Vaststelling begroting van het gemeentefonds voor het jaar 2004; Brief ministers en staatssecretaris over afschaffing bewonersdeel OZB en maximering OZB-grondslagen
Staten-Generaal — Kamerstuk 
Datum: 2014-07-07 00:00:00.000000
Rechtsgebied: Wetgeving


(function (window, document, dataLayerName, id) {
 window[dataLayerName] = window[dataLayerName] || [], window[dataLayerName].push({ start: (new Date).getTime(), event: "stg.start" }); var scripts = document.getElementsByTagName('script')[0], tags = document.createElement('script');
 function stgCreateCookie(a, b, c) { var d = ""; if (c) { var e = new Date; e.setTime(e.getTime() + 24 * c * 60 * 60 * 1e3), d = "; expires=" + e.toUTCString() } document.cookie = a + "=" + b + d + "; path=/; Secure" }
 var isStgDebug = (window.location.href.match("stg_debug") || document.cookie.match("stg_debug")) && !window.location.href.match("stg_disable_debug"); stgCreateCookie("stg_debug", isStgDebug ? 1 : "", isStgDebug ? 14 : -1);
 var qP = []; dataLayerName !== "dataLayer" && qP.push("data_layer_name=" + dataLayerName), qP.push("use_secure_cookies"), isStgDebug && qP.push("stg_debug"); var qPString = qP.length > 0 ? ("?" + qP.join("&")) : "";
 tags.async = !0, tags.src = "https://koop.piwik.pro/containers/" + id + ".js" + qPString, scripts.parentNode.insertBefore(tags, scripts);
 !function (a, n, i) { a[n] = a[n] || {}; for (var c = 0; c < i.length; c++)!function (i) { a[n][i] = a[n][i] || {}, a[n][i].api = a[n][i].api || function () { var a = [].slice.call(arguments, 0); "string" == typeof a[0] && window[dataLayerName].push({ event: n + "." + i + ":" + a[0], parameters: [].slice.call(arguments, 1) }) } }(i[c]) }(window, "ppms", ["tm", "cm"]);
 })(window, document, 'dataLayer', 'f8b9eee5-8d9c-4ea1-abd5-83e174f29813');
 
 
 
Direct naar content
Navigatie
Contextinformatie
Publicatie
Acties
Inhoudsopgave
Gerelateerde informatie

Menu

U bent nu hier: 
Publicaties
Officiële publicaties

Inloggen

Primaire navigatie

Andere sites binnen Overheid.nl
Home
Uitgebreid zoeken
Mijn abonnementen
Help

Andere sites binnen Overheid.nl

Berichten over uw Buurt
Zoals vergunningen, bouwplannen en lokale regelgeving.

Rondom uw woonadres
Rondom een zelfgekozen adres

Dienstverlening
Zoals belastingen, uitkeringen en subsidies.

Naar dienstverlening

Beleid & regelgeving
Officiële publicaties van de overheid.

Naar beleid & regelgeving

Contactgegevens overheden
Adressen en contactpersonen van overheidsorganisaties.

Naar overheidsorganisaties

 
 
 
U bent hier:

Home

Kamerstuk 29200-B, nr. 11

 
 
 

Kamerstuk

Datum publicatie
Organisatie
Vergaderjaar
Dossier- en ondernummer
Datum brief

06-01-2004

Tweede Kamer der Staten-Generaal

2003-2004

29200-B nr. 11

19-12-2003

 

 

 
 
 Toon meer van: Inhoudsopgave
 
 

 
 AanhefLichaamInleidingCompenseren van gemeentenMaximeringAanpassing van wet- en regelgevingConclusieOndertekening
 

 
 
 Toon meer van: Extra informatie
 
 

 
 

Informatie over publicatie

 

 

 
 Toon meer van: Gerelateerd
 
 

 
 Gerelateerde publicaties

Kamerstuk 29200-B, nr. 11 b1Gerelateerde publicatie

 
 
 Publicaties in kamerdossier

Kamerdossier 29200-BToon alle publicaties in het hoofddossier

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Publicaties referendum

 

 

 

 

 

Authentieke versie (PDF)
bestandsgrootte: 26 Kb

Informatie

Gerelateerd

Printen

Delen

 
 
 
29 200 BVaststelling van de begrotingsstaat van het gemeentefonds voor het jaar
2004nr. 11BRIEF VAN DE MINISTER VAN BINNENLANDSE ZAKEN EN KONINKRIJKSRELATIES
EN DE STAATSSECRETARIS EN MINISTER VAN FINANCIËNAan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-GeneraalDen Haag, 19 december 2003InleidingIn het hoofdlijnenakkoord is het voornemen vastgelegd dat het bewonersdeel
van de onroerendezaakbelasting (OZB) op woningen wordt afgeschaft. De stijging
van de OZB op bedrijfspanden en van het eigenaarsdeel van de OZB op woningen
wordt gemaximeerd. In deze brief schets ik, mede namens de minister en staatssecretaris
van Financiën, de hoofdlijnen van de uitwerking.Op 5 november heeft er overleg plaats gevonden tussen de gemeentefondsbeheerders
(de ministers van BZK en Financiën en de staatssecretaris van Financiën)
en de VNG over de bestuurlijke en financiële verhouding. De aanleiding
daarvan lag ten eerste in de financiële en beleidsmatige doorwerking
naar gemeenten van het hoofdlijnenakkoord en de Miljoenennota. Ten tweede
vormde het standpunt, bepaald op hun bijzondere ledenvergadering, van de VNG
daartoe aanleiding. In de bijlage besteed ik aandacht aan het overleg met
de VNG.1 De vaste commissie voor Binnenlandse
Zaken en Koninkrijksrelaties heeft hier in het algemeen overleg van 5 november
ook om verzocht.Volgens de VNG is de afschaffing van het gebruikersdeel strijdig met het
Europees Handvest voor Lokale Autonomie en dus niet uitvoerbaar. Het kabinet
deelt die opvatting niet. Er is na afschaffing nog steeds sprake van een eigen
belastinggebied voor gemeenten. De afschaffing is niet in strijd met het Europese
Handvest: gemeenten houden na de afschaffing immers nog (voldoende) eigen
financiële middelen waarover zij vrijelijk kunnen beschikken bij de uitoefening
van hun bevoegdheden. Ook wordt een deel van die financiële middelen
verkregen uit lokale belastingen en heffingen waarover zij de bevoegdheid
hebben, om binnen de wettelijke bepalingen, de hoogte vast te stellen2. Door de VNG is gewezen op de relatief geringe omvang van het Nederlandse
lokale belastinggebied. Dat is op zich juist. De OZB-voorstellen in het hoofdlijnenakkoord
beperken de omvang van het gemeentelijk belastinggebied. Door de VNG wordt
de omvang van dit belastinggebied als te klein beschouwd. Hieronder wordt
kort op dat bezwaar ingegaan.Het verleden toont aan dat ook een kleiner belastinggebied volstaat om
uitdrukking te geven aan de autonomie van gemeenten. Zo werd in 1986 ongeveer
7,6 procent aan eigen inkomsten (eigen belastinggebied en heffingen en rechten)
gegenereerd. De laatste jaren heeft zich een stijging van dat percentage voorgedaan.De autonomie van gemeenten komt niet alleen tot uitdrukking in de vrijheid
om meer geld uit te geven en te genereren, maar juist in de vrijheid om te
bepalen waar het geld aan wordt uitgegeven en te bepalen wat de meest efficiënte,
meest doelmatige wijze van uitvoering is. Die vrijheid die in Europees perspectief
eerder hoog is dan laag1, wordt vergroot door
ontschotting en integratie van geldstromen en door deregulering. Thema's die
nadrukkelijk op de agenda staan van zowel het Rijk, als de VNG.Verkleining van het lokaal belastinggebied wordt gecompenseerd door een
hogere algemene uitkering (zie hierna). Dat gebeurt met behoud van het uitgangspunt
van de verdeling van het Gemeentefonds, namelijk een gelijke voorzieningencapaciteit
bij gelijke lastendruk. Afschaffing van het gebruikersdeel van de OZB woningen
tast dit beginsel niet aan. Zoals bekend wordt de verdeling van de algemene
uitkering jaarlijks gevolgd in het periodiek onderhoudsrapport. Verschillende
lokale lasten in verschillende gemeenten werden en worden vaak verklaard door
lokale preferenties en verschillen in doelmatigheid. Dit blijft zo in de nieuwe
situatie. Het gegeven dat tariefsverschillen niet alleen worden bepaald door de verschillen in voorzieningenniveau of doelmatigheid,
maar ook door de verschillen in belastingcapaciteit doet momenteel afbreuk
aan de gewenste transparantie.De VNG geeft aan dat lokale belastingen ook een bufferfunctie te hebben.
De omvang van bufferfunctie van het lokaal belastinggebeid is mede afhankelijk
van de hoogte van de maximering. Daarop gaan wij later in deze brief in.In deze brief wordt achtereenvolgens ingegaan op de compensatie van gemeenten,
de wijze van maximeren en het wetgevingstraject.Compenseren van gemeentenHet gebruikersdeel voor de OZB op woningen wordt in 2005 afgeschaft. Gemeenten
worden hiervoor via de algemene uitkering van het Gemeentefonds gecompenseerd.
Voor de derving van inkomsten van gemeenten heeft het kabinet een compensatiebedrag
van € 945 mln vanaf 2005 in het gemeentefonds beschikbaar gesteld.
Het bedrag is gebaseerd op berekeningen van het Centraal Plan Bureau. In de
verdelingssystematiek van de algemene uitkering wordt rekening gehouden met
de belastingcapaciteit van gemeenten. Dit gebeurt via de eigen inkomstenmaatstaf.
De meest voor de hand liggende manier om gemeenten via de algemene uitkering
voor afschaffing van het gebruikersdeel te compenseren betreft de aanpassing
van de eigen inkomstenmaatstaf. Deze methode zal hier worden aangeduid als
compensatie via rekentarief.Nader bezien moet worden wat het effect van de afschaffing van de OZB-gebruikersheffing,
en de daarmee in samenhang te nemen maatregelen, is op de koopkrachtontwikkeling.
Uitgangspunt daarbij is een goede inpassing van deze effecten
in het dan geldende inkomens- en lastenbeeld. Daarbij is ook de introductie
van een nieuw zorgstelsel in 2006 van belang. Speciale aandacht zal hierbij
worden besteed aan kwetsbare groepen. Tevens is van belang het effect op de
omvang van de armoedeval in kaart te brengen.In principe worden gemeenten gecompenseerd naar rekentarief. Deze compensatiewijze
leidt tot herverdeeleffecten: gemeenten met een OZB-tarief (voor het gebruikersdeel
woningen) dat hoger is dan het rekentarief gaan erop achteruit, terwijl gemeenten
met een laag tarief er door de compensatiewijze op vooruit gaan. De berekeningen
van het Coelo (Centrum voor Onderzoek van de Economie van de Lagere Overheden)
tonen de omvang van de herverdeeleffecten die als gevolg van de afschaffing
OZB-gebruikersheffing gaan optreden. De indicatieve berekeningen van het Coelo1 laten zien dat 327 gemeenten voordeel en 162 gemeenten
nadeel ondervinden van de maatregelen. Het grootste nadeel bedraagt in die
berekening € 76 per inwoner. Het totale nadeel van de nadeelgemeenten
bedraagt ca. € 95 mln. De berekeningen van het COELO komen in grote
lijnen overeen met de eerste berekeningen van de Gemeentefondsbeheerders.
Het COELO wijst er overigens op dat de omvang van het negatieve herverdeeleffect
in omvang een stuk kleiner is dan de herverdeeleffecten die optraden als gevolg
van de invoering van de nieuwe Financiële Verhoudingswet.Het ijkjaar voor compensatie is 2002. Dat is reeds in oktober 2002 aan
gemeenten gecommuniceerd. Op deze manier wordt voorkomen dat gemeenten via
strategisch gedrag (tariefsverhogingen) in staat zijn om een groter compensatiebedrag
te ontvangen in het overgangstraject. Er is natuurlijk sprake van een overgangstraject
waarin gemeenten hun uitgaven geleidelijk kunnen aanpassen. Dat vindt plaats
door in het overgangstraject positieve herverdeeleffecten (deels) aan te wenden
om negatieve herverdeeleffecten op te vangen. De mate waarin hiertoe wordt
overgegaan zal mede worden bezien in relatie tot het accres. Uitgangspunt
is dus dat geen gemeente er door de afschaffing van het gebruikersdeel reëel
(areaal en inflatie) op achteruit mag gaan. Dit impliceert overigens wel dat
gemeenten met tarieven boven het rekentarief er minder op vooruitgaan dan
gemeenten met tarieven onder het rekentarief.Sommige gemeenten hanteren geen kostendekkende riool- en reinigingstarieven,
maar verdisconteren deze onderdekking in de OZB-tarieven. Bij de compensatie
zal hiermee rekening worden gehouden. Op die manier wordt voorkomen dat gemeenten
met onderdekking in de overgangssituatie relatief meer compensatie krijgen
dan gemeenten met kostendekkende rioolen reinigingstarieven.De verdeeleffecten hangen samen met het uitgangspunt dat de compensatie
plaats vindt via rekentarief. De praktijk van de afgelopen jaren toont echter
aan dat gemeenten daadwerkelijk naar dat rekentarief toe convergeren. Zonder
de afschaffing van de OZB zouden de gemeenten over enige jaren – indien
deze trend zich doorzet – rond dat rekentarief uitkomen. De verschillen
in tarieven zijn dan geen gevolg meer van de eerdere scheve verdeling, maar
uitdrukking van eigen beleidskeuzen, verschillen in efficiency en van de globaliteit
van het stelsel. Feitelijk zal er dan ook geen sprake meer zijn van grote
verdeeleffecten, die nu voor 2002 wel zichtbaar zijn.De berekeningen van het Coelo komen, zoals gesteld, redelijk overeen met
de eerste berekeningen van de fondsbeheerders. De herverdeeleffecten in combinatie
met het overgangstraject zullen nader in kaart gebracht worden ten behoeve
van de parlementaire besluitvorming. MaximeringIn het hoofdlijnenakkoord is aangegeven dat de OZB op niet-woningen en
het eigenarendeel van de OZB op woningen zullen worden gemaximeerd. Op deze
wijze wordt voorkomen dat er afwenteling plaats vindt op eigenaren van woningen
en op bedrijven als gevolg van het schrappen van de OZB gebruikersheffing
op woningen. De reden voor maximering is dus gelegen in de bescherming van
die belastingplichtigen, die niet voldoende bij de besluitvorming door hun
kiesrecht vertegenwoordigd zijn. In de huidige situatie is die maximering
door de onderlinge koppelingen van de tarieven verzekerd en hoeft dus niet
door een externe bepaling verzekerd te zijn.Maximering kan zich in principe richten op tarief of opbrengsten. De opbrengsten
bestaan uit het tarief maal het volume. Omdat gemeenten geen of slechts beperkt
invloed hebben op volume-ontwikkelingen, zoals waardestijgingen of areaaluitbreiding,
ligt het voor de hand om de maximering te richten op tarieven.Daarbij zijn in hoofdlijnen twee mogelijkheden: het stellen van een maximumtarief
of het maximeren van een tariefstijging.Het maximeren van de tariefstijging kan voorkomen dat de OZB-tarieven
jaarlijks sneller stijgen dan gewenst wordt geacht. Het nadeel van deze benadering
is dat de huidige situatie als het ware wordt bevroren: gemeenten met hoge
tarieven zouden die tot in lengte van jaren kunnen houden, terwijl gemeenten
met lage tarieven genoegen zouden moeten nemen met structureel lagere tarieven.Daarom ligt het voor de hand om in een structurele situatie te komen tot
een maximumtarief dat voor alle gemeenten hetzelfde is. Een soortgelijke systematiek
geldt reeds voor de provinciale opcenten op de motorrijtuigenbelasting, waarvoor
ook een maximum bestaat.De maximering wordt bewerkstelligd door de tarieven voor OZB-niet-woningen
(gebruikers- en eigenarenbelasting) en OZB-woningen-eigenarenbelasting wettelijk
te maximeren. Voor de gemeenten die een tarief hanteren boven het maximumtarief
wordt een overgangsregeling getroffen. Zij kunnen een beweging naar het maximumtarief
maken. Tevens zal moeten worden voorkomen dat gemeenten met een tarief onder
het maximumtarief ongewenst snel naar dit maximumtarief kunnen toebewegen.
Ook daarvoor zal er een overgangstraject komen, zodat de jaarlijkse stijging
wordt gemaximeerd.Het is de vraag wat dit maximumtarief zou moeten zijn. Daarbij dient een
evenwicht gevonden te worden tussen bescherming van de belastingplichtige
en flexibiliteit voor gemeenten, gegeven de bufferfunctie van het eigen inkomstengebied.
Duidelijk is dat het niet op het niveau kan liggen dat gemeenten met de hoogste
tarieven hanteren; dit zou de belastingplichtige onvoldoende bescherming bieden.
Daar staat tegenover dat naarmate er meer risico's bij gemeenten liggen, gemeenten
behoefte hebben aan een – extra – buffer om deze te kunnen accommoderen.
In het wetsvoorstel wordt de bufferfunctie van de eigen inkomsten van gemeenten
mede in het licht hiervan geanalyseerd.Bij de bepaling van het niveau van het maximumtarief moet aandacht worden
geschonken aan twee relevante grootheden, die nu een rol spelen: het rekentarief
OZB in het verdeelstelsel en het «toegangskaartje art. 12», waarbij
een minimumopbrengst van de OZB een rol speelt.Het rekentarief OZB (voor alle tariefcategorieën bijeengenomen in
2003 € 5,08) geeft in beginsel de lastendruk aan waarbij elke gemeente
een gelijke voorzieningencapaciteit heeft. Gezien de globaliteit
van het verdeelstelsel (noodzakelijk vanuit technische en bestuurlijke overwegingen)
zal het feitelijke tarief OZB bij gelijke voorzieningencapaciteit per gemeente
rond dat bedrag variëren. Het maximumtarief zal hoger dan het rekentarief
moeten zijn om de rol van bufferfunctie voor de verdeling te kunnen vervullen.Het niveau van het toegangskaartje artikel 12 is noodzakelijk hoger dan
het rekentarief om te voorkomen dat gemeenten te eenvoudig toegang tot het
artikel 12 regime hebben. Anderzijds dient het niet zo hoog te zijn dat een
gemeente excessief hoge uitgaven doet alvorens toegang tot het artikel 12
te hebben.De introductie van een hardheidsclausule om ontheffing te kunnen krijgen
van het maximumtarief zal op nut en noodzaak worden bezien. Ook kan in de
wet een clausule worden opgenomen dat het maximumtarief kan worden aangepast
bij significante waardedalingen.In de nieuwe situatie per 2005 zal daarmee sprake zijn van een rekentarief,
een toegangskaartje artikel 12, als ook van een maximumtarief. Over de hoogte
van het maximumtarief dient nog nadere besluitvorming plaats te vinden in
relatie tot de beide andere tarieven. De hoogte is bepalend voor de beleidsruimte
van gemeenten.Aanpassing van wet- en regelgevingDe wettelijke regeling van de OZB-gebruikersheffing op woningen is in
de Gemeentewet opgenomen. Om de afschaffing te realiseren zal de Gemeentewet
gewijzigd worden. De afschaffing van de «honderdguldenmaatregel»
per 2005 wordt in een afzonderlijk wettelijk traject vorm gegeven.Om de afschaffing voor 1 januari 2005 te realiseren zal het wetsvoorstel
en de memorie van toelichting eind januari 2004 voor advies aan de Raad van
State voorgelegd moeten worden. De parlementaire behandeling kan dan in de
zomer van 2004 plaats vinden. Dat levert een krap tijdschema op, maar het
is haalbaar aangezien de wetstechnische wijzigingen niet complex van aard
zijn. De gemeenten worden in de mei- en septembercirculaire van 2004 nader
geïnformeerd.ConclusieIn deze brief is op hoofdlijnen ingegaan op de afschaffing gebruikersheffing
OZB op woningen en de maximering van de resterende OZB-grondslagen. Langs
deze hoofdlijnen zal de nadere uitwerking ter hand genomen worden en neerslaan
in het wetsvoorstel.De Minister van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties,J. W. RemkesDe Staatssecretaris van Financiën,J. G. WijnDe Minister van Financien,G. Zalm XNoot1Ter inzage gelegd bij het Centraal Informatiepunt Tweede Kamer.XNoot2Artikel 9, lid 3 van het Handvest: Ten minste een deel van de financiële
middelen van de lokale autoriteiten dient te worden verkregen uit lokale belastingen
en heffingen waarover zij, binnen de grenzen bij de wet gesteld, de bevoegdheid
hebben de hoogte vast te stellen.XNoot1Decentralisatie wordt vaak uitgedrukt in de omvang van de vrij besteedbare
decentrale inkomsten (algemene uitkering en lokale belastingen en heffingen).
Deze zijn in Nederland tamelijk groot, uitgedrukt als percentage van het BNP,
maar ook als percentage van de totale overheidsinkomsten. Weliswaar scoren
Scandinavische landen hoger, maar er zijn verder weinig overige Europese landen
die een vergelijkbare omvang aan decentrale inkomsten en decentrale taken
laten zien.XNoot1Coelo, september 2003, Koopkrachteffecten van afschaffing van de gebruikersheffing
van de OZB op woningen. 
 
 Naar boven

 

Directe linkKopieer de link naar uw clipboard 

https://zoek.officielebekendmakingen.nl/kst-29200-B-11.html

Sluit modaal

 

Disclaimer
De hier aangeboden pdf-bestanden van het Staatsblad, Staatscourant, Tractatenblad, provinciaal blad, gemeenteblad, waterschapsblad en blad gemeenschappelijke regeling vormen de formele bekendmakingen in de zin van de Bekendmakingswet en de Rijkswet goedkeuring en bekendmaking verdragen voor zover ze na 1 juli 2009 zijn uitgegeven. Voor pdf-publicaties van vóór deze datum geldt dat alleen de in papieren vorm uitgegeven bladen formele status hebben; de hier aangeboden elektronische versies daarvan worden bij wijze van service aangeboden.

 

Over deze website
Contact
English
Help
Zoeken

Informatie hergebruiken
Privacy en cookies
Toegankelijkheid
Sitemap
Kwetsbaarheid melden

Open data
Linked Data Overheid
PUC Open Data

MijnOverheid.nl
Rijksoverheid.nl
Ondernemersplein.nl
Werkenbijdeoverheid.nl