Monitoring verwerving Joint Strike Fighter; Lijst van Vragen en Antwoorden
Staten-Generaal — Kamerstuk 
Datum: 2019-09-23 00:00:00.000000
Rechtsgebied: Wetgeving


(function (window, document, dataLayerName, id) {
 window[dataLayerName] = window[dataLayerName] || [], window[dataLayerName].push({ start: (new Date).getTime(), event: "stg.start" }); var scripts = document.getElementsByTagName('script')[0], tags = document.createElement('script');
 function stgCreateCookie(a, b, c) { var d = ""; if (c) { var e = new Date; e.setTime(e.getTime() + 24 * c * 60 * 60 * 1e3), d = "; expires=" + e.toUTCString() } document.cookie = a + "=" + b + d + "; path=/; Secure" }
 var isStgDebug = (window.location.href.match("stg_debug") || document.cookie.match("stg_debug")) && !window.location.href.match("stg_disable_debug"); stgCreateCookie("stg_debug", isStgDebug ? 1 : "", isStgDebug ? 14 : -1);
 var qP = []; dataLayerName !== "dataLayer" && qP.push("data_layer_name=" + dataLayerName), qP.push("use_secure_cookies"), isStgDebug && qP.push("stg_debug"); var qPString = qP.length > 0 ? ("?" + qP.join("&")) : "";
 tags.async = !0, tags.src = "https://koop.piwik.pro/containers/" + id + ".js" + qPString, scripts.parentNode.insertBefore(tags, scripts);
 !function (a, n, i) { a[n] = a[n] || {}; for (var c = 0; c < i.length; c++)!function (i) { a[n][i] = a[n][i] || {}, a[n][i].api = a[n][i].api || function () { var a = [].slice.call(arguments, 0); "string" == typeof a[0] && window[dataLayerName].push({ event: n + "." + i + ":" + a[0], parameters: [].slice.call(arguments, 1) }) } }(i[c]) }(window, "ppms", ["tm", "cm"]);
 })(window, document, 'dataLayer', 'f8b9eee5-8d9c-4ea1-abd5-83e174f29813');
 
 
 
Direct naar content
Navigatie
Contextinformatie
Publicatie
Acties
Gerelateerde informatie

Menu

U bent nu hier: 
Publicaties
Officiële publicaties

Inloggen

Primaire navigatie

Andere sites binnen Overheid.nl
Home
Uitgebreid zoeken
Mijn abonnementen
Help

Andere sites binnen Overheid.nl

Berichten over uw Buurt
Zoals vergunningen, bouwplannen en lokale regelgeving.

Rondom uw woonadres
Rondom een zelfgekozen adres

Dienstverlening
Zoals belastingen, uitkeringen en subsidies.

Naar dienstverlening

Beleid & regelgeving
Officiële publicaties van de overheid.

Naar beleid & regelgeving

Contactgegevens overheden
Adressen en contactpersonen van overheidsorganisaties.

Naar overheidsorganisaties

 
 
 
U bent hier:

Home

Kamerstuk 31300, nr. 9

 
 
 

Kamerstuk

Datum publicatie
Organisatie
Vergaderjaar
Dossier- en ondernummer

20-03-2009

Tweede Kamer der Staten-Generaal

2008-2009

31300 nr. 9

 

 

 
 
 Toon meer van: Extra informatie
 
 

 
 

Informatie over publicatie

 

 

 
 Toon meer van: Gerelateerd
 
 

 
 Publicaties in kamerdossier

Kamerdossier 31300Toon alle publicaties in het hoofddossier

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Publicaties referendum

 

 

 

 

 

Authentieke versie (PDF)
bestandsgrootte: 50 Kb

Informatie

Gerelateerd

Printen

Delen

 
 
 
31 300Monitoring verwerving Joint Strike Fighternr. 9LIJST VAN VRAGEN EN ANTWOORDENVastgesteld 17 maart 2009De commissie voor de Rijksuitgaven1, de vaste
commissie voor Defensie2, de vaste commissie voor
Economische Zaken3 en de vaste commissie voor
Financiën4 hebben een aantal vragen voorgelegd
aan de staatssecretaris van Defensie over het rapport van de Algemene Rekenkamer «Monitoring
verwerving Joint Strike Fighter; stand van zaken oktober 2008» (Kamerstuk
31 300, nr. 6).De staatssecretaris heeft deze vragen beantwoord bij brief van 16 maart
2009. Vragen en antwoorden zijn hierna afgedrukt.De voorzitter van de commissie voor de Rijksuitgaven,AptrootDe voorzitter van de vaste commissie voor Defensie,Van BaalenDe voorzitter van de vaste commissie voor Economische Zaken,TichelaarDe voorzitter van de vaste commissie voor Financiën,BlokDe griffier van de commissie voor de Rijksuitgaven,Groen1, 2, 8, 9, 10, 11, 12, 20, 22, 23 en 47Kan alsnog ieder half jaar een volledig, actueel en
vergelijkbaar overzicht gegeven worden van álle kosten van het JSF-programma
in de actuele plandollarkoers en volgens het meest recente prijspeil? En kan
de Kamer zo’n eerste overzicht nog tijdig vóór 1 april
2009 tegemoet zien?Kan alsnog ieder half jaar een actualisering gegeven
worden van het verwervingsbudget van de JSF in de actuele plandollarkoers
en volgens het meest recente prijspeil? En kan de Kamer zo’n eerste
actualisering nog tijdig vóór 1 april 2009 tegemoet zien?Is het kabinet voornemens om de Kamer in vervolg volledig
en goed te informeren over de financiële onderbouwing van deelname aan
het JSF-programma en knelpunten in de projectorganisatie?Gaat het kabinet de Kamer een volledig geactualiseerd
en in de tijd onderling vergelijkbaar overzicht sturen van de kosten voor
het JSF-programma voor Nederland?Is het kabinet bereid om het verwervingsbudget te actualiseren
naar het meest actuele prijspeil? Zo nee, waarom niet?Welke gevolgen heeft de kostenontwikkeling van het
JSF-project voor de verwerving van ander defensiemateriaal en de begroting
van het ministerie van Defensie?Kan het kabinet aangeven of de voorziene 5,7 miljard
euro volstaat voor de aanschaf van de JSF-toestellen? Op basis van welk prijspeil
trekt u die conclusie?Waarom blijft het kabinet in het verwervingsbudget
het prijspeil 2005 hanteren terwijl voor alle andere materieelprojecten het
meest actuele prijspeil gehanteerd word? Is het kabinet van plan om voortaan
voor de JSF ook het meest actuele prijspeil te hanteren?Wat is de mening van het kabinet over de punten die
juist pleiten voor aanpassing van het prijspeil van het verwervingsbudget,
die het eenzijdige beeld kunnen veranderen dat nu door het kabinet geschetst
wordt?Bent u van plan om het geschatte verwervingsbudget
jaarlijks te actualiseren, de gevolgen hiervan in kaart te brengen en de Kamer
hierover te informeren? Zo nee, waarom niet?Kan het kabinet, betreffende de door de Algemene Rekenkamer
genoemde reden om juist wel het prijspeil van het verwervingsbudget aan te
passen, allereerst aangeven waarom het kabinet niet is ingegaan op de motivering
om het prijspeil niet aan te passen, en kan het kabinet tevens de reden van
de Algemene Rekenkamer om tot aanpassing over te gaan weerleggen?Zoals uiteengezet in de beantwoording van vragen over het rapport van
de Algemene Rekenkamer (Kamerstuk 31 300, nr. 4 van 18 maart
2008) en van vragen van het lid Van Velzen (Aanhangsel Handelingen TK 2007–2008,
nr. 2031 van 17 april 2008) wordt gestreefd naar een duidelijke en consistente
informatievoorziening over prijspeil en valuta. Afwijkingen van de standaard
valuta en het standaard prijspeil zullen duidelijk worden gemeld en zonodig
toegelicht om de vergelijkbaarheid te verbeteren. Het gebruik van verschillende
prijspeilen hangt samen met afspraken die hierover in het verleden zijn gemaakt
en beoogt de vergelijkbaarheid van cijfers in de loop der jaren te bevorderen.
Zo worden stuksprijzen gedurende het gehele F-35 programma steeds vergeleken
met het startpunt in 2002. Er is geen vaste omrekeningssleutel, zoals ook
de Algemene Rekenkamer u onlangs heeft gemeld.Op basis van de huidige inzichten leidt een prijspeilaanpassing van 2005
naar 2008 door verwerking van de relevante inflatiecijfers, tegen de huidige
plandollarkoers van € 0,83, tot een aanpassing van het projectbudget
naar € 6,154 miljard. De inflatiecijfers over 2009 zijn nog niet
bekend. In de Defensiebegroting 2010 en meerjarenraming zal een correctie
naar prijspeil 2009 worden verwerkt. In de aanloop naar de definitieve besluitvorming over de vervanging van de F-16 in 2010 zal in het najaar van
2009 de raming van het projectbudget verder worden geactualiseerd op basis
van de concrete resultaten van de verwervingsvoorbereiding, voorafgaand aan
de D-brief aan de Kamer. Deze aanpassing van het projectbudget staat overigens
los van de resultaten van de actualisering van de kandidatenvergelijking waarover
de Kamer op 18 december 2008 is geïnformeerd (Kamerstuk 26 488,
nr. 131). Voor deze actualisering is recente prijsinformatie van de fabrikanten
gebruikt met hetzelfde prijspeil.Ik zie geen aanleiding om in plaats van jaarlijks voortaan halfjaarlijks
te rapporteren over het project Vervanging F-16. De Kamer wordt over weinig
onderwerpen zo uitvoerig geïnformeerd als juist over dit project, getuige
onder meer de vele verstuurde brieven en beantwoorde Kamervragen. Een halfjaarlijkse
rapportage zou geen toegevoegde waarde hebben.3, 7, 31 en 57Kan alsnog ieder half jaar een geactualiseerd overzicht
gegeven worden van de kosten voor het stappen uit het JSF-project in het geval
dat wel en dat niet wordt overgegaan tot aanschaf van de JSF? En kan de Kamer
zo’n eerste overzicht nog tijdig vóór 1 april 2009
tegemoet zien?Is het kabinet bereid om vollediger, duidelijker en
naar actuele maatstaven in kaart te brengen wat de financiële gevolgen
zijn van het uitstappen uit het JSF-programma en de Kamer hierover actief
te informeren?Waarom heeft het kabinet niet zelf, in plaats van dit
over te laten aan de Algemene Rekenkamer, een overzicht opgesteld van de mogelijke
kosten van het uitstappen uit het JSF-programma?Is het kabinet bereid om per direct, in navolging van
de aanbeveling van de Algemene Rekenkamer, de Kamer actief, dat wil zeggen
op reguliere basis en telkens wanneer zich een noemenswaardige ontwikkeling
voordoet, te informeren over de uitstapkosten van het JSF-programma? Zo nee,
waarom niet?De Algemene Rekenkamer heeft onlangs uitstapkosten van € 430
miljoen berekend als de JSF niet wordt aangeschaft. Deze berekening is gebaseerd
op de situatie eind 2007 en intussen is het project anderhalf jaar verder.
Bovendien gaat de Algemene Rekenkamer uit van een contante waarde in prijspeil
2001. Ook zijn inmiddels verplichtingen aangegaan voor de PSFD-fase en de
testtoestellen. Waarschijnlijk zullen de orders voor de Nederlandse industrie
afnemen als Nederland nu, dat wil zeggen in een fase waarin de F-35-productie
op gang komt, zou besluiten de deelneming aan de ontwikkeling van de SDD te
staken. Per saldo zou Nederland er dan ook rekening mee moeten houden dat
de uitstapkosten aanzienlijk hoger dan € 500 miljoen zullen uitkomen.Deze schatting berust niet op een exacte berekening. Een berekening nu
zou in eerste instantie moeten berusten op een herijking van eerder gehanteerde
uitgangspunten en veronderstellingen. Vervolgens zijn een evaluatie en, eventueel,
de aanpassing van de gehanteerde berekeningsmethodiek nodig op basis van de
laatste inzichten en (kosten)informatie. Pas dan kan werkelijk een berekening
worden gemaakt van de kosten van beëindiging van de Nederlandse deelneming
aan zowel de SDD als de PSFD-fase.De uitstapkosten kunnen voor de Kamer relevant zijn bij de behandeling
van het kabinetsbesluit over de vervanging van de F-16. Het streven is er
daarom op gericht de Kamer met het oog op dat besluit tijdig in staat te stellen
alle benodigde informatie, financiële en andere, bij haar afwegingen
te betrekken. 4 en 36Kan alsnog in een halfjaarlijks overzicht ingegaan
worden op álle knelpunten in de projectorganisatie? En kan de Kamer
zo’n eerste overzicht nog tijdig vóór 1 april 2009
tegemoet zien?Deelt het kabinet de opvatting van de Algemene Rekenkamer
dat in de informatievoorziening meer aandacht besteed kan worden aan knelpunten
in de projectorganisatie? Zo nee, waarom niet? Zo ja, kan het kabinet alsnog
een overzicht geven van genoemde knelpunten, met daarbij voorgenomen maatregelen
deze op te lossen?Net als de afgelopen jaarrapportages zal ook de komende jaarrapportage
Vervanging F-16 over 2008 ingaan op de knelpunten in de projectorganisatie
en maatregelen om deze op te lossen. Voor de deelvraag over halfjaarlijks
rapporteren verwijs ik naar het antwoord op vraag 1.5, 6 en 29Is het kabinet voornemens om de «projectorganisatie
vervanging F-16» aan te passen opdat het niet alleen gericht is op de
komst van de JSF (en geen gevolgen lijkt te houden met de keuze voor een ander
toestel)?Is het kabinet bereid om het Ministerie van Defensie
meer rekening te laten houden met de gevolgen van een eventuele keuze anders
dan de JSF?Deelt het kabinet de opvatting van de Algemene Rekenkamer
dat de projectorganisatie vervanging F-16 gericht is op de komst van de JSF
en vooralsnog geen rekening lijkt te houden met de gevolgen voor een ander
toestel dan de JSF? Zo nee, waarom niet?Het kabinet deelt de opvatting van de Algemene Rekenkamer niet. De projectorganisatie
Vervanging F-16 is van meet af aan gericht geweest op de vervanging van de
F-16 en niet uitsluitend op de invoering van de JSF. De uitvoerige actualisering
van de kandidatenvergelijking van 2008, waarin drie kandidaat-toestellen voor
de vervanging van de F-16 zijn vergeleken, is daarvan het meest recente bewijs.
Wel neemt Nederland sinds 2002 deel aan de ontwikkeling van de JSF en sinds
2006 aan de productie, instandhouding en doorontwikkeling van de JSF. Hieraan
zijn activiteiten verbonden die door de projectorganisatie worden uitgevoerd.13, 26 en 60Wat is het kabinet van plan om te doen aan de diverse
risico’s zoals de Algemene Rekenkamer die in haar rapport vermeld, zoals
de projectvoorbereiding, het projectbeheer, invoering van het Autonomic Logistics
Information System (ALIS)?Wat gaat het kabinet doen met de opmerkingen van de
auditdiensten Defensie en EZ (in 2007) over het projectbeheer (personele bezetting,
organisatieinrichting en de rol van de controller, informatievoorziening en
archivering)? Is het kabinet bereid om tekortkomingen die zijn opgemerkt door
de auditdiensten in 2009 op te lossen?Welke maatregelen gaat het kabinet nemen om de door
de Algemene Rekenkamer geconstateerde problemen bij het projectbeheer zo spoedig
mogelijk verholpen worden?De auditdiensten van Defensie en Economische Zaken hebben in hun assurancerapport
bij de Jaarrapportage Vervanging F-16 geconstateerd dat het projectbeheer
toereikend is. Wel hebben zij daarbij een aantal aandachtspunten benoemd.
Evenals in 2008 zal ook in 2009 de aandacht gevestigd blijven op de verdere
verbetering van het projectbeheer. Reeds in gang gezette verbeteringen ten
aanzien van de personele bezetting, de inrichting van de organisatie en de
archivering, de verdeling en invulling van de rollen binnen de controllerstructuur
en de daarbij behorende projectvisie worden voortgezet. In de loop van 2008
is de personele bezetting aantoonbaar verbeterd. Zoals gebruikelijk
zal ook de komende jaarrapportage Vervanging F-16 aandacht besteden aan de
risico’s van het project. In het antwoord op vraag 14 wordt ingegaan
op ALIS.14, 15 en 63Deelt het kabinet de mening van de Algemene Rekenkamer
dat de invoering van het ALIS en de koppeling met (toekomstige) Defensiesystemen
en Enterprise Resource Planning (ERP) een hoog risico is voor het tijdig operationeel
krijgen van de JSF in Nederland? Zo nee, hoe komt het kabinet tot die conclusie?
Zo ja, wat gaat het kabinet doen om de risico’s weg te werken?Waarom heeft het ALIS op dit moment een lagere prioriteit
in vergelijking met andere ICT-projecten en waarom schuift het kabinet uitgaven
voor het ALIS door naar de toekomst (ophoging van de tijdsdruk, moeilijkere
bijsturing van het project)?Kan een nadere en volledige onderbouwing gegeven worden
waarom de conclusie van de Algemene Rekenkamer, dat de invoering van ALIS
en koppeling met toekomstige ICT-systemen van Defensie een hoog risico in
zich dragen voor het tijdig operationeel krijgen van de JSF, niet gedeeld
wordt?In de jaarrapportage Vervanging F-16 over 2006 is de koppeling van het Autonomic Logistics Information System (ALIS) aan de Nederlandse
defensiesystemen als een risico aangemerkt. De Algemene Rekenkamer beschouwt
dit aspect als een groot risico. Inmiddels is duidelijk dat ALIS de mogelijkheid
heeft tot relatief autonoom opereren, waardoor de noodzaak voor uitgebreide
en complexe koppelingen aan de Nederlandse defensiesystemen minder groot is
dan eerst werd aangenomen. Bovendien kan met de F-35 in beginsel volledig
worden geopereerd zonder koppeling aan een ERP-systeem
of koppelingen aan andere systemen. Hoewel de koppeling met ERP niet strikt
noodzakelijk is, zal Defensie daar in de toekomst wel naar streven. Het risico
dient tegen deze achtergrond te worden bezien en kan als zodanig als laag
worden aangemerkt. De deelneming aan de IOT&E schept bovendien de mogelijkheid
om risico’s in de komende jaren nog verder te reduceren. Ik deel de
conclusie dan ook niet dat de koppeling van ALIS met ERP een groot risico
zou inhouden.Er is geen sprake van een lagere prioriteit van ALIS en het doorschuiven
van budgetten. Binnen de randvoorwaarde dat geen onomkeerbare investeringen
worden gedaan zolang het definitieve besluit over de vervanging van de F-16
niet is genomen, worden thans activiteiten uitgevoerd die de invoering van
ALIS later vereenvoudigen en mogelijke integratierisico’s reduceren.
Overigens heeft de ontwikkeling van ALIS vooral in de Verenigde Staten plaats
als integraal onderdeel van de SDD-fase van de F-35.16Waarom heeft het kabinet de conclusies uit het vorige
rapport van de Algemene Rekenkamer (over 2007) niet overgenomen? Is het kabinet
het met de Rekenkamer eens dat het kabinet meer duidelijkheid dient te verschaffen
aan de Kamer over de nog steeds actuele conclusies uit het vorige rapport
van de Rekenkamer (over 2007)? Zo nee, waarom niet? Zo ja, wat is het stappenplan?In het rapport van de Algemene Rekenkamer over 2007 (Kamerstuk 31 300,
nrs. 1–2) is een overzicht opgenomen van de reactie van de minister
van Defensie op dit rapport. Hieruit blijkt dat enkele conclusies worden onderschreven.
Waar conclusies niet worden gedeeld is dat onderbouwd in de bestuurlijke reactie
die in het rapport is opgenomen. Met betrekking tot het rapport van de Algemene
Rekenkamer over 2008 zie ik de in de vraag 16 verwoorde beschrijving
niet terug in het rapport zelf. Met betrekking tot de aanbevelingen van de
Algemene Rekenkamer over het prijspeil en het verwervingsbudget verwijs ik
naar het antwoord op vraag 1. Voor de aanbeveling over de Consortium Buy verwijs ik naar het antwoord op vraag 21 en voor
de aanbeveling over de uitstapkosten verwijs ik naar het antwoord op vraag
3.17 en 41Is het kabinet van plan om voortaan in alle kosten
van het JSF-programma één prijspeil en één valutasoort
te hanteren, zodat voor de Kamer de kosten onderling en over de jaren heen
goed en realistisch vergelijkbaar zijn? Zo nee, waarom niet? Zo ja, wanneer
begint u hiermee?Is het kabinet bereid om, in navolging van de herhaalde
aanbeveling van de Algemene Rekenkamer, de Kamer nu en in de toekomst een
volledig inzicht te verschaffen in alle kosten van het JSF-programma voor
Nederland en daarbij één prijspeil en één valutasoort
te hanteren, zodat de kosten onderling én over de jaren heen vergelijkbaar
zijn?Evenals vorig jaar wordt in het rapport van de Algemene Rekenkamer de
aanbeveling gedaan alle kosten voor het JSF-programma op een onderling vergelijkbare
manier aan de Tweede Kamer te presenteren. Het kabinet deelt de mening dat
het van belang is de kosten voor een programma zoals het project Vervanging
F-16 zo volledig mogelijk, transparant en onderling vergelijkbaar aan de Tweede
Kamer te presenteren. Er wordt dan ook gerapporteerd aan de Tweede Kamer in
overeenstemming met de regeling Grote Projecten en het DMP. Dit houdt onder
meer in dat er wordt gewerkt met een projectdefinitie. De informatievoorziening
naar de Tweede Kamer is volledig in overeenstemming met deze afspraken. In
de bestuurlijke reactie op het vorige rapport van de Algemene Rekenkamer die
in het rapport is opgenomen, is toegelicht waarom het de voorkeur verdient
deze projectdefinitie te handhaven. Zie ook het antwoord op vraag 1.18Wat gaat het kabinet doen om de beperkte betrouwbaarheid
van de gegevens over de levensduurkosten van de JSF te verbeteren?Ik heb geen reden te twijfelen aan de betrouwbaarheid van de gegevens
van de F-35 of de andere toestellen. Wel is het zo dat bij toekomstige uitgaven
zoals levensduurkosten per definitie sprake is van onzekerheden. In deel 4
van het vertrouwelijke rapport over de kandidatenevaluatie is hier nader op
ingegaan (Kamerstuk 26 488, nr. 129 van 18 december 2008).
De levensduurkosten bestaan uit investeringskosten en exploitatiekosten. De
onzekerheden bij de exploitatiekosten zijn onontkoombaar omdat het hier gaat
om kosten die de komende tientallen jaren zullen worden gemaakt. Bij de investeringskosten
zijn de onzekerheden bij de F-35 kleiner dan bij de andere toestellen omdat
de ontwikkeling van de F-35 verder is gevorderd. Naar verwachting zullen de
onzekerheden bij de F-35 de komende tijd nog verder verminderen. Zie ook het
antwoord op vraag 21.19Gaat het kabinet de auditdienst Defensie in vervolg
ook onderzoek laten doen naar de (broninformatie) over de exploitatiekosten?
Zo nee, waarom niet?De exploitatiekosten zijn de kosten die Nederland moet maken voor het
gebruik en het onderhoud van de F-35. De broninformatie over deze kosten is
afkomstig van Defensie zelf en van het JSF Program Office (JPO). Ter voorbereiding
op het definitieve besluit over de vervanging van de F-16 in 2010
zal in het kader van het Defensie Materieelproces een D-document worden opgesteld
met daarin onder meer een analyse van de levensduurkosten, inclusief de exploitatiekosten.
De auditdiensten van Defensie en Economische Zaken zullen dit D-document,
inclusief de analyse, gezamenlijk beoordelen.De Nederlandse auditdiensten hebben toegang tot de broninformatie van
Defensie. Voor het onderzoek van de broninformatie van het JPO gelden als
randvoorwaarden de afspraken in de verschillende MoU’s over de auditactiviteiten
van partnerlanden. Deze afspraken komen er in hoofdzaak op neer dat Amerikaanse
auditdiensten deze broninformatie beoordelen en hierover rapporteren aan de
auditdiensten van partnerlanden. In de eerste helft van 2009 zal de auditdienst
van Defensie in de Verenigde Staten nagaan welke verdere concrete auditmogelijkheden
er zijn voor een beoordeling van de Amerikaanse broninformatie van het JPO,
waaronder broninformatie van de fabrikant.21, 24, 53, 54, 55 en 56Is het kabinet bereid om voortaan rekening te gaan
houden met eventuele vroege exportorders en de horizontalelijnprijs bij het
bepalen van het verwervingsbudget? Zo nee, waarom niet?Is het kabinet van plan om de Kamer te informeren over
de stand van zaken rond de eventuele invoering van de consortium buy en over
de mogelijke (financiële) gevolgen hiervan? Zo nee, waarom niet?Wanneer zal duidelijk worden of, en zo ja wanneer,
er een consortium buy zal plaatsvinden?Is het kabinet bereid de aanbeveling van de Algemene
Rekenkamer, zijnde het informeren van de Kamer over de stand van zaken rond
de eventuele invoering van de consortium buy en over de mogelijke (financiële)
gevolgen hiervan voor het Project Vervanging F-16, op te volgen? Zo nee, waarom
niet?Zullen bij het direct vermelden van eventuele nadere
afspraken over een Consortium Buy ook direct de budgettaire gevolgen daarvan
voor het gehele verwervingsbudget worden meegenomen?Welke landen staan niet alleen positief tegenover het
invoeren van een «consortium buy prijs», maar willen zich er ook
voor inzetten?Het belang van goede informatievoorziening over de Consortium Buy (CB) en soortgelijke constructies, zoals Level Line Pricing (LLP), is evident. De Rekenkamer heeft in het
vorige rapport «Monitoring verwerving Joint Strike
Fighter, stand van zaken september 2007» al geconstateerd dat met een horizontale lijnprijs elke partner dezelfde
prijs zal betalen voor een toestel, ongeacht of het voor of achter in de productielijn
zit. Dit heeft waarschijnlijk een positief effect op de gemiddelde prijs die
Nederland uiteindelijk zal betalen, aldus dit rapport. Defensie verwacht dat
dergelijke constructies zullen leiden tot meer prijs- en productiestabiliteit
in het programma. Anderzijds zullen besluitvormingstrajecten met partners
en industrie over dergelijke constructies langer duren, waardoor de uiteindelijke
kostprijs later zal worden vastgesteld. Evenals vorig jaar is de Kamer verschillende
keren over de stand van zaken geïnformeerd, voor het laatst op 4 maart
jl. (Kamerstuk 26 488, nr. 147). Als er nieuwe ontwikkelingen zijn,
zal de Kamer hierover ook in de toekomst worden geïnformeerd. Indien
daar concrete aanleiding toe bestaat zal nieuwe kosteninformatie, zoals informatie
over de CB, worden verwerkt in het projectbudget. Meer duidelijkheid over
de CB wordt in de loop van dit jaar verwacht. Naast informatie over de CB
wordt de komende maanden eveneens de vaststelling door Lockheed Martin van
een maximum(not-to-exceed) prijs verwacht. Naast
Lockheed Martin spelen vooral Australië en Nederland een voortrekkersrol
bij de totstandkoming van de CB, mede omdat in deze landen de
noodzakelijke politieke steun voor een dergelijke constructie nadrukkelijk
aanwezig is.25 en 35Wat is het kabinet van plan te ondernemen tegen de
onevenredig hoge werkdruk en personele onderbezetting binnen uw projectorganisatie,
die daardoor kwetsbaar is?Welke maatregelen zal het kabinet nemen om de krappe
personele bezetting voldoende aan te vullen opdat risico’s hiermee samenhangend
kunnen worden vermeden?Defensie streeft op korte termijn naar de vulling van de resterende vacatures
in de projectorganisatie. Ook wordt gewerkt aan uitbreiding van de projectorganisatie,
onder andere door inhuur. Daarnaast wordt intensief gebruik gemaakt van de
kennisinstituten en van beschikbare capaciteiten elders in de defensieorganisatie.27Acht het kabinet het handig dat in de loop van 2015
twaalf F-16’s uit dienst worden genomen en daar in totaal pas acht JSF’s
voor in de plaats gekomen zijn (zes productietoestellen en twee testtoestellen)?
Zo ja, hoe komt het kabinet tot die conclusie? Wat gebeurt er met de twaalf
uit dienst genomen F-16’s. Is het kabinet al bezig met de verkoop daarvan?Het Commando luchtstrijdkrachten (CLSK) heeft vijf squadrons gevechtsvliegtuigen.
Indien het kabinet in 2010 definitief besluit dat de F-35 wordt aangeschaft
als vervanger van de F-16, zal de vervanging van de F-16 door de F-35 per
squadron worden uitgevoerd. Het eerste squadron beëindigt in 2015 zijn
operationele taken met de F-16 en begint dan aan de invoering van de F-35.
Naar verwachting bereikt dit squadron in 2016 een Initiële Operationele
Capaciteit (IOC) met tien toestellen. Pas daarna zal het tweede squadron de
operaties met de F-16 beëindigen en overgaan op het nieuwe toestel. Zo
garandeert het CLSK tijdens de overgang steeds een minimum van vier operationele
squadrons met de F-16 of de F-35. Te zijner tijd zal worden bezien of de af
te stoten vliegtuigen kunnen worden verkocht.28 en 30Waarom is er alleen aan de vliegbasis Leeuwarden een «site
survey» gebracht en niet ook aan De vliegbasis Volkel? Mag hieruit geconcludeerd
worden dat alleen de vliegbasis Leeuwarden gereed gemaakt gaat worden voor
de mogelijke komst van de JSF?Zijn er op Nederlandse luchtmachtbases ook site-surveys
gehouden om te beoordelen of deze bases geschikt zijn voor toestellen anders
dan de JSF? Zo nee, waarom niet? Wat zegt dit over vooringenomenheid bij Defensie?Sinds 2002 neemt Nederland deel aan de ontwikkeling van de JSF. De kosten
van de eerste site survey van ieder land zijn onderdeel
van het SDD-budget. De site survey van september jl. past bij een
gedegen projectplanning. Defensie heeft gekozen voor een site survey op Vliegbasis Leeuwarden omdat dit de eerste basis is
waar de F-35 zou worden ingevoerd. De ervaring met de site survey op Vliegbasis Leeuwarden wordt tevens gebruikt ten behoeve
van Vliegbasis Volkel. Een site survey op Vliegbasis
Volkel is in een later stadium voorzien.32Deelt het kabinet de opvatting van de Algemene Rekenkamer
dat er ruimte is voor verbetering in de informatievoorziening over de financiële
onderbouwing van de deelname aan het JSF-programma? Zo ja, gaat het kabinet
verbeteringen bewerkstelligen? In de bestuurlijke reactie op het rapport van de Algemene Rekenkamer heeft
Defensie beargumenteerd dat de informatievoorziening over financiële
gegevens uitgebreider is dan op grond van de gemaakte afspraken en de bestaande
regelingen nodig zou zijn. Bovendien is zelden in de geschiedenis de Kamer
zo uitgebreid geïnformeerd over een project als in het geval van de vervanging
van de F-16, zelfs als rekening wordt gehouden met de aanzienlijke financiële
omvang. Voorts heeft de Kamer op 18 december 2008 deel 4 van de rapportage
van de actualisering van de kandidatenevaluatie vertrouwelijk ter inzage ontvangen
waarin alle beschikbare kosteninformatie is verwerkt. Bovendien is onlangs
in de vertrouwelijke gesprekken met de vaste commissie van Defensie uitgebreid
ingegaan op de beschikbare kosteninformatie.33Hoe beoordeelt het kabinet de consistentie in de Materieelprojecten
van Defensie wanneer het bij ieder ander materieelproject wel mogelijk blijkt
uit te gaan van een recent geactualiseerd prijspijl, waar dit voor het project
vervanging F-16 volgens de reactie van het kabinet niet mogelijk, dan wel
wenselijk is?Het is niet zo dat bij ieder materieelproject wordt uitgegaan van een
recent geactualiseerd prijspeil. Bij projecten in realisatie, waarbij contracten
zijn getekend en de verwerving loopt, is aanpassing van het prijspeil niet
altijd aan de orde. Het prijspeil moet alleen worden aangepast indien daarover
contractuele afspraken zijn gemaakt.Bij projecten in planning, waarbij nog geen verplichtingen zijn aangegaan,
wordt van geval tot geval bekeken of een prijspeilaanpassing aan de orde is.
Een van de overwegingen daarbij is de jaarlijkse prijscompensatie waarover
het kabinet bij Voorjaarsnota beslist. Bij de toedeling van deze prijscompensatie
krijgen de relevante projecten in realisatie voorrang. Een andere overweging
betreft de mate van onzekerheid van het project, die onder meer wordt bepaald
door de beschikbaarheid van voldoende (prijs-) informatie. Om een instabiel
beeld te voorkomen moeten alle onzekerheden worden meegewogen alvorens de
budgetten van projecten in planning worden aangepast. In sommige gevallen
wordt dan besloten de laatste concrete raming te handhaven. Dit is het geval
geweest bij het project Vervanging F-16.34Kan de kamer (vertrouwelijk) inzage krijgen in de brief
die de Algemene Rekenkamer op 25 november 2008 naar de minister van Economische
Zaken heeft gestuurd over de herberekening van het afdrachtpercentage? Zo
nee, waarom niet?Ja. De brief zal u door de minister van Economische Zaken vertrouwelijk
worden toegezonden.37 en 38Wat is op dit moment de stand van zaken voor wat betreft
de (eventuele) deelname van Denemarken en Turkije aan het Production and Sustainment
Memorandum of Understanding (P&S MoU)?Is bij het kabinet bekend of PricewaterhouseCoopers
zich bij het schrijven haar rapport waarin gesteld werd dat Turkije het P&S
MoU zou hebben ondertekend baseerde op informatie aangeleverd door een Nederlands
ministerie? Zo ja, welk ministerie betreft het? Zo nee, is wel bekend waarop
PWC deze informatie dan wel baseerde?Er zijn geen ontwikkelingen te melden bij het overleg met Denemarken en
Turkije over deelneming aan het P&S MoU. De informatie in het rapport van PwC is afkomstig uit open bronnen. Mogelijk doelt PwC op de ratificatie
door Turkije van het PSFD MoU in plaats van het P&S MoU.39Hoe beoordeelt het kabinet de risico’s van de
overlap tussen de test- en productiefasen?Bij de F-35 is bewust gekozen voor een overlap van de testfase en het
begin van de productie die bekend staat als de Low Rate
Initial Production (LRIP). Op grond van de Amerikaanse regelgeving
mag de serieproductie (Full Rate Production) pas
beginnen als de ontwikkelingsfase inclusief de testfase is voltooid. Bij de
inrichting van de LRIP-fase is een evenwicht gevonden tussen lage totale kosten
en projectrisico’s. Het kabinet acht de risico’s van de beperkte
overlap tussen de testfase en de productie aanvaardbaar, omdat de testfase
zo is ingericht dat modificaties die daaruit voortvloeien het productieproces
zo min mogelijk zullen verstoren. Een programma waarin de productiefase pas
aanvangt als de testfase is voltooid levert evenzeer nadelen op. De toestellen
zijn dan later beschikbaar en de kosten van het totale programma kunnen hoger
zijn. Er kunnen overigens altijd, ook na het einde van de testfase, technologische
en operationele ontwikkelingen optreden die aanpassingen in de productie noodzakelijk
maken. Bij de F-35 is van meet af aan voorzien dat de ontwikkeling van het
toestel nog tientallen jaren verder zal gaan en dat de eerder geproduceerde
toestellen zullen worden aangepast. De partnerlanden hebben hierover afspraken
gemaakt in het PSFD MoU.40Kan inzicht worden gegeven in de ontwikkeling van de
kostenstijging van de JSF stuksprijs in dollars vanaf 2002 tot heden
met daarbij per jaar de verklaring van de verschillende prijsstijgingen?In de onderstaande tabel wordt de ontwikkeling van de kale stuksprijs
toegelicht. De berekeningen zijn uitgevoerd op basis van de inflatie-index
van het Amerikaanse ministerie van Defensie. Zo kunnen bijvoorbeeld manuurtarieven
sterker stijgen dan de inflatie-index. PeriodeM$ in prijspeil 2002VerklaringStuksprijs vanStuksprijs naar okt 01–dec 0237,238,1Daling aantal geplande vliegtuigen voor Amerikaanse marine (van
1089 naar 680). dec 02–dec 0338,144,8Stijging van de manuurtarieven. Een uitbreiding van de operationele
eisen; op elk vliegtuig EOTS. Verhogen van onzekerheidsopslag voor toeleveranciers.
Vertraging meerjarige contracten en aanpassing productieschema. Ontwerpaanpassingen
aan het vliegtuig. dec 03–dec 0444,844,5Aanpassingen van het ontwerp. Aanpassingen van het productieprofiel
en aanpassingen van de schattingen van de prijzen van toeleveranciers (manuren
en materiaalkosten). dec 04–dec 0544,546,7Aanpassingen contractafspraken met toeleveranciers. Stijging
uurtarieven, materiaalkosten en aanpassing gehanteerde inflatiecijfers. Aanpassing
ontwerp CV-variant met gevolgen voor commonality.
Gewijzigd productieprofiel van partners. dec 05–dec 0646,747,6Als gevolg van gewichtsproblemen stijging materiaalkosten (lichter
en duurder materiaal) en aanpassing productietechnieken. Aanpassing methode
kostenschatting en gebruik van realisatiecijfers vanuit productie. dec 06–heden47,649,5Aanpassing Amerikaans leveringschema. Wijzigingen door SDD-ontwerpaanpassing.
Aanpassingen uurtarieven en effecten lange termijn afspraken over levering
van grondstoffen. Stijging commonality CV-variant.42Kan het kabinet een definitie geven van wat wordt beschouwt
als de «kale stuksprijs» van een JSF-toestel?De kale stuksprijs omvat de kosten voor een vlieggereed vliegtuig, inclusief
alle bij die configuratie behorende, ingebouwde deelsystemen, maar exclusief
de ontwikkelingskosten en bijkomende kosten voor onder meer reservedelen,
simulators en opleidingen. De brief van 22 mei 2008 (Kamerstuk 26 488,
nr. 74) bevat een lijst met definities.43Zijn er in Nederland wapens in gebruik of wordt overwogen
wapens aan te schaffen waarvoor de verschillende opvolgers van de F-16 moeten
worden aangepast? Om welke wapens gaat dit en welke kosten zijn hier aan verbonden?Alle bewapening moet wat software en hardware betreft worden geïntegreerd
en gecertificeerd voor gebruik in combinatie met een type vliegtuig. Door
de Nederlandse betrokkenheid bij de SDD en PSFD-fasen van het JSF-programma
is tot in detail bekend welke wapens op dit jachtvliegtuig worden geïntegreerd
en gecertificeerd. Hierdoor is het mogelijk tijdens het behoeftestellingsproces
voor nieuwe wapens de kwalitatieve eis te stellen dat zij voor zowel de F-16
als de F-35 geschikt moeten zijn. Zo worden integratiekosten beperkt. Er worden
thans geen extra kosten gemaakt bij de aanschaf van wapens in verband met
de mogelijke vervanging van de F-16 door de F-35.Het is niet mogelijk de kwalitatieve eis dat nieuw te verwerven wapens
in principe geschikt moeten zijn voor gebruik door de F-16 en de F-35, uit
te breiden met andere typen vliegtuigen. Indien Nederland voor een andere
opvolger dan de F-35 kiest, zal dit naar verwachting kosten meebrengen voor
aanpassingen van het vliegtuig of het wapenpakket. De thans door de Nederlandse
F-16 gevoerde bewapening kan grotendeels ook worden gebruikt door de F-35,
met uitzondering van onder meer de munitie voor het boordkanon dat een ander
kaliber heeft.44Worden er al extra, onherroepelijke kosten gemaakt
bij materieelaanschaf anticiperend op de aanschaf van de JSF?Afgezien van de kosten waarover de Kamer reeds is geïnformeerd, zoals
de kosten van deelneming aan de verschillende MoU’s en de reeds gemaakte
kosten voor de aanschaf van testtoestellen, zijn er geen kosten gemaakt zoals
bedoeld in deze vraag.45Kan het kabinet specificeren voor welke aanvullende
behoefte(n) de kosten zijn die pas tijdens de test- en evaluatiefase vast
zullen komen te staan?Dergelijke aanvullende behoeften zijn niet voorzien.46Is het kabinet bereid om, bij het aangaan van toekomstige
materieelprojecten waarbij sprake is van (internationale) consortia, te voorkomen
dat bepaalde informatie over de voortgang van het project, zoals nu het geval
is bij het JSF Programming Office (JPO), niet ter beschikking is voor de Kamer
of controlerende organen als de Algemene Rekenkamer?Neen, het is ook in de toekomst onvermijdelijk dat bepaalde informatie
van buitenlandse partners over projecten niet voor elke controlerende instantie
beschikbaar is.48Welke orders verwacht de regering, behoudens de nog
onzekere order van Israël, tot 2019, zijnde de voor Nederland relevante
contractperiode? Welke concrete aanwijzingen zijn daarvoor?Ik verwijs hiervoor naar de gewijzigde Annex A bij het PSFD MoU die de
Kamer onlangs vertrouwelijk ter inzage is verstrekt. Volgens de thans voorziene
invoerreeks van de F-35 zullen de laatste toestellen in 2023 worden geleverd
(Kamerstuk 26 488, nr. 68 van 7 mei 2008). Naast de bestellingen
door partnerlanden zijn er tot 2019, maar ook daarna, exportkansen naar niet-partnerlanden.
Overigens profiteert Nederland in de vorm van royalties en industriële
participatie ook van orders van (niet-)partnerlanden na de levering van het
laatste Nederlandse toestel. De contractperiode voor de aanschaf van Nederlandse
toestellen speelt daarbij geen rol.49, 50 en 51Kan het kabinet, desnoods zeer globaal en alleen een
verloop aangevende, aangeven welke curve zij verwacht van de toekomstige prijsontwikkeling?
Kan daaronder ook een curve getekend en/of berekend worden over de verwachtingen
voor de oplopende kosten van een eventuele langere instandhouding van de bestaande
F-16 vloot? Kan derhalve een indicatief beeld worden geschetst of een instandhouding
van de F-16, en op later datum «goedkoper van de plank kopen»,
wellicht tot een overall besparing, dan wel juist kosten toename kan leiden?Welke kostenontwikkelingen, uitgesplitst per kostensoort,
van de JSF stuksprijs worden voor de komende jaren (tot aan het moment van
eventuele bestelling van niet-testtoestellen) voorzien?Welke kosten zullen per jaar uitstel van de vervanging
gemaakt moeten worden om de F-16 toestellen operationeel inzetbaar te houden?Naar verwachting zal sprake zijn van een neerwaarts afvlakkende prijscurve
van de F-35 omdat de productie goedkoper wordt door de toenemende ervaring
van de fabrikant. Dit staat bekend als het leercurve-effect. De kosten van
het gebruik van de F-16 zullen gaandeweg toenemen naarmate het toestel ouder
wordt. Er bestaat geen realistisch scenario waarbij de voordelen van een latere
aanschaf van de F-35 dan nu voorzien opwegen tegen de financiële nadelen
van afzien van deelneming aan de IOT&E en de oplopende instandhoudingskosten
van een verouderende F-16 vloot. Dit geldt des te meer indien zo lang zou
worden doorgevlogen met de F-16 dat ingrijpende en kostbare moderniseringen
onontkoombaar zijn. Tijdens het VAO materieel van 4 maart jl. heb ik
daarvan enkele voorbeelden genoemd, zoals de motor, de radar en maatregelen
om scheurvorming tegen te gaan. Langer doorvliegen met de F-16 heeft bovendien
ook operationele nadelen die niet in geld zijn uit te drukken. Hoe dan ook
zullen de F-16’s vanaf ongeveer 2015 steeds minder operationeel inzetbaar
zijn zodat Nederland in coalitieverband een steeds beperktere rol kan spelen.Ten tijde van het besluit van 2002 tot deelneming aan de JSF-ontwikkeling
in de SDD-fase zijn de financiële gevolgen van deelneming vergeleken
met het «van de plank» kopen van de JSF. Inmiddels is het grootste
deel van de SDD-bijdrage betaald. Indien nu zou worden besloten uit de SDD-fase
te stappen en het toestel alsnog «van de plank» te kopen, zou
dit met hoge kosten gepaard gaan. In het antwoord op vraag 3 wordt daar nader
op ingegaan. 52Is er een raming van de extra kosten gemaakt voor het
geval de JSF niet tijdig kan worden geleverd? Zo ja, welk bedrag is hiervoor
geraamd?Neen, het risico van een dusdanig late levering dat de gehele Nederlands
invoerreeks zou moeten opschuiven wordt zeer laag geschat. Zoals ik heb uiteengezet
tijdens het VAO materieel van 4 maart jl. heeft de F-16 bovendien nog
een buffer in vlieguren die het opvangen van een beperkte vertraging mogelijk
maakt.58Hoe reëel acht u de berekening van het Nederlands
Instituut voor Vliegtuigontwikkeling en Ruimtevaart (NIVR) van de verwachte
omzet voor de Nederlandse Industrie wanneer het NIVR is uitgegaan van een
totaalproductie van 4500 JSF-toestellen?Het NIVR heeft de berekening gemaakt aan de hand van de in de bijlage
bij de MFO vastgelegde afspraken. De uitkomst van deze berekening komt overeen
met eerdere omzetverwachtingen die onder andere in verschillende jaarrapportages
zijn gemeld.59Kan het kabinet de Kamer informeren over de stand van
zaken van het onderzoek waarbij uitgezocht wordt of de bedrijven die wel zijn
aangesloten bij de Medefinancieringsovereenkomst (MFO0, maar niet door het
Netherlands Industrial Fighter Aircraft Replacement Platform (NIFARP) worden
vertegenwoordigd, en geen bezwaar hebben ingediend bij het ministerie van
Economische Zaken, wel of niet automatisch gebonden zijn aan het vastgestelde
nieuwe percentage van 10.3?Zolang de arbitrage niet is beslecht zal het kabinet geen uitspraak doen
over het uiteindelijke afdrachtpercentage. Overigens is het afdrachtpercentage
na 1 juli 2008 nog aangepast tot 10,1 procent (Kamerstuk 26 488,
nr. 128 van 16 december 2008).61Kan het kabinet een verklaring geven voor het door
de auditdiensten geconstateerde totaalgebrek aan (tussentijdse) projectevaluatie(s)?
Hoe beoordeelt het kabinet de kwaliteit van een projectorganisatie wanneer
het eigen functioneren en de voortgang nooit (tussentijds) wordt geëvalueerd?De auditdiensten hebben in 2008 geconstateerd dat het projectbeheer toereikend
is. Voorts is van belang dat in 2008 alle projectdoelstellingen tijdig zijn
gehaald. Daarnaast zijn er regelmatig voortgangsbesprekingen waarin alle aspecten
van het project de revue passeren en worden geëvalueerd. Dat neemt niet
weg dat, evenals in 2008, ook in 2009 de aandacht gevestigd zal blijven op
verdere verbeteringen van het projectbeheer.62Kan de stelling onderschreven worden dat met het toe
te passen software systeem ALIS een «volledig onafhankelijke»
inzet van de JSF in operaties, ten opzichte van de Verenigde Staten c.q. Lockheed
Martin, niet mogelijk zal zijn?Zoals uiteengezet in het antwoord op vraag 14 kan met de F-35 in beginsel
volledig onafhankelijk worden geopereerd. Wel bestaat er, zoals bij elk wapensysteem,
voor de instandhouding op de wat langere termijn een afhankelijkheid van de
fabrikant. Overigens opereert Nederland in beginsel in coalitieverband. 64Wanneer is de Kamer geïnformeerd over het voornemen
om, mocht, volgens de regels der volgtijdelijkheid als vastgelegd in het coalitieakkoord,
op den duur de JSF gekozen worden als opvolger van de F-16, deze te bestellen
per batches? Kan duidelijkheid worden verschaft welke prijs u voor deze batch
als de not-to-exceed price beschouwd?In de beleidsbrief «Wereldwijd Dienstbaar» (Kamerstuk 31 243
van 18 september 2007) is uiteengezet dat een fasegewijze besluitvorming
over de aantallen vliegtuigen ter vervanging van de F-16 tot de mogelijkheden
behoort. Dit staat bekend als de «batch-benadering». In 2010 zal
het kabinet een besluit nemen over de vervanging van de F-16 en daarbij het
aantal van de eerste batch vaststellen. Dit aantal zal echter waarschijnlijk
niet in een keer worden aanbesteed. De bestelsystematiek van de F-35 berust
immers op jaarlijkse bestellingen. Over een tweede batch zal naar verwachting
in het midden van het volgende decennium een besluit worden genomen. Voor
de mogelijkheden voor een Consortium Buy verwijs
ik naar het antwoord op vraag 21. Naar verwachting komt Lockheed Martin midden
2009 met een maximum (not-to-exceed) prijs.65Kan alsnog een reële begroting opgemaakt worden
voor alle «infrastructuurkosten» nodig bij aanschaffen van de
JSF, rekening houdend met de noodzakelijke aanpassing op grond van alle bestaande
wet- en regelgeving op het terrein van milieu, ruimtelijke ordening etc.?
Kan uit het hier opgevoerde bedrag (€ 0,00) opgemaakt worden dat
deze kosten voor de diverse kandidaten ook niet zijn meegenomen in de geactualiseerde
kandidatenvergelijking? Zo nee, hoe is daar dan wel rekening mee gehouden?Een reële raming voor de infrastructuurkosten maakt reeds deel uit
van het projectbudget Vervanging F-16. In de jaarrapportage over 2007 is de
Kamer daarover geïnformeerd.66Kan alsnog de herberekening van de levensduurkosten,
zoals door TNO heeft plaats gevonden in het kader van de kandidatenevaluatie
eind 2008, worden overlegd?De Kamer is met deel 4 van het vertrouwelijke rapport over de actualisering
van de kandidatenvergelijking over deze herberekening geïnformeerd.XNoot1Samenstelling:Leden: Van der Vlies (SGP), Blok (VVD), Ten Hoopen (CDA), Weekers (VVD),
Van Haersma Buma (CDA), De Nerée tot Babberich (CDA), Aptroot (VVD),
voorzitter, Dezentjé Hamming-Bluemink (VVD), Omtzigt (CDA), Koşer
Kaya (D66), Luijben (SP), Van der Veen (PvdA), Kalma (PvdA), Van Gerven (SP),
Blanksma-van den Heuvel (CDA), Cramer (CU), Van Dijck (PVV), Gesthuizen (SP),
Ouwehand (PvdD), Heijnen (PvdA), Tang (PvdA), Vos (PvdA), ondervoorzitter,
Bashir (SP), Sap (GL) en Vacature (CDA).Plv. leden: van der Staaij (SGP), Van der Burg (VVD), Jonker (CDA), Snijder-Hazelhoff
(VVD), De Vries (CDA), Van Hijum (CDA), Van Beek (VVD), Boekestijn (VVD),
De Pater-van der Meer (CDA), Van der Ham (D66), Gerkens (SP), Vermeij (PvdA),
Kuiken (PvdA), Kant (SP), Vacature (CDA), Anker (CU), De Roon (PVV), Irrgang
(SP), Thieme (PvdD), Heerts (PvdA), Besselink (PvdA), Depla (PvdA), Roemer
(SP), Vendrik (GL) en Mastwijk (CDA).XNoot2Samenstelling:Leden: van Bommel (SP), Van der Staaij (SGP), oppe (SP), Van Baalen (VVD),
voorzitter, Çörüz (CDA), Ferrier (CDA), Van Velzen (SP),
Blom (PvdA), ondervoorzitter, Eijsink (PvdA), Van Dam (PvdA), Kraneveldt-van
der Veen (PvdA), Griffith (VVD), Aasted Madsen-van Stiphout (CDA), Irrgang
(SP), Knops (CDA), Willemse-van der Ploeg (CDA), Jacobi (PvdA), Boekestijn
(VVD), Brinkman (PVV), Voordewind (CU), Pechtold (D66), Ten Broeke (VVD),
Thieme (PvdD), Bilder (CDA) en Peters (GL).Plv. leden: Lempens (SP), Van der Vlies (SGP), Polderman (SP), Van Beek
(VVD), Jonker (CDA), Ormel (CDA), De Wit (SP), Roefs (PvdA), Wolbert (PvdA),
Smeets (PvdA), Arib (PvdA), Blok (VVD), Omtzigt (CDA), Roemer (SP), Haverkamp
(CDA), De Nerée tot Babberich (CDA), Samsom (PvdA), Van der Burg (VVD),
Wilders (PVV), Wiegman-van Meppelen Scheppink (CU), Van der Ham (D66), Teeven
(VVD), Ouwehand (PvdD), Uitslag (CDA) en Vendrik (GL).XNoot3Samenstelling:Leden: van der Vlies (SGP), Schreijer-Pierik (CDA), Vendrik (GL), Ten
Hoopen (CDA), Tichelaar (PvdA), voorzitter, Van der Ham (D66), Van Velzen
(SP), Aptroot (VVD), Smeets (PvdA), Samsom (PvdA), Irrgang (SP), Jansen (SP),
Biskop (CDA), Ortega-Martijn (CU), Blanksma-van den Heuvel (CDA), Van der
Burg (VVD), Graus (PVV), Zijlstra (VVD), Besselink (PvdA), Gesthuizen (SP),
Ouwehand (PvdD), Vos (PvdA), De Rouwe (CDA), Elias (VVD) en Vacature (CDA).Plv. leden: van der Staaij (SGP), Van Dijk (CDA), Sap (GL), Van Vroonhoven-Kok
(CDA), Blom (PvdA), Koşer Kaya (D66), Ulenbelt (SP), Blok (VVD), Boelhouwer
(PvdA), Kalma (PvdA), Karabulut (SP), Luijben (SP), De Nerée tot Babberich
(CDA), Wiegman-van Meppelen Scheppink (CU), Atsma (CDA), Dezentjé Hamming-Bluemink
(VVD), Madlener (PVV), Vacature (VVD), Van Dam (PvdA), Gerkens (SP), Thieme
(PvdD), Heerts (PvdA), Uitslag (CDA), Weekers (VVD) en Aasted Madsen-van Stiphout
(CDA).XNoot4Samenstelling:Leden: van der Vlies (SGP), Blok (VVD), voorzitter, Ten Hoopen (CDA),
ondervoorzitter, Weekers (VVD), Van Haersma Buma (CDA), De Nerée tot
Babberich (CDA), Haverkamp (CDA), Dezentjé Hamming-Bluemink (VVD),
Omtzigt (CDA), Koşer Kaya (D66), Irrgang (SP), Luijben (SP), Kalma
(PvdA), Blanksma-van den Heuvel (CDA), Cramer (CU), Van der Burg (VVD), Van
Dijck (PVV), Spekman (PvdA), Heerts (PvdA), Gesthuizen (SP), Ouwehand (PvdD),
Tang (PvdA), Vos (PvdA), Bashir (SP) en Sap (GL).Plv. leden: van der Staaij (SGP), Remkes (VVD), Jonker (CDA), Aptroot
(VVD), De Vries (CDA), Van Hijum (CDA), Mastwijk (CDA), Elias (VVD), De Pater-van
der Meer (CDA), Pechtold (D66), Kant (SP), Ulenbelt (SP), Van der Veen (PvdA),
Smilde (CDA), Anker (CU), Vacature (VVD), De Roon (PVV), Van Dam (PvdA), Smeets
(PvdA), Karabulut (SP), Thieme (PvdD), Heijnen (PvdA), Roefs (PvdA), Van Gerven
(SP) en Vendrik (GL). 
 
 Naar boven

 

Directe linkKopieer de link naar uw clipboard 

https://zoek.officielebekendmakingen.nl/kst-31300-9.html

Sluit modaal

 

Disclaimer
De hier aangeboden pdf-bestanden van het Staatsblad, Staatscourant, Tractatenblad, provinciaal blad, gemeenteblad, waterschapsblad en blad gemeenschappelijke regeling vormen de formele bekendmakingen in de zin van de Bekendmakingswet en de Rijkswet goedkeuring en bekendmaking verdragen voor zover ze na 1 juli 2009 zijn uitgegeven. Voor pdf-publicaties van vóór deze datum geldt dat alleen de in papieren vorm uitgegeven bladen formele status hebben; de hier aangeboden elektronische versies daarvan worden bij wijze van service aangeboden.

 

Over deze website
Contact
English
Help
Zoeken

Informatie hergebruiken
Privacy en cookies
Toegankelijkheid
Sitemap
Kwetsbaarheid melden

Open data
Linked Data Overheid
PUC Open Data

MijnOverheid.nl
Rijksoverheid.nl
Ondernemersplein.nl
Werkenbijdeoverheid.nl