging bij ziekte),
een flexibele inzet van personeel en de afwezigheid van specifieke deskundigheid
binnen DJI (bijvoorbeeld bij automatisering en juridisch advies).
 Gezien de soort functies en de reden waarom externen worden ingezet, verschilt
de inzet per inrichting in de loop van de tijd.
 Ten aanzien van extern personeel hanteert DJI het beleid zomin mogelijk
extern personeel in te zetten en waar mogelijk het aantal terug te dringen.
 68
 
 Wat zijn in het algemeen de voor- en nadelen van het
inhuren van extern personeel voor DJI, zoals bijvoorbeeld van particuliere
beveiligingsorganisaties?
 
 
 Zie mijn antwoord op vraag 67.
 69
 
 Staan in het personeelsplan ook de verwachte kosten
om het personeel te begeleiden naar een nieuwe baan?
 
 
 In de begroting van het Masterplan is een bedrag gereserveerd ten behoeve
van Sociaal Flankerend Beleid. Dit bedrag is gebaseerd op een inschatting
van het aantal medewerkers dat gebruik zal maken van het sociaal flankerend
beleid. Hierin is een onderverdeling gemaakt tussen medewerkers die zullen
uitstromen, medewerkers die bij DBV gedetacheerd of geplaatst zullen worden,
medewerkers die extern worden gedetacheerd en medewerkers die niet mobiel
worden maar wel gebruik maken van de basale voorzieningen uit het sociaal
flankerend beleid. Hierbij kan gedacht worden aan een loopbaanscan of loopbaangesprek.
 70
 
 Wordt de Kamer ook betrokken bij de uitwerking van
het plan?
 
 
 Ik zal uw Kamer in het kader van de tweede voortgangsrapportage Modernisering
Gevangeniswezen nader informeren over de uitwerking van het personeelsplan.
 71
 
 Hoe worden de werknemers vertegenwoordigd die niet
bij een vakbond zitten?
 
 
 Werknemers die niet lid zijn van een vakbond worden door middel van de
(lokale) medezeggenschap vertegenwoordigd.
 72
 
 Kunt u een toelichting geven op de manier waarop mensen
naar ander werk worden begeleid, vooral op het aspect dat kennis, expertise
en interesse maximaal behouden blijven?
 
 
 Op dit moment geldt dat gewerkt wordt aan het stimuleren van mobiliteit
op basis van vrijwilligheid. Pas wanneer de personele problematiek niet (meer)
op die basis is op te lossen kunnen mensen worden aangemerkt als herplaatsingskandidaat.
Zie voor nadere toelichting mijn antwoord op vraag 64.
 73
 
 Kunt u aangeven welk sociaal flankerend beleid gevoerd
zal gaan worden en in het bijzonder wat de rol van de ondernemingsraad hierin
is?
 
 
 Op basis van een zogeheten houtskoolschets (globaal beeld van de situatie
en gevolgen) zijn en worden procesafspraken gemaakt met de Groepsondernemingsraad
Gevangeniswezen. Met de vakbonden worden op dit moment gesprekken gevoerd
over de wijze waarop het Sociaal Flankerend Beleid zal worden ingezet.
 87
 
 Hoe groot is de regio-indeling waar het personeel over
verdeeld kan worden?
 
 
 In de huidige fase van vrijwillige mobiliteit wordt de regio waarin personeel
herplaatst bepaald door de maximale reistijd en de individuele mogelijkheden
van de medewerker. Zie tevens mijn antwoord op vraag 62.
 74
 
 Wat zijn de verwachte kosten van het hele plan?
 
 
 Op basis van de verwachte boventalligheid en een inschatting van het gebruik
van de voorzieningen uit het Sociaal Flankerend Beleid is budget beschikbaar
gesteld. Tijdens de uitvoering van het beleid zal het gebruik van de voorzieningen
en de uitputting van het budget gevolgd worden.
 75
 
 Waarom worden de vakbonden betrokken bij het uitwerken
van het plan?
 
 
 Ik overleg met de vakbonden en de medezeggenschap over de wijze waarop
het Sociaal Flankerend Beleid zal worden ingezet. Een concrete afspraak die
reeds is gemaakt is het bespreken van de sluiting van unit 1 en 2 van de penitentiaire
inrichting Scheveningen.
 76
 
 Kunt u aangeven waarom na 2012 juist weer behoefte
is aan instroom van personeel?
 
 
 Ondanks dat er al in 2011/2012 weer instroom van nieuwe medewerkers nodig
is, is het Sociaal Flankerend Beleid van toepassing. De personele gevolgen
van de in het Masterplan opgenomen maatregelen verschillen namelijk per regio.
De verwachte behoefte aan nieuwe medewerkers in 2012 is gebaseerd op het niet
of maar zeer beperkt invullen van het natuurlijk verloop door externe instroom.
Om de vacatureruimte op basis van natuurlijk verloop met eigen personeel in
te kunnen vullen, is het wel van belang dat medewerkers hier actief aan mee
werken onder andere door bereid te zijn op een andere locatie te werken of
een andere functie te vervullen.
 77
 
 Als er vanaf 2012 weer instroom nodig is, is het
dan niet mogelijk om tot die tijd personeel te behouden en tijdelijk wat meer
overcapaciteit te hebben met het oog op het behoud van gekwalificeerde arbeidskrachten?
 
 
 Onze inzet is een substantieel deel van het personeel dat boventallig
wordt, binnen de eigen organisatie naar een nieuwe werkplek te begeleiden.
Hierdoor blijft hun kennis en expertise behouden. Daarnaast worden de mogelijkheden
in kaart gebracht van uitstroom of detachering bij ketenpartners, zoals de
drie reclasseringsorganisatie, het CJIB of de GGZ.
 78
 
 Kunt u toelichten waarom er de komende jaren mensen
moeten vertrekken vanwege boventalligheid, en er vanaf 2012 weer (fors)
meer mensen nodig zijn? Is daar niets op te verzinnen?
 
 
 Zie mijn antwoord op vraag 76.
 79
 
 Wat is de laatste stand van zaken in de besprekingen
met België? Gaat het lukken de Kamer voor het debat op 1 juli 2009
te informeren?
 
 
 De besprekingen met de Belgische regering zijn constructief van aard en
rechtvaardigen de verwachting dat zij positief zullen worden afgerond. Ik
zal uw Kamer tijdens het debat van 1 juli 2009 informeren over de laatste
stand van zaken.
 80
 
 Worden de gevangenissen aan België beschikbaar
gesteld of verhuurd?
 
 
 Onderwerp van de bespreking met België vormt het tegen een geldelijke
vergoeding ter beschikking stellen van de PI Tilburg voor de tenuitvoerlegging
van Belgische opgelegde vrijheidsstraffen.
 81
 
 Is ook de mogelijkheid onderzocht om celcapaciteit
aan Duitsland te verhuren?
 
 
 Nee, er zijn geen gesprekken gevoerd met de Duitse autoriteiten om celcapaciteit
te verhuren aan Duitsland.
 82
 
 Hoe staat het met de onderhandelingen over het verdrag
met de België?
 
 
 Zie mijn antwoord op vraag 79.
 83
 
 Op welke wijze gaat het Masterplan gevangeniswezen
2009–2014 bijdragen aan een veiliger Nederland?
 
 
 Een van de uitgangspunten van het opstellen van het Masterplan is het
uitgangspunt van regionale plaatsing. Ik verwacht door het regionaal plaatsen
van gedetineerden de samenwerking met ketenpartners te verbeteren. Door een
betere samenwerking tussen het gevangeniswezen en haar ketenpartners kan gewerkt
worden aan verminderen van de recidive. Hierdoor ontstaat een veiliger Nederland.
 84
 
 Indien Belgische gedetineerden in de penitentiaire
inrichting Tilburg kunnen worden geplaatst, is het dan zeker dat de Noordsingel
en Bankenbosch voorlopig niet hoeven te worden gesloten? Welke personele consequenties
zou dit hebben?
 
 
 Zoals ik in mijn brief van 19 mei jl. heb aangegeven, heeft een overeenkomst
met België positieve gevolgen voor het personeel. In dat geval zal de
voorgenomen sluiting van de penitentiaire inrichting Noordsingel in Rotterdam
en de penitentiaire inrichting Bankenbosch in Veenhuizen worden uitgesteld
tot in ieder geval 1 januari 2013. Daardoor is meer tijd beschikbaar
om het betrokken personeel van DJI van werk naar werk te begeleiden. Hierdoor
kunnen de personele consequenties van het Masterplan detentiecapaciteit tot
een minimum worden beperkt.
 85
 
 Bent u van mening dat Nederland voorwaarden kan en
moet stellen aan het opnemen van Belgische gevangenen in Nederlandse gevangenissen,
in het bijzonder met het oog op de mogelijkheid dat België gevangenen
uit Guantanomo Bay wil opnemen?
 
 
 In de onderhandelingen met België heeft Nederland steeds aangegeven
dat bij de plaatsing van Belgische gedetineerden in de penitentiaire inrichting
te Tilburg rekening gehouden moet worden met Nederlandse belangen die in het
geding kunnen zijn. In de concepttekst van het verdrag zijn daartoe bepalingen
opgenomen. Aangezien het verdrag zal zien op gedetineerden aan wie in België
onherroepelijk een vrijheidsstraf is opgelegd, vallen ex-gevangenen van Guantánamo
Bay niet onder de reikwijdte van het verdrag.
 
 
 
 Samenstelling:
 Leden: Van de Camp (CDA), De Wit (SP), Van der Staaij (SGP), Arib (PvdA),
ondervoorzitter, De Pater-van der Meer (CDA), voorzitter, Çörüz
(CDA), Joldersma (CDA), Gerkens (SP), Van Velzen (SP), Van Vroonhoven-Kok
(CDA), De Krom (VVD), Timmer (PvdA), Griffith (VVD), Teeven (VVD), Verdonk
(Verdonk), De Roon (PVV), Roemer (SP), Pechtold (D66), Heerts (PvdA), Thieme
(PvdD), Kuiken (PvdA), Bouwmeester (PvdA), Van Toorenburg (CDA), Anker (CU)
en Vacature (GL).
 Plv. leden: Sterk (CDA), Langkamp (SP), Van der Vlies (SGP), Smeets (PvdA),
Aasted Madsen-van Stiphout (CDA), Jager (CDA), Jonker (CDA), Leijten (SP),
Ulenbelt (SP), De Vries (CDA), Weekers (VVD), Dijsselbloem (PvdA), Dezentjé
Hamming-Bluemink (VVD), Van Miltenburg (VVD), Zijlstra (VVD), Fritsma (PVV),
Karabulut (SP), Koşer Kaya (D66), Gill’ard (PvdA), Ouwehand (PvdD),
Spekman (PvdA), Bouchibti (PvdA), Van Haersma Buma (CDA), Slob (CU) en Van
Gent (GL).
 
 
 Kamerstukken II 2007/08, 24 587, nr. 300.
 
 
 Criminaliteit en Rechtshandhaving 2007, tabellen 3.10–3.13.
 
 
 Criminaliteit en Rechtshandhaving 2007, tabel 4.1.
 
 
 Kamerstukken II 2008/09, 31 700, nr. 112.
 
 
 Kamerstukken II 2008/09, 28 684, nr. 210.
 
 
 Kamerstukken II 2007/08, 31 200 VI, nr. 172.
 
 
 Kamerstukken II, 2008/09, nr. 2659.
 
 
 Kamerstukken II 2007/08, nr. 2332.