Wet inkomstenbelasting 2001; Memorie van antwoord
Staten-Generaal — Kamerstuk 
Datum: 2014-07-09 00:00:00.000000
Rechtsgebied: Wetgeving


(function (window, document, dataLayerName, id) {
 window[dataLayerName] = window[dataLayerName] || [], window[dataLayerName].push({ start: (new Date).getTime(), event: "stg.start" }); var scripts = document.getElementsByTagName('script')[0], tags = document.createElement('script');
 function stgCreateCookie(a, b, c) { var d = ""; if (c) { var e = new Date; e.setTime(e.getTime() + 24 * c * 60 * 60 * 1e3), d = "; expires=" + e.toUTCString() } document.cookie = a + "=" + b + d + "; path=/; Secure" }
 var isStgDebug = (window.location.href.match("stg_debug") || document.cookie.match("stg_debug")) && !window.location.href.match("stg_disable_debug"); stgCreateCookie("stg_debug", isStgDebug ? 1 : "", isStgDebug ? 14 : -1);
 var qP = []; dataLayerName !== "dataLayer" && qP.push("data_layer_name=" + dataLayerName), qP.push("use_secure_cookies"), isStgDebug && qP.push("stg_debug"); var qPString = qP.length > 0 ? ("?" + qP.join("&")) : "";
 tags.async = !0, tags.src = "https://koop.piwik.pro/containers/" + id + ".js" + qPString, scripts.parentNode.insertBefore(tags, scripts);
 !function (a, n, i) { a[n] = a[n] || {}; for (var c = 0; c < i.length; c++)!function (i) { a[n][i] = a[n][i] || {}, a[n][i].api = a[n][i].api || function () { var a = [].slice.call(arguments, 0); "string" == typeof a[0] && window[dataLayerName].push({ event: n + "." + i + ":" + a[0], parameters: [].slice.call(arguments, 1) }) } }(i[c]) }(window, "ppms", ["tm", "cm"]);
 })(window, document, 'dataLayer', 'f8b9eee5-8d9c-4ea1-abd5-83e174f29813');
 
 
 
Direct naar content
Navigatie
Contextinformatie
Publicatie
Acties
Inhoudsopgave
Gerelateerde informatie

Menu

U bent nu hier: 
Publicaties
Officiële publicaties

Inloggen

Primaire navigatie

Andere sites binnen Overheid.nl
Home
Uitgebreid zoeken
Mijn abonnementen
Help

Andere sites binnen Overheid.nl

Berichten over uw Buurt
Zoals vergunningen, bouwplannen en lokale regelgeving.

Rondom uw woonadres
Rondom een zelfgekozen adres

Dienstverlening
Zoals belastingen, uitkeringen en subsidies.

Naar dienstverlening

Beleid & regelgeving
Officiële publicaties van de overheid.

Naar beleid & regelgeving

Contactgegevens overheden
Adressen en contactpersonen van overheidsorganisaties.

Naar overheidsorganisaties

 
 
 
U bent hier:

Home

Kamerstuk 19992000-26727, nr. 202a

 
 
 

Kamerstuk

Datum publicatie
Organisatie
Vergaderjaar
Dossier- en ondernummer
Datum ontvangst

13-04-2000

Eerste Kamer der Staten-Generaal

1999-2000

26727 nr. 202a

07-04-2000

 

 

 
 
 Toon meer van: Inhoudsopgave
 
 

 
 AanhefLichaamALGEMEENWet inkomstenbelasting 20011. Verkenning naar Herziening1.1 Inleiding1.2 De Belastingherziening 20011.3 Hoofdlijnen van de Wet Inkomstenbelasting 20012. Achtergrond3. Vormgeving4. Inkomen uit werk en woning4.1 Ondernemerschap en economische dynamiek4.1.1 Algemeen4.1.2 Aanpassing van het ondernemersbegrip4.1.3 Fiscale begeleiding fusie en splitsing4.2 Inkomsten uit arbeid4.2.1 Arbeidskosten4.2.2 Resultaat uit overige werkzaamhedenTabel: belastingdruk op inkomen aanmerkelijkbelanghouder
afkomstig uit eigen vennootschap 4.2.3 Loon4.3 Eigen woning4.3.1 Algemeen4.3.2 Tweede eigen woning4.3.3 Kapitaalverzekering5. Inkomen uit sparen en beleggen5.1 Algemeen5.2 Dividendbelasting6. Oudedagsvoorzieningen6.1 Algemeen6.2 Internationale aspecten7. Specifieke onderwerpen8. Budgettaire en inkomensgevolgenTabel: Verbetering inkomenseffecten zelfstandigen als
gevolg van de 2e Nota van wijziging 9. UitvoeringsaspectenInvoeringswet Wet inkomstenbelasting 200110. Invoeringswet10.1 Inleiding10.2 Loonbelasting10.3 Vennootschapsbelasting10.4 Dividendbelasting10.5 Omzetbelasting10.6 Spaar- en beleggingsproducten en levensverzekeringen10.7 Budgettaire aspectenARTIKELSGEWIJZE TOELICHTINGWet inkomstenbelasting 2001Artikelen 3.2.3.1 t/m 3.2.4.6 Winst: oudedagsreserve,
ondernemersaftrekArtikelen 3.4.1 t/m 3.4.2.5 Resultaat uit overige werkzaamhedenArtikelen 3.6.1 t/m 3.6.6 en 3.6.11, 3.6.12, 3.6.14 EigenwoningArtikelen 3.7.1 t/m 3.7.9 Uitgaven voor inkomensvoorzieningenArtikelen 4.1.1 t/m 4.10.4 Aanmerkelijk belangArtikelen 5.1.3a t/m 5.3.1 Erfrecht/GenotsrechtenInvoeringswet Wet inkomstenbelasting 2001Hoofdstuk 1 AanpassingenArtikel II Successiewet 1956Hoofdstuk 2 OvergangsrechtArtikel I InkomstenbelastingAanvullende opmerkingenOndertekeningBIJLAGEN Bijlage 1 Toezeggingen bij de behandeling
in de Tweede KamerBijlage 2 DelegatiebepalingenDelegatiebepalingen in de Wet inkomstenbelasting 2001 Vervallen delegatiebepalingen in de Wet op de inkomstenbelasting
1964 
 

 
 
 Toon meer van: Extra informatie
 
 

 
 

Informatie over publicatie

 

 

 
 Toon meer van: Gerelateerd
 
 

 
 Publicaties in kamerdossier

Kamerdossier 26727Toon alle publicaties in het hoofddossier
Kamerdossier 26728Toon alle publicaties in dit dossier

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Publicaties referendum

 

 

 

 

 

Authentieke versie (PDF)
bestandsgrootte: 343 Kb

Informatie

Gerelateerd

Printen

Delen

 
 
 
26 727Wet inkomstenbelasting 2001 (Belastingherziening 2001)26 728Invoeringswet Wet inkomstenbelasting 2001nr. 202aMEMORIE VAN ANTWOORDOntvangen 7 april 2000     Blz.     ALGEMEEN2     Wet inkomstenbelasting 20012     1.Verkenning naar Herziening2 1.1Inleiding2 1.2De Belastingherziening 20017 1.3Hoofdlijnen van de Wet Inkomstenbelasting 200114      2.Achtergrond17     3.Vormgeving19     4.Inkomen uit werk en woning25 4.1.Ondernemerschap en economische dynamiek25  4.1.1Algemeen25  4.1.2Aanpassing van het ondernemersbegrip27  4.1.3Fiscale
begeleiding fusie en splitsing29 4.2Inkomsten uit arbeid31  4.2.1Arbeidskosten31  4.2.2Resultaat uit overige werkzaamheden34   4.2.3Loon44 4.3Eigen
woning46  4.3.1Algemeen46   4.3.2Tweede eigen woning55   4.3.3Kapitaalverzekering58     5.Inkomen uit sparen en beleggen59 5.1Algemeen59 5.2Dividendbelasting70     6.Oudedagsvoorzieningen73 6.1Algemeen73 6.2Internationale aspecten80     7.Specifieke onderwerpen82     8.Budgettaire en inkomensgevolgen83     9.Uitvoeringsaspecten85     Invoeringswet Wet inkomstenbelasting
200187     10.Invoeringswet87 10.1Inleiding87 10.2Loonbelasting87 10.3Vennootschapsbelasting94 10.4Dividendbelasting99 10.5Omzetbelasting101 10.6Spaar- en beleggingsproducten en levensverzeke-ringen102 10.7Budgettaire aspecten111     ARTIKELSGEWIJZE TOELICHTING111     Wet inkomstenbelasting 2001111 Artikelen
3.2.3.1 t/m 3.2.4.6 Winst: oudedagsreserve, ondernemersaftrek111 Artikelen 3.4.1 t/m 3.4.2.5 Resultaat uit overige werk-zaamheden112 Artikelen
3.6.1 t/m 3.6.6 en 3.6.11, 3.6.12, 3.6.14 Eigenwoning117 Artikelen
3.7.1 t/m 3.7.9 Uitgaven voor inkomensvoorzieningen117 Artikelen
4.1.1 t/m 4.10.4 Aanmerkelijk belang118 Artikelen 5.1.3a t/m 5.3.1 Erfrecht/Genotsrechten118      Invoeringswet Wet inkomstenbelasting
2001122 Hoofdstuk 1 Aanpassingen122 Artikel II Successiewet 1956122 Hoofdstuk 2 Overgangsrecht122  Artikel I Inkomstenbelasting122      Aanvullende opmerkingen124      Bijlagen130 Bijlage 1 Toezeggingen bij de behandeling in deTweede Kamer130 Bijlage 2 Delegatiebepalingen132          ALGEMEENWet inkomstenbelasting 20011. Verkenning naar Herziening1.1 InleidingAls eerste willen wij de leden van alle fracties dank zeggen voor hun
inbreng op de voorliggende wetsvoorstellen Wet Inkomstenbelasting 2001 en
Invoeringswet Inkomstenbelasting 2001. Wij denken dat deze inbreng een goede
basis vormt voor een constructieve inhoudelijke gedachtewisseling over een
aantal belangrijke wijzigingen van het belastingstelsel dat wij aan uw Kamer
hebben voorgelegd.Wij zijn verheugd dat de noodzaak en het belang van de belastingherziening
2001 ook door de meeste fracties in de Eerste Kamer wordt onderschreven. Deze
belastingherziening is noodzakelijk om ook in de 21e eeuw verzekerd
te kunnen zijn van een voor de financiering van overheidstaken onmisbare stabiele
stroom belastingopbrengsten, waarbij de lasten over burgers en bedrijven evenwichtiger
en rechtvaardiger dan nu zijn verdeeld. Er is de regering veel aan gelegen
om voor de voorstellen in het kader van deze belastingherziening een zo breed
mogelijk draagvlak te verwerven. Dat betekent dat wij met de leden van de
Eerste Kamer ook een constructief debat willen voeren over de kritiekpunten
die er op onderdelen nog even leeft. Wij willen, voor het welslagen van zo'n
debat, in onze reactie op de schriftelijke inbreng eerst nog eens zo helder
mogelijk de argumenten geven voor een aantal van de beleids- en wetgevingstechnische
keuzen die in het kader van deze belastingherziening zijn gemaakt.Wij zijn verheugd dat de leden van de CDA-fractie in de Eerste Kamer met
ons van mening zijn dat met de voorliggende wetsvoorstellen een aantal belangwekkende
wijzigingen in het systeem van de Nederlandse inkomstenbelasting wordt voorgesteld
en dat daarvoor een maatschappelijk draagvlak aanwezig is. De leden van de
CDA-fractie in de Tweede Kamer hebben daaraan ook mede bijgedragen door ondanks
kritische kanttekeningen toch voor beide wetsvoorstellen te stemmen. Wij hopen
met de beantwoording van de gestelde vragen verdere duidelijkheid te scheppen
die volgens de CDA-fractie in deze Kamer «de uitleg en de toepassing
van de wet in de toekomst ten goede zal komen».Door de leden van de CDA-fractie is vooral zorg uitgesproken over het
overgangsrecht. Volgens deze leden zou met name het beginsel van eerbiedigende
werking onvoldoende worden toegepast en zou in een aantal gevallen sprake
zijn van overkill en ongelijke behandeling van belastingplichtigen. Wij zijn
het met deze beoordeling van het overgangsrecht niet eens. Zoals ook de leden
van de CDA-fractie terecht stellen dienen grote belastingoperaties met zorgvuldigheid
te worden omgeven, aangezien dergelijke operaties onvermijdelijk wijzigingen
meebrengen in de inkomenssituatie van de belastingplichtige en de bestaande
verwachtingspatronen terzake. Dat is ook de belangrijkste reden voor de regering
geweest om deze belastingoperatie te begeleiden met een substantieel bedrag
aan lastenverlichting. Bij de vormgeving van overgangsrecht dat een soepele
en rechtvaardige overgang naar een nieuw belastingsysteem mogelijk moet maken
gaat het altijd om het vinden van een balans tussen de belangen van belastingplichtigen,
die redelijkerwijs op een geldend belastingregime moeten kunnen vertrouwen,
en de winst van modernisering van het stelsel. Het acht slaan op de baten
van behoud van het geldende regime moet zo rigoureus zijn dat wijzingen van
dat regime onmogelijk zijn. Met het door ons gecreëerde overgangsrecht,
dat tijdens de behandeling van de wetsvoorstellen in de Tweede Kamer op onderdelen
nog is verruimd, en de over de hele linie positieve inkomenseffecten door
de inzet van ruim 6 miljard begeleidende lastenverlichting is, zo menen wij,
een goede balans gevonden.In het kader van het overgangsrecht is door de leden van de CDA-fractie
ook gerefereerd aan een van onze kant gemaakte opmerking dat een garantie
c.q. toezegging van regeringszijde niet langer duurt dan een kabinetsperiode.
Wij merken op dat uitlatingen van regeringszijde over de beoogde geldigheidsduur
van wetgeving een factor zijn in het verwachtingspatroon van de samenleving
die mag rekenen op een stabiel bestuur, en weer een rol spelen in de politieke
afweging of een wijzigingsvoorstel wenselijk of nodig is. Een regering, wanneer
voorstellen worden gedaan voor wijziging van beleid of wet, zal altijd zal
letten op alle relevante factoren, dus ook op de uitlatingen die zijn gedaan
tijdens de parlementaire behandeling van wijzigingsvoorstellen. Dit neemt
niet weg dat de macht van de wetgever nu bij uitstek inhoudt de mogelijkheid
om naar de toekomst toe zaken te veranderen. In dat licht kan een toezegging
de wet niet te veranderen nooit een juridische strekking hebben. Zelfs een
artikel in een wet, inhoudende dat die wet niet zal worden gewijzigd, bindt
de wetgever niet in het uitoefenen van zijn bevoegdheid. Zo is een «garantie»
inzake toekomstige wetgeving alleen een politieke, die toch vooral inhoudt
de toezegging geen voorstellen tot wetswijzigingen te doen. Zo'n toezegging
bindt, zo was de strekking van de opmerking, toch vooral de personen die haar
hebben gedaan.Wij zijn uiteraard ook verheugd met de waardering die de leden van de
fractie van de VVD hebben uitgesproken voor de opzet en de grote lijnen van
de belastingherziening, ook al is het jammer dat deze leden van mening zijn
dat op enkele onderdelen de voorstellen niet zouden passen in het systeem
van de voorgestelde wet. Wij zullen hierna toelichten waarom op deze onderdelen
het voorstel voorligt zoals het voorligt.De leden van de PvdA-fractie geven aan dat onze voorstellen in het kader
van de belastingherziening in grote lijnen op hun instemming kunnen rekenen.
Dat is verheugend. Wel hebben deze leden aangegeven zorgen te hebben over
de invoering. Uiteraard zijn ingrijpende wijzigingen in een belastingsysteem,
die deze voor vrijwel alle burgers en bedrijven effect hebben, op het punt
van de invoering te beschouwen als een grote operatie. Uitgaande van de thans
voorziene invoeringstermijn van bijna acht maanden, en gegeven het vele dat
al gedaan is en in beweging is gezet, lijkt het technisch zeer wel mogelijk
de invoering met vertrouwen tegemoet te zien. Natuurlijk is dit geen garantie
dat er nergens iets mis zal gaan, maar ook de implementatie van deze belastingherziening
is een geleidelijk verlopend proces, waarbij toch een aantal jaren mee gemoeid
zal zijn voordat de huidige wet geheel «uit de boeken is» en volledig
zal zijn vervangen door de nieuwe. Wij hopen in staat te zijn om tijdens de
openbare behandeling van de wetsvoorstellen en in de maanden daarna de zorgen
van deze leden op dit punt te verlichten.In reactie op de opmerking van de leden van de PvdA-fractie dat de wijzigingsvoorstellen
die zijn aangebracht tijdens de behandeling van de wetsvoorstellen in de Tweede
Kamer onvoldoende maatschappelijk gewogen konden worden, merken wij op dat
deze wijzigingsvoorstellen juist een uitvloeisel zijn van het maatschappelijke
en politieke debat dat na de indiening van de wetsvoorstellen bij de Tweede
Kamer aan de openbare behandeling van de wetsvoorstellen in januari vooraf
is gegaan. Wat de invoering betreft zij verder opgemerkt dat vorig jaar al de werkgroep
Thunnissen/De Waard in het leven is geroepen die de opdracht heeft om samen
met het bedrijfsleven de invoering van de belastingherziening in 2001 voor
te bereiden. De werkzaamheden van deze werkgroep vorderen en er zijn tot op
heden geen indicaties dat ons hiervoor uitgesproken optimisme over de invoering
onverantwoord zou zijn. Inmiddels wordt, zowel door het bedrijfsleven (met
name banken en verzekeringsinstellingen), als van overheidswege al de nodige
informatie aan burgers gegeven over de contouren en mogelijke gevolgen van
het voorgestelde nieuwe belastingstelsel. De informatievoorziening zal na
de behandeling in de Eerste kamer verder worden geïntensiveerd en kan
en moet dan ook een «definitief» karakter krijgen.De leden van de PvdA-fractie hebben in dit kader ook een opmerking gemaakt
over het wetsvoorstel dat in de wandelgangen als «veegwet» wordt
aangeduid. Dit wetsvoorstel dat in dit najaar, wellicht samenlopend met het
reguliere belastingplan 2001, zijn parlementaire behandeling zal krijgen,
is vanaf het begin van de opzet van dit wetgevingsproject beoogd als voertuig
voor technische aanpassingen. Ook in andere landen is een dergelijke aanpak
bekend. Deze aanpak is in onze ogen te verkiezen boven het laten meelopen
van deze technische wijzigingsvoorstellen in andere fiscale wetsvoorstellen,
c.q. in het reguliere belastingplan. Zoals de informele benaming «veegwet»
wellicht meer suggereert dan de formele aanduiding wetsvoorstel houdende technische
aanpassingen van de Wet IB 2001, is dit wetsvoorstel niet bedoeld om stevig
de bezem te halen door wat in de thans voorliggende wetsvoorstellen voorligt.
Een andere visie zou zich ook slecht verhouden tot aard en oogmerk van de
behandeling van de Wet IB 2001 en de Invoeringswet Wet IB 2001 in de Tweede
Kamer en – binnenkort – de Eerste Kamer. Aan de ander kant is
het ook niet zo dat het nog in te dienen wetsvoorstel uitsluitend beperkt
zou moeten blijven tot punten, komma's en verwijzingen. Zo kan bijvoorbeeld
uit de werkgroep Thunnissen/De Waard naar voren komen dat er technisch wenselijkere
methoden zijn om hetzelfde doel te bereiken. Ook zulke voorstellen zouden
in onze ogen in het wetsvoorstel technische aanpassingen kunnen worden meegenomen.De fractie van GroenLinks prijst weliswaar de wijze waarop wij het belastingplan
aan de man en vrouw hebben gebracht, maar zegt zich niet aan de indruk te
kunnen onttrekken dat soms iets te veel snelheid is betracht. Zoals inmiddels
bekend denken wij daar anders over. Zowel bij de schriftelijke als openbare
behandeling van de wetsvoorstellen in de Tweede Kamer zijn de argumenten op
dit punt uitvoerig gewisseld. Wij hebben daaraan in dit stadium weinig toe
te voegen. Wij zijn uiteraard zeer verheugd dat ook de leden van de GroenLinks-fractie
positieve elementen in het belastingplan onderkennen, zoals het boxensysteem,
de sanering van aftrekposten en de vervanging van de belastingvrije som door
een heffingskorting. Wij beseffen dat deze leden minder te spreken zijn over
de fiscale behandeling van de eigen woning en het belasten van vermogensrendementen.
Wij zullen bij de behandeling van de voorliggende wetsvoorstellen nog eens
zo helder mogelijk proberen aan te geven waarom wij op het punt van de eigen
woning en de vermogensrendementsheffing de keuzes gemaakt hebben zoals wij
deze hebben gemaakt.De zienswijze van de GroenLinks-fractie dat de belastingherziening in
het Regeerakkoord zo zou zijn dichtgetimmerd, dat een reële discussie
en het creëren van een breed draagvlak niet meer mogelijk was en is,
delen wij nadrukkelijk niet. Juist goed luisteren naar de opvattingen die
binnen en buiten de Tweede Kamer leefden over de op het regeerakkoord gebaseerde
voorstellen heeft de regering ertoe gebracht om tijdens de behandeling
in de Tweede Kamer te komen met een aantal belangrijke wijzigingsvoorstellen
op de oorspronkelijk ingediende voorstellen. Vervolgens is via amendering
nog een aantal andere wijzigingen aangebracht. Het debat over de voorstellen
in het kader van de belastingherziening is ook in de volle openbaarheid gevoerd.
Wij hebben de indruk dat daarmee voor de voorstellen een breed draagvlak is
ontstaan.Tenslotte zouden wij de leden van de GroenLinks-fractie gerust willen
stellen dat het niet de bedoeling is geweest om met het tonen van een eerste
proeve van het nieuwe aangiftebiljet voor het belastingjaar 2001 een discussie
te starten over de rol en positie van de Eerste Kamer. Het enige dat wij met
het tonen van dit biljet duidelijk hebben willen maken is, dat al is nagedacht
over hoe het nieuwe aangifteformulier eruit zou kunnen gaan zien, zodat bij
burgers vertrouwen ontstaat dat het nieuwe belastingstelsel, als de voorstellen
door de Eerste Kamer worden aanvaard, op verantwoorde wijze ingevoerd kan
worden.Ook de leden van de fracties van GPV-RPF, SGP en D66 hebben aangegeven
met belangstelling te hebben kennisgenomen van de voorliggende wetsvoorstellen.
Wij zijn de leden van de D66 fractie erkentelijk, dat zij daarbij tevens hun
waardering hebben uitgesproken voor niet alleen de inhoud van de wetsvoorstellen,
maar ook voor de manier waarop tot nu toe door ons en de ambtenaren gewerkt
is aan de beantwoording van de vele vragen en over de voorlichting in het
algemeen over hetgeen bijna iedere burger vanaf 2001 te wachten staat
op het terrein van de belastingheffing. Wij zijn het met de leden van deze
fractie eens, dat de voorlichting de komende maanden verder geïntensiveerd
dient te worden.Deze leden hebben ook gevraagd welke vragen Zalm en Vermeend nog aan zichzelf
zouden willen stellen en wat daarop hun antwoord zou zijn. Wij kunnen daar
kort over zijn. Na zo'n 4000 schriftelijke vragen, een Algemeen Overleg, twee
dagen wetgevingsoverleg, drie dagen openbare behandeling in de Tweede Kamer
en 90 pagina's schriftelijke vragen door de fracties van deze Kamer zouden
ondergetekenden echt niets meer kunnen verzinnen (zij het dat de eerste ondertekenaar
niet helemaal voor Vermeend kan spreken).Wij hebben er kennis van genomen dat, ondanks het feit dat met deze belastingherziening
een belangrijke inkomensverbetering voor met name de laagste inkomens wordt
gerealiseerd, de leden van de SP-fractie hun teleurstelling uitspreken over
de voorliggende wetsvoorstellen.In het vervolg van deze memorie van antwoord volgen wij de indeling van
het voorlopig verslag, zij het dat wij binnen een paragraaf soms een uitsplitsing
hebben gemaakt naar onderwerp. Een aantal leden heeft gevraagd naar een reactie
op een aantal bij de vaste commissie van de Eerste Kamer binnengekomen commentaren.
In vrijwel alle gevallen zijn deze commentaren van een reactie voorzien naar
aanleiding van een daarover gestelde vraag door een fractie. Aan het slot
van deze memorie gaan wij nog in op enkele losse punten van met name de Orde
en de Federatie van Belastingadviseurs.De leden van de fracties van PvdA, D66, GroenLinks, RPF, GPV en SGP stellen
diverse vragen over de beoogde geldigheidsduur van de thans voorgestelde belastingherziening
en over de ideeën die bij het kabinet leven over verdergaande mogelijkheden
voor herziening van het belastingstelsel. Zij refereren hierbij aan de toezeggingen
die de minister en de toenmalige staatssecretaris van Financiën hebben
gedaan tijdens de plenaire behandeling van het wetsvoorstel in de Tweede Kamer
om nog deze kabinetsperiode te komen met een nadere verkenning over de richting
waarin het belastingstelsel zich in de toekomst zou kunnen ontwikkelen. De
leden van de fractie van de PvdA wensen in dit kader te vernemen
of op korte of middellange termijn opnieuw een relatief grote wijziging van
het belastingplan kan worden verwacht, bijvoorbeeld met betrekking tot het
huurwaardeforfait of de wens om te komen tot een flat tax. Tevens wijzen zij
erop dat een te snelle opvolging van substantiële wijzigingen van het
fiscale stelsel het vertrouwen bij de burger kan schaden. In dat licht vragen
zij of de bewindslieden er bijvoorbeeld van uitgaan dat de aftrek van hypotheekrente
nog voor tenminste 30 jaar in stand blijft, nu de burger zich in het nieuwe
belastingplan moet instellen op hypotheekleningen met een looptijd van 30
jaar.Wij stellen voorop dat wij met de thans voorliggende belastingherziening
een belastingstelsel voorstellen dat houdbaar, redelijk, rechtvaardig en robuust
is en dat om die reden sprake is van een aanmerkelijke en noodzakelijke verbetering
ten opzichte van het huidige stelsel. Dit neemt echter niet weg dat wij met
het nieuwe belastingstelsel voortdurend op adequate wijze moeten kunnen inspelen
op relevante maatschappelijke, economische en internationale ontwikkelingen.
Wij noemen als voorbeeld de toenemende vergrijzing van de bevolking, ontwikkelingen
op het Europese vlak en de internationale concurrentiekracht van het fiscale
stelsel in het algemeen en de voortschrijdende digitalisering van de economie.
Met het oog op deze ontwikkelingen zijn wij voornemens om volgend jaar met
een discussienotitie te komen waarin dergelijke aspecten nader zullen worden
verkend. Naar aanleiding van daartoe strekkende verzoeken uit de Tweede Kamer
zal in deze notitie onder meer aandacht worden besteed aan de mogelijkheid
van een zogenoemde vlaktaks. Tevens wordt thans gewerkt aan een notitie over
de fiscale behandeling van de eigen woning, die – conform in de Tweede
Kamer gedane toezeggingen – nog in de zomer van dit jaar aan de Tweede
Kamer zal worden aangeboden. Wat betreft de opmerking van de leden van de
fractie van de PvdA dat een snelle opvolging van wijzigingen van het fiscale
stelsel het vertrouwen van de burger kan schaden, merken wij op dat ook het
niet wijzigen als dat eigenlijk wel nodig is het vertrouwen van de burgers
kan schaden. Voorts spreekt het bij wijzigingen van het belastingstelsel vanzelf
dat voor maatregelen waarvoor dit passend is redelijk overgangsrecht zal worden
gecreëerd. Hierbij moet worden gedacht aan gevallen waarin een systeemwijziging
leidt tot een onredelijk hoge of een dubbele heffing, maar ook aan gevallen
waarin een wijziging zou leiden tot een ongewenst verdampen van een belastingclaim.Ook de leden van de fractie van D66 vragen of er al iets valt te zeggen
over de inhoud van de door de bewindslieden aangekondigde veranderingen zowel
op korte als op wat langere termijn. Zij merken op dat zij de huidige voorstellen
wensen te beschouwen als een stap op weg naar realisatie van een flat tax
met één tarief voor alle inkomsten. In dit licht vragen zij
tevens om een reactie op het artikel van prof. mr. J.F.M. Giele in de Staatscourant
van 1 maart 2000 «Belastingplan kan het beste de ijskast in».
Voor het antwoord op de vragen van deze leden verwijzen wij naar hetgeen wij
naar aanleiding van vragen van de leden van de fractie van de PvdA hebben
geantwoord. Uit deze beantwoording volgt dat wij de gedachte van prof. mr.
J.F. Giele om de herziening van het huidige belastingstelsel uit te stellen
totdat de verdergaande studies naar het «definitieve» belastingstel
zijn afgerond – deze leden vragen daar naar – niet onderschrijven.De leden van de fractie van GroenLinks vragen hoe zij de draagwijdte van
de thans voorliggende wetsvoorstellen moeten schatten, en hoeveel werkzaamheden
al zijn verricht voor een volgend plan. De leden van de fracties van RPF,
GPV en SGP vragen waarom de verdergaande mogelijkheden van herziening van
het belastingstelsel nog niet in deze belastingherziening zijn verwerkt, of
het wenselijk is dat belastingdienst en belastingbetalers tweemaal
achtereen met een grootse stelselverandering worden geconfronteerd en of het
niet de voorkeur had verdiend om deze herziening nog korte tijd uit te stellen.
Op deze vragen zijn wij ingegaan naar aanleiding van vergelijkbare vragen
van PvdA en D66.De leden van de PvdA-fractie vragen welke voorstellen zij nog kunnen verwachten
met betrekking tot het groen beleggen. Dit omdat zij hadden begrepen dat er
nog een notitie over groen beleggen zou verschijnen. Naar aanleiding van deze
vraag merken wij op dat eerder een notitie betreffende de vergroening is toegezegd.
Naar verwachting zal deze vergroeningsbrief rond 1 juni aan de Tweede Kamer
worden aangeboden. In deze brief zal, conform de door de Tweede Kamer aanvaarde
motie van mevrouw Giskes (Kamerstukken II, 26 727, nr. 105), eveneens
aandacht worden besteed aan het onderwerp groen beleggen. Overigens zal in
het ondernemerspakket een aanvullende tegemoetkoming worden opgenomen voor
de investeerders in groene beleggingen als uitwerking van eerdere toezeggingen.De leden van de fractie van de PvdA geven aan dat zij graag een toegezegde
notitie over de fiscale positie van chronisch zieken afwachten.In dit verband willen wij er graag op wijzen dat geen notitie over de
fiscale positie van gehandicapten en chronisch zieken is toegezegd. Wel is
tijdens het wetgevingsoverleg van 7 januari 2000 en later tijdens de plenaire
behandeling aangegeven dat de fiscale positie van gehandicapten en chronisch
zieken wordt bezien. Aanleiding hiervoor is het rapport van de Gehandicaptenraad
en het Werkverband Organisaties Chronisch Zieken. Het rapport van genoemde
organisaties raakt het gehele beleid gericht op gehandicapten en chronisch
zieken. De fiscaliteit vormt weliswaar een onderdeel van de inkomenspositie
van gehandicapten en chronisch zieken maar is niet bepalend. Subsidie- en
uitkeringsregelingen spelen in dit kader een belangrijkere rol. In genoemd
wetgevingsoverleg is daarom toegezegd dat over dit rapport gesproken moet
worden in interdepartementaal verband. In de zomer kunnen de uitkomsten van
dat overleg vervolgens worden meegenomen bij de plannen voor 2001. Hierbij
wordt de motie Bos c.s. (kamerstukken II 1999/2000, 26 727, nr. 102)
waarin de regering is verzocht de fiscale faciliteiten voor gehandicapten
en chronisch zieken te herstructureren en daarbij zo nodig beschikbare ruimte
in het kader van de Miljoenennota 2001 te betrekken, meegenomen.De leden van de commissie vragen of een overzicht kan worden verstrekt
van de toezeggingen die wij hebben gedaan bij de behandeling van de wetsvoorstellen
in de Tweede Kamer. Wij hebben voor dit doel bijlage 1 bij deze memorie samengesteld.
Deze toezeggingen zullen zoals te doen gebruikelijk is, bij de begroting IX
B worden verwerkt in het werkplan van het Ministerie.1.2 De Belastingherziening 2001Het valt de fractie van GroenLinks op dat er – zo noemen zij dat –
geen doelstelling is gewijd aan inkomensbeleid, c.q. het streven naar een
rechtvaardige inkomensverdeling, waarvoor het belastingbeleid een bruikbaar
instrument kan zijn. Heeft het kabinet wel een inkomensbeleid, zo vraagt deze
fractie, waarbij de zelfstandige, dynamische componenten «rechtvaardigheid»en
«herverdeling» ijkpunt zijn? De wel verwoorde doelstelling «een
evenwichtige en rechtvaardige belastingdruk» is volgens de fractie van
GroenLinks te mager als basis voor een antwoord op de hiervoor gestelde vraag.
Wat is een rechtvaardige belastingdruk volgens de regering? Is dit gekoppeld
aan de te betalen belasting of aan het inkomen dat na belastingaftrek
overblijft? En wanneer is belastingdruk evenwichtig?Zowel in het Regeerakkoord als in de Memorie van Toelichting bij het wetsvoorstel
is wel degelijk ook het inkomensbeeld nadrukkelijk aan de orde. Het is evident
dat het uitgangspunt van «een evenwichtige en rechtvaardige verdeling
van de belasting- en premiedruk» directe consequenties heeft voor de
inkomensverdeling. Het is de regering niet duidelijk waarom de fractie van
Groen Links in dit verband een onderscheid maakt. Het is natuurlijk waar dat
ook andere instrumenten van overheidsbeleid van invloed zijn op de inkomensverdeling.
Gedacht kan worden aan socialezekerheidsregelingen, inkomensafhankelijke regelingen,
een wetgeving op het terrein van het arbeidsrecht. Deze instrumenten zijn
in het voorliggende wetsvoorstel echter niet aan de orde. Het komt de regering
logisch voor dat bij een herziening van het belastingstelsel de doelstelling
wordt beperkt tot een realiseren van «een evenwichtige en rechtvaardige
belastingdruk».Opgemerkt moet worden dat het begrip «evenwichtige en rechtvaardige
belastingdruk» niet onder één noemer te vangen is. Diverse
aspecten spelen een rol. In de eerste plaats is niet zozeer de formele belastingdruk
van belang, als wel de feitelijke belastingdruk. Een heffing met een hoog
tarief die relatief eenvoudig ontweken kan worden draagt weinig bij aan een
herverdeling van inkomens. Deze constatering is een belangrijk uitgangspunt
geweest bij de voorliggende herziening. Met de invoering van de forfaitaire
rendementsheffing wordt naar de overtuiging van de regering de feitelijke
belasting op vermogensinkomsten rechtvaardiger en evenwichtiger. In het huidige
stelsel was het relatief eenvoudig om belastingheffing op vermogensinkomsten
te ontwijken door creatief gebruik van fiscaal gemotiveerde constructies.
Een heffing op het daadwerkelijke rendement of de vermogensaanwas, zoals door
sommigen is voorgesteld, moge theoretisch rechtvaardiger lijken, in de praktijk
van zulke heffingen is dat niet zo.In de tweede plaats constateert de regering dat de herziening in termen
van koopkrachtplaatjes wel degelijk leidt tot een herverdeling van inkomens.
De met de herziening gepaard gaande lastenverlichting komt vooral ten goede
aan laag betaalde werknemers. Dit is een bewuste keuze, gebaseerd op de overweging
dat juist voor deze groep mensen het verrichten van betaalde arbeid in onvoldoende
mate lonend is. Ook buiten de traditionele koopkrachtplaatjes is er sprake
van een inkomensherverdeling. Mensen die veelvuldig gebruik maken van aftrekposten
die in de herziening worden afgeschaft dan wel versoberd alsmede mensen die
door constructies hun belastingdruk sterk hebben gereduceerd zullen een minder
positieve (en soms zelfs negatieve) inkomensontwikkeling ondervinden dan mensen
die in veel mindere mate gebruik maken van deze aftrekposten.In de derde plaats moet worden opgemerkt dat met de stelselherziening
een aantal fiscale instrumenten beschikbaar komt waarmee meer gericht inkomensbeleid
kan worden gevoerd. Concreet kan worden gedacht aan het stelsel van heffingskortingen,
en de arbeidskorting meer in het bijzonder. Ten opzichte van de huidige systematiek
met een belastingvrije som en een arbeidskostenforfait die in guldens gemeten
een groter voordeel opleveren voor de hogere inkomens, is dit een verbetering.Tenslotte merkt de regering op dat ook voor wat betreft de uiteindelijke
inkomensverdeling de maakbaarheid van de samenleving zijn grenzen kent. Internationale
concurrentie, gedragsreacties van belastingplichtigen, en ook het eerder genoemde
gebruik van fiscale constructies beperken de mogelijkheden om door belastingheffing
een bepaalde inkomensverdeling duurzaam te realiseren. De regering
is echter van mening dat de huidige voorstellen ook in dynamisch opzicht op
termijn bijdragen aan een duurzame verbetering van de inkomensverdeling. Zoals
toegelicht wordt de mogelijkheid om met constructies de feitelijke heffing
te ontwijken kleiner. De verlaging van de belastingdruk op arbeid wordt het
stelsel, ook in internationaal verband, concurrerender. Door invoering van
de arbeidskorting wordt werk financieel aantrekkelijker, hetgeen het aanvaarden
van betaalde arbeid zal stimuleren. Juist dit element zal in dynamisch perspectief
bijdragen aan een verbetering van de inkomenspositie aan de onderkant van
het inkomensgebouw.Een andere doelstelling die in het Regeerakkoord wordt genoemd is het
bevorderen van de werkgelegenheid en de economische structuur. De fractie
van GroenLinks vraagt zich af of het terecht is dat de Minister van Financiën
benadrukt dat hij meer waarde hecht aan economische dan aan fiscale effecten
van het belastingplan. Zou niet juist uit de voorspoedige economische ontwikkeling
van de laatste jaren, die dus plaats vinden in het geldende belastingstelsel,
blijken dat de wijze waarop het belastingsysteem in elkaar zit er blijkbaar –
in dit opzicht – niet zo veel toe doet? Dat er gans andere oorzaken
en actoren zijn die de door het kabinet gewenste economische ontwikkelingen
beïnvloeden, zo vragen deze leden.De regering is met de fractie van GroenLinks verheugd over de voorspoedige
economische ontwikkelingen in de afgelopen jaren. De conclusie die GroenLinks
hieruit trekt, namelijk dat het belastingstelsel er voor de economische groei
niet toe doet, verwerpt de regering echter met kracht. Internationale vergelijkingen
en tal van wetenschappelijke studies geven aan dat de wijze waarop het belastingstelsel
is vormgegeven een zeer significante invloed heeft op de economische groei
en de groei van de werkgelegenheid. Uiteraard spelen ook andere, vooral internationale
factoren een grote rol. Maar dat sluit een zeer belangrijke invloed vanuit
het belastingstelsel geenszins uit.De regering is het eens met de fractie van GroenLinks dat uiteraard ook
met het huidige belastingstelsel een gunstige economische ontwikkeling mogelijk
is. Bovendien is de afgelopen jaren reeds het nodige aangepast. Zo zijn wij
ervan overtuigd dat de gunstige economische ontwikkelingen in de afgelopen
jaren ten dele een gevolg zijn van de cumulatieve lastenverlichting in deze
periode. Door verlaging van de lastendruk op arbeid is de werkgelegenheid
vergroot en de economische dynamiek versterkt. Dit betekent echter niet dat
huidige stelsel optimaal is. Ook met het oog op toekomstige ontwikkelingen
is een bijstelling langs de lijnen zoals neergelegd in het wetsvoorstel naar
onze mening noodzakelijk. Zo constateren wij dat de gunstige economische ontwikkelingen
samengaan met structurele aansluitingsproblemen op de arbeidsmarkt. Enerzijds
is er een recordaantal, vaak moeilijk vervulbare vacatures. Anderzijds is
er nog steeds sprake van een grote onbetaalde arbeidsreserve. Met de voorgestelde
arbeidskorting wordt wat dit betreft opnieuw een stap in de goede richting
gezet. Tenslotte willen wij nog aantekenen dat de suggestie van GroenLinks
dat ideologische overwegingen per definitie bezijden de economische en maatschappelijke
werkelijk staan ons van deze partij wat verrast heeft.De leden van de RPF/GPV en SGP-fracties vroegen naar de juiste interpretatie
van de inflatieraming voor 2001 van het CPB. Het CPB voorziet in het Centraal
economisch plan 2000 een inflatie, afgemeten aan de consumentenprijsindex,
van 3¼%. Dit is inclusief de verhoging van de indirecte belastingen
(de BTW-verhoging en invoering van de derde tranche van de Ecotax) die voort
vloeien uit het belastingplan. De inflatie, geschoond voor de verhoging van
de indirecte belastingen (de afgeleide consumentenprijsindex),
wordt geraamd op 2¼%. Deze laatste is maatgevend in cao-afspraken.
Daarnaast kan opgemerkt worden dat tegenover de verhoging van de indirecte
belastingen een verlaging staat van de loon- en inkomstenbelasting. Deze belasting
verlaging uit zich niet in de consumentenprijsindex. Per saldo neemt echter
de koopkracht toe.De leden van fractie van de PvdA constateren terecht dat het mogelijk
is dat bij een gemiddelde vooruitgang er mensen zullen zijn die er –
gezien hun individuele situatie – niet op vooruit zullen gaan of wellicht
zelfs achteruit. Hoewel inkomenssituaties volgens deze leden in veel grotere
mate worden bepaald door individueel bepaalde omstandigheden zoals het krijgen
van kinderen, echtscheiden, promotie maken of arbeidsongeschikt raken, kan
de fiscale wijziging volgens deze leden in een aantal situaties toch grote
onvoorziene negatieve gevolgen hebben. Wij betreuren het dat bij deze leden
de indruk is ontstaan dat hier luchtig over is gedaan en achten deze indruk
ook niet juist. Bij de beoordeling van het inkomensbeeld dat ontstaat als
gevolg van de voorgestelde maatregelen hebben wij steeds nadrukkelijk ook
de zogenoemde niet-standaardeffecten betrokken. Zoals deze leden zelf terecht
aangeven zal de belastingdruk over het geheel genomen overigens meer in overeenstemming
zijn met datgene wat de wetgever heeft vastgelegd, juist door de beoogde inzichtelijkheid
en het vervallen van een aantal aftrekposten. Volgens de leden van de PvdA-fractie
kunnen het vervallen van een aantal aftrekposten en de relatieve grofmazigheid
van het systeem van vermogensrendementsheffing daarmee aanvaardbaar worden
geacht. Dat neemt niet weg dat hier volgens deze leden ook wel een aantal
vraagtekens bij te plaatsen is. In de verdere bespreking komen deze leden
hier op terug.De leden van de fractie van GroenLinks vragen om een reactie op het rekensommetje
dat prof. J.F.M. Giele in de Staatscourant van 1 maart 2000 maakt, waar uit
valt af te leiden dat volgens hem onder het onder het huidige belastingregime
f 302 mrd aan inkomens wordt belast en volgens het nieuwe f 280
mrd, waardoor het argument volgens deze leden ontkracht lijkt te worden dat
een vermindering van aftrekposten, dus een hoger belastbaar inkomen, kan leiden
tot een lager belastingtarief. Zoals in het artikel van prof. Giele ook wordt
aangegeven wordt onder het voorgestelde belastingregime in totaal circa f 460
mrd aan inkomens belast, hetgeen derhalve aanzienlijk meer is dan de eveneens
genoemde 280 mrd. Bij de berekening van deze f 280 mrd heeft prof. Giele
de heffingskortingen, die in mindering komen op de te betalen belasting, vertaald
naar een vermindering van de grondslag. Afgezien van het feit dat naar onze
mening ten onrechte voorbij wordt gegaan aan het feit dat een heffingskorting
een geheel ander karakter heeft dan een grondslagverminderende aftrekpost,
kan op basis van het artikel van prof. J.F.M. Giele naar onze mening niet
de conclusie worden getrokken dat een vermindering van aftrekposten niet tot
een lager belastingtarief kan leiden. Met de thans voorgestelde belastingherziening
worden verschillende, deels tegengestelde doelstellingen nagestreefd. Bevordering
van de werkgelegenheid en de economische structuur kan worden beschouwd als
een van de belangrijkste doelstellingen. Om deze doelstelling te bereiken
worden onder meer de invoering van de arbeidskorting en de omzetting van de
belastingvrije som in een heffingskorting voorgesteld. Uitgaande van de ons
inziens onjuiste maar door prof. J.F.M. Giele gehanteerde benadering, waarbij
deze heffingskortingen worden vertaald naar een vermindering van de grondslag,
wordt de totale grondslag voor de loon- en inkomstenbelasting als gevolg van
deze belastingherziening per saldo smaller. Dat laat echter onverlet dat de
opbrengst van het vervallen en beperken van aftrekposten – hetgeen als
zodanig tot een verbreding van de grondslag leidt – is
aangewend voor een verlaging van de tarieven.De leden van de fracties van RPF/GPV/SGP vragen zich naar aanleiding van
de voorgenomen verlaging van de AWF-premie af of de WW-premie mag worden gebruikt
voor het voeren van inkomenspolitiek. Verder vragen de fracties van RPF/GPV/SGP
zich af waarom de WW-premie niet verder wordt verlaagd, omdat het AWF-fonds
ook na deze premieverlaging 2 miljard teveel ontvangt. Hierover kan het volgende
worden opgemerkt. In verband met het gewenste lasten- en inkomensbeeld voor
2000 is afgelopen augustus de AWF-premie 3 miljard boven kostendekkend niveau
vastgesteld. Ten behoeve van de middeninkomens wordt in 2001 de AWF-premie
met 1 miljard verlaagd. Een verdere verlaging van de AWF-premie zou een extra
lastenverlichting inhouden ten koste van het overheidssaldo. In augustus wordt
het definitieve belasting- en premiebeeld voor 2001 vastgesteld. Het kabinet
is voornemens dan met definitieve voorstellen te komen inzake het belasting
en premiebeeld voor 2001.De leden van de CDA-fractie spreken zorgen uit over de vergaande delegatiebevoegdheden
die in de wetsvoorstellen zouden zijn opgenomen. Vooropgesteld wordt dat de
voorliggende wetsvoorstellen geen algemene delegatiebepalingen bevatten, terwijl
de Wet op de inkomstenbelasting 1964 wel een dergelijke bepaling bevat (artikel
67). In de beide wetsvoorstellen is wel op verschillende specifieke onderdelen
een verplichting of bevoegdheid opgenomen om bij algemene maatregel van bestuur
of ministeriële regeling nadere regels te stellen.Het is niet de bedoeling om de meer principiële of inhoudelijke punten
via een algemene maatregel van bestuur of ministeriële regeling te regelen.
Het gaat veeleer om de uitwerking van details van regelingen, het vaststellen
van regelingen die vaak zullen wijzigen of het vaststellen van voorschriften
van administratieve aard.Wij zien dan ook geen aanleiding om de onderwerpen die nu zijn voorzien
voor lagere regelgeving op te nemen in de Wet technische aanpassingen. Overigens
is tijdens de behandeling van het wetsvoorstel in de Tweede Kamer reeds toegezegd
om de lagere regelgeving zodra deze gereed is aan de Staten-Generaal te zenden,
om de parlementaire betrokkenheid te waarborgen.De leden van de CDA-fractie vragen naar een overzicht van alle artikelen
die zijn voorzien van een delegatiebepaling. Dit overzicht is opgenomen in
bijlage 2 (Delegatiebepalingen). Zoals uit dit overzicht blijkt gaat het in
het merendeel van de gevallen om delegatiebepalingen die zijn ontleend aan
de Wet op de inkomstenbelasting 1964. Zesendertig bepalingen zijn nieuw. Negentien
delegatiebepalingen van in de Wet op de inkomstenbelasting 1964 komen niet
meer terug in de Wet inkomstenbelasting 2001. Het totaal is dus uitgebreid
van 76 naar 93. Een overzicht van de desbetreffende bepalingen nemen wij op
in bijlage 2.De leden van de PvdA-fractie stellen vast dat de beoordeling van beide
wetsvoorstellen niet zonder meer eenvoudig is. Voor een deel hangt dit naar
hun mening samen met het nog ontbreken van een aantal nog aangekondigde wetsvoorstellen,
zoals met name het wetsvoorstel dat direct betrekking heeft op ondernemers.
Gezien de verwijzing naar de wijziging van de successiewet bij de vragen met
betrekking tot de gevolgen van het overlijden van de ondernemer (de effecten
die optreden door het vervallen van de bijzondere tariefstelling) vragen deze
leden tevens of de wijziging van de successiewet nog zal moeten en kunnen
plaatsvinden voor 1 januari 2001.De voorstellen inzake het zogenoemde ondernemerspakket zullen op korte
termijn worden ingediend. Hierbij merken wij overigens op dat de grote lijn
van deze voorstellen al geruime tijd bekend is, aangezien zij voortvloeien
uit het rapport «Belastingen bedrijfsleven 21e eeuw»
dat op 29 september 1999, als bijlage bij het wetsvoorstel belastingplan 2000
(Kamerstukken II, 1999–2000, 26 820, nrs. 1–3), aan de Tweede
Kamer is aangeboden. Ook budgettair liggen de randvoorwaarden op grond van
het regeerakkoord vast.Het vervallen van het bijzondere tarief bij overlijden kan ook los worden
gezien van de voorgenomen modernisering van het successierecht. Op zichzelf
beschouwd noopt het vervallen van de bijzondere tarieven in de Wet IB 2001
dan ook niet tot een wijziging van de successiewet per 1 januari 2001.Toch
is er tegelijk ook een verband. Hiervoor verwijzen wij naar hetgeen wij elders
in deze memorie hebben geantwoord op vragen van vrijwel alle fracties over
het vervallen van het 20%-tarief bij overlijden. Verder merken wij op dat
het rapport van de Werkgroep modernisering successiewetgeving (Werkgroep Moltmaker)
medio maart 2000 naar de Tweede en Eerste Kamer is gezonden. In de begeleidende
brief daarbij is opgemerkt dat op dit moment de budgettaire gevolgen van de
door de werkgroep voorgestelde maatregelen nader in kaart worden gebracht –
mede gelet op het feit dat in het regeerakkoord is uitgegaan van een budgettair
neutrale modernisering – en dat het kabinet daarna met een standpunt
zal komen. Aangezien de wetstechnische voorbereiding van de modernisering
van het successierecht eerst daarna een aanvang zal kunnen nemen, verwachten
wij niet dat de wijziging van de successiewet nog voor 2001 zal kunnen plaatsvinden.De leden van de PvdA-fractie merken op dat – nu de belastingheffing
als beleidsinstrument kan worden gezien – zij zich hadden kunnen voorstellen
dat ook rekening gehouden zou zijn met de veroudering van de bevolking en
de behoefte aan zorg die daaruit voortspruit. Zij merken op dat betaald werk
extra wordt gestimuleerd, maar dat zorgarbeid – bijvoorbeeld mantelzorg
en vrijwilligerswerk – er minder gunstig vanaf komt.Op zich zou het mogelijk zijn om op indirecte wijze onbetaalde zorgarbeid
te stimuleren door middel van het verlenen van een faciliteit aan werkenden
met een partner zonder eigen inkomen. Een dergelijke faciliteit zou echter
in strijd komen met belangrijke doelstellingen van dit wetsvoorstel zoals
bevordering van de arbeidsparticipatie en het stimuleren van emancipatie en
economische zelfstandigheid. Niettemin staat het niet-werkende partners vrij
om, indien zij daaraan de voorkeur geven, te kiezen voor onbetaalde zorgarbeid,
zoals bijvoorbeeld mantelzorg en andere vormen van vrijwilligerswerk ten behoeve
van ouderen. Zulke keuzen zijn individueel bepaald en zeer legitiem. Dat neemt
echter niet weg dat wij, gegeven het belang dat de regering hecht aan arbeidsparticipatie
en economische zelfstandigheid, de keuzen hebben gemaakt zoals we ze hebben
gemaakt. Voorts wijzen wij erop dat de vergrijzing van de bevolking, zoals
wij ook al eerder in deze memorie van antwoord hebben aangegeven, een van
de belangrijke thema's vormt van de aangekondigde verkennende notitie over
de toekomstige ontwikkeling van het belastingstelsel. Wij wijzen er tenslotte
op dat de arbeidskorting ook voor kleine banen geldt en dat de ondersteuning
van het vrijwilligerswerk door dit kabinet niet alleen kan worden afgemeten
aan de onderhavige wetsvoorstellen.De leden van de PvdA-fractie vragen of een inkomensbegrip vanuit de fiscaliteit,
bijvoorbeeld het verzamelinkomen of het inkomen uit werk en woning, de meest
geëigende graadmeter is voor de draagkracht bij de toepassing van inkomensafhankelijke
regelingen. De gevolgen voor de (wettelijke) inkomensafhankelijke
regelingen komen aan de orde in het wetsvoorstel voor de Aanpassingswet Wet
inkomstenbelasting 2001. Dat wetsvoorstel zal naar verwachting in mei van
dit jaar aan de Staten-Generaal worden aangeboden. Daarin worden ook de verwijzingen
naar het begrip belastbaar inkomen aangepast. Aan de hand van dat wetsvoorstel
kunnen de gevolgen van de belastingherziening voor de inkomensafhankelijke
regelingen nader worden besproken.In de Aanpassingswet gaat het er niet zozeer om aan welk inkomensbegrip
bepaalde inkomensafhankelijke regelingen moeten worden gekoppeld; het gaat
er veeleer om welk inkomensbegrip het beste equivalent is voor het thans gehanteerd
begrip belastbaar inkomen, dat in de Wet inkomstenbelasting 2001 niet meer
bestaat. Vanuit dat oogpunt ligt het niet voor de hand om in de inkomensafhankelijke
regelingen aan te sluiten bij uitsluitend het inkomen uit één
box. Mede ten behoeve van de inkomensafhankelijke regelingen is in het voorliggende
wetsvoorstel ook voorzien in een verzamelinkomen (artikel 2.5.1). Het verzamelinkomen
omvat het inkomen in al de drie boxen. In beginsel zouden verwijzingen in
inkomensafhankelijke regelingen, zoals de huursubsidie en de tegemoetkoming
studiekosten, naar het begrip belastbaar inkomen dan ook kunnen worden vervangen
door een verwijzing naar het begrip verzamelinkomen. Materiële verschillen
tussen het verzamelinkomen in de zin van de Wet inkomstenbelasting 2001 en
het belastbaar inkomen in de zin de Wet op de inkomstenbelasting 1964 zouden
alsdan geheel doorwerken naar de inkomensafhankelijke regelingen. Dit zou
er toe kunnen leiden dat uitsluitend op grond van een veranderd inkomensbegrip
aanspraken op inkomensafhankelijke regelingen veranderen. Met name wat betreft
de afschaffing van het arbeidskostenforfait (bij inkomsten uit tegenwoordige
en vroegere arbeid) en de verlaging van de zelfstandigenaftrek zou dit leiden
tot ongewenste effecten; temeer omdat de voorgestelde arbeidskorting geen
invloed heeft op de hoogte van het verzamelinkomen. Daarom wordt overwogen
om in inkomensafhankelijke regelingen vooralsnog te werken met een gecorrigeerd
verzamelinkomen. De belastingdienst zal de verschillende uitvoeringsinstanties
de gegevens aanleveren voor het gecorrigeerde verzamelinkomen. Ook zal een
nieuw vermogensbegrip voor de vermogenstoets in de Huursubsidiewet worden
geïntroduceerd. Door het vervallen van de Wet op de vermogensbelasting
1964 kan namelijk niet meer worden verwezen naar het vermogensbegrip in die
wet. Het voornemen bestaat om voor de vermogenstoets in de Huursubsidiewet
aansluiting te zoeken bij vermogensbegrippen in de Wet inkomstenbelasting
2001.In het wetsvoorstel voor de Aanpassingswet zal ook nader worden ingegaan
op het inkomensbegrip dat vanaf 2001 wordt gehanteerd in de Ziekenfondswet
voor de toelating tot de ziekenfondsverzekering en de premievaststelling ten
behoeve van zelfstandigen en ouderen.De leden van de fractie van GL vragen wat de reactie is van het kabinet
op de in vakkringen geuite kritiek dat het belastingplan te weinig rekening
houdt met de snelle ontwikkelingen in de digitale economie. In dat verband
vragen deze leden voorts hoe de ontwikkelingen op het gebied van teleshopping,
waarbij via Internet goederen van buiten de EU vrij van BTW aangeschaft kunnen
worden, moeten worden beoordeeld in het licht van de door het kabinet gewenste
verschuiving van directe naar indirecte belastingen. Tevens vragen deze leden
wanneer een EU-aanpak effectief is.De gevolgen van de ontwikkelingen in de digitale economie doen zich het
sterkst voelen op het terrein van de indirecte belastingen. Zoals uit de vraagstelling
al naar voren komt, betreft het een problematiek die een internationale
aanpak vereist. De discussie over de vormgeving van adequate heffingssystemen
voor de digitale snelweg vindt plaats binnen de OESO en de Europese Unie.
In de kabinetsnota «De digitale delta» van juni 1999 is aandacht
besteed aan de actieve rol die Nederland in deze internationale discussie
speelt.De effecten van de door deze leden genoemde ontwikkelingen op het gebied
van teleshopping zijn op dit moment nog beperkt. Daarbij moet worden bedacht
dat veel goederen die via het Internet worden aangeschaft, in fysieke vorm
worden geleverd. Op deze goederen wordt bij invoer volgens de bestaande regels
BTW geheven. Alleen bij producten die in digitale vorm van buiten de EU worden
geleverd aan particuliere afnemers, kan op dit moment de aanschaf vrij van
BTW plaatsvinden.De Europese Commissie en de lidstaten van de EU menen dat het voortbestaan
van deze situatie niet wenselijk is. De Commissie heeft om die reden toegezegd
op korte termijn met een voorstel tot wijziging van de 6e BTW-richtlijn
te zullen komen. Dit voorstel zal ertoe moeten leiden dat de heffing plaatsvindt
in het land waar het goed of de dienst wordt verbruikt, dus ongeacht de plaats
van oorsprong van het goed of de dienst. De inspanningen zijn er zowel in
EU- als in OESO-kader op gericht dit ook in feitelijk technische zin mogelijk
te maken.De leden van de GroenLinks-fractie vragen wat de opvatting is over de
door de Tweede Kamer aangebrachte wijzigingen (onder andere op het gebied
van de kinderkorting, al dan niet aanvullend of gecombineerd) in het licht
van de door het kabinet gewenste robuustheid van het nieuwe belastingstelsel.
Zij vragen of de robuustheid niet al te fors aan het eroderen is.Voor wijzigingen zoals de combinatiekorting – die gefinancierd is
uit een verlaging van de arbeidskorting – kan niet gezegd worden dat
zij in budgettaire zin ten koste gaan van de robuustheid van het stelsel.
De robuustheid van het nieuwe belastingstelsel schuilt ook vooral in de nieuwe
opzet en structuur van het belastingstelsel als geheel, waarbij met name ook
gedacht moet worden aan de voorgestelde vermogensrendementheffing en de verschuiving
naar indirecte belastingen. Binnen deze context zijn wij van oordeel dat ook
na verwerking van de door de Tweede Kamer aangebrachte wijzigingen in dezelfde
mate gesproken kan worden van een robuust belastingstelsel.De leden van de fracties van RPF, GPV en SGP vragen welke voorstellen
tot inhoudelijke wijziging van de voorliggende wetteksten nog zijn te verwachten
voor de inwerkingtreding. Tevens vragen zij of de regering nog aanpassing
van de voorgestelde tarieven in het kader van de begroting 2001 overweegt.Voor een voorlopig overzicht van de in deze wet op te nemen wijzigingen
verwijzen wij naar hetgeen wij in deze memorie van antwoord hebben gezegd
op een daartoe strekkende vraag van de leden van de fractie van GroenLinks.
Wat betreft de aanpassing van de tarieven merken wij op dat de in het thans
voorliggende wetsvoorstel opgenomen tarieven, schijflengten en heffingskortingen
en dergelijke – noodgedwongen – zijn gebaseerd op het niveau 1999.
Zoals wij eerder in de Nota naar aanleiding van het nader verslag (Kamerstuken
II, 1999/2000, 26 727, nr. 17) hebben aangegeven zal in het belastingplan
voor het jaar 2001 de uiteindelijke tarieflijn worden voorgesteld.1.3 Hoofdlijnen van de Wet Inkomstenbelasting 2001Op de vraag van de leden van de fractie van GroenLinks welke onderdelen
op de lijst staan om te worden opgenomen in de zogenaamde «veegwet», kan worden geantwoord dat tot op heden vooral onjuiste verwijzingen
en benamingen, leestekenkwesties en dergelijke naar voren zijn gekomen.Daarnaast is voor de Wet technische aanpassingen voor de groslijst een
aantal redactionele zaken aangemeld, zoals het in artikel 3.3.7 (fietsaftrek)
gelijktrekken van de teksten in de leden 3 en 4 over de mate waarin van de
fiets gebruik moet zijn gemaakt. Een ander voorbeeld is, dat nog niet is geregeld
dat met de basisadministratie persoonsgegevens worden gelijkgesteld buitenlandse
bevolkingsadministraties in verband met de bij amendement ingevoerde (aanvullende)
kinderkorting en de combinatiekorting.Opgemerkt wordt dat de productie van de Wet technische aanpassingen nog
in het beginstadium is en dat vanuit diverse zijden zoals de Commissie Thunnissen/De
Waard suggesties voor technische verbeteringen kunnen worden verwacht. Ook
worden in deze memorie op een aantal plaatsen onderwerpen voor de Wet technische
aanpassingen genoemd.Met genoegen nemen wij kennis van het feit dat er bij de leden van de
fractie van de VVD grote waardering bestaat voor de invoering van de vermogensrendementsheffing
en voor de daarmee samenhangende afschaffing van de vermogensbelasting. Op
basis van de – in een eerder stadium ook door ons naar voren gebrachte –
argumenten van eenvoud, helderheid, rechtvaardigheid en vooral ook fiscale
neutraliteit, kwalificeren deze leden de vermogensrendementsheffing als zeer
aantrekkelijk. Een beter idee is volgens deze leden, die in dat verband wijzen
op de bezwaren die zijn verbonden aan het belasten van gerealiseerde vermogenswinsten,
niet voorhanden.Naar aanleiding van een vraag van de leden van de fracties van RPF-GPV
en SGP wordt opgemerkt dat wij nog geen aanwijzingen hebben dat andere landen
het idee van de vermogensrendementsheffing met een brede grondslag willen
overnemen. Wel is het zo dat ook in andere landen ter bepaling van de omvang
van de te belasten inkomsten uit vermogen op onderdelen thans reeds gebruik
wordt gemaakt van forfaitaire benaderingen. Mede vanuit dat perspectief worden
de discussies en ontwikkelingen omtrent de vermogensrendementsheffing in Nederland
vanuit het buitenland met belangstelling gevolgd. In onze bilaterale contacten
geven we ook in dat kader dan ook actief informatie over onze voorstellen.Naar aanleiding van de vragen die de leden van de fractie van de SP hebben
gesteld over de voorgenomen afschaffing van de vermogensbelasting, wordt het
volgende opgemerkt. Het kalenderjaar 2000 is het laatste jaar waarover de
vermogensbelasting wordt geheven. Anders dan de inkomstenbelasting wordt «vooruit»
dus in het jaar zelf betaald. Anders dan de leden van de fractie van de SP
menen, ontstaat hierdoor in 2001 niet een eenmalig voordeel voor belastingplichtigen
en een eenmalig nadeel voor de staat. Van een niet bedoeld en onwenselijk
gevolg is naar ons oordeel dan ook geen sprake.Uitgangspunt is dat de Wet inkomstenbelasting 2001 op 1 januari 2001 in
werking zal treden. Vanaf dat moment zal de belastingheffing plaatsvinden
op basis van die nieuwe wet. Dit geldt ook voor de vermogensrendementsheffing,
die in de plaats treedt van zowel de inkomstenbelasting over vermogensresultaat
als van de vermogensbelasting. Over het jaar 2001 zal dus vermogensrendementsheffing
moeten worden betaald en ligt het voor de hand dat beide oude heffingen verdwijnen.
De precieze omvang van het bedrag dat aan vermogensrendementsheffing zal moeten
worden betaald, zal pas kunnen worden bepaald nadat in het voorjaar van 2002
aangifte is gedaan over het inkomen dat in het jaar 2001 is genoten. Dit laatste
betekent echter niet dat belastingplichtigen in het jaar 2001 in het
geheel nog geen vermogensrendementsheffing zouden hoeven te betalen. Via het
opleggen van voorlopige aanslagen zullen deze belastingplichtigen immers in
het jaar 2001 al feitelijk worden geconfronteerd met het betalen van vermogensrendementsheffing.
Hetéén jaar later afschaffen van de vermogensbelasting zou voor
de staat leiden tot een eenmalig voordeel en voor belastingplichtigen tot
een eenmalig dubbel heffen (omdat in het jaar 2001 dan zowel de uit de oude
systematiek voortvloeiende vermogensbelasting als de uit de nieuwe systematiek
voortvloeiende vermogensrendementsheffing zou moeten worden betaald). Een
dergelijk gevolg achten wij niet wenselijk.De leden van de fracties van CDA en VVD vinden het niet bevredigend en
niet redelijk dat een verlies uit aanmerkelijk belang in het geheel niet kan
worden verrekend met belasting over het inkomen uit werk en woning. De leden
van de PvdA-fractie vragen waarom er niet voor is gekozen één
maal per leven een boxoverschrijdende verliesverrekening toe te passen, mits
de vennootschap werkzaamheden heeft die niet bestaan uit beleggingsactiviteiten.
Ook de Nederlandse Orde van Belastingadviseurs en de raad voor het Zelfstandig
Ondernemerschap hebben vragen op dit punt.De onmogelijkheid om (de belastingwaarde van) een verlies uit aanmerkelijk
belang te verrekenen met inkomen uit werk en woning vloeit voort uit de keuze
die is gemaakt om meer analytische elementen in de inkomstenbelasting in te
voeren. Een systeem van gesloten boxen heeft als logische consequentie dat
geen verliesverrekening tussen de verschillende boxen kan plaatsvinden, ook
niet volgens de zogenoemde creditmethode. De omstandigheid dat de meesleep-
en meetrekregeling in de loop van de parlementaire behandeling is overgebracht
van box II naar box I is geen reden om af te stappen van de systematiek van
gesloten boxen.Het systeem van gesloten boxen is mede gekozen om een dam op te werpen
tegen belastingbesparende constructies. Bij verliezen uit aanmerkelijk belang
zal het regelmatig gaan om verliezen die worden veroorzaakt door financieringslasten
waar onvoldoende reguliere opbrengsten uit het aanmerkelijk belang tegenover
staan. Het voorgestelde systeem voorkomt dat dergelijke financieringslasten
leiden tot vermindering van de belasting over werk en woning.De mogelijkheid om een verlies uit aanmerkelijk belang eenmalig te verrekenen
met het inkomen uit box I zou een beperkte, maar ongewenste inbreuk vormen
op het systeem van gesloten boxen. Om binnen het systeem van gesloten boxen
zoveel mogelijk te voorkomen dat aanmerkelijkbelangverliezen onverrekend blijven,
voorziet het wetsvoorstel in een voorwaartse verrekening van verliezen uit
aanmerkelijk belang die, overeenkomstig de verrekening van ondernemingsverliezen,
niet in de tijd is beperkt.De leden van de PvdA-fractie vragen zich af of de invoering van de ecu
(de euro) – in verband met de afronding – niet gepaard zou moeten
gaan met enige lastenverlichting voor de burger door de afronding van de te
betalen belasting in gunstige zin aan de burger te laten toevallen. In antwoord
op deze vraag wordt opgemerkt dat bij het invullen van het aangiftebiljet
als algemene regel wordt toegestaan dat bedragen in het voordeel van de burger
worden afgerond. Zoals in de memorie van toelichting bij de wet Regels inzake
de heffing en de invordering van rijksbelastingen in euro's (nr. 26 147)
is aangegeven, blijft deze afrondingspraktijk bestaan als de aangifte in euro's
wordt ingevuld. Als gevolg van de vastgestelde koers van de euro (f 2,20 371)
wordt het voordeel dat de belastingplichtige als gevolg van deze
afrondingspraktijk geniet automatisch groter.2. AchtergrondDe leden van de fractie van GroenLinks vragen hoe de doelstelling van
een rechtvaardige verdeling van de belastingdruk zich verhoudt tot de eveneens
door het kabinet voorgestane verschuiving van directe naar indirecte belastingen,
nu de BTW ongeacht het inkomen gelijk drukt en de loonbelasting een progressief
tarief kent. Tevens vragen deze leden of het juist is dat de verschuiving
van directe naar indirecte belastingen het risico met zich draagt dat opbrengsten
niet onderling uitwisselbaar zijn, omdat de BTW aanmerkelijk fraudegevoeliger
is.Bij de beoordeling van de verdeling van de belastingdruk in het nieuwe
stelsel zal moeten worden gekeken naar de inkomenseffecten van de belastingherziening
als geheel. Uit de voor het wetsvoorstel berekende inkomenseffecten valt naar
ons oordeel af te leiden dat de uitkomsten van het nieuwe stelsel over de
gehele linie evenwichtig zijn. De indruk van de leden van de fractie van GroenLinks
dat de BTW aanmerkelijk fraudegevoeliger is dan andere belastingen wordt,
voorzover wij kunnen voorzien, niet door empirie geschraagd.De leden van de CDA-fractie vragen naar onze beleidsvoornemens om grondslagerosie
ten gevolge van de toepassing van het EG-verdrag en de EG-richtlijnen te voorkomen.
Tevens zouden zij graag willen weten welke artikelen in de thans voorliggende
wetsvoorstellen zijn ingevoerd met het oog op voorkoming c.q. vermindering
van grondslagerosie in het kader van Europese regelgeving.Wij nemen aan dat de leden van de CDA-fractie met hun vragen doelen op
regelgeving die belastingheffing over in Nederland opgebouwde fiscale claims
tracht te verzekeren. Het huidige wetsvoorstel bevat daarvoor voorstellen
voor winst uit aanmerkelijk belang (zie art. 2.3.1a, tweede lid jo. art. 4.7.1.1,
eerste lid, onderdeel h), pensioenen (zie art. 2.3.1a, tweede lid jo. art.
3.3.4), lijftrente (zie art. 2.3.1a, tweede lid jo. art. 3.8.2, tweede lid.
onderdelen h of j en art. 3.8.5., eerste lid) en de kapitaalverzekering voor
de eigen woning (zie art. 2.3.1a, tweede lid jo. art. 3.6.7, vierde lid).
Al deze artikelen gaan uit van de gedachte dat het vrije verkeer tussen de
lidstaten niet op een ongerechtvaardigde wijze mag worden belemmerd, maar
dat er anderzijds door grensoverschrijdend verkeer geen misbruik mag optreden
van Nederlandse belastingregelingen. Met het instrument van de conserverende
aanslag, neergelegd in de hiervoor aangehaalde artikelen, worden naar ons
oordeel beiden doelen gediend. Indien een belastingplichtige met zijn fiscale
claim emigreert wordt er een conserverende aanslag opgelegd. De conserverende
aanslag wordt pas ingevorderd indien de belastingplichtige binnen de daarvoor
gestelde periode een besmette handeling verricht. De wet IB «64 bevatte
reeds de gedachte van de conserverende aanslag voor bijvoorbeeld winst uit
aanmerkelijk belang en lijfrente en wordt via het huidige wetsvoorstel doorgetrokken
naar andere vormen van inkomen. Op dit moment bestaan er geen verdere nationale
beleidsvoornemens om grondslagerosie te voorkomen. In Europees kader is de
problematiek van de pensioenen mede door Nederland op de agenda geplaatst.
Wij verwijzen hiervoor naar het antwoord op de vraag van dezelfde leden over
de Europese verenigbaarheid van de emigratieheffing en conserverende aanslag
over opgebouwde pensioenrechten. In dat antwoord wordt tevens aangegeven waarom
de conserverende aanslag in overeenstemming is met Europees recht.De leden van de CDA-fractie willen verder weten of er thans procedures
aanhangig zijn waarin een beroep wordt gedaan door belastingplichtigen op
strijdigheid met EG recht c.q. richtlijnen van Nederlandse (maat)regelen die
grondslagerosie beogen te voorkomen. Op dit moment zijn er bij het Hof van
Justitie van de Europese Gemeenschappen geen zaken aanhangig die betrekking
hebben op maatregelen die grondslagerosie proberen te voorkomen. Wel is er
bij de civiele kamer van de Hoge Raad cassatie ingesteld tegen een uitspraak
in kort geding die betrekking heeft op het vroegere artikel 11c Wet op de
Loonbelasting (het huidige artikel 19b Wet op de Loonbelasting). In deze zaak
wordt een beroep gedaan op het Safir-arrest (HvJ 28 april 1998, C-118/96);
overigens hebben zowel rechtbank als hof de Staat eerder in het gelijk gesteld.
Dit arrest zal beperkte waarde hebben voor de huidige wetsvoorstellen als
gevolg van de introductie van de conserverende aanslag bij pensioenen.De leden van de CDA-fractie vragen naar de Europese houdbaarheid van de
vermogensrendementsheffing mede in het licht van de beleidsvoornemens van
de onlangs aangetreden Europese Commissie. De lidstaten van de EU zijn in
beginsel vrij voor wat betreft de inrichting van hun eigen belastingstelsel.
Dit geldt in het bijzonder voor het terrein van de directe belastingen waar
specifieke bepalingen in het Verdrag die oproepen tot initiatieven vanuit
de EU ontbreken. Uiteraard dienen wel de vereisten van het Verdrag zoals de
interne markt met zijn vier vrijheden te worden gerespecteerd. Naar onze mening
voldoet de vermogensrendementsheffing aan deze vereisten. Op dit moment heeft,
voor zover ons bekend, de Europese Commissie geen nieuwe plannen tot voorstellen
van regelgeving met mogelijke consequenties voor de vermogensrendementsheffing.
Sterker nog, Commissaris Bolkestein (verantwoordelijk voor belastingen) heeft
herhaaldelijk aangegeven dat hij in beginsel geen duidelijke rol ziet voor
Europees optreden op het terrein van de inkomstenbelasting.De (oude) Europese Commissie heeft richtlijnvoorstellen naar buiten gebracht
met betrekking tot de belastingheffing van inkomsten uit spaartegoeden en
de belastingheffing van interest en royalty's in gelieerde verhoudingen. De
nieuwe Europese Commissie kent op dit vlak geen ander beleid. Allereerst zij
opgemerkt dat de heffing over vermogensinkomsten een zaak voor de nationale
wetgever is. Daarbij kan een Europees systeem van bronheffing op spaartegoeden
overigens prima worden ingevoegd. Meer technisch gezien kan worden opgemerkt
dat indien het richtlijnvoorstel van de Europese Commissie met betrekking
tot belastingheffing van inkomsten uit spaartegoeden wordt aangenomen door
de Raad het voor de hand ligt dat onder het forfaitair rendement de inhouding
van bronbelasting op rente-inkomsten zal worden behandeld in lijn met de dividendbelasting
bij dividendinkomsten. Dit houdt in dat in beginsel wordt uitgegaan van een
volledige verrekenbaarheid van de eventueel ingehouden bronbelasting met de
inkomstenbelasting over forfaitaire rendement.Wat betreft het richtlijnvoorstel inzake betalingen van interest en royalty's
tussen verbonden ondernemingen is er geen verband met de voorgenomen vermogensrendementsheffing.
Het richtlijnvoorstel ziet op betalingen tussen ondernemingen en de vermogensrendementsheffing
ziet op particulieren.De leden van de CDA-fractie vragen of aangegeven kan worden op welke «kardinale
fout» in de nieuwe wetgeving die te maken heeft met de inkomsten uit
aandelen, de heer Van der Woude doelde in het interview in de Staatscourant
van 18 februari jongstleden. De opmerking van Van der Woude is geplaatst bij
een vraag hoe de Wet inkomstenbelasting 2001 er in Europees opzicht uitziet.
Ons is niet duidelijk waarop de heer Van der Woude doelt. Hij
weigert in het interview ook te zeggen waar volgens hem de fout zou zitten.De leden van de CDA-fractie verwijzen verder naar de opmerkingen van Van
der Woude dat box III wel eens in strijd zou zijn met het «loyaliteitsartikel»
uit het EG-verdrag. Met het loyaliteitsartikel doelt Van der Woude op artikel
10 (ex artikel 5) EG. Volgens dit artikel zijn de lidstaten onder andere verplicht
zich te onthouden van alle maatregelen welke de verwezenlijking van de doelstellingen
van het EG-Verdrag in gevaar kunnen brengen. Dit houdt in dat lidstaten bijvoorbeeld
geen wetgeving mogen introduceren die de werking van de interne markt op onrechtvaardige
wijze belemmeren. Om aan deze verplichting te voldoen vindt bij de totstandkoming
van nieuwe belastingwetgeving elke keer een duidelijke toetsing plaats aan
het Europese recht. Ook bij de vormgeving van Box III heeft een dergelijke
toetsing plaatsgevonden en wij zijn van mening dat Box III geen enkele doelstelling
van het EG-verdrag in gevaar brengt. Wij delen derhalve de mening van Van
der Woude niet.De leden van de fractie van GL vragen hoe de ontwikkelingen op het gebied
van teleshopping, waarbij via Internet goederen van buiten de EU vrij van
BTW aangeschaft kunnen worden, moeten worden beoordeeld in het licht van de
door het kabinet gewenste verschuiving van directe naar indirecte belastingen.
Tevens vragen deze leden wanneer een EU-aanpak effectief is.De effecten van de door deze leden genoemde ontwikkelingen zijn op dit
moment nog beperkt. Daarbij moet worden bedacht dat veel goederen die via
het Internet worden aangeschaft, in fysieke vorm worden geleverd. Op deze
goederen wordt bij invoer volgens de bestaande regels BTW geheven. Alleen
bij producten die in digitale vorm van buiten de EU worden geleverd aan particuliere
afnemers, kan op dit moment de aanschaf vrij van BTW plaatsvinden.De Europese Commissie en de lidstaten van de EU erkennen dat het voortbestaan
van deze situatie niet wenselijk is. De Commissie heeft om die reden toegezegd
op korte termijn met een voorstel tot wijziging van de 6e BTW-richtlijn
te zullen komen. Om effectief te zijn zal dit voorstel er naar ons oordeel
toe moeten leiden dat de heffing van goederen op neutrale wijze geschiedt;
dus ongeacht de plaats van oorsprong zullen goederen op dezelfde wijze moeten
worden belast.3. VormgevingVerschillende fracties hebben vragen gesteld over het vervallen van het
20%-tarief ingeval van overlijden of invaliditeit. Ook de Nederlandse Orde
van Belastingadviseurs en de Nederlandse Federatie van Belastingadviseurs
stellen daarbij kanttekeningen.De leden van de fracties van CDA en VVD noemen de cumulatie van inkomstenbelasting
en successierecht als belangrijk bezwaar tegen het vervallen van het 20%-tarief
ingeval de onderneming wordt gestaakt door het overlijden van de ondernemer.
De leden van de VVD-fractie wijzen er verder op dat de stakingswinst mede
de stille reserves omvat die ook door waardestijging als gevolg van inflatie
zijn ontstaan. De leden van de fracties van CDA, RPF/GPV en SGP stellen voor
het 20%-tarief te handhaven ingeval de onderneming niet door (een van) de
erfgenamen wordt voortgezet. De leden van de fractie van D66 vinden het onwenselijk
dat het belastbare loon voorzover dat wordt genoten in de vorm van uitkeringen
en verstrekkingen ineens wegens overlijden of invaliditeit ten gevolge van
een ongeval progressief zou worden belast. De leden van de PvdA-fractie vinden
dat een tarief van 20%-tarief voor dat loon, net als thans het geval is, in
de rede zou liggen.De leden van de fracties van PvdA, GroenLinks, RPF/GPV en SGP refereren
aan de bespreking in de Tweede Kamer naar aanleiding van het amendement Reitsma/Van
der Vlies over de handhaving van een 20%-tarief voor overlijdenswinst en belastbaar
loon voorzover dat wordt genoten in de vorm van uitkeringen en verstrekkingen
ineens wegens overlijden of invaliditeit ten gevolge van een ongeval (kamerstukken
26 727 II 1999/2000, nr. 40). Besproken is dat dit onderwerp bij het
wetsvoorstel inzake het ondernemerspakket zou kunnen worden betrokken. Vervolgens
is dit amendement ingetrokken.Er zijn echter geen toezeggingen gedaan over de handhaving van een bijzonder
tarief. Wel is er een suggestie gedaan naar aanleiding het amendement Reitsma/Van
der Vlies over de verhoging van de stakingsvrijstelling voor oudere ondernemers
(kamerstukken 26 727 II 1999/2000, nr. 41). Met betrekking tot het amendement
nr. 40 is tijdens de plenaire behandeling in de Tweede Kamer opgemerkt: «Bij
de bijzondere tarieven is een heldere lijn getrokken: wij vinden dat in het
voorgestelde systeem geen plaats is voor bijzondere tarieven. Dus als u op
dat punt iets overweegt, en als ik u op een idee mag brengen, dan kunt u hierbij
beter denken aan een beperkte stakingsvrijstelling dan aan een bijzonder tarief»
(handelingen II 1999/2000, blz. 42–3242).Nu over de gehele linie de tarieven worden verlaagd achten wij het rechtvaardig
om alle bijzondere tarieven, inclusief het 20%-tarief af te schaffen. Door
het afschaffen van de bijzondere tarieven wordt ook een vereenvoudiging bereikt.
Indien één bijzonder tarief zou worden gehandhaafd, zou afbreuk
worden gedaan aan deze vereenvoudiging. Verder is van belang dat de budgettaire
opbrengst van het afschaffen van de bijzondere tarieven zal worden ingezet
voor een integraal pakket fiscale maatregelen, kortweg aangeduid als het ondernemerspakket
21e eeuw, waarover met de vertegenwoordigers van het bedrijfsleven
(VNO/NCW, MKB-Nederland en LTO Nederland) overeenstemming is bereikt. De gedachte
daarbij was dat de middelen die beschikbaar zijn voor ondernemers beter kunnen
worden aangewend voor maatregelen gericht op de continuiteit en versterking
van het ondernemerschap. Handhaving van het 20%-tarief ingeval van staking
van de onderneming door het overlijden van de ondernemer zal tot een herschikking
van het ondernemerspakket 21e eeuw moeten leiden.In de Nota naar aanleiding van het verslag (kamerstukken 26 727 II
1999/2000, nr. 7, blz. 82) hebben wij reeds opgemerkt dat cumulatie van inkomstenbelasting
en successierecht kan worden voorkomen of beperkt indien de onderneming door
(één van) de erfgenamen wordt voortgezet en een beroep wordt
gedaan op de doorschuiffaciliteit in de inkomstenbelasting. In dit verband
merken wij op dat deze doorschuiffaciliteit in het ondernemerspakket 21e eeuw zal worden verruimd. Indien van de doorschuiffaciliteit geen
gebruik kan worden gemaakt, kan cumulatie van inkomstenbelasting en successierecht
voorts worden voorkomen of beperkt door het bedingen van een stakingslijfrente.
In het door de Nederlandse Federatie van Belastingadviseurs gegeven voorbeeld
had cumulatie van inkomstenbelasting en successierecht voorkomen of beperkt
kunnen worden, indien de erfgenamen voor de stakingswinst een lijfrente hadden
bedongen.Voorts hoeft na aanneming van het amendement Schutte (kamerstukken 26 727
II 1999/2000, nr. 11) bij staking van de onderneming vanwege het overlijden
van de ondernemer niet voor de volle waarde afgerekend te worden over een
woning die tot het ondernemigsvermogen behoort en waarin de achtergebleven
partner blijft wonen, maar voor 60% van die waarde. Deze bepaling zal de cumulatie
van inkomstenbelasting en successierecht beperken. Dit geldt
eveneens voor de maatregelen die eventueel zullen voortvloeien uit onze toezegging
in de Tweede Kamer naar aanleiding van genoemd amendement Reitsma/Van der
Vlies (kamerstukken 26 727 II 1999/2000, nr. 41) te bezien of er op het
vlak van de stakingsfaciliteiten iets gedaan kan worden voor de oudere ondernemer
die in het verleden een bescheiden inkomen had, en vervolgens staakt.Indien geen gebruik kan worden gemaakt van de (verruimde) doorschuiffaciliteiten
en de mogelijkheid een stakingslijfrente te bedingen geen of onvoldoende soelaas
biedt, kan het vervallen van het 20%-tarief in individuele gevallen een lastenverzwaring
betekenen. Deze lastenverzwaring is echter onderdeel geweest van de afweging
die met genoemde vertegenwoordigers van het bedrijfsleven is gemaakt.Voor wat betreft de uitkeringen of verstrekkingen ineens wegens overlijden
of invaliditeit ten gevolge van een ongeval wordt zoals in de Nota naar aanleiding
van het verslag is opgemerkt matiging van de progressie als een van de doelstellingen
van het bijzonder tarief ook bereikt door de middelingsregeling die in het
wetsvoorstel gehandhaafd blijft en zelfs is uitgebreid. Verwezen wordt naar
de Nota naar aanleiding van het nader verslag, met name naar voorbeeld 2 (kamerstukken
26 727 II 1999/2000, nr. 17, blz. 39 en 40). Daarnaast is het zo dat
de werkgever de aanspraak van de werknemer op een uitkering ineens bij overlijden
of invaliditeit ten gevolge van een ongeval, veelal zal onderbrengen bij een
verzekeringsmaatschappij. Voor een (kleine) verhoging van de premie kan een
hoger bedrag worden verzekerd, waarmee vervolgens de door de werknemer of
begunstigde verschuldigde belasting kan worden betaald. Op deze wijze kan
het nadeel van het onder het progressieve tarief brengen van deze uitkeringen
worden opgeheven of beperkt. Wij zien dan ook geen aanleiding om specifiek
voor deze gevallen een bijzonder tarief te handhaven.De leden van de PvdA-fractie vragen of het niet meer in de rede had gelegen –
dit ook in navolging van het rapport van de WRR – de premieheffing verder
te fiscaliseren. Deze leden vragen of de overwegingen van het kabinet om de
AOW-premie als premie te willen handhaven principieel van aard zijn of dat
het een pragmatische benadering is geweest. De leden van deze fractie hebben
ook vrij principiële bezwaren tegen het voorstel om geen premie volksverzekeringen
te heffen over inkomen in box II en box III. Als burgerschap de rechtsgrond
is voor de uitkeringen, dan vereist hetzelfde burgerschap ook premieplicht,
zo menen deze leden. De leden van de fractie van D66 vragen om een beschouwing
over de volgens deze leden onmiskenbare sluipende fiscalisering van premies.
Deze leden vragen in dit verband een reactie op de brief van mr. A.M. van
Dusseldorp.In antwoord op deze vragen wordt het volgende opgemerkt. In de voorgestelde
systematiek zijn alle ingezetenen premieplichtig. Voor ingezetenen die geen
inkomen hebben in box I is de premiegrondslag echter nihil, zodat ze geen
premie verschuldigd zijn. Deze systematiek is niet gekozen op principiële
gronden, maar om praktische redenen. Op deze redenen komen we hierna nog terug.Er is niet voor gekozen om de thans voorgestelde belastingherziening aan
te vullen met een ingrijpende wijziging van het huidige systeem van premieheffing
volksverzekeringen. In het verleden zijn verschillende studies verricht naar
alternatieven voor het huidige systeem van premieheffing volksverzekeringen,
waarvan volledige fiscalisering het meest vergaande alternatief is. In bijlage
IV van de Verkenning is een analyse opgenomen van mogelijkheden tot verbreding
van de financieringsgrondslag van de volksverzekeringen. Zoals daar is aangegeven borduurt deze analyse voort op hoofdstuk 3 van de in 1994 verschenen
Bouwstenennotitie. Uit deze studies blijkt dat er verschillende haken en ogen
zitten aan de verschillende alternatieven. Afgezien van het feit dat de meningen
over de noodzaak van het zoveel mogelijk in stand laten van de verzekeringsgedachte
bij de financiering van de fondsen sterk uiteen lopen, blijft met name de
positie van ouderen een belangrijk punt. Zonder flankerende maatregelen zou
fiscalisering van de AOW-premie tot forse negatieve inkomenseffecten leiden
voor deze groep als gevolg van het feit, dat deze groep thans geen AOW-premie
betaalt.Met betrekking tot de brief van de heer mr. A.M. van Dusseldorp wordt
volledigheidshalve nog opgemerkt dat in het thans voorliggende wetsvoorstel
nog geen keuze is gemaakt met betrekking tot de wijze waarop de fondsen moeten
worden gecompenseerd voor de premiederving die voortvloeit uit de voorgestelde
belastingherziening. In het in september in te dienen Belastingplan 2001 zal
een voorstel worden opgenomen met betrekking tot dit punt, waarna de gebruikelijke
gedachtewisseling met het parlement volgt. Wij kunnen ons los daarvan niet
vinden in de stelling dat er sprake is van een sluipende fiscalisering; de
kernbestanddelen blijven immers gelijk.Mede naar aanleiding van de brief van de heer Van Dusseldorp, merken de
leden van de fractie van D66 op, dat het hen niet de bedoeling lijkt te zijn,
dat zij die alleen inkomen hebben dat valt onder box 2 of 3 geen bijdrage
leveren aan de premies volksverzekeringen terwijl ze van die verzekering wel
het profijt hebben. De leden van de fracties van RPF-GPV en SGP vragen waarom
in de boxen II en III geen premies volksverzekeringen worden geheven van diegenen
die op grond van hun inkomen in box I niet aan de maximale premie toekomen.
Tevens vragen zij of bekend is hoeveel belastingplichtigen wel in box II en/of
box III vallen en niet in box I. Verder vragen deze leden of een verandering
op dit punt zou kunnen bijdragen tot verlaging van de laagste tarieven in
box I. Naar aanleiding van deze vragen merken wij het volgende op. Bij de
totstandkoming van het wetsvoorstel is overwogen om niet alleen premie volksverzekeringen
te heffen over het inkomen in box I, maar ook over het inkomen in de boxen
II en III. Gelet op de geldende maximumbedragen aan premie-inkomen, zou de
verschuldigdheid van premie volksverzekeringen over inkomen uit aanmerkelijk
belang en inkomen uit sparen en beleggen dan afhankelijk zijn van het bedrag
aan premie dat verschuldigd is over het inkomen uit werk en woning. Uitgaande
van een vast gezamenlijk tarief over het inkomen in box II en III zou het
bedrag aan verschuldigde belasting over box II en III veranderen afhankelijk
van de verschuldigdheid van premie volksverzekeringen over het inkomen uit
werk en woning. Indien het inkomen uit werk en woning zou worden verlaagd
door verrekening van een verlies uit een volgend jaar, zou vervolgens het
bedrag aan premie berekend over het inkomen uit box II en III kunnen wijzigen.
Dit zou uitsluitend de uitvoering verzwaren; voor de doorsnee belastingplichtige
zou de in totaal te betalen heffing niet wijzigen. De pragmatische aanpak
zoals thans in het wetsvoorstel voorzien is daarom in onze ogen ook de wijste.
Een andere complicatie zou zich voordoen in situaties van grensoverschrijdende
arbeid, waarbij sprake is van belastingplicht zonder premieplicht of premieplicht
zonder belastingplicht. De bepaling van de in dergelijke situaties geldende
heffingspercentages zou – gelet op de werking van het gelijkheidsbeginsel
en de mensenrechtenverdragen – moeten zijn afgestemd op de in de binnenlandse
situaties geldende tarieven, hetgeen moeizaam is aangezien in binnenlandse
situaties geen vaste premie- en belastingtarieven zouden gelden.Indien daarentegen zou worden gekozen voor een vaste verdeling van belasting
en premie binnen de vaste tarieven, zou dat betekenen dat het feitelijke heffingstarief
over het inkomen en box II en III lager zou zijn indien het premiemaximum
is bereikt in box I. Dit achten wij ongewenst.Op grond van deze overwegingen hebben wij gekozen voor een heffing over
het inkomen in box II en III die geheel uit belasting bestaat. Om hieruit
voortvloeiende ongewenste inkomenseffecten te voorkomen voor 65-plussers met
een laag inkomen in box I, die onder het huidige regime een laag heffingspercentage
verschuldigd zijn over hun inkomen uit vermogen is voorzien in een verhoging
van het heffingsvrije vermogen in box III voor ouderen met een laag inkomen
uit werk en woning en een beperkte rendementsgrondslag (artikel 5.1.3a).Het aantal belastingplichtigen met een inkomen in box II en III, maar
zonder inkomen in box I, is zeer beperkt. Het gaat naar schatting om circa
6000 belastingplichtigen. Het uitbreiden van de premiegrondslag met het inkomen
in box II en box III zou derhalve niet tot een significante verlaging van
de laagste tarieven in box I leiden.De leden van de fractie van de PvdA merken op dat voor ongeveer 1,2 miljoen
mensen die thans niet direct met de fiscus te maken hebben, dat in het nieuwe
belastingstelsel wel het geval zal zijn in verband met de uitbetaling van
de heffingskorting via een voorlopige teruggaaf. Daaronder zullen zich volgens
deze leden een relatief groot aantal bijstandscliënten bevinden. Ervan
uitgaande dat de netto-nettokoppeling zal betekenen dat de bijstandsuitkeringen
zullen worden afgeleid van het inkomen dat een werkende kostwinner verdient
minus de arbeidskostenaftrek, deze leden zien deze veronderstelling graag
bevestigd, zullen bijstandscliënten dus zelf recht hebben op de voor
ieder geldende heffingskortingen. De systematiek van de toekenning van de
bijstand zal daarom behoorlijk moeten veranderen. Deze leden vragen of is
overwogen de algemene bijstand wat uitbetaling betreft geheel te doen vervangen
door een negatieve belastingaanslag met directe maandelijkse betaling. De
systematiek zoals die nu lijkt te worden betekent een andere wijze van berekening
en belastingheffing van de bijstandswet, wat tijd en nieuwe softwareprogramma's
kost. Ook zal de controle op de bijstand toenemen omdat in geval van combinatie
betaald werk en uitkering erop moet worden toegezien dat diverse heffingskortingen
niet dubbel worden genoten. Dit temeer omdat afrekening achteraf (terugvordering)
gelet op het lage inkomensniveau tot problemen zal kunnen leiden. De leden
van de PvdA-fractie vragen op welke wijze aan deze problemen wordt gewerkt
en of kan worden aangegeven welk draaiboek is uitgewerkt en op welke wijze
de gemeenten ondersteund zullen worden. Ten slotte vragen deze leden wie de
kosten draagt van deze immense operatie.Een aantal van de in de Wet IB 2001 opgenomen heffingskortingen zullen
door de Belastingdienst door middel van een voorlopige teruggaaf aan de belastingplichtigen
worden uitbetaald. Dit betreft in de volgorde van artikel 8.1.1a: de kinderkorting,
de aanvullende kinderkorting, de combinatiekorting, de alleenstaande-ouderkorting
en de aanvullende alleenstaande-ouderkorting. De overige kortingen zijnde
de algemene heffingskorting, de arbeidskorting de ouderenkorting en de aanvullende
ouderenkorting zullen via de loonbelasting worden vergolden. Ook de uitbetaling
van de algemene heffingskorting voor de minstverdienende partner wordt gerealiseerd
door middel van een voorlopige teruggaaf. Voor de netto-nettokoppeling betekent
dit dat de bijstandsuitkeringen zullen worden afgeleid van het minimumloon
van een alleenverdiener, exclusief de arbeidskorting, maar inclusief de algemene
heffingskorting, en verhoogd met het bedrag van de algemene heffingskorting
dat aan de partner wordt uitbetaald. De Algemene bijstandswet zal op dit punt
worden aangepast.Er is niet overwogen de algemene bijstand wat de uitbetaling betreft te
vervangen door een negatieve belastingaanslag met directe maandelijkse betaling. Voor de belastingheffing over bijstandsuitkeringen zal vanaf 2001
voor de situatie van samenloop van bijstand met ander aan de inhouding van
loonbelasting onderworpen inkomen vanaf 2001 een systeem gaan gelden
waarbij wordt voorkomen dat bepaalde heffingskortingen dubbel worden genoten.
Op dit moment wordt de wijze waarop met heffingskortingen bij bijstandsverlening
zal worden rekening gehouden, nader uitgewerkt. Hierbij worden VNG, Divosa
en gemeenten betrokken.Met de keuze die zal worden gemaakt wordt een antwoord gegeven op de problemen
die zich in het huidige stelsel in een aantal gevallen voordoen bij samenloop
van bijstand en andere aan de inhouding van loonbelasting onderworpen inkomsten.
Deze problemen worden veroorzaakt door de omstandigheid dat thans zowel bij
de berekening van de belasting over de bijstand als bij de inhouding van loonbelasting
op de andere inkomsten rekening wordt gehouden met de belastingvrije som.Als het systeem voor de belastingheffing over bijstandsuitkeringen is
uitgewerkt zullen de gemeenten daarover zo spoedig mogelijk worden geïnformeerd.
Daarbij wordt gedacht aan het houden van regionale voorlichtingsbijeenkomsten
voor de desbetreffende uitvoerders.De leden van de fracties van RPF/GPF en SGP vragen een reactie op de kritiek
van de Nederlandse Federatie van Belastingadviseurs dat de groep gelieerde
personen waarop de meetrekregeling (artikel 3.4.1.2) van toepassing is een
ongelijke behandeling behelst van het huwelijk ten opzichte van andere samenlevingsvormen.Bij de bepaling van de groep verbonden personen in de meetrekregeling
wordt aangesloten bij het begrip partner dat in artikel 1.2 is gedefinieerd.
Voor de toepassing van de hele Wet inkomstenbelasting 2001 wordt het begrip
partner op een eenduidige wijze gedefinieerd. Daarbij wordt de niet duurzaam
gescheiden levende echtgenoot of geregistreerde partner steeds als partner
aangemerkt, terwijl de ongehuwd samenwonende alleen als partner wordt aangemerkt
als deze samen met de belastingplichtige daarvoor heeft gekozen. Dit verschil
in behandeling tussen enerzijds gehuwd of geregistreerd samenlevenden en anderzijds
ongehuwd samenlevenden vloeit voort uit de overweging dat relaties tussen
ongehuwd niet-geregistreerd samenlevenden in vele variaties voorkomen. Ongehuwd
samenlevenden kunnen woningdelers zijn zonder onderlinge zorgrelatie en financiële
binding. Ongehuwden kunnen echter ook samenleven in een relatie met nauwe
onderlinge zorgplichten en een grote financiële verbondenheid. De relaties
tussen ongehuwd samenlevenden komen in zo vele variëteiten voor dat het
voor de uitvoeringspraktijk lastig is deze op basis van objectieve en uitvoerbare
criteria te onderscheiden. Het enkele feit dat men op een gezamenlijk adres
staat ingeschreven gedurende een bepaalde periode geeft in elk geval onvoldoende
inzicht in de aard van de relatie. Bij gebrek aan in de praktijk goed hanteerbare
objectieve maatstaven is er in het wetsvoorstel voor gekozen om de ongehuwden
zelf kenbaar te laten maken hoe de relatie fiscaal moet worden geduid. De
opvatting dat hierbij sprake zou zijn van een «forse discriminatie»
gaat te ver. De gekozen benadering leidt juist tot een evenwichtiger systeem
in de fiscale behandeling van ongehuwd samenlevenden. In het huidige systeem
is namelijk per faciliteit of regeling beschreven hoe het regime voor ongehuwden
luidt, waarbij de voorwaarden per regeling kunnen verschillen. Daar waar de
Nederlandse Federatie van Belastingadviseurs de partnerregeling beoordeelt
in het licht van uitsluitend de meetrekregeling wordt een te beperkte beoordeling
gegeven van de partnerregeling zoals die voor de hele Wet inkomstenbelasting
2001 geldt.De leden van de PvdA-fractie merken op dat de mogelijkheid voor partners
om individueel te kunnen kiezen bij wie een aantal kosten in mindering
wordt gebracht complicerend is daar waar het individuele belastbare inkomen
van een burger weer van belang kan zijn voor de toekenning van bepaalde aftrekposten
in de sfeer van de persoonlijke verplichtingen. De voorlichting daarover zal
naar hun oordeel veel aandacht vergen.De zienswijze van de leden van de PvdA-fractie dat de mogelijkheid voor
partners om individueel te kunnen kiezen bij wie een aantal kosten in mindering
wordt gebracht complicerend is daar waar het belastbare inkomen weer van belang
kan zijn voor de toekenning van bepaalde persoonsgebonden aftrekposten lijkt
ons niet terecht. Bij de inkomensafhankelijke drempels in de sfeer van de
persoonsgebonden aftrekposten is bij partners immers het gezamenlijke inkomen
van belang, zodat het voor het berekenen van deze drempels niet uitmaakt bij
welke partner bepaalde gemeenschappelijke inkomensbestanddelen in aanmerking
worden genomen.De leden van de fracties van RPF, GPV en SGP constateren dat de lijn van
individualisering van de belastingheffing in de voorstellen wordt voortgezet.
Zij vragen of dit wel aansluit bij de realiteit dat in verreweg de meeste
huishoudens met twee inkomens het gezamenlijke inkomen de draagkracht van
het huishouden bepaalt en of het om die reden niet de voorkeur verdient dat
aan huishoudens de mogelijkheid wordt geboden voor het splitingsstelsel te
kiezen, zoals zij ook mogen kiezen aan welke partner andere gemeenschappelijk
inkomsten worden toegerekend.Hoewel wij de keuze van de leden van de fracties van RPF, GPV en SGP om
aan partners de mogelijkheid van een (optioneel) splitsingsstelsel te bieden
respecteren, hebben wij daar om verschillende redenen niet voor gekozen. Zoals
al eerder in de Bouwstenennotitie is beschreven, kan een splitingsstelsel
een negatieve invloed hebben op de arbeidsparticipatie van minstverdienende
partners, aangezien zij als gevolg van dat stelsel geconfronteerd kunnen worden
met hogere marginale tarieven. Ook in de emancipatie-effectrapportage is aangegeven
dat een (optioneel) splitsingsstelsel uit oogpunt van emancipatie niet wenselijk
is. Gelet op het belang dat de regering hecht aan bevordering van emancipatie
en economische zelfstandigheid, achten wij een (optioneel) splitsingsstelsel
dan ook niet wenselijk. Voorts leidt een splitsingsstelsel geïsoleerd
bezien tot een forse budgettaire derving. Voor een nadere toelichting op de
mogelijke vormgeving en de effecten van een splitsingsstelsel verwijzen wij
naar de eerder genoemde Bouwstenennotitie, bladzijden 252 tot en met 258.4. Inkomen uit werk en woning4.1 Ondernemerschap en economische dynamiek4.1.1 AlgemeenDe leden van de CDA-fractie geven het voorbeeld van de voormalige boer
die grond verpacht aan zijn zoon ten behoeve van diens landbouwonderneming.
De pachtopbrengsten vallen in dat geval als resultaat uit overige werkzaamheden
in box I. Deze leden vragen of bij verkoop van de grond door de voormalige
boer de landbouwvrijstelling van toepassing is. De leden van de PvdA-fractie
stellen een soortgelijke vraag ten aanzien van een (onder huwelijkse voorwaarden
getrouwde) echtgenote van een boer die landbouwgrond verpacht aan haar echtgenoot.Volgens artikel 3.4.2.2, waarin de bepalingen uit de winstsfeer die van
toepassing zijn op het resultaat uit overige werkzaamheden zijn opgesomd,
is artikel 3.2.2.3 inzake de landbouwvrijstelling, niet van overeenkomstige
toepassing op het resultaat uit overige werkzaamheden. De reden hiervoor is
dat het verpachten van grond aan een landbouwbedrijf, zelf geen landbouwbedrijf
vormt. Wel kan de voormalige boer er zelf voor zorgen dat hij voor de vrijstelling
in aanmerking komt en wel door nog als medegerechtigde betrokken te blijven
bij het landbouwbedrijf van zijn zoon.De leden van de CDA-fractie vragen zich af of bij een commanditaire vennoot
die op de voet van artikel 3.2.1.1a als genieter van winst wordt aangemerkt,
de buitenlandse belastingplicht uitsluitend kan worden gegrond op artikel
7.2.1. Indien een buitenlandse belastingplichtige in zijn hoedanigheid van
commanditaire vennoot voordelen geniet uit een Nederlandse C.V. die in geval
van binnenlandse belastingplicht onder de reikwijdte van artikel 3.2.1.1a
zouden vallen, vindt afdeling 2 van hoofdstuk 7 toepassing. Voorts vragen
deze leden of zonder meer een vaste inrichting aanwezig zal worden geacht
indien sprake is van een commanditair belang in een Nederlandse onderneming
dan wel van een winstdelende lening die moet worden toegerekend aan een Nederlandse
onderneming. Indien de C.V. waarin door de buitenlandse belastingplichtige
wordt geparticipeerd in Nederland een onderneming drijft en alhier over een
vaste inrichting beschikt, heeft de commanditaire vennoot eveneens een vaste
inrichting in Nederland. Met betrekking tot de winstdelende lening die op
zichzelf niet leidt tot een vaste inrichting voor de geldverstrekker, zij
opgemerkt dat deze voor de toepassing van de door Nederland gesloten belastingverdragen
hetzij onder het dividendartikel hetzij onder het interestartikel valt en
niet onder het winstartikel.Op de vraag van deze leden of het nog van belang is bij de vorige vraag
of de commandite of de crediteur gerechtigd is tot de stille reserves kan
het volgende worden geantwoord. Indien bij de toepassing van de Nederlandse
inkomstenbelasting geconstateerd is dat de commanditaire vennoot als winstgenieter
moet worden aangemerkt, speelt bij de vraag of hij geacht kan worden in Nederland
over een vaste inrichting te beschikken het al dan niet gerechtigd zijn tot
de stille reserves geen rol.De leden van de CDA-fractie vragen of de veronderstelling juist is dat
de buitenlandse belastingplicht van in het buitenland gevestigde lichamen
die een commanditair belang hebben in een in Nederland gevestigde onderneming
of die een lening hebben verstrekt aan een in Nederland gevestigde onderneming
uitsluitend wordt gebaseerd op artikel 17a van de Wet op de vennootschapsbelasting
1969 en dat het al dan niet gerechtigd zijn tot de stille reserves niet van
invloed is. In artikel 17a, letter a, onder 2°, sub b, van de Wet op de
vennootschapsbelasting 1969 is bepaald dat tot het vermogen van een Nederlandse
onderneming wordt gerekend rechten op aandelen in de winst of de medegerechtigdheid
tot het vermogen van een onderneming waarvan de leiding niet in Nederland
is gevestigd, voorzover deze rechten niet opkomen uit effectenbezit. Indien
een in het buitenland gevestigde vennootschap een commanditair belang heeft
in een in Nederland gevestigde onderneming kan voldaan zijn aan het bepaalde
in artikel 17a, letter a, onder 2°, sub b. De eventuele gerechtigdheid
tot de stille reserves is niet van belang. Het enkele feit dat een in het
buitenland gevestigde vennootschap een lening heeft verstrekt aan een in Nederland
gevestigde onderneming, leidt niet tot de toepassing van artikel 17a, letter
a, onder 2°, sub b.De leden van de CDA-fractie vragen welke verdragsartikelen moeten worden
toegepast in de hierboven beschreven situaties. Ter zake van commanditaire
deelnames door in het buitenland gevestigde vennootschappen in ondernemingen
die in Nederland zijn gevestigd, kunnen de volgende verdragsartikelen van
toepassing zijn. In de eerste plaats dient te worden beoordeeld of de deelname
een vaste inrichting in de zin van artikel 5 van het NSV betreft.
Zo ja, dan geldt dat artikel 7 NSV (winst uit onderneming) en artikel 13 (vermogenswinsten)
van belang zijn. Ook kan het zo zijn dat de commanditaire deelname moet worden
aangemerkt als een overeenkomst van geldschieting tegen een winstafhankelijke
beloning. Alsdan is afhankelijk van de plaats van opname van de winstdelende
lening het dividendartikel dan wel in het interestartikel van toepassing.
In geval van een commanditaire participatie in een Nederlandse C.V. die een
onderneming drijft op het gebied van onroerende zaken of internationaal vervoer,
kunnen de artikelen 6 NSV (inkomsten uit onroerende zaken), 8 NSV (internationaal
vervoer) en 13 NSV (vermogenswinsten) eveneens aan de orde komen.De leden van de fractie van de PvdA vinden de beoordeling van het onderdeel
winst uit onderneming/het begrip ondernemer niet eenvoudig, omdat er op dat
gebied nog heel wat regelgeving zal komen. Wij hebben er kennis van genomen
dat deze leden de bespreking van dit onderdeel dan ook beperken tot datgene
wat zij nu wel helder achten. In dit verband merken wij nog op dat, anders
dan deze leden kennelijk veronderstellen, door ons geen majeure wijzigingen
worden voorbereid op het vlak van de stakingsfaciliteiten, de faciliteiten
bij overlijden van de ondernemer en de steun aan startende ondernemers. Wel
hebben wij tijdens de plenaire behandeling van het onderhavige wetsvoorstel
in de Tweede Kamer toegezegd te bezien of er op het vlak van de stakingsfaciliteiten
iets gedaan kan worden voor de oudere ondernemer die in het verleden een bescheiden
inkomen had, en vervolgens staakt.4.1.2 Aanpassing van het ondernemersbegripDe leden van de CDA-fractie maken uit de regeling voor het urencriterium
op dat de vrouw in de gebruikelijke man/vrouw firma geen aanspraak zou kunnen
maken op de ondernemersfaciliteiten, ook indien zij full-time in de onderneming
werkt. Zij menen dat alleen de hoofdondernemer nog in aanmerking komt voor
de faciliteiten. De leden vragen of deze tweedeling nodig en gerechtvaardigd
is en of deze niet in strijd is met het gelijkheidsbeginsel. De leden van
de PvdA-fractie zijn van mening dat indien beide partners hun tijd aan de
onderneming besteden, aansprakelijk zijn voor het reilen en zeilen van de
onderneming en zeggenschap hebben in belangrijke beslissingen een familierelatie
of een begrip als «gebruikelijkheid» geen goed criterium is.Deze reacties verwonderen ons. Wij zijn juist voorstander van een gelijke
behandeling van binnen één onderneming werkzame gezinsleden
respectievelijk derden. Afhankelijk van de taakverdeling is een man-vrouwfirma
dan wel een dienstbetrekking daarvoor een goed instrument. Als gevolg van
recente jurisprudentie wordt echter ook in gekunstelde situaties de juridische
vormgeving van een samenwerkingsverband tussen verbonden personen fiscaal
gevolgd. Hierdoor kunnen familieleden of huisgenoten met wie – gezien
de aard van de door hen verrichte werkzaamheden – normaliter een dienstverband
zou zijn aangegaan, toegang krijgen tot fiscale faciliteiten voor ondernemers.
Het gebruikelijkheidscriterium voorkomt dit. Het criterium heeft dus juist
tot doel een dergelijke ongelijkheid in de fiscale behandeling tussen derden
enerzijds en gezinsleden van ondernemers anderzijds te voorkomen.Bij de beoordeling of aan het gebruikelijkheidscriterium wordt voldaan,
speelt een element als zeggenschap over belangrijke beslissingen mede een
rol. Anders dan in het commentaar van de Federatie wordt verondersteld, zijn
alleen de daadwerkelijk verrichte activiteiten en niet het al dan niet hebben
van de vereiste diploma's van belang. Indien een vrouw samen met haar man
een winkel heeft en alleen zij het middenstandsdiploma heeft,
kunnen beiden dus aan het gebruikelijkheidscriterium voldoen.Naar aanleiding van de opmerkingen van de PvdA-fractie wijzen wij erop
dat het ook heel goed mogelijk is dat de rollen in de eerder door ons gebruikte
voorbeelden in de praktijk zijn omgedraaid (de vrouw verricht de werkzaamheden
die de man in de voorbeelden verricht, en vice versa). Degene die niet op
een vergelijkbare wijze zou zijn opgenomen in een samenwerkingsverband met
derden, bijvoorbeeld de man die in een maatschap is opgenomen met zijn vrouw –
huisarts – en daarbij alleen de administratieve werkzaamheden verricht,
voldoet ook dan uiteraard niet aan het urencriterium.Overigens is het urencriterium alleen relevant voor een aantal specifieke
ondernemersfaciliteiten, zoals de stakingsaftrek, de zelfstandigenaftrek en
de meewerkaftrek. De overige faciliteiten in het winstregime, zoals de investeringsaftrek,
zijn ook indien niet aan het urencriterium wordt voldaan, van toepassing.
Tegen die achtergrond en omdat met het criterium alleen gekunstelde constructies
worden uitgesloten, is een overgangsregeling – zoals door de Orde wordt
gesuggereerd – naar onze mening niet nodig.De leden van de PvdA-fractie stellen de vraag of de werkzaamheden van
de «hoofdondernemer» voor de ondermaatschap meetellen voor het
urencriterium. Wij achten het – met de leden van de PvdA-fractie –
redelijk dat deze werkzaamheden wel meetellen. Beoogd wordt slechts de werkzaamheden
uit te sluiten van degene die alleen in de ondermaatschap en niet in de bovenmaatschap
is opgenomen, en voor wie het gezien de aard van de verrichte werkzaamheden
ongebruikelijk zou zijn in de bovenmaatschap te worden opgenomen. In dat opzicht
wordt het standpunt hierover op pagina 132 van de nota naar aanleiding van
het verslag (Kamerstukken II 1998/1999, 26 727, nr. 7) herzien. De wettekst
zal op dit punt worden aangepast in het nog in te dienen wetsvoorstel technische
aanpassingen.In het commentaar van de Federatie en van de Orde wordt op nog een aantal
andere aspecten van de gebruikelijkheidstoets ingegaan. In het commentaar
van de Federatie wordt gesuggereerd dat de toets tot constructies zou leiden.
De kans op gekunstelde situaties tussen derden lijkt ons echter aanzienlijk
kleiner dan tussen gezinsleden. Daarom is er vooralsnog voor gekozen de gebruikelijkheidstoets
alleen toe te passen bij verbonden personen. De stelling van de Federatie
dat het gebruikelijkheidscriterium niet nodig is, omdat het zou gaan om situaties
waarin de werkzaamheden te beperkt zijn om aan het urencriterium te voldoen,
onderschrijven wij niet. Het is goed voorstelbaar dat een partner van een
ondernemer aan het urencriterium voldoet (dit komt neer op circa 25 uur per
week) en slechts ondersteunende werkzaamheden verricht. Naar aanleiding van
het commentaar van de Orde over de bewijslastverdeling merken wij op dat deze
bij de belastingplichtige is gelegd omdat alleen hij kan aantonen welke werkzaamheden
door hem worden verricht.De suggestie van de Federatie om echtgenoten die in gemeenschap van goederen
zijn gehuwd altijd beiden onder het winstregime te laten vallen, is naar onze
mening niet wenselijk. Wanneer een ondernemer in gemeenschap van goederen
van goederen huwt, vermeerdert de opbrengst van de onderneming weliswaar het
gemeenschapsvermogen, maar de onderneming wordt daardoor niet rechtstreeks
mede voor rekening van de partner wordt gedreven. Met het huwelijk is nog
geen individuele relatie van de partner tot de onderneming gegeven. De leden van de PvdA-fractie wijzen erop dat het vanwege de doorwerking
naar andere wetten, zoals de Ziekenfondswet, voor hen die thans als ondernemer
kwalificeren van groot belang is om te blijven kwalificeren als ondernemer.In reactie daarop wordt opgemerkt dat in bijvoorbeeld de Ziekenfondswet
en de Wet arbeidsongeschiktheidsverzekering voor de omschrijving van zelfstandigen
wordt aangesloten bij het begrip «winst uit onderneming». De kring
van personen die winst uit onderneming genieten wordt op basis van het voorstel
van Wet inkomstenbelasting 2001 uitgebreid, en niet beperkt. Daarom ligt het
niet voor de hand dat een zelfstandige door de wijzigingen in het voorstel
van Wet inkomstenbelasting 2001 niet langer verplicht verzekerd is voor het
ziekenfonds. Een dergelijk gevolg wordt ook niet beoogd.De leden van de D66-fractie hebben begrepen dat de commanditaire vennoot
voortaan in box 1 is opgenomen. Zij vragen welke faciliteiten er zijn voor
commanditaire vennoten in schepen en films. Tevens vragen zij of er specifieke
faciliteiten voor beide sectoren zijn en of er op dit terrein nog wijzigingen
zijn te verwachten in de veegwet.De commanditaire vennoot is in het gewijzigde voorstel van Wet inkomstenbelasting
2001 inderdaad in box 1 opgenomen. Daarbij gelden echter minder faciliteiten
dan nu het geval is, het gaat om de stakingsaftrek, scholingsaftrek en de
geruisloze omzetting in de BV. Voorts wordt het effect van de investeringsaftrek
beperkt door de zogenoemde samentelbepaling. Overigens is een overgangsregeling
opgenomen voor commanditaire deelnames met een beperkte looptijd die voor
de inwerkingtreding van het voorstel van Wet inkomstenbelasting 2001 zijn
of worden aangegaan. Op grond van die regeling blijft onder bepaalde voorwaarden
de huidige stakingsvrijstelling van toepassing.De belangrijkste faciliteiten die voor commanditaire vennoten onder het
voorstel van Wet inkomstenbelasting 2001 blijven gelden, zijn de kleinschaligheidsinvesteringsaftrek,
de doorschuiving bij overlijden en de doorschuiving bij ontbinding van de
huwelijksgemeenschap. Verder geldt de mogelijkheid tot willekeurige afschrijving
voor bepaalde bedrijfsmiddelen, waaronder films en zeeschepen. In het kader
van het ondernemerspakket 21e eeuw wordt thans bezien op welke
wijze de stimulering van de film en de zeevaart onder de Wet inkomstenbelasting
2001 het beste kan worden vormgegeven.De leden van de D66-fractie vragen in welke box een ondernemer valt, bijvoorbeeld
een winkelier, die zijn bedrijf staakt en de onroerende zaak gaat verhuren.
In een dergelijke situatie zal sprake zijn van een staking van de onderneming.
Daarom is niet langer box 1, maar box 3 van toepassing op de verhuur van de
onroerende zaak, tenzij de verhuur onder de zogenoemde meesleepof meetrekregeling
van Hoofdstuk 3, afdeling 4, valt. Voor de BTW – de leden brengen die
belasting ter sprake – is ook ondernemer degene die – zoals in
het door de vragenstellers aan de orde gestelde geval- een vermogensbestanddeel
exploiteert om er duurzaam opbrengst uit te verkrijgen (artikel 7, tweede
lid, onderdeel b, van de Wet op de omzetbelasting 1968).4.1.3 Fiscale begeleiding fusie en splitsingDe stelling van de leden van de fractie van het CDA , en van de Orde,
dat de voorgestelde aanpassing van de doorschuiffaciliteit bij aandelenfusie,
juridische fusie en juridische splitsing in strijd is met de zogenoemde fusierichtlijn
en met het arrest Leur-Bloem onderschrijven wij niet.In het arrest Leur-Bloem is uitgemaakt dat de materiële fusie-eis –
de antimisbruikbepaling die is opgenomen in artikel 14b, tweede lid, van de
Wet op de inkomstenbelasting 1964 – niet in overeenstemming is met de
fusierichtlijn. In de voorgestelde bepalingen is voor het verkrijgen van een
doorschuiffaciliteit in het geval van een aandelenfusie, een juridische splitsing
of een juridische fusie de materiële fusie-eis niet (meer) opgenomen.Zoals in de memorie van toelichting is opgemerkt, wordt op grond van de
wettelijke bepalingen de faciliteit automatisch aan de belastingplichtige
gegeven. De faciliteit kan echter worden geweigerd indien de aandelenfusie
in overwegende mate is gericht op het ontgaan of uitstellen van belastingheffing.
De bewijslast daarvoor ligt in eerste instantie bij de inspecteur. Deze zal
daartoe aannemelijk moeten maken dat aan de fusie geen zakelijke overwegingen,
zoals bij voorbeeld een herstructurering of rationalisering van de actieve
werkzaamheden, ten grondslag liggen maar dat het oogmerk belastingheffing
te ontgaan of uit te stellen het hoofddoel of één van de hoofddoelen
van de rechtshandeling is. Dit bewijs zal niet altijd eenvoudig te leveren
zijn. Om die reden is, in overeenstemming met de in artikel 11, eerste lid,
onderdeel a, laatste zinsnede, van de fusierichtlijn geopende mogelijkheid,
in de wettekst een bewijsvermoeden opgenomen. Indien voor een (voorgenomen)
aandelenruil, juridische splitsing of juridische fusie een zakelijk motief
ontbreekt, wordt op grond van artikel 3.2.2.45, vierde lid, onderdeel b, artikel
3.2.2.46, vierde lid, onderscheidenlijk artikel 3.2.2.47, vierde lid, aangenomen
dat het ontgaan of uitstellen van belasting het hoofddoel of één
der hoofddoelen van de (voorgenomen) rechtshandeling is. Eveneens in overeenstemming
met de fusierichtlijn kan de belanghebbende vervolgens aannemelijk maken dat
geen sprake is van belastingontwijking als hiervóór bedoeld.
De opvatting van deze leden dat de bewijslast – in strijd met het arrest
Leur-Bloem – zonder meer op de belastingplichtige wordt gelegd, delen
wij dan ook niet.In de nota naar aanleiding van het verslag en de nota naar aanleiding
van het nader verslag zijn wij reeds ingegaan op de vraag waarom in de wettelijke
bepalingen is gekozen voor de term ontgaan of uitstellen van belastingheffing.
Zoals daar is aangegeven, is de term belastingontwijking in de richtlijn niet
zonder meer toepasbaar in de Nederlandse belastingwetgeving. Door in de wettelijke
bepalingen te spreken over «ontgaan of uitstellen van belastingheffing»
wordt de belastingplichtige meer duidelijkheid gegeven. Daarbij zij bedacht
dat de faciliteit weliswaar als doel heeft belastinguitstel te geven teneinde
zakelijk ingegeven herstructureringen e.d. niet te belemmeren, maar dat volgens
de considerans bij de richtlijn de faciliteit niet behoeft te worden verleend
indien het belastinguitstel als zodanig het hoofddoel of een van de hoofddoelen
is.Wij zijn het niet met deze leden eens dat de Hoge Raad in zijn arrest
van 1 december 1999, nr. 34 217, BNB 2000/111, belastinguitstel
met zoveel woorden heeft aangemerkt als valide en zeker geen drempel geacht
heeft tegen doorschuiffaciliteiten. In de nota naar aanleiding van het nader
verslag (Tweede Kamer, vergaderjaar 1999/2000, 26 727, nr. 17, blz. 70)
zijn wij uitvoerig ingegaan op het genoemde arrest. Daarbij hebben wij uiteengezet
dat naar onze mening de Hoge Raad niet is toegekomen aan de vraag of het uitstellen
van belastingheffing als belastingontwijking in de zin van de richtlijn kan
worden aangemerkt. Verder is niet gezegd dat het arrest hetzelfde zou luiden
na inwerkingtreding van de voorgestelde bepalingen; bij het arrest moest namelijk
worden teruggevallen op de ratio van de richtlijn, terwijl in de voorgestelde
bepalingen het bewijsvermoeden uit de richtlijn is overgenomen. Naar ons oordeel
is de voorgestelde regeling dan ook gerechtvaardigd en leidt
zij – anders dan deze leden menen – niet tot overkill.De Orde heeft in zijn commentaar gevraagd om nadere uitleg van het begrip
«zakelijke overwegingen». De Orde heeft daarbij opgemerkt dat
het begrip in een ander licht komt te staan, omdat de introductie van de fiscale
begeleiding van de juridische splitsing heeft plaatsgevonden naar aanleiding
van de aanpassing van het Burgerlijk Wetboek die juridische splitsing mogelijk
maakte, en niet naar aanleiding van de fusierichtlijn.De constatering van de Orde dat het begrip «zakelijke overwegingen»
in de artikelen 3.2.2.45 tot en met 3.2.2.47 een andere achtergrond heeft
dan het begrip «zakelijke overwegingen» in het vijfde lid van
de artikelen 14a en 14b van de Wet op de vennootschapsbelasting 1969 respectievelijk
het zevende lid van de artikelen 68a en 68aa van de Wet op de inkomstenbelasting
1964 is strikt genomen juist. Het in de artikelen van de Wet inkomstenbelasting
2001 genoemde begrip sluit aan bij de considerans van de fusierichtlijn. De
bestaansgrond van de fusierichtlijn is, blijkens de considerans van die richtlijn,
te voorkomen dat ondernemingen in het kader van een goede werking van de interne
markt zouden worden gehinderd in hun bedrijfsvoering doordat zij bij de aanpassing
van hun organisatievorm in grensoverschrijdende situaties binnen Europa te
maken zouden krijgen met fiscale belemmeringen. Uit deze – geparafraseerde –
considerans blijkt naar ons oordeel dat wettelijke regelingen in het kader
van de implementatie van de richtlijn en – zo blijkt uit het arrest
Leur-Bloem – wettelijke regelingen die zien op binnenlandse situaties
maar die gemodelleerd zijn naar de fusierichtlijn, er niet hoeven te zijn
voor iedere willekeurige reorganisatie maar voor wijzigingen van de juridische
structuur die bijdragen aan de bedrijfsvoering, expansie en dergelijke van
de betrokken ondernemingen. Met andere woorden reorganisaties die zijn ingegeven
door zakelijke motieven op het niveau van de betrokken ondernemingen. Daarmee
is niet gezegd dat het ontbreken van een zakelijk motief onder alle omstandigheden
aan het verlenen van de faciliteit in de weg zou staan. Wel leidt dit ertoe
dat, zoals hierboven bij bespreking van de bewijslast is uiteengezet, de faciliteit
niet zonder meer wordt verleend. Wanneer een zakelijk motief ontbreekt, er
is bijvoorbeeld slechts sprake van een aandeelhoudersmotief, dient de belanghebbende
immers voor het verkrijgen van de faciliteit aannemelijk te maken dat geen
sprake is van het ontgaan of uitstellen van belastingheffing. De door ons
voorgestelde beperkingen bij het verlenen van de faciliteit gaan niet verder
dan nodig is om aan de doelstelling van de zogenoemde fusierichtlijn te beantwoorden.
Wij menen dat aldus ook aan het evenredigheidsbeginsel recht wordt gedaan.4.2 Inkomsten uit arbeid4.2.1 ArbeidskostenDe leden van de VVD-fractie hebben enige zorg over de fiscale situatie
van musici en anderen die hoge beroepskosten hebben die zij niet in aftrek
kunnen brengen. Deze leden vragen of er gedacht kan worden aan een regeling
waarbij noodzakelijke kosten die een bepaald bedrag te boven gaan in zoverre
wel in aanmerking worden genomen. De leden van de fractie van de PvdA geven
aan dat zij als de relevante wijziging voor werknemers beschouwen het invoeren
van de arbeidskorting en het doen vervallen van een groot aantal aftrekposten.
Waar ook onder de Wet op de inkomstenbelasting 1964 een groot aantal werknemers
geen aftrekposten opvoert en kennelijk aan het arbeidskostenforfait voldoende
heeft, valt volgens deze leden niet te vrezen dat deze wijziging veel negatieve
effecten teweeg zal brengen voor het merendeel van de werknemers. Doelend
op het in de loonbelasting te introduceren stelsel inzake vrije vergoedingen
en verstrekkingen, wijzen zij er voorts op dat onbelaste vergoedingen meer
dan voorheen kunnen en, gezien de huidige arbeidsmarkt, ook wel zullen worden
verstrekt. Echter, zo vervolgen zij, er is een uitzondering waar het gaat
om de kosten van een rechtsgeding van een werknemer tegen zijn werkgever,
gericht op behoud van de arbeidsplaats of, in bepaalde gevallen van arbeidsongeschiktheid,
op de verkrijging van een andere, passende arbeidsplaats bij zijn werkgever.
Dat dergelijke kosten niet aftrekbaar zijn en volgens de leden zeker niet
door de werkgever zullen worden vergoed, kan volgens hen betekenen dat werknemers
deze weg niet meer kunnen opgaan. Zou hier geen noodzaak zijn toch een bepaalde
regeling te treffen, zo willen zij weten. De leden van de fracties van GroenLinks
en van RPF-GPV en SGP stellen soortgelijke vragen. De leden van de CDA-fractie
vragen of wij impliciet stellen dat een uitgave zakelijk niet verantwoord
is als de werkgever daarvoor geen vergoeding geeft.De financiële gevolgen voor een individuele belastingplichtige van
de nieuwe heffingsgrondslag over belastbaar loon moeten niet geïsoleerd
worden bezien, maar mede in relatie tot de financiële effecten voor hem
van de Belastingherziening 2001 in totaliteit. Overigens merken wij op dat
kosten van rechtsbijstand bij arbeidsconflicten, indien de werknemer daarbij
in het gelijk wordt gesteld, in veel gevallen niet feitelijk door hem zullen
hoeven te worden gedragen in het kader van een toerekening van de kosten door
de rechter. Daar waar de werkgever het niet nodig vindt noodzakelijke kosten
voor de dienstbetrekking te vergoeden, waaronder kosten tot behoud van de
arbeidsplaats, zien wij het niet als een taak voor de fiscale wetgever om
een tegemoetkoming te verstrekken. De vraag of wij impliciet stellen dat een
uitgave zakelijk niet verantwoord is als de werkgever daarvoor géén
vergoeding verstrekt, beantwoorden wij dan ook ontkennend. In het voorbeeld
van de kosten van een geschil met de werkgever ligt het in onze benadering
overigens wel voor de hand dat werkgevers en werknemers in het kader van het
arbeidsvoorwaardenoverleg bezien of zij afspraken kunnen maken over de vergoeding
aan werknemers van de premie voor een (al dan niet collectief te sluiten)
rechtsbijstandsverzekering terzake.Een compensatiemogelijkheid achteraf in de inkomstenbelasting voor de
in de vragen bedoelde niet-vergoede kosten vinden wij in het licht van het
vorenstaande niet passen in ons voorstel om de mogelijkheid van kostenaftrek
in de loonsfeer, afgezien van de in artikel 3.3.6 van de Wet inkomstenbelasting
2001 omschreven forfaitaire werknemersaftrek, te beëindigen en over te
stappen op het nieuwe, zelfdragende loonbelastingstelsel inzake vrije vergoedingen
en vrije verstrekkingen. In dat stelsel is, in tegenstelling tot de bestaande
belastingwetgeving, geen ruimte voor op het loon aftrekbare kosten, anders
dan in de vorm van de genoemde werknemersaftrek. Het toestaan door de fiscale
wetgever van uitzonderingen op het nieuwe stelsel kan voorts, afgezien van
generieke maatregelen in de vorm van bijvoorbeeld percentuele of absolute
drempels, spanning opleveren met het gelijkheidsbeginsel, met alle budgettaire
risico's van dien.Een instrumentele functie op dit vlak komt naar ons oordeel in de eerste
plaats toe aan de arbeidsmarkt zelf. Het voorgestelde vergoedingen- en verstrekkingensysteem
in de loonbelasting sluit op deze benadering aan en zal, tezamen met de mogelijkheden
die het eindheffingsregime in de loonbelasting op een aantal terreinen biedt,
de aandacht in arbeidsvoorwaardelijke onderhandelingen voor bij werknemers
onbelast blijvende vergoedingen en verstrekkingen zowel in de private als
in de publieke sector, naar wij verwachten, verder doen toenemen. Voorts hebben
wij alle vertrouwen in, enerzijds, het vermogen van werknemers om nieuwe vergoedingsvormen
aan de orde te stellen en, anderzijds, de bereidheid van werkgevers om daarover
met hen op constructieve wijze overleg te plegen.De leden van de fractie van GroenLinks merken op met een verwijzing naar
het rapport «Topsport en fiscaliteit» dat er tal van topsporters
zijn met een bescheiden inkomen en hoge kosten van voeding en medische begeleiding.
Zij vragen naar plannen om iets ten behoeve van dergelijke weinig verdienende
topsporters te ondernemen. Zoals onlangs in de nota naar aanleiding van het
verslag op het wetsvoorstel Wijziging van de Wet op de inkomstenbelasting
1964, de Wet op de loonbelasting 1964, de Wet op de vennootschapsbelasting
1969 en de Coördinatiewet Sociale Verzekeringen (maatregelen aangaande
het loon 2000, kamerstukken II 1999–2000, 26 941, nr. 5) is aangegeven,
brengt het stimuleren van topsport via de fiscaliteit – bijvoorbeeld
door het introduceren van bijzondere aftrek- of vergoedingsregelingen –
mogelijk strijdigheid met het gelijkheidsbeginsel met zich mee. Bovendien
zou een fiscale stimuleringsregeling alleen de sporters bereiken die toch
al een zeer goed inkomen hebben en niet de vele topsporters met een klein
inkomen. Het kabinet heeft er daarom voor gekozen een stipendiumregeling voor
topsporters in het leven te roepen (nota Topsportbeleid, kamerstukken II 1998–99,
26 429, nr. 2). Op deze wijze worden topsporters die het echt nodig hebben
in staat gesteld hun tak van sport op hoog niveau te beoefenen. Thans wordt
door het NOC*NSF en de ministeries van Financiën en Volksgezondheid,
Welzijn en Sport bezien hoe een dergelijke regeling het beste vorm kan worden
gegeven.De leden van de fracties van RPF-GPV en SGP vragen of afschaffing van
de aftrek van arbeidskosten niet leidt tot ongelijke fiscale behandeling van
werknemers met hoge onkosten die de werkgever niet bereid is te vergoeden;
voorts vragen zij of dit in bepaalde gevallen niet de armoedeval zal vergroten.Wij moeten deze leden antwoorden dat wij niet zien in welk opzicht in
de door hen bedoelde situaties gesproken kan worden van fiscaal ongelijke
behandeling van belastingplichtigen. De in het wetsvoorstel voorziene afschaffing
van de kostenaftrek voor loontrekkenden heeft immers generieke werking. Daarnaast
merken wij op dat het in de laagste regionen van het loongebouw minder voor
de hand ligt dat werknemers hoge, niet-vergoede onkosten hebben.De RPF/GPV-fractie vreest dat door de krapte op de arbeidsmarkt werkgevers
wellicht bereid zijn tot het verstrekken van ruimere onkostenvergoedingen.
Deze fractie vraagt of dat de door de regering gewenste loonkostenontwikkelingen
niet ondergraaft en of dit druk uitoefent op de rijksbegroting voor zover
werknemers direct of indirect uit 's rijks schatkist worden betaald.Vanzelfsprekend kan de arbeidsmarktsituatie van invloed zijn op de ontwikkeling
van de loonkosten, en onkostenvergoedingen zijn een onderdeel van de loonkosten.
Werkgevers mogen echter alleen onbelaste onkostenvergoedingen verstrekken
voor onkosten die werkelijk door werknemers zijn gemaakt. De krapte op de
arbeidsmarkt zou in beginsel dan ook geen invloed mogen hebben de verstrekte
onkostenvergoedingen. Als de onkostenvergoedingen wel groter zijn dan de werkelijke
kosten die gemaakt worden dan wordt het meerdere belast. In dat opzicht zijn
onkostenvergoedingen in wezen niet anders dan andere onderdelen van de loonkosten.
Overigens slaan onkostenvergoedingen neer in de incidentele loonontwikkeling.
Omdat bij de overheid de incidentele loonontwikkeling is gebudgetteerd, hebben
ontwikkelingen in deze vergoedingen in de markt geen invloed op 's rijks schatkist. De leden van de fractie van D66 vragen een reactie op een brief van de
Nederlandse Toonkunstenaarsbond (Ntb), waarin aandacht wordt gevraagd voor
de gevolgen van het vervallen van de aftrek van beroepskosten voor musici
en artiesten. Naar aanleiding van deze brief merken wij het volgende op.Vooropgesteld dient te worden dat het vervallen van de aftrek van beroepskosten
uitsluitend gevolgen heeft voor belastingplichtigen die in loondienst zijn;
indien er sprake is van resultaat uit overige werkzaamheden of van winst uit
onderneming – hetgeen bij musici en artiesten doorgaans het geval zal
zijn – blijven de kosten aftrekbaar. Dat betekent dat slechts een deel
van de musici en artiesten wordt geconfronteerd met de gevolgen van dit onderdeel
van de voorstellen. Verder mag – evenals bij andere beroepsgroepen –
worden verwacht dat onder het voorgestelde stelsel vaker dan thans gebruik
zal worden gemaakt van de mogelijkheid om onbelaste vergoedingen overeen te
komen met de werkgever. Wij achten het niet goed mogelijk om voor deze beroepsgroep
een uitzondering te maken op de voorgestelde hoofdregel om de aftrek van beroepskosten
te laten vervallen. Een musicus of artiest in loondienst met een bepaald bedrag
aan beroepskosten onderscheidt zich onvoldoende van andere werknemers met
eenzelfde bedrag aan beroepskosten om een verschillende behandeling te rechtvaardigen.Overigens merken wij op dat in de in de brief opgenomen voorbeelden bij
alle genoemde inkomensniveaus wordt uitgegaan van hetzelfde bedrag aan kosten;
verondersteld mag worden dat er een zekere relatie bestaat tussen de hoogte
van de kosten en de hoogte van de inkomsten.4.2.2 Resultaat uit overige werkzaamhedenDe leden van de CDA-fractie constateren dat het resultaat uit overige
werkzaamheden wordt bepaald volgens de regels uit de winstsfeer. Zij vragen
waarom de toepassing van de ondernemingsfaciliteiten zoals de willekeurige
afschrijving en investeringsaftrek, bij de vierde nota van wijziging weer
is teruggenomen. Ook de Orde noemt dit onderwerp in zijn commentaar aan de
Vaste Commissie voor Financiën.Ons antwoord hierop is dat de ondernemingsfaciliteiten in het wetsvoorstel
nooit van toepassing zijn geweest op het resultaat uit overige werkzaamheden.
Waar deze leden vermoedelijk op doelen, is dat bij de derde nota van wijziging
het ter beschikking stellen van vermogensbestanddelen aan de onderneming van
een verbonden persoon is overgebracht van het regime van resultaat uit overige
werkzaamheden naar het regime van winst uit onderneming. Bij de vierde nota
van wijziging is dit teruggedraaid. Zoals in de toelichting bij de laatstgenoemde
nota van wijziging is opgemerkt, is dit gedaan omwille van een gelijke behandeling
van alle vormen waarin vermogensbestanddelen ter beschikking worden gesteld.
Bij de vierde nota van wijziging is immers ook de terbeschikkingstelling aan
de eigen BV in het resultaat uit overige werkzaamheden ondergebracht.De leden van de CDA-fractie gaan in op de strekking van artikel 3.4.2.1,
eerste lid, onderdeel c, van het wetsvoorstel Wet inkomstenbelasting 2001.
Zij vragen of de bepaling moet worden opgevat als een uitbreiding van de huidige
categorie «inkomsten uit arbeid buiten dienstbetrekking», of dat
slechts sprake is van een verduidelijking. Wij kunnen deze leden als volgt
antwoorden. Het onderdeel strekt ertoe duidelijk te maken dat het rendabel
maken van vermogen op een wijze die normaal, actief vermogensbeheer te buiten
gaat, altijd in box I belast wordt. Daartoe zijn een drietal voorbeelden in
de wettekst opgenomen, zijnde het uitponden van onroerende zaken, het in belangrijke
mate zelf verrichten van groot onderhoud en het aanwenden van voorkennis.
Ook onder de Wet op de inkomstenbelasting 1964 zouden deze voorbeelden
gelet op de jurisprudentie al kwalificeren als inkomsten uit arbeid buiten
dienstbetrekking. De genoemde voorbeelden zijn – dit in antwoord op
een vraag van de leden van de CDA-fractie – geen criteria die tot belastingplicht
leiden. Zij geven de rechter wel aanknopingspunten voor de toekomstige rechtsontwikkeling,
namelijk welke activiteiten zeker niet in box III thuis horen. Tegelijk is
duidelijk dat door deze nieuwe formulering eventuele twijfels omtrent de juiste
box worden weggenomen, hetgeen langdurige procedures voorkomt. Als door deze
voorbeelden op dit punt een zekere objectivering zou ontstaan, dan lijkt ons
dat ook een voordeel.Meer in detail vragen deze leden of ook sprake is van uitponden van onroerende
zaken indien een onroerende zaak in verhuurde staat wordt gekocht en enige
tijd later vrij van huur wordt verkocht. Naar aanleiding van de vraag van
deze leden herinneren wij er aan dat in de toelichting op amendement nr. 75
is opgemerkt dat gedacht kan worden aan het kopen van een complex van onroerende
zaken of het splitsen van een onroerende zaak in appartementsrechten, teneinde
de afzonderlijke delen voor een hogere prijs door te verkopen. Daarnaast kan
bij uitponden gedacht worden aan het aankopen van een groep verhuurde onroerende
zaken, waarbij het opzeggen van de huur door een huurder veelal wordt gevolgd
door de afzonderlijke verkoop van de desbetreffende onroerende zaak en tevens
ten aanzien van de huurders een beleid wordt gevoerd dat gericht is op het
vrij van huur komen van de onroerende zaken. Een zodanig beleid is het aan
de huurders te koop aanbieden van de onroerende zaak, het aanbieden van een
vertrekpremie aan de huurders, het (tijdelijk) achterwege laten van noodzakelijk
onderhoud en het op andere wijze stimuleren van het vertrek van huurders.
Opgemerkt kan nog worden dat gelet op de onroerende aard van de zaken een
zeker tijdsverloop tussen aankoop en verkoop niet aan de constatering van
uitponden in de weg staat.De leden van de PvdA-fractie vragen of bij resultaat uit overige werkzaamheden
sprake is van een «overige werkzaamhedenvermogen» dat vergelijkbaar
is met het ondernemingsvermogen onder het regime van winst uit onderneming.
Wij kunnen deze vraag bevestigend beantwoorden. Het resultaat uit overige
werkzaamheden wordt bepaald op een wijze die overeenkomt met de bepaling van
de winst uit onderneming. Dit betekent onder meer dat de vermogensbestanddelen
die dienstbaar zijn aan de werkzaamheid, tot het vermogen van de werkzaamheid
worden gerekend. Deze vermogensbestanddelen worden in beginsel op de balans
van de werkzaamheid opgenomen, zij het dat goed koopmansgebruik met zich meebrengt
dat de aanschaffingskosten van een vermogensbestanddeel dat binnen het boekjaar
wordt verbruikt, in het jaar van aanschaf geheel als kosten in aanmerking
kunnen worden genomen en niet op de balans verschijnen. Hetzelfde geldt indien
de aanschaffingskosten gering zijn (de plant op het bureau).Het antwoord op de vraag van deze leden of voor alle activiteiten die
onder het regime van resultaat uit overige werkzaamheden vallen, een openingsbalans
vereist is, luidt bevestigend.Bij het staken van de werkzaamheid, de leden van de PvdA-fractie vragen
hiernaar, worden de vermogensbestanddelen die voor de staking tot de werkzaamheid
behoren en als gevolg van de staking overgaan naar de privé-sfeer,
geacht te zijn onttrokken aan de werkzaamheid tegen de waarde in het economische
verkeer.De vraag van de leden van de PvdA-fractie of bij de bepaling van het resultaat
uit overige werkzaamheden onderscheid wordt gemaakt tussen incidentele werkzaamheden
en reguliere werkzaamheden, kunnen wij ontkennend beantwoorden.
Indien positieve geldelijke voordelen worden beoogd en verwacht en de inkomsten
niet in een andere categorie (zoals winst uit onderneming of loon) vallen,
worden de inkomsten aangemerkt als resultaat uit overige werkzaamheden. Daarbij
worden werkzaamheden van dezelfde aard overigens aangemerkt als één
werkzaamheid. Hierdoor kan bij werkzaamheden die op zich eenmalig zijn, maar
wel gevolgd worden door of gecombineerd worden met vergelijkbare werkzaamheden,
staking achterwege blijven.Als voorbeeld van reguliere werkzaamheden noemen deze leden het voeren
van de boekhouding van een sportclub door een medewerker van Belastingdienst.
Volledigheidshalve zijn opgemerkt dat het tegen betaling verrichten van boekhoudkundige
werkzaamheden door een medewerker van de Belastingdienst niet in overeenstemming
wordt geacht met de aard van de werkzaamheden bij de Belastingdienst.De inkomsten die leden van een advies- of geschillencommissie genieten,
worden niet aangeduid als winst, maar – voorzover het geen (fictieve)
dienstbetrekking betreft of is geopteerd voor de fictieve dienstbetrekking
(artikel 4, onderdeel f, van de Wet op de loonbelasting 1964) – als
resultaat uit overige werkzaamheden. Dit naar aanleiding van de desbetreffende
vraag van de leden van de PvdA-fractie.De personen die onder het regime van resultaat uit overige werkzaamheden
vallen, nemen met betrekking tot de aard van de genoten inkomsten een tussenpositie
in tussen werknemers en ondernemers. Dit geldt, zoals de leden van de PvdA-fractie
constateren, ook voor de fiscale behandeling. Aan de ene kant hebben zij ruimere
mogelijkheden voor kostenaftrek dan werknemers, aan de andere kant kunnen
zij slechts profiteren van een deel van de ondernemingsfaciliteiten. Deze
aanpak doet naar onze mening recht aan de tendens tot meer flexibele arbeidsrelaties.
Wij wijzen er bovendien nog op dat hen, als gevolg van het nieuw voorgestelde
artikel 4, onderdeel f, van de Wet op de loonbelasting 1964 in meer gevallen
dan thans de mogelijkheid wordt geboden om hun inkomsten in fiscale zin te
laten behandelen als loon uit dienstbetrekking.De leden van de PvdA-fractie vragen op welke wijze bij samenloop van belastbaar
loon en resultaat uit overige werkzaamheden kosten, voorzover zij niet exclusief
aan één van beide bronnen kunnen worden toegerekend, over de
bronnen moeten worden verdeeld.Wij beantwoorden deze vraag als volgt. Op grond van de rangorderegeling
van artikel 2.4.1, eerste lid, worden voordelen die bij meer dan één
bron in de heffing kunnen worden betrokken, bij de eerstgenoemde bron in aanmerking
genomen. Het begrip voordelen dient daarbij te worden opgevat als inkomsten
verminderd met de daarop betrekking hebbende kosten. Indien sprake is van
uitgaven in het kader van het resultaat uit overige werkzaamheden, moet onderscheid
worden gemaakt tussen kosten die direct in het jaar ten laste van het resultaat
komen – hierbij worden de kosten die niet ten behoeve van het resultaat
zijn gemaakt, aangemerkt als privékosten – of kosten die aan
meer dan één jaar kunnen worden toegerekend en waarover afschrijving
plaatsvindt. In het laatste geval kan het een vermogensbestanddeel betreffen
dat op de balans is opgenomen. Indien dat vermogensbestanddeel ook voor privédoeleinden
wordt gebruikt, vindt in zoverre een onttrekking plaats. Een voorbeeld daarvan
is een bedrijfsauto, computer of een archiefkast die niet alleen voor het
behalen van het resultaat uit overige werkzaamheden wordt gebruikt. Indien
een vermogensbestanddeel niet op de balans is opgenomen, maar in privé
wordt gehouden, mogen de zakelijke kosten voor het gebruik daarvan ten behoeve
van het behalen van het resultaat, in mindering worden gebracht op het resultaat.
Als een toerekening op basis van het voor de desbetreffende bronnen
afgeworpen nut in de praktijk niet mogelijk of niet uitvoerbaar is, zal kunnen
worden aangesloten bij een andere verdeelsleutel, zoals de uit de desbetreffende
bronnen verkregen inkomsten. Wij verwachten dat de Commissie Thunnissen-De
Waard op dit punt nog met praktische voorstellen komt.Voorts vragen deze leden hoe dit bij voorbeeld uitwerkt voor gemeenteraadsleden
en andere politici die hun politieke functie uitoefenen naast andere beroepsactiviteiten.
In beginsel is de uitwerking niet anders dan ten opzichte van andere genieters
van een resultaat uit een werkzaamheid. In een brief van 29 februari 2000
aan de Vereniging van Nederlandse Gemeenten hebben de Minister van Binnenlandse
Zaken en Koninkrijksrelaties en de Staatssecretaris van Financiën de
stand van zaken ten aanzien van de vaste onkostenvergoedingen voor onder meer
gemeenteraadsleden uiteengezet. Deze brief is ter informatie toegezonden aan
de voorzitter van de Tweede Kamer (fin00.167 brief sts fin inzake vaste kostenvergoeding
van bestuurders). Het is derhalve niet langer juist dat de huidige vaste onkostenvergoeding
van de functionarissen zoals beschreven in de brief onbelast is. Daarbij valt
op te merken dat is afgesproken dat een werkgroep wordt ingesteld die aanbevelingen
moet doen voor een nieuwe kostenvergoedingsregeling. Die regeling zal transparant
moeten zijn, controleerbaar, passen binnen de fiscale mogelijkheden en niet
mogen leiden tot onevenredige uitvoeringslasten. De beoogde ingangsdatum van
de nieuwe regeling is 1 januari 2001. Overigens bestaat er thans al de mogelijkheid
dat gemeenteraadsleden kunnen opteren voor de fictieve dienstbetrekking van
artikel 4, onder f, van de Wet op de loonbelasting 1964.De leden van de D66-fractie vragen of er naar aanleiding van de opmerkingen
van de Federatie van Belastingadviseurs, een reflectie heeft plaatsgevonden
op de mate waarin de winstbepalingen en boekhoudverplichtingen noodzakelijk
zijn bij diverse categorieën van resultaat uit overige werkzaamheden.
Ons antwoord hierop is dat dit punt bij de totstandkoming van het wetsvoorstel
nadrukkelijk in de afweging is betrokken. In de memorie van toelichting bij
het wetsvoorstel zijn de motieven voor het voorgestelde regime voor de genieters
van arbeid buiten dienstbetrekking uiteengezet, waarin ook de gevolgen van
dit regime voor concrete situaties zijn geschetst. In de nota's naar aanleiding
van het verslag en nader verslag is een en ander nader uitgewerkt.De uitbreiding van de bepalingen inzake het resultaat uit overige werkzaamheden
tot de voordelen ter zake van het ter beschikking stellen van vermogensbestanddelen,
in de praktijk veelal aangeduid als de meesleep- en meetrekregeling, heeft
bij de fracties van CDA, VVD, PvdA en D66 een groot aantal vragen opgeroepen.De leden van de fractie van het CDA betogen dat in het recente verleden
verschillende maatregelen zijn getroffen die het gebruik van de rechtsvorm
van de besloten vennootschap met name voor het midden- en kleinbedrijf onaantrekkelijker
hebben gemaakt. Zij hebben de indruk dat de maatregelen gericht zijn tegen
deze groep en wijzen er daarbij op dat een belangrijk deel van de Nederlandse
ondernemingen bestaat uit familiebedrijven die in deze rechtsvorm worden gedreven.
Zij vragen zich af of diverse maatregelen in het thans voorliggende wetsvoorstel
niet te ver zijn doorgeschoten en refereren daarbij aan de gedachtewisseling
tijdens de plenaire behandeling in de Eerste Kamer van de Wet fiscale behandeling
van pensioenen (Wet van 29 april 1999, Stb. 211; Handelingen Eerste Kamer,
28 -1284). De leden van de PvdA-fractie geven aan behoefte te hebben aan een
nadere onderbouwing voor het feit dat ook vermogenswinsten in
het kader van deze regeling in de heffing kunnen worden betrokken.Met de leden van de CDA-fractie onderkennen wij het belang van het midden-
en kleinbedrijf voor de Nederlandse economie. Dat een groot deel van deze
ondernemingen – veelal familiebedrijven – in de vorm van een besloten
vennootschap wordt gedreven, is uiteraard ook bij ons bekend. Deze rechtsvorm
is in de praktijk een waardevol en in het maatschappelijk verkeer aanvaard
instrument gebleken om te voorkomen dat risico's uit hoofde van de bedrijfsvoering
ook gevolgen hebben voor het privé-vermogen van de ondernemer. Wij
achten het gebruik van de rechtsvorm als zodanig dan ook legitiem. Een heel
andere vraag is of het gerechtvaardigd is dat ondernemers die gebruik maken
van de rechtsvorm van de besloten vennootschap een veel lagere totale belastingdruk
op het inkomen dat voortvloeit uit de ondernemingsactiviteiten zouden behoren
te ervaren dan degenen die een onderneming voor eigen rekening drijven. Met
de herziening van het aanmerkelijkbelangregime met ingang van 1 januari 1997
is een beweging in gang gezet waarbij meer aandacht wordt gegeven aan de totale
belastingdruk die aanmerkelijkbelanghouders ervaren. Er is eigenlijk geen
goede reden waarom ondernemers die hun onderneming drijven in de vorm van
een besloten vennootschap allerlei fiscale voordelen zouden genieten die ondernemers
die hun onderneming voor eigen rekening drijven niet krijgen. Zoals ook door
verschillende partijen tijdens de Tweede-Kamerbehandeling is geopperd, zou
de rechtsvorm van de onderneming idealiter niet van belang mogen zijn voor
de totale belastingdruk op het ondernemersinkomen. De verschillen zijn op
veel terreinen zo groot, dat dit ideaal, in ieder geval thans, niet kan worden
verwezenlijkt. Op het terrein van het vermogen dat wordt gebruikt in het kader
van de ondernemingsactiviteiten is in dit wetsvoorstel wel een stap gezet.
De uitbreiding van het begrip resultaat van een werkzaamheid in artikel 3.4.1.2a
met voordelen ter zake van het ter beschikking stellen van vermogensbestanddelen
aan een vennootschap waarin de belastingplichtige of een aan hem verwant persoon
een aanmerkelijk belang heeft, bewerkstelligt dat een zelfde belastingdruk
ontstaat als bij de ondernemer-natuurlijk persoon bij wie deze vermogensbestanddelen
tot het ondernemingsvermogen behoren. De vrees van de leden van de CDA-fractie
dat sprake zou zijn van een «jacht» op ondernemers die deze rechtsvorm
gebruiken, is naar onze mening dan ook niet gegrond.De hiervóór genoemde uitbreiding van de regeling ter zake
van het resultaat uit een werkzaamheid is naar ons oordeel ook nodig om adequaat
tegenwicht te bieden tegen ongewenste arbitrageprocessen waarbij in gelieerde
verhoudingen op oneigenlijke wijze zou kunnen worden geprofiteerd van de verschillen
in grondslag en tarief die in het analytische stelsel van de Wet inkomstenbelasting
2001 zijn opgenomen. De leden van de fracties van CDA en VVD geven aan niet
overtuigd te zijn van de noodzaak van deze maatregel. Naar hun oordeel zijn
in het systeem van de wet voldoende inherente tegenkrachten en controlemiddelen
ingebouwd om de geschetste arbitrageprocessen tegen te gaan.Naar onze mening is van een echte tegenkracht in het systeem van de wet
geen sprake. In de Wet op de inkomstenbelasting 1964 was die er nog wel. Tegenover
de aftrekbaarheid van de huurpenningen bij de vennootschap – en derhalve
een vermindering van inkomen waarop een cumulatieve druk van 51,25% rustte –
stond een progressieve heffing over deze zelfde huurtermijnen. In een dergelijk
stelsel is sprake van krachten die elkaar in evenwicht houden. In het systeem
van de Wet inkomstenbelasting 2001 bestaat een dergelijk natuurlijk evenwicht
in de behandeling van vermogenbestanddelen die in gelieerde verhoudingen ter
beschikking wordt gesteld aan een ondernemer zonder aanvullende regels, niet.
Om die reden is gekozen voor de uitbreiding van de regeling ter
zake van het resultaat uit een werkzaamheid. De opmerking van de leden van
de CDA-fractie dat een onzakelijk hoge huurtermijn als een onttrekking dient
te worden aangemerkt, is op zich juist. Naar ons oordeel zou echter een –
ook voor de uitvoeringspraktijk – te grote spanning ontstaan indien
deze toets de enige beperking zou zijn.Dat ook bij een zuiver zakelijke vergoeding een maatregel wenselijk kan
zijn die arbitrage zowel op het niveau van de grondslag als op het niveau
van het van toepassing zijnde tarief voorkomt, kan worden toegelicht aan de
hand van een eenvoudig voorbeeld waarin een aanmerkelijkbelanghouder een pand
verhuurt aan de volledig door hem beheerste besloten vennootschap. Het pand
heeft een waarde van f 1 miljoen. De jaarlijkse huur bedraagt f 75 000.
De zakelijkheid van de hoogte van de huur staat niet ter discussie. Indien
het pand tot de grondslag van box III zou behoren, zou het volgende beeld
ontstaan:De huur komt jaarlijks ten laste van het resultaat van de vennootschap.
Op dit resultaat rust (uiteindelijk) een gecombineerde belastingdruk van 51,25%.
De aftrek van de huurtermijnen leidt bij de aanmerkelijkbelanghouder derhalve
tot een bedrag aan minder verschuldigde belasting van f 38 437.
De verschuldigde vermogensrendementsheffing bedraagt 30% van 4% van f 1
miljoen, ofwel f 12 000. Zou het voordeel worden belast in box II
(en niet in box I zoals in het wetsvoorstel) dan bedraagt de verschuldigde
belasting op het niveau van de aanmerkelijkbelanghouder f 18 750
(25%). Uit dit sterk vereenvoudigde voorbeeld blijkt, dat zonder nadere maatregel
een aanzienlijk gunstiger resultaat ontstaat indien de aanmerkelijkbelanghouder
vanuit privé vermogensbestanddelen aan de vennootschap verhuurt of
uitleent dan wanneer hetzelfde vermogen in de vennootschap wordt ingebracht.
In de reacties op het wetsvoorstel, zoals bijvoorbeeld de reactie van de Orde,
klinkt door dat de noodzaak van een hoog tarief voor vergoedingen die op het
niveau van de vennootschap aftrekbaar zijn wordt onderkend.Uit onderstaande tabel blijkt welke druk een aanmerkelijkbelanghouder
ervaart en welke druk zou worden ervaren bij het ontbreken of anders vormgeven
van de meesleepregelingTabel: belastingdruk op inkomen aanmerkelijkbelanghouder
afkomstig uit eigen vennootschap Hoogste marginale
druk (Vpb en IB)Wet IB 1964Wetsvoorstel IB 2001Druk indien «meesleepregeling» niet zou bestaanDruk indien «meesleepregeling»
in box II zou worden opgenomen Loon
(IB; box I)60%52%52%52% Dividend (Vpb + IB)51,25%51,25%51,25%51,25% Huur, rente, e.d.160%52% (IB; box I)30% van 4% van de waarde van het vermogensbestanddeel25%1 De grondslag in de heffing bij de ontvanger wijkt af (is
lager) dan de aftrek bij de betaler, ten gevolge van de aftrekbaarheid van
de kosten.In bovenstaande tabel is geen rekening gehouden met de tariefopstap in
de vennootschapsbelasting. Voorts is niet verwerkt het effect van de aftrekbaarheid
(effectieve aftrek 51,25%) van huur en rente en dergelijke bij de vennootschap.De leden van de fractie van CDA vragen zich af of de uitbreiding van de
regeling ter zake van het resultaat uit een werkzaamheid discriminerend is. Zij verwijzen daarbij naar het verschil in behandeling ten opzichte
van de belastingplichtige die goederen verhuurt aan derden of aan hen geldleningen
verstrekt. Ook de leden van de VVD-fractie hebben de indruk dat de fiscale
neutraliteit in het gedrang is gekomen.Zoals wij hiervóór hebben opgemerkt, beoogt deze regeling
het verschil in fiscale behandeling tussen ondernemers die hun onderneming
voor eigen rekening drijven enerzijds en ondernemers die dat doen met gebruikmaking
van de rechtsvorm van een besloten vennootschap anderzijds, te verkleinen.
Noodzakelijkerwijs heeft dit tot gevolg dat het verschil ten opzichte van
de behandeling van beleggers is toegenomen. Zoals wij reeds in de memorie
van toelichting hebben opgemerkt, heeft een aanmerkelijkbelanghouder als het
ware twee gezichten. Enerzijds kan hij – en dat is de meer klassieke
benadering – worden gezien als een belegger die zijn vermogen heeft
ingebracht in een vennootschap terwijl die vennootschap een onderneming uitoefent.
Anderzijds kan hij worden beschouwd als een ondernemer die zijn onderneming
middellijk drijft. Zoals hiervóór reeds is uiteengezet, is met
de herziening van het aanmerkelijkbelangregime met ingang van 1 januari 1997
een beweging in gang gezet waarbij de laatste benaderingswijze meer op de
voorgrond is getreden. In het thans voorliggende wetsvoorstel is deze ontwikkeling
verder doorgezet.Wij ontkennen niet dat hiermee een verschil in behandeling ontstaat ten
opzichte van de belegger. Daarvoor in de plaats is echter sprake van een grotere
gelijkheid ten opzichte van de ondernemer. Naar ons oordeel is gezien de wenselijke
ontwikkeling alsmede de noodzaak om ongewenste arbitrageprocessen zoveel mogelijk
te voorkomen, geen sprake van een ontoelaatbare discriminatie.De leden van de CDA-fractie wijzen erop dat de thans aan de orde zijnde
maatregelen onwenselijke effecten zullen oproepen. Zij noemen in de eerste
plaats de mogelijkheid dat één en ander zou kunnen leiden tot
geforceerde verkopen van bijvoorbeeld onroerende zaken tegen ongunstige prijzen.
Zij achten dit onwenselijk mede omdat de desbetreffende vermogensbestanddelen
veelal het karakter van een oudedagsvoorziening hebben.Wij delen de vrees van deze leden niet. In het overgangsrecht is voorzien
dat de desbetreffende vermogensbestanddelen te boek worden gesteld voor de
waarde in het economisch verkeer per 1 januari 2001. Van een acute en omvangrijke
fiscale claim is naar ons oordeel dan ook geen sprake. De belastingplichtigen
die de afweging maken de desbetreffende vermogensbestanddelen te verkopen,
hoeven zulks redelijkerwijs niet geforceerd te doen. Wij wijzen er daarbij
op dat de totale belastingdruk (van inkomsten- en vennootschapsbelasting)
die zij ondervinden bij verkoop aan de eigen vennootschap gelijk blijft. De
voorgestelde maatregelen bewerkstelligen juist dat het geen verschil meer
maakt of zij de vermogensbestanddelen in privé houden dan wel dat deze
tot het vermogen van de vennootschap behoren.De leden van de fractie van het CDA vragen voorts aandacht voor het feit
dat bedrijfsopvolgingen belemmerd zouden worden door de voorgestelde uitbreiding
van de bepalingen ter zake van het resultaat van een werkzaamheid. Zij noemen
het voorbeeld waarin de financiering van de opvolging met behulp van een geldlening
2,6 maal zo duur zou zijn in vergelijking met financiering door derden buiten
de familiegroep. Ook wijzen zij op de gevolgen van de terbeschikkingstelling
van een onroerende zaak door de overdrager aan de bedrijfsopvolger.Financieringen van enige omvang in het kader van een bedrijfsopvolging
worden in de praktijk verstrekt door professionele marktpartijen die vaak
een vergelijkbare belastingdruk ervaren als een familielid dat tot de kring
van verbonden personen behoort. Naar verwachting zal derhalve sprake zijn van een rendementseis bij de geldverschaffer die ten minste op
hetzelfde niveau ligt. Wij achten het niet zeer waarschijnlijk dat tussen
professionele marktpartijen enerzijds en stakende ondernemers anderzijds substantiële
verschillen zullen ontstaan die nadelig zijn voor het verkrijgen van financiering
in eigen kring door de bedrijfsopvolger.Mutatis mutandis geldt hetzelfde voor de terbeschikkingstelling van onroerende
zaken door de overdragende partij aan de bedrijfsopvolger. Het komt in de
praktijk veel voor dat de ondernemer die zijn onderneming overdraagt aan een
opvolger de onroerende zaken niet meeverkoopt maar deze gaat verhuren aan
de opvolger. In het voorgestelde systeem leidt dat bij een aanmerkelijkbelanghouder
die een pand verhuurt aan zijn eigen vennootschap en na de verkoop van de
aandelen aan een aan hem gelieerd persoon deze verhuur voortzet nog niet tot
belastingheffing over de in de onroerende zaak aanwezige stille reserves.
Wij verwijzen kortheidshalve naar hetgeen in de toelichting bij de vierde
nota van wijziging (Kamerstukken II 1999–2000, 26 727, nr. 89,
blz. 11) is opgemerkt over de overgang van werkzaamheden in de zin van artikel
3.4.1.2 naar werkzaamheden in de zin van artikel 3.4.1.2a indien vermogensbestanddelen
ter beschikking worden gesteld aan een met de belastingplichtige verbonden
natuurlijk persoon die zijn onderneming met toepassing van artikel 3.2.2.54
«geruisloos» inbrengt in een besloten vennootschap.Wij verwachten niet dat bedrijfsopvolgingen belemmerd zullen worden doordat
de ondernemer die zijn bedrijf wil beëindigen de activa, zoals bijvoorbeeld
in de onderneming gebruikte onroerende zaken, zou willen vervreemden aan een
derde. Het gaat immers meestal om activa die sterk verbonden zijn met de bedrijfsvoering.
Als er sprake is van belemmeringen, dan zijn die naar onze mening veeleer
het gevolg van liquiditeits- en/of solvabiliteitsproblemen bij de beoogde
opvolger waardoor deze problemen ondervindt bij de financiering van voor de
bedrijfsvoering noodzakelijke activa. De uitdagingen in de toekomst voor de
verbetering van het ondernemersklimaat liggen veeleer op dit terrein.In het verlengde van het voorgaande vragen de leden van de CDA-fractie
aandacht voor de in hun ogen tekortschietende mogelijkheden voor doorschuiving.
Zij noemen het voorbeeld van de aanmerkelijkbelanghouder die zijn aandelen
vervreemdt aan een bedrijfsopvolger (geen familielid) en het bedrijfspand
blijft verhuren aan de vennootschap. Ook wijzen zij op het geval waarin een
aanmerkelijkbelanghouder de verhuur van een pand aan de eigen vennootschap
beëindigt en dit pand vervolgens aan een derde gaat verhuren. In beide
gevallen wordt de werkzaamheid beëindigd en wordt een voordeel in aanmerking
genomen. Deze leden menen dat het in een ondernemersvriendelijke belastingwetgeving
zou passen de belastingheffing ter zake van deze vermogensbestanddelen uit
te stellen tot het tijdstip waarop door verkoop liquiditeiten beschikbaar
komen.Het voordeel ter zake van de terbeschikkingstelling van vermogensbestanddelen
aan een vennootschap waarin de belastingplichtige of een aan hem gelieerd
persoon een aanmerkelijk belang heeft, wordt op grond van artikel 3.4.2.2
bepaald aan de hand van het winstregime. Daarbij zijn de doorschuiffaciliteiten
in de sfeer van winst uit onderneming, bijvoorbeeld bij ontbinding van het
huwelijk of bij echtscheiding, van overeenkomstige toepassing verklaard. Dat
betekent dat in een aantal in de praktijk belangrijke gevallen, evenals bij
degenen die winst uit onderneming genieten, geen sprake is van een afrekenplicht.
In de door de leden van de CDA-fractie genoemde gevallen, zou ook bij degene
die winst uit onderneming geniet sprake zijn van een afrekenverplichting.
Indien bijvoorbeeld een ondernemer zijn onderneming verkoopt aan een derde
en het bedrijfspand voortaan gaat verhuren aan de opvolger, dient over de
bij de staking geconstateerde boekwinst op dat pand ook gelijk te worden
afgerekend. Ook bij de ondernemer die een bedrijfsactivum buiten de sfeer
van de onderneming aanwendt, bijvoorbeeld door dit aan een derde te verhuren,
wordt een onttrekking geconstateerd die leidt tot een fiscale afrekening.
Wij zien geen aanleiding om voor aanmerkelijkbelanghouders op dit punt speciale
faciliteiten te creëren. Volledigheidshalve wijzen wij er nog op dat
in het geval aandelen in een vennootschap door een aanmerkelijkbelanghouder
worden vervreemd aan een bedrijfsopvolger in de familiekring en de verhuur
van een bedrijfspand aan die vennootschap wordt voortgezet, geen afrekening
hoeft te volgen, omdat ook die verhuur wordt aangemerkt als een resultaat
van een werkzaamheid op grond van artikel 3.4.1.2a.De leden van de fractie van het CDA geven in overweging een alternatieve
benadering te kiezen. Zij stellen voor de uitbreiding van de bepalingen inzake
van het resultaat uit een werkzaamheid tot voordelen ter zake van het ter
beschikking stellen van vermogensbestanddelen aan een vennootschap waarin
de belastingplichtige of een aan hem gelieerd persoon een aanmerkelijk belang
heeft, onder te brengen in box II. Daarmee zou de uitbreiding van de meesleep-
en meetrekregeling die aanvankelijk was opgenomen in het aanmerkelijkbelangregime
weer terugkeren. Deze leden stellen, in navolging van de Orde die deze suggestie
ook heeft gedaan, voor daarbij een hoger tarief te hanteren voor voordelen
die bij de vennootschap ten laste van het resultaat zijn gebracht.De mogelijkheid in box II een gesplitst tarief te hanteren, is in het
kader van de Tweede-Kamerbehandeling eveneens aan de orde geweest. Wij wijzen
op hetgeen terzake is opgemerkt in de nota naar aanleiding van het nadere
verslag (Kamerstukken II 1999–2000, 26 727, nr. 17, blz. 105).
Zoals daar is opgemerkt, leidt zulks tot complexe regelgeving en een de facto
opsplitsing van box II in twee afzonderlijke (sub-)boxen. Wat betreft het
materiële effect kan worden opgemerkt dat één en ander
resulteert in een hogere druk op voordelen die bij de eigen vennootschap ten
laste van het resultaat zijn gekomen en toepassing van het normale aanmerkelijkbelangtarief
op de overige (vervreemdings)voordelen.De leden van de PvdA-fractie merken op dat de verplaatsing van de meesleep-
en meetrekregeling wat betreft overige vermogensbestanddelen die ter beschikking
worden gesteld aan een vennootschap waarin de belastingplichtige of een aan
hem gelieerd persoon een aanmerkelijk belang heeft, leidt tot een aanzienlijke
versmalling van de grondslag van box II. Daardoor zouden de mogelijkheden
om binnen deze box verliezen te verrekenen naar het oordeel van deze leden
worden beperkt.De wijzigingen in de vierde nota van wijziging leiden ertoe dat de voordelen
waarop deze leden doelen in aanmerking worden genomen als het resultaat van
een werkzaamheid. Indien de grondslag van box II na deze wijzigingen wordt
vergeleken met de grondslag van de aanmerkelijkbelangregeling in de Wet op
de inkomstenbelasting 1964, blijkt deze, behoudens de vervreemdingsvoordelen
ter zake van vorderingen (in de praktijk alleen turbovorderingen), nagenoeg
gelijk te zijn gebleven. De voordelen die op grond van artikel 3.4.1.2a in
aanmerking worden genomen als inkomen uit werk en woning zien op inkomsten
en de daarmee samenhangende vermogensbestanddelen die op grond van de Wet
op de inkomstenbelasting 1964 tot de sfeer van de inkomsten uit vermogen behoren.
De veronderstelling van deze leden dat de grondslag van box II aanzienlijk
is versmald, delen wij dan ook niet. Anders dan deze leden, verwachten wij
geen bijzondere problemen in de sfeer van de verliesverrekening in box II.
De verplaatsing van een gedeelte van de meesleep- en meetrekregeling van box
II naar box I brengt de verliesverrekening ter zake van deze voordelen uiteraard
ook in box I.De leden van de fracties van het CDA en D66 vragen voorts om een reactie
op de overige opmerkingen van de Orde ter zake van de uitbreiding van de meesleep-
en meetrekregeling in artikel 3.4.1.2a.De eerste vraag is hoe de heffing verloopt bij een zuivere overlijdensrisicoverzekering
die wordt afgesloten bij een vennootschap waarin de belastingplichtige of
een aan hem gelieerd persoon een aanmerkelijk belang heeft.In de eerste plaats merken wij op dat wij het betreuren dat de Orde niet
overtuigd is geraakt van de noodzaak ook overeenkomsten van levensverzekering
onder de werking van de bepalingen ter zake van het ter beschikking stellen
van vermogensbestanddelen te brengen. Zoals wij ook reeds in het kader van
de Tweede-Kamerbehandeling hebben betoogd, is de gelijkstelling van artikel
3.4.1.2a, tweede lid, onderdeel a, ten tweede, nodig om te voorkomen dat de
werking van het regime voor overige werkzaamheden zou worden gefrustreerd
door overeenkomsten van geldlening te vervangen door overeenkomsten van levensverzekeringen.
Uiteraard speelt dit met name op het terrein van verzekeringsovereenkomsten
met een gemengd karakter. Zuivere overlijdensrisicoverzekeringen komen in
de verhouding tussen de directeur-grootaandeelhouder en zijn «eigen»
vennootschap voorzover ons bekend niet of nauwelijks voor. Voorzover zij voorkomen
is het overlijdensrisico herverzekerd. Van reële overdracht van risico's
is in deze verhouding in wezen geen sprake. Wij verwijzen kortheidshalve naar
hetgeen wij terzake hebben opgemerkt in de nota naar aanleiding van het nader
verslag (Kamerstukken II 1999–2000, nr. 26 727, nr. 17, blz. 95).De vraag is naar ons oordeel dan ook alleen van belang in gevallen van
bijvoorbeeld gemengde verzekeringen waarbij sprake is van premiesplitsing.
In de nota naar aanleiding van het verslag (Kamerstukken II 1999–2000,
nr. 26 727, nr. 7, blz. 509–510) zijn wij ingegaan op het voorbeeld
van een echtpaar waarvan de man een gemengde (kapitaal) verzekering heeft
afgesloten bij de eigen BV die voorziet in een uitkering bij in leven zijn
op een bepaalde datum of bij vooroverlijden. Ter besparing van eventuele toekomstige
successierechten over een uitkering bij overlijden betaalt de vrouw het overlijdensrisicodeel
van de premies. Dit houdt in dat de uitkering bij vooroverlijden haar toekomt.
Geïsoleerd bezien is daarmee sprake van een door de vrouw gesloten overlijdensrisicoverzekering
op het leven van haar man. In dit geval verloopt de heffing als volgt. De
polis behoort tot de vermogensbestanddelen die aan de vennootschap ter beschikking
zijn gesteld. De belastingheffing over de voordelen ter zake van deze polis
verloopt bij hen volgens de regels van het winstregime. Indien de man vooroverlijdt,
wordt bij de vrouw een voordeel geconstateerd ter grootte van het bedrag van
de uitkering verminderd met de betaalde risicopremie. Bij de man wordt in
die situatie een verlies geconstateerd ter grootte van de boekwaarde van de
polis. Voorzover dit verlies niet verrekenbaar is met overig inkomen uit werk
en woning van de man, wordt het resterende deel van het verlies op grond van
artikel 3.12.2, vijfde lid, Wet inkomstenbelasting 2001 aangemerkt als een
verlies uit werk en woning van de vrouw. Dit kan op zich weer worden verrekend
met het bij haar in aanmerking genomen inkomen uit werk en woning. Op deze
wijze wordt per saldo toch slechts geheven over het verschil tussen de uitkering
en het totaal van de ingelegde premies.De tweede vraag heeft betrekking op de terbeschikkingstelling van vermogensbestanddelen
aan een samenwerkingsverband waarvan een vennootschap deel uitmaakt waarin
de belastingplichtige of een aan hem gelieerd persoon een aanmerkelijk belang
heeft. Meer specifiek het geval waarin de desbetreffende vennootschap slechts
voor 1% participeert in dat samenwerkingsverband. Ook vraagt de Orde wat de
gevolgen zijn indien het vermogensbestanddeel niet tot het vermogen
van de belastingplichtige behoort, maar deel uitmaakt van het vermogen van
de vennootschap.Op grond van artikel 3.4.1.2a, eerste lid, onderdeel b, wordt onder werkzaamheid
mede verstaan het rendabel maken van vermogensbestanddelen voorzover deze
vermogensbestanddelen ter beschikking worden gesteld ten behoeve van een samenwerkingsverband
waarvan de (aanmerkelijkbelang)vennootschap deel uitmaakt. Deze bepaling stelt
geen grens aan de mate waarin de vennootschap moet participeren in het samenwerkingsverband.
Indien het vermogensbestanddeel in het geheel wordt gebruikt door het samenwerkingsverband,
behoort het volledige resultaat ter zake van de terbeschikkingstelling tot
het resultaat van een werkzaamheid. Indien het vermogensbestanddeel wordt
gehouden door de vennootschap, worden deze voordelen gerekend tot de winst
van de vennootschap. Aldus ontstaat materieel een vergelijkbare belastingdruk
ongeacht de vraag of het vermogensbestanddeel in privé wordt gehouden
of tot het vermogen van de vennootschap behoort.4.2.3 LoonDe leden van de fractie van het CDA hebben hun verbazing erover uitgesproken
dat deze belastingherziening niet is aangegrepen om het loonbegrip voor de
loonbelasting en de werknemersverzekeringen te harmoniseren en daarmee een
belangrijke impuls te leveren aan de vermindering van de administratieve lasten
voor het bedrijfsleven. Deze leden achten dit een gemiste vereenvoudingskans
en vragen aan te geven wat de stand van zaken is en welke barrières
er nog liggen om deze zo voor de hand liggende vereenvoudiging door te voeren.
Zij menen overigens dat de vereenvoudiging als dragende component voor het
nieuwe stelsel naar de achtergrond is verdwenen.De harmonisatie van het loonbegrip voor de loonbelasting en de werknemersverzekeringen
is op dit moment onderwerp van de werkgroep Loonbegrip (werkgroep De Boer),
die is ingesteld door de Commissie Vermindering Administratieve Lasten (CAL).
Deze werkgroep, waarin naast bedrijfsleven, wetenschap en CAL, ook de ministeries
van Economische Zaken, Sociale Zaken en Werkgelegenheid en Financiën,
alsmede het Lisv vertegenwoordigd zijn, is geformeerd met het doel tot een
zo uniform mogelijk loonbegrip te komen. Hierbij spelen naast de belastingkant,
de sociale verzekeringskant en met name het uitkeringsloon een belangrijke
rol. De harmonisatie van het loonbegrip bestrijkt daarmee voor een deel een
ander terrein dan dat waarop de belastingherziening betrekking heeft. Op dit
moment zijn wij nog in afwachting van het eindrapport van de Werkgroep De
Boer. Naar verluidt hoopt de werkgroep in april haar eindrapport af te ronden.
In verband met het voorgaande is het niet mogelijk dat deze problematiek met
de belastingherziening meegenomen wordt. Het kabinet zal naar aanleiding van
het rapport van de werkgroep De Boer haar standpunt bepalen en afhankelijk
van de gekozen oplossingsrichtingen de termijn aangeven waarop een en ander
kan worden geëffectueerd. Onze inzet zal daarbij zijn om op een zo kort
mogelijke termijn tot een zo volledig mogelijke coördinatie en uniformering
van heffingsloon, premieloon en uitkeringsloon te komen.Wat de vereenvoudiging in het algemeen betreft merken wij op dat, hoewel
de andere doelstellingen van de herziening wellicht meer zijn belicht, de
uitwerking van het nieuwe stelsel wel degelijk is gedaan vanuit de visie dat
het stelsel eenvoudiger moet zijn, waarbij als randvoorwaarden hebben gegolden
het verbeteren van de doeltreffendheid en de doelmatigheid van de belastingheffing.De leden van de fractie van het CDA nemen afstand van de in het wetsvoorstel
neergelegde afschaffing van de aftrekbaarheid van werkelijke arbeidskosten,
zij menen dat deze is ingegeven door overwegingen van uitvoeringsproblematiek.
Ook zetten zij vraagtekens bij de doorbreking van de symmetriegedachte. Het
lijkt er volgens hen op alsof wij het uitgangspunt zouden hanteren dat een
uitgave zakelijk verantwoord is indien de werkgever daarvoor een vergoeding
geeft. In dit verband vragen zij of een dergelijke benadering nog wel past
in de huidige maatschappelijke ontwikkelingen (individualisering, flexibilisering,
cafetariamodellen) op grond waarvan werkgevers aan werknemers steeds vaker
een «all-in»-bedrag geven, waaruit de werknemer zijn zakelijke
beroepskosten kan financieren.Zoals wij hebben aangegeven in de op het onderhavige wetsvoorstel betrekking
hebbende nota naar aanleiding van het verslag van de Tweede Kamer (Kamerstukken
II 1999–2000, 26 727, nr. 7, blz. 153), onder meer naar aanleiding
van het pleidooi voor behoud van werkelijke-kostenaftrek in het op 17 april
1998 door de Sociaal Economische Raad uitgebrachte advies «Naar een
robuust belastingstelsel», zal het totaal aan voorziene maatregelen
van de Belastingherziening 2001 naar verwachting een positief effect op de
werkgelegenheid hebben en zijn er dientengevolge motieven van sociaal-economisch-politieke
aard aan te voeren voor de in het wetsvoorstel gemaakte keuzen met inbegrip
van het afschaffen van de werkelijke-kostenaftrek voor loontrekkenden. Wij
voegen hieraan toe, onder verwijzing naar de Verkenning, dat deze motieven
naar ons oordeel een voldoende objectieve en redelijke rechtvaardiging vormen
voor een doorbreking van de symmetriegedachte.De symmetriegedachte wordt vervangen door een zelfdragend regime inzake
belastingvrije vergoedingen en verstrekkingen in de loonbelasting, waarbij
de wettelijke voorwaarden waaronder werkgevers aan werknemers onbelaste vergoedingen
mogen toekennen mede op aandringen van het bedrijfsleven konden worden verruimd.
Dit werd bereikt doordat vrije vergoedingen worden gedefinieerd als vergoedingen
voorzover zij naar algemene maatschappelijke opvattingen niet als beloningsvoordeel
worden ervaren. Het nieuwe regime zal dan ook naar wij verwachten beter dan
het huidige stelsel snel kunnen aansluiten op maatschappelijke ontwikkelingen
op dit terrein, ontwikkelingen waarop ook de leden van de CDA-fractie de aandacht
vestigen door hun verwijzing naar begrippen als individualisering en flexibilisering,
alsmede naar de zogenoemde cafetariamodellen waarbij aan werknemers de mogelijkheid
wordt geboden een keuze te maken tussen hetzij aan belastingheffing onderworpen
loon, hetzij bepaalde onbelaste vergoedingen of onbelaste verstrekkingen in
natura.Wij sluiten, tot slot, niet uit dat bij de leden van de CDA-fractie een
misvatting bestaat met betrekking tot de door hen bedoelde «all-in»-uitkeringen
aan werknemers, waaruit deze hun zakelijke beroepskosten kunnen financieren.
Het is immers zo dat dergelijke vergoedingen niet eerst ingevolge de belastingherziening
maar ook al onder de bestaande loonbelastingwetgeving zullen moeten voldoen
aan bepaalde eisen, inhoudende dat onbelaste vaste kostenvergoedingen alleen
mogelijk zijn voorzover deze naar aard (kostensoort) en veronderstelde omvang
van de kosten door de werkgever zijn gespecificeerd en daaraan voorts –
op verzoek van de inspecteur – een steekproefsgewijs onderzoek ten grondslag
ligt van concrete uitgaven die werknemers gedurende enige tijd hebben gemaakt
(zie artikel 5a van de Uitvoeringsregeling loonbelasting 1990). In dit opzicht
verandert er dus niets.De leden van de fractie van het CDA vernemen gaarne of uit het arrest
van de Hoge Raad van 15 december 1999, nr. 34 916 (VN 2000, 5.20) kan
worden geconcludeerd dat verstrekkingen en kostenaftrek c.q. vergoedingen
in wezen gelijke gevallen zijn, hetgeen volgens hen een einde zou impliceren
van de asymmetrie tussen onbelaste kostenvergoedingen en niet-aftrekbare kosten.In onze opvatting is in dit arrest niet de – huidige – wettelijke
verhouding tussen kostenvergoeding en kostenaftrek aan de orde (voor welke
wetssystematiek in verband met de Belastingherziening 2001, wij willen dit
graag benadrukken, een zelfdragend stelsel van vrije vergoedingen en vrije
verstrekkingen in de loonbelasting in de plaats treedt). Reeds daarom kan
de door de leden van de CDA-fractie bedoelde implicatie niet worden bevestigd.
Het gaat hier, evenals in het arrest van de Hoge Raad van 28 juni 1995, nr.
30 255 (VN 1995, blz. 2582, punt 19), om de verhouding tussen vergoedingen
in geld en de in andere vorm gegeven verstrekkingen ter bestrijding van kosten
van de werknemer. Deze arresten zien op de situatie waarin het huidige artikel
11, eerste lid, onderdeel j (subonderdelen 1°en 2°), van de Wet op
de loonbelasting 1964 verwijst naar een kostenpost uit artikel 15, eerste
of tweede lid, van die wet. De mogelijkheid van een onbelaste kostenvergoeding
wordt op grond van bedoelde verwijzing uitgesloten of aan een normering gebonden.
Uit de wetsgeschiedenis blijkt niet, zo bevestigt de Hoge Raad, dat de wetgever
onderscheid heeft willen maken tussen dergelijke vergoedingen in geld enerzijds
en de daarmee corresponderende verstrekkingen in andere vorm anderzijds. De
stelling van belanghebbende dat wel een onderscheid zou moeten worden gemaakt
tussen bedoelde vergoedingen en verstrekkingen is daarom verworpen. Voor de
volledigheid wijzen wij er nog op dat de zoveel mogelijk gelijke behandeling
van vergoedingen in geld en kostenvervangende verstrekkingen in natura, in
het kader van het hierboven genoemde stelsel inzake vrije vergoedingen en
verstrekkingen, thans in de Wet op de loonbelasting 1964 wordt vastgelegd.De leden van de CDA-fractie informeren, in samenhang met de afschaffing
van de werkelijke-kostenaftrek voor werknemers, of de daarvoor dezerzijds
volgens hen gehanteerde doelmatigheidsargumenten zwaar genoeg zijn in het
licht van het door het Hof van Justitie van de Europese Gemeenschappen op
26 januari 1999 gewezen arrest in de zaak C-18/95 (VN1999/9.17).Er zij op gewezen dat in het door de leden van de CDA-fractie genoemde
arrest de toepassing aan de orde was van artikel 48 (oud) van het EG-Verdrag
(thans artikel 39). Meer in het bijzonder ging het om de vraag of de in geding
zijnde nationale regeling strijd opleverde met de regels van het vrije verkeer
van werknemers binnen de Europese Gemeenschap. Die vraag doet zich waar het
de afschaffing van de werkelijke-kostenaftrek betreft niet voor, gezien de
gelijke effecten daarvan voor werknemers die wel en werknemers die geen grensoverschrijdende
arbeid verrichten.Het is om die reden niet nodig de zwaarte van de door ons ter onderbouwing
van de afschaffing van de werkelijke-kostenaftrek aangevoerde doelmatigheids-
en andere argumenten vanuit Europeesrechtelijk perspectief te wegen.4.3 Eigen woning4.3.1 AlgemeenDe leden van de fractie van GroenLinks plaatsen enkele kritische kanttekeningen
bij de keuze om de eigen woning in box 1 onder te brengen. Deze leden merken
op dat omwille van politieke en praktische redenen gekozen is om de eigen
woning via box 1 in de heffing te betrekken en in het verlengde daarvan de
hypotheekrenteaftrek en het huurwaardeforfait volledig in stand te laten.
In dat verband vragen deze leden waarom er niet voor is gekozen om –
gelet op de in het regeerakkoord gemaakte afspraken – de hypotheekrenteaftrek
te handhaven en de eigen woning in box 3 onder te brengen. Ook
de leden van de fracties van RPF-GPV en SGP gaan hier op in en vragen zich
af of het in de systematiek van de Wet inkomstenbelasting 2001 voor de hand
ligt om de inkomsten uit eigen woning via box 1 in de heffing te betrekken.Naar aanleiding van de vragen van deze leden wordt opgemerkt dat, zoals
ook in de nota naar aanleiding van het verslag is aangegeven, een evenwichtige
behandeling van huurders en eigenaar-bewoners uitgangspunt blijft van het
volkshuisvestingsbeleid. Tegen die achtergrond heeft het kabinet er zeer bewust
voor gekozen om de bestaande fiscale behandeling van de eigen woning voort
te zetten. Deze keuze is ook vastgelegd in het regeerakkoord. Gelet op de
systematiek van de Wet inkomstenbelasting 2001 betekent dit dat de eigen woning
in box 1 wordt ondergebracht. De fiscale behandeling van de eigen woning kenmerkt
zich door enerzijds aftrekbaarheid van financieringsrente en anderzijds een
forfaitair bepaalde bijtelling ter zake van het woongenot (het zogenoemde
huurwaardeforfait of eigenwoningforfait). Anders dan de leden van de fractie
van GroenLinks suggereren, heeft de in het regeerakkoord vastgelegde keuze
dus niet alleen betrekking op de hypotheekrenteaftrek, maar ook op het huurwaardeforfait.
Overigens wordt opgemerkt dat de eigenwoningregeling in de Wet inkomstenbelasting
2001 wat betreft de reikwijdte meer is toegespitst op woningen die door belastingplichtigen
daadwerkelijk als hoofdverblijf worden gebruikt. Bovendien worden ook de criteria
voor het in aftrek kunnen brengen van rente aangescherpt. In dat verband kan
worden gewezen op het feit dat rente alleen dan in aftrek kan worden gebracht
indien deze direct verband houden met leningen die zijn aangegaan in verband
met aankoop, onderhoud of verbeterking van de eigen woning. Daarnaast wordt
de periode waarin deze rente in aftrek kan worden gebracht, beperkt tot maximaal
30 jaar.De leden van de fractie van GroenLinks refereren voorts aan de door het
kabinet aangekondigde discussienota over de eigen woning die deze zomer zal
verschijnen. In antwoord op een vraag van de leden van de fracties van GroenLinks,
RPF-GPV en SGP wordt opgemerkt dat de nota primair een inventariserend karakter
zal dragen op basis waarvan nader van gedachten zal kunnen worden gewisseld
over de wijze waarop de eigen woning thans in het fiscale stelsel is ingebed
en de manier waarop daar – desgewenst – veranderingen in zouden
kunnen worden aangebracht. In dat verband zal onder meer de door de eerder
door de tweede ondertekenaar gedane suggestie om te kijken naar methoden om
het aflossen te stimuleren, aan de orde kunnen komen. Daarbij kan ook aan
de orde komen de relatie tussen enerzijds de (hoogte van) het eigenwoningforfait
en anderzijds de mate waarin een lening die heeft gediend voor aankoop, onderhoud
of verbetering van een eigen woning is of wordt afgelost. De leden van de
fracties van RPF-GPV en SGP stellen dat het inkomensaspect wat betreft de
fiscale behandeling van de eigen woning ligt in bespaarde huur, en dat er
in theorie dan geen verband is met de wijze van financiering van de woning.
Voorts signaleren deze leden de tendens om het eigenwoningforfait te zien
als een correctie op het voordeel van de hypotheekrenteaftrek. Naar aanleiding
hiervan merken wij het volgende op. De systematiek van de Wet inkomstenbelasting
2001 brengt met zich dat financieringskosten die verband houden met vermogensbestanddelen
ter zake waarvan de inkomsten via box 1 of box 2 in de heffing worden betrokken,
aftrekbaar zijn. Dit uitgangspunt staat in beginsel los van de wijze waarop
de inkomsten uit de desbetreffende vermogensbestanddelen worden bepaald. Dit
laatste neemt evenwel niet weg dat het creëren van positieve prikkels –
waarbij onder meer gedacht zou kunnen worden aan een (tijdelijke) verlaging
van het eigenwoningforfait – wellicht belastingplichtigen zou stimuleren
om leningen die verband houden met aankoop, onderhoud of verbetering van de
eigen woning (versneld) af te lossen. Aan een eventuele discussie over de
vormgeving en/of over de voor en nadelen van het inzetten van een dergelijk
instrument, kan naar ons oordeel, anders dan de leden van de fracties van
RPF-GPV en SGP menen, niet het argument worden ontleend dat de eigen woning
als een vermogensbestanddeel zou moeten worden beschouwd ter zake waarvan
de inkomsten via box 3 in de heffing zouden moeten worden betrokken.Het aankondigen van een discussienota over de eigen woning doet naar ons
oordeel – de leden van de fractie van GroenLinks vragen daarnaar –
overigens niets af aan de houdbaarheid van de thans voorliggende wetsvoorstellen.
Zoals in de nota naar aanleiding van het verslag is aangegeven, geldt in zijn
algemeenheid dat bij de uitwerking en vormgeving van het wetsvoorstel inzake
de Wet inkomstenbelasting 2001 de thans geldende inzichten op diverse beleidsterreinen
tot uitdrukking zijn gebracht. Dat betekent echter geenszins dat daarmee voor
vele jaren een status-quo zou moeten ontstaan. De Wet inkomstenbelasting 2001
krijgt een functie die past bij de beleidsopvattingen van het begin van de
21e eeuw. Het denken over beleid en fiscaliteit – onder andere
op basis van discussienota's – is echter een min of meer voortdurend
proces dat zo nu en dan aanleiding geeft tot aanpassingen. Dit proces zal
ook na 1 januari 2001 doorgang blijven vinden.De leden van de fractie van het CDA hebben enkele vragen gesteld over
de aftrekbaarheid van rente in relatie tot de eigen woning. In dat verband
vragen deze leden met name aandacht voor de consequenties van het feit dat
de criteria voor de rente-aftrek in de Wet inkomstenbelasting 2001 op onderdelen
iets strakker zijn geformuleerd dan onder de Wet op de inkomstenbelasting
1964 het geval is. Daarbij gaan deze leden in het bijzonder in op leningen
die in het kader van onderhoud of verbetering of ter financiering van niet
uit eigen middelen betaalde rente zijn aangegaan (of zijn verhoogd) en op
de zogenoemde lage lasten hypotheek. Naar aanleiding van deze vragen merken
wij het volgende op.In de Wet inkomstenbelasting 2001 wordt de aftrek van rente bij de eigen
woning wat nadrukkelijker dan thans het geval is toegespitst op alleen die
rente die rechtstreeks verband houdt met leningen die zijn aangegaan ter bekostiging
van aankoop, onderhoud of verbetering van de eigen woning. Van een forse koerswijziging
of ingrijpende aanscherping is echter geen sprake. Ook onder de werking van
de Wet op de inkomstenbelasting 1964 geldt namelijk al als uitgangspunt dat
rente bij de eigen woning alleen aftrekbaar is indien deze rente verband houdt
met leningen die zijn aangegaan ter bekostiging van aankoop, onderhoud of
verbetering van de eigen woning. Voor de toepassing van laatstgenoemde wet
is in het verleden door middel van enkele besluiten van de staatssecretaris
van Financiën toegestaan dat daarnaast in bepaalde gevallen ook –
een deel van – de rente die wordt betaald op leningen die eerder zijn
aangegaan om rente die direct verband houdt met de eigen woning te kunnen
voldoen (het bijlenen van rente, bijvoorbeeld door deze rente bij de hoofdsom
te schrijven) in aftrek toe te staan.Het vorenstaande betekent dat de rente die wordt betaald op leningen die
in het verleden zijn aangegaan ter bekostiging van onderhoud of verbetering
van de eigen woning, onder de werking van de Wet inkomstenbelasting 2001 gewoon
aftrekbaar blijft. De opmerking van deze leden dat leningen die verband houden
met onderhoud of verbetering van de eigen woning vanaf 2001 doorschuiven
naar box 3 is derhalve niet juist. Het karakter van de lening is daarbij overigens
niet van belang; het kan daarbij dus zowel gaan om een hypothecaire lening
als om bijvoorbeeld een persoonlijke lening (die gebruikt is om het onderhoud
of de verbetering te financieren). Een en ander kan aan de hand van de uitwerking
van een door deze leden aangereikte voorbeeld worden geïllustreerd.In het voorbeeld stellen de leden van de fractie van het CDA dat belastingplichtige
A in 1996 een bedrag van f 100 000 heeft geleend in verband met
onderhoud of verbetering van zijn woning en dat de aanwending van het geleende bedrag nooit ter discussie heeft gestaan. In dat geval zal
de rente die op deze lening van f 100 000 betrekking heeft ook na
1 januari 2001 bij de eigen woning in aftrek kunnen worden gebracht. Een overgangsregeling –
de leden van de fractie van het CDA pleiten daarvoor – is wat dit laatste
betreft dus niet nodig.Deze leden stellen in dit verband voorts nog aan de orde de situatie waarin
belastingplichtige A niet meer over de schriftelijke bescheiden beschikt aan
de hand waarvan het onderhoud of de verbetering kan worden gestaafd. Een dergelijke
situatie achten wij niet erg waarschijnlijk. Belastingplichtigen zullen geneigd
zijn om deze schriftelijke bescheiden geruime tijd te bewaren, zeker in gevallen
waarbij het gaat om substantiële bedragen aan onderhoud of verbetering.
Indien een dergelijke situatie zich in de praktijk toch mocht voordoen, zal
in daartoe aanleiding gevende gevallen kunnen worden aangenomen dat degenen
die destijds werkzaamheden ten behoeve van de eigen woning hebben verricht,
desgevraagd bereid zullen zijn afschriften van rekeningen aan belastingplichtigen
te verstrekken.In het door de leden van de fractie van het CDA gepresenteerde voorbeeld
wordt voorts ingegaan op de situatie waarin belastingplichtige A de verschuldigde
rente over zijn hypothecaire lening ter zake van de eigen woning in de jaren
1998 en 1999 niet uit eigen middelen heeft betaald, maar heeft bijgeleend.
Het aldus bijgeleende bedrag heeft niet te maken met aankoop, onderhoud of
verbetering van de eigen woning, maar met het betalen van rente. De opzet
van de Wet inkomstenbelasting 2001 brengt dan met zich mee dat een dergelijk
bijgeleend bedrag niet langer in verband kan worden gebracht met de eigen
woning, en dus zal moeten doorschuiven naar box 3. De rente die op dat bijgeleende
bedrag betrekking heeft, zal derhalve niet meer bij de eigen woning in aftrek
kunnen worden gebracht. Dit uitgangspunt geldt voor (rente die betrekking
heeft op) alle tussen 1 januari 1996 en 31 december 2000 bijgeleende bedragen
die zijn aangewend om rente te betalen. Op de kwalificatie van rente die voor
1 januari 1996 is bijgeleend, wordt op grond van artikel 3.6.11, achtste lid,
niet meer teruggekomen. Een en ander heeft ook gevolgen – de leden van
de fractie van het CDA refereren daar aan – voor belastingplichtigen
met een zogenoemde lage lasten hypotheek.De lage lasten hypotheek is een hypotheekvorm waarbij maandelijks een
deel van de verschuldigde rente niet uit eigen middelen wordt betaald, maar
rentedragend bij de hoofdsom wordt geschreven. Doordat zowel de uit eigen
middelen betaalde rente als de bijgeschreven rente aftrekbaar is, zijn de
netto lasten die uit een dergelijke hypotheekvorm voortvloeien gering. Als
voorbeeld kan worden genoemd een situatie waarbij 7,5% rente verschuldigd
is die tegen een marginaal tarief van 60% wordt afgetrokken. In dat geval
zal in nettotermen 3% van de openstaande schuld moeten worden betaald. Indien
contractueel is vastgelegd dat van de verschuldigde rente ad 7,5% bijvoorbeeld
2,25% bij de hoofdsom mag worden geschreven, zal de last van de hypotheek
in nettotermen per saldo teruglopen tot (3% – 2,25%) 0,75%. Wel zal
aan het einde van de looptijd door de stijgende hoofdsom een groter bedrag
moeten worden afgelost. Daarin wordt veelal voorzien door middel van een (geheel
of grotendeels belastingvrije) uitkering uit een kapitaalverzekering. Voor
die kapitaalverzekering dient dan in vergelijking met een reguliere hypotheek
wel een wat hogere premie te worden betaald omdat aan het einde van de looptijd
een hoger bedrag nodig is om de lening te kunnen aflossen). Omdat dergelijke
hypotheekvormen destijds vanuit fiscaal-technisch en beleidsmatig oogpunt
niet wenselijk werden geacht, is door middel van een besluit aangegeven dat
de goedkeuring voor een dergelijke hypotheekvorm met ingang van 1 juni 1987
zou vervallen (vanaf die datum zou de aftrek van – periodiek –
bijgeschreven rente vervallen). Deze aanscherping zou echter niet gelden voor
op dat moment al lopende contracten.De ingrijpende herziening van de inkomstenbelasting die gestalte krijgt
in de Wet inkomstenbelasting 2001 bevat, als een van de vele onderdelen, onder
meer een beperkte herijking van de criteria op basis waarvan wordt bepaald
of verschuldigde rente bij de eigen woning in aftrek kan worden gebracht.
Deze nieuwe fiscale spelregels krijgen vanaf 1 januari 2001 een algemene
gelding; in uitzonderingen is, gelet ook op het karakter van de eigenwoningregeling,
bewust niet voorzien. Anders dan deze leden menen wij dat met het achterwege
laten van uitzonderingen geen inbreuk wordt gemaakt op specifieke toezeggingen
die in het verleden – met betrekking tot de lage lasten hypotheek –
zijn gedaan.De leden van de fractie van de PvdA hebben enkele vragen gesteld over
de zogenoemde 30-jaarsperiode, op grond waarvan rente die betrekking heeft
op leningen die zijn aangegaan ter zake van aankoop, onderhoud of verbetering
van een eigen woning in aftrek kunnen worden gebracht. Deze leden refereren
in dat verband aan het feit dat partners zelf kunnen kiezen wie de hypotheekrente
in aftrek brengt en vragen in het verlengde daarvan of ingeval van uit elkaar
gaan voor de partner die tot dan toe geen rente in aftrek heeft gebracht,
de periode van 30 jaar waarin recht bestaat op aftrek aanvangt op het moment
van uit elkaar gaan of dat de periode waarin de ex-partner rente in aftrek
heeft gebracht ook moet worden meegeteld. Naar aanleiding van deze vraag wordt
het volgende opgemerkt. Op het moment dat partners uit elkaar gaan, zullen
er onder meer afspraken gemaakt worden over wie er in de eigen woning blijft
wonen en op welke wijze de financiering daarvan zal worden voortgezet. Ter
illustratie het volgende voorbeeld.Partner A en partner B kopen een eigen woning ter waarde van f 300 000.
Dit bedrag wordt geheel gefinancierd met een hypotheek. Na 10 jaar besluiten
zij uit elkaar te gaan. Op dat moment heeft de woning een waarde van f 400 000.
De fiscale gevolgen daarvan hangen af van de afspraken die beide partners
met elkaar maken.Stel dat wordt afgesproken dat de woning, inclusief de gehele schuld,
aan partner A wordt toebedeeld en voorts dat A een bedrag van f 50 000
aan B dient te betalen (de helft van de waarde van de woning, verminderd met
de daarop rustende schuld). Indien A het aan B te betalen bedrag van f 50 000
via een tweede hypotheek op de woning bekostigt, zal A na het uit elkaar gaan
een totale schuld van f 350 000 hebben. Voor de nieuwe schuld van
f 50 000, begint een nieuwe periode van 30 jaar te lopen (artikel
3.6.11, vierde lid, onderdeel c, is in dit geval niet van toepassing, omdat
na het uit elkaar gaan A geen gezamenlijke huishouding meer voert met partner
B.Wat betreft de oude schuld van f 300 000 ontstaat een ander
beeld. De wijze waarop A en B de betaalde hypotheekrente in het verleden fiscaal
hebben verwerkt speelt daarbij een belangrijke rol.– Indien A gedurende de gehele samenleefperiode de rente over de
volledige hypothecaire schuld van f 300 000 in aftrek heeft gebracht,
resteert voor A na het uit elkaar gaan nog een periode van 20 jaar waarin
de rente op deze schuld van f 300 000 aftrekbaar is.– Indien A en B gedurende de gehele samenleefperiode elk de helft
van de betaalde rente in aftrek hebben gebracht, wordt de lening van f 300 000
voor de toepassing van de 30-jaarsperiode in twee delen gesplitst. Enerzijds
een bedrag van f 150 000 ter zake waarvan A reeds 10 jaar lang rente
in aftrek heeft kunnen brengen. Voor dit deel van de lening resteert derhalve
nog een aftrekperiode van 20 jaar. Anderzijds een bedrag van (eveneens) f 150 000.
Deze lening kan voor A als een «nieuwe» lening worden gekwalificeerd,
omdat dit deel van de lening samenhangt met het toedelen van het gedeelte
van de eigen woning dat aan B toebehoorde en B de rente over dat bedrag gedurende
de samenleefperiode in aftrek heeft gebracht. In dat geval zal
A over dit bedrag van f 150 000 de rente nog 30 jaar kunnen aftrekken;– Indien B gedurende de gehele samenleefperiode de rente over de
volledige hypothecaire schuld van f 300 000 in aftrek heeft gebracht,
vangt voor A de periode van 30 jaar pas na het uit elkaar gaan aan.De leden van de fractie van de PvdA vragen voorts aandacht voor de concrete
uitwerking van de 30-jaarsmaatregel. Deze leden signaleren terecht dat ingeval
een hypothecaire lening volledig wordt gestuit – hetgeen zich kan voordoen
indien de «oude» eigen woning is verkocht, de opbrengst daarvan
is gebruikt om de hypotheek af te lossen en het voornemen bestaat om ter gelegenheid
van de aankoop van een nieuwe eigen woning de afgeloste hypotheek weer op
te nemen – de 30-jaarsperiode wordt onderbroken. Anders dan deze leden
menen, loopt de looptijd van de hypotheek niet ononderbroken door indien een
eerder afgelost deel weer wordt opgenomen ter bekostiging van een verbouwing.
Voor een lening die wordt opgenomen in verband met onderhoud of verbetering
van de eigen woning, vangt een nieuwe periode van 30 jaar aan. Daarbij is
niet van belang of het gaat om een nieuwe lening in de vorm van bijvoorbeeld
een tweede hypotheek, of om het opnieuw opnemen van een eerder afgelost deel
van de (eerste) hypotheek. Ter voorkoming van mogelijk misverstand wordt opgemerkt
dat het opnieuw opnemen van een eerder afgelost deel van een lening alleen
dan tot rente-aftrek en tot een nieuwe 30-jaarsperiode kan leiden indien het
opnieuw opgenomen bedrag daadwerkelijk wordt aangewend voor (aankoop,) onderhoud
of verbetering van de eigen woning. De door deze leden genoemde voorbeelden,
hebben de volgende gevolgen.Voorbeeld 1Belastingplichtige X heeft een aflossingsvrije hypotheek van f 150 000.
In 2002 wint hij de postcodeloterij en lost hij f 100 000 af. In
2017 later ontstaat de noodzaak het huis aan te passen aan de opgetreden invaliditeit
van betrokkenen. Indien in dat geval een nieuwe hypotheek wordt opgenomen
van f 50 000 om een verbouwing te bekostigen, zal voor deze nieuwe
lening in 2017 de 30-jaarsperiode aanvangen, zodat de rente op dat bedrag
aftrekbaar is tot uiterlijk 2047.Voorbeeld 2In 2001 wordt ter zake van de aankoop van een eigen woning een eerste
hypotheek opgenomen van f 125 000. Vervolgens wordt in 2009 ter
bekostiging van een verbouwing een tweede hypotheek opgenomen van f 75 000.
Tot slot wordt in 2017 een derde hypotheek van f 50 000 opgenomen.
Stel dat in 2020 een bedrag van f 100 000 wordt afgelost. De fiscale
gevolgen zijn dan aldus.– De rente die betrekking heeft op de in 2001 opgenomen hypotheek
van f 125 000 is aftrekbaar tot uiterlijk 2031;– De rente die betrekking heeft op de in 2009 opgenomen hypotheek
van f 75 000 is aftrekbaar tot uiterlijk 2039;– Of de rente die betrekking heeft op de in 2017 opgenomen hypotheek
van f 50 000 bij de eigen woning in aftrek kan worden gebracht,
hangt af van de vraag of dit bedrag daadwerkelijk is gebruikt ter zake van
de financiering van aankoop, onderhoud of verbetering van de eigen woning.
Indien dat het geval is, zal de rente tot uiterlijk 2047 aftrekbaar zijn.
Indien dat niet het geval is, zal sprake zijn van een schuld die in mindering
kan worden gebracht op de grondslag waarover de vermogensrendementsheffing
wordt berekend.– Het antwoord op de vraag aan welke hypotheek dat het in 2020 afgeloste
bedrag van f 100 000 moet worden toegerekend, zal primair afhankelijk
zijn van wat de belastingplichtige zelf wenselijk acht. Zo zou hij er voor
kunnen opteren om dit bedrag toe te rekenen aan de eerste hypotheek,
omdat ter zake van die hypotheek reeds 19 jaar rente-aftrek is genoten. Daarentegen
zou hij er ook voor kunnen kiezen – mede afhankelijk van het antwoord
op de vraag of de rente op die lening aftrekbaar is – de derde hypotheek
af te lossen.Vervolgens vragen de leden van de fractie van de PvdA om, aan de hand
van het volgende voorbeeld, een precieze uiteenzetting te geven van de situatie
die ontstaat indien na (echt)scheiding een van de partners in het huis blijft
wonen en de andere partner «uitkoopt».VoorbeeldOt en Sien woonden samen in een huis met een gezamenlijke hypotheek van
f 300 000. In 1999 wordt de relatie verbroken. Het huis is op dat
moment f 600 000 waard. Sien blijft in het huis wonen en verhoogt
de hypotheek tot f 600 000. Zij geeft Ot zijn deel van de waardetoename
en verbouwt het huis naar haar inzichten.Vanaf 2001 is de fiscale situatie van Ot en Sien als volgt. Indien
ervan wordt uitgegaan dat Ot en Sien ieder voor de helft de woning in eigendom
hielden, betekent de uitkoop van Ot dat Sien eigenaar wordt van de helft van
de woning die in eerste aanleg aan Ot toebehoorde. De tijdens de bezitsperiode
gerealiseerde waardestijging van de woning in 1999 bedroeg f 300 000,
waarvan de helft toekomt aan Ot. Deze f 150 000 is derhalve aangewend
voor de verwerving van het restant van de eigendom van de eigen woning. De
rente die betaald wordt over dit bedrag is aftrekbaar. Indien Sien de overige
f 150 000 aanwendt voor de verbouwing, is dat deel van de hypotheekverhoging
aangewend voor verbetering of onderhoud van de eigen woning, en is ook de
rente die over dat bedrag wordt betaald aftrekbaar.Gelet op de zojuist beschreven fiscale behandeling, vragen de leden van
de fractie van de PvdA of het nog verschil maakt of de in het voorbeeld beschreven
situatie zich zou voordoen voor of na 1995 en of het verschil maakt of de
situatie zich thans zou voordoen of na inwerkingtreding van de Wet inkomstenbelasting
2001.Ook vragen deze leden of het verschil maakt of Ot en Sien op het moment
van uit elkaar gaan getrouwd zijn geweest of samenwoonden en tot slot of het
verschil maakt of Sien de lopende hypotheek verhoogt of dat zij een volledig
nieuwe hypotheek van f 600 000 op haar huis laat vestigen en daarmee
de oude hypotheekschuld van f 300 000 aflost.In zijn algemeenheid kan met betrekking tot deze vragen worden opgemerkt
dat voor de fiscale behandeling van de hypotheekrente per 2001 wordt gekeken
of de rentebetalingen verband houden met (hypotheek)schulden die zijn aangegaan
ter financiering van aankoop, onderhoud of verbetering van de eigen woning.
Is dat het geval, dan is deze rente aftrekbaar. Dat wil zeggen dat het moment
waarop een dergelijke schuld is aangegaan, noch de samenlevingsvorm tussen
partners als zodanig relevant is voor de vraag of de hypotheekrente aftrekbaar
is onder de werking van de Wet op de inkomstenbelasting 2001.Hetzelfde geldt voor de wijze waarop de overwaarde van de eigen woning
ten gelde wordt gemaakt, omdat zowel bij een verhoging van een lopende hypotheek
als bij een aflossing op een oude hypotheek door middel van een nieuwe hypotheek,
waarbij feitelijk (een deel van) de nieuwe hypotheek als schuldvernieuwing
is aan te merken, bezien wordt waarvoor de lening daadwerkelijk is gebruikt.Overigens wordt opgemerkt, in antwoord op de concrete casus, dat schulden
die zijn aangegaan vóór 2001 en betrekking hebben op de eigen
woning, voor de toepassing van de 30-jaarstermijn geacht worden te zijn aangegaan per 2001. Hierdoor begint voor deze schulden vanaf 2001
de 30-jaarstermijn te lopen, ongeacht het aantal jaren dat «oude»
hypotheekschulden reeds gelopen hebben.De leden van de fractie van de PvdA merken tot slot op dat zich een situatie
kan voordoen waarbij een belastingplichtige tijdelijk is aangewezen op de
bijstand en wordt gehouden een krediethypotheek te vestigen op de eigen woning.
Over deze hypotheek zal natuurlijk rente moeten worden betaald. Zodra daarna
weer inkomen uit arbeid wordt verkregen zal de hypotheek weer worden afgelost.
Waar de hypotheek een consumptief karakter heeft – zo veronderstellen
de leden van de fractie – is de rente niet aftrekbaar. De leden van
de fractie vragen of het mogelijk zou zijn de rente voor een krediethypotheek,
waar deze door de overheid «verplicht» wordt gevestigd, van de
belasting aftrekbaar te houden.Zoals reeds hiervoor is opgemerkt, is financieringsrente alleen nog aftrekbaar
indien deze verband houdt met aankoop, onderhoud of verbetering van de eigen
woning. Het opnemen van een krediethypotheek leidt tot het ontstaan van een
schuld die als zodanig geen verband houdt met aankoop, onderhoud of verbetering
van de eigen woning. Ook onder de werking van de huidige Wet op de inkomstenbelasting
1964 wordt een dergelijke schuld niet bij de eigenwoningregeling in aanmerking
genomen, omdat het een schuld betreft met een consumptief karakter. Evenmin
als onder de Wet op de inkomstenbelasting 1964 zal onder de Wet inkomstenbelasting
2001 een krediethypotheek in aanmerking kunnen worden genomen bij de eigenwoningregeling.De leden van de fractie van D66 stellen de verduidelijking die zij hebben
gekregen omtrent de fiscale behandeling van hypotheken op prijs. Wel vragen
de leden zich nog af vanaf welk moment de 30-jaarstermijn begint te lopen
voor bestaande hypotheken. In dat licht vragen de leden wat de precieze betekenis
is van de in de Invoeringswet Wet IB 2001 opgenomen bepaling dat bestaande
hypotheekschulden die zijn aangegaan ter verwerving van een eigen woning geacht
worden te zijn aangevangen op 1 januari 2001. De leden van de fractie van
D'66 vragen of dit betekent dat op een hypotheek op een bestaand huis waarvan
de aflossing niet geregeld is, de rente tot 2031 aftrekbaar blijft. Bovendien
vragen zij of dat anders is wanneer een aan het huis gekoppelde levensverzekering
voor 2031 uitkeert maar na onderling overleg tussen verzekeraar en verzekeringsnemer
niet gebruikt wordt voor aflossing van de hypotheekschuld. De leden van de
fractie vragen tot slot of de looptijd van de levens- of kapitaalverzekering
daarbij nog van gewicht is.Zoals hiervoor reeds is aangegeven regelt de in de Wet inkomstenbelasting
2001 opgenomen 30-jaarstermijn dat de rente op een lening die is aangegaan
ter verwerving van de eigen woning aftrekbaar is gedurende een termijn van
maximaal 30 jaren. Door het opnemen van de bepaling dat bestaande hypotheekschulden
geacht worden te zijn aangegaan per 1 januari 2001, wordt voorkomen dat
belastingplichtigen achteraf geconfronteerd zouden worden met een reeds gedeeltelijk
verlopen termijn, waardoor belastingplichtigen in financiële problemen
zouden kunnen raken. Belastingplichtigen met een lopende hypotheek op een
bestaand huis kunnen derhalve in beginsel tot 2031 hun rentebetalingen aftrekken.Over de situatie waarin een aan het huis gekoppelde levensverzekering
voor 2031 uitkeert maar na onderling overleg tussen verzekeraar en verzekeringsnemer
niet gebruikt wordt voor aflossing van de hypotheekschuld, kan het volgende
worden opgemerkt. Onder de Wet IB 2001 bestaat de mogelijkheid naast de hypotheekschuld
een (gemengde) kapitaalverzekering af te sluiten waarvan de uitkering –
mits aan de wettelijke voorwaarden wordt voldaan – is vrijgesteld. Een
van de voorwaarden is dat de uitkering gebruikt wordt voor de
aflossing van de hypotheekschuld. Voor zover een vrijgestelde uitkering aangewend
wordt voor aflossing, is vanzelfsprekend geen renteaftrek meer mogelijk. Indien
echter niet aan deze voorwaarde wordt voldaan – bijvoorbeeld omdat de
verzekeringsnemer het geld voor andere doeleinden aanwend – is de uitkering
niet vrijgesteld, maar progressief belast in box I. Als de aflossing achterwege
is gebleven, blijft de hypotheekrenteaftrek wel in stand. De looptijd van
de levens- en kapitaalverzekering is daarbij niet van belang.De leden van de fractie van GroenLinks vragen of het kabinet de logica
kan uitleggen die er zou bestaan tussen het feit dat het huurwaardeforfait
wordt afgetopt en de aftrekbaarheid van de hypotheekrente niet. Ook de leden
van de fracties van de RPF, het GPV en de SGP stellen hierover een vraag.Voorts vragen de leden van de RPF, het GPV en de SGP of de regering het
gevoel van gêne deelt hierover waaraan D. Wolfson uiting gaf in Socialisme
en Democratie, 57 (2000), blz. 60.Het beginsel dat ten grondslag ligt aan de aftopping van het eigenwoningforfait
is dat het voordeel uit eigen woning niet blijft stijgen bij een toenemende
waarde van de woning. Dit is een gegeven dat feitelijk kon worden vastgesteld
door te kijken naar de gevraagde huurprijzen van steeds duurdere huizen. Dit
beginsel werd toentertijd in het huurwaardeklassensysteem tot uitdrukking
gebracht door het beperkte aantal waardeklassen. Dit beginsel is overeenkomstig
het regeerakkoord in dit wetsvoorstel gehandhaafd. Met betrekking tot de kosten
geldt dit evenwel niet. De kosten (de renten van de schuld die is aangegaan
ter verwerving de woning) nemen daarentegen wel degelijk toe bij een hogere
hypotheek. Er is dan ook geen reden om die kosten niet in de aftrek toe te
laten.Het gevoel van gêne waaraan de heer Wolfson uiting gaf in Socialisme
en Democratie betreft het bevestigen van geprivilegeerde posities. Als voorbeeld
hiervan noemt de heer Wolfson «de bijtelling van het huurwaardeforfait
voor de inkomstenbelasting aan een maximum moeten binden, maar dat de hypotheekrenteaftrek
die daartegenover staat eindeloos moet doorlopen». Het door de heer
Wolfson ter illustratie gekozen voorbeeld is ons inziens niet terecht. De
eigenwoningregeling ziet niet op het in stand houden van een privilege maar
geeft uitvoering aan een gekozen systematiek binnen de fiscale wetgeving die
de voordelen belast en de daarop drukkende kosten in aftrek toelaat.De Nederlandse Orde van Belastingadviseurs (de Orde) constateert in haar
brief van 10 maart 2000 dat de behandeling van de uitvoering van een vruchtgebruiktestament
grote wijzigingen ondergaat in de Wet inkomstenbelasting 2001. De Orde is
van mening dat vanwege het feit dat de waarde van de blote eigendom in de
vermogensrendementsheffing wordt betrokken, met name voor de blote eigenaren
(de kinderen) onder het regime van de Wet inkomstenbelasting 2001 een verzwaring
optreedt. De Orde pleit ervoor om de blote eigendom die krachtens erfrecht
is ontstaan buiten de vermogensrendementsheffing te laten. De leden van de
D66-fractie vragen om een reactie hierop.Het feit dat de krachtens een vruchtgebruiktestament verkregen blote eigendom
in de grondslag van de forfaitaire rendementsheffing valt, vloeit voort uit
de wetsfictie dat tot de rendementsgrondslag behorende vermogensbestanddelen
geacht worden rendement in economische zin op te leveren. Dit geldt ook voor
blote eigendommen. De blote eigenaar geniet immers jaarlijks een stukje van
de aangroei van zijn blote eigendom naar de volle waarde van het vermogensbestanddeel.
Dit is niet anders als het gaat om krachtens erfrecht opgekomen blote eigendommen.Daarnaast moet worden bedacht dat als krachtens erfrecht de (volle) eigendom
wordt verkregen, bijvoorbeeld door scheiding en deling van de nalatenschap,
de verkrijgende erfgenaam het betrokken vermogensbestanddeel, voorzover deel
uitmakend van box III, ook voor de volle waarde moet opnemen in de grondslag
van de vermogensrendementsheffing. Het ligt dan ook niet voor de hand om ingeval
krachtens erfrecht de volle eigendom wordt gesplitst in blote eigendom versus
vruchtgebruik, de blote eigenaar wel vrij te stellen van de vermogensrendementsheffing.4.3.2 Tweede eigen woningDe leden van de fractie van het CDA merken op dat het bezitten van een
flat in de werkomgeving vanuit de invalshoek van bevordering van employability
en arbeidsmobiliteit niet fiscaal gefacilieerd lijkt te worden.In het nieuwe belastingstelsel 2001 is de fiscale behandeling van de eerste
eigen woning overeenkomstig het regeerakkoord gehandhaafd. In de Wet inkomstenbelasting
2001 is de regeling bewust beperkt tot een echte eigen woning die een belastingplichtige
tot hoofdverblijf dient. Per belastingplichtige, inclusief de personen die
tot zijn huishouden behoren, kan slechts één woning voor hem
als centrale levensplaats dienen. In de Memorie van toelichting is in dit
verband ook uitdrukkelijk vermeld dat een belastingplichtige die in het kader
van zijn werk ook een pied à terre aanhoudt in zijn directe werkomgeving,
voor de toepassing van deze regeling maar één eigen woning heeft.
Andere woningen zullen in de Wet inkomstenbelasting 2001, ongeacht het gebruik
dat van die woningen wordt gemaakt, worden belast in box III.De leden van de fractie van de PvdA informeren wanneer is sprake van een
tweede huis? Als de aansluiting op riolering, water en elektriciteit doorslaggevend
is, wordt dan niet gevreesd dat de bezitters van vakantie-achtige optrekjes
zoals stacaravans, «huisjes» op volkstuintjes en woonbootjes de
aansluiting op de riolering en dergelijke zullen tegenhouden, zulks met schade
voor het oppervlaktewater?«Tweede woningen» die onroerend zijn, vallen per definitie
in de grondslag van het forfaitaire rendement. Voor «tweede woningen»
die roerend zijn, geldt dit in uitzonderingsgevallen. Met betrekking tot bijvoorbeeld
een stacaravan kan niet zonder meer een eenduidig antwoord worden gegeven
op de vraag of dit een roerende dan wel een onroerende zaak is. De feitelijke
omstandigheden zijn namelijk van doorslaggevend belang voor de beantwoording
van deze vraag. Volgens vaste jurisprudentie is met name het gegeven of de
stacaravan, het huisje of de bungalow duurzaam met de grond is verenigd, bepalend
voor de vraag of het bouwsel als een roerende dan wel onroerende zaak moet
worden aangemerkt. Aansluiting op het elektriciteitsnet, de riolering, de
waterleiding en dergelijke geven daarentegen een indicatie maar zijn niet
beslissend. Woonboten daarentegen zijn in beginsel naar aard roerende zaken
ook hier los van de aansluiting op de riolering. Wij vrezen dan ook niet de
door de leden van de fractie van de PvdA geschetste gevolgen.De leden van de fractie van de PvdA vragen helderheid met betrekking tot
de situatie dat de (ver)bouw van een vakantie-achtig optrekje zoals een huisje
op een volkstuintje of een stacaravan die gefinancieerd is door middel van
een hypotheek op de eigen woning. Moeten belastingplichtigen over een dergelijk
bezit vermogensrendementheffing betalen?Een belastingplichtige zal immer voor een «tweede woning»
in de vermogensrendementheffing worden betrokken als de woning wordt aangemerkt
als een onroerende zaak. Als de «tweede woning» een roerende
zaak is, zal deze woning slechts bij uitzondering in de heffing worden betrokken.
Voor het onderscheid tussen onroerende en roerende zaken zij verwezen naar
het antwoord op de voorgaande vraag. Een«tweede woning» die deel
uitmaakt van de grondslag van het forfaitaire rendement wordt in de heffing
betrokken op basis van de waarde van deze «tweede woning» verminderd
met de waarde van de (hypothecaire) schuld die is aangegaan ter verwerving
van die woning. Daarbij is niet relevant of die schuld gevestigd is door middel
van hypotheek op deze woning of anderszins, zoals bijvoorbeeld via tweede
hypotheek op de eerste eigen woning.De leden van de fractie van de PvdA hebben de bewindslieden gevraagd naar
welke waarde een woning, die als tweede woning in gebruik is, in aanmerking
wordt genomen indien deze woning gelegen is op grond die voor 75 jaar in erfpacht
is verkregen tegen een zeer lage vaste jaarlijkse canon en welke na afloop
van genoemde 75 jaar vervalt aan de grondeigenaar. De fractie vraagt of de
waarde voor de forfaitaire rendementsheffing afgeleid wordt van de WOZ-waarde
of van de tot nu toe gehanteerde lage en dalende waarde die het huis thans
heeft voor de vermogensbelasting. Het verschil in WOZ-waarde en waarde in
het economische verkeer kunnen immers fors uiteen lopen. Ook vraagt de fractie
wat de waarde is van de grond voor de eigenaar die tot het moment dat de erfpachtovereenkomst
afloopt, een te verwaarlozen rendement heeft van zijn bezit. Bovendien vraagt
de fractie naar welke waarde woonboten die aangemerkt kunnen worden als woning,
anders dan eigen woning, in aanmerking worden genomen.Uitgangspunt is dat een woning, waaronder kan worden begrepen een woonboot,
die niet in gebruik is als eigen woning, geplaatst wordt in box III. Tot deze
categorie woningen kunnen worden gerekend de zogenoemde tweede woningen. Deze
woningen worden in aanmerking worden genomen naar de waarde in het economische
verkeer. Om uitvoeringstechnische redenen wordt deze hoofdregel nader ingevuld
voor zover het gaat om box III-woningen die een belastingplichtige in belangrijke
mate ter beschikking staan. Deze woningen worden naar de WOZ-waarde in de
rendementsgrondslag betrokken. Staat de tweede woning die gelegen is op erfpachtgrond
de belastingplichtige in belangrijke mate ter beschikking, dan wordt de woning
derhalve naar de WOZ-waarde in aanmerking genomen. Staat de woning echter
de belastingplichtige niet in belangrijke mate ter beschikking, dan geldt
de hoofdregel te weten de waarde in het economische verkeer. Daarbij is overigens
de waardering voor de huidige vermogensbelasting minder relevant, gelet op
het karakter van de vermogensrendementsheffing waarbij de vermogensinkomsten worden benaderd.De grond die in erfpacht is uitgegeven vormt een onroerende zaak die wordt
gerekend tot de grondslag van de forfaitaire rendementsheffing. Zoals voor
alle vermogensbestanddelen die behoren tot de rendementsgrondslag geldt, wordt
het forfaitaire rendement gesteld op 4% van de waarde in het economische verkeer
van deze bestanddelen. In deze waarde in het economische verkeer is met betrekking
tot genoemde woning vanzelfsprekend verwerkt de jaarlijks dalende last van
het erfpachtrecht.De leden van de fractie van de PvdA zijn van mening dat het juist is de
waarde van een tweede woning, ingeval de woning wordt verhuurd, niet zonder
meer vast te stellen op de WOZ-waarde. De (WOZ-)waarde van woningen kan bij
een stijgende woningmarkt aanzienlijk sneller stijgen dan een fatsoenlijk
verhuurder de huur kan laten stijgen. Deze leden vragen of zij het verkeerd
zien als zij stellen dat ouderen die hun «pensioen»
ontlenen aan de verhuur van een woning relatief steeds rijker worden maar
in absolute zin steeds armer. De tragiek is – zo stellen deze leden –
in dergelijke gevallen dat deze ouderen moeten leven van hun armoede en eventuele
nabestaanden (en de fiscus) zullen profiteren van de rijkdom bij het verkrijgen
van de nalatenschap.Het doet ons genoegen dat de leden van de fractie van de PvdA zich kunnen
verenigen met de keuze woningen die worden verhuurd overeenkomstig de hoofdregel
te waarderen op basis van de waarde in het economische verkeer.De door deze leden geschetste kwestie dat de waarde van woningen bij een
stijgende woningmarkt aanzienlijk sneller stijgend is dan een fatsoenlijke
verhuurder de huur kan laten stijgen en het daaraan door deze leden verbonden
gevolg dat ouderen die inkomen ontlenen aan de verhuur van een woning dus
relatief steeds rijker maar in absolute zin steeds armer worden, doet zich
ons inziens niet voor.Als het rendement van een dergelijke verhuurde woning zou gaan dalen ten
gevolge van het effect dat de stijgende woningmarkt de huurontwikkeling overtreft
dan vindt dat weer zijn weerslag in de verkoopprijs van die woning. Bij verhuurde
panden is de waarde immers bepaald door (de contante waarde van) de huuropbrengsten.
Omdat de heffing van het forfaitaire rendement plaats vindt op basis van de
waarde in het economische verkeer welke overeenstemt met de verkoopprijs van
de woning corrigeert het systeem dus in meer of mindere mate zichzelf.De leden van de fractie van GroenLinks merken op dat er nogal wat onrust
is ontstaan bij de eigenaren van recreatiewoningen en volkstuinders, aangezien
zij vrezen dat hun bezit als vermogen wordt aangemerkt, waarover dan forfaitair
rendement wordt geheven. Hoewel er een vrijstelling is van f 37 500
per belastingplichtige, blijkt dit niet overal even bekend te zijn. Deze leden
verzoeken zorg te dragen voor een adequate voorlichtingsbeleid naar deze groep.
Voorts merken zij op dat er sprake is van verschillend woordgebruik in dezen.
Regelmatig wordt er gesproken van «tweede woning». Veel bezitters
van een recreatiewoning cq. volkstuin huren hun «eerste woning»,
zodat voor hen de woning op de volkstuin hun «eerste woning» is.
Deze leden vragen of dit tot de conclusie leidt dat de «eerste eigen
woning» automatisch in box I valt, ook als het een recreatiewoning,
stacaravan of huisje op een volkstuin betreft?Met betrekking tot het wetsvoorstel Wet inkomstenbelasting 2001 kunnen
wij de leden van de fractie van GroenLinks verzekeren dat als het voorstel
tot wet is verheven ter zake van de verschillende onderdelen daarvan voor
een adequate voorlichting zal worden zorggedragen. Daarbij zal aan een recreatiewoning,
waarvoor een geheel nieuwe systematiek gaat gelden, de nodige aandacht worden
besteed.Met betrekking tot het begrip «tweede woning» merken wij op
dat in het spraakgebruik maar ook in toelichtende verklaringen bij dit voorstel
van wet het begrip «tweede (eigen) woning» wordt gebruikt om het
onderscheid aan te duiden tussen een eigen woning die de belastingplichtige
als hoofdverblijf ter beschikking staat en een woning die de belasting niet
als hoofdverblijf ter beschikking staat, zoals bijvoorbeeld een recreatiewoning.
Bij genoemd onderscheid is het dan ook niet van belang of de woning die de
belastingplichtige als hoofdverblijf ter beschikking staat een eigen woning
of een huurwoning is. Een recreatiewoning zal niet als eigen woning in box
I kwalificeren, omdat niet wordt voldaan aan de voorwaarde dat de woning de
belastingplichtige anders dan tijdelijk als hoofdverblijf ter beschikking moet staan.4.3.3 KapitaalverzekeringDe leden van de fractie van het CDA vragen wat de fiscale gevolgen zijn
bij een kapitaalverzekering eigen woning als beide partners gelijktijdig overlijden.
Zij doen de suggestie om de uitkeringen toe te rekenen aan de boedel en daarmee
aan de overleden partners. De kinderen hoeven dan geen gebruik te maken van
hun eigen vrijstelling. Voorts vragen zij of het ingeval van twee verzekeringnemers
(man en vrouw) nog uitmaakt of de lening door één van beiden
is aangegaan.Naar aanleiding van deze vragen wordt het volgende opgemerkt. Eén
van de uitgangspunten van het in de Wet inkomstenbelasting 2001 opgenomen
regime voor kapitaalverzekeringen eigen woning is dat belastingplichtigen –
indien aan bepaalde voorwaarden wordt voldaan – aanspraak kunnen maken
op een vrijgestelde uitkering. Elke belastingplichtige heeft gedurende zijn
of haar leven eenmalig recht op een vrijgestelde uitkering van in beginsel
maximaal € 121 500 (f 267 751). Indien een belastingplichtige
meer dan één kapitaalverzekering eigen woning heeft, dienen
de daaruit genoten uitkeringen voor de toetsing aan dit maximum bij elkaar
te worden opgeteld. Tegen de achtergrond van het feit dat elke belastingplichtige
gedurende het leven eenmalig recht heeft op een (gemaximeerde) vrijgestelde
uitkering, is in artikel 3.6.9, zesde lid, een regeling getroffen op grond
waarvan bij overlijden van een partner wordt voorzien in de mogelijkheid om
de vrijgestelde uitkering waarop de overleden partner (nog) recht zou hebben,
niet verloren te laten gaan, maar door te schuiven naar de overblijvende partner.
In de door deze leden naar voren gebrachte casus van gelijktijdig overlijden
van beide partners, zou een dergelijke doorschuiving feitelijk niet kunnen
worden geëffectueerd. Uitgangspunt blijft echter wel dat het ook in dit
geval niet de bedoeling is dat de vrijgestelde uitkering waarop de overleden
partners (nog) recht zouden hebben, verloren zouden gaan of ten koste zouden
gaan van de vrijgestelde uitkering uit een kapitaalverzekering eigen woning
waarop de erfgenamen of begunstigden recht zouden hebben. In het kader van
de voorbereiding van het wetsvoorstel technische aanpassingen inzake de belastingherziening
2001 zal op basis van het hiervoor weergegeven uitgangspunt de wettekst nogmaals
worden bezien.De leden van de fractie van het CDA vragen of het mogelijk is om de vrijstelling
voor de kapitaalverzekering eigen woning tussen partners over te dragen. In
dat geval behoeven er, zo stellen zij, op de polis geen twee verzekeringnemers
en twee begunstigden te staan.De levenslange vrijstelling is in beginsel een vrijstelling per individu,
die zich niet goed verhoudt tot een gezamenlijke vrijstelling per partnerpaar.
Voorts is van belang dat in de Wet op de inkomstenbelasting 1964 de vrijstelling
voor de uitkering bij leven ook volledig geïndividualiseerd is en ertoe
dwingt dat twee verzekeringnemers een overeenkomst sluiten en twee begunstigden
aanwijzen. De praktijk heeft zich hieraan aangepast en er zijn terzake daarvan
geen problemen bekend. Er is dus geen reden om een afwijkende systematiek
te introduceren, mede nu (het aan te passen) artikel 3.6.9, zesde lid, een
afdoende regeling voor partners bevat.De leden van de PvdA-fractie vragen hoe hoog de vrijstelling is van een
in 1975 afgesloten kapitaalverzekering met een uitkering in 2010 die gekoppeld
is aan de eigen woning ingeval er in 1975 een hypothecaire geldlening is aangegaan
en er in 1984 een aanvullende hypothecaire geldlening is afgesloten.In de beantwoording wordt verondersteld dat de polis dusdanig is vorm
gegeven dat recht bestaat op de vrijstellingen van (voor het oude recht) artikel 26a en (voor het nieuwe recht) van artikel 3.6.9. De vrijstelling
voor de kapitaalverzekering eigen woning van artikel 3.6.9 is gemaximeerd
op het één keer per leven toe te passen vrijstellingsbedrag,
genoemd in het eerste lid van dat artikel, dan wel, als dit lager is, de hoogte
van de nog niet afgeloste schulden die zijn aangegaan ter verwerving, onderhoud
of verbetering van de eigen woning. Het levenslange vrijstellingsbedrag wordt
in dit geval, omdat er sprake is van een polis van voor de Brede Herwaardering,
verhoogd met de waarde van de polis per ultimo 2000 (onderdeel AO, eerste
lid). Aangezien de onderhavige geldleningen beiden van vóór
1996 zijn, worden de leningen aangemerkt als schulden die zijn aangegaan ter
verwerving, onderhoud of verbetering van de eigen woning (artikel 3.6.11,
achtste lid). In dit geval komt de hoogte van de vrijstelling dus overeen
met het verhoogde bedrag van de levenslange vrijstelling dan wel – indien
lager – de hoogte van de gezamenlijke hypotheekschulden.Voorts vragen deze leden hoe hoog de vrijstelling is als de kapitaalverzekering
niet wordt gekoppeld aan de eigen woning. In dat geval wordt de rente die
is aangegroeid tot 2001 vrijgesteld. De rente die nadien aangroeit is vrijgesteld
in box III voor zover de polis een waarde van f 272 000 niet te
boven gaat.Tenslotte vragen deze leden op basis van een casus om een uitwerking met
bedragen. In 1975 is een hypothecaire geldlening aangegaan tot een bedrag
van f 300 000. De kapitaalverzekering heeft een looptijd van 35
jaar en een verzekerde uitkering van f 400 000. De waarde van deze
polis op 1 januari 2001 is f 270 000 en de tot op dat moment
betaalde premies f 172 000. De aanvullende hypothecaire geldlening
van 1984 is een bedrag van f 75 000. Als de kapitaalverzekering
per 1 januari 2001 gekoppeld wordt aan de eigen woning wordt de één
keer per leven toe te passen vrijstelling verhoogd met de waarde per die datum
van in casu f 270 000. De vrijstelling is dan (afgezien van indexatie)
f 267 751, vermeerderd met f 270 000, ofwel f 537 751.
De uitkering in 2010 van f 400 000 valt, als aan de voorwaarden
wordt voldaan, onder de vrijstellingsregeling van artikel 3.6.9. De uitkering
is in dit geval niet geheel vrijgesteld omdat de nog niet afgeloste schulden
ter zake van de eigen woning in totaal een omvang van f 375 000
hebben. Als de rente 40% van de uitkering is, dan is in dit geval (40% van
f 25 000) f 10 000 belast. Als de kapitaalverzekering
niet wordt gekoppeld aan de eigen woning, wordt deze vanaf 2001 in box
III belast. Daarvoor geldt echter een vrijstelling tot een waarde van f 272 000.
Vanaf 2001 zal er dus jaarlijks een op forfaitaire wijze berekende belasting
verschuldigd zijn over de waarde van de polis voor zover deze waarde hoger
is dan f 272 000. De rente die is aangegroeid tot 2001 wordt onder
voorwaarden vrijgesteld, te beoordelen ten tijde van de uitkering in 2010.
In casu wordt de uiteindelijke uitkering van f 400 000 op grond
van AM, derde lid, onderdeel b, gefixeerd op f 272 000. Aangezien
op grond van de huidige wettelijke regeling recht bestaat op een ongelimiteerde
vrijstelling over de uitkering, is de uitkering met inachtneming van onderdeel
AM, eerste lid, in zijn geheel vrijgesteld.5. Inkomen uit sparen en beleggen5.1 AlgemeenMet instemming nemen wij kennis van het oordeel van de leden van de fractie
van de PvdA dat de systematiek van de vermogensrendementsheffing eenvoudig
is en dat de vaststelling van het forfaitair rendement – rekening houdend
met het feit dat de grondslag waarover deze heffing wordt toegepast, zoals
spaargeld of het tweede huis, veelal eerst vanuit het netto-inkomen is vrijgemaakt –
redelijk is. Deze leden constateren dat beleggingswinsten daarmee
onderbelast lijken, maar dat daar tegenover staat dat de verliezen niet aftrekbaar
zijn en alleen leiden tot een lagere heffingsgrondslag in het volgende jaar.
Deze leden merken voorts op dat tegenover een eenvoudig systeem het nadeel
staat dat daarmee in specifieke situaties een onverwacht negatief effect zal
ontstaan, waardoor de keuze voor eenvoud hen in een aantal situaties als te
onrechtvaardig voorkomt. Wij nemen aan dat deze leden in dat verband het oog
hebben op enkele specifieke door hen elders in het verslag aan de orde gestelde
elementen van de vormgeving en de uitwerking van het forfaitaire rendement,
en niet zozeer op het algemene uitgangspunt dat daaraan ten grondslag ligt.
Wij hopen met de beantwoording van deze vragen elders in deze memorie van
antwoord de aarzelingen van deze leden op deze elementen van het forfaitaire
rendement weg te kunnen nemen.De leden van de fractie van GroenLinks hebben in Forum van 24 februari
jl. gelezen dat het volgens de minister van Financiën geen fiscale maar
economische motieven zijn geweest om het forfaitaire principe in te voeren,
omdat de economie niet mag worden verstoord. Naar aanleiding van deze uitspraak
vragen deze leden in hoeverre de nationale economieën zijn verstoord
van landen die wel een belasting op werkelijke vermogenswinsten kennen (Denemarken,
Finland, Noorwegen, Zweden, Ierland, Groot-Brittannië, Frankrijk, Luxemburg,
Portugal, Spanje, de VS). Naar aanleiding van deze vraag wordt het volgende
opgemerkt.In de huidige Nederlandse situatie laten beleggers zich bij de keuze voor
bepaalde beleggingsvormen vaak meer laten leiden door fiscale dan door economische
overwegingen. Dit leidt tot een minder efficiënte allocatie van kapitaal.
Introductie van de forfaitaire rendementsheffing draagt er toe bij dat op
de beleggingsmarkt tot een verregaande mate van neutraliteit wordt gekomen.
Elke beleggingsvorm wordt in beginsel immers op gelijke wijze behandeld doordat
het te belasten rendement 4% van de waarde van de belegging bedraagt. De vormgeving
van de belegging is daarbij dus niet meer van belang. De in ons land inmiddels
welhaast overheersende fiscaal geïndiceerde verstoring van de allocatie
van vermogen wordt daarmee weggenomen. De mate van fiscaal geïndiceerd
doch overigens irrationeel beleggingsgedrag kan per land verschillen. Daarom,
en wegens het ontbreken van empirisch materiaal, is de vraag van deze leden
niet goed te beantwoorden.De leden van de fractie van de VVD geven aan niet aanstonds in te zien
waarom negatieve vermogens in box 3 – als voorbeeld noemen deze leden
een situatie waarbij sprake is van hoge studieschulden – niet in aanmerking
worden genomen. Deze keuze hangt samen met het karakter van de voorgestelde
Wet inkomstenbelasting 2001. In het wetsvoorstel wordt een zogenoemde boxbenadering
gehanteerd. Eén van de achtergronden daarvan is te voorkomen dat per
saldo negatieve inkomsten uit vermogen in mindering kunnen worden gebracht
op andere belaste inkomensbestanddelen. Onder de werking van de huidige Wet
op de inkomstenbelasting 1964 is dit nog wel mogelijk, hetgeen in de praktijk
leidt tot een substantiële en ongewenste uitholling van de belastinggrondslag.
Tegen die achtergrond is er voor gekozen om het onderhavige wetsvoorstel een
analytisch karakter te geven. Hierdoor krijgt de fiscale behandeling van inkomsten
uit vermogen binnen de nieuwe wet een eigen en meer zelfstandige plaats. De
keuze voor het analytische karakter brengt dan met zich dat de belastingheffing
die voortvloeit uit box 3 min of meer los staat van de belastingheffing die
voortvloeit uit de boxen 1 en/of 2. Daarenboven is er voor gekozen om
binnen box 3 geen rekening meer te houden met per saldo negatieve vermogens.
Uitgangspunt van de vermogensrendementsheffing is dat iemand met zijn of haar
vermogen over een wat langere periode bezien gemiddeld een (positief) rendement van 4% moet kunnen halen. Vanuit die invalshoek past het niet om in
box 3 rekening te houden met rendementen uit per saldo negatief vermogen.
Daarbij speelt een rol dat een negatief vermogen in beginsel alleen veroorzaakt
kan worden door schulden in combinatie met de afwezigheid van (belaste) bezittingen
of schulden die de hoogte van de waarde van de bezittingen overschrijden.
In beide gevallen, financieringsschulden of consumptieve schulden, is het
naar ons oordeel niet gewenst om verrekenbare verliezen in box 3 te laten
ontstaan.De leden van de fractie van GroenLinks vragen ons te reageren op de stelling
dat de voorgestelde vermogensrendementsheffing vooral kleine beleggers benadeelt
en grote beleggers bevoordeelt, aangezien kleine beleggers de neiging hebben
veiliger – met minder rendement – te beleggen en grote beleggers
meer mogelijkheden hebben om forse vermogenswinsten te realiseren. Naar aanleiding
hiervan merken wij op dat inderdaad op basis van gemiddelden kan worden verwacht
dat naarmate belastingplichtigen een hoger vermogen hebben er wat meer risico
wordt genomen en dat – op grond daarvan – een wat hoger rendement
kan worden behaald. De persoonlijke wensen en voorkeuren van individuele belastingplichtigen
met betrekking tot het risicoprofiel en de samenstelling van de beleggingsportefeuille
spelen echter een belangrijker rol. In dat verband verwijzen wij voorts naar
de nota naar aanleiding van het nader verslag, waarin een passage is opgenomen
waarin wordt opgemerkt dat er vele belastingplichtigen zijn met een klein
of zelfs zonder eigen vermogen die speculeren op de beurs, terwijl er anderzijds
belastingplichtigen met veel grotere vermogens zijn – waaronder bijvoorbeeld
veel ouderen zonder pensioen – die hun vermogen geheel of gedeeltelijk
op een spaarrekening hebben staan of in obligaties hebben belegd. De verregaande
neutraliteit van de vermogensrendementsheffing laat belastingplichtige in
beginsel volledig vrij in de keuze die zij zelf willen maken met betrekking
tot de wijze waarop het vermogen rendabel wordt gemaakt. Tot slot wordt opgemerkt
dat in dit kader ook van belang is dat belastingplichtigen met een klein vermogen
een relatief groter voordeel ontlenen aan het heffingvrije vermogen dan belastingplichtigen
met een groot vermogen.De leden van de fracties van RPF-GPV en SGP refereren aan een opmerking
van minister Zalm dat de grondslag van de vermogensrendementsheffing vaak
bestaat uit geld waarover al eerder loon- of een andere vorm van belasting
is betaald. Deze leden vragen in dat verband of dit argument niet eerder van
toepassing is op een vermogensbelasting dan op een belasting over inkomen
uit vermogen. Naar aanleiding van deze vraag wordt opgemerkt dat dit argument
moet worden bezien tegen de achtergrond van het feit dat in de praktijk door
veel belastingplichtigen de totale belastingdruk op het rendement van vermogen,
zeker als dat ontstaan is uit bijvoorbeeld gespaarde netto-arbeidsinkomsten,
als zwaar wordt ervaren, en ook feitelijk in Nederland internationaal bezien
erg hoog is.De leden van de fracties van RPF-GPV en SGP vragen zich af hoe in het
nieuwe stelsel inkomsten uit geërfde auteursrechten worden belast.Het auteursrecht valt bij de erfgenamen in box III. De ontvangen royalty's
worden dus niet meer als zodanig in de heffing betrokken. Daarvoor in de plaats
komt een forfaitaire rendementsheffing over de waarde in het economische verkeer
van het auteursrecht, welke in het algemeen gebaseerd zal zijn op de contante
waarde van de te verwachten royalty's.De leden van de CDA-fractie stellen dat de voorgestelde wetgeving nu al
een negatieve invloed op de koersen van de groenfondsen heeft. Deze leden
zouden graag vernemen of de bereidheid bestaat om deze vorm van gericht beleggen
aantrekkelijk te houden, bijvoorbeeld in lijn met de gedachten die door de
Nederlandse Vereniging van Banken zijn ontwikkeld.De leden van de PvdA-fractie wijzen met name op de langjarige verplichtingen
die de beleggers in het verleden zijn aangegaan. De leden doen verder een
aantal suggesties om de regeling groen beleggen ten opzichte van de huidige
regeling te beheersen, zoals de beperking van het aantal groenverklaringen
of de invoering van een hoger plafond dan het huidige. Ook zou voor de bestaande
beleggers gedacht kunnen worden aan een overgangsmaatregel. De leden van de
PvdA-fractie geven aan erop te vertrouwen dat in de «groene notitie»
die het kabinet in voorbereiding heeft, de fiscale belemmering voor het groen
beleggen alsnog wordt opgeheven.De leden van de VVD-fractie vragen zich af hoe het kabinet denkt over
de stelling dat de positie van de zogenaamde Groenfondsen veel minder aantrekkelijk
zal worden met de invoering van de belastingherziening 2001.De leden van de D66-fractie vragen om een reactie op de brief van de Nederlandse
Vereniging van Banken. Tevens vragen deze leden of zij ervan uit kunnen gaan
dat mogelijke negatieve gevolgen in de zogenoemde veegwet (ook wel Wet technische
aanpassingen) zullen worden gecorrigeerd.De leden van de GroenLinks-fractie herinneren aan de toezegging van het
kabinet dat onderzocht zal worden of het beleggen in groenfondsen gestimuleerd
kan blijven door te sleutelen aan de maximale inleg van f 100 000.
Ook de leden van de fracties van RPF, GPV en SGP vragen hiernaar. Tevens vragen
deze leden of een verminderde aantrekkelijkheid van groen beleggen de financiering
van minder goed renderende projecten niet in gevaar zal brengen. Verder opperen
de leden de suggestie om bij de toets aan de limitering, de beleggingen die
voor 1 maart zijn gedaan niet te laten meetellen.Vrijwel alle fracties hebben aandacht gevraagd voor de verminderde interesse
van beleggers in groen beleggen die het gevolg zou zijn van de invoering van
de Wet inkomstenbelasting 2001. Ook richting kabinet hebben de zogenoemde
groenfondsen aangegeven dat momenteel een verminderde belangstelling bestaat
voor het groen beleggen. In hoeverre deze vermindering van interesse structureel
zal blijken is overigens op dit moment niet te voorspellen. Immers overeind
blijft, dat groene beleggingen tot de weinige financiële producten behoren
die binnen grenzen volledig zijn vrijgesteld van de vermogensrendementsheffing.
Daarmee is de uitgangspositie van groene beleggingen binnen het gehele spectrum
van financiële producten, ook na invoering van de vermogensrendementsheffing,
positief. Vanuit dat perspectief kunnen wij ons dan ook minder goed vinden
in de sfeer die de analyse van de Nederlandse Vereniging van Banken (NVB)
ademt. De NVB merkt op dat de relatieve positie van groene beleggingen ten
opzichte van overige beleggingen is gewijzigd. De NVB pleit er vervolgens
voor om groene beleggers te compenseren tot het niveau van de Wet inkomstenbelasting
1964. Daarmee lijkt zij de regeling groen beleggen in de Wet inkomstenbelasting
2001 geïsoleerd te beschouwen van de wijzigingen die de Wet inkomstenbelasting
2001 meer in het algemeen met zich meebrengt. Met de invoering van de Wet
inkomstenbelasting 2001 wordt gestreefd naar algehele grondslagverbreding
en tariefsverlaging. Een gevolg van dit streven is vanzelfsprekend dat de
vrijstellingen «minder waard» worden (door de tariefsverlaging),
maar ook dat de vrijstellingen die er zijn een zekere meerwaarde krijgen,
doordat er naar verhouding minder onbelaste inkomsten zijn dan onder de Wet
inkomstenbelasting 1964.Tegelijkertijd is groen beleggen een wezenlijk en
belangrijk onderdeel van de vergroening, dat mede vanwege de
brede spreiding over de sectoren (energie, landbouw, volkshuisvesting) die
plaats moet behouden. Het kabinet deelt dan ook de lijn van de verschillende
fracties dat het groen beleggen bestaansrecht heeft en past binnen het vergroeningsbeleid
dat door het kabinet gevoerd wordt. Vanuit deze optiek van vergroening ligt
het minder voor de hand om, zoals de leden van de PvdA-fractie suggereren,
het aantal groenverklaringen te beperken, omdat daarmee nieuwe milieuvriendelijke
intitiatieven niet worden gestimuleerd en nog slechts een relatief beperkte
groep van projecten in aanmerking zou kunnen komen voor financiering via de
regeling groen beleggen. De NVB heeft vervolgens in haar brief aangegeven
dat zij graag zou zien dat de vrijstelling voor maatschappelijk beleggen zou
worden opgerekt, waarbinnen groen beleggen dan weer een afzonderlijk en substantieel
maximum zou moeten krijgen. Reden hiervoor zouden de grote participaties in
groenfondsen zijn, waardoor bij een limitering van de vrijstelling op f 100 004
per belastingplichtige een deel van de ingelegde gelden niet langer onder
de vrijstelling zou vallen en dus belast zou zijn in box III. Circa 30% van
de ingelegde gelden is in handen van belastingplichtigen die meer dan f 100 000
hebben ingelegd in groenfondsen. Bij een vrijstelling van f 100 000
zou ongeveer 50% van de door deze belastingplichtigen ingelegde gelden nog
binnen de vrijstelling vallen en eveneens 50% – dat is dus ongeveer
1/6 deel van alle groene beleggingen – worden belast in box III.Anders dan in de brief van de NVB wordt gesteld, worden deze grote participaties
niet gehouden door circa 30% van de beleggers in groenfondsen, maar door circa
6% van het totaal aantal deelnemers in de groenfondsen. Dit betekent dat ongeveer
94% van de deelnemers in groenfondsen participaties bezit die kleiner zijn
dan f 100 004. Ruim 80% van de deelnemers heeft zelfs participaties
met een omvang van minder dan f 50 000. Hierop gelet, lijkt het
ons niet nodig om de vrijstelling voor groen beleggen op te rekken. Wel wordt
bezien of voor de huidige participaties, waar met name de leden van de PvdA-fractie
en de leden van de RPF-, GPV- en SGP-fracties op wijzen, overgangsrecht zou
moeten worden getroffen. Wellicht dat het gegeven dat de groene beleggingen
een gezamenlijke vrijstelling delen met overige maatschappelijke beleggingen,
nog een rol zou kunnen spelen. Op dit punt zal, mede naar aanleiding van de
door de Tweede Kamer aangenomen motie van mevrouw Giskes (Kamerstukken II,
26 727, nr. 105), nog worden teruggekomen in de aan de Tweede Kamer toegezegde
notitie over de verdere vergroening van het fiscale stelsel.Ondanks het vorenstaande begrijpt het kabinet dat de huidige ontstane
onrust onder de beleggers het groen beleggen niet ten goede komt. Omdat het
de bedoeling is om de stimulering van milieuvriendelijke projecten ook onder
de Wet inkomstenbelasting 2001 te handhaven, wordt ernaar gestreefd om een
aanvullende tegemoetkoming in de Wet inkomstenbelasting 2001 op te nemen.
Omwille van de gevergde snelheid, is ervoor gekozen om met het voorstellen
van een dergelijke tegemoetkoming niet te wachten op de Wet technische aanpassingen,
zoals de leden van D66 opperen, maar deze aanvullende tegemoetkoming reeds
in het kader van het zogenoemde ondernemerspakket op te nemen.De leden van de fracties van RPF-GPV en SGP vragen hoeveel de belastingderving
bedraagt van de huidige regeling voor groen beleggen en op basis van de voorgestelde
wet. Volgens de door de Nederlandse Vereniging van Banken verstrekte gegevens,
is er op dit moment sprake van een bedrag aan groen vermogen van f 3
miljard, waarvan ruim 0,5 miljard daadwerkelijk boven de f 100 000
uitkomt en circa 0,25 miljard boven de f 200 000. Uitgaande van
de hiervoor genoemde gegevens is met de huidige regeling een budgettair belang
van circa 50 mln gemoeid. Indien rekening wordt gehouden met
het feit, dat gehuwden samen tweemaal gebruik kunnen maken van de onder de
voorgestelde regeling geldende vrijstelling van f 100 000 per persoon,
bedraagt de derving onder de voorgestelde wet ruim 30 mln. Volledigheidshalve
merken wij verder op dat ook het budgettaire belang van andere vrijstellingen
en aftrekposten afneemt als gevolg van de voorgestelde tariefsverlaging.De leden van de fractie van D66 vragen wat de budgettaire consequenties
zouden zijn van het voorstel om de royale bedragen voor groen beleggen met
een kwart te verminderen, maar er dan ook voor te zorgen dat het beleggingsrendement
geheel is gevrijwaard van belastingheffing. Wij nemen aan dat deze leden met
dit laatste doelen op het laten vervallen van het thans voorgestelde maximum
aan vermogen (f 100 000 per persoon) waarvoor de vrijstelling voor
de forfaitaire rendementsheffing geldt. Uitgaande van de hiervoor genoemde
bedragen – een groen vermogen van 3 miljard, waarvan 0,3 à 0,4
miljard daadwerkelijk boven de vrijstelling van f 100 000 per persoon –
zou met het laten vervallen van de maximumvrijstelling een budgettaire derving
van circa 5 mln gemoeid zijn. Indien het totale groene vermogen tegelijkertijd
met een kwart zou worden verminderd – zoals deze leden kennelijk beogen –
zou het budgettaire belang van de regeling weer met 9 mln afnemen. In vergelijking
met de in het wetsvoorstel opgenomen regeling zou de budgettaire derving in
dat geval derhalve per saldo met circa 5 mln afnemen. Volledigheidshalve merken
wij op dat de door deze leden genoemde vermindering van de bedragen voor groen
beleggen naar onze mening eerst op termijn zou kunnen worden gerealiseerd.
Een vermindering lijkt immers slechts mogelijk door een beperking van de afgifte
van zogenoemde groenverklaringen. Naar wij aannemen zal ook door de leden
van de fractie van D66 niet worden gedacht aan het met terugwerkende kracht
intrekken van reeds afgegeven groenverklaringen.De leden van de PvdA-fractie hebben aandacht gevraagd voor de uitvoeringstechnische
aspecten die verbonden zijn aan de vrijstelling van bepaalde rechten, ofwel
de vrijstelling van zogenoemde begrafenisverzekeringen. Deze leden merken
op dat de vormgeving van deze vrijstelling jaarlijks een gigantische hoeveelheid
werk zal oproepen voor verzekeraars. Deze verzekeraars zouden immers van miljoenen
kleine polissen jaarlijks de waarde moeten doorgeven. De leden van de PvdA-fractie
stellen voor om de polissen vrij te stellen als de uit te keren som een bepaald
bedrag niet te boven gaat.In het licht van deze praktische aspecten, en omdat inmiddels geconstateerd
is dat de voorgestelde vrijstelling constructies kan uitlokken, bereiden we
in de Wet technische aanpassing een wijziging voor die regelt wat de leden
van de PvdA-fractie hier hebben voorgesteld.De leden van de PvdA-fractie geven aan dat zij problemen hebben met de
inrichting van de kaderregeling maatschappelijk beleggen, omdat deze zou bestaan
uit een samenraapsel van vrijstellingen. Verder hebben deze leden problemen
met de beperking van de vrijstelling van maatschappelijke beleggingen zoals
deze is voorgesteld.Met de invoeging van de kaderregeling maatschappelijk beleggen heeft het
kabinet beoogd om duidelijkheid te scheppen omtrent de aard van de in deze
regeling ondergebrachte vrijstellingen. Het betreffen zonder uitzondering
vrijstellingen van financiële producten met een zeker maatschappelijk
karakter. Vanuit deze optiek bezien zouden wij het geheel van de vrijstellingen
dan ook niet als een «samenraapsel» willen betitelen. De vrijgestelde
financiële producten hebben een gezamenlijke begrenzing. Daardoor heeft
de belastingplichtige een relatief grote keuzevrijheid bij de samenstelling
van zijn pakket maatschappelijke beleggingen. De begrenzing van de vrijstelling
voor maatschappelijke beleggingen is noodzakelijk om zo te komen
tot een evenwicht tussen enerzijds de beoogde grondslagverbreding en anderzijds
het stimuleren van bepaalde maatschappelijke beleggingen.De leden van de PvdA-fractie stellen dat door de voorgestelde maximering
van de vrijstelling voor beleggingen in Agaath, een negatief effect zou kunnen
optreden. Zij suggereren om voor bestaande beleggingen overgangsrecht te treffen
en verder om het plafond van maatschappelijk beleggen te verhogen. Verder
geven deze leden aan teleurgesteld te zijn omdat de vrijstelling voor investeringen
via de Agaathregeling, welke vrijstelling nog maar zo kort geleden is aanvaard,
nu al weer aan banden wordt gelegd. Om met dit laatste te beginnen; de gewijzigde
vormgeving van diverse vrijstellingen houdt rechtstreeks verband met de algehele
herziening van de inkomstenbelasting. Met de invoering van de Wet inkomstenbelasting
2001 is gestreefd naar grondslagverbreding en tariefsverlaging. Zoals elders
is aangegeven, heeft dit ook gevolgen voor de positie die vrijstellingen innemen
in het bestel. Vanuit deze invalshoek is het gegeven dat een vrijstelling
voor investeringen via de Agaathregeling is opgenomen, dan ook een teken dat
het kabinet hecht aan de stimulering van startende ondernemers, onder meer
via instandhouding van de Agaathregeling. Daarnaast blijft ook de juist voor
Agaathleningen essentiële mogelijkheid tot verliesneming in box I op
directe Agaathleningen ongewijzigd mogelijk. Overigens zijn wij niet de mening
toegedaan dat de vrijstelling te laag zou zijn in vergelijking tot de huidige
rentevrijstelling. Uitgaande van een rendement van 4% komt een rentevrijstelling
van f 5000 immers overeen met een vermogensvrijstelling van ongeveer
f 125 000. De vrijstelling voor maatschappelijke beleggingen is
f 100 004 per belastingplichtige. Dit biedt belastingplichtigen
op zichzelf naar onze mening nog voldoende mogelijkheden om substantieel te
investeren in Agaathbeleggingen. Of voor bestaande participaties een tijdelijke
verruiming van de vrijstelling mogelijk gemaakt zou moeten worden, wordt nog
bezien.Zowel de leden van de PvdA-fractie als de leden van de GroenLinks-fractie
vragen wanneer meer duidelijkheid komt over het begrip «sociaal-ethisch
beleggen». De invulling van dit begrip vindt plaats bij Algemene Maatregel
van Bestuur. Deze AMvB zal vooraf worden toegestuurd aan het parlement.Wij zijn verheugd te vernemen dat de leden van de PvdA-fractie instemmen
met een aanvullende tegemoetkoming voor ouders met kinderen welke tegemoetkoming
tot doel heeft om de studiekosten van kinderen te dekken. Anders dan de leden
van de PvdA-fractie, de GroenLinks-fractie en de fracties van RPF, GPV en
SGP, zijn wij niet de mening toegedaan dat de plaatsing van de vrijstelling
in de kaderregeling maatschappelijk beleggen curieus is. In deze kaderregeling
zijn immers financiële producten opgenomen die om maatschappelijke redenen
fiscaal worden gefacilieerd. Daar past de studieverzekering voor kinderen
naar onze mening prima tussen. Door binnen de regeling maatschappelijk beleggen
een vrijstelling voor een studieverzekering voor kinderen op te nemen, heeft
iedere belastingplichtige keuzevrijheid in de aanwending van zijn vermogen;
het totaal van de gezamenlijke vrijstelling is daarbij voor iedere belastingplichtige
hetzelfde, namelijk f 100 004. Vanuit dat perspectief kunnen wij
ons dan ook minder goed vinden in de gedachte van de leden van de PvdA om
een studieondersteuningsregeling in de vorm van een lijfrenteverzekering in
box I mogelijk te maken. Overigens is er met name vanuit de Tweede Kamer en
de samenleving op aangedrongen om een vrijstelling voor kleine kapitaalverzekeringen
te continueren, omdat deze heden ten dage veel benut zouden worden om te sparen
voor de studie van kinderen. Daaruit menen wij te mogen afleiden dat
de kapitaalverzekering blijkbaar ook een maatschappelijk gebruikelijk financieel
product is voor dit doel. Zowel de leden van de fractie van de PvdA, als de
leden van de GroenLinks-fractie en de leden van de fracties van RPF, GPV en
SGP, hebben aandacht gevraagd voor het feit dat bij de vormgeving van de vrijstelling
niet is aangesloten bij het aantal kinderen dat de belastingplichtige heeft.
De keuze om een maximumvrijstelling per belastingplichtige vast te stellen
heeft te maken met de plafonnering binnen het maatschappelijk beleggen. Daarbij
past meer een subjectieve benadering vanuit de belastingplichtige. Het voordeel
van de gekozen variant is dat alle belastingplichtigen met kinderen naast
de ruimte voor het afsluiten van een studieverzekering, ruimte behouden voor
investeringen in andere maatschappelijke beleggingen.De leden van de PvdA-fractie geven aan dat zij het merkwaardig vinden
dat geen sanctie is opgenomen voor de gevallen waarin de uitkering bijvoorbeeld
uiteindelijk toch niet wordt aangewend voor de studie van kinderen. Daarop
merken wij op, dat wij met het scheppen van de mogelijkheid om fiscaal gefacilieerd
te sparen voor de studie van kinderen op de eerste plaats beogen om kinderen
van belastingplichtigen de gelegenheid te bieden zich via scholing verder
te ontwikkelen. Het is vervolgens een eigen verantwoordelijkheid van de belastingplichtige
om de uitkering uit de studieverzekering ook daadwerkelijk te benutten voor
de studie en ontwikkeling van zijn kinderen. Het opleggen van een sanctie
lijkt verder, gelet op de daarmee verbonden uitvoeringstechnische lasten enerzijds
en het relatief beperkte kapitaal waarvoor gespaard wordt en de stringente
voorwaarden bij aanvang anderzijds, minder doelmatig.De leden van de GroenLinks-fractie merken op dat voorwerpen van kunst
en wetenschap zijn vrijgesteld als zij ter beschikking zijn gesteld aan derden
voor culturele en wetenschappelijke doeleinden. Zij vragen of dit betekent,
dat iedere andere ter beschikking stelling wel voor belastingheffing in aanmerking
komt, bijvoorbeeld een ter beschikking stelling aan kinderen. Relevant in
dit verband is of het eigendomsrecht door de ter beschikking stelling wordt
aangetast. Dit zal van geval tot geval beoordeeld worden. Met het tweede lid
van artikel 5.2.2 van de Wet inkomstenbelasting 2001 hebben wij expliciet
gemaakt dat de vrijstelling van toepassing blijft op voorwerpen van kunst
en wetenschap die door particulieren ter beschikking zijn gesteld voor culturele
en wetenschappelijke doeleinden.De leden van de fracties van RPF, GPV en SGP vragen hoe de lastendruk
op het verpachten van landbouwgrond in het huidige stelsel zich verhoudt tot
die in het voorgestelde stelsel. Verder vragen deze leden of een fictief rendement
van 4% redelijk is, mede gelet op het feit dat de pachtprijs door overheidsregels
wordt beheerst. Tot slot vragen deze leden of er meer voorbeelden zijn waarbij
overheidsvoorschriften het rendement van een belegging bepalen.Naar aanleiding van deze vragen merken wij op dat een verpachter niet
alleen rendement maakt door ontvangst van de pachtprijs, maar ook door waardestijging
van de grond. Dit blijkt naar onze mening eens te meer uit de belangstelling
die institutionele beleggers tonen voor investeringen in verpachte gronden.
De lastendruk op de verpachter zal in het voorgestelde stelsel toenemen indien
dergelijke waardestijgingen thans buiten de heffing blijven en de pachtprijs
relatief laag is. Daarbij moet wel worden bedacht dat een pachtprijs van 2%
van de vrije verkeerswaarde over het algemeen overeen zal komen met 4% van
de waarde in het economisch verkeer, waarbij met het bepalen van deze laatste
waarde rekening wordt gehouden met de verpachte staat van de grond. Het rendement
wordt in box III belast tegen een proportioneel tarief van 30%. Gevraagd naar
overige situaties waarin het rendement van een belegging wordt beheerst door
overheidsvoorschriften kan bijvoorbeeld gedacht worden aan de
huursector. In deze sector zijn huurstijgingen toegestaan tot een bepaald
maximumpercentage per jaar.In antwoord op de vraag van de leden van de fracties van RPF-GPV en SGP
waarom het forfaitaire rendement niet aan de rente-ontwikkeling wordt gekoppeld
merken wij het volgende op. Koppeling aan de rente-ontwikkeling leidt in beginsel
tot een fluctuerend percentage. Op de langere termijn bezien zal het volgens
die benadering gemiddeld in aanmerking te nemen rendement naar verwachting
echter niet veel afwijken van het forfaitaire rendement van 4% dat wij voorstellen.
Wij geven dan ook de voorkeur aan een vast percentage, zodat zowel de belastingplichtige
als de minister van Financiën vooraf precies weet waar hij of zij aan
toe is.De leden van de fracties van RPF-GPV en SGP hebben ons wat betreft de
toepassing van de ouderentoeslag in de vermogensrendementsheffing, de volgende
casus voorgelegd. Van een echtpaar boven 65 jaar met een vermogen van een
miljoen gulden heeft de man een pensioeninkomen boven de in artikel 5.1.4
gestelde inkomensgrens. De vrouw heeft enkel een AOW-uitkering. Kan dit echtpaar
het vermogen aan de vrouw toerekenen en zo maximaal van deze toeslag profiteren?
Zo ja, acht de regering dit effect wenselijk?De toerekeningsregels van de Wet inkomstenbelasting 2001 brengen met zich
dat partners bestanddelen van de grondslag waarover de vermogensrendementsheffing
wordt berekend, bij het doen van aangifte kunnen toedelen in de onderlinge
verhouding die zij wenselijk achten (artikel 2.4.4, derde lid). In het door
deze leden genoemde voorbeeld zou dit kunnen betekenen dat ingeval de vrouw –
na aftrek van het heffingvrije vermogen – een (gemiddelde) rendementsgrondslag
aangeeft van maximaal € 225 000 (f 495 835), de vrouw
aanspraak zou kunnen maken op de ouderentoeslag. Deze keuzemogelijkheid vloeit
voort uit de systematiek van de Wet inkomstenbelasting 2001 en de daaraan
ten grondslag liggende individualiseringsgedachte. Een eventuele wijziging
van de opzet van de ouderentoeslag zou hier inbreuk op maken. Ter bepaling
van de gedachten wordt opgemerkt dat het financiële belang van het al
dan niet door één van beide partners kunnen benutten van de
ouderentoeslag maximaal € 270 (f 595) bedraagt.De leden van de fractie van GroenLinks vragen waarom het kabinet er voor
gekozen heeft (forfaitair) inkomen uit vermogen lager te belasten dan inkomen
uit arbeid. Zij verwijzen hierbij onder meer naar een berekening waaruit zou
volgen dat men met één keer beleggen van f 50 000
meer overhoudt dan met zeventien jaar lang werken voor een jaarloon van eveneens
f 50 000. Deze leden vragen hoe dit zich verhoudt met de in het
regeerakkoord genoemde doelstelling van een rechtvaardige belastingdruk. De
leden van de fracties van RPF-GPV en SGP vragen hoe het uit het oogpunt van
draagkracht te verdedigen is dat het tarief van de belasting over het forfaitaire
vermogensrendement lager is dan het marginale tarief voor de laagste inkomens
die onder de loon- en inkomstenbelasting vallen. Deze leden vragen of een
tarief van 35 procent niet redelijker zou zijn. Naar aanleiding van deze vragen
wordt het volgende opgemerkt.Naar onze mening draagt de invoering van een forfaitaire rendementsheffing
met een forfaitair rendement van 4% en een belastingtarief van 30% bij aan
de realisatie van de in het regeerakkoord genoemde doelstelling van een rechtvaardige
belastingdruk. Daarbij dient te worden bedacht dat met de invoering van de
forfaitaire rendementsheffing een einde wordt gemaakt aan de onder het huidige
systeem in toenemende mate benutte mogelijkheden om de belastingheffing over
vermogensinkomsten te ontlopen. Zo zijn koerswinsten onder het
huidige systeem belastingvrij. Mede als gevolg van de invoering van de forfaitaire
rendementsheffing neemt het verschil tussen de belastingheffing over inkomsten
uit vermogen en de belastingheffing over inkomsten uit arbeid derhalve af.Met betrekking tot het door de leden van de fractie van GroenLinks genoemde
rekenvoorbeeld merken wij in de eerste plaats op dat de beide in het voorbeeld
genoemde bedragen van elk f 50 000 geen vergelijkbare grootheden
zijn. Het belegde vermogen van f 50 000 is immers een stock, terwijl
de f 50 000 aan arbeidsinkomen een flow is. Deze laatste zou moeten
worden vergeleken met de flow die uit het belegde vermogen van – aanvankelijk –
f 50 000 voortkomt. Verder dient te worden opgemerkt dat bij de
berekening van de belasting over de inkomsten uit arbeid ten onrechte geen
rekening is gehouden met de heffingskortingen. Indien wel rekening wordt gehouden
met de heffingskortingen komt de te betalen belasting niet uit op de genoemde
f 294 389, maar op f 212 449 indien wordt uitgegaan van
een alleenstaande en op f 155 992 indien – zoals in het rekenvoorbeeld
ook bij de berekening van de te betalen vermogensrendementsheffing is gedaan –
wordt uitgegaan van een alleenverdiener. Verder is bij de berekening van de
te betalen forfaitaire rendementsheffing uitgegaan van een bovengemiddeld
rendement op aandelen. Zoals bekend bieden in het verleden behaalde rendementen
geen garantie voor de toekomst.De leden van de fractie van het CDA vragen of ook sprake is van «rechten
die direct of indirect betrekking hebben op in Nederland gelegen onroerende
zaken» als bedoeld in de voorgestelde artikelen 7.4.1 inkomstenbelasting
en 17a vennootschapsbelasting in het geval dat een niet-inwoner (persoon of
lichaam) in Nederland gelegen onroerend goed huurt en dit vervolgens weer
verhuurt. De vraag van deze leden kan bevestigend worden beantwoord. Een huurrecht
kan een recht zijn in de zin van de door deze leden aangehaalde artikelen.De leden van de fractie van D66 willen gaarne weten aan welke bronnen
de zekerheid wordt ontleend dat de vermogensrendementsheffing in Europees
perspectief wordt gezien als een vorm van inkomstenbelasting. De leden van
de fractie van PVDA vragen of er met andere landen verkennend overleg is gevoerd
en of er reeds reacties zijn van buitenlandse fiscale autoriteiten waaruit
blijkt dat de vermogensrendementsheffing niet tot problemen leidt zoals in
het veld wordt gevreesd. Ook de leden van de VVD-fractie vragen of er reacties
zijn van buitenlandse fiscale autoriteiten op dit punt. De leden van de CDA-fractie
vragen of het juist is dat met andere Europese Lidstaten noch formeel noch
informeel overleg heeft plaatsgevonden over de kwalificatie van de vermogensrendementsheffing.
Dit laatste is niet juist. Zowel in OESO-verband als tijdens bilaterale besprekingen
met een aantal Europese landen over de herziening dan wel aanpassing van het
bestaande belastingverdrag is van Nederlandse zijde aandacht gevraagd voor
de in het onderhavige wetsvoorstel opgenomen vermogensrendementsheffing. Tijdens
deze contacten is door geen enkel land de stelling betrokken dat de vermogensrendementsheffing
niet kan worden beschouwd als een inkomstenbelasting.De leden van de fractie van D66 vragen voorts welke zaken betreffende
de vermogensrendementsheffing nog bij de afzonderlijke belastingverdragen
aan de orde moeten komen. Enkele verdragen bevatten bijzondere bepalingen
die gebaseerd zijn op de belastingheffing van de zuivere opbrengsten van aandelen.
Dit betreft de belastingverdragen met Frankrijk en het Verenigd Koninkrijk
waarin is bepaald dat inwoners van Nederland die dividenden uit Frankrijk
en/of het Verenigd Koninkrijk ontvangen recht hebben op het Franse avoir fiscal
onderscheidenlijk de Britse tax credit indien zowel de dividenden
als het avoir fiscal, onderscheidenlijk de tax credit in de heffing van Nederlandse
inkomstenbelasting wordt betrokken. Onder de vermogensrendementsheffing kan
twijfel bestaan of gesteld kan worden dat het avoir fiscal en de tax credit
zelf aan de heffing van inkomstenbelasting zijn onderworpen. Getracht wordt
om binnen afzienbare tijd op dit punt duidelijkheid te verkrijgen.De leden van de CDA-fractie merken op dat de kwalificatievraag bij heronderhandelingen
voor Nederland hinder zal opleveren omdat van Nederlandse zijde concessies
dienen te worden gedaan teneinde op dit punt een concessie van het andere
land binnen te halen. De stelling delen wij niet. Tijdens de hierboven genoemde
contacten is hiervan niet gebleken. De leden van de CDA-fractie vragen voorts
bij welke verdragen deze kwestie door Nederland voor het eerst aan de orde
zal worden gesteld.Zoals hiervoor reeds is aangegeven is het nieuwe stelsel reeds tijdens
(her)onderhandelingen met andere landen aan de orde gesteld, hetgeen niet
heeft geleid tot signalen dat buitenlandse overheden met betrekking tot deze
heffing een standpunt zouden innemen dat afwijkt van dat van Nederland.De leden van de CDA-fractie stellen voorts dat bij verdere onderhandelingen
zich de vraag zal voordoen of het bronland bereid zal zijn reductie of vrijstelling
van bronbelasting op dividend, interest en royalty's te verlenen die aan inwoners
van Nederland worden betaald. Wij achten deze stelling niet juist. Indien
sprake is van een inwoner van Nederland in de zin van het verdrag die in Nederland
aan de heffing van inkomstenbelasting is onderworpen en die inkomsten uit
het andere land ontvangt, is het bronland gehouden aan deze inwoner de verdragsvoordelen
toe te kennen. Hierbij is het niet nodig dat de inkomsten uit het andere land
in Nederland feitelijk aan de heffing van inkomstenbelasting zijn onderworpen.
In dit verband zij er op gewezen dat de Orde een eigen onderzoek over de internationale
inpasbaarheid van de vermogensrendementsheffing heeft laten uitvoeren. Met
betrekking tot de toekenning van verdragsvoordelen aan inwoners van Nederland
door verdragspartners zijn de door de Orde ingeschakelde onderzoekers dezelfde
mening toegedaan als door de Regering in de Nota naar aanleiding van het nader
verslag aan de Tweede Kamer is aangegeven.Voor wat betreft de omgekeerde verhouding geldt dat niet-inwoners slechts
in zeer beperkte mate in aanraking komen met de vermogensrendementsheffing;
vrijwel alleen buitenlandse belastingplichtigen met inkomsten uit in Nederland
gelegen onroerende zaken komen in aanraking met de vermogensrendementsheffing.
Juist met betrekking tot inkomsten uit onroerende zaken kennen veel landen
een forfaitaire inkomstenbepaling (bijvoorbeeld België en de Verenigde
Staten). Daarnaast geldt dat de heffing over deze inkomsten onder de door
Nederland gesloten belastingverdragen toekomt aan het bronland, in casu Nederland.
Voorts kan worden opgemerkt dat onder een aantal belastingverdragen met Europese
landen door de woonstaat van de genieter van de inkomsten uit de in Nederland
gelegen onroerende zaak voorkoming van dubbele belasting wordt verleend door
middel van de vrijstellingsmethode (het deel van de in de woonstaat verschuldigde
inkomstenbelasting dat correspondeert met de inkomsten uit de in Nederland
gelegen onroerende zaak, wordt vrijgesteld). Bij de vrijstellingsmethode is
niet van belang of en hoeveel belasting in de woonstaat over deze inkomsten
is betaald. De kwalificatievraag is onder deze verdragen niet van belang.
Dit is anders voor die gevallen waarin voorkoming van dubbele belasting wordt
verleend door middel van de verrekeningsmethode op grond waarvan de in de
woonstaat verschuldigde belasting wordt verlaagd met de in de bronstaat betaalde
belasting. Zoals hiervoor reeds is aangegeven, hebben ons thans geen signalen
bereikt van andere landen dat zij de vermogensrendementsheffing
niet als inkomstenbelasting beschouwen. De stelling dat de vermogensrendementsheffing
in het buitenland niet zal worden gezien als een inkomstenbelasting zoals
van verschillende zijden is geopperd – de leden van de VVD-fractie vragen
hierop een reactie – delen wij dan ook niet.De leden van de CDA-fractie vragen of in Nederland woonachtige commanditaire
vennoten (al dan niet gerechtigd tot de stille reserves) vrijstelling verkrijgen
indien het bronland deze commanditaire vennoot als ondernemer aanmerkt. Voor
de vraag naar de voorkoming van dubbele belasting is in de eerste plaats van
belang welk verdragsartikel ter zake van de inkomsten uit de commanditaire
deelname van toepassing is. Afhankelijk van het antwoord op deze vraag verleent
Nederland al dan niet voorkoming van dubbele belasting. Indien Nederland voorkoming
van dubbele belasting verleent, hangt het eveneens van het toepasselijke verdragsartikel
af of vrijstelling dan wel verrekening wordt verleend. Indien Nederland bijvoorbeeld
het winstartikel uit het belastingverdrag van toepassing acht, geldt de vrijstellingsmethode,
terwijl bij toepassing van het interestartikel, omdat de commanditaire vennoot
als geldschieter zou kunnen worden aangemerkt, in voorkomende gevallen de
verrekingsmethode geldt. De kwalificatie door de bronstaat is voor wat Nederland
betreft niet per se maatgevend. Van geval dient te worden bezien of naar Nederlandse
maatstaven sprake is van winst of van iets anders. In dit verband kan worden
gewezen op het Nederlandse voorbehoud bij het OESO-rapport van augustus 1999
inzake de toepassing van het OESO-modelverdrag op partnerships.Voorts vragen deze leden wat de verdragspositie is van de commanditaire
vennoot die in box I geen ondernemer is maar die wel winst uit onderneming
geniet. Indien naar Nederlandse maatstaven sprake is van winst uit onderneming,
dient het winstartikel te worden toegepast ter zake van de inkomsten uit de
commanditaire vennootschap; het verdrag kent immers geen eigen definitie van
het begrip winst uit onderneming als gevolg waarvan aan dat begrip de betekenis
kan worden toegekend onder de nationale wetgeving van het land dat het verdrag
toepast tenzij deze betekenis in strijd is met de context van het verdrag.
In casu is van een dergelijke strijd geen sprake.5.2 DividendbelastingDe leden van de CDA-fractie zijn geïnteresseerd in onze visie op
de verhouding tussen de bezitstermijn die wordt gehanteerd in de regeling
tegen dividendstripping en de inhoudingsvrijstellingen in deelnemingsverhoudingen
en EG-moeder/dochter relaties.Hierover merken wij op dat ook in deelnemingsverhoudingen, ten einde voor
de vrijstelling van inhouding aan de bron in aanmerking te komen, voldaan
moet zijn aan de voorwaarden om als opbrengstgerechtigde te worden aangemerkt.
Dit betekent dat ook in deelnemingsverhoudingen voldaan moet zijn aan het
bezitsvereiste. De verwachting bestaat dat dit vereiste in de praktijk in
veel gevallen niet tot problemen zal leiden omdat deelnemingen doorgaans voor
langere tijd worden aangehouden en veelal sprake is van grotere belangen dan
die we bij dividendstripping tegenkomen. In geval van EG-moeder/dochter relaties
dient reeds op grond van het huidige artikel 4a, eerste lid, onderdeel 2°,
van de Wet op de dividendbelasting 1965 een langere bezitstermijn in acht
te worden genomen. Het gaat hierbij om een termijn van 1 jaar.De bezitsvrijstelling van € 200 in artikel 9.2, tweede lid, Wet inkomstenbelasting
2001, geldt ook voor buitenlandse belastingplichtigen, dit in antwoord op
de desbetreffende vraag van deze leden.De leden van de CDA-fractie vragen zich af of professionele beurspartijen,
zoals optiehandelaren en hoeklieden, meer dan evenredig gestraft worden door
de voorgestelde maatregel rond dividendstripping. Ook de Orde wijst hierop
in zijn commentaar.Hierover merken wij op dat handelaren die zich beroepsmatig met de handel
in aandelen bezig houden, mogelijk meer dan anderen zullen worden geconfronteerd
met het bestaan van de maatregel. Dit is inherent aan het feit dat deze zich
richt op verhandeling van aandelen die relatief kortstondig in bezit zijn.
Overigens vinden wij dat het door deze leden gebruikte predikaat straf in
dit verband niet op zijn plaats is: de maatregel is gericht tegen het ontgaan
van dividendbelasting door middel van constructies die bekend staan als dividendstripping.Wij verwachten niet, deze leden vragen daarnaar, dat de concurrentiepositie
van Nederland ten opzicht van effectenbeurzen in andere landen vanwege de
maatregel verslechtert. Ten eerste heeft de maatregel slechts betrekking op
een deel van de transacties, namelijk de transacties die zich rond de dividenddatum
afspelen. Bovendien zullen aandeelhouders die aan de gestelde termijn voldoen
en daarmee uiteindelijk gerechtigde zijn, gebruik kunnen maken van verrekening
of teruggaaf van dividendbelasting. Dit laatste zal zeker gelden voor een
groot deel van de particuliere aandeelhouders die vallen onder de in artikel
9.2 opgenomen bezitsvrijstelling van € 200; deze groep kan namelijk ongeacht
de termijn waarin de aandelen zijn aangehouden, de dividendbelasting verrekenen.
Verder verwachten wij dat van de maatregel slechts een geringe invloed op
de koers zal uitgaan. Enerzijds vanwege het tarief dividendbelasting, anderzijds
omdat het effect van de maatregel op de koers veelal van ondergeschikte betekenis
zal zijn ten opzichte van koersfluctuaties die zich toch al voordoen.De leden van de CDA-fractie vragen om de voorgestelde maatregel tegen
dividendstripping in het kader van de Veegwet aan te passen op zodanige wijze
dat concurrentieverstorende elementen worden geëlimineerd en de regeling
administratief goed uitvoerbaar wordt zonder dat de opzet van de regeling
(anti-misbruik) tekort wordt gedaan. De leden van de VVD-fractie erkennen
dat maatregelen nodig zijn tegen dividendstripping. Deze leden vragen om een
reactie op de stelling in de literatuur dat de bepalingen niet goed uitvoerbaar
zijn, veel rompslomp geven en ook niet altijd effectief zijn. De Orde raadt
in zijn commentaar aan de invoering van de maatregel uit te stellen totdat
met het relevante bedrijfsleven overleg is gepleegd over de praktische uitvoeringsaspecten.Om na te gaan of het voorstel voor de uitvoeringspraktijk problemen oplevert,
hebben wij, mede naar aanleiding van de behandeling van het voorstel in de
Tweede Kamer, overleg gestart met de Nederlandse vereniging van banken en
de AEX. Daarbij is van onze kant naar voren gebracht dat eventuele suggesties
die vanuit de sector worden voorgesteld, de maatregel niet tot een dode letter
mogen maken. In het nog in te dienen wetsvoorstel Technische aanpassingen
zou een eventuele aanpassing van de regeling kunnen worden meegenomen.De vraag van de leden van de CDA-fractie of naast de 10-dagen- en 3-maandstermijn
nog de materiële eis geldt dat de bezitter de «uiteindelijk gerechtigde»
is, kunnen wij bevestigend beantwoorden. Met de bezitstermijnen wordt namelijk
slechts aangegeven onder welke omstandigheden er in ieder geval géén
sprake is van een uiteindelijk gerechtigde. Dit betekent dat ook indien voldaan
is aan de gestelde bezitstermijnen, de fiscus de mogelijkheid heeft om, ingeval
daar aanleiding toe bestaat, de uiteindelijke gerechtigdheid ter discussie
te stellen.In het kader van de maatregel tegen dividendstripping wordt in ieder geval
niet als uiteindelijk gerechtigde aangemerkt degene die niet in het bezit
is van de aandelen. De leden van de CDA-fractie vragen in dit verband welke
kwaliteit de ontvanger van het dividend moet hebben wil er sprake zijn van
bezit.In antwoord hierop merken wij op dat zowel de 10-dagen- als de 3-maandstermijn
aanhaken bij de verkrijging van de aandelen. Hiermee is niets anders bedoeld
dan dat de aandelen krachtens een rechtsgeldige titel moeten zijn geleverd
aan de verkrijger. Doorgaans is bij handelen in aandelen sprake van een girale
levering. Er zijn echter nog zogenoemde K-stukken in omloop waarbij het aandeel
is belichaamd in een effectenbewijs. Hoewel zich bij deze effectenbewijzen
feitelijk houderschap kan voordoen, kan geen bezitsoverdracht plaatsvinden
indien de aandelen niet krachtens rechtsgeldige titel en levering zijn verkregen.
In de praktijk zal dat overigens niet tot problemen leiden, tenzij de fiscus
aanleiding heeft om aan te nemen dat een ander dan de houder gerechtigd is
tot het bezit van de aandelen. Dit laatste zal bijvoorbeeld het geval zijn
indien blijkt dat een ander dan de houder van de aandelen het economisch belang
bij de aandelen aangaat.In antwoord op de vraag van de leden van de CDA-fractie of het vervreemdingsbegrip
uit het aanmerkelijk belang zonder meer toepasbaar is bij toepassing van de
3-maandstermijn in de maatregel tegen dividendstripping, merken wij het volgende
op.In zijn algemeenheid zijn vervreemdingshandelingen die de voor het aanmerkelijk
belang in aanmerking worden genomen tevens van belang voor het antwoord op
de vraag of aandelen zijn vervreemd in het kader van de toepassing van de
3-maandstermijn. Met het schrijven van call-opties, deze leden wijzen daarop,
kunnen aandelen worden overgedragen tegen een vooraf vastgestelde koers. In
verband met het schrijven van de call-opties wordt een optiepremie ontvangen
waarin een vergoeding kan zitten voor toekomstig dividend. Omdat op deze wijze
een resultaat kan worden bereikt dat vergelijkbaar is met kortstondig aandelenbezit,
dient ook het schrijven van call-opties onder het vervreemdingsbegrip te vallen.De leden van de CDA-fractie vragen of de formulering van artikel 1, eerste
lid, van de Wet op de dividendbelasting 1965, waarin staat dat dividendbelasting
wordt geheven van de uiteindelijk gerechtigde, niet innerlijk tegenstrijdig
is aangezien de verrekening bij de uiteindelijk gerechtigde achterwege blijft
indien de bezitter van de aandelen niet voldoet aan de 10-dagen en 3-maandstermijn.Op zichzelf is de constatering van deze leden juist dat indien verrekening
of teruggaaf van belasting wordt onthouden aan degene die in bezit is van
de dividendnota, er niet een ander is die als uiteindelijk gerechtigde de
ingehouden dividendbelasting kan verrekenen of terugvragen. Dit is inherent
aan de systematiek van de dividendbelasting: degene aan wie een dividendnota
is uitgereikt, is, althans voor de instantie die de nota uitschrijft, degene
die geacht wordt het dividend te hebben genoten. Indien deze persoon evenwel
een ander blijkt te zijn dan de persoon die economisch gezien het dividend
heeft genoten bijvoorbeeld omdat hij kort voor dividendvaststelling een vergoeding
voor het dividend heeft ontvangen, dan kan deze laatste persoon bij gebrek
aan een dividendnota, zich niet als ontvanger van het dividend aan de fiscus
kenbaar maken.6. Oudedagsvoorzieningen6.1 AlgemeenDe leden van de CDA-fractie vragen naar de stand van zaken met betrekking
tot de toezegging tijdens de Algemene Financiële Beschouwingen in de
Eerste Kamer in december 1999 om tot een oplossing te komen inzake de fiscale
behandeling van kapitaalverzekeringen met pensioenclausule. Hierop kunnen
wij antwoorden dat op 13 januari 2000 een bespreking heeft plaatsgevonden
met vertegenwoordigers van het Verbond van Verzekeraars, het Ministerie van
Sociale Zaken en Werkgelegenheid en het Ministerie van Financiën. Daarbij
is met betrekking tot de fiscale behandeling het volgende afgesproken. Kapitaalverzekeringen
met pensioenclausule met niet gegarandeerde winstbijschrijvingen worden zonder
meer aangemerkt als een beschikbare-premieregeling. Voor kapitaalverzekeringen
met gegarandeerde winstbijschrijvingen kan – binnen de bestaande wetgeving –
een collectieve aanwijzing plaatsvinden waarbij zij onder de hierna opgenomen
voorwaarden worden aangemerkt als een beschikbare-premieregeling waarvoor
de toets op overschrijding van de 100%-norm, evenals voor de «zuivere»
beschikbare premieregelingen, slechts plaatsvindt bij de aanvang van de pensioenopbouw
en bij pensioeningangsdatum. Die voorwaarden zijn:– er wordt toegerekend naar een beoogd kapitaal op pensioeningangsdatum
van maximaal een in 35 jaar te realiseren pensioen van 70% eindloon;– in de opbouwfase ontstaan jaarlijks geen aanspraken die uitkomen
boven de in hoofdstuk IIA van de Wet op de loonbelasting 1964 gestelde begrenzingen;– uitgegaan wordt van een minimale rekenrente van 4% in de opbouwfase
en een rekenrente van 4% op het moment waarop het pensioen wordt aangekocht;– indien in de opbouwfase de reële marktrente hoger is dan
de veronderstelde rente en wordt bijgeschreven op de winstrekening wordt daarmee
vervolgens in de premiestelling rekening gehouden;– er wordt niet aangesloten bij de veronderstelde carrière,
maar bij het feitelijke salaris;– bij een salarisstijging (indexeringen of andere verhogingen) vindt
een herrekening plaats van het beoogde kapitaal;– eventuele overrente wordt aangewend voor indexering van de uitkeringen.Indien een met een kapitaalverzekering met pensioenclausule gefinancierde
pensioenregeling niet voldoet aan de bovengenoemde voor- waarden kan, onder
nadere voorwaarden, een individuele aanwijzing plaatsvinden. De collectieve
aanwijzing kan binnen de bestaande wetgeving plaatsvinden omdat daarin reeds
de mogelijkheid wordt geboden af te wijken van de veronderstelde carrière
en de feitelijke carrière tot uitgangspunt te nemen.Volgens de leden van de CDA-fractie is bij de behandeling in de Eerste
kamer van de Wet fiscale behandeling van pensioenen de indruk gewekt dat de
daarin opgenomen kaders eveneens zouden worden toegepast op de oudedagsparaplu.
Voorts zijn deze leden van oordeel dat het hanteren van verschillende normen
in de tweede en derde pijler principieel onjuist is. Ook de leden van de D66-fractie
vragen, onder verwijzing naar een brief van de Stichting van de Arbeid hierover,
om een nadere argumentatie voor het onderscheid in fiscale faciliëring
tussen tweede en derde pijler en de houdbaarheid van dit onderscheid bij een
Europese rechtsgang. Omdat ten tijde van de parlementaire behandeling van
de Wet fiscale behandeling van pensioenen nog werd gewerkt aan een nadere
uitwerking van het onderhavige wetsvoorstel is destijds op vragen naar
de invulling van de oudedagsparaplu geantwoord dat de voorstellen voor de
oudedagsparaplu een eigen wetgevingstraject doorlopen en dat daarop niet wordt
vooruitgelopen. De parlementaire behandeling van de Wet fiscale behandeling
van pensioenen was niet de geëigende gelegenheid om een nadere uiteenzetting
over het nieuwe stelsel van lijfrenten in de Wet IB 2001 te geven. Op het
punt van de verschillende normen in tweede en derde pijler merken wij op dat
naar aanleiding van de inbreng van de verschillende fracties in de Tweede
Kamer het aanvankelijk voorgestelde lijfrenteregime is aangepast. Met de ingevolge
de tweede nota van wijziging bij het onderhavige wetsvoorstel gerealiseerde
wijzigingen is het verschil in fiscale faciliëring tussen tweede en derde
pijler ten opzichte van de oorspronkelijke voorstellen verder verkleind. Volgens
de Verzekeringskamer geldt voor 90% van de actieven een franchise tussen f 26 000
en f 37 000. Als gevolg van de bij tweede nota van wijziging gedane
nadere voorstellen is de jaarruimte vergroot van 15% van de premiegrondslag
naar 17% en is de franchise in de jaarruimte verlaagd naar circa f 21 000.
Met de voorgestelde verruiming van de jaarruimte naar 17% van de premiegrondslag
sluiten de mogelijkheden in de derde pijler nauwer aan bij die van de tweede
pijler en kan een pensioen van 70% eindloon op 65-jarige leeftijd ruim worden
gehaald. Op het punt van de AOW-inbouw worden door de gerealiseerde verruiming
in beide pijlers exact dezelfde grenzen aangehouden. Met de verruimde mogelijkheden
in de derde pijler wordt derhalve meer mogelijk dan hetgeen in de tweede pijler
thans gangbaar is. Achtergrond van de – als gevolg van de voorgestelde
verruimingen kleiner geworden – verschillen in de uiterste grenzen in
de tweede en derde pijler zijn de verschillende situaties waarin belastingplichtigen
die van de regimes gebruik zullen maken zich in het algemeen bevinden. Uitgangspunt
voor zowel het regime van de tweede als dat van de derde pijler is een adequate
oudedagsvoorziening voor een ieder mogelijk te maken. Met betrekking tot de
mogelijkheden in de tweede pijler moet, zoals hiervoor is aangegeven, onderscheid
worden gemaakt in de voor arbeidspensioenen geldende wettelijke begrenzingen
en de materiële benutting ervan. Zoals ook uit de meest recente Pensioenmonitor
(april 1999) van de Verzekeringskamer blijkt, blijft de materiële benutting
van de mogelijkheden in de tweede pijler achter bij de formele grenzen. Een
van de oorzaken van dit achterblijven is de binnen arbeidsverhoudingen bestaande
natuurlijke rem die ontbreekt indien buiten de arbeidssfeer op eigener beweging
voor de pensioenvoorziening wordt zorggedragen. Wij menen dat met de onderhavige
voorstellen sprake zal zijn van een materiële vergelijkbaarheid. Overigens
zouden alternatieven om ook tot een formele gelijkheid te komen meer moeten
worden gezocht in de richting van een beperking van de mogelijkheden in de
tweede pijler dan een verdere oprekking van de mogelijkheden in de derde pijler
tot het niveau van dat van de tweede pijler.De leden van de PvdA-fractie vragen of overleg wordt gepleegd met pensioenuitvoerders
om de door hen te verstrekken gegevens aan de deelnemers aan pensioenregelingen
voor de vaststelling van een pensioentekort zonder al te veel kosten en administratieve
lasten te laten plaatsvinden. Naar aanleiding van deze vraag merken wij op
dat inderdaad overleg is en nog zal worden gevoerd met de pensioenuitvoerders.
Het overleg gaat over de bij algemene maatregel van bestuur nog te vervaardigen
rekenregel voor de vaststelling van het pensioentekort in de jaarruimte, te
weten de aangroei van de pensioenaanspraak in het kalenderjaar. Hierbij is
ook de termijn waarop het voor de vaststelling van een pensioentekort door
de pensioenuitvoerders te verstrekken gegeven aan de deelnemers kan worden
verstrekt aan de orde geweest. Pensioenuitvoerders zijn nu reeds op basis
van de artikelen 17 en 17a van de Pensioen- en spaarfondsenwet verplicht gegevens
te verstrekken over de waarde van de opgebouwde rechten. Indien
het voor de vaststelling van het pensioentekort in de jaarrruimte te verstrekken
aanvullende gegeven over de pensioenaangroei tegelijk met de reeds bestaande
procedure voor gegevensverstrekking kan meelopen blijven de daaraan verbonden
extra uitvoeringslasten beperkt. Invlechting in de bestaande procedures kan
thans in een aantal gevallen betekenen dat de in artikel 3.7.8, tweede lid,
Wet IB 2001, opgenomen terugwentelingsmogelijkheid van 6 maanden te beperkt
is. Om belastingplichtigen in de gelegenheid te stellen uiterlijk binnen zes
maanden na afloop van het kalenderjaar een lijfrentepremie ter compensatie
van een pensioentekort te kunnen betalen dient hij voor die datum over het
daartoe benodigde gegeven over de pensioenaangroei te beschikken. Om uitvoeringsproblemen
bij de pensioenuitvoerders te voorkomen hebben wij het voornemen bij wijze
van overgangsmaatregel voor de jaren 2001 en 2002 de terugwentelingsperiode
ten behoeve van het gebruik van de jaarruimte te verlengen van 6 maanden naar
12 maanden. Deze wijziging kan in de Wet Technische aanpassingen worden meegenomen,
waarin tevens zal worden geregeld dat de structurele in artikel 3.7.8, tweede
lid, Wet IB 2001 opgenomen mogelijkheid voor terugwenteling geen betrekking
heeft op de basisaftrek en de aftrek ingevolge de reserveringsregeling. Tijdens
de overgangsperiode zal in overleg met de pensioenuitvoerders worden bezien
op welke wijze met ingang van 2003 tot een structurele oplossing kan worden
gekomen.Met betrekking tot de door deze leden in herinnering gebrachte problemen
inzake het «opsporen van pensioengerechtigden» merken wij op dat
de voor de vaststelling van een pensioentekort in de jaarruimte benodigde
informatie is beperkt tot de informatieverstrekking aan de actieve deelnemers.
Het gaat immers om informatie over de aangroei van het pensioen in het actuele
jaar die wordt gerealiseerd als gevolg van de in dat jaar gerealiseerde diensttijd.
Slapersrechten spelen daarbij geen rol. Omdat de gegevensverstrekking is beperkt
tot de actieve deelnemers achten wij het niet aannemelijk dat de pensioenuitvoerders
niet over de juiste adres- en woonplaatsgegevens zouden beschikken.De leden van de PvdA-fractie waren geenszins verbaasd, zo melden zij,
dat de verzekeringsmaatschappijen voor een correcte informatie-overdracht
behoefte hebben aan ook het gebruik van het Sofi-nummer. Zij konden zich voorstellen
voor dergelijke administraties buiten de directe overheid het nummer hiervoor
toch ter beschikking te stellen. Zij vragen of het in de verwachting ligt
om het onderzoek ter zake van het bredere gebruik van het Sofi-nummer zo tijdig
te kunnen afwerken dat het politieke debat daarover snel kan worden aangevangen
en afgerond.Het onderzoek naar een breder gebruik van het Sofi-nummer door renseigneringsplichtigen
ten behoeve van het nakomen van niet-fiscale wettelijke verplichtingen bevindt
zich thans in een oriënterende fase. Onder andere wordt bezien welke
reikwijdte het gebruik op basis van de huidige regelgeving en de huidige beleidsuitgangspunten
zou kunnen krijgen. De suggesties die door renseigneringsplichtigen op dit
punt zijn gedaan worden hierin meegenomen. Het onderzoek zal naar verwachting
in het najaar kunnen worden afgerond.De leden van de PvdA-fractie vragen of, nu in de lijfrentesfeer de AOW-franchise
is gelijkgesteld met de ingevolge de Wet fiscale behandeling van pensioenen
voor arbeidspensioenen te hanteren minimum-franchise, voor de geheel of gedeeltelijk
in eigen beheer gehouden pensioenen, zij het via de lijfrentesfeer, een ruimere
opbouw mogelijk is. Hierop kunnen wij antwoorden dat met de verlaging van
de franchise van ca. f 30 000 naar ca. f 21 000 in de
derde pijler een verruiming is gerealiseerd ten opzichte van de oorspronkelijke
voorstellen. Omdat voor in eigen beheer gehouden pensioenen de
minimaal te hanteren franchise is afgestemd op een gangbare pensioenregeling
en ligt op het oorspronkelijk voor het lijfrenteregime voorgestelde niveau,
te weten ca. f 30 000, is op dit punt in de derde pijler een ruimere
opbouw mogelijk dan voor in eigen beheer gehouden pensioenen in de tweede
pijler. Met de herinvoering van de basisruimte van € 1000 wordt voorkomen
dat door de verlaging van de franchise in de derde pijler het merendeel van
de belastingplichtigen, te weten die belastingplichtigen die deelnemen aan
een gangbare pensioenregeling, in aanmerking zou komen voor aanvullende lijfrente-aftrek
waarvoor een berekening van het pensioentekort zou moeten plaatsvinden. Een
basisruimte van 1000 is ruim voldoende om het hiervoor weergegeven franchisegat
tussen tweede en derde pijler te dichten. Omdat de basisruimte voor iedereen
geldt heeft de verlaging van de franchise echter geen additioneel additioneel
positief effect voor de in eigen beheer gehouden pensioenen.De leden van de GroenLinks-fractie vragen op welke wijze de introductie
van de basisruimte van € 1000 zich verhoudt tot de principiële benadering
van het kabinet om bovenmatig gesubsidieerd pensioensparen te voorkomen. Zoals
hiervoor is aangegeven wordt met de herinvoering van een beperkte basisruimte
voorkomen dat in de situaties waarin wordt deelgenomen aan een gangbare pensioenregeling
met een franchise rond f 30 000 het pensioentekort moet worden berekend.
Daarmee is tegemoetgekomen aan de wensen bij de Tweede Kamer om de regeling
zo eenvoudig mogelijk te houden. Daarnaast biedt de basisruimte ook aan diegenen
die geen jaarruimte of reserveringsruimte hebben, maar wel een pensioentekort
over het verleden, de mogelijkheid dit tekort te verminderen of weg te werken.Naar aanleiding van de vraag van de leden van de PvdA-fractie of sprake
is van een pensioentekort indien als gevolg van echtscheiding pensioenverevening
heeft plaatsgevonden merken wij op dat de problematiek van de pensioenverevening
een civielrechtelijke zaak tussen twee partners betreft. Als gevolg van de
echtscheiding vindt er een verevening van de gedurende de samenlevingsperiode
opgebouwde pensioenrechten plaats. Voor de vaststelling van een pensioentekort
in fiscale zin is van belang of naast de actuele pensioenopbouw nog jaarruimte
bestaat. Los daarvan kan een pensioenverevening op zich zelf beschouwd in
fiscale zin geen pensioentekort veroorzaken.Vervolgens vragen deze leden of er sprake is van een pensioentekort wanneer
het pensioen in de tweede pijler uitkomt op 65% eindloon, maar de mogelijkheid
bestaat het pensioen op de pensioengerechtigde datum te verhogen door conversie
van het nabestaandenpensioen. Voor de vaststelling van de jaarruimte is uitsluitend
het actuele pensioentekort in het jaar zelf relevant. Dit pensioentekort in
het jaar zelf wordt bepaald aan de hand van de jaaraangroei van het pensioen
in het actuele jaar. Indien wordt deelgenomen aan een pensioenregeling en
de aangroei van het pensioen dusdanig is dat (in aanvulling op de basisruimte)
geen jaarruimte meer aanwezig is, is geen sprake van een pensioentekort in
het jaar zelf. Voor de vaststelling van de jaarruimte wordt niet getoetst
of op pensioeningangsdatum sprake is van een pensioentekort of een pensioenoverschot.
Er vindt derhalve geen eindtoets plaats. Dit betekent dat ook de door deze
leden genoemde situatie waarin op pensioeningangsdatum een pensioen is bereikt
van 70% eindloon, maar gekozen wordt voor een lager ouderdomspensioen met
een nabestaandenpensioen, geen rol speelt bij de vaststelling van het pensioentekort
in de jaarruimte.Volgens deze leden zijn verschillende omstandigheden denkbaar zijn waaronder
sprake kan zijn van een pensioenoverschot, bijvoorbeeld indien een lijfrente
permanent of in sommige jaren de voorgestelde jaarruimte te boven gaat. Ingevolge
het in de Wet IB 2001 voorgestelde lijfrenteregime, worden lijfrentepremies,
afgezien van de basisruimte, nog slechts fiscaal gefacilieerd indien sprake
is van een pensioentekort en derhalve niet op andere wijze, bijvoorbeeld in
de arbeidssfeer, reeds wordt voorzien in een adequate oudedagsvoorziening.
Het staat de belastingplichtige vrij de toegestane grenzen te overschrijden,
maar daar staat tegenover dat in zoverrre geen fiscale faciliëring meer
plaatsvindt. Het restant vormt dan onderdeel van de rendementsgrondslag in
box III. We zullen bezien op welke wijze de meer technische uitwerking van
de splitsing op basis van een ingevolge de Wet Technische aanpassingen te
introduceren wettelijke bepaling in een algemene maatregel van bestuur kan
worden verankerd.De leden van de PvdA-fractie vragen voorts naar de gevolgen van met terugwerkende
kracht door werkgevers gerealiseerde pensioenverbeteringen voor die werknemers
die intussen zelf in de lijfrentesfeer maatregelen hebben getroffen om tot
een verbetering van de oudedagsvoorziening te komen. Het verbinden van sancties
aan een pensioenverbetering achteraf door de werkgever komt deze leden onrechtvaardig
over en zou beter tot de directeuren-grootaandeelhouders beperkt kunnen worden.
Hierop kunnen wij antwoorden dat het denkbaar is dat een pensioentekort in
de arbeidssfeer wordt weggewerkt door middel van gebruikmaking van de jaarruimte
in de lijfrentesfeer, waarna vervolgens een pensioenverbetering in de arbeidssfeer
wordt gerealiseerd waardoor – achteraf bezien – geen jaarruimte
aanwezig was. Het is de bedoeling dat van deze bepaling een preventieve werking
uitgaat en wordt voorkomen dat men eerst gebruik maakt van de lijfrentemogelijkheden
en vervolgens via een pensioenverbetering in de tweede pijler dit tekort nog
eens repareert. Ook in de arbeidssfeer kunnen zich situaties voordoen, bijvoorbeeld
in de top van een organisatie, waarin bijvoorbeeld via back-service aanzienlijke
pensioenverbeteringen worden gerealiseerd. Daarnaast bestaat de mogelijkheid
dat via een collectieve pensioenregeling individuele modules worden aangeboden.
Voorkomen moet worden dat werknemers hiervan aanvankelijk geen gebruik maken,
maar een pensioentekort compenseren door middel van een lijfrente en dit pensioentekort
vervolgens via de benutting van individuele modules als het ware «dubbel»
gaan repareren. De suggestie van deze leden om dit voorstel te beperken tot
de eigen-beheersituaties zou in de hiervoor geschetste situaties geen soelaas
bieden. Het is evident dat de voorgestelde regeling bedoeld is om situaties
ongewenst gebruik van de lijfrentemogelijkheden te voorkomen en ook vanuit
die gedachte toepassing zal vinden.De leden van de CDA-fractie vragen een nadere toelichting op artikel 3.4.1.2b,
eerste lid, onderdeel a, van het wetsvoorstel Wet inkomstenbelasting 2001.
Allereerst valt op te merken dat het onderdeel ertoe strekt de eigen woning
of een gedeelte daarvan niet te belasten als resultaat uit overige werkzaamheden.
Daarmee wordt voorkomen dat de waardemutaties ter zake van de eigen woning
in de heffing worden betrokken.De technische vormgeving van het onderdeel in samenhang met het begrip
eigen woning, zoals dat is opgenomen in artikel 3.6.2, kan tot een verschil
in interpretatie leiden. Zo is het de vraag of en onder welke omstandigheden
de werkkamer onder het begrip eigen woning valt. Een andere vraag is of een
praktijkdeel van een (onsplitsbaar) pand in gemengd gebruik tot de eigen woning
behoort. Dit punt zal nader worden bezien bij het nog in te dienen wetsvoorstel
Wet technische aanpassingen. Daarbij zal in de uitwerking centraal staan dat
vermogensmutaties ter zake van de «echte» eigen woning niet in
de belastingheffing betrokken worden. Daarbij hoeft niet elke kleine werkruimte
die fysiek en administratief nauwelijks van de woonruimte is te onderscheiden
binnen het regime van resultaat uit een werkzaamheid te worden gebrachte,
evenmin als elk «onsplitsbaar» pand waarin ook wordt
gewoond geheel eigen woning is. Vermogensmutaties ter zake van bijvoorbeeld
een op de gehele benedenverdieping gesitueerde winkel, zullen net als onder
de Wet op de inkomstenbelasting 1964 belast zijn, ook al zou het gaan om een«onsplitsbaar»
pand.De leden van de fractie van het CDA werken een casus met betrekking tot
de werkkamer in de eigen woning – welke al dan niet exclusief ter beschikking
is gesteld aan de onderneming of de eigen besloten vennootschap – nader
uit. Bij deze uitwerking valt op te merken dat indien een ondernemer voor
zijn onderneming een werkkamer in de eigen woning gebruikt, deze niet onder
het resultaat uit overige werkzaamheden valt. Het gebruik van de werkkamer
voor de onderneming van de ondernemer zelve valt immers niet onder het ter
beschikking stellen in de zin van artikel 3.4.1.2. Bij een terbeschikkingstelling
van deze werkkamer aan de eigen besloten vennootschap zal de belastingplichtige
aldaar tevens veelal in dienstbetrekking zijn, zodat gelet op de toerekeningsregels
voor bestanddelen van het inkomen de vergoeding voor de terbeschikkingstelling
in de regel tot het loon behoort.De leden van de fracties van het CDA, de PvdA, GroenLinks en D66 gaan
in op de revisierente die een belastingplichtige verschuldigd is bij onder
meer afkoop van een lijfrente waarvoor premie-aftrek is genoten. De fracties
van het CDA, de PvdA, en GroenLinks vragen naar de argumentatie voor het onder
de nieuwe regeling niet alleen verschuldigd worden van revisierente over de
afgetrokken premies, maar ook over het daarmee behaalde rendement. De leden
van de CDA-fractie geven hierbij aan dat het in één keer laten
uitkeren van het kapitaal van een lijfrenteverzekering niet gebaseerd hoeft
te zijn op anti-fiscaal gedrag, maar zeer wel kan zijn ingegeven door een
persoonlijke schatting van de levensverwachting. De D66-fractie zou graag
commentaar ontvangen op een notitie van J.M. Rademaker over dit onderwerp.
Volgens Rademaker is er helemaal geen reden meer om revisierente te heffen
als óók de behaalde rendementen worden belast.De opbouw van oudedagsvoorzieningen door middel van lijfrenten wordt ook
onder de Wet inkomstenbelasting 2001, binnen zekere begrenzingen, fiscaal
begeleid (toepassing omkeerregel). Hierbij worden strikte voorwaarden gesteld
om het onderhoudskarakter van de voorziening te waarborgen. Wordt gehandeld
in strijd met deze voorwaarden, en/of wordt inbreuk gemaakt op het onderhoudskarakter
van de voorziening, dan is dit aanleiding om de verleende fiscale begeleiding,
die achteraf bezien dus ten onrechte is verleend, terug te nemen. Het in één
keer laten uitkeren van het opgebouwde kapitaal onder een lijfrenteverzekering,
zijnde een afkoop, kan worden aangemerkt als een zodanige handeling in strijd
met de voorwaarden voor aftrek (en met het onderhoudskarakter van de voorziening).
De reden voor een dergelijke afkoop, zo antwoorden wij de leden van de CDA-fractie,
is hierbij niet van belang.Bij binnenlandse belastingplichtigen verschilt het resultaat van de belastingheffing
bij afkoop verder niet of nauwelijks ten opzichte van de situatie onder de
Wet op de inkomstenbelasting 1964. Onder laatstgenoemde wet wordt de volledige
afkoopsom progressief belast, deels als negatieve persoonlijke verplichtingen,
deels als periodieke uitkering. Onder het nieuwe regime wordt bij afkoop de
waarde in het economische verkeer van de lijfrente progressief belast, voornamelijk
als negatieve uitgaven voor inkomensvoorzieningen, in bepaalde situaties ook
deels als belastbare periodieke uitkeringen en verstrekkingen.Het – alleen – alsnog heffen over de in aftrek gebrachte premies
en het daarover behaalde rendement is evenwel niet voldoende om de verleende
fiscale begeleiding volledig terug te nemen. Zonder nadere regeling zou een
belastingplichtige die premies voor lijfrenten in aftrek brengt, en die vervolgens
de lijfrente in een later jaar afkoopt namelijk nog steeds beter af zijn dan
een belastingplichtige die van begin af aan uit zijn netto inkomen heeft gespaard
(uitgaande van gelijke kosten en gelijk rendement). Om – ten minste –
het volledige voordeel weg te nemen is naast de progressieve heffing over
de waarde van het recht, nog een aanvullend instrument nodig, zoals het in
rekening brengen van revisierente.Een en ander kan nader worden toegelicht aan de hand van het door de leden
van de CDA-fractie genoemde voorbeeld (ontleend aan de notitie van J.M. Rademaker).Stel een belastingplichtige trekt in jaar 1 f 10 000 aan premies
voor lijfrenten af. Het rendement op deze polis bedraagt 10%. De belastingdruk
in jaar 1 en jaar 2 bedraagt 50%. De overheid loopt in jaar 1 f 5000
aan belastingopbrengsten mis. Wordt de polis in jaar 2 afgekocht, dan ontvangt
de overheid 50% van f 11 0001, ofwel
f 5500. Dit lijkt, aldus deze leden, de conclusie te wettigen dat de
overheid, net als de betrokken belastingplichtige, 10% rendement (f 500
op f 5000) maakt, en dus niets misloopt.Wij delen deze conclusie niet. Uit dit voorbeeld volgt al dat de belastingplichtige
netto f 5000 spaart (f 10 000 inleg minus f 5000 aftrek)
en uiteindelijk een rendement van 10% (f 500) geniet. Dit resultaat achten
wij niet evenwichtig ten opzichte van de belastingplichtige die uit zijn netto
inkomen een bedrag van f 5000 heeft gespaard. Stel dat deze belastingplichtige
hierover eveneens een (belast) rendement van 10% behaald. Over het rendement
van f 500 zou hij dan, uitgaande van de huidige wetgeving, f 250
belasting verschuldigd zijn, zodat hij in jaar 2 – slechts – over
f 5250 zou beschikken (in plaats van f 5500).Onder de voorgestelde regeling van het forfaitaire rendement zou deze
belastingplichtige over het spaargeld f 60 aan belasting hebben moeten
betalen (30% van 4% van f 5000). Er resteert hem dan f 5440.Het voordeel voor de belastingplichtige die een gefacilieerde lijfrente
bedingt, en deze later afkoopt, bestaat eruit dat hij de door de aftrek bespaarde
belasting, en de belasting over rendement pas in een later jaar hoeft te betalen
dan de belastingplichtige die regulier uit zijn netto inkomen spaart. Vooralsnog
kan hij deze belasting dus zelf beleggen. Het rendement hierover is uiteraard
later belast, maar het na die belastingheffing resterende deel van dit rendement
komt wel aan de belastingplichtige ten goede. Dit deel zou de belastingplichtige
niet hebben genoten bij besparingen uit het netto-inkomen. Met de regeling
inzake de revisierente wordt nu beoogd het hele voordeel van de verleende
fiscale begeleiding weg te nemen.De vormgeving van de regeling van de revisierente is vervolgens een kwestie
van maatvoering. Uitgangspunt hierbij is, zoals gezegd, dat een belastingplichtige
die een lijfrente met premie-aftrek in een later jaar afkoopt, fiscaal niet
beter af mag zijn dan een belastingplichtige die uit zijn netto-inkomen spaart,
en onder het forfaitaire rendement valt. Complicerende factor hierbij is dat
een eenduidige vergelijking tussen deze situaties vanwege de vele veronderstellingen
en keuzes niet eenvoudig te maken is.In de nieuwe wetgeving zijn, anders dan de leden van de PvdA, CDA en GroenLinks
lijken te menen, op het punt van de revisierente overigens geen materiële
wijzigingen aangebracht ten opzichte van de oude regelgeving. De revisierente
wordt nog steeds, in beginsel, forfaitair vastgesteld op 20%
van de waarde in het economische verkeer van het recht. Bij de tegenbewijsregeling
wordt, net als onder de oude regeling, alleen het belastinguitstel over de
afgetrokken premies in de beschouwing betrokken (en dus niet het belastinguitstel
over het behaalde rendement). Bij een afkoop binnen relatief korte tijd na
het afsluiten van de polis, zal gebruik van de tegenbewijsregeling meestal
voordeliger zijn voor belastingplichtige.Een uitkering bij ongeval of overlijden vanuit een door de werknemer zelf
afgesloten verzekering wordt, aldus de leden van de PvdA-fractie, straks in
box III geplaatst. Eenzelfde uitkering wordt, als de werkgever de premie betaald
heeft, in box 1 aan de progressieve heffing onderworpen. Dit maakt volgens
deze leden het afsluiten van een dergelijke verzekering door de werkgever
voor zijn personeel beduidend minder aantrekkelijk.Uitkeringen ineens uit een door een belastingplichtige (als particulier)
zelf gesloten ongevallenverzekering zijn onder het huidige regime van de Wet
op inkomstenbelasting 1964 veelal onbelast. De premies voor een dergelijke
verzekering zijn niet aftrekbaar. Dit is in het nieuwe regime niet anders.
Rechten op kapitaalsuitkeringen die uitsluitend kunnen plaatsvinden bij invaliditeit,
ziekte en ongeval, zijn voorts op grond van artikel 5.2.4 van de Wet inkomstenbelasting
2001 expliciet vrijgesteld van het forfaitaire rendement. Voorzover een verkregen
uitkering onderdeel gaat uitmaken van het vermogen van een belastingplichtige,
valt deze in latere jaren uiteraard wel onder het forfaitaire rendement. Door
een belastingplichtige betaalde premies voor een aanspraak op periodieke uitkeringen ter zake van invaliditeit, ziekte of ongeval
zijn, zowel onder het oude als onder het nieuwe regime, wel aftrekbaar. Eventuele
latere uitkeringen zijn (progressief) belast.Aanspraken op uitkeringen wegens overlijden of invaliditeit als gevolg
van een ongeval uit een door de werkgever voor zijn werknemers afgesloten
verzekeringspolis, zijn, zowel voor als na de belastingherziening, expliciet
onder de omkeerregel gebracht. Dit betekent dat de aanspraak op dergelijke
uitkeringen niet tot loon behoort. Een eventuele latere uitkering is wel belast.
Met ingang van 1 januari 2001 vervalt het bestaande bijzondere tarief voor
ongevalsuitkeringen ineens. Dit betekent, zoals de leden terecht opmerken,
een lastenverzwaring. Een negatief effect hiervan op de werknemer kan worden
voorkomen door een hogere uitkering te bedingen. Uiteraard zal dit dan ook
een hogere premie betekenen. Een en ander betekent naar onze mening evenwel
niet dat het door een werkgever voor zijn personeel afsluiten van een ongevallenverzekering
nu fiscaal beduidend minder aantrekkelijk wordt dan het door de werknemers
zelf afsluiten van een dergelijke verzekering. In de particuliere sfeer moet
immers óf de premie uit het netto-inkomen worden betaald (uitkeringen
ineens), óf zijn bij premie-aftrek de uitkeringen eveneens progressief
belast. Verder zal de werkgever in voorkomende gevallen de ongevallenverzekering
mede hebben gesloten met het oog op zijn aansprakelijkheid jegens de werknemers
voor ongevallen in verband met de uitoefening van de dienstbetrekking.6.2 Internationale aspectenDe leden van de CDA-fractie stellen dat het voorstel een aantal bepalingen
bevat waarvan de verenigbaarheid met het Europese recht ter discussie staat.
De aandacht richt zich daarbij op de emigratieheffing en de conserverende
aanslag over opgebouwde pensioenaanspraken. Deze leden wijzen ook op de teneur
van de jurisprudentie van het Europese Hof van Justitie met betrekking tot
het vrij verkeer. De leden van de fractie van de PvdA vragen in dit verband
of de maatregel niet meer belemmert dan het doel rechtvaardigt
nu bij tijdelijk vertrek naar een ander Europees land in principe belasting
moet worden afgerekend. Verder vragen deze leden of in Europees verband overleg
hierover heeft plaatsgevonden. In dit verband merkt de Orde in zijn commentaar
op dat de zeer stringente voorwaarden waaronder grensoverschrijdende pensioenopbouw
en pensioenoverdracht mogelijk is, bezwaarlijk zijn binnen een stelsel van
open grenzen.In reactie op de stelling van de leden van het CDA dat de verenigbaarheid
van de conserverende aanslag met het Europese recht ter discussie zou staan,
merken wij het volgende op. Vooropgesteld zij dat ook wij van mening zijn
dat een fiscaal instrument niet mag leiden tot een ongerechtvaardigde belemmering
van het vrije verkeer. Een fiscale eindafrekening die zonder meer bij emigratie
zou worden opgelegd biedt in dit verband geen oplossing aangezien daarmee
het beginsel van het vrije verkeer te zeer geweld zou worden aangedaan. Anderzijds
zij bedacht dat Nederland in ruime mate fiscale begeleiding kent van pensioenopbouw;
binnen daartoe gestelde grenzen zijn pensioenpremies volledig aftrekbaar van
belastbaar inkomen. Deze fiscale begeleiding wordt echter slechts verleend
onder de strikte voorwaarde dat het pensioenkapitaal in stand blijft voor
het doel waarvoor het van aanvang af is bestemd. Wordt afgeweken van die voorwaarde
dan leidt dat tot het terugnemen van de fiscale begeleiding en dus tot fiscale
afrekening. Omdat er op dat punt geen verschil mag bestaan tussen personen
die in Nederland blijven wonen en personen die naar een andere land vertrekken,
moet de Nederlandse fiscus een instrument in handen hebben om ook na emigratie
of waardeoverdracht het genoten fiscale voordeel terug te kunnen nemen als
niet langer aan de voorwaarden wordt voldaan. Met het instrument van de conserverende
aanslag wordt naar ons oordeel echter wel recht gedaan aan beide belangen,
dat wil zeggen het Nederlandse heffingsbelang enerzijds en het belang van
het vrije verkeer anderzijds. In de meeste gevallen zal toepassing van dit
instrument er namelijk voor zorgen dat de emigratie of de waardeoverdracht
als zodanig niet tot fiscale (eind)afrekening leidt.Om daarbij de belangen van andere landen niet uit het oog te verliezen,
strekt de conserverende aanslag zich in het geval van emigratie slechts uit
tot het deel van de aanspraken dat in de periode van binnenlandse belastingplicht
is opgebouwd. Van belang is verder, dit ook in antwoord op de vraag van de
leden van de PvdA-fractie, dat het bij de pensioenopbouw genoten fiscale voordeel
slechts wordt teruggenomen als blijkt dat het pensioen niet langer op reguliere
wijze wordt afgewikkeld. Er is in dat geval, achteraf bezien, in Nederland
ten onrechte fiscale begeleiding verleend aan de pensioenopbouw.Naar onze mening voldoet de regeling ook aan de in de jurisprudentie van
het Europese Hof gestelde voorwaarde van proportionaliteit. Dit moge onder
meer blijken uit het feit dat onder omstandigheden kan worden volstaan met
het opleggen van een conserverende aanslag bijvoorbeeld ingeval het pensioenkapitaal
in Nederland achterblijft. In gevallen waarin wel zekerheidstelling wordt
verlangd, zal de mogelijkheid worden geboden om het pensioenkapitaal aan de
Nederlandse fiscus te verpanden. Een ander aspect van proportionaliteit is
het geheel achterwege laten van de conserverende aanslag ingeval van een waardeoverdracht
aan een toegelaten buitenlandse verzekeraar als bedoeld in artikel 19b, eerste
lid, onderdeel f, van de Wet op de loonbelasting 1964. De verzekeraar zal
in dat geval wel moeten voldoen aan bepaalde voorwaarden om als toegelaten
verzekeraar te kunnen worden aangemerkt.Overigens zij bedacht dat de conserverende aanslag bij een normale afwikkeling
van het pensioen geen consequenties heeft voor de belastingplichtige en derhalve
geen belemmering vormt voor het vrije verkeer.Op de vraag van de leden van de PvdA-fractie of in Europees verband overleg
heeft plaatsgevonden merken wij op dat de fiscale behandeling van grensoverschrijdende
pensioenopbouw onderwerp is van bespreking in de Taxation Policy Group. Nederland
heeft in dat verband ook de voorkeur uitgesproken om onderzoek te entameren
naar een regeling die op Europees niveau in dit verband een oplossing biedt.
Die oplossing zou zowel betrekking moeten hebben op de informatie –
als de invorderingsbijstand, maar vooral op het heffingsrecht dat onlosmakelijk
verband houdt met het aftrekrecht onder de omkeerregel. Dit het liefst in
de vorm van een verordering.De leden van de CDA-fractie stellen een aantal vragen over de internationale
aspecten van onze voorstellen. Zo zouden zij willen vernemen of ter zake van
het in de dividendbelasting geïntroduceerde begrip «uiteindelijk
gerechtigde» sprake is van treaty override, doordat gesteld zou kunnen
worden dat het lek dat voortvloeit uit het arrest van de Hoge Raad van 6 april
1994, nr. 28 638 is bestendigd omdat na dat arrest nog een groot aantal
verdragen is gesloten. Er is geen sprake van treaty override. De door Nederland
gesloten belastingverdragen voorzien niet in de invulling van het begrip uiteindelijk
gerechtigde. Voor de betekenis van die uitdrukking onder de belastingverdragen
dient daarom te worden teruggegrepen op de nationale wetgeving van het land
dat het verdrag toepast, tenzij de context zich daartegen verzet. In casu
is geen sprake van strijd met de context van het verdrag en de verdragstoepassing.
Met de wijziging van artikel 1 van de Wet op de dividendbelasting 1965 wordt
bereikt dat in Nederland aan het begrip «uiteindelijk gerechtigde»
een betekenis toekomt die spoort met de internationaal gangbare uitleg en
wordt een einde gemaakt aan de bijzondere situatie die was ontstaan ten gevolge
van het arrest van de Hoge Raad. Aan het feit dat na het arrest een groot
aantal nieuwe verdragen in werking is getreden kan niet worden ontleend dat
het hierboven bedoelde lek in die verdragen de facto is bestendigd.7. Specifieke onderwerpenDe leden van de fractie van de PvdA vragen of uitgeven wegens ziekte of
invaliditeit van een gescheiden partner moeten worden gezien als uitga- ven
voor levensonderhoud van de gewezen partner of als uitgaven wegens ziekte.
Voorts vragen deze leden of het hiervoor uitmaakt of de gewezen partner in
Nederland of daarbuiten verblijft.Hierover willen we aangeven dat – buiten onderhoudsverplichtingen –
zowel onder het regime van de Wet op de inkomstenbelasting 1964 als onder
het regime van de Wet inkomstenbelasting 2001 geen uitgaven voor levensonderhoud
van een gewezen partner of uitgaven wegens ziekte of invaliditeit van een
gewezen partner in aanmerking kunnen worden genomen. Hieruit volgt automatisch
dat het niet uitmaakt of de gewezen partner in Nederland of daarbuiten verblijft.
Afdeling 6.2 van het wetsvoorstel Wet inkomstenbelasting 2001 ziet op de aftrekbaarheid
van uitgaven voor onderhoudsverplichtingen. Indien de uitgaven voor onderhoudsverplichtingen
aan de eisen gesteld in die afdeling voldoen, kunnen deze uitgaven in aanmerking
worden genomen ongeacht of de gewezen partner in Nederland verblijft of daarbuiten.De leden van de CDA-fractie vragen om in te gaan op de brief van de Vereniging
van Nederlandse Verkeersvliegers. Zij vragen met name te bezien
of geen uitzonderingsmaatregel of overgangsmaatregel mogelijk is nu het gaat
om het investeren in employability. De leden van de PvdA-fractie vragen eveneens
of de bewindslieden bijvoorbeeld in overleg met het ministerie van Verkeer
en Waterstaat hiernaar willen kijken.Hierover willen wij opmerken dat de overheid in zijn algemeenheid naast
de fiscale weg op twee manieren bijdraagt aan onderwijs. De meest intensieve
manier is dat een ministerie ervoor kiest een opleiding in eigen hand te houden.
Een voorbeeld hiervan is het ministerie van Defensie. Voor meer algemene opleidingen
geldt dat deze, indien de instelling onder de Wet op het hoger onderwijs en
wetenschappelijk onderzoek (WHW) valt, kunnen worden bekostigd in het kader
van de WHW. Hiervoor moet de onderwijsinstelling – onder meer –
een verzoek tot aanwijzing indienen bij het ministerie van Onderwijs, Cultuur
en Wetenschappen. Een opleiding kan ook worden aangewezen.Studenten aan een zogenoemde bekostigde opleiding of aan een aangewezen
opleiding hebben recht op studiefinanciering. Indien particuliere vliegopleidingen
onder de WHW vallen, kunnen zij dus een verzoek tot bekostiging of aanwijzing
doen. In dit verband willen wij evenals de vereniging er nog op wijzen dat
de Nationale Luchtvaartschool in Beek een zogenoemde korte HBO-opleiding is
met – zoals de wet aanduidt – een overgangsrechtelijke status.
Dat betekent dat de opleiding niet wordt bekostigd maar dat de studenten wel
recht hebben op studiefinanciering.Voorts willen we er nogmaals op wijzen dat de regeling voor scholingsuitgaven
is bedoeld als vangnetregeling. Het betreft dus niet een regeling die beoogt
alle scholingsuitgaven in aanmerking te nemen. Vandaar dat mede uit overwegingen
van doelmatigheid een drempel en een plafond is opgenomen. Voor goed betaalde
beroepen mag een deel van de kosten als eigen investering in de eigen toekomst
ook voor eigen rekening komen. Gelet op het karakter van de regeling voor
scholingsuitgaven en gelet op de andere vanuit de overheid geboden mogelijkheden
inzake de financiële ondersteuning van opleidingen, kiezen wij ervoor
om in de fiscaliteit geen uitzondering te maken voor een specifieke opleiding.
Tenslotte wijzen wij erop dat met de gestelde jaarlijkse maximale aftrek ook
de door deze leden als zeer duur bestempelde opleiding voor verkeersvliegers
voor ongeveer 50% tot 70% aftrekbaar is.8. Budgettaire en inkomensgevolgenDe leden van de fractie van GroenLinks vragen of het bij de toelichting
op het belastingplan 2001 in de Eerste Kamercommissie gepresenteerde inkomensplaatje,
waaruit af te leiden zou zijn dat het plan goed uitpakt voor de lagere en
middeninkomens, rekening is gehouden met gelijktijdige, samenhangende effecten
die elders in de belastingsfeer optreden, zoals verhoging van de BTW-tarieven
en de verhoging van lokale (milieu) belastingen. In antwoord op deze vraag
wordt opgemerkt dat het totale effect van deze belastingherziening is gepresenteerd
en derhalve tevens rekening is gehouden met de verhoging van het BTW-tarief
en de milieubelastingen. Volledigheidshalve wordt opgemerkt dat lokale belastingen
geen onderdeel uitmaken van deze belastingherziening.De leden van de fracties van GPV, RPF en SGP vragen of in de tabellen
waarin de inkomenseffecten voor alleenverdieners worden weergegeven, de individuele
inkomens of de huishoudinkomens in aanmerking zijn genomen. Wij antwoorden
deze leden dat uitgegaan is van het huishoudinkomen. De inkomenseffecten zijn
dus inclusief de uitbetaling van de heffingskorting aan de niet verdienende
partner.De leden van de RPF-fractie vragen hoe zelfstandigen met een middeninkomen,
die als zodanig geen WW-premie betalen, profiteren van het voordeel van de
verlaging van de WW-premie, waarmee de bewindslieden de inkomenseffecten van
de voorstellen hebben verbeterd.De verlaging van de WW-premies met 0,9% heeft, in de 2e Nota
van Wijziging, gelijktijdig plaatsgevonden met een aantal andere maatregelen,
waaronder het schrappen van het arbeidskostenforfait en de verhoging van de
arbeidskorting. Het schrappen van het arbeidskostenforfait heeft, anders dan
bij werknemers, geen negatieve gevolgen voor zelfstandigen. Zij profiteren
daarentegen wel van de verhoging van de arbeidskorting die daar tegenover
staat.Per saldo hebben de aanpassingen uit de 2e Nota van Wijziging
een positief effect op de inkomens van zelfstandigen. In bijgevoegde tabel
is de verbetering weergegeven van de inkomenseffecten voor zelfstandigen als
gevolg van de wijzigingsvoorstellen in de 2e Nota van Wijziging.
Het betreft de volgende maatregelen:– verlagen tarief eerste schijf met 0,35%-punt;– verlengen van de tweede schijf met f 4 500;– verkorten van de derde schijf met f 6 700;– aanpassing arbeidskorting, zodanig dat deze tussen 0% en 50% van
het WML oploopt van nihil tot f 275 en tussen 50% en 100% van het WML
oploopt tot f 1 847. Het maximum is ten opzichte van het wetsvoorstel
derhalve verhoogd met f 312.Tabel: Verbetering inkomenseffecten zelfstandigen als
gevolg van de 2e Nota van wijziging  EffectenZelfstandigen (alleenst.) 30 0001,5% 40 0001,3%50 0001,1% 60 0001,0% 70 0000,9%80 0001,1% 90 0001,1% 100 0001,0%150 0000,5%   Zelfstandigen (alleenverd.) 30 0000,0% 40 0001,0%50 0001,1% 60 0000,9% 70 0000,8%80 0001,1% 90 0001,0% 100 0001,0%150 0000,5%De leden van fractie van VVD en D66 vragen een reactie op de brief van
de heer J. 't Hart, accountant-administratieconsulent te De Lier. In deze
brief zijn twee rekenvoorbeelden opgenomen waaruit zou blijken dat er belastingplichtigen
zijn die niet minder maar juist meer belasting en premies volksverzekeringen
moeten gaan betalen bij invoering van het voorgestelde belastingstelsel.Vooropgesteld dient te worden dat de conclusie dat er mensen zullen zijn
die als gevolg van de voorgestelde maatregelen meer belasting moeten betalen
juist is. In het algemeen zal het hierbij gaan om situaties waarin belastingplichtigen
er onder het huidige belastingstelsel in slagen minder belasting te betalen
dan thans – mede gelet op de hoogte van het daadwerkelijk
genoten inkomen – redelijk wordt geacht. Met betrekking tot de in de
brief genoemde rekenvoorbeelden merken wij het volgende op. Het eerste rekenvoorbeeld
heeft betrekking op een belastingplichtige die winst uit onderneming geniet.
Het betreft een situatie waarin over een bedrijfswinst van f 180 000
thans in totaal nog geen 5,5% belasting wordt betaald. Voor de goede orde
wordt opgemerkt dat het hierbij gaat om de bedrijfswinst na aftrek van kosten.
Bovendien zijn de berekeningen van de onder het voorgestelde stelsel te betalen
belasting naar onze mening niet geheel juist. Er is bijvoorbeeld geen rekening
gehouden met de ook voor ondernemers geldende arbeidskorting. Ten slotte wordt
opgemerkt dat nog geen rekening is gehouden met de gevolgen van het op korte
termijn in te dienen wetsvoorstel, waarin de maatregelen van het zogenoemde
ondernemerspakket zijn uitgewerkt.Het tweede voorbeeld heeft betrekking op een gehuwde AOW-er met een nettovermogen
van f 525 000. Op basis van dit voorbeeld wordt in de brief geconcludeerd
dat de mening dat kleine spaarders er op vooruit zouden gaan met de rendementsheffing
onjuist is. Afgezien van het feit dat wij de term kleine belegger niet zouden
willen verbinden aan situaties waarin er sprake is van een nettovermogen van
meer dan een half miljoen gulden, kan een aantal kanttekeningen worden geplaatst
bij het in de brief opgenomen voorbeeld. In de eerste plaats is geen rekening
gehouden met het vervallen van de vermogensbelasting. Afhankelijk van de vraag
of er recht bestaat op de oudedagsvrijstelling, zou deze belastingplichtige
op basis van de in brief vermelde gegevens in 2000 minimaal f 490 en
maximaal f 1925 aan vermogensbelasting verschuldigd zijn. In de tweede
plaats is bij de berekening van de te betalen forfaitaire rendementsheffing
geen rekening gehouden met de ouderentoeslag. Als gevolg van deze ouderentoeslag
kan de te betalen vermogensrendementsheffing f 1190 lager uitkomen dan
in de brief is berekend. In de derde plaats gaat het hier kennelijk om een
belegger die optimaal gebruik maakt van de zwakheden van het huidige fiscale
regime en die er daardoor in slaagt om, ondanks het bezit van een nettovermogen
van f 525 000, geen belasting te betalen over het op dit vermogen
behaalde rendement. Juist met het oog op dergelijke situaties hebben wij gekozen
voor de invoering van een forfaitaire rendementsheffing. Een verhoging van
de in dergelijke situaties per saldo te betalen belasting is derhalve een
beoogd effect.9. UitvoeringsaspectenDe leden van de PvdA-fractie vragen naar de wijze waarop de voorlichting
over het overgangsrecht gestalte wordt gegeven. De fractieleden van D66 vragen
uitvoerig ingelicht te worden over de voorlichtingsactiviteiten in het komende
halfjaar. Zij hebben een voorkeur voor gerichte voorlichting per categorie
belastingplichtigen.Gezien de reikwijdte van de Belastingherziening 2001 is het van groot
belang dat de belastingplichtigen tijdig en zo volledig mogelijk worden geïnformeerd
over de wijzigingen per 1 januari 2001. Om dit mogelijk te maken zullen belastingplichtigen
worden voorzien van algemene informatie over de Belastingherziening en, afhankelijk
van de persoonlijke situatie, van meer gerichte informatie. Hierbij zal gebruik
worden gemaakt van een breed scala aan communicatiemiddelen. De voorbereidingen
voor de voorlichting zijn thans in volle gang.De feitelijke voorlichtingsacties gaan van start na de parlementaire afronding
van de Belastingherziening. In dit kader ligt het in de bedoeling om in de
maand juni 2000 een huis-aan-huiskrant te verspreiden met algemene informatie
over de invoering van de Belastingherziening. Deze krant is gericht op particuliere
belastingplichtigen en wordt samengesteld in overleg met de werknemers- en
ondernemingsorganisaties. Aangezien het nieuwe belastingstelsel eveneens ingrijpende
gevolgen heeft voor werkgevers ligt het tevens in de bedoeling
om in juni 2000 een belastingkrant te laten verschijnen gericht op de gevolgen
voor deze doelgroep.Vanaf juli 2000 gaat de meer gerichte voorlichting van start. Deze voorlichting
zal plaatsvinden door middel van frequente advertenties en artikelen in dagbladen,
weekbladen, vakbladen en dergelijke en met inzet van media als radio en internet.
Voor specifieke onderwerpen en specifieke doelgroepen worden folders samengesteld
met meer gedetailleerde informatie over de verschillende onderwerpen. Zo zullen
folders verschijnen voor bijvoorbeeld 65-plussers, over de eigen woning, over
oudedagsvoorzieningen en over lenen, sparen en beleggen. Bijzondere aandacht
zal worden besteed aan het overgangsrecht. De folders worden beschikbaar gesteld
aan de doelgroepen zelf en aan de instellingen die een relatie hebben met
de doelgroepen, zoals pensioenfondsen, verzekeraars en uitkeringsinstanties.Voor grote groepen belastingplichtigen worden de concrete gevolgen van
de Belastingherziening voor het eerst zichtbaar bij het verzenden van de aanvraagformulieren
voor de voorlopige teruggaaf 2001 in september/oktober 2000. Dit geldt
in het bijzonder voor de groepen belastingplichtigen die per 2001 voor het
eerst in aanraking komen met de voorlopige teruggaaf. In de media en in de
toelichting bij de aanvraag voor de voorlopige teruggaaf zal dan ook speciale
aandacht worden geschonken aan de Belastingherziening.Werkgevers zullen in de loop van 2000 regelmatig worden voorzien van specifieke
informatie over de wijzigingen per 1 januari 2001 en van formulieren, nieuwsbrieven,
tabellen, rekenregels en dergelijke ten behoeve van een juiste inhouding van
loonbelasting/premie volksverzekeringen vanaf de eerste loonbetaling in 2001.In het verlengde hiervan vragen de leden van de PvdA of de betrokken uitvoerders
op 1 januari 2001 in staat zullen zijn deze door hen als immens aangeduide
extra inspanningen te verrichten.Anders dan de leden veronderstellen is het niet nodig dat de verzekeraars
en pensioenfondsen reeds per 1 januari 2001 de extra inspanning verricht moeten
hebben. Informatie over een mogelijk pensioengat behoeft pas in de loop van
2002 aan de deelnemers te worden verstrekt. Dit biedt de uitvoerende instellingen
voldoende ruimte om de extra werkzaamheden tijdig af te ronden.De leden van de PvdA-fractie was het opgevallen hoe ingewikkeld de vertaling
van de Belastingherziening voor de burger en voor de medewerkers van de Belastingdienst
kan zijn. Zij vragen zich af wat het bijscholingsprogramma voor de medewerkers
is.In het kader van de Belastingherziening heeft de Belastingdienst een breed
bijscholingsprogramma opgezet. Dit programma voorziet in een fasegewijze aanpak,
waarbij het tijdstip van de bijscholing verschilt al naar gelang de medewerker
in zijn werk met de gevolgen van de Belastingherziening wordt geconfronteerd.
Zo zitten medewerkers van de Belastingtelefoon en van de klantendiensten,
die door de belastingplichtigen als eersten worden aangesproken over de Belastingherziening,
vooraan in het opleidingstraject. De eerste voorlichting aan deze groepen
heeft reeds in het najaar van 1999 en in het voorjaar van 2000 plaatsgevonden.
De opleidingsinspanningen worden de komende tijd in geïntensiveerde vorm
voortgezet.Andere groepen medewerkers worden op een later tijdstip, al naar gelang
hun functie en betrokkenheid bij de Belastingherziening, bijgeschoold.De opleidingen worden gehouden in de vorm van symposia, workshops en door
middel van centraal samengestelde leerpakketten. Tevens beschikt elke eenheid
over een zogeheten IB 2001-specialist, die zorgdraagt voor de
begeleiding en coaching en een vraagbaak vormt voor de overige medewerkers
van de eenheid.De leden van de PvdA-fractie achtten de invoering van een grote administratieve
wijziging iedere eerste van een nieuw jaar een forse administratieve taakstelling
voor de samenleving, zowel voor de burger als voor de instanties die informatie
moeten aandragen.Ontegenzeggelijk vraagt een omvangrijke wijziging van het fiscale stelsel
zoals in het kader van de belastingherziening 2001 het nodige van burgers,
bedrijven en overheid. Beoogd wordt de wijzigingen op zo eenvoudig mogelijk
wijze door te voeren en mogelijke knelpunten in de noodzakelijke aanpassingen
van te voren te identiferen en zo goed mogelijk te ondervangen.Een dergelijke ingrijpende wijziging die alle belastingplichtigen aangaat
komt overigens niet vaak voor. De laatste grote wijziging betrof de Oort-operatie
in 1990. De reguliere jaarlijkse wijzigen betreffen in het algemeen aanpassingen
van tarieven en indexeringen van bedragen, alsmede wijzigingen in de wetgeving
die voor kleine groepen van belastingplichtigen van belang zijn.Invoeringswet Wet inkomstenbelasting 200110. Invoeringswet10.1 InleidingOp de algemene vragen van de CDA-fractie zijn wij reeds ingegaan in hoofdstuk
1 van deze memorie.10.2 LoonbelastingDe leden van de PvdA-fractie vragen of het niet mogelijk is de toeslag
als bedoeld in artikel 19 van de Wet uitkering burger-oorlogsslachtoffers
1940–1945 (Wubo) te defiscaliseren, nu de belasting terzake van deze
toeslag ingevolge artikel 31 van de Wet op de loonbelasting 1964 voor rekening
van de Pensioen- en Uitkeringsraad komt.De basis voor het defiscaliseren van uitkeringen en verstrekkingen is
gelegd in artikel 30b, onderdeel e, van de Wet op de inkomstenbelasting 1964
(artikel 3.5.5, onderdeel e, in de Wet inkomstenbelasting 2001). Uitkeringen
en verstrekkingen kunnen worden gedefiscaliseerd indien zij op het inkomen
van de belastingplichtige zijn afgestemd en voorzover zij worden geacht te
strekken tot bestrijding van bepaalde noodzakelijke kosten.Hoewel sprake is van loon met een bestemmingskarakter in de zin van de
eindheffing wordt de artikel 19-toeslag niet op het inkomen van de belastingplichtige
afgestemd. Daarom komt deze uitkering niet in aanmerking voor defiscalisering.De leden van de fractie van de PvdA wijzen erop dat met betrekking tot
de compensatie van arbeidskosten verschil bestaat tussen belastingplichtigen
die in loondienst werken en belastingplichtigen met inkomen in de vorm van
belastbaar resultaat uit overige werkzaamheden. Belastingplichtigen met een
fictieve dienstbetrekking vallen inderdaad, zo kunnen wij deze leden mededelen,
onder het regime van de vrije vergoedingen en verstrekkingen ingevolge het
bij de invoeringswetgeving inzake de Belastingherziening 2001 te introduceren
hoofdstuk IIA van de Wet op de loonbelasting 1964. Daar staat tegenover dat
deze groep geen kosten kan aftrekken anders dan, in voorkomend geval, de werknemersaftrek.
Voor belastingplichtigen met resultaat uit overige werkzaamheden
geldt dat alle vergoedingen, onder aftrek van de desbetreffende kosten, deel
uitmaken van hun belastbare inkomen uit werk en woning.De leden van de fractie van de PvdA zouden voorts graag een beschouwing
willen zien hoe, indien de belastingplichtige zowel loon uit (fictieve) dienstbetrekking
als resultaat uit overige werkzaamheden geniet terwijl de desbetreffende activiteiten
samenhang vertonen (gedacht wordt aan onder meer free-lance activiteiten van
in loondienst werkzame journalisten en televisiepresentatoren), de kosten
die niet vanuit de dienstbetrekking worden vergoed, kunnen worden afgetrokken.
Gaarne verwijzen wij de leden in reactie hierop naar onze uiteenzetting over
kostentoerekening aan meer dan één bron, naar aanleiding van
een andere vraag van deze leden, in paragraaf 4.2.2 van de onderhavige
nota. Zoals aldaar is aangegeven moet die toerekening in beginsel plaatsvinden
op basis van het voor de desbetreffende bronnen afgeworpen nut.De leden van de PvdA-fractie vragen zich af of bepaalde werkzaamheden
van kunstenaars (zij noemen als voorbeeld het geven van een cursus en het
meewerken aan buitenschoolse activiteiten), worden verricht als ondernemer
dan wel als werknemer.Hoe dergelijke activiteiten moeten worden geduid zal, net als thans, afhankelijk
zijn van de feiten en omstandigheden van het concrete geval.De leden van de fractie van de PvdA menen dat de algemene maatschappelijke
opvattingen over wat (niet) als beloningsvoordeel wordt ervaren zich snel
kunnen wijzigen en dat de beoordeling hiervan niet bij iedere belastinginspecteur
gelijk behoeft te zijn; hiermee doelen de leden op de omlijning van vrije
vergoedingen en verstrekkingen als bedoeld in artikel 15 van het (in het invoeringswetsvoorstel
bij de Belastingherziening 2001 opgenomen) nieuwe hoofdstuk IIA van de Wet
op de loonbelasting 1964. Wat betreft mogelijke verschillen van inzicht tussen
inspecteurs merken wij het volgende op. Het werken aan eenheid van beleid
behoort tot de permanente opdracht van de Belastingdienst. Hieraan wordt binnen
de Belastingdienst mede invulling gegeven door de zogenoemde kennisgroepen.
Medewerkers van de Belastingdienst zijn verplicht rechtsvragen met een beleidsmatig
karakter voor te leggen aan een kennisgroep. Ten aanzien van de Belastingherziening
2001 is een speciale kennisgroep ingesteld, deze draagt zorg voor de fiscaaltechnische
begeleiding van de implementatie van de onderhavige herziening en coördineert
de beantwoording van vragen van inspecteurs op dit terrein. Door de kennisgroepen
wordt zoveel mogelijk verzekerd dat binnen de Belastingdienst een uniforme
behandeling van belastingplichtigen plaatsvindt.De leden van de PvdA-fractie vragen of een werkgever onder het nieuwe
loonbelastingstelsel inzake vrije vergoedingen de premie voor een door zijn
werknemer afgesloten ongevallenverzekering aan deze onbelast zou kunnen vergoeden
en of in dat geval een uitkering uit hoofde van de verzekering zou worden
belast in box 3.Wij kunnen deze leden meedelen dat wij een onbelaste vergoeding in het
licht van het in verband met de onderhavige belastingherziening voorge- stelde
artikel 15, eerste lid, onderdeel b, van de Wet op de loonbelasting 1964 in
beginsel mogelijk achten, in het specifieke geval dat het gaat om een verzekeringsproduct
dat uitsluitend recht geeft op een kapitaalsuitkering bij ongevallen in het
kader van de uitoefening van de dienstbetrekking en dus niet ook naar aanleiding
van ongevallen die de werknemer overkomen in de privésfeer. In zo'n
geval zal de uitkering echter wel belastbaar zijn in box 1 als voordeel uit
dienstbetrekking, en dus niet in box 3. Ziet de premie op een ongevallenverzekering
die ook buiten de werksfeer van toepassing is, dan is weliswaar de vergoeding
ervan belast in box 1, maar valt een latere kapitaalsuitkering buiten de loonsfeer.De zogenoemde vrijwilligersregeling, zo antwoorden wij de leden van de
PvdA-fractie, is niet vastgelegd in de wet zelf maar in het besluit van de
Staatssecretaris van Financiën van 18 februari 1999, nr. DB99/383 (VN
1999, 16.17). In dit besluit is aangegeven dat als een vrijwilliger een vergoeding
ontvangt van ten hoogste f 42 per week of f 1470 per jaar (bedragen
2000), de arbeidsverhouding niet als een dienstbetrekking of als een andere
bron van inkomen wordt beschouwd. Overigens merken wij op dat het uitvoeringsbeleid
van de Belastingdienst, met inbegrip van de hier aan de orde zijnde vrijwilligersregeling,
waar nodig naar aanleiding van de Belastingherziening 2001 zal worden geactualiseerd.De leden van de fractie van GroenLinks vragen zich af of het belastingplan
2001 als gevolg heeft dat er een eind komt aan de onbelaste onkostenvergoeding
voor politieke ambtsdragers voorzover tegenover die vergoeding geen aantoonbare
onkostenposten staan. Hierover merken wij op dat er – onafhankelijk
van de belastingherziening 2001 – door de Minister van Binnenlandse
Zaken en Koninkrijkrelaties een ambtelijke werkgroep is ingesteld die voorstellen
zal doen voor nieuwe onkostenregelingen voor gemeente- en provinciebestuurders
per 2001. Aanleiding voor de instelling van de werkgroep is het in verband
met per 1997 gewijzigde belastingwetgeving verrichtte onderzoek naar de onkostenvergoedingen.
Aan de werkgroep wordt deelgenomen door de Vereniging van Nederlandse Gemeenten,
het Interprovinciaal Overleg, het Ministerie van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties
en het Ministerie van Financiën. De werkgroep moet aanbevelingen doen
voor nieuwe regelingen ingaande met het nieuwe belastingstelsel (2001) en
die ook zijn afgestemd op het dan geldende fiscale regime.Het verheugt ons dat de leden van de fracties van het CDA, de PvdA, en
GroenLinks belangstelling tonen voor de introductie van een nieuwe artiestenregeling.
Over de vormgeving van de onderhavige voorstellen leeft bij de leden van deze
fracties echter nog een aantal vragen en twijfels. Met de beantwoording van
de gestelde vragen in deze memorie en de algemene toelichting om de nieuwe
artiestenregeling nader te verduidelijken, hopen wij die twijfel weg te nemen.Met de introductie van een nieuwe artiestenregeling wordt een evenwichtige
belastingheffing van artiesten bereikt. Kunnen artiesten thans in de loonbelasting
begrepen worden onder een «echte» of een fictieve dienstbetrekking,
de voorgestelde wijziging voegt daar een derde mogelijkheid aan toe, de artiestenregeling.
In deze regeling worden de voordelen van de loonbelasting als instrument van
de voorheffing gecombineerd met de mogelijkheid tot aftrek van kosten volgens
het regime van resultaat uit overige werkzaamheden in de inkomstenbelasting.
Hierna worden de verschillende mogelijke fiscale behandelingen van de artiest
toegelicht.De artiest kan als werknemer in «echte» dienstbetrekking in
de zin van artikel 2 van de Wet op de loonbelasting 1964 optredens verzorgen.
Hij valt onder de loon en heffingsbepalingen van de loonbelasting. Kosten
die de artiest maakt kan hij onder het nieuwe regime niet langer in aftrek
brengen. Zijn werkgever kan wel kosten vergoeden voorzover deze geacht kunnen
worden te strekken tot bestrijding van kosten, lasten en afschrijvingen ter
behoorlijke vervulling van de dienstbetrekking. Andere van de werkgever ontvangen
vergoedingen zijn vrijgesteld voorzover zij naar algemene maatschappelijke
opvattingen niet als beloningsvoordeel worden ervaren. Bij verstrekkingen
zal allereerst moeten worden nagegaan of er sprake is van loon in natura (in
beginsel belast) of dat het gaat om verstrekkingen die voorkomen
dat een werknemer kosten voor de dienstbetrekking moet maken. Voor het (belaste)
loon in natura bepaalt artikel 13, eerste lid, Wet LB 1964 welke waarde belast
dient te worden (waarde in het economische verkeer of besparingswaarde).Indien geen sprake is van een «echte» dienstbetrekking, omdat
niet aan alle voorwaarden is voldaan, zoals onder andere tegen beloning persoonlijk
optreden en de aanwezigheid van een gezagsverhouding, kan de artiest samen
met zijn opdrachtgever op grond van het voorgestelde artikel 4, lid 1, onderdeel
f, van de Wet op de loonbelasting 1964 er voor kiezen dat zijn arbeidsverhouding
alsnog als een dienstbetrekking wordt aangemerkt. De keuze voor deze fictieve
dienstbetrekking wordt kenbaar gemaakt aan de inspecteur door middel van een
gezamenlijke verklaring van de artiest en de beoogde inhoudingsplichtige.
Deze artiest wordt op gelijke wijze behandeld voor de loon- en inhoudingsbepalingen
van de loonbelasting als de artiest in «echte» dienstbetrekking.De artiest die niet gekozen heeft voor de fictieve dienstbetrekking en
die volgens een overeenkomst van korte duur optreedt, valt onder de nieuwe
artiestenregeling. Op grond van deze regeling krijgt de artiest te maken met
een globale voorheffing in de sfeer van de loonbelasting en vindt de afrekening
plaats in de inkomstenbelasting met toepassing van het regime van resultaat
uit overige werkzaamheden. Het voor genoemde werkzaamheden geldende winstregime
houdt in dat zoveel mogelijk aansluiting wordt gezocht bij de fiscale behandeling
van winst uit onderneming. Dit betekent dat de artiest bij de winstberekening
rekening moet houden met de eisen van het goed koopmansgebruik. Het zogenoemde
kasstelsel is bij de berekening van het resultaat uit overige werkzaamheden
niet van toepassing. Belast zijn de ontvangen baten, waartoe ook onkostenvergoedingen
behoren, verminderd met de daadwerkelijke kosten. Zaken moeten in beginsel
gewaardeerd worden naar de waarde in het economische verkeer. Het is van de
feiten en omstandigheden afhankelijk of er sprake is van een overeenkomst
van korte duur. Overigens is de looptijd van een kortdurende overeenkomst
niet noodzakelijkerwijs beperkt tot een aantal maanden.Een artiest die niet voldoet aan de vereisten van een «echte»
dienstbetrekking, die er niet voor kiest zijn arbeidsverhouding als een (fictieve)
dienstbetrekking te laten aanmerken en de feiten en omstandigheden er niet
toe leiden dat hij een overeenkomst van korte duur heeft, valt niet onder
het regime van de loonbelasting. Zijn werkzaamheden kunnen mogelijk aangemerkt
worden als verricht in de uitoefening van een bedrijf of in de zelfstandige
uitoefening van een beroep. Vaak gaat het dan om artiesten die gelijktijdig
verschillende opdrachtgevers hebben waarbij geen gezagsverhouding bestaat.
De inkomsten van deze artiesten zijn als winst uit onderneming belast in de
inkomstenbelasting of, indien geen sprake is van een duurzame organisatie
van arbeid en kapitaal, als belastbaar resultaat uit overige werkzaamheden.
Op zowel winst uit onderneming als op het resultaat uit overige werkzaamheden
zijn de winstbepalingen van toepassing. Deze groep artiesten is naar verwachting
niet zo groot, omdat bij langer durende overeenkomsten doorgaans of sprake
is van een echte dienstbetrekking dan wel dat de betreffende artiest deze
overeenkomst uitoefent in het kader van een onderneming.Zoals de leden van de fractie van de PvdA vragen, kunnen artiesten die
een overeenkomst van «iets» langere duur bijvoorbeeld 1 tot 3
maanden – zijn aangegaan of artiesten die een zomer lang gedurende 6
weken optreden, in «echte» of fictieve dienstbetrekking zijn.
Een andere mogelijkheid is dat zij onder de nieuwe artiestenregeling vallen
en belast worden naar het resultaat uit overige werkzaamheden. Wellicht treden
deze artiesten op in de uitoefening van een bedrijf of in de zelfstandige uitoefening van een beroep en worden zij rechtstreeks in de inkomstenbelasting
betrokken. Of de artiesten volgens de Wet inkomstenbelasting 2001 behandeld
worden als personen met inkomen uit overige werkzaamheden, aldus de vraag
van de fractieleden van de PvdA, is derhalve afhankelijk van de feiten en
omstandigheden, en van de keuze van de artiest (d.w.z. fictieve dienstbetrekking
of de nieuwe artiestenregeling).Afhankelijk van de feiten en omstandigheden wordt ten aanzien van de artiest
in de meeste gevallen loonbelasting geheven en ingehouden. Echter, zoals reeds
aangegeven wordt de artiest die als ondernemer of als zelfstandige optreedt
rechtstreeks voor zijn inkomsten betrokken in de inkomstenbelasting. Het gaat
echter te ver om zoals de heer Molenaar concludeert in zijn artikel «De
rare artiestenregeling, vanaf 2001 in een nieuw jasje» in het Weekblad
voor Fiscaal Recht, dat er een gat zit in de artiestenregeling bij de (zelfstandige)
artiesten die een overeenkomst van langere duur sluiten waarbij de gezagsverhouding
of de verplichting tot persoonlijke dienstverrichting ontbreekt. Op deze artiesten
is net als nu het regime van de inkomstenbelasting van toepassing.De leden van de fracties van het CDA, de PvdA, en GroenLinks vragen een
algemene reactie op het artikel van de heer Molenaar met betrekking tot de
nieuwe artiestenregeling. De leden van de fractie van de PvdA stellen vragen
die vergelijkbaar zijn met de vragen en opmerkingen in het artikel. In dit
artikel wordt geconstateerd dat slechts de eerste van de aanbevelingen uit
het rapport van de commissie Cultuur en Belastingen («Hoog aanslaan,
laag belasten») over handhaving van de kostenaftrek en over het sociale
vangnet van de werknemersverzekeringen, is opgevolgd. De leden van de fractie
van de PvdA vragen hoe de sociale verzekeringspositie van de artiesten is
geregeld nu er een nieuwe fiscale regeling voor artiesten wordt geïntroduceerd.
In dat kader lijkt het hen verstandig dat er overleg plaatsvindt met het ministerie
van Sociale Zaken en Werkgelegenheid. De leden van de fractie van de PvdA
vragen of dit onderwerp onderdeel uitmaakt van de commissie De Boer.De uitwerking van het vervolg van de artiestenregeling in de sociale zekerheidswetgeving
maakt geen onderdeel uit van de werkzaamheden van de werkgroep De Boer. De
werkzaamheden van de werkgroep De Boer richten zich op de verschillende loonbegrippen
in de belastingwetgeving en de sociale zekerheidswetgeving en niet op de werknemer.
Dat houdt in dat de artiestenregeling buiten het werkterrein van de werkgroep
ligt. Op dit moment vindt interdepartementaal overleg om te bezien of de sociale
wetgeving in verband met de voorgestelde artiestenregeling aanpassing behoeft.De heer Molenaar constateert in zijn artikel dat de rangorde binnen de
Wet op de loonbelasting 1964 tussen de «gewone» dienstbetrekking
van artikel 2 en de artiestenregeling van artikel 35 niet bij wet is geregeld,
doch slechts is in de toelichting aan de orde wordt gesteld.In de huidige Wet op de loonbelasting 1964 is geen rangorderegeling opgenomen
voor de volgorde van kwalificatie tot werknemer. De fictiebepalingen, die
bepaalde arbeidsverhoudingen tot (fictieve) dienstbetrekking bestempelen,
kunnen worden beschouwd als een vangnet voor situaties waarin twijfel mogelijk
is of er sprake is van een «echte» dienstbetrekking. Er dient
derhalve eerst een onderzoek plaats te vinden. Indien feiten en omstandigheden
niet leiden tot de conclusie dat er sprake is van een «echte»
dienstbetrekking, moet onderzocht worden of mogelijk een van de fictiebepalingen
van toepassing is. Door de wijzigingen in de Wet op de loonbelasting 1964
die voortkomen uit de Belastingherziening 2001 wordt in deze volgorde voor
de beoordeling van de fiscale status van de artiest geen verandering
aangebracht. Indien de artiest niet als werknemer beschouwd kan worden in
de zin van artikel 2 Wet op de loonbelasting 1964, kan hij er voor kiezen
dat zijn arbeidsverhouding alsnog wordt beschouwd als een (fictieve) dienstbetrekking
op grond van artikel 4, lid 1, onderdeel f, van deze wet. De artiest die geen
keuze maakt en een overeenkomst heeft voor korte duur valt onder de nieuwe
artiestenregeling. Indien niet aan de voorwaarden wordt voldaan van deze nieuwe
regeling omdat er geen sprake kan zijn van een overeenkomst van korte duur,
wordt de artiest voor zijn inkomsten in de inkomstenbelasting betrokken. Voor
de beoordeling van de fiscale status van de artiest een rangorderegeling in
de Wet op de loonbelasting 1964 niet nodig.In het artikel wordt betreurd dat de belastbaarheid van onkostenvergoedingen
conform de huidige regeling in de Wet op de inkomstenbelasting 1964 is blijven
bestaan.De wijze waarop de onkostenvergoeding belast wordt onder de huidige artiestenregeling
is niet vergelijkbaar met de belastbaarheid van de onkostenvergoeding onder
de nieuwe artiestenregeling. Immers de nieuwe regeling behelst een geheel
ander fiscaal regime, namelijk dat van belastbaar resultaat uit overige werkzaamheden.
Op het voorgestelde regime, zoals opgenomen in hoofdstuk VII in de Wet op
de loonbelasting 1964, zijn de loon- en heffingsbepalingen uit de zojuist
genoemde wet niet van toepassing, met uitzondering van de inhoudingsbepaling
van artikel 8a. Op dit regime zijn net als op belastbare winst uit onderneming
de winstbepalingen van toepassing. Dit blijkt ook uit het feit dat in artikel
35 van de Wet op de loonbelasting 1964 niet gesproken wordt over loon, doch
over gage. Als gevolg van het winstregime wordt het gezamenlijke bedrag van
de baten, verminderd met de aftrekbare kosten, belast. De bedragen die worden
ontvangen onder de noemer onkostenvergoedingen worden dus belast als onderdeel
van de baten. Zoals hiervoor uiteengezet geldt dit voor de ondernemer en voor
degene die resultaat uit overige werkzaamheden geniet. Zij kunnen hun kosten
aftrekken. Voor wie opteert voor de dienstbetrekking blijven onkostenvergoedingen
binnen de geldende regels buiten de heffing.Artiesten in dienstbetrekking (artikel 2 of het voorgestelde artikel 4,
eerste lid, onderdeel f, van de Wet op de loonbelasting 1964) vallen uiteraard
onder de bepalingen van de loonbelasting. De werkgever c.q. de opdrachtgever
kan hen vrije vergoedingen verstrekken voorzover deze geacht kunnen worden
te strekken tot bestrijding van kosten, lasten en afschrijvingen ter behoorlijke
vervulling van de dienstbetrekking. Andere van de werkgever ontvangen vergoedingen
zijn vrijgesteld voorzover zij naar algemene maatschappelijke opvattingen
niet als beloningsvoordeel worden ervaren. Onkostenvergoedingen in deze situatie
zijn derhalve in beginsel niet belast. Er is na de voorgestelde wijzigingen
geen sprake meer van het belasten van onkostenvergoedingen als bedoeld onder
de huidige artiestenregeling in artikel 26a van de Wet op de loonbelasting
1964 (d.w.z. buitenlandse artiesten) en artikel 6 van het Uitvoeringsbesluit
loonbelasting 1965 (d.w.z. binnenlandse artiesten). Deze regelingen hebben
een andere achtergrond.De auteur van het artikel vraagt zich af of er naar Europeesrechtelijke
toets sprake is van ongelijke behandeling van artiesten en of zij door de
belastbaarheid van onkostenvergoedingen te maken kunnen krijgen met «dubbele
belastingheffing» omdat de bronstaat deze als belastbare inkomsten beschouwt
en de woonstaat als onbelastbare vergoedingen.De bedoeling van de nieuwe artiestenregeling is om tot een globale voorheffing
te komen. Bij de heffing van de inkomstenbelasting kan vervolgens alsnog maatwerk
worden geleverd. De daadwerkelijke kosten kunnen dan alsnog in
mindering worden gebracht op de grondslag van de inkomstenbelasting. De woonstaat
geeft in beginsel voorkoming of verrekening van de in Nederland verschuldigde
inkomstenbelasting. Er kan geen sprake zijn van dubbele belastingheffing over
de ontvangen kostenvergoeding; alleen het uiteindelijke saldo van de ontvangen
onkostenvergoedingen en de daadwerkelijke gemaakte kosten behoort tot het
belastbare resultaat uit overige werkzaamheden. Buitenlandse artiesten worden
vervolgens belast naar de maatstaven van het land waarin zij wonen. Artiesten
in «echte» dienstbetrekking worden op overeenkomstige wijze als
andere werknemers in Nederland belast voor hun inkomen. Er is geen sprake
van ongelijke behandeling.In het artikel wordt voorgesteld de loonverdelingsverklaring te handhaven
en daarbij een plafond in te voeren voor de algemene onkostenvergoedingen.
Ook de leden van de fractie van de PvdA vragen of de loonverdelingsverklaring
wordt voortgezet. Op grond van de in artikel 33 van de huidige Wet op de loonbelasting
1964 opgenomen delegatiebepaling kunnen voor bepaalde groepen van werknemers
nadere, zo nodig afwijkende, regelen worden gesteld. Deze bepaling blijft
onder de Belastingherziening 2001 bestaan. Mede met het oog op de administratieve
lasten die een loonverdelingsverklaring meebrengt, met name voor de opdrachtgever,
wordt bij een aanpassing van het Uitvoeringsbesluit Loonbelasting 1965 een
nadere afweging gemaakt. Wij zullen in dat kader met de betrokkenen overleg
voeren. De loonverdelingsverklaring is niet van toepassing op artiesten die
onder het regime van resultaat uit overige werkzaamheden vallen.Gevraagd wordt door de heer Molenaar in zijn artikel net als door de leden
van de fractie van de PvdA waarom niet in geld genoten gage in aanmerking
moet worden genomen voor de waarde in het economische verkeer in plaats van
de besparingswaarde.De voorgestelde artiestenregeling rust op de bepalingen met betrekking
tot het belastbare resultaat uit overige werkzaamheden, te vergelijken met
het winstregime dat van toepassing is op belastbare winst uit onderneming.
Het waarderen van niet in geld genoten inkomsten naar de waarde in het economische
verkeer is een belangrijke pijler van dit winstregime. De niet in geld genoten
inkomsten van artiesten die in «echte» dienstbetrekking zijn of
die ervoor gekozen hebben dat hun arbeidsverhouding wordt beschouwd als een
dienstbetrekking, worden aangemerkt als loon in natura. Voor de waardering
van loon in natura wordt aangesloten bij de besparingswaarde en de regelingen
voor vrije vergoedingen en vrije verstrekkingen.Evenals de auteur in zijn artikel constateren de PvdA fractieleden dat
de voorgestelde voorheffing van 20% voor artiesten ongeveer overeenkomt met
de gehanteerde regeling voor buitenlandse artiesten met een overeenkomst van
korte duur in de Wet op de loonbelasting 1964. Echter, zo menen deze leden,
het tarief verschilt aanzienlijk met het tarief voor binnenlandse artiesten
zoals gehanteerd in de Wet op de loonbelasting 1964. Derhalve stellen de leden
voor door de zaalhouder een hoger tarief loonbelasting voor binnenlandse artiesten
te laten afdragen dat vergelijkbaar is met dat van de eerste schijf. Dit om
te voorkomen dat bij in deze sector gebruikelijke netto afspraken de zaalhouder
een behoorlijk voordeel geniet en de artiest later in de inkomstensfeer eenzelfde
nadeel heeft.In de praktijk is het gebruikelijk dat de artiest met zijn opdrachtgever
nettoloon afspraken maakt. Door de wijzigingen in de Wet op de loonbelasting
1964 die voortkomen uit de Belastingherziening 2001 hoeft hier geen verandering
in te komen voorzover de artiest in «echte» dienstbetrekking is
dan wel voor de fictieve dienstbetrekking gekozen heeft. Voor de artiest die
onder de nieuwe artiestenregeling valt geldt een ander regime
en kan een netto afspraak tot onbedoelde effecten leiden. Men is echter vrij
om in de onderhandelingen van bruto of netto afspraken uit te gaan. Is de
afspraak netto dan doet men er verstandig aan rekening te houden met de consequenties
in de sfeer van de loonbelasting. De artiest die onder de nieuwe artiestenregeling
(d.w.z. resultaat uit overige werkzaamheden) valt, zal nu vanuit een andere
positie met de inhoudingsplichtige moeten onderhandelen, namelijk uit de positie
van een zogenaamde pseudo-ondernemer. De loonbelasting is voor deze categorie
artiesten gebruikt als een instrument om de invordering bij inkomsten uit
overige werkzaamheden te vergemakkelijken.Tenslotte wordt in het artikel van de heer Molenaar opgemerkt dat er een
gat zit in de nieuwe artiestenregeling doordat buitenlandse artiesten in het
algemeen niet hier te lande in dienstbetrekking zijn en hun arbeidsverhouding
wegens het vervallen van de fictieve dienstbetrekking ook niet alsnog onder
de loonbelasting kan worden gebracht. Zelfstandige artiesten kunnen zich kwalificeren
voor de bron winst uit onderneming in de inkomstenbelasting. De inkomsten
van deze buitenlands belastingplichtigen zijn in Nederland alleen belastbaar
indien hier een vaste inrichting of vaste vertegenwoordiging bestaat. In dat
kader vragen de leden van de fractie van de PvdA of voor buitenlandse artiesten
die niet onder de fictieve dienstbetrekking vallen van het voorgestelde artikel
35 Wet op de loonbelasting 1964 expliciet moet worden opgenomen dat zij vallen
onder inkomsten uit overige werkzaamheden van de inkomstenbelasting.In door Nederland gesloten belastingverdragen is het heffingsrecht, conform
artikel 17 van het OESO-modelverdrag, terzake van de inkomsten genoten door
de niet in Nederland wonende artiest in het algemeen toegewezen aan Nederland
indien de artiest hier optreedt. Bij een artiest die in Nederland zijn werkzaamheden
verricht in de uitoefening van een bedrijf of in de zelfstandige uitoefening
van een beroep zijn de inkomsten op grond van de Nederlandse nationale wetgeving
belast ingevolge het regime van de inkomstenbelasting. Nederland heeft op
grond van het verdrag, uitzonderingen zoals bijvoorbeeld het belastingverdrag
met Duitsland daargelaten, het recht toegewezen gekregen om over deze inkomsten
te heffen. De Nederlandse wetgeving biedt de mogelijkheid te heffen indien
de artiest die beschikt over een zelfstandigheidsverklaring alhier een vaste
inrichting of een vaste vertegenwoordiger heeft, aldus artikel 7.2.1 Wet inkomstenbelasting
2001. De vraag of er sprake is van een vaste inrichting of een vaste vertegenwoordiger
in Nederland is afhankelijk van de feiten en omstandigheden. Voor de situatie
dat een buitenlandse artiest geen vaste inrichting of vaste vertegenwoordiger
in Nederland heeft, zal nog worden bezien of in de Wet inkomstenbelasting
2001 een fictie moet worden opgenomen dat er sprake is van de aanwezigheid
van een vaste inrichting of vaste vertegenwoordiger.10.3 VennootschapsbelastingDe leden van de fractie van het CDA vragen aandacht voor de samenloop
tussen de faciliteit voor inkoop van eigen aandelen en de additionele heffing
van vennootschapsbelasting over «superdividenden».De vraag van deze leden of het denkbaar is dat een uitdeling enerzijds
kan kwalificeren voor de toepassing van de inkoopfaciliteit, doch anderzijds
wordt getroffen met de additionele vennootschapsbelasting van 20%, kunnen
wij bevestigend beantwoorden. Naar ons oordeel is dat geen onwenselijke situatie,
waarin «de wetgever met de ene hand een faciliteit verleent en met de
andere hand een strafheffing oplegt», maar is de samenloop tussen de
beide regelingen niet onlogisch. Dit kan als volgt worden toegelicht.De achtergrond van de «surtax» regeling is het voorkomen van
grote schokeffecten. De regeling heeft een tijdelijk karakter en hangt rechtstreeks
samen met de inwerkingtreding van de belastingherziening. De inkoopfaciliteit
is een structurele regeling, die beoogt de belemmeringen voor inkoop van eigen
aandelen via de beurs weg te nemen.In zijn algemeenheid kan worden gesteld dat vennootschappen die in de
afgelopen jaren een stabiel dividendbeleid hebben gevoerd ook onder de surtaxregeling –
de mogelijkheid zullen hebben om direct na 1 januari 2001 eigen aandelen in
te kopen met gebruikmaking van de inkoopfaciliteit. Zij kunnen per jaar immers
uitdelingen verrichten tot twee maal het bedrag van het gemiddelde dividend
over de afgelopen drie jaren zonder tegen de additionele heffing op te lopen.
De vorm van de uitdeling is daarbij niet van belang. Indien men een contant
dividend wil uitkeren ter grootte van het gemiddelde dividend van de afgelopen
drie jaar, heeft men de mogelijkheid om daar bovenop voor hetzelfde bedrag
inkoop van eigen aandelen te realiseren.Afhankelijk van de commerciële winst en de waarde van de aandelen,
kan de inkoopruimte zelfs nog groter zijn.Uiteraard is het wel zo dat de inkoopruimte die kan worden berekend op
grond van de surtaxregeling, lager uit kan vallen dan de inkoop die op grond
van de inkoopfaciliteit mogelijk zou zijn. In dat geval bewerkstelligt de
surtaxregeling dat – indien men heffing van additionele vennootschapsbelasting
wil vermijden – van de inkoopfaciliteit met slechts een zekere geleidelijkheid
gebruik kan worden gemaakt. Vennootschappen zullen het maximale inkoopbedrag
dat is toegestaan per 5-jaarsperiode, niet direct in zijn geheel in het jaar
2001 kunnen realiseren. De inkoop van eigen aandelen zal over meerdere jaren
moeten worden gespreid. De samenloop van de surtaxregeling met de inkoopregeling
heeft dus tot gevolg dat schokeffecten als gevolg van massale inkopen direct
na 1 januari 2001 voorkomen worden.Indien de surtaxregeling niet zou gelden voor de inkoop van eigen aandelen,
zou de doelstelling van de surtaxregeling, namelijk het voorkomen van schokeffecten,
gefrustreerd kunnen worden. Door middel van de inkoop van eigen aandelen zou
men dan toch een excessieve uitdeling kunnen doen.Omdat men de heffing van surtax zal willen voorkomen, is het overigens
aannemelijk dat men in de praktijk de inkoop van eigen aandelen zal afstemmen
op de grenzen van de surtaxregeling, met andere woorden, de grenzen van de
surtaxregeling vormen een randvoorwaarde voor de toepassing van de inkoopfaciliteit.
Een daadwerkelijke samenloop van beide regelingen zal zich in de praktijk
derhalve niet snel voordoen.Ook op dit punt stellen de leden van de CDA-fractie prijs op een cijfervoorbeeld. jaardividend1994100 0001995105 000 199680 000 1997105 0001998110 000 1999135 000 2000115 000Voorts veronderstellen we het volgende:– De netto (commerciële) winst over het jaar 2000 bedraagt
300 000.– Het contante dividend in 2001 bedraagt 120 000 (uitgaande
van een pay-out ratio van 40% van 300 000)– De waarde van de aandelen bedraagt 6 000 000 (uitgaande
van een koers/winstverhouding van 20 x 300 000).Voor toepassing van de surtaxregeling wordt een uitdeling als excessief
aangemerkt voorzover deze hoger is dan het hoogste bedrag van drie limieten
die in de regeling zijn opgenomen:Dit zijn de volgende limieten– 4% van de waarde van de aandelen. In dit voorbeeld is dat 4% van
6 000 000 = 240 000.– 2 maal het gemiddelde dividend over de jaren 1998 tot en met 2000.
In dit voorbeeld is het gemiddelde dividend is 360 000/3 = 120 000.
Vermenigvuldigd met 2 is dit 240 000.– De commerciële winst over het voorafgaande boekjaar. Deze
bedraagt in casu 300 000.Het hoogste van deze bedragen is 300 000. Dit betekent dat men voor
de toepassing van de surtaxregeling winstuitdelingen kan doen tot 300 000,
zonder tegen de additionele heffing aan te lopen. In het jaar 2001 was de
gewenste contante uitkering 120 000. Er resteert derhalve nog 180 000
voor uitdeling in een andere vorm, bijvoorbeeld inkoop van eigen aandelen.In het voorbeeld dat elders is gegeven bij een vraag over de inkoopfaciliteit,
bedroeg de maximale inkoop 1 070 000 in een periode van vijf jaren,
of omgerekend op jaarbasis 214 000.Het bedrag van de inkoop dat zonder inhouding van dividendbelasting kan
worden gerealiseerd is op grond van de surtaxregeling beperkt tot een inkoopbedrag
dat overeenkomt met een uitdeling van 180 000. Het totale inkoopbedrag
kan zelfs hoger uitvallen, omdat slechts als uitdeling wordt aangemerkt het
bedrag van de inkoop voorzover dit meer bedraagt dan het gemiddeld op de aandelen
gestorte kapitaal.De leden van de CDA-fractie vinden het vreemd dat de additionele heffing
ook verschuldigd kan zijn bij excessieve uitdelingen tussen lichamen, omdat
in die situatie geen sprake is van het verdwijnen van een inkomstenbelastingclaim.Zoals reeds is aangegeven in de nota naar aanleiding van het verslag van
de Tweede Kamer, zal de heffing niet snel optreden bij intra-concern dividenduitdelingen.
De heffing zal immers slechts worden opgelegd voorzover in een lichaam wordt
geparticipeerd door aandeelhouders met een belang van minder dan 5%, dat wil
zeggen indien in de vennootschap naast een of enkele groot-aandeelhouders
ook nog aandeelhouders participeren met een belang van minder dan 5%. Indien
bijvoorbeeld in totaal voor 10% wordt geparticipeerd door aandeelhouders met
ieder een belang van minder dan 5%, bedraagt de heffing nog maar 2%. Door
de wijziging die is opgenomen in de derde nota van wijziging, op grond waarvan
de «wachttermijn» van drie jaar doorgeschoven kan worden van de
ene aandeelhouder met een belang van meer dan 5%, naar een andere aandeelhouder
met een belang van meer dan 5%, behoeft de additionele vennootschapsbelasting
ook niet belemmerend te werken bij overdrachten binnen concernverband.In dit verband vragen de leden van de CDA-fractie in het bijzonder de
aandacht voor overnames in internationale situaties. Voor de toepassing van
de pro rata vermindering doet het echter niet ter zake of de aandeelhouders
met een belang van meer dan 5% in Nederland of in een ander land zijn gevestigd.
Het voorgaande geldt derhalve ook voor overnames in internationale verhoudingen.Voorts wijzen wij erop dat indien de additionele vennootschapsbelasting
van 20% wordt opgelegd, de heffing van dividendbelasting komt te vervallen.De leden van de CDA-fractie vragen in verband met de surtaxregeling voorts
of voor het gehele pakket aandelen een beroep kan worden gedaan op
de uitkering voor 5% belangen, indien 100% van de aandelen wordt gekocht van
diverse aandeelhouders, waarvan een deel meer en een deel minder dan 5% heeft
(bijvoorbeeld bij het van de beurs halen van een onderneming).Wij nemen aan dat die leden hiermee bedoelen of bij een excessieve winstuitdeling
in het jaar volgend op de aandelenoverdracht, een evenredige vermindering
kan worden toegepast voor het gehele aandelenpakket, zodat geen additionele
vennootschapsbelasting verschuldigd is. Dit is niet het geval. Alleen voorzover
de aandelen in de voorgaande 3 jaren ook al in handen waren van aandeelhouders
met een belang van 5%, kan de evenredige vermindering worden toegepast. Voorzover
de aandelen in handen waren van aandeelhouders met een belang kleiner dan
5%, kan de evenredige vermindering pas worden toegepast nadat de nieuwe aandeelhouder –
of eventueel zijn rechtsopvolgers die ook een belang hebben van ten minste
5% – de aandelen drie jaar aanhoudt. Zoals ook is aangegeven in de Nota
naar aanleiding van het verslag van de Tweede Kamer is deze termijn opgenomen
om constructies te voorkomen waarbij de aandeelhouders met een belang van
minder dan 5% hun belang overdragen aan vennootschap met een belang van meer
dan 5%, waarna de winstreserves direct zonder heffing zouden kunnen worden
uitgekeerd of de vennootschap zou kunnen worden geliquideerd.De leden van de CDA-fractie vragen zich af of de additionele heffing van
vennootschapsbelasting niet in strijd is met de moeder-dochterrichtlijn.Op grond van de navolgende argumenten menen wij dat de additionele heffing
niet in strijd komt met de moeder-dochterrichtlijn.De moeder-dochterrichtlijn heeft betrekking op de belastingheffing over
uitgedeelde winsten op het niveau van de aandeelhouder, dat wil zeggen degene
die de uitgedeelde winst ontvangt. De moeder-dochterrichtlijn bepaalt dat
de Lid-Staat waar de aandeelhouder is gevestigd deze ontvangen winst niet
mag belasten, danwel terzake een verrekening van belasting dient te verlenen
en voorts dat de Lid-Staat waar de uitdelende vennootschap is gevestigd zich
moet onthouden van een belastingheffing aan de bron van de uitgedeelde winsten.
Een belastingheffing aan de bron is een belasting die wordt geheven ten laste
van de aandeelhouder. Het uitdelende lichaam is weliswaar inhoudingsplichtig,
doch de belastingplichtige is de aandeelhouder.Bij de heffing van de additionele vennootschapsbelasting is dit laatste
niet het geval. De additionele vennootschapsbelasting wordt geheven ten laste
van de uitdelende vennootschap zelf en niet van de aandeelhouder. Daarom valt
de heffing naar onze mening niet onder de reikwijdte van de moeder-dochterrichtlijn.De leden vragen voorts hoe bovenstaand standpunt zich verhoudt tot het
standpunt dat is ingenomen in het Verslag van de Commissie van de verzoekschriften
(Fiscaal-up-to-date 1999–1597). Het betrof een situatie waarin in België
woonachtige aandeelhouders van hun in Nederland gevestigde BV een dividenduitkering
ontvingen. Op grond van het belastingverdrag met België kon Nederland
in dat geval een heffing opleggen aan de aandeelhouders, die op grond van
de Nederlandse wetgeving vormgegeven zou worden als een aanslag vennootschapsbelasting.
Een dergelijke heffing werd echter op grond van de moeder-dochterrichtlijn
niet mogelijk geacht. Het essentiële verschil van die casus met het onderhavige
vraagstuk is, dat de aanslag in dat geval werd opgelegd aan de aandeelhouders
en niet aan de uitdelende vennootschap. Er was dus wel sprake van een belastingheffing
ten laste van de aandeelhouder, die, hoewel geen sprake was van een bronheffing,
toch naar de geest van de moeder-dochterrrichtlijn onder de reikwijdte die
richtlijn zou vallen.De leden van de CDA-fractie vragen zich af of Nederland op basis van art.
8, lid 2 van de moeder-dochterrichtlijn de plicht heeft om de additionele
heffing van vennootschapsbelasting mede te delen aan de Europese Commissie
als belangrijke bepaling van intern recht die op het onder de richtlijn vallende
gebied is vastgesteld. Wij zijn van mening dat de additionele heffing niet
is te karakteriseren als een bronbelasting in de zin van de richtlijn. Om
die reden maakt de additionele heffing geen onderdeel uit van het onder de
richtlijn vallende gebied. Wij zijn derhalve van mening dat de bepalingen
niet hoeven te worden medegedeeld aan de Europese Commissie.De leden van de CDA-fractie vragen of de uitzondering voor 5%-aandeelhouders
ook geldt voor houders van een soort aandelen die minder hebben dan 5% van
het nominale gestorte kapitaal, maar wel meer dan 5% van de desbetreffende
soort. Het antwoord hierop luidt ontkennend.Zoals is aangegeven in de nota naar aanleiding van het verslag is om doelmatigheidsredenen
gekozen voor de grens van 5% van het nominaal gestorte aandelenkapitaal. Beursgenoteerde
vennootschappen hebben niet altijd kennis over de samenstelling van het aandeelhoudersbestand.
Op grond van de Wet melding zeggenschap geldt bij deze vennootschappen echter
een meldingsplicht bij een belang van meer dan 5% van het totale nominale
aandelenkapitaal. Bij deze grens wordt geen verschil gemaakt naar soort aandelen.In het Financieel Dagblad van 10 februari 2000 is een artikel opgenomen
van A.J. Postma over de voorgestelde fiscale behandeling van de converteerbare
obligatie. Postma stelt zich in dit artikel op het standpunt dat de converteerbare
obligatie door de belastingherziening aan aantrekkingskracht zou verliezen.
Dit zou schadelijk zijn voor het bedrijfsleven, met name voor de jonge en
snel groeiende bedrijven, en voor de Nederlandse economie. De leden van de
D66-fractie vragen om een reactie op dit standpunt.Thans hoeft op grond van recente jurisprudentie over de waarde van het
conversierecht geen inkomstenbelasting te worden betaald. Daar staat tegenover
dat de waarde van het conversierecht niet aftrekbaar is voor de vennootschapsbelasting.
Over de ontvangen rente wordt naar het progressieve tarief inkomstenbelasting
betaald. De betaalde rente is aftrekbaar voor de vennootschapsbelasting.In het voorstel van Wet inkomstenbelasting 2001 valt een converteerbare
obligatie voor de inkomstenbelasting voortaan onder de forfaitair-rendementsheffing
van box 3. Er is dus jaarlijks 30% inkomstenbelasting over 4% van de waarde
van de converteerbare obligatie verschuldigd. In samenhang daarmee is voorgesteld
om expliciet in de vennootschapsbelasting te bepalen dat het huidige regime
inzake de niet-aftrekbaarheid van het conversierecht wordt gecontinueerd.
De waarde van het conversierecht blijft dus niet aftrekbaar. Verder blijft
de betaalde rente aftrekbaar.Bij converteerbare obligaties hangt de waarde-ontwikkeling van de lening
samen met de waarde-ontwikkeling van de aandelen waarin de converteerbare
obligaties kunnen worden omgezet. Hierdoor worden kenmerken van eigen vermogen
gekoppeld aan die van vreemd vermogen. Zonder nadere regeling zou het denkbaar
zijn dat door de forfaitair-rendementsheffing niet alleen de rente, maar ook
het conversierecht voortaan aftrekbaar is voor de vennootschapsbelasting.
Dit zou tot arbitrage kunnen leiden omdat vergoedingen over eigen vermogen
niet aftrekbaar zijn. Daar komt bij dat inconsistent zou zijn indien het conversierecht
aftrekbaar zou zijn. Een conversierecht betreft immers een kostenpost die
zich voordoet in de kapitaalsfeer en niet in de winst-en verliessfeer. Tegen
deze achtergrond is er dan ook geen aanleiding, zoals Postma
in zijn artikel suggereert, aan het bedrijfsleven ten minste een aftrek toe
te staan die gelijk is aan de fictieve heffing bij de particulier.In de praktijk hoeft het voorgestelde stelsel bij de vermogensverschaffer
(30% inkomstenbelasting over 4% forfaitair rendement; conversierecht niet
aftrekbaar voor de vennootschapsbelasting) overigens niet ongunstiger uit
te werken dan het huidige stelsel (marginaal tarief over de feitelijk ontvangen
rente; conversierecht eveneens niet aftrekbaar).10.4 DividendbelastingDe leden van de fractie van het CDA verbazen zich over het feit dat –
kort na de invoering van de wetgeving die betrekking heeft op de juridische
fusie en splitsing – een wijziging wordt voorgesteld in de fiscale behandeling
van het voordeel dat een aandeelhouder geniet in geval van een splitsing.De achtergrond van deze wijziging is het volgende.Het voorgestelde artikel 3a, vierde lid van de Wet op de dividendbelasting
1965 is mede gebaseerd op het huidige artikel 68a, zevende lid, tweede, derde
en vierde volzin van de Wet op de inkomstenbelasting 1964. Thans wordt in
de Wet op de dividendbelasting 1965 in artikel 3, tweede lid, naar deze bepaling
verwezen. Met het vervallen van het genoemde artikel 68a, ontstaat de noodzaak
deze zelfstandig in de Wet op de dividendbelasting 1965 op te nemen. In het
huidige artikel 68a van de Wet op de inkomstenbelasting 1964 wordt een splitsing
ten aanzien van alle aandeelhouders aangemerkt als een vervreemding van de
aandelen. In het zevende lid van artikel 68a wordt hierop thans in één
specifieke situatie een inbreuk gemaakt. Indien de activa die bij een splitsing
overgaan, dan wel bij de splitsende persoon achterblijven onmiddellijk of
middellijk bestaan uit beleggingen, wordt hetgeen door de aandeelhouder ter
zake van de splitsing wordt genoten, aangemerkt als uitdeling van winst. Er
dient in dat geval dividendbelasting te worden ingehouden. De achtergrond
van deze bepaling is dat de aandeelhouders anders na een splitsing door middel
van vervreemding van hun aandelen liquide middelen kunnen verkrijgen die in
wezen het dividend representeren van de splitsende rechtspersoon («dividendvervangende
splitsing»).Onderkend moet worden dat een vergelijkbare situatie zich ook zou kunnen
voordoen indien bijvoorbeeld een bedrijfsmiddel wordt afgesplitst naar een
aparte rechtspersoon. Indien dit niet gebeurt op grond van zakelijke motieven,
dient voor de vennootschapsbelasting weliswaar te worden afgerekend over de
stille reserve die in het bedrijfsmiddel besloten ligt, doch de aandeelhouders
zouden door aansluitende vervreemding van hun aandelen in de rechtspersoon
waarin uitsluitend dit bedrijfsmiddel zit, de boekwinst op het bedrijfsmiddel
kunnen realiseren zonder dat er dividendbelasting behoeft te worden ingehouden.
Op deze wijze zou de heffingsgrondslag van de dividendbelasting uitgehold
kunnen worden. Daarom wordt voorgesteld voortaan in alle gevallen van een
«onzakelijke» splitsing het voordeel dat de aandeelhouders ter
zake genieten aan te merken als een winstuitdeling.Wij zijn verheugd dat de leden van de CDA-fractie hun waardering uitspreken
voor de faciliteit voor inkoop van eigen aandelen, zoals opgenomen in het
voorgestelde artikel 4c van de Wet op de dividendbelasting 1965. Zij stellen
wel prijs op een nadere toelichting over dit onderwerp. Uiteraard zijn wij
graag bereid aan die wens te voldoen.De regeling voor de inkoop van eigen aandelen heeft de volgende achtergronden.
De uitdeling ter zake van inkoop van eigen aandelen valt voor particuliere
binnenlandse beleggers na introductie van het forfaitair rendement niet meer
in de heffingsgrondslag van de inkomstenbelasting. Voor de dividendbelasting
blijft de heffingsgrondslag ongewijzigd. De dividendbelasting die ter zake
van de inkoop wordt ingehouden, is in beginsel verrekenbaar
voor de inkomstenbelasting, zodat de inkoop van eigen aandelen geen gevolgen
zou behoeven te hebben voor de particuliere binnenlandse beleggers. Toch zal
het voor de particuliere belegger niet aantrekkelijk zijn om zijn aandeel
aan de vennootschap zelf te verkopen. Hij ondervindt namelijk een financieringsnadeel.
De inhouding van dividendbelasting zal in de tijd niet samenvallen met de
verrekening of teruggave van inkomstenbelasting. Hij zal zijn aandeel daarom
liever aan een willekeurige derde verkopen. Bovendien speelt bij een inkoop
van eigen aandelen via de beurs het probleem dat de aandeelhouders van wie
wordt ingekocht, voor de vennootschap niet identificeerbaar zijn, zodat de
vennootschap niet in alle gevallen in staat is de dividendbelasting bij de
aandeelhouder in rekening te brengen. Onder omstandigheden zou de vennootschap
dan genoodzaakt zijn de dividendbelasting voor haar rekening te nemen.Daarnaast speelt in dit verband een rol dat de introductie van het forfaitair
rendement geen effect heeft op de positie van buitenlandse aandeelhouders.
Het ontbreken van een inkoopfaciliteit kan de performance van Nederlandse
beursgenoteerde vennootschappen ten opzichte van buitenlandse concurrenten
nadelig beïnvloeden.Hoewel met de invoering van het forfaitair rendement de belemmeringen
voor inkoop van eigen aandelen reeds in belangrijke mate zijn weggenomen,
is er per saldo aanleiding geweest voor het treffen van een regeling voor
inkoop van ter beurze genoteerde aandelen.Bij de vormgeving van de regeling is het uitgangspunt geweest dat de opbrengst
van de dividendbelasting moet zijn gewaarborgd. De belastingvrije inkoop van
eigen aandelen mag niet ten koste gaan van de uitdeling van regulier dividend,
met andere woorden de vennootschap zou haar gebruikelijk pay-out ratio na
introductie van de faciliteit niet mogen verlagen. Onder pay-out ratio wordt
in dit verband verstaan het contante dividend uitgedrukt in een percentage
van de (commerciële) winst.Bij de concrete uitwerking van die voorwaarde is aangesloten bij een maatstaf
die objectief kan worden vastgesteld, namelijk het dividend dat in het verleden
in contanten in uitgekeerd. Naarmate men minder contant dividend uitkeert,
heeft men derhalve ook minder ruimte voor het doen van belastingvrije inkopen.
Men mag in een periode van 5 jaar een bedrag van maximaal 10 maal het gemiddelde
jaardividend uitkeren.Uitgaande van de gemiddelde pay-out ratio en de gemiddelde koers/winst
verhouding van de 25 grootste AEX fondsen1 betekent
dit dat in vijf jaar naar verwachting een inkoop van 20% van de aandelenkapitaal
van de vennootschap mogelijk is2. Afhankelijk
van de daadwerkelijke koers-winstverhouding en pay-out ratio van de desbetreffende
vennootschap varieert dit uiteraard. Vennootschappen met een lage (hoge) pay-out
ratio in het verleden hebben minder (respectievelijke meer) ruimte om belastingvrij
eigen aandelen in te kopen.Het gemiddelde jaardividend wordt bepaald door de som van het contante
dividend van de afgelopen 7 jaren te nemen, opgehoogd met de inflatie. Het
hoogste en het laagste dividend worden daarbij geëlimineerd, dit teneinde
incidentele pieken of dalen buiten aanmerking te laten. Van het alsdan verkregen
bedrag wordt het gemiddelde bepaald. Door dit bedrag te vermenigvuldigen met
de factor 10, wordt de maximale inkoopruimte berekend. Deze maximale inkoopruimte
wordt vervolgens verminderd met de gefacilieerde inkopen die in de voorafgaande
4 jaren zijn gedaan. Dit kan worden toegelicht aan de hand van het volgende
voorbeeld3.Het contante dividend en de inkoop van eigen aandelen van een vennootschap
kennen het volgende verloop: jaarcontant dividendinkoop van eigen aandelen 1100 000150 0002105 000150 000 380 000150 0004105 000200 000 5110 000200 0006135 000200 000 7115 000200 000Stap 1: Ter berekening van het gemiddelde contante dividend wordt het
hoogste en het laagste jaar geëlimineerd, dat wil zeggen jaar 3 en jaar
6. De som van de overige jaren bedraagt dan 535 000. Gedeeld door 5 geeft
dit een gemiddeld contant dividend van 107 000.Stap 2: Het maximale inkoopbedrag in jaar 8 bedraagt 107 000 x 10
= 1 070 000 verminderd met de inkoopbedragen
van de jaren 4, 5, 6 en 7 van in totaal 800 000. Per saldo kan in jaar
8 dus 270 000 worden ingekocht zonder inhouding van dividendbelasting.Het maximale bedrag van de inkoop in het voorbeeld van 270 000 betreft
overigens het gehele bedrag dat met de inkoop is gemoeid en niet alleen het
bedrag van de winstuitdeling die ter zake van de inkoop wordt geconstateerd
(het bedrag van de inkoop voorzover dit meer bedraagt dan het gemiddeld op
de aandelen gestort kapitaal).Men komt alleen voor de faciliteit in aanmerking indien nog aan twee randvoorwaarden
is voldaan. In de eerste plaats moet in het jaar van de inkoop ook een contant
dividend wordt uitgekeerd van ten minste het gemiddelde contante dividend
(in casu 107 000). Bovendien kent de inkoop ook een minimum, namelijk
¼ gedeelte van het in het desbetreffende jaar daadwerkelijk uitgekeerde
contante dividend.10.5 OmzetbelastingDe leden van de PvdA-fractie gaan voorts in op de verhoging van de BTW
in samenhang met het belastingplan en de invoering van de ecu, bedoeld zal
zijn de euro. Zij gaan er daarbij vanuit dat in de toekomst de prijzen van
goederen gemakkelijker vergeleken kunnen worden, hetgeen in de grensstreken
tot niet onaanzienlijke effecten kan leiden. Daaraan koppelen deze leden de
vraag of verwacht kan worden dat ook andere Europese landen zullen komen tot
een vergelijkbare BTW-verhoging.Zoals bekend treedt het nieuwe belastingstelsel waarvan de verhoging van
de BTW met 1,5% een integraal onderdeel is in werking op 1 januari 2001. De
chartale euro zal met ingang van 2002 worden ingevoerd. Uiteraard zal daarna
het vergelijken van prijzen in de verschillende lidstaten vergemakkelijkt
worden. Daarbij kan worden opgemerkt dat prijzen en prijsverschillen niet
alleen worden bepaald door het van toepassing zijnde BTW-tarief en verschillen
daarin, maar dat ook de overige componenten in de kostprijs van belang zijn.Het algemene BTW-tarief in Duitsland is momenteel 16 percent en in België
21 percent.Hoewel er in Europa in algemene zin wel gesproken wordt over de economische
en werkgelegenheidseffecten van een verschuiving van directe naar indirecte
belastingen, verwachten wij niet – er zijn daarvoor ook geen aanwijzingen –
dat deze landen op afzienbare tijd tot een verhoging van het algemene BTW-tarief
zullen overgaan. Wel zijn wij bij ons voornemen tot een BTW-verhoging tot
19% er vanuit gegaan dat een verschil van 3 percentpunten met de ons omringende
landen, gelet op de ervaringen in het verleden, nog aanvaardbaar is.10.6 Spaar- en beleggingsproducten en levensverzekeringenDe leden van de fracties van het CDA, de PvdA, GroenLinks en D66 vragen
naar het overgangsrecht voor lijfrenteverzekeringen van vóór
de Brede herwaardering. Volgens de leden van de CDA-fractie treft de beëindiging
per 1 januari 2001 van de bij de Brede herwaardering ingevoerde eerbiedigende
werking voor op 15 oktober 1990 bestaande lijfrentecontracten, (mede) mensen
die dergelijke langlopende verplichtingen zijn aangegaan om pensioentekorten
te repareren, waardoor deze mensen (vaak met bescheiden inkomens) in de problemen
kunnen raken. Gezien de uitlatingen van de toenmalige staatssecretaris in
het parlement zien zij geen ruimte om de afweging die destijds heeft geleid
tot volledige eerbiedigende werking voor bestaande polissen, nu opnieuw te
maken. Naar de mening van de leden van de CDA-fractie zou het overgangsrecht
van de Brede herwaardering daarom ook na 1 januari 2001 onverkort gehandhaafd
moeten worden. Op een meer algemene vraag van deze leden naar – de reikwijdte
van – het overgangsrecht zijn we reeds in de inleiding ingegaan.De leden van de D66-fractie wijzen eveneens op een reeks van uitspraken
die door de toenmalige staatssecretaris in het kader van de behandeling van
de Brede herwaardering zijn gedaan. Aangezien het hier, aldus de leden, gaat
om een eerbiedigende werking voor een beperkt aantal jaren, behoeft de uitspraak
van de huidige staatssecretaris dat het toch niet zo kan zijn dat een uitspraak
van een staatssecretaris de wetgever tot in lengte van jaren bindt, nadere
toelichting.De leden van de PvdA-fractie vinden het ontbreken van eerbiedigende werking
voor bestaande contracten met name schrijnend voor de zogenoemde Brede herwaarderings-lijfrenteverzekeringen.
Betrokkenen mochten er, aldus deze leden, op vertrouwen dat, waar de eerbiedigende
werking expliciet in de huidige wetgeving is verankerd, deze in een later
stadium niet alsnog wordt aangetast. De voorgestelde wijziging heeft tot gevolg
dat burgers worden geconfronteerd met forse financiële consequenties
die ze volstrekt niet hadden kunnen voorzien. Naar het oordeel van de leden
zou, vanuit hun visie op «overgangsrecht en betrouwbare overheid»
hier toch een uitzondering moeten worden gemaakt en wel sprake moeten zijn
van eerbiedigende werking. De leden van de GroenLinks-fractie vragen waarom
het kabinet het binnen het in het regeerakkoord verwoorde uitgangspunt van
een passend en redelijk overgangsrecht verantwoordt acht om lijfrenteverzekeringen
die zijn gesloten voor de Brede herwaardering niet te eerbiedigen.Vooropgesteld zij dat voor de bepaling van het inkomen uit bestaande lijfrentecontracten
is voorzien in eerbiedigende werking (handhaven omkeerregel) voorzover de
aftrekbare premies voor die contracten zijn voldaan vóór 1 januari
2001. In zoverre vallen deze contracten dus bijvoorbeeld niet onder het forfaitaire
rendement. Voor wat betreft de mogelijkheid tot aftrek van lijfrentepremies
onder het nieuwe regime is niet voorzien in eerbiedigende werking.In de schriftelijke stukken aan de Tweede Kamer hebben we al aangegeven
dat de uitlatingen van de toenmalige staatssecretaris bij de parlementaire
behandeling van de Brede herwaardering in onze optiek moeten worden bezien
in het licht van de destijds voorgestelde wijzigingen. Bij elke wijziging
van de belastingwetgeving, dus ook bij de thans voorliggende belastingherziening,
vormt het overgangsrecht een punt van afweging. Dit geldt ook voor de eventuele
doorwerking van een bij een vorige wijziging getroffen overgangsregeling.
Anders dan de leden van de CDA-fractie achten wij in deze een bij een eerdere
wijziging in het lijfrenteregime – de Brede herwaardering gemaakte keuze
niet bij voorbaat doorslaggevend. Wel dienen uiteraard de overwegingen die
destijds tot die keuze hebben geleid, zorgvuldig in de hernieuwde overweging
te worden betrokken. Maar dit betekent niet dat die overwegingen ook bij de
onderhavige belastingherziening, zonder hernieuwde afweging, automatisch tot
dezelfde conclusie moeten leiden.In de schriftelijke stukken aan de Tweede Kamer zijn we reeds uitgebreid
ingegaan op onze keuze voor het niet opnemen van eerbiedigende werking voor
de mogelijkheid tot premie-aftrek. Gehanteerde uitgangspunten zijn dat het
nieuwe regime, gezien het samenhangende karakter van de belastingherziening,
zo veel mogelijk direct effectief is, en een gelijke behandeling van belastingplichtigen.
Daarnaast hebben ook budgettaire overwegingen een rol gespeeld. De financiële
consequenties van het niet meer aftrekbaar zijn van de premies, of van het
premievrij maken van een lijfrentepolis, alsmede het aflopende karakter van
de eerbiedigende werking uit 1992, zijn, zo antwoorden wij de leden van de
PvdA-fractie en de D66-fractie, uiteraard eveneens in de afweging betrokken.
Deze elementen hebben evenwel niet tot een andersluidend oordeel geleid. Bij
het voorgaande dient te worden bedacht dat belastingplichtigen met polissen
van vóór 16 oktober 1990 inmiddels al tien jaar van de mogelijkheden
van de regeling van vóór de Brede herwaardering gebruik hebben
kunnen maken (terwijl andere belastingplichtigen veelal slechts beperktere
mogelijkheden hebben). De maximale omvang van het, zonder nadere toets, in
aftrek te brengen bedrag volgens de oude regeling bedraagt in 2000 f 21 571
per belastingplichtige. Onder het regime van de Brede herwaardering is dit
in 2000 f 6179 (met mogelijkheid tot overdracht bij gehuwden), na de
belastingherziening f 2204 (zonder mogelijkheid tot overdracht). Bij
ongewijzigde voortzetting van de eerbiedigende werking zou vanaf 2001
het verschil tussen belastingplichtigen met en belastingplichtigen zonder
een oude polis van vóór 15 oktober 1990 derhalve nog verder
worden vergroot, en wel erg groot worden.De veelal kleine inkomens die met oude premiebetalende polissen van vóór
de Brede herwaardering een pensioentekort proberen weg te werken, hoeven,
zo antwoorden wij de leden van het CDA ten slotte, in het nieuwe stelsel niet
in de problemen te komen. Gewezen zij in de eerste plaats op de genoemde ruime
mogelijkheden die zij al gedurende tien jaar hebben gehad. Daarnaast biedt
ook het voorgestelde regime, met de ongetoetste basisruimte, de jaarruimte
en de reserveringsregeling, voldoende mogelijkheden tot opbouw van een adequate
oudedagsvoorziening. Naar ons oordeel leidt het op zichzelf strikte overgangsregime
dan ook niet tot onredelijke uitkomsten.De leden van de CDA-fractie vragen waarom bij een saldolijfrente de lijfrente-betaler,
door het ontbreken van een vergelijkbare overgangsmaatregel, een andere behandeling
krijgt dan de lijfrente-ontvanger. Zij illustreren dit aan de hand van een
voorbeeld van een lijfrente-overeenkomst die is gesloten tussen twee natuurlijke
personen. Volgens de overgangsregeling worden de lijfrentetermijnen tot en
met 2020 bij de ontvanger volgens de saldomethode progressief belast in box
I. Dit komt er op neer dat de termijnen belast zijn zodra en voorzover deze
gezamenlijk de waarde van de tegenprestatie te boven gaan. Bij de betaler
zijn de termijnen met ingang van 1 januari 2001 niet (meer) aftrekbaar in
box I, maar vormen ze een schuld in box III. Plaatsing in box III levert,
aldus de leden, voor de debiteur van de lijfrente in de praktijk veelal geen
effectieve belastingdrukvermindering op, dan wel een aanzienlijke mindere
vermindering dan in box I. Zij vragen of het niet juister zou zijn in het
kader van een evenwichtige overgangsregeling indien ook voor de betaler van
de termijnen de aftrek tot en met 2020 in box I zou worden geplaatst volgens
de zogenoemde overschotmethode.Met de in hoofdstuk, artikel I, onderdeel O van de Invoeringswet Wet inkomstenbelasting
2001 opgenomen eerbiedigende werking voor de bepaling van het
inkomen uit lijfrente(termijnen) wordt, aldus de toelichting op die bepaling,
enerzijds de fiscale behandeling voortgezet die belanghebbenden voor ogen
stond ten tijde van het sluiten van de overeenkomst. Anderzijds heeft die
eerbiedigende werking tot gevolg dat de fiscale claim die vóór
de invoering van de Wet inkomstenbelasting 2001 rustte op die rechten, niet
verloren gaat. De eerbiedigende werking geldt niet voorzover de premies zijn,
of de tegenprestatie is voldaan op of na 14 september 1999. Daarnaast kan
de ontvanger van de termijnen er op grond van onderdeel P voor kiezen om de
eerbiedigende werking achterwege te laten. Alsdan vindt per 1 januari 2001
afrekening plaats over de fiscale claims en gaat het recht per die datum onderdeel
uitmaken van box III.Voor de debiteur van een saldolijfrente is, zoals de leden terecht opmerken,
geen overgangsregeling getroffen. Er is, mede vanuit uitvoeringsoogpunt, voor
gekozen om de beide situaties, betaler en ontvanger van lijfrentetermijnen,
los van elkaar te bezien. Dit is in overeenstemming met de in onderdeel AK
van het overgangsrecht inkomstenbelasting opgenomen regeling voor lopende
termijnen van huren, pachten en renten. Voorts hebben wij geen indicaties
dat de door de leden genoemde situatie – een overeenkomst tussen twee
particulieren – zich in betekende mate voordoet. Voor de debiteur vormt
de lijfrenteverplichting, overeenkomstig de systematiek van het nieuwe regime,
een schuld die in box III valt.Ten overvloede merken wij op dat in tegenstelling tot hetgeen door voor
de leden van de D66-fractie als van de fractie van GroenLinks – in navolging
van de Nederlandse Orde van Belastingadviseurs (de Orde) – wordt gesteld,
voor kapitaalverzekeringen van vóór de Brede Herwaardering wél
een begrensde eerbiediging is voorzien.De pre-Brede Herwaarderingspolissen vallen onder de in het wetsvoorstel
Invoeringswet Wet inkomstenbelasting 2001 opgenomen overgangsregeling voor
kapitaalverzekeringen. Belangrijkste kenmerk van deze overgangsregeling is
een tegemoetkoming – onder voorwaarden – in de vorm van een vrijstelling
in de vermogensrendementsheffing tot een gezamenlijk bedrag van maximaal f 272 000.
Voor de tot en met 2000 aangegroeide rentecomponent geldt een voorwaardelijke
vrijstelling. Dus bij vroegtijdige afkoop geldt: alsnog afrekenen conform
de regels van de Wet op de inkomstenbelasting 1964. Door deze vrijstelling
kan een lastige waardering van polissen in box III in een veel groter aantal
gevallen achterwege blijven. Anders dan de genoemde fractieleden stellen,
is dus wél voorzien in een zij het begrensde eerbiedigende werking.
Het maximum van de vrijstelling is overigens afgeleid van de onder het regime
van na 1 januari 1992 geldende vrijstellingslimieten. Een ongelimiteerde overgangsvrijstelling
voor pre-Brede Herwaarderingspolissen brengt het risico met zich mee van een
ongebreidelde waardeaangroei na 2001.Met betrekking tot het door de Orde in haar brief van 10 maart 2000 gegeven
voorbeeld inzake het overgangsrecht voor kapitaalverzekeringen merken wij
het volgende op. De Orde stelt dat als een lopende kapitaalverzekering per
1 januari 2001 wordt gekoppeld aan de eigen woning, het gedeelte van de kapitaalsuitkering
dat bij expiratie uitgaat boven het nog openstaande bedrag van de (hypothecaire)
geldlening integraal in de heffing van box I wordt betrokken. Deze conclusie
is onjuist. Immers, alleen het in het excedent begrepen rente-element is belast.
Dit vloeit voort uit de werking van artikel 3.6.7, vijfde lid, van de Wet
inkomstenbelasting 2001. Als in het door de Orde gegeven voorbeeld de in de
kapitaalsuitkering begrepen rentecomponent circa 50% zou bedragen, wordt
dus geen f 200 000, maar f 100 000 in de heffing betrokken
tegen maximaal 52%.De leden van de fracties van de PvdA, CDA en D66 wijzen er – in
navol- ging van het Verbond van Verzekeraars – op dat kapitaalverzekeringen
die aangepast zijn in de periode van 14 september 1999 tot 11 januari 2000
geen recht hebben op de eerbiedigende werking van het overgangsrecht. Zij
merken op dat deze maatregel, die getroffen is bij de 2e nota van
wijziging die verschenen is op 11 januari 2000, achteraf ongelukkig kan uitvallen
voor diegenen die in genoemde periode aanvullende premies hebben voldaan.
Men ervaart dit als onrechtvaardig. De leden van de fractie van D66 vragen
in dit kader nog hoe de opmerking tijdens de kamerbehandeling uitgelegd moet
worden dat er in de praktijk rekening mee gehouden zal worden.Reeds lopende kapitaalverzekeringen op premiebasis zullen uit hoofde van
het overgangsrecht ter zake van de tot 1 januari 2001 aangegroeide rente veelal
recht hebben op de vrijstellingen van de Wet op de inkomstenbelasting 1964
dan wel, als de polis op verzoek gekoppeld wordt aan de eigen woning, de Wet
inkomstenbelasting 2001. Dit geldt ongeacht het antwoord op de vraag of de
polis in genoemde periode is aangepast in de zin van artikel I, onderdeel
AN, tweede lid, van de Invoeringswet. Het overgangsrecht biedt dus wel degelijk
een eerbiedigende werking voor dergelijke polissen. De rente die naderhand
aangroeit valt onder de werking van de Wet inkomstenbelasting 2001. Indien
men er voor kiest de kapitaalverzekering te koppelen aan de eigen woning,
kan de rente in de vrijstelling vallen voor de kapitaalverzekering eigen woning.
De polissen die in box III terecht komen hebben in beginsel recht op een vrijstelling
van de waarde tot een bedrag van f 272 000. Daaraan is echter de
eis gesteld dat de looptijd niet is verlengd dan wel het verzekerd kapitaal
niet is verhoogd. De kritiek van de leden van de fracties van de PvdA, CDA
en D66 heeft enkel betrekking op laatstgenoemde categorie (dus bijvoorbeeld
niet de polissen die gekoppeld worden aan de eigen woning). Van belang is
echter dat het storten van aanvullende premies in genoemde periode niet zonder
meer betekent dat het recht op de desbetreffende vrijstelling van onderdeel
AN vervalt. Als de aanvullende premie niet leidt tot een verhoging van het
verzekerde kapitaal, blijft recht bestaan op de vrijstelling. Voorts wordt
er op gewezen dat bij aanpassingen in de hoogte van de premie (dan wel aanvullende
premies) voor zover die voortvloeien uit normale en gebruikelijke optie- of
indexclausules, dit ook in antwoord op een vraag van de CDA-fractie, recht
blijft bestaan op de desbetreffende vrijstelling. Dit geldt dus ook voor premies
die contractueel verschuldigd zijn en die gefinancierd worden uit een gedeblokkeerde
spaarloonregeling. De vrijstelling voor premiepolissen in box III vervalt
dus slechts in bijzondere situaties; namelijk als na 13 september 1999 de
hoogte van het verzekerde kapitaal (bijvoorbeeld door aanvullende premiebetaling
die niet voortvloeit uit genoemde clausules) is verhoogd of de looptijd is
verlengd. De leden van de genoemde fracties ervaren dit als onredelijk als
men daardoor achteraf geen recht blijkt te hebben op de vrijstelling. Daarbij
dient echter bedacht te worden dat de desbetreffende belastingplichtigen,
op basis van het toentertijd voorliggende overgangsrecht, ook geen recht hadden
op een dergelijke vrijstelling. De aanpassing vond plaats op een moment dat
het wetsvoorstel geen eerbiedigende werking bevatte; men handelde dus in de
verwachting dat deze in box III zou worden belast. Ten opzichte van die situatie
is hun positie dus niet gewijzigd. Evenmin is er sprake van enig vertrouwen
dat op dit punt gewekt zou zijn. De datum van 13 september 1999 is overigens
gekozen omdat daarmee wordt aangesloten bij het overgangsrecht voor lijfrenten
en periodieke uitkeringen en verstrekkingen (onderdelen O en Q). Het hanteren
van gelijke data voorkomt verwarring en onduidelijkheid.De CDA-fractie vraagt aandacht voor polissen van kapitaalverzekering die
zijn afgesloten in de periode van 14 september 1999 tot 1 januari 2001. Zij
vragen zich af of het juist is dat de uitkeringen uit deze polissen uit hoofde
van het overgangsrecht in box I kunnen vallen voor de rente die is aangegroeid
tot 2001 en de polis voor de rente die later aangroeit in box III in aanmerking
wordt genomen, terwijl een op 1 januari 2001 afgesloten kapitaalverzekering
alleen in box III wordt belast. Naar hun mening zou het logischer zijn om
aan te sluiten bij het systeem voor lijfrenten (onderdelen O en Q) zodat de
werking van onderdeel AL beperkt wordt tot kapitaalverzekeringen die voor
14 september 1999 tot stand zijn gekomen en dat op 31 december 2000 moet worden
afgerekend tegen 45% over de tot 2001 aangegroeide rente.Het is juist dat de uitkeringen uit deze polissen uit hoofde van het overgangsrecht
in box I kunnen vallen voor de rente die is aangegroeid tot 2001 en de polis
voor de rente die later aangroeit (als de polis niet op verzoek wordt aangemerkt
als kapitaalverzekering eigen woning) in box III in aanmerking wordt genomen,
terwijl een op 1 januari 2001 afgesloten kapitaalverzekering alleen in box
III wordt belast. Op deze wijze wordt namelijk de tot 2001 aangegroeide rente
behandeld conform het systeem van de wet waaronder de rente ook is aangegroeid,
de Wet op de inkomstenbelasting 1964. Voorts wordt de nadien aangegroeide
rente voor beide polissen belast in box III. De behandeling van de rente die
onder het huidige regime aangroeit blijft dus geëerbiedigd, terwijl in
combinatie daarmee er een gelijke behandeling is van de nadien aangegroeide
rente voor de verschillende polissen. Dit is een evenwichtig systeem. De systematiek
van het overgangsrecht voor lijfrenten past niet goed bij kapitaalverzekeringen
omdat er bij de lijfrenten rekening gehouden moet worden met het verschil
tussen polissen die recht hebben op premieaftrek en polissen die daar niet
voor in aanmerking komen terwijl er bij de kapitaalverzekeringen rekening
moet worden gehouden met (het eerbiedigen van) vrijstellingen. Tenslotte kan
nog opgemerkt worden dat elke wijziging van de fiscale regelgeving tot gevolg
heeft dat er verschillen kunnen zijn tussen voordien en nadien afgesloten
polissen.De leden van de fractie van het CDA constateren terecht dat in onderdeel
AM, derde lid, onderdeel b, van de Invoeringswet de kapitaalsuitkering gesteld
wordt op maximaal f 272 000 of indien dit meer is, de waarde in
het economische verkeer op 31 december 2000. Zij constateren vervolgens dat
vanaf 1 januari 2001 over het gedeelte van de waarde in het economische
verkeer op 31 december 2000 dat uitgaat boven f 272 000 belasting
wordt geheven in box III. Zoals het er nu staat lijkt er, volgens deze leden,
voor dit stukje sprake te zijn van dubbele heffing. Zij vragen of de bewindslieden
bereid zijn dit te repareren.Deze leden leggen ten onrechte een verband tussen enkele in onderdeel
AM en AN genoemde bedragen. Onderdeel AM regelt dat de tot 1 januari 2001
aangegroeide rentecomponent geheel vrijgesteld is en blijft, mits bij uitkering
aan de voorwaarden van de Wet op de inkomstenbelasting 1964 blijkt te zijn
voldaan. Uitgangspunt bij deze toets is de waarde in het economische verkeer
van de polis op 31 december 2000. De polis wordt vervolgens met ingang van
1 januari 2001 voor die waarde in het economische verkeer in box III betrokken,
onder voorwaarden onder toepassing van de vrijstelling van maximaal f 272 000.In onderdeel AM, derde lid, onderdeel b, is een dubbele grens opgenomen.
In beginsel is de feitelijke kapitaalsuitkering relevant en deze mag, gezien
het overgangsrecht, ten hoogste f 272 000 bedragen. Bij een lagere
kapitaalsuitkering behoeft vanzelfsprekend slechts dat mindere fiscaal gefacilieerd
te worden. Anders ontstaat voor een deel geen heffing. Het hanteren in alle
gevallen van de bovengrens zou zonder nadere verfijning evenzeer
leiden tot een heffingstekort. Daar waar de waarde van de polis op 31 december
2000 reeds hoger is dan f 272 000, zou de rente die is begrepen
in het deel van de kapitaalsuitkering dat is begrepen in dit surplus ten onrechte
buiten de heffing blijven. Immers, in box III wordt de polis alleen voor de
rentecomponent die na die datum is opgebouwd in de heffing betrokken, een
en ander onder toepassing van de overgangsvrijstelling van onderdeel AN van
f 272 000. Om deze reden is derhalve van dubbele heffing in een
dergelijke situatie geen sprake.Het is de leden van de CDA-fractie niet duidelijk hoe de wettelijke behandeling
is van kapitaalverzekeringen tegen koopsom die op 13 september 1999 reeds
bestonden. Volgens de letterlijke tekst van onderdeel AN, eerste lid, van
de Invoeringswet lijken ze niet in box III te vallen terwijl dit volgens de
toelichting, aldus deze leden, wel het geval is.Op kapitaalverzekeringen tegen koopsom (ook die polissen die tussen 13
september 1999 en 1 januari 2001 zijn afgesloten) blijven ingevolge onderdeel
AL, eerste lid, Invoeringswet de regels van toepassing van de Wet op de inkomstenbelasting
1964. De op deze wijze berekende inkomsten worden uit hoofde van het tweede
lid belast in box I.De behandeling van polissen van kapitaalverzekering, dit in reactie op
een vraag van de leden van de CDA-fractie, met een premieduur van tussen de
2 en 15 jaar waarop jaarlijks tot 2001 binnen de bandbreedte van 1:10 premies
zijn voldaan, is als volgt. De tot 2001 aangegroeide rente wordt, met inachtneming
van de Wet op de inkomstenbelasting 1964, belast in box I. De nadien aangegroeide
rente wordt, afhankelijk van het karakter van de polis, in aanmerking genomen
in box I of III. Indien de polis in box III valt, kan recht bestaan op de
vrijstelling van onderdeel AN tot maximaal f 272 000. Deze leden
vinden dat onlogisch omdat dergelijke polissen in het huidige systeem geen
vrijstelling kennen. Hierbij dient echter bedacht te worden dat dergelijke
overeenkomsten in veel gevallen de ruimte bieden om ook in latere jaren nog
premies te voldoen. Als daarbij een periode van 15 en/of 20 jaar premiebetaling
uiteindelijk wel wordt overschreden, bestaat ook onder het huidige systeem
recht op een vrijstelling. Met de regeling is beoogd om ook dergelijke polissen
een vrijstellingsregime tot het genoemde maximum deelachtig te laten zijn.De leden van de CDA-fractie constateren terecht dat kapitaalverzekeringen
die bij de eigen BV zijn afgesloten, vanaf 2001 in aanmerking worden
genomen als resultaat uit overige werkzaamheden. Polissen van voor 2001 hebben
dus geen recht op de vrijstelling in box III uit hoofde van artikel I, onderdeel
AN van de Invoeringswet wet inkomstenbelasting 2001. Kapitaalverzekeringen
die door de directeur-grootaandeelhouder bij een professionele verzekeraar
zijn afgesloten kunnen echter wel recht hebben op de vrijstelling. Het is
deze leden niet duidelijk waarom dit onderscheid wordt gemaakt terwijl in
het Besluit van 9 juli 1998, DB98/1429M, BNB 1998/302 eisen zijn gesteld waaraan
een kapitaalverzekering bij de eigen BV moet voldoen. Zij pleiten voor een
eerbiedigende werking omdat het overbrengen van een polis naar een professionele
verzekeraar gepaard kan gaan met extra kosten en administratieve lasten, terwijl
het bovendien niet altijd mogelijk zal zijn ingeval van een verslechtering
van de gezondheidstoestand van de verzekerde.Aangezien de Wet op de inkomstenbelasting 1964 ruimte voor dergelijke
overeenkomsten biedt en er nogal wat onduidelijkheid was over deze materie,
is er op 10 augustus 1995 een besluit gepubliceerd (DB95/3186M, Infobulletin
95/722) met een regulerend karakter. In de praktijk bleven er echter nog vragen
leven over deze materie. In het door de leden van de CDA-fractie genoemde
besluit is op die vragen antwoord gegeven. De ingrijpende herziening
van het belastingstelsel die ten grondslag ligt aan de onderhavige wetsvoorstellen,
bood de mogelijkheid om deze fiscale producten nog eens kritisch te bezien.
Waarom daarbij een onderscheid is gemaakt met kapitaalverzekeringen bij een
professionele verzekeraar is reeds uitvoerig toegelicht. De directeur-grootaandeelhouder
kan recht houden op de vrijstellingen voor kapitaalverzekeringen. Hiertoe
dient hij echter wel de polis over te dragen aan een professionele verzekeraar.
Het is aan de directeur-grootaandeelhouder zelf om een afweging te maken tussen
de mogelijke fiscale voordelen van een overdracht en de eventuele kosten en
administratieve handelingen die daaraan zijn verbonden. Voorts lijkt het zeer
onwaarschijnlijk dat een verzekering, ondanks een verslechtering in de gezondheid
van de verzekerde, niet overgenomen zal worden door een professionele verzekeraar.
De gezondheidstoestand kan overigens wel leiden tot een aangepaste premie.
Gezien het feit dat de directeur-grootaandeelhouder er voor kan kiezen om de
polis over te dragen aan een professionele verzekeraar en aldus recht houdt
op de vrijstellingsregelingen, is naar ons oordeel binnen het hiervoor geschetste
kader geen verdergaand specifiek overgangsrecht nodig.Ten slotte vragen deze leden om een berekening van het fiscale verschil
tussen een verzekering met een verzekerde uitkering van f 544 000
die na publicatie van het genoemde besluit is afgesloten bij een professionele
verzekeraar en bij de eigen BV. Een berekening zoals door deze leden gevraagd,
is naar ons oordeel niet te maken. De hoogte van de belastbare rentecomponent –
en daarmee van de verschuldigde belasting – is van zoveel factoren afhankelijk,
zoals rendementen, kosten- en winstopslag bij de verzekeraar, dat iedere berekening
een arbitrair karakter heeft.De leden van de PvdA-fractie merken op dat het zeker voor ouderen die
tegen de expiratiedatum van een kapitaalverzekering aanlopen, een behoorlijk
probleem kan opleveren dat het overgangsrecht deze polissen slechts vrijstelt
tot een waarde van f 272 000.Het door deze leden geschetste beeld dat het overgangsrecht slechts een
vrijstelling biedt tot een waarde van f 272 000 is niet compleet.
De kapitaalverzekering kan immers gekoppeld worden aan een eigen woning. In
dat geval bestaat recht op de één keer per leven toe te passen
vrijstelling, terwijl deze vrijstelling nog hoger kan uitvallen bij polissen
van voor de Brede Herwaardering. Als de polis niet gekoppeld wordt aan de
eigen woning, is de aangegroeide rente tot 2001 in beginsel vrijgesteld tot
de in de Wet op de inkomstenbelasting 1964 neergelegde bedragen. Ingeval van
een polis van voor de Brede Herwaardering is dit ongelimiteerd en polissen
van na die datum tot het bedrag van de gelimiteerde vrijstelling. Op al deze
punten is er dus een veel ruimer overgangsrecht dan deze leden veronderstellen.
Voor de rente die aangroeit vanaf 2001 kan er op grond van de Wet inkomstenbelasting
2001 een heffing in box III optreden voor zover de waarde van de reeds lopende
polissen hoger is dan f 272 000. Als de polis nog 3 jaar loopt en
een waarde in die jaren heeft die oploopt van f 390 000 via f 395 000
tot f 400 000 is de heffing beperkt. Tot de grondslag van box III
wordt dan achtereenvolgens gerekend een bedrag van f 118 000, f 123 000
en f 128 000. Bij ouderen met een laag inkomen en geen andere vermogensbestanddelen
in box III is de belasting, nog zonder ouderentoeslag, dan respectievelijk
f 517, f 577 en f 637. Nu ze in het laatste jaar een nettobedrag
van f 400 000 ontvangen, zijn deze belastingbedragen overzienbaar.De D66-fractie vraagt of zij het goed ziet dat kapitaalverzekeringen van
voor 14 september 1999 die in box III vallen, naast een vrijstelling over
de uitkering, ook tijdens de looptijd – als logisch gevolg op het verlenen
van de vrijstelling over de uitkering – zijn vrijgesteld
en er derhalve geen belasting wordt betaald.De rente in de uitkeringen op dergelijke polissen is vrijgesteld voor
zover de tot 2001 aangegroeide rente op grond van de huidige wettelijke regeling
onder een vrijstelling valt. Hiermee wordt het vrijstellingsregime van de
huidige wetgeving geëerbiedigd. Dit houdt onder meer in dat de vrijstellingsgrens
voor polissen van na de Brede Herwaardering (vanaf 1 januari 1992) recht
houden op een vrijstelling van f 272 000. Vanaf 2001 zijn deze
polissen in box III vrijgesteld tot een waarde van f 272 000. Het
klopt dat deze begrenzingen in directe relatie met elkaar staan. De conclusie
dat er geen belasting verschuldigd is, is niet geheel juist. Immers, ingeval
de waarde van een polis van na 31 december 1991 per 1 januari 2001 meer is
dan f 272 000 of de waarde van polissen (ook van vóór
1 januari 1992) vanaf 1 januari 2001 boven dit bedrag uitgaat, is de
rente over het meerdere (forfaitair) belast.De leden van de fracties van PvdA, VVD, CDA en D66 stellen vragen over
de reikwijdte van de reserveringsregeling. De leden van de PvdA-fractie constateren
dat toekomstige wijzingen in bijvoorbeeld de AOW voor de huidige generatie
niet meer zijn te compenseren omdat een backservice-periode ontbreekt. Een
niet volledige AOW-opbouw kan door de beperking van de inhaaljaarruimte niet
goed worden gecompenseerd, aldus deze leden. Ook de leden van de D66-fractie
stellen hierover een vraag.Hierop kunnen wij antwoorden dat het lijfrenteregime ingevolge de tijdens
de parlementaire behandeling in de Tweede Kamer gerealiseerde wijzigingen
in de aanvankelijke voorstellen verder in overeenstemming is gebracht met
de mogelijkheden voor arbeidspensioenen in de tweede pijler. Globaal komen
deze wijzigingen erop neer dat onder gelijktijdige verlaging van de franchise
de jaarruimte en de reserveringsruimte zijn verruimd en de algemene inhaalruimte
is geschrapt. Daarnaast is opnieuw een beperkte basisruimte gerealiseerd van
f 2204 waarvan een ieder gebruik kan maken, ongeacht de vraag of sprake
is van een pensioentekort. Dit bedrag kan vanzelfsprekend ook worden aangewend
ter compensatie van een tekort in AOW-opbouw. Jaarruimte is alleen aanwezig
indien sprake is van een pensioentekort in het actuele jaar. Van een pensioentekort
in het actuele jaar is sprake indien de jaarruimte (17% van maximaal f 282 609)
verminderd met de in dat jaar gedane dotaties aan de FOR en de aangroei van
een (beroeps)pensioenregeling leidt tot een positief saldo. Niet benutte jaarruimte
kan ingevolge de reserveringsregeling dan nog binnen de toegestane begrenzingen
gedurende een periode van 7 jaar worden benut.De jaarruimte, en in het verlengde daarvan de reserveringsruimte, bieden
in beginsel niet de mogelijkheid een door een onvolledige AOW-opbouw in het
verleden ontstaan tekort als gevolg van een verblijf buiten Nederland in de
eerste pijler te compenseren. Het is overigens de vraag of het instrument
om een tekort in de AOW-opbouw te compenseren, een tekort in de eerste pijler
derhalve, moet worden gezocht in de derde pijler. De AOW heeft een opbouwkarakter
en niet een verzekeringskarakter. Inherent aan een opbouwstelsel is dat bij
het ontbreken van opbouwjaren geen volledige opbouw kan plaatsvinden. De wetgever
heeft dit gevolg in 1957 bij de keuze voor een AOW met een opbouwkarakter
bewust aanvaard. Tegenover een onvolledige AOW-uitkering kan bovendien een
compenserende aanspraak in het buitenland kan bestaan. Daar zou dan ook rekening
mee moeten worden gehouden bij een eventuele beoordeling of sprake is van
een tekort in de eerste pijler. Daarnaast is het de vraag of de reparatie
van een pensioentekort (inclusief AOW-tekort) dat is ontstaan als gevolg van
een verblijf in het buitenland ten laste van de Nederlandse schatkist gerepareerd
zou moeten worden.Bovendien moet worden bedacht dat voor inkomensproblemen
als gevolg van een onvolledige AOW-uitkering de Algemene Bijstandswet een
vangnet kan bieden. Het is de vraag of belastingplichtigen met een inkomensprobleem
als gevolg van een onvolledige AOW-uitkering de middelen en de behoefte hebben
om een aanvullende lijfrenteverzekering af te sluiten teneinde een volledige
AOW-uitkering mogelijk te maken indien eenzelfde resultaat ook via de Algemene
Bijstandswet kan worden bereikt. Het is ons bekend dat de Tweede Kamer de
SER gevraagd heeft te adviseren over de problematiek van de onvolledige AOW-opbouw.
Naar verwachting zal dit advies medio mei door de SER worden vastgesteld.
Het is van belang dit advies bij een nadere gedachtenwisseling over dit onderwerp
te kunnen betrekken.Volgens de leden van de VVD-fractie is het onduidelijk op welke wijze
de begrenzingen van de reserveringsregeling moeten worden ingevuld en zij
illustreren dit aan de hand van twee voorbeelden. Bij deze voorbeelden wordt
ervan uitgegaan dat gedurende een periode van 7 jaar geen jaarruimte wordt
benut, waarbij het vervolgens de vraag is welke ruimte de reserveringsregeling
biedt in jaar 8. Is dit – zoals in het eerste voorbeeld is aangegeven
maximaal f 12 149, of kan – zoals in het tweede voorbeeld
is aangegeven – niet benutte reserveringsruimte cumuleren zodat deze
in jaar 8 maximaal 7 x f 12 149 kan bedragen. Hierop kunnen wij
antwoorden dat het door deze leden weergegeven eerste voorbeeld het juiste
is. De ruimte van de reserveringsregeling kan in het kalenderjaar 17% van
de premiegrondslag bedragen, met een maximum van f 12 149. Voor
belastingplichtigen die bij de aanvang van het kalenderjaar 55 jaar of ouder
zijn is, dit in antwoord op een desbetreffende vraag van de leden van de VVD-fractie,
het maximumbedrag van de reserveringsruimte verhoogd naar f 24 001
per kalenderjaar. Er kan niet, zoals in het tweede voorbeeld is aangegeven,
een cumulatie van niet benutte reserveringsruimte plaatsvinden. Niet benutte
jaarruimte kan worden gereserveerd en kan in latere jaren tot een maximum
van f 12 149, en voor 55-plussers tot een maximum van f 24 001,
per kalenderjaar worden ingehaald. Bij het door deze leden gegeven voorbeeld,
waarin gedurende een periode van 7 jaar de jaarruimte in het geheel niet wordt
benut, willen wij overigens wel de kanttekening plaatsen dat dit niet strookt
met de aan het stelsel voor oudedagsvoorzieningen ten grondslag liggende gedachte
van een regelmatige opbouw van een oudedagsvoorziening tijdens de arbeidzame
periode. Van belastingplichtigen mag, dit mede in antwoord op een desbetreffende
vraag van de leden van de CDA-fractie, worden verwacht dat zij een deel van
het inkomen in het kalenderjaar aanwenden voor de opbouw van een oudedagsvoorziening.
Ook in de arbeidsrelatie is bij deelname aan een pensioenregeling het uitgangspunt
dat de opbouw van de oudedagsvoorziening per dienstjaar plaatsvindt. In de
lijfrentesfeer staat het belastingplichtigen weliswaar vrij om gedurende een
reeks van jaren de opbouw van de oudedagsvoorziening niet of slechts gedeeltelijk
voort te zetten, maar het gaat niet aan daarbij tevens de mogelijkheid te
creëren het volledige niet benutte bedrag in korte tijd in te halen.
In het kader van de voorstellen Brede herwaardering I is indertijd onder meer
afgezien van de introductie van het zogenoemde natuurlijk maximum vanwege
de risico's van te grote inhaal. De reserveringsregeling moet dan ook worden
gezien als een extra faciliteit om pensioentekorten als gevolg van het niet
benutten van de jaarruimte alsnog in de tijd gespreid in te halen. Uitgaande
van het uitgangspunt dat een zo regelmatig mogelijke opbouw moet worden bevorderd
zou het niet juist zijn mogelijkheden te creëren op grond waarvan het
mogelijk is substantiële pensioentekorten in zeer korte tijd te compenseren.
Bovendien moet worden bedacht dat het maximum van de jaarrruimte, dat voor
belastingplichtigen van 55 jaar en ouder nagenoeg is verdubbeld, veelal alleen
voor de hogere inkomens relevant is. Bij een hoog inkomen mag
juist worden verwacht dat de jaarruimte regulier wordt benut.10.7 Budgettaire aspectenDe leden van de fractie van D66 vragen wat het budgettaire belang zou
zijn indien alsnog zou worden gekozen voor een eerbiedigende werking voor
kapitaalverzekeringen die zijn gesloten vóór de Brede Herwaardering.
In antwoord op deze vraag wordt opgemerkt dat het budgettaire belang van een
dergelijke overgangsregeling naar verwachting beperkt zal zijn. Daarbij dient
te worden opgemerkt dat het op basis van de beschikbare fiscale gegevens niet
goed mogelijk is een raming te maken. Het budgettaire belang van een dergelijke
overgangsregeling is enerzijds afhankelijk van de waarde van deze polissen
en de toekomstige toename van deze waarde als gevolg van rentebijschrijvingen
en premiestortingen en anderzijds van de omvang van het overige vermogen van
de bezitters van deze polissen. Voor zover het overige vermogen van deze belastingplichtigen
zodanig laag is dat de polissen in de vrijstelling blijven heeft een dergelijke
overgangsregeling uiteraard geen budgettaire effecten. Met de huidige fiscale
gegevens kan in het algemeen echter geen koppeling worden gemaakt tussen de
aanwezigheid en de waarde van een kapitaalverzekering enerzijds en de omvang
van het overige vermogen anderzijds. Voor de heffing van de inkomstenbelasting
zijn deze polissen in het algemeen niet relevant, terwijl deze polissen ook
in de vermogensbelasting zijn vrijgesteld als aan de gestelde voorwaarden
is voldaan.ARTIKELSGEWIJZE TOELICHTINGWet inkomstenbelasting 2001Volledigheidshalve merken we op dat de Wet inkomstenbelasting 2001 op
grond van de artikel 11.2 opnieuw zal worden genummerd voor de reguliere plaatsing
in het Staatsblad, die is voorzien in mei van dit jaar. Daarnaast zal omstreeks
1 januari 2001 een nieuwe plaatsing van het wetsvoorstel in het Staatsblad
plaatsvinden, waarin de latere wijzigingen zijn opgenomen, zonder dat er sprake
is van een hernummering. Bij die plaatsing zal rekening worden gehouden met
wijzigingen die voortvloeien uit het ondernemerspakket, de Wet technische
herziening, het reguliere belastingplan 2001 en wijzigingen die voortvloeien
uit andere wetgeving (bijvoorbeeld aanpassing in verband met de herziening
van de studiefinanciering).Artikelen 3.2.3.1 t/m 3.2.4.6 Winst: oudedagsreserve,
ondernemersaftrekThans kan de oudedagsreserve in bepaalde situaties geruisloos worden doorgeschoven
naar de echtgenoot tot maximaal een met het overgedragen ondernemingsvermogen
overeenkomend evenredig gedeelte (vergelijk artikel 44g, derde lid, Wet IB
1964). De leden van de fractie van de VVD trekken terecht de conclusie dat
deze voorwaarde als zodanig niet langer meer geldt. In (onder meer) artikel
3.2.2.53 Wet IB2001 wordt bepaald dat de oudedagsreserve kan worden doorgeschoven
naar de partner tot in beginsel elk gewenst bedrag, zolang de oudedagsreserve
maar niet uitgaat boven het ondernemingsvermogen – in de zin van artikel
3.2.3.5 Wet IB 2001 – waarmee de partner de onderneming voortzet of
mede voortzet.Artikelen 3.4.1 t/m 3.4.2.5 Resultaat uit overige werkzaamhedenDe leden van de CDA-fractie vragen of een onroerende zaak die tot een
algehele gemeenschap van goederen behoort en ter beschikking wordt gesteld
aan de onderneming van een van de echtgenoten, valt onder het regime van winst
uit onderneming, dan wel onder het resultaat uit overige werkzaamheden.Volgens vaste jurisprudentie brengt het bestaan van een algehele gemeenschap
van goederen niet mee dat de onderneming voor rekening van beide echtgenoten
wordt gedreven. Van het ter beschikking stellen van (de helft) van de onroerende
zaak door de niet ondernemende echtgenoot aan de onderneming van de andere
echtgenoot kan echter geen sprake zijn, omdat er bij een algehele gemeenschap
van goederen geen afgescheiden (eigen) vermogen van de verschillende echtgenoten
bestaat. Evenmin kan er sprake zijn van het ter beschikking stellen door de
ondernemer aan zijn onderneming.Deze leden vragen voorts hoe in de bovenstaande situatie een zogenoemd
gemengd pand wordt behandeld, dat wil zeggen een pand dat niet splitsbaar
is in een bedrijfs- en een privégedeelte. In die situatie geldt het
bovenstaande in beginsel onverkort, zij het dat het leerstuk van de vermogensetikettering
hierbij nog een rol speelt. Volgens dit leerstuk behoren vermogensbestanddelen
die niet eenduidig als privé- of als ondernemingsvermogen zijn aan
te merken, tot het keuzevermogen behoren. De ondernemer kan het betreffende
pand ofwel geheel tot zijn privé-, ofwel geheel tot zijn ondernemingsvermogen
rekenen. Hierbij doet niet ter zake of het pand in een gemeenschap van goederen
valt of niet.De leden van de fracties van het CDA en de VVD hebben een aantal voorbeelden
voorgelegd waarin tot het privé-vermogen behorende vermogensbestanddelen
als zekerheid worden bezwaard ten behoeve van schulden van de onderneming
van een familielid of van een besloten vennootschap waarin een familielid
een aanmerkelijk belang heeft. Zo noemen zij het voorbeeld van een vrouw die
buiten gemeenschap van goederen is gehuwd en ten gunste van een bank het recht
van hypotheek verleent op tot haar vermogen behorende onroerende zaken ten
behoeve van de schulden van een vennootschap waarin haar echtgenoot een aanmerkelijk
belang heeft. Ook leggen zij het geval voor van een vader die een ondernemingsschuld
van zijn zoon respectievelijk een schuld van een vennootschap waarin de zoon
een aanmerkelijk belang heeft, garandeert door middel van onderzetting van
een effectendepot. Ten slotte noemen zij nog het geval van de aanmerkelijkbelanghouder
die een recht van hypotheek vestigt op zijn eigen woning ten behoeve van de
schuldeisers van zijn eigen vennootschap. Is in dergelijke gevallen sprake
van het ter beschikking stellen van vermogen zo vragen deze leden zich af.In de door deze leden genoemde gevallen is naar ons oordeel geen sprake
van het ter beschikking stellen van vermogen maar van het optreden als borg
ten behoeve van de betrokken familieleden respectievelijk de eigen vennootschap.
Op grond van artikel 3.4.1.2, tweede lid, onderdeel c, respectievelijk 3.4.1.2a,
tweede lid, onderdeel b, wordt de vergoeding voor het aangaan van borgtocht
voor schulden in de door de leden genoemde gevallen aangemerkt als het resultaat
van een werkzaamheid. In de situatie van borgstelling is het dus niet zo dat
de vermogensbestanddelen die ten behoeve van de schuldeisers worden bezwaard
ook ter beschikking worden gesteld aan de in deze artikelen bedoelde onderneming
respectievelijk vennootschap. In de regel zullen dergelijke privé-vermogensbestanddelen
derhalve tot de grondslag van box III blijven behoren. In de genoemde artikelleden
is bepaald dat de ontvangen vergoeding wordt aangemerkt als het resultaat
van een werkzaamheid en niet dat het optreden als borg wordt gelijkgesteld
met het ter beschikking stellen van de vermogensbestanddelen
waarop in het kader van de borgstelling een zekerheidsrecht wordt gevestigd.
Dit is tot uitdrukking gebracht in het verschil in redactie tussen de gelijkstellingen
in artikel 3.4.1.2, tweede lid, onderdelen a en b en artikel 3.4.1.2a, onderdeel
a, enerzijds en artikel 3.4.1.2, tweede lid, onderdeel c en artikel 3.4.1.2a,
tweede lid, onderdeel b, anderzijds. Het resultaat dat hierdoor wordt bereikt
is hetzelfde als in de winstsfeer. Indien een ondernemer ten behoeve van een
zakelijke crediteur het recht van hypotheek vestigt op zijn eigen woning,
heeft dat niet tot gevolg dat de eigen woning daarmee tot het ondernemingsvermogen
dient te worden gerekend.Indien de vermogensbestanddelen ten laste van de belastingplichtige zouden
worden uitgewonnen, zou een regresvordering ontstaan. Deze vordering zou uiteraard
wel worden aangemerkt als vermogen dat ter beschikking is gesteld in de zin
van de artikelen 3.4.1.2 respectievelijk 3.4.1.2a. Indien deze regresvordering
niet voor verwezenlijking vatbaar is, kan dan ook een negatief voordeel ontstaan
dat in mindering kan komen op het inkomen uit werk en woning.Een hypotheekverstrekking tot zekerheid van schulden van anderen zal –
dit in antwoord op een vraag van de leden van de CDA-fractie – in de
regel normaal, actief vermogensbeheer niet te buiten gaan.De leden van de fractie van het CDA vragen aandacht voor de vraag of artikel
3.4.1.2a in samenhang met de rangordebepaling van art. 2.4.1 ertoe leidt dat
ook het hebben van aandelen in en winstbewijzen van een vennootschap wordt
beschouwd als het ter beschikking stellen van vermogen aan die vennootschap
in de zin van het eerstbedoelde artikel.Op grond van artikel 3.4.1.2a wordt onder een werkzaamheid mede verstaan
het rendabel maken van vermogensbestanddelen die ter beschikking worden gesteld
aan een vennootschap waarin de belastingplichtige of een aan hem gelieerd
persoon een aanmerkelijk belang heeft. De aandelen of winstbewijzen (en de
daarmee op één lijn te stellen koopopties) die tot een aanmerkelijk
belang behoren, vallen niet onder het begrip vermogensbestanddelen in dit
artikel. De beoogde werking van het systeem is als volgt. Eerst dient aan
de hand van de bepalingen van hoofdstuk 4, afdeling 3, geconstateerd te worden
of sprake is van een aanmerkelijk belang en waar dit uit bestaat. Vervolgens
kan, wat betreft de overige vermogensbestanddelen die aan de vennootschap
ter beschikking zijn gesteld, worden vastgesteld of sprake is van een vorm
van rendabel maken als bedoeld in artikel 3.4.1.2a. De aandelen of winstbewijzen
die tot het aanmerkelijk belang behoren, vallen, zoals reeds is opgemerkt,
niet onder de werking van het laatstgenoemde artikel. Indien dat wel zo zijn,
zou door de werking van de rangorderegeling immers geen sprake meer kunnen
zijn van een aanmerkelijk belang in die vennootschap. In dat geval zouden
echter ook de overige vermogensbestanddelen niet meer onder de werking van
het artikel vallen. Vervolgens zou geconstateerd worden dat sprake is van
een aanmerkelijk belang bestaande uit aandelen of winstbewijzen. Indien daarna
de door deze leden geopperde uitleg zou worden gehanteerd, zou de cirkel weer
rond zijn. Hoewel een andere uitleg dan de beoogde naar ons oordeel niet goed
voorstelbaar is, zullen wij bezien of in de Wet technische aanpassingen op
dit punt een wijziging kan worden voorgesteld.De leden van de CDA-fractie vragen een nadere toelichting op artikel 3.4.1.2b,
eerste lid, onderdeel a, van het wetsvoorstel Wet inkomstenbelasting 2001.
Allereerst valt op te merken dat het onderdeel ertoe strekt de eigen woning
of een gedeelte daarvan niet te belasten als resultaat uit overige werkzaamheden.
Daarmee wordt voorkomen dat de waardemutaties ter zake van de eigen woning
in de heffing worden betrokken.De technische vormgeving van het onderdeel in samenhang met het begrip
eigen woning, zoals dat is opgenomen in artikel 3.6.2, kan tot een verschil
in interpretatie leiden. Zo is het de vraag of en onder welke omstandigheden
de werkkamer onder het begrip eigen woning valt. Een andere vraag is of een
praktijkdeel van een (onsplitsbaar) pand in gemengd gebruik tot de eigen woning
behoort. Dit punt zal nader worden bezien bij het nog in te dienen wetsvoorstel
Wet technische aanpassingen. Daarbij zal in de uitwerking centraal staan dat
vermogensmutaties ter zake van de «echte» eigen woning niet in
de belastingheffing betrokken worden. Daarbij hoeft overigens niet elke kleine
werkruimte die fysiek en administratief nauwelijks van de woonruimte is te
onderscheiden binnen het regime van resultaat uit een werkzaamheid te worden
gebracht. Vermogensmutaties ter zake van bijvoorbeeld een op de gehele benedenverdieping
gesitueerde winkel die behoort tot het ondernemingsvermogen, zullen net als
onder de Wet op de inkomstenbelasting 1964 belast zijn, ook al zou het gaan
om een «onsplitsbaar» pand.De leden van de fractie van het CDA werken een casus met betrekking tot
de werkkamer in de eigen woning – welke al dan niet exclusief ter beschikking
is gesteld aan de onderneming of de eigen besloten vennootschap – nader
uit. Bij deze uitwerking valt op te merken dat indien een ondernemer voor
zijn onderneming een werkkamer in de eigen woning gebruikt, deze niet onder
het resultaat uit overige werkzaamheden valt. Het gebruik van de werkkamer
voor de onderneming van de ondernemer zelve valt immers niet onder het ter
beschikking stellen in de zin van artikel 3.4.1.2. Bij een terbeschikkingstelling
van deze werkkamer aan de eigen besloten vennootschap zal de belastingplichtige
aldaar tevens veelal in dienstbetrekking zijn, zodat gelet op de toerekeningsregels
voor bestanddelen van het inkomen de vergoeding voor de terbeschikkingstelling
in de regel tot het loon behoort.De leden van de VVD-fractie vragen of met betrekking tot een saldolijfrente
die is afgesloten bij de eigen BV en bij de lijfrentegerechtigde als gevolg
van de meesleep- en meetrekregeling onder het resultaat uit overige werkzaamheden
valt, door de toepassing van goed koopmansgebruik bij die gerechtigde eerst
belastingheffing plaatsvindt indien de ontvangen lijfrentetermijnen de betaalde
koopsom overtreffen. Ons antwoord hierop luidt als volgt. Artikel 3.2.2.18
inzake de waardering van pensioenverplichtingen is, zoals de genoemde leden
terecht opmerken, niet van toepassing op de waardering van de vordering ter
zake van de lijfrente bij de lijfrentegerechtigde. Het voorzichtigheidbeginsel
van het goedkoopmansgebruik pleit voor een feitelijke belastingheffing vanaf
het moment dat de lijfrente-uitkeringen de koopsom overtreffen. Het realiteitsbeginsel
van het goedkoopmansgebruik pleit echter voor een jaarlijks oprenting gedurende
de opbouwfase. In de uitkeringsfase zal dan jaarlijks de ontvangen termijn
tot het resultaat worden gerekend terwijl tegelijkertijd (op actuariële
basis) op het geactiveerde bedrag wordt afgeschreven. Ook meer praktische
punten als het hebben van een contraverzekering zijn van belang voor een evenwichtige
beoordeling. Aangezien bij het ter beschikking stellen van vermogensbestanddelen
een economische benadering is beoogd, ligt het zwaartepunt naar onze mening
op het realiteitsbeginsel. Wij zijn van oordeel dat ons standpunt wordt ondersteund
door de jurisprudentie van de Hoge Raad inzake de blote eigendom van een boerderij
(HR 5 september 1979, nr. 19 038, BNB 1980/230) en inzake rentespaarbrieven
(HR 28 februari 1968, nr. 15 847, BNB 1968/93). Een uitwerking van ons
standpunt – voorzien van de door deze leden gevraagde voorbeelden –
staat in de vorm van een besluit (een zogenaamd vraag- en antwoordbesluit)
in de loop van dit jaar gepland.De leden van de VVD-fractie leggen de vraag voor of de rechten uit hoofde
van een bij de eigen BV bedongen saldolijfrente die niet kan worden aangemerkt
als een overeenkomst van levensverzekering in de zin van de Wet toezicht verzekeringsbedrijf
toch worden beschouwd als het ter beschikking stellen van vermogen als bedoeld
in artikel 3.4.1.2a.De bepaling in artikel 3.4.1.2a, tweede lid, onderdeel a, waarin overeenkomsten
van levensverzekering met geldleningen worden gelijkgesteld, is opgenomen
om eventuele onduidelijkheid te voorkomen over de vraag of de premiebetaling
ter zake van een overeenkomst van levensverzekering wel kan worden aangemerkt
als het ter beschikking stellen van vermogen. Bij een saldolijfrente –
een species van het genus periodieke uitkering die de tegenwaarde voor een
prestatie vormt – is sprake van een prestatie door de verzekeringnemer
bestaande uit de storting van een eenmalige relatief omvangrijke premie –
waartegenover de verzekeraar zich verplicht een van een onzekere omstandigheid
afhankelijke periodieke uitkering te verstrekken. Indien een dergelijke overeenkomst
wordt gesloten met de eigen BV is naar onze mening sprake van het ter beschikking
stellen van vermogen door de aanmerkelijkbelanghouder. Wij wijzen er nogmaals
op dat met het begrip ter beschikking stellen van vermogensbestanddelen een
economische benadering is beoogd. De gelijkstelling van artikel 3.4.1.2a,
tweede lid, onderdeel a, is dan ook vooral omwille van die duidelijkheid opgenomen.In de meeste gevallen waarin de uitkeringen afhankelijk zijn van het leven,
zal tevens worden voldaan aan de criteria van artikel 1, eerste lid, onderdeel
b, van de Wet toezicht verzekeringsbedrijf. Desalniettemin zal worden bezien
of het in het licht van die duidelijkheid wenselijk is de gelijkstelling in
artikel 3.4.1.2a, tweede lid, onderdeel a, uit te breiden tot alle periodieke
uitkeringen die de tegenwaarde van een prestatie vormen waarvan de termijnen
niet op de voet van hoofdstuk 3, afdeling 5, in aanmerking worden genomen.Het is uiteraard ook mogelijk dat overeenkomsten zijn gesloten waarbij
een als periodieke uitkering aangeduid recht is bedongen terwijl dat recht
niet aan de criteria voldoet die voor periodieke uitkeringen gelden. Dit is
bijvoorbeeld het geval indien niet wordt voldaan aan het zogenoemde onzekerheidsvereiste.
Volledigheidshalve merken wij nog dat op grond van de bestaande rechtspraak
dergelijke overeenkomsten worden aangemerkt als een overeenkomst van geldlening.De leden van de fractie van het CDA vragen of het de bedoeling is dat
een Tante Agaathlening voor geldleningen binnen de familie niet meer in aanmerking
komt voor de Agaathfaciliteiten en in box I valt. De leden van de fractie
van de VVD vragen te bevestigen dat de Tante Agaathlening voor geldleningen
in de familiesfeer als maatschappelijk gewenste financieringsvorm mogelijk
blijft. De leden van de PvdA-fractie vragen of er in het ondernemerspakket
weer veranderingen zullen optreden ten aanzien van leningen aan (startende)
ondernemers. Wij nemen aan dat deze leden hier met name doelen op mogelijke
wijzigingen in de Tante Agaathregeling.Deze leden kunnen wij als volgt antwoorden. Momenteel is een bepaling
in voorbereiding die er voor zorgt dat Agaathleningen tussen ouders en kinderen,
mits niet tot het huishouden van de ouders behorend, niet tot de sfeer van
het resultaat uit werkzaamheden worden gerekend. Deze aanpassing zal worden
opgenomen in de Wet technische aanpassingen of reeds eerder in de tweede tranche
van het ondernemerspakket. Dergelijke leningen schuiven derhalve door naar
box III, waar zij in aanmerking kunnen komen voor de vrijstelling voor maatschappelijke
beleggingen.De leden van de PvdA-fractie vragen aandacht voor de kring van verwanten
bij de toepassing van de artikelen 3.4.1.2 en 3.4.1.2a. In de eerste plaats
merken zij op dat voor de toepassing van artikel 3.4.1.2 de duurzaam gescheiden
levende echtgenoot van de belastingplichtige niet tot de kring van verwanten
behoort terwijl dit voor de toepassing van artikel 3.4.1.2a wel het geval
is. Dit verschil achten zij ongewenst. Ook de Orde en de Federatie hebben
op dit verschil gewezen. In de tweede plaats spreken de leden van de fractie
van de PvdA hun voorkeur uit voor een bepaling waarbij de kring van verwanten
wordt beperkt tot personen die tot het huishouden van de belastingplichtige
behoren. Zij zouden deze beperking ook willen laten gelden voor de aanmerkelijkbelangregeling.Deze leden geven twee – ook door de Federatie genoemde voorbeelden
waaruit naar hun oordeel blijkt dat de voorgestelde bepaling leidt tot onredelijke
gevolgen. Het eerste voorbeeld betreft een belastingplichtige die een pand
verhuurt aan een ondernemer die naderhand een relatie aangaat met de dochter
van die belastingplichtige. Deze leden achten het ongewenst dat de fiscale
gevolgen van de verhuur afhankelijk zijn van een mogelijk huwelijk tussen
de ondernemer en de dochter. In geval van een huwelijk zou het pand bij de
belastingplichtige niet langer tot de grondslag van de vermogensrendementsheffing
behoren en de voordelen ter zake van het pand in aanmerking worden genomen
als het resultaat van een werkzaamheid. Indien de ondernemer en de dochter
gaan samenwonen en niet kiezen voor een behandeling als partner, blijft het
pand bij de vader tot de grondslag van de vermogensrendementsheffing behoren.
Het tweede voorbeeld betreft een belastingplichtige die een pand verhuurt
aan een besloten vennootschap waarin de zoon uit een vorig huwelijk van de
inmiddels ook duurzaam van hem gescheiden levende echtgenote van de belastingplichtige
een aanmerkelijk belang heeft. Ook in deze situatie achten deze leden het
onwenselijk dat de voordelen ter zake van de terbeschikkingstelling worden
aangemerkt als voordeel uit een werkzaamheid.Bij de aanpassingen in de vierde nota van wijzigingen is ernaar gestreefd
de regelingen in de artikelen 3.4.1.2 en 3.4.1.2a zoveel mogelijk op elkaar
af te stemmen. In dat kader zijn ook de bepalingen waarin de kring van verwanten
waarop de regelingen van toepassing kunnen zijn, nader op elkaar afgestemd.
Wat betreft de positie van de duurzaam gescheiden levende echtgenoot van een
belastingplichtige is echter een onderscheid gelaten. Dit hangt samen met
de omstandigheid dat in het aanmerkelijkbelangregime bij het bepalen van de
aanmerkelijkbelangpositie (artikel 4.3.1) en voor de toepassing van de meetrekregeling
(artikel 4.3.5) de duurzaam gescheiden levende echtgenoot eveneens tot de
kring van verwanten behoort. Daarmee is het aanmerkelijkbelangregime van de
Wet op de inkomstenbelasting 1964 op dit punt ongewijzigd voortgezet. Doordat
ook in artikel 3.4.1.2a een zelfde kring van verwanten wordt gehanteerd, is
bereikt dat de groep van personen in het laatstgenoemde artikel identiek is
aan de vergelijkbare groep in het aanmerkelijkbelangregime.Bij het formuleren van de afbakening van een groep van personen in het
kader van een regeling ontstaan per definitie schokeffecten op de grens van
deze afbakening. De gekozen afbakening heeft in het aanmerkelijkbelangregime
reeds enige tijd tot tevredenheid gefunctioneerd als adequate begrenzing van
een groep van gelieerde personen. Wij zien in deze effecten thans dan ook
geen aanleiding tot een aanpassing van deze bepalingen over te gaan. Tijdens
de Tweede-Kamerbehandeling van het onderhavige wetsvoorstel hebben wij toegezegd
in een later stadium aandacht te zullen besteden aan de verschillen die in
de voorgestelde Wet inkomstenbelasting 2001 bestaan tussen diverse bepalingen
waarin de omvang van een groep gelieerde personen wordt bepaald. Wij stellen
ons voor hier in het kader van de Wet technische aanpassingen op in te gaan.Wij merken daarbij op dat wij, anders dan deze leden, van mening zijn
dat een aanpassing waarbij wederom wordt aangesloten bij de vraag of iemand
tot het huishouden van een belastingplichtige behoort, niet wenselijk achten.
Een dergelijk criterium zou in de sfeer van deze bepalingen eveneens –
zij het andere – grensproblemen oproepen. Wij wijzen kortheidshalve
op de kritiek en de voorbeelden waarop tijdens de Tweede-Kamerbehandeling
is ingegaan in de nota naar aanleiding van het verslag (Kamerstukken II 26 727,
nr. 7, blz. 470). De daar genoemde problemen zouden mutatis mutandis ook in
het aanmerkelijkbelangregime ontstaan indien het door deze leden voorgestelde
criterium voor de toepassing van die regeling als uitgangspunt zou worden
genomen. Aan de andere kant lijkt een nog verder gaande individualisering
evenmin een bijdrage te leveren aan een evenwichtige structuur.Artikelen 3.6.1 t/m 3.6.6 en 3.6.11, 3.6.12, 3.6.14 EigenwoningDe leden van de fractie van de VVD vragen hoe artikel 3.6.2, derde lid,
dient te worden toegepast ingeval de verkopers na het tekenen van de voorlopige
koopovereenkomst nog tijdelijk in de woning blijven wonen. Voorts stellen
deze leden de vraag of een woning een eigen woning vormt voor de verkoper
dan wel de koper als de oude bewoners na het tekenen van de koopovereenkomst
nog een tijd in hun verkochte woning blijven wonen.De vraag van deze leden hoe artikel 3.6.2 moet worden toegepast ingeval
de verkoper na het ondertekenen van de voorlopige koopovereenkomst nog tijdelijk
in de woning blijft wonen, ziet op de gebruikelijke gang van zaken bij de
verkoop van een woning. Woningen worden doorgaans al te koop aangeboden voordat
een woning komt leeg te staan. Na het sluiten van een voorlopig koopcontract
is de verkoper nog steeds eigenaar van de woning en zal voor hem, als hij
deze woning nog bewoont, de eigenwoningregeling op grond van artikel 3.6.2,
eerste lid, onveranderd van toepassing zijn.De vraag of een woning een eigen woning vormt voor de verkoper dan wel
de koper als de oude bewoners na de verkoop in hun voormalige eigen woning
blijven wonen, ziet op een hoogst ongebruikelijke situatie, die zich zelden
zal voordoen. In dit geval is de verkoper geen eigenaar meer maar «huurder»
zodat voor hem de eigenwoningregeling niet van toepassing is. Dit zal de verkoper
ook niet deren, omdat hij geen aftrekbare kosten meer heeft. De koper is wel
eigenaar van de woning geworden maar de woning dient niet hem maar de vorige
eigenaar tot hoofdverblijf. Dus ook hij komt niet in aanmerking voor de eigenwoningregeling.
Teneinde oneigenlijk gebruik van de regeling van artikel 3.6.2, tweede of
derde lid, te voorkomen is uitdrukkelijk als voorwaarde in de wet opgenomen
dat de woning moet leegstaan, wil men gebruik van deze faciliteit kunnen maken.Artikelen 3.7.1 t/m 3.7.9 Uitgaven voor inkomensvoorzieningenDe leden van de VVD-fractie stellen een vraag over de in artikel 3.7.7
van de Wet inkomstenbelasting 2001 opgenomen zogenoemde stakingslijfrente.
Zij wijzen er op dat het derde lid, onderdeel c, van dat artikel bepaalt dat
het in het tweede lid vermelde maximum moet worden gekort met onder meer de
bedragen die in voorgaande jaren op basis van artikel 3.7.5, eerste lid, in
aftrek zijn gebracht. De ongetoetste basisruimte voor lijfrentepremie-aftrek
van artikel 3.7.5, eerste lid, is, zo voeren de leden aan, vergelijkbaar met
de huidige eerste tranche lijfrentepremie-aftrek. Laatstgenoemde aftrekmogelijkheid
wordt thans niet gekort op de stakingslijfrente van artikel 45a, vijfde lid,
van de Wet op de inkomstenbelasting 2001. De leden vragen wat de reden is
dat de basisruimte van artikel 3.7.5, eerste lid, wel gekort
wordt, en of hier niet sprake is van een omissie.De stakingslijfrente is in de Wet inkomstenbelasting 2001 opgenomen in
artikel 3.7.7. In het nieuwe lijfrenteregime wordt voor de mogelijkheid tot
premie-aftrek meer nog dan onder de Wet inkomstenbelasting 1964 aangesloten
bij de aanwezigheid van een pensioentekort. Het handhaven van een beperkte
basisaftrek doet hier niet aan af. In deze benadering past het om bij de stakingslijfrente
de maxima ook te verminderen met de op grond van artikel 3.7.5, eerste lid
(basisruimte), in aftrek gebrachte premies. Ook in zoverre zijn immers al
onderhoudsvoorzieningen opgebouwd. Ten opzichte van de Wet op de inkomstenbelasting
1964 betekent dit inderdaad een beperking.Artikelen 4.1.1 t/m 4.10.4 Aanmerkelijk belangDe leden van de fractie van het CDA vragen of het mogelijk is een overgangsregeling
te treffen voor gevallen waarin rente die is verschuldigd ter zake van de
financiering van een aanmerkelijk belang in het kader van een zogenoemde reële
bedrijfsovername op grond van artikel 20b, derde lid, van de Wet op de inkomstenbelasting
1964 als persoonlijke verplichting aftrekbaar was.Bij de vormgeving van het overgangsrecht ter gelegenheid van de invoering
van de Wet inkomstenbelasting 2001 is bewust gekozen voor een beperkte invulling
in die zin dat niet is gestreefd naar overgangsrecht waardoor alle ten tijde
van de overgang bestaande posities ongewijzigd blijven. Zonder een dergelijke
restrictieve invulling zou de integrale herziening van de inkomstenbelasting
die thans is ingezet, gedurende zeer geruime tijd slechts voor een beperkt
aantal (nieuwe) gevallen effect sorteren. Het niet opnemen van overgangsrecht
voor de door deze leden genoemde gevallen past in deze benadering. Wij merken
daarbij op dat ook voor andere gevallen waarin (rente)aftrek als persoonlijke
verplichting bij wijze van uitzondering mogelijk was gemaakt in de Wet op
de inkomstenbelasting 1964 geen overgangsregeling is gecreëerd. Een regeling
als bedoeld door deze leden zou redelijkerwijs ook nopen tot het opnemen van
een overgangsregeling voor de overige gevallen.Volledigheidshalve wijzen wij erop dat de rente waarop deze leden doelen
ook na de invoering van de Wet inkomstenbelasting 2001 aftrekbaar blijft in
box II. Financieringskosten van een aanmerkelijk belang die met gebruikmaking
van de regeling van artikel 20b, derde lid, van de Wet op de inkomstenbelasting
1964 als persoonlijke verplichting aftrekbaar waren van het progressief belaste
inkomen indien werd voldaan aan de in artikel 3d Uitvoeringsregeling inkomstenbelasting
1990 gestelde eisen, blijven met ingang van 1 januari 2001 aftrekbaar als
kosten ter zake van in box II belaste reguliere voordelen. In zoverre is sprake
van een ongewijzigde voortzetting van het systeem van de Wet op de inkomstenbelasting
1964. Alleen de uitzondering die in de hiervóór genoemde regeling
was opgenomen, is daarmee komen te vervallen.Artikelen 5.1.3a t/m 5.3.1 Erfrecht/GenotsrechtenDe leden van de CDA-fractie constateren dat voor situaties waarin door
de ouders de eigenom van de woning is overgedragen aan de kinderen onder voorbehoud
van vruchtgebruik e.d. geen specifieke uitzonderingsregeling in het wetsvoorstel
Wet inkomstenbelasting 2001 is opgenomen. In navolging van de Nederlandse
Orde van Belastingadviseurs wordt gevraagd om voor bestaande blooteigendomsituaties
een overgangsmaatregel te treffen in de vorm van eerbiedigende werking voor
een bepaalde periode.Allereerst merken wij op dat bedacht moet worden dat zich in casu geen
dubbele heffing voordoet. Immers, de overdracht van de woning is voor de ouders
een onbelaste vermogenstransactie geweest onder het regime van de Wet op de
inkomstenbelasting 1964. De toepassing van de eigenwoningregeling bij de ouders
wordt vervangen door een gesplitste heffing ter zake van economisch rendement
bij enerzijds de ouders als vruchtgebruiker en anderzijds de kinderen als
blote eigenaren.Een eerbiedigende overgangsregeling voor bestaande blooteigendomsituaties,
zou resulteren in een bepaling in de Invoeringswet waarin voor een op 1 januari
2001 bestaande gerechtigdheid als bedoeld in artikel 25b, tweede lid, onderdeel
c, van de Wet op de inkomstenbelasting 1964 enerzijds de eigenwoningregeling
bij de ouders van toepassing blijft en anderzijds bij de kinderen de blote
eigendom buiten de rendementsgrondslag wordt gehouden. Wij merken hierover
het volgende op.Eerbiedigende werking voor de ouders strookt niet met de opzet van de
eigenwoningregeling zoals die onder het nieuwe inkomstenbelastingregime vorm
heeft gekregen. De eigenwoningregeling is in de Wet inkomstenbelasting 2001
toegesneden op die gevallen waarin «echt» sprake is van een eigen
woning. Alleen voor de situatie waarin het vruchtgebruik krachtens erfrecht
is verkregen is hierop een uitzondering gemaakt. In dit verband past ook dat
de eigenwoningregeling bij partners is beperkt tot één woning.
Indien een woning ter beschikking staat op grond van een recht van vruchtgebruik,
ontstaat er een sterke overeenkomst met gebruik of huur van een woning en
is er in feite geen sprake van een eigen woning die de belastingplichtige
als hoofdverblijf ter beschikking staat en waarvan zowel de voordelen en de
lasten als ook de waardeverandering van de woning hem aangaat.Een vrijstelling van de blote eigendom van de kinderen in box III strookt
niet met de systematiek van de forfaitaire rendementsheffing. Indien de blote
eigendom betrekking heeft op een tijdelijk genotsrecht – de situaties
waarop de ouder-kindvrijstelling van artikel 25b van de Wet op de inkomstenbelasting
1964 betrekking gehad – treedt door het verloop van een vastgestelde
periode een waardegroei van blote naar volle eigendom en is het economische
rendement dus nadrukkelijk zichtbaar. Het past niet langer om in dergelijke
situaties een uitzondering te creëren op de forfaitaire rendementsheffing.
Dit is niet anders als het gaat om bestaande blooteigendomsituaties.De leden van de VVD-fractie geven aan dat het voor de notariële praktijk
van groot belang is dat er duidelijkheid bestaat over de reikwijdte van de
in artikel 5.1.3a, vierde lid, opgenomen term «inhoudelijk overeenkomen
met». Gevraagd wordt om in een aantal concrete situaties aan te geven
of sprake is van een wilsbeschikking die inhoudelijk overeenkomt met het nieuwe
erfrecht bij versterf. Ook de Nederlandse Orde van Belastingadviseurs (de
Orde) heeft gevraagd om aan te geven of een aantal genoemde testamenten kwalificeert
als «inhoudelijk overeenkomend». De leden van de fractie van D66
verzoeken om hierop te reageren. De door de Orde genoemde situaties komen
overigens grotendeels overeen met de door de VVD-fractie gegeven voorbeelden,
zodat wij de genoemde situaties geïntegreerd zullen behandelen. Wij zullen
daarbij de door de VVD-fractie aangehouden volgorde hanteren. Daar waar de
Orde afwijkende testamentvormen heeft voorgelegd, zullen die separaat worden
behandeld.Allereerst merken wij op dat voor de toedelingssystematiek van artikel
5.1.3a zoveel mogelijk aansluiting is gezocht bij hetgeen tijdens de parlementaire
behandeling van het nieuwe erfrecht ten aanzien van de fiscale
aspecten van het voorgestelde ab intestaat erfrecht is gemeld (kamerstukken
II 1996/97, 17 141, nr. 23 en kamerstukken II 1997/98, 17 141, nrs.
27, 32 en 33). Voor de vermogensbelasting is daarbij het uitgangspunt geweest
om degene die in economische zin over het vermogen van de nalatenschap kan
beschikken, als belastingplichtige aan te merken. Naar aanleiding van het
overleg met de Vaste Commissie voor Justitie van de Tweede Kamer is er voor
gekozen om de niet-opeisbare vordering van het kind bij de langstlevende ouder
in de heffing te betrekken. Bij de beoordeling of een uiterste wilsbeschikking
materieel overeenkomt met de wettelijke verdeling van het versterferfrecht
is dit uitgangspunt – het in economische zin kunnen beschikken over
het gehele nalatenschapsvermogen – dus een belangrijke factor.Daarnaast heeft aan artikel 5.1.3a als uitgangspunt ten grondslag gelegen
om de fiscale afwikkeling van de «verplicht» voorgeschreven verdeling
volgens het nieuwe erfrecht bij versterf zo eenvoudig en inzichtelijk mogelijk
te laten verlopen. Daar waar door de erflater dan wel de erfgenamen bewust
wordt afgeweken van de wettelijke verdeling, ligt toepassing van een dergelijke
fiscale afwikkeling minder voor de hand.In de door de VVD-fractie en de Orde geschetste situaties wordt afgeweken
van de wettelijk voorgeschreven verdeling. Per testamentvorm zal dus moeten
worden nagegaan of de langstlevende de economische beschikkingsmacht krijgt
over het gehele vermogen. Indien hier materieel bezien sprake van is, kwalificeert
de betrokken uiterste wilsbeschikking als «inhoudelijk overeenkomend
met» in de zin van artikel 5.1.3a, vierde lid.In situatie a wordt uitgegaan van een wettelijke verdeling, waarbij de
erfdelen van de erfgenamen krachtens testament afwijken van de versterferfdelen.
Resultaat van een dergelijke verdeling is dat de langstlevende de goederen
onder aftrek van de schulden van de nalatenschap krijgt toebedeeld. In dat
opzicht is er geen verschil met de regeling van het nieuwe erfrecht bij versterf.
Wel zal de de niet-opeisbare vordering van de kinderen afwijken van de uit
het nieuwe erfrecht bij versterf voortvloeiende vorderingen. Dit doet echter
niets af aan het feit dat het de langstlevende is die in economische zin kan
beschikken over het gehele vermogen. Toepassing van de toerekeningssystematiek
van artikel 5.1.3a ligt dan ook voor de hand.In situatie b is sprake van een keuzetestament – door de Orde aangeduid
als combinatietestament – waardoor de langstlevende ouder kan kiezen
voor hetzij een verkrijging krachtens keuzelegaat van goederen tegen het ontstaan
van een schuld aan de kinderen, hetzij een vruchtgebruik, hetzij een combinatie,
waarbij gegeven is dat de ouder geheel of gedeeltelijk voor gebruikmaking
van het keuzelegaat kiest.Allereerst een opmerking over het keuzelegaat tegen het ontstaan van een
schuld. Het gaat hier om het in de notariële praktijk gangbare keuzelegaat
tegen inbreng van de waarde. Daarbij wordt aan de legataris – in casu
de langstlevende ouder – het recht verleend om bepaalde goederen aan
de nalatenschap te onttrekken tegen inbreng van de waarde. Deze inbreng wordt
veelal (enkelvoudig rentedragend) schuldig gebleven.Als een vermogensbestanddeel aan de nalatenschap wordt onttrokken tegen
inbreng van de waarde, is van een verdeling in feite geen sprake. Immers,
de nalatenschap als zodanig blijft in stand. Er kan dan ook niet gesproken
worden van een schuld wegens overbedeling. Zie ook het Besluit van 23 december
1998, nr. DB98/4092M inzake keuzelegaat en schulden wegens overbedeling (VakstudieNieuws
1999/5.15, blz. 436–437). Door het ontbreken van het karakter van verdeling
c.q. overbedeling, ligt het minder voor de hand de vorderingen en schulden
die uit de uitoefening van een keuzelegaat voortvloeien overeenkomstig de
toedelingssystematiek van artikel 5.1.3a te behandelen. Dit geldt eveneens
voor een keuzelegaat dat is opgenomen in een zogeheten «keuzetestament».In situatie c wordt de echtelijke woning op basis van het testament toebedeeld
aan de langstlevende ouder tegen schuldigerkenning van een bedrag gelijk aan
de waarde van het erfdeel van de kinderen in de woning. In feite gaat het
hier om een partiële toepassing van de wettelijke verdeling, namelijk
voor zover het de ouderlijke woning betreft (de Orde spreekt van een partiële
ouderlijke boedelverdeling). Bij een dergelijk testament kiest de erflater
er dus nadrukkelijk voor om de langstlevende ouder niet het gehele saldo van
de nalatenschap toe te delen. Het ligt daarom niet in de rede om een dergelijke
situatie inhoudelijk gelijk te stellen met de wettelijke verdeling zoals die
in het nieuwe erfrecht bij versterf is geregeld.Hetzelfde geldt voor situatie d. Het enige verschil is dat in een dergelijke
situatie sprake is van een legaat, ofwel een verkrijging onder bijzondere
titel. Bovendien geldt bij een dergelijk testament dat er een sterke gelijkenis
is met een keuzelegaat tegen het ontstaan van een schuld, zij het dat het
eigen erfdeel in het betrokken vermogensbestanddeel met deze schuld wordt
verrekend. Reeds daarom ligt het minder voor de hand om een dergelijke situatie
inhoudelijk gelijk te stellen met de wettelijke verdeling zoals die in het
nieuwe erfrecht bij versterf is geregeld.In situatie e is sprake van testament op basis van een ouderlijke boedelverdeling
langstlevende-al, waarbij een hogere rente over de vordering wordt berekend
dan de rente op grond van het versterferfrecht. Uitgangspunt van een dergelijk
testament is dat de langstlevende ouder het saldo van de nalatenschap krijgt
toebedeeld. Het is dus de langstlevende ouder die in economische zin over
het gehele vermogen kan beschikken. In zoverre komt dit testament inhoudelijk
overeen met de wettelijke regeling inzake het erfrecht bij versterf. Het feit
dat in het testament een hogere rente over de vordering wordt berekend dan
uit de wettelijke renteregeling van het versterferfrecht voortvloeit, staat
hier niet aan in de weg. Immers, de nieuwe wettelijke regeling inzake het
erfrecht bij versterf laat een dergelijke mogelijkheid eveneens toe. Dit is
geregeld in artikel 4.2A.1.1, vierde lid, van het nieuwe Boek 4 van het Burgerlijk
Wetboek.Tenslotte vragen de leden van de VVD-fractie of het bij een vruchtgebruiktestament
voor de toepassing van de toerekeningsregel uitmaakt of de beschikkings- en
verteringsbevoegdheid is toegekend. Hierover merken wij het volgende op. Voor
situaties waarin de erflater bij uiterste wilsbeschikking nadrukkelijk afwijkt
van de wettelijke regeling inzake het erfrecht bij versterf – zoals
bij een vruchtgebruiktestament het geval is ligt toepassing van de fiscale
toedelingsregel van artikel 5.1.3a, eerste tot en met derde lid, minder voor
de hand. Immers, de erflater is in dergelijke situaties bewust afgeweken van
de maatschappelijk gebruikelijk geachte verdeling, in die zin dat bij de wettelijke
verdeling zowel de langstlevende ouder als de kinderen erfgenaam krachtens
de wet – ab intestato zijn, terwijl bij een vruchtgebruiktestament in
zijn klassieke vorm de langstlevende het vruchtgebruik van de nalatenschap
krachtens legaat verkrijgt. De langstlevende verwerft dus niet de positie
van erfgenaam; de kinderen wél. In zoverre is geen sprake van «inhoudelijk
overeenkomen met». Het maakt daarbij niet uit of sprake is van beschikkingsen
verteringsbevoegdheid.Naast bovenstaande voorbeelden van wilsbeschikkingen vraagt de Orde zich
af hoe een ouderlijke boedelverdeling met afwijkende gronden voor de opeisbaarheid
van de vordering wordt behandeld. Wij merken hierover het volgende op. Uitgangspunt
van een standaard-ouderlijke boedelverdeling is dat de vordering van het kind
op de langstlevende ouder pas bij diens overlijden opeisbaar is. Dit is eveneens
het uitgangspunt van de nieuwe wettelijke regeling inzake het erfrecht bij
versterf. Daarnaast bepaalt artikel 4.2A.1.1, derde lid, van
het nieuwe Boek 4 van het Burgerlijk Wetboek dat de vordering van het kind
opeisbaar is indien de echtgenoot in staat van faillissement is verklaard,
dan wel in door de erflater bij uiterste wilsbeschikking genoemde gevallen.Het ligt in de rede om afwijkingen ten aanzien van de opeisbaarheid van
de vordering inhoudelijk gelijk te stellen met de wettelijke verdeling van
het nieuwe versterferfrecht, indien deze overeenkomen met de afwijkingen die
in artikel 4.2A.1.1 zijn opgenomen. Daarnaast is het denkbaar dat in een testament
(blote eigendoms)wilsrechten zijn opgenomen, bijvoorbeeld ingeval van hertrouwen
van de langstlevende ouder, die inhoudelijk overeenkomen met de in afdeling
2A.1 van het nieuwe Boek 4 van het Burgerlijk Wetboek opgenomen (blote eigendoms)wilsrechten.
Ook hierbij ligt het in de rede om deze inhoudelijk op één lijn
te stellen met de wettelijke verdeling van het nieuwe versterferfrecht.Invoeringswet Wet inkomstenbelasting 2001Hoofdstuk 1 AanpassingenArtikel II Successiewet 1956Met de leden van de fractie van D66 zijn wij van mening dat de Successiewet
1956 moet worden aangepast aan de eisen van deze tijd. In het Regeerakkoord
is reeds een onderzoek aangekondigd naar de modernisering van deze wet. De
werkgroep die is ingesteld om dit onderzoek te verrichten heeft op 13 maart
2000 haar rapport uitgebracht. Dit rapport is op 14 maart aan de Eerste en
Tweede Kamer gezonden. Op dit moment worden de budgettaire gevolgen van de
voorstellen van de werkgroep nader in kaart gebracht, mede gelet op het feit
dat het Regeerakkoord uitgaat van een budgettair neutrale modernisering. Daarna
zal het kabinet met een standpunt komen.Hoofdstuk 2 OvergangsrechtArtikel I InkomstenbelastingDe leden van de CDA-fractie verzoeken om te reageren op hetgeen door het
Fiscaal Bureau voor het Notariaat (het FBN) is opgemerkt over de werking van
de onderdelen AK en AKa van het overgangsrecht Inkomstenbelasting in overbedelingssituaties
voortvloeiend uit ouderlijke boedelverdelingen. Ook de Nederlandse Orde van
Belastingadviseurs (de Orde) heeft in haar brief van 10 maart 2000 gewezen
op de werking van de genoemde onderdelen in (erfrechtelijke) overbedelingssituaties.
De leden van de D66-fractie verzoeken om hierop te reageren.Bij de derde nota van wijziging is aan onderdeel AK van het wetsvoorstel
Invoeringswet Wet inkomstenbelasting 2001 een vierde lid toegevoegd. Daarin
wordt onder voorwaarden de afrekening over lopende rentetermijnen teruggenomen
voor erfrechtelijke overbedelingsschuldvorderingen, voorzover geen renteaftrek
in box I of II heeft plaatsgevonden. Zowel de Orde als het FBN merken op dat
alleen onderdeel AK is aangepast. Gesteld wordt dat dit veronderstelt dat
bij overbedelingsrente altijd sprake is van (lang)lopende termijnen, terwijl
ook verdedigbaar is dat sprake is van gerijpte c.q. uitgestelde rentetermijnen.
In deze optiek zou onderdeel AKa eveneens moeten worden aangepast, teneinde
een naar hun oordeel ongewenste onevenwichtigheid tussen de fiscale behandeling
van ontvangen versus verschuldigde overbedelingsrente weg te nemen.Wij merken allereerst op dat voor de vraag of sprake is van een lopende
dan wel een uitgestelde rentetermijn, primair de bedoeling van partijen van belang is en niet zozeer het enkelvoudig dan wel samengesteld
zijn van de rente. Veelal zal sprake zijn van rentetermijnen die jaarlijks
bij de hoofdsom worden bijgeschreven en die pas bij overlijden van de langstlevende
ouder, tezamen met de hoofdsom, opeisbaar worden. Deze visie, die onder meer
door Van Vijfeijken wordt verdedigd, leunt sterk op de gedachte dat jaarlijks
een nieuwe rentetermijn vervalt, die vervolgens (enkelvoudig rentedragend)
op de hoofdsom wordt bijgeschreven. In deze optiek is sprake van gerijpte
(jaar)termijnen waarvan het genietingsmoment naar de toekomst is verschoven
en is inderdaad onderdeel AKa van toepassing op de op 31 december 2000 gerijpte
rentetermijnen. Het is evenwel ook verdedigbaar om te stellen dat sprake is
van één (lang)lopende rentetermijn. Deze visie, die uitgaat
van de uitgestelde opeisbaarheid van de rente, is uitgangspunt geweest van
de derde nota van wijziging. Op grond daarvan is onderdeel AKa niet aangepast.Onder omstandigheden is het verdedigbaar dat partijen jaarlijkse rentetermijnen
hebben bedoeld. Dit is afhankelijk van de wijze waarop de rentevergoeding
door de erflater in het testament, dan wel door de erfgenamen onderling, wordt
vormgegeven. Teneinde te voorkomen dat in dergelijke situaties de eerdergenoemde
onevenwichtigheid tussen de fiscale behandeling van ontvangen versus verschuldigde
overbedelingsrente blijft bestaan, bezien wij de noodzaak om in het wetsvoorstel
technische aanpassingen onderdeel AKa aan te passen overeenkomstig het vierde
lid van onderdeel AK. Ook zonder die aanpassing is het nadrukkelijk onze bedoeling
dat in de beschreven casus wordt gehandeld als bij onderdeel AK beschreven.De Orde en het FBN hebben enkele vragen gesteld over de reikwijdte van
de versoepeling in onderdeel AK, vierde lid. Zo zijn de Orde en het FBN van
mening dat een schuld die voortvloeit uit een keuzelegaat tegen inbreng onder
de werking van onderdeel AK, vierde lid, zou moeten vallen, aangezien dit
materieel hetzelfde zou zijn als een overbedelingsschuld.Ten aanzien van een keuzelegaat tegen inbreng kan niet gesproken worden
van een verdeling. Indien een vermogensbestanddeel aan de boedel wordt onttrokken
tegen inbreng van de waarde blijft de boedel als zodanig in stand. Een dergelijk
keuzelegaat kan dan ook niet leiden tot overbedeling. Deze gedachte is in
het Besluit van 23 december 1998, nr. DB98/4092M inzake keuzelegaat en schulden
wegens overbedeling (VakstudieNieuws 1999/5.15, blz. 436–473) neergelegd.
Wel is het denkbaar dat in een situatie van scheiding en deling door gebruikmaking
van het keuzelegaat meer aan de nalatenschap wordt onttrokken dan waarop krachtens
testament dan wel het erfrecht bij versterf recht bestaat. Verwezen wordt
naar het in het genoemde Besluit opgenomen voorbeeld. In een dergelijke situatie
is het verdedigbaar om de schuld die dan ontstaat als overbedelingsschuld
aan te merken.Daarnaast vraagt het FBN zich af waarom overbedelingen in het kader van
de verdeling van een huwelijksgemeenschap bij echtscheiding niet onder de
werking van onderdeel AK, vierde lid, vallen. Bij boedelverdelingen die ontstaan
in het kader van echtscheiding, is geen sprake van een situatie die zich buiten
de invloedssfeer van de belanghebbenden afspeelt. De regeling van onderdeel
AK, vierde lid, is bedoeld om een ongewenste onevenwichtigheid tussen de fiscale
behandeling van ontvangen versus verschuldigde overbedelingsrente weg te nemen
in situaties die zich buiten de invloedssfeer van de belastingplichtige afspelen.
Om deze reden is de regeling niet van toepassing op echtscheidingssituaties.Tenslotte merkt de Orde op dat rentebetalingen tijdens het leven niet
onder de werking van onderdeel AK, vierde lid, vallen. De reden hiervoor is dat in dergelijke situaties ook al onder het regime van de Wet
op de inkomstenbelasting 1964 geen sprake is van een renteontvangst en –
betaling die bij één en dezelfde belastingplichtige tegen elkaar
wegvallen. Onderdeel AK, vierde lid, ziet op situaties waarin de verschuldigde
rente door verrekening met de inkomsten uit de desbetreffende schuldvordering
in aanmerking wordt genomen. Dezelfde situatie heeft ten grondslag gelegen
aan artikel 20b, tweede lid, van de Wet op de inkomstenbelasting 1964. Bij
rentebetalingen tijdens het leven van de langstlevende is hiervan geen sprake,
zodat het minder voor de hand ligt om de overgangsbepaling van onderdeel AK,
vierde lid, hierop van toepassing te verklaren.De leden van de CDA-fractie alsmede van de fractie van D66 verzoeken te
reageren op de opmerking van het Verbond van Verzekeraars inzake het niet-geïndexeerd
zijn van de vrijstelling van onderdeel AN. Gevraagd wordt of het bedrag van
f 272 000 in het overgangsrecht voor kapitaalverzekeringen geïndexeerd
zal worden.De opzet van onderdeel AN is om voor kapitaalverzekeringen die onder het
regime van de Wet op de inkomstenbelasting 1964 voor een gehele of gedeeltelijke
vrijstelling in aanmerking zouden komen, eerbiedigende werking toe te staan.
Deze eerbiedigende werking is begrensd tot die uitkeringen, die onder de Wet
op de inkomstenbelasting 1964 zoals die luidt op het moment dat die wet wordt
afgeschaft nog exact binnen de vrijstellingsbedragen passen. Dat is op dat
moment genoemd bedrag van f 272 000. Vanuit deze optiek is er geen
aanleiding om door middel van een indexering de eerbiedigende werking te laten
uitstrekken tot rendementen die daarboven uitgaan.Aanvullende opmerkingenTot slot volgen nog enkele reacties op opmerkingen van de Orde en Federatie
van Belastingadviseurs die nog niet eerder aan de orde zijn gesteld, dit op
verzoek van de leden van de CDA-fractie.Naar aanleiding van de vraag van de Orde om te bezien of de introductie
van een geblokkeerde spaarmogelijkheid onder de oudedagsparaplu alsnog kan
worden gerealiseerd merken wij op dat naar aanleiding van de tijdens de plenaire
behandeling van het onderhavige wetsvoorstel in de Tweede Kamer door het lid
Giskes ingediende motie een notitie zal worden vervaardigd over de mogelijkheden
om ook andere producten dan lijfrenteverzekeringen, zoals geblokkeerde spaar-
of beleggingsrekeningen, in aanmerking te laten komen voor fiscale faciliëring.In zijn commentaar voert de Orde nogmaals aan dat het ondernemingsbegrip
verder gesubjectiveerd zou moeten worden dan thans wordt voorgesteld. Subjectivering
heeft als voordeel dat een ondernemer zonder fiscale afrekening vermogensbestanddelen
van de ene onderneming naar de andere kan overdragen.Bij de behandeling van het wetsvoorstel in de Tweede Kamer hebben wij
op eenzelfde vraag van de leden van de fracties van de VVD, het CDA en D66
reeds aangegeven waarom een verdergaande subjectivering van het ondernemersbegrip
geen onderdeel uitmaakt van het wetsvoorstel. Daarbij hebben wij onder meer
aangegeven dat wij in navolging van de aanbevelingen van de zogenoemde Werkgroep
Oort II, de voorkeur geven aan een gerichte aanpak van concrete knelpunten
in plaats van een generieke aanpassing van het ondernemingsbegrip. Die aanpak
van concrete knelpunten wordt opgenomen in het binnenkort in te dienen wetsvoorstel
met betrekking tot de tweede tranche maatregelen uit het ondernemerspakket
21e eeuw.Anders dan de Orde stelt, valt bij de ter beschikking stelling van vermogensbestanddelen
aan een vennootschap waarin de belastingplichtige zelf of met hem verbonden
personen een aanmerkelijk belang heeft, in vrijwel alle gevallen vast te stellen
waar die vermogensbestanddelen ter beschikking worden gesteld. Het duidelijkste
is dit uiteraard met de ter beschikking stelling van onroerende zaken, maar
ook met betrekking tot machines en andere stoffelijke zaken is deze plaats
doorgaans eenvoudig vast te stellen. Uitgegaan moet worden van de plaats waar
de zaak gelegen is (onroerende zaken) dan wel feitelijk wordt gebruikt of
beschikbaar is voor gebruik door de vennootschap (roerende zaken) Met betrekking
tot de ter beschikking stelling van bepaalde vermogensrechten zou een en ander
in beginsel gecompliceerder kunnen liggen. Indien de plaats van de ter beschikking
stelling in Nederland is gelegen, is hieraan, gelet op het bepaalde in artikel
3.4.1.2a, voldaan. Het feit dat geen feitelijke werkzaamheden zijn verricht,
doet aan een eventuele toepassing van artikel 7.2.1, tweede lid, onderdeel
c, niet af.Ten aanzien van buitenlandse belastingplichtigen is de reikwijdte van
deze bepaling echter beperkt qua omvang gelet op het bepaalde in de belastingverdragen.
In de belastingverdragen geldt dat geen specifieke bepalingen zijn opgenomen
voor «resultaat uit overige werkzaamheden». Inkomsten die naar
Nederlands recht onder de toepassing van dit begrip vallen, kunnen onder verdragen
onder een aantal verdragsbepalingen vallen: winst uit onderneming, internationaal
vervoer, dividend, interest, royalty's en overig inkomen. Aan de hand van
het toepasselijke belastingverdrag zal moeten worden bezien in hoeverre het
nationale Nederlandse heffingsrecht op grond van artikel 7.2.1 wordt bestendigd.
In dit verband kan worden gewezen op het voorbeeld van de Orde waarin een
aanmerkelijk belanghouder een geldlening ter beschikking stelt aan de vennootschap
waarin hij een aanmerkelijk belang heeft. Een vergoeding voor het ter beschikking
stellen van het geldbedrag zal onder de door Nederland gesloten belastingverdragen
doorgaans kwalificeren als interest, waardoor het heffingsrecht toekomt aan
de staat waarin de aanmerkelijk belanghouder woont; onder een aantal door
Nederland gesloten belastingverdragen geldt overigens een beperkt heffingsrecht
voor de bronstaat.Onder punt 9 van zijn onderwerpsgewijs commentaar vraagt de Orde of stille
reserves geruisloos kunnen worden doorgeschoven indien de belastingplichtige
overgaat van artikel 3.4.1.2 (terbeschikkingstelling aan IB-onderneming van
verbonden persoon) naar artikel 3.4.1.2a (terbeschikkingstelling aan BV van
verbonden persoon). Deze overgang doet zich voor bij de omzetting van de onderneming
in een BV. Wij kunnen hierop bevestigend antwoorden. Het ter beschikking stellen
van een vermogensbestanddeel aan een onderneming kan worden beschouwd als
eenzelfde werkzaamheid als het ter beschikking stellen van het vermogensbestanddeel
aan de BV die de onderneming voortzet.Verder vraagt de Orde of het bovenstaande ook geldt voor de overgang van
winst uit onderneming naar het resultaat uit overige werkzaamheden. Deze overgang
doet zich voor indien een ondernemer er voor kiest om een tot het ondernemingsvermogen
behorend vermogensbestanddeel bij omzetting van zijn onderneming in een BV
in privé te houden, en dit vermogensbestanddeel na de omzetting ter
beschikking te stellen aan die BV. Ons antwoord hierop is dat in deze situatie
een geruisloze doorschuiving niet mogelijk is. Bij onttrekking van een vermogensbestanddeel
aan de winstsfeer dient te worden afgerekend. Indien de ondernemer dit wenst
te voorkomen, kan hij er voor kiezen het vermogensbestanddeel in te brengen
in zijn BV.De Orde vraagt wat bedoeld is met artikel 3.7.3, tweede lid, Wet IB 2001,
op grond waarvan een termijn van een oudedagslijfrente mag dalen tot 70% van het bedrag van de oorspronkelijke termijn. Hierop kunnen
wij antwoorden dat in de praktijk behoefte bestaat aan de mogelijkheid om
te voorzien in een lagere oudedagslijfrente tot 70% van het oorspronkelijke
bedrag bij overlijden van de partner. Thans is hiervoor bij Besluit van 17
november 1995, nr. DB95/3520M, in de uitvoeringssfeer reeds een maatregel
getroffen. Op deze wijze wordt aangesloten bij de inkomensbehoefte van een
alleenstaande. De gewenste daling van de lijfrentetermijn moet al zijn overeengekomen
bij het afsluiten van de lijfrente, hetgeen leidt tot een lagere premie.In zijn reactie heeft de Orde nog aandacht gevraagd voor de redactie van
artikel 4.7.2.8. Terecht wijst de orde erop dat de tekst van artikel 4.7.2.8
niet is aangepast in verband met de wijzigingen in artikel 4.5.1.1 ter zake
van het reguliere voordeel bestaande uit de nominale waarde van bonusaandelen
die zijn uitgereikt door een beleggingsinstelling als bedoeld in artikel 28
van de Wet op de vennootschapsbelasting 1969. Deze omissie zal in de Wet technische
aanpassingen worden hersteld.De Orde wijst op de formule die in de Nota naar aanleiding van het verslag
van de Tweede Kamer is opgenomen ter zake van de toepassing van de vrijstellingsmethode
in box III en vraagt zich af wat de toegevoegde waarde van deze formule is
ten opzichte van een rechtstreekse vrijstelling van het verschil tussen de
waarde van de in het buitenland gelegen onroerende zaak en de daarop betrekking
hebbende schulden (hierna: de netto-waarde). Indien de netto-waarde van een
in het buitenland gelegen onroerende zaak rechtstreeks zou worden vrijgesteld,
komt het heffingsvrije vermogen volledig in mindering op het overige vermogen.
Dit leidt tot een onevenwichtige behandeling van belastingplichtigen met een
gelijke heffingsgrondslag in box III. Door de formule te hanteren, vindt een
pro rata toedeling van het heffingsvrije vermogen over de netto-waarde van
de in het buitenland gelegen onroerende zaak en de overige elementen van de
heffingsgrondslag in box III plaats.De Orde vraagt zich af wat het uiteindelijke nut is van artikel 7.2.1,
zesde lid, en of het wel zinvol is Nederlandse belastingplichtigen op te zadelen
met administratieve verplichtingen voor een uiteindelijk zeer beperkte groep.
In de nota naar aanleiding van het verslag van de Tweede Kamer is ingegaan
op de achtergronden van de in artikel 7.2.1, zesde lid, opgenomen bepaling.
Aldaar is erop gewezen dat Nederland onder een aantal belastingverdragen bijvoorbeeld
met betrekking tot het salaris van personeel aan boord van schepen en luchtvaartuigen
in het internationale verkeer heffingsrechten heeft die in verband met beperkingen
in de nationale wetgeving niet kunnen worden benut. Daarnaast is gewezen op
het anti-misbruikkarakter van de bepaling in verband met salary-splitachtige
constructies. Het totale aantal gevallen waarin artikel 7.2.1, zesde lid,
toepassing vindt, is relatief beperkt. De extra administratieve verplichtingen
die verband houden met de uitvoering van deze bepaling zijn eveneens zeer
beperkt. De stelling van de Orde dat Nederlandse inhoudingsplichtigen met
administratieve verplichtingen worden opgezadeld ten behoeve van een zeer
kleine groep, kan dan ook niet worden onderschreven.Op grond van artikel 7.2.1 kan aan een niet-inwoner een conserverende
aanslag worden opgelegd. Met een verwijzing naar onderdeel 7.4 van de nota
naar aanleiding van het nader verslag, meent de Orde dat de wetgever erkent
dat artikel 7.2.1, achtste lid, situaties omvat waarvoor het heffingsrecht
op grond van de normaal geldende belastingverdragen niet aan Nederland toekomt.Onze reactie hierop luidt als volgt. Met de passage waarnaar de Orde verwijst
is slechts bedoeld aan te geven dat het instrument van de conserverende
aanslag niet leidt tot treaty override. Onder de huidige belastingverdragen
is het Nederlandse standpunt dat het ter zake van de pensioenopbouw genoten
fiscale voordeel kan worden teruggenomen onder het arbeidsartikel. Het opleggen
van een conserverende aanslag is dan slechts een middel om dat voordeel terug
te kunnen nemen. Dit zou slechts anders zijn in het weinig voor de hand liggende
geval, dat Nederland zijn heffingsrechten op dat punt zou hebben prijsgegeven
in een belastingverdrag.De Orde constateert dat in het overgangsrecht betreffende saldolijfrenten
bij emigratie niet het huidige bijzondere tarief geldt van 45%, terwijl dat
in andere situaties van overgangsrecht wel het geval is. Op deze kwestie zijn
we al ingegaan in de nota naar aanleiding van het verslag aan de Tweede Kamer
inzake de Invoeringswet Wet inkomstenbelasting 2001 (kamerstukken II 1999–2000,
26 728, nr. 6, blz 95–96). Aldaar is als uitgangspunt aangegeven
dat bij saldolijfrenten in feite per 1 januari 2001 overgang naar box III
en afrekening over het rentebestanddeel zou moeten plaatsvinden, maar dat
deze afrekening op basis van het overgangsrecht wordt doorgeschoven naar de
heffing over de toekomstige uitkeringen, tenzij de belastingplichtige anders
verzoekt. Omdat bij de keuze voor afrekening de heffing over het rentebestanddeel
ten opzichte van de eerbiedigende werking naar voren wordt gehaald, kan het
bijzondere tarief van 45% worden toegepast.Om te voorkomen dat de doorgeschoven afrekeningsclaim illusoir gemaakt
zou kunnen worden door emigratie is een afrekening bij emigratie opgenomen.
Hierbij is niet voorzien in een bijzonder tarief aangezien door het niet afrekenen
op 1 januari 2001 – ten opzichte van de situatie dat wel wordt gekozen
voor afrekening, tegen 45%, per die datum – feitelijk uitstel van heffing
over het rentebestanddeel in de saldolijfrente plaatsvindt. Afrekening bij
een bijzondere handeling als emigratie, afkoop of vervreemding zien wij voorts
niet als het naar voren halen van de heffing. Hierbij komt dat de afrekening
bij emigratie niet geldt voor saldolijfrenten die zijn gesloten vóór
1 januari 1992 waarop nog de eerbiedigende werking van artikel 75 van de Wet
op de inkomstenbelasting 1964 van toepassing is. Onder het vanaf 1 januari
1992 geldende regime was (eveneens) niet voorzien in een bijzonder tarief
voor bijvoorbeeld afkoop e.d. van saldolijfrenten.Bij de afrekeningsverplichting op 31 december 2020 voor alle dan nog bestaande
oude saldolijfrenten, kan weer wel het bijzondere tarief van 45% worden toegepast.
Hierbij is weer sprake van het naar voren halen van de heffing ten opzichte
van de situatie dat de eerbiedigende werking onbeperkt zou zijn voortgezet.De leden van de CDA-fractie verzoeken om een reactie op de opmerkingen
van de Orde inzake de uitzondering in artikel 3.4.1.2a, tweede lid, onderdeel
a, ten tweede.In deze bepaling is geregeld dat periodieke uitkeringen en verstrekkingen
die op de voet van hoofdstuk 3, afdeling 5, in aanmerking worden genomen,
niet behoren tot de vermogensbestanddelen die ter beschikking worden gesteld
aan een vennootschap waarin de belastingplichtige of een aan hem gelieerd
persoon een aanmerkelijk belang heeft. Anders dan de Orde veronderstelt heeft
deze bepaling niet tot doel te voorkomen dat zogenoemde saldolijfrentes onder
het regime voor de terbeschikkinggestelde vermogensbestanddelen vallen (hoewel
dit op grond van het overgangsrecht voor bepaalde gevallen wel het geval is).
De bepaling is opgenomen om te voorkomen dat diverse vormen van periodieke
uitkeringen die op grond van de bepalingen van hoofdstuk 3, afdeling 5, in
aanmerking genomen dienen te worden, ten gevolge van de rangorderegeling van
artikel 2.4.1, reeds in aanmerking zouden worden genomen op grond van artikel
3.4.1.2a. In de praktijk betreft het verschillende gevallen
die gemeen hebben dat sprake is van een periodieke uitkering of verstrekking
die afkomstig is van een vennootschap waarin de belastingplichtige of een
aan hem gelieerd persoon een aanmerkelijk belang heeft. In de eerste plaats
betreft het periodieke uitkeringen en verstrekkingen die worden verstrekt
door een vennootschap als hiervóór bedoeld waarbij de premies
in mindering zijn gekomen op de voet van de bepalingen van hoofdstuk 3, afdeling
7. Hierbij kan worden gedacht aan een belastingplichtige die een voor zijn
rekening gedreven onderneming inbrengt in een besloten vennootschap en daarbij
een lijfrente heeft bedongen. Voorts is de bepaling van belang voor diverse
situaties die voor 1 januari 2001 zijn ontstaan en waarbij de periodieke uitkeringen
en verstrekkingen in aanmerking worden genomen op grond van de bepalingen
van hoofdstuk 3, afdeling 5. Hierbij kan worden gedacht aan lijfrenten waarvoor
premie-aftrek heeft plaatsgevonden op grond van artikel 45a, vierde of vijfde
lid, van de Wet op de inkomstenbelasting 1964 zoals dit luidde op 31 december
2000, met andere woorden de zogenoemde vierde en vijfde tranche. Ook kan de
bepaling van belang zijn voor periodieke uitkeringen en verstrekkingen uit
hoofde van stamrechten die zijn bedongen op de voet van het vroegere artikel
19 van de Wet op de inkomstenbelasting 1964 en lijfrenten die van de «eigen»
besloten vennootschap worden ontvangen in de zin van het de voormalige artikel
80c van laatstgenoemde wet en aan voor 1 januari 2001 bestaande saldolijfrenten
die bij de «eigen» vennootschap zijn bedongen. Voor deze laatste
vorm van periodieke uitkeringen en verstrekking geldt immers dat de ontvangen
termijnen op grond van Hoofdstuk 2, artikel I, onderdeel O, van de Invoeringswet
Wet inkomstenbelasting 2001 worden aangemerkt als belastbare periodieke uitkeringen
en verstrekkingen uit een inkomensvoorziening als bedoeld in artikel 3.5.1.Indien de belastingplichtige na emigratie zijn pensioenopbouw continueert,
dan wordt ieder jaar waarin sprake is van opbouw, een conserverende aanslag
opgelegd waarin het totaal van de aanspraken is begrepen onder vermindering
van de over het voorgaande jaar opgelegde aanslag. In zijn commentaar geeft
de Orde aan dit systeem ten principale onjuist te achten omdat daarmee een
verschil in behandeling ontstaat ten opzichte van de situatie waarin er na
de emigratie geen pensioenopbouw meer plaatsvindt. In het eerste geval begint
de 10-jaarstermijn niet te lopen vanaf het moment van emigratie maar vanaf
het moment dat de laatste conserverende aanslag is opgelegd, in het laatste
geval begint de 10-jaarsperiode te lopen vanaf het moment van emigratie.Onze reactie hierop is als volgt. Anders dan de Orde suggereert wordt
met de voorgestelde systematiek geen verschillende behandeling gegeven voor
in wezen vergelijkbare omstandigheden. In beide situaties neemt de 10-jaarsperiode
namelijk een aanvang nadat de pensioenopbouw die ten laste van Nederlands
belastbaar inkomen plaatsvindt, niet langer wordt voortgezet. Verschil tussen
beide situaties is dat het niet langer voortzetten in het eerste geval plaatsvindt
ten tijde van de emigratie en in het tweede geval pas na de emigratie. Deze
laatste situatie kan zich overigens ook voordoen buiten het geval van emigratie,
namelijk indien de belanghebbende zijn pensioen heeft verzekerd bij een niet
toegelaten buitenlandse verzekeraar. De gekozen systematiek bewerkstelligt
dat in al deze situaties dat 10-jaarstermijn een aanvangt neemt bij het opleggen
van de conserverende aanslag die betrekking heeft op het totaal van de, door
middel van de omkeerregel, vrijgestelde pensioenaanspraken.De Federatie stelt met betrekking tot het resultaat uit overige werkzaamheden
nog de volgende punten aan de orde.Zij vraagt zich af of iemand die zeer goedkoop een huis weet te kopen,
dit opknapt en zelf gaat bewonen, in het resultaat uit overige werkzaamheden valt en met het zelf bewonen een onttrekking doet, met als gevolg
dat de waardestijging van het pand door de opknapbeurt wordt belast. Naar
onze mening is dit een onjuiste interpretatie. Deze woning valt onder het
specifieke regime van de eigen woning, zodat aan de toepassing van de regels
voor het resultaat van overige werkzaamheden niet wordt toegekomen. Dit komt
anders te liggen als het huis wordt gekocht (en opgeknapt) met het oog op
verkoop. Daaronder valt te begrijpen de situatie waarin een tijdelijke zelfbewoning
vooral bedoeld zou zijn om de onbelastbaarheid van een vermogenswinst te bereiken.De Federatie is verder van mening dat vermogensbestanddelen die na 1 januari
2001 worden ingebracht in een werkzaamheid en als gevolg daarvan niet onder
artikel M van het overgangsrecht vallen, tegen de werkelijke waarde kunnen
worden ingebracht. Wij wijzen er op dat in het door de Federatie geschetste
geval jurisprudentie (arresten van de Hoge Raad van 9 maart 1994, BNB 1994/178
en van 29 oktober 1997, BNB 1997/404) van toepassing is volgens welke vermogensbestanddelen
als goodwill en zelf ontwikkelde activa in beginsel tegen de historische kostprijs
dienen te worden gewaardeerd.Ook vraagt de Federatie waarom, als gevolg van de verplichte geruisloze
doorschuiving bij de overgang van resultaat uit overige werkzaamheden naar
winst uit onderneming (artikel 3.4.2.5), geen afwaardering van de overgegane
vermogensbestanddelen wordt toegestaan. In dit verband wijzen wij er op, dat
bij de bepaling van het resultaat uit overige werkzaamheden reeds afwaardering
mogelijk is, als dit past binnen goed koopmansgebruik.De Staatssecretaris van Financiën,W. BosDe Minister van Financiën,G. ZalmBIJLAGEN Bijlage 1 Toezeggingen bij de behandeling
in de Tweede KamerDe leden van de Vaste Commissie voor Financiën vragen of aangegeven
kan worden welke toezeggingen (aanvullende notities, onderzoeken) zijn gedaan
bij de behandeling van de wetsvoorstellen in de Tweede Kamer. Deze zullen,
zoals te doen gebruikelijk en voor zover dan nog niet afgedaan, bij de begroting
IX B worden verwerkt in het werkplan voor het Ministerie van Financiën.– In de miljoenennota zal het kabinet met betrekking tot het Belastingplan
2001 een integraal overzicht geven van de inkomenseffecten, inclusief een
overzicht van de voorstellen die betrekking hebben op het ondernemerspakket.(Staatssecretaris van Financiën, 17 januari 2000.
Verslag van een Wetgevingsoverleg 1999/2000, 26 727 en 26 728, nr.
80, blz. 21)– Bij het EIM zal worden nagegaan of gegevens beschikbaar zijn of
nu of in de toekomst mensen te stimuleren zijn tot het ondernemerschap, los
van de startersaftrek.(Staatssecretaris op 17 januari 2000. Verslag van een
Wetgevingsoverleg 1999/2000, 26 727 en 26 728, nr. 80, blz. 22)– In het wetsvoorstel ondernemerspakket 21e eeuw zal
worden teruggekomen op mogelijke lekkage in box II bij de coöperaties.
De trust zal worden betrokken bij de aanbevelingen van de Commissie Moltmaker.
De variant met 21 aandeelhouders zal nauwlettend worden gevolgd.(Staatssecretaris op 21 januari 2000. Verslag van een
Wetgevingsoverleg 1999/2000, 26 727 en 26 728, nr. 115, blz. 22)– In een brede notitie (kindernotitie) zal aandacht worden besteed
aan kinderregelingen in de fiscaliteit en daarbuiten.(Staatssecretaris op 26 januari 2000 tijdens de behandeling
van het wetsvoorstel Wet IB 2001 en Wetsvoorstel Invoeringswet Wet IB 2001
in de TK. Handelingen II, 1999/2000, 26 727 + 26 728, blz. 3169)– In een gemoedsbezwaardennotitie zal een aantal aspecten van het
probleem belicht worden of het wenselijk of mogelijk is een meer algemene
regeling te treffen voor gemoedsbezwaarden in de fiscale sfeer.(Staatssecretaris op 26 januari tijdens de behandeling
van het wetsvoorstel Wet IB 2001 en Wetsvoorstel Invoeringswet Wet IB 2001
in de TK. Handelingen II, 1999/2000, 26 727 + 26 728, blz. 3165)– In de nieuwe fiscale verkenningen zullen onder meer de mogelijkheden
om tot verdere tariefafvlakkingen te komen worden onderzocht. Ook zal er in
worden gegaan op de arbeidsmarkt en het heffingssysteem inclusief de inkomensafhankelijke
regelingen.(Minister op 27 januari tijdens de behandeling van
het wetsvoorstel Wet IB 2001 en Wetsvoorstel Invoeringswet Wet IB 2001 in
de TK. Handelingen II, 1999/2000, 26 727 + 26 728, blz. 3232 + 3239Staatssecretaris op 27 januari tijdens de behandeling
van het wetsvoorstel Wet IB 2001 en Wetsvoorstel Invoeringswet Wet IB 2001
in de TK. Handelingen II, 1999/2000, 26 727 + 26 728, blz. 3193)– Een brede vergroeningsnotitie zal tijdig beschikbaar voor bespreking
in de Tweede Kamer nog voor het zomerreces. De Tweede Kamer ontvangt de notitie
voor 1 juni 2000.(Staatssecretaris op 27 januari tijdens de behandeling
van het wetsvoorstel Wet IB 2001 en Wetsvoorstel Invoeringswet Wet IB 2001
in de TK. Handelingen II, 1999/2000, 26 727 + 26 728, blz. 3190)– Naar aanleiding van een rapport van de Gehandicaptenraad is toegezegd
een brede afweging te maken om te kijken of er een fiscale vangnetregeling
nodig is of dat problemen in de primaire sfeer opgelost kunnen worden.(Staatssecretaris op 27 januari tijdens de behandeling
van het wetsvoorstel Wet IB 2001 en Wetsvoorstel Invoeringswet Wet IB 2001
in de TK. Handelingen II, 1999/2000, 26 727 + 26 728, blz. 3241)– Het kabinet zal de ondernemer die op oudere leeftijd staakt, die
voorheen een relatief laag inkomen genoot, door zijn staking een extra inkomen
ontvangt en daardoor met een hogere aanslag wordt geconfronteerd nader bezien.(Staatssecretaris op 27 januari tijdens de behandeling
van het wetsvoorstel Wet IB 2001 en Wetsvoorstel Invoeringswet Wet IB 2001
in de TK. Handelingen II, 1999/2000, 26 727 + 26 728, blz. 3242)– Het kabinet zal met voorstellen komen om groen beleggen aantrekkelijk
te houden. Er is overleg met de banken die groene fondsen aanbieden.(Staatssecretaris op 27 januari tijdens de behandeling
van het wetsvoorstel Wet IB 2001 en Wetsvoorstel Invoeringswet Wet IB 2001
in de TK. Handelingen II, 1999/2000, 26 727 + 26 728, blz. 3246)Bijlage 2 DelegatiebepalingenDelegatiebepalingen in de Wet inkomstenbelasting 2001 ArtikelSoort delegatieKorte inhoudOvereenkomstig artikel Wet IB–64 1.2, lid 7min. reg. regels voor bijv. de situatie dat een persoon
zich niet kan inschrijven in een naar aard en strekking met de basisadministratie
persoonsgegevens overeenkomende administratie buiten Nederlandnieuw 1.5min. reg. regels op grond waarvan
wordt beoordeeld of een kind in belangrijke mate wordt onderhouden2, lid 3 1.7, bmin. reg. wederzijdse
erkenningnieuw 2.1.2, lid 1min. reg. aanwijzing andere mogendheid waarmee Nederland een regeling ter voorkoming
van dubbele belasting is overeengekomen die voorziet in uitwisseling van inlichtingen
(woonplaatsfictie))nieuw 2.2.3, lid 1min. reg.aanwijzing andere mogendheid waarmee Nederland een regeling ter
voorkoming van dubbele belasting is overeengekomen die voorziet in uitwisseling
van inlichtingen (keuzerecht buitenlandse belastingplichtigen)nieuw 2.2.3, lid 1min. reg.voorschrijven van
bewijsmiddelennieuw 2.2.3, lid 4amvbvoorkoming dubbele belastingnieuw2.2.4amvbkeuzerecht voor in het buitenland geworven deskundigen (de oude
35%-regeling)nieuw 3.2.2.1bmin. reg.verliezen uit de aanloopfase van een ondernemingnieuw3.2.2.2, lid 4amvbvoorwaarden waaronder bepaalde voordelen uit
bosbedrijf buiten aanmerking blijven8, lid 2 3.2.2.4, lid 1, gmin. reg. vrijstelling voor voordelen ingevolge
aangewezen regelingen ten behoeve van de ontwikkeling en instandhouding van
bos en natuur8, lid 1, k 3.2.2.7, lid 6min. reg. regels i.v.m. onderscheid kleding versus werkkleding8b, lid 3 3.2.2.8,
lid 2min. reg. regels
of in het kader van de onderneming is verhuisd8b, lid 5 3.2.2.10, lid 5min. reg. regels voor het aantonen
dat de auto voor niet meer dan 500 km privé wordt gebruikt en regels
waaraan de rittenregistratie moet voldoennieuw3.2.2.11, lid 7min. reg. nadere regels voor de toepassing van
het tonnage regime8c, lid 11 3.2.2.16, lid 4min. reg.loon- en prijswijzigingen na afloop jaar en betaling9a, lid 53.2.2.20,
lid 2min. reg. aanwijzing
milieu-bedrijfsmiddelen10, lid 3, a 3.2.2.21, lid 2min. reg. aanwijzing arbo-bedrijfsmiddelen10, lid 3, d 3.2.2.22,
lid 2min. reg. aanwijzing
T&O-bedrijfsmiddelen10, lid 3, c3.2.2.23, lid 1min. reg. aanwijzing andere bedrijfsmiddelen10, lid 3, b 3.2.2.23,
lid 3min. reg.beperking
willekeurige afschrijving tot aangewezen gebieden of tot aangewezen groepen
van belastingplichtigen10, lid 3, b3.2.2.25, leden 1 en 2min. reg. regels administratieve verplichtingen
bij willekeurige afschrijving10, lid 7 3.2.2.26, lid 1min. reg. verplichte verklaring bij willekeurige
afschrijving m.b.t. bepaalde bedrijfsmiddelen en regels m.b.t. die verklaring10, lid 9 3.2.2.27min. reg. periode waarin niet langer wordt voldaan aan de gestelde voorwaarden m.b.t
dat bedrijfsmiddel10a, lid 2 3.2.2.31, lid 2min. reg.aanwijzing energie-investeringen11, lid 1, b 3.2.2.31, lid 7min. reg. regels m.b.t de
verklaring van EZ en m.b.t. de aanmelding van de investering11, lid 13 3.2.2.38min. reg. regels m.b.t de door de ondernemer zelf verzorgde scholing
en regels ten behoeve van een goede uitvoering van artikel 3.2.2.37, achtste
lid11c, lid 5 3.2.2.41min. reg.mogelijkheid tot wijziging willekeurige afschrijving, investeringsaftrek en
scholingsaftrek10, lid 4, 11, lid 3, 11c, lid
8 3.2.4.4, lid 3min. reg. mogelijkheid tot wijziging aftrek speuren
ontwikkelingswerk44m, lid 6 3.3.4, lid 4min. reg.voorwaarden waaronder dubbeltellingen worden voorkomennieuw3.3.4,
lid 6amvbaanwijzingen
voor de bepaling van de waarde in het economische verkeer van opgebouwde pensioenaansprakennieuw3.3.7,
lid 6min. reg. regels
m.b.t de inhoud fietsverklaring en m.b.t. de uitvoering van art. 3.3.7nieuw3.3.9, lid
9min. reg. regels
m.b.t. de inhoud van de openbaar-vervoerverklaring en m.b.t de uitvoering
van artikel 3.3.936, lid 7 3.3.9, lid 10min. reg. regels m.b.t. aan openbaar-vervoerverklaringen gelijk
te stellen verklaringennieuw3.5.5, e en fmin. reg. defiscalisering bepaalde publiekrechtelijke uitkeringen30b, e en f 3.7.4, lid 3amvbregels
m.b.t. de aanwijzing van buitenlandse verzekeraars en pensioenfondsennieuw 3.7.5, lid
4amvbmogelijkheid
te bepalen dat bepaalde uitkeringen niet tot de premiegrondslag behorennieuw 3.7.5, lid
6amvbregels m.b.t.
de bepaling van de waarde-aangroei van pensioenaanspraken en de verstrekking
van informatie daarovernieuw 3.8.2, lid 6amvbregels m.b.t. gevallen waarin een pensioentekort waarvoor een
lijfrente is bedongen, nadien wordt gecompenseerd door een verbetering van
een aanspraak ingevolge een pensioenregelingnieuw 3.8.7, leden 1 en 4min. reg. voorwaarden waaronder dubbeltellingen
bij conserverende aanslagen voorkomen kunnen wordennieuw 3.9.1min. reg.aanwijzing buitenlandse regelingen voor
kinderopvangnieuw3.9.2, lid 1, bmin. reg. te stellen administratieve voorwaarden voor het in aanmerking nemen van uitgaven
voor kinderopvang46, lid 11 3.9.4, lid 2min. reg. hoogte eigen bijdrage per kind voor kinderopvang46, lid 113.10.1min. reg. waardering
niet in geld genoten inkomen34, lid 2 3.10.2, lid 5min.
reg. regels voor het aantonen dat de auto voor
niet meer dan 500 km privé wordt gebruikt en regels waaraan de rittenregistratie
moet voldoennieuw (zie ook 3.2.2.10, lid 5) 3.12.4, lid 5min.
reg. regels voor een voorlopige verliesverrekening52, lid 3 3.13.1, lid 10min. reg. regels m.b.t. de inhoud van het verzoek om middeling66a, lid 7 4.3.2, lid 3min. reg. regels op grond waarvan
aandelen niet worden aangemerkt als aandelen van een soort20a, lid 3 4.5.2.1, lid 8, amin. reg. aan te wijzen effectenbeurzen29a, lid 4 4.7.2.7, lid 4amvbregels inzake de verkrijgingsprijs van aanmerkelijkbelang-aandelen in bepaalde
gevallen20c, lid 18 4.7.2.7,lid 5amvbregels m.b.t. de vermindering van de aanslag ingeval van terugkeer van de
belastingplichtige naar Nederland20c, lid 18 4.11.4, lid 5min. reg. regels voor een voorlopige verliesverrekening52, lid 3 5.2.1, lid 2amvbregels over wat onder natuurterrein wordt verstaannieuw 5.2A.2, lid 1min. reg. aanwijzing krediet- en belegginsinstellingen in het kader van groen beleggen26, lid 1, c 5.2A.2, lid 2, onderdeel amin. reg.aanwijzing groene projecten26, lid
2 5.2A.2, lid 4, en 5amvbnadere regels i.v.m. groen beleggen26, lid 35.2A.3, lid 3min. reg. voorwaarden beginnend ondernemer45, lid 10 5.2A3, lid 4min.
reg. voorwaarden voor achtergestelde geldleningen45, lid 9 5.2A.4, lid 1 (5.2A.1, lid 2)min. reg. aanwijzing participatiemaatschappijen42b, lid 4 5.2A.4, lid 2, a, 2°min. reg. voorwaarden
m.b.t. het verstrekken van achtergestelde geldleningen aan rechtspersonen42b, lid 4, b5.2A.4, lid 3min. reg. voorwaarden voor achtergestelde geldleningen en deelnemingen door een participatiemaatschappij.
42b, lid 4  5.2A.5min. reg. aanwijzing participatiemaatschappijen42c, lid 2, a 5.2A.6, lid 4amvbregels m.b.t. kapitaalverzekering voor studie kinderennieuw 5.2A.7, lid 2amvbregels m.b.t. wat onder sociaal-ethische beleggingen
moet worden verstaannieuw 5.3.3, lid 1amvbregels m.b.t. de in aanmerking te nemen waarde van genotsrechtennieuw 5.3.4amvbregels t.b.v.
de waardering van bezittingen en schuldennieuw 6.3.2, lid 3min. reg.voorwaarden voor verlenging van de termijn
waarbinnen de Agaath-lening moet zijn kwijtgescholden45, lid 8 6.4.2., lid 2min. reg. bepaling in welke gevallen
de belastingplichtige geacht wordt geen recht op kinderbijslag te hebben46, lid 26.4.3min. reg. regels tot
welk bedrag uitgaven voor levensonderhoud van een kind in aanmerking wordt
genomen46, lid 26.5.2, cmin. reg. regels ter bepaling van de aftrek voor een op medisch voorschrift gehouden
dieet46, lid 3, c 6.5.2, dmin. reg. regels ter bepaling van de extra uitgaven voor kleding en beddegoed46, lid 3, d 6.5.8,
lid 2min. reg.regels
voor de in aanmerking te nemen uitgaven wegens adoptie van een kind dat in
een ander land woonde dan de adoptanten46, lid
76.6.1amvbbepaling wanneer een kind voor de toepassing
van artikel 6.6.1 als ernstig gehandicapt wordt beschouwdnieuw6.6.2min. reg. regels ter bepaling van het bedrag aan
weekenduitgaven voor gehandicapte kinderennieuw 6.7.2, lid 1, onderdeel damvbaan te wijzen oorzaken waardoor
uitgaven die hiermee verband houden niet to de scholingsuitgaven behorennieuw6.8.1, lid
4min. reg. regels
m.b.t. de wijze waarop de kosten, lasten en afschrijvingen van monumentenpanden
worden vastgesteldnieuw 6.9.6min. reg. aanwijzing niet in Nederland gevestigde instellingen i.v.m. giftenaftrek47, lid 57.2.1,
lid 8, b, 1°min. reg. voorwaarden waaronder dubbeltellingen worden voorkomennieuw 7.2.1, lid 11min. reg. gevallen waarin en onder welke voorwaarden
cumulatie van conserverende aanslagen voor buitenlandse belastingplichtigen
wordt voorkomennieuw 7.2.1, lid 12min. reg. voorwaarden waaronder dubbeltellingen worden voorkomennieuw 7.3.2, lid 3min. reg. regels inzake de verkrijgingsprijs van een aanmerkelijkbelang,
indien art 26 van de Invoerderingswet 1990 is toegepastnieuw 9.3, lid 3amvbregels waaronder bij de voorlopige teruggaaf
rekening kan worden gehouden met de algemene heffingskorting, ouderenkorting
en de aanvullende ouderenkortingnieuw 9.4, lid 1, c en lid 5min. reg.te stellen termijn waarbinnen belastingplichtige
aangifte kan doen(T-aangifte)64, lid 1, c en lid
2 10.1.1min. reg.jaarlijkse inflatiecorrectie66b, lid 1 10.1.2,
lid 3min. reg. nieuwe
reeks prijsindexcijfers indien de basis voor de prijdindexcijfers wijzigt66b, lid 2 10.1.3, lid 1min. reg. jaarlijkse bijstelling percentages en bedrag van het eigenwoningforfait66e , lid 1 10.1.4,
lid 1min. reg.jaarlijkse
bijstelling van percentage en bedrag bij monumentenpanden66e, lid 2 10.1.5, lid 3min. reg.regels m.b.t. de wijze waarop
wordt overgegaan van de oude op de nieuwe reeks indexcijfers, indien de basis
van de prijsindexcijfers wordt verlegd66d, lid
2 10.1.6, lid 1min. reg.jaarlijkse bijstelling kamerverhuur vrijstelling66d, lid 110.1.7, lid 1min. reg. indexering inkomensgrens en percentages arbeidskortingnieuw 10.2.0amvbverstrekken van gegevens en inlichtingennieuw 10.2.2amvbregels volgens welke werkzaamheden
van een rechtspersoon met natuurschoonwet-landgoederen worden beschouwd als
werkzaamheden van de gezamenlijke aandeelhouders68 10.2.3, lid 4min. reg.nadere voorwaarden m.b.t. de regeling
ter bevordering van investeringen en beleggingen op de Nederlandse Antillen
en Aruba68b, lid 4Vervallen delegatiebepalingen in de Wet op de inkomstenbelasting
1964 Artikel Wet IB–64Soort delegatieKorte inhoudArtikel Wet IB–01 11, lid 7min. reg. uitbreiding van uitgesloten bedrijfsmiddelen voor de investeringsaftrekvervallen 20b, lid 3min. reg. regels m.b.t. renten van schulden i.v.m. bedrijfsovernemingenvervallen20gmin. reg. regels m.b.t. voordelen
als gevolg van aandelenruil i.v.m. bedrijfsopvolgingvervallen 23, lid 3min. reg.regels m.b.t. kostenvergoeding woon-werkverkeer
per openbaar vervoervervallen 23, lid 4min. reg.regels m.b.t. kostenvergoedingen woon-werkverkeer met
eigen vervoervervallen 25a, lid 4min. reg.aanpassing percentage forfaitair rendementvervallen 29a, lid 1min. reg.verhoging of verlaging percentage
forfaitair rendementvervallen 29a, lid 5, cmin. reg. voordeel dat ter beschikking had kunnen worden gesteldvervallen 35, lid 4min. reg. regels m.b.t. de op de inkomsten drukkende afschrijvingenvervallen 36, lid 2, amin. reg.regels m.b.t. aftrekbare
kosten woon-werkverkeervervallen 37, lid 4min. reg.vast te stellen extra aftrek per zeedag (zeedagenaftrek)3.3.11 42a, lid 4min. reg.ophogingspercentage zogenoemde wetsfictiegemeentenvervallen45a, lid 3amvbregels m.b.t. het bepalen of sprake is van
een pensioentekortvervallen 46, lid 3, e, 1°min. reg.vast te stellen bedrag per kilometer6.5.3, lid 3 46, lid 9min. reg.vast te stellen bedrag per kilometervervallen 47, lid 4min. reg. vast te stellen bedrag per kilometer6.9.5 56, lid 4min. reg.regels m.b.t. inhoud verzoek om overdracht basisaftrekvervallen 64, lid 5min. reg.afwijkende regels bij een dubbele dienstbetrekkingvervallen 67amvbalgemene delegatiebevoegdheidvervallenXNoot1In dit voorbeeld is blijkbaar geen rekening gehouden met het kostenaspect.
In de praktijk zijn aan de afkoop van een lijfrente kosten verbonden waardoor
het behaalde rendement lager wordt.XNoot1De beurswaarde van de grootste 25 fondsen van de AEX is gemiddeld 20 maal
de nettowinst (aangeduid als koers/winst verhouding). Het contante dividend
van de grootste 25 fondsen van de AEX is gemiddeld 40% van de nettowinst (aangeduid
als pay-out ratio), gemeten over het tijdvak 1992–1998.XNoot2Berekend volgens de volgende formule: 0,20 x (koers/winst)/(dividend/winst)
= 0,20 x 20/0,40 = 10XNoot3In dit voorbeeld wordt de inflatiebijstelling buiten beschouwing gelaten. 
 
 Naar boven

 

Directe linkKopieer de link naar uw clipboard 

https://zoek.officielebekendmakingen.nl/kst-19992000-26727-202a.html

Sluit modaal

 

Disclaimer
De hier aangeboden pdf-bestanden van het Staatsblad, Staatscourant, Tractatenblad, provinciaal blad, gemeenteblad, waterschapsblad en blad gemeenschappelijke regeling vormen de formele bekendmakingen in de zin van de Bekendmakingswet en de Rijkswet goedkeuring en bekendmaking verdragen voor zover ze na 1 juli 2009 zijn uitgegeven. Voor pdf-publicaties van vóór deze datum geldt dat alleen de in papieren vorm uitgegeven bladen formele status hebben; de hier aangeboden elektronische versies daarvan worden bij wijze van service aangeboden.

 

Over deze website
Contact
English
Help
Zoeken

Informatie hergebruiken
Privacy en cookies
Toegankelijkheid
Sitemap
Kwetsbaarheid melden

Open data
Linked Data Overheid
PUC Open Data

MijnOverheid.nl
Rijksoverheid.nl
Ondernemersplein.nl
Werkenbijdeoverheid.nl