Verbetering verantwoording en begroting; Brief regering; Kanttekeningen die door de Algemene Rekenkamer geplaatst zijn bij de brieven over de uitvoering van de motie Pechtold (31951 nr. 20 en 21) en de motie Koser Kaya (31 865, nr. 10).
Staten-Generaal — Kamerstuk Brief regering
Datum: 2014-06-30 00:00:00.000000
Rechtsgebied: Wetgeving


Tweede Kamer der Staten-Generaal
 2
 Vergaderjaar 2009-2010
 
 
 
 KST140695
 2009-2010
 
 31 865
 Verbetering verantwoording en begroting
 
 
 
 
 Nr. 
 20
 BRIEF VAN DE MINISTER VAN FINANCIËN
 Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal
 
 Den Haag, 5 februari 2010
 
 Op de dag van het Algemeen Overleg waarin de uitvoering van de moties
Pechtold en Koşer Kaya op de agenda stond deed de Algemene Rekenkamer
U en mij een brief toekomen over deze onderwerpen (TK 2008–2009, 31 865,
nr. 16). Tijdens het Algemeen Overleg kon de inhoud van de brief niet
besproken worden. Met uw Kamer is afgesproken dat een schriftelijke reactie
zal worden opgesteld. In deze brief wordt ingegaan op de kanttekeningen die
door de Algemene Rekenkamer geplaatst zijn bij de brieven over de uitvoering
van de motie Pechtold (TK 2008–2009, 31 951 nr. 20 en 21)
en de motie Koşer Kaya (TK 2008–2009, 31 865, nr. 10).
 
 De Algemene Rekenkamer merkt op dat het aanbrengen van meer focus in het
debat niet ten koste mag gaan van de onderliggende noodzaak en wettelijke
verplichting tot verantwoording. Het kabinet is van mening dat meer focus
in het debat én de reguliere informatievoorziening elkaar niet in de
weg staan. De Tweede Kamer is de afgelopen jaren eerder van méér
dan van minder verantwoordingsinformatie voorzien. Zo wordt sinds 2007 naast
de departementale jaarverslagen ook een Verantwoordingsbrief van de minister-president
aangeboden aan de Tweede Kamer. Verder wordt, op verzoek van de Tweede Kamer,
de delivery informatie gepubliceerd.
 
 Naast de extra informatie die geboden wordt neemt het kabinet de wensen
van de Tweede Kamer op het gebied van meer focus ook ter harte. Zoals aangegeven
in de brief van 27 november 2009 zal de Verantwoordingsbrief aansluiten
bij de onderwerpen die zijn gekozen door de Tweede Kamer in de motie Koşer
Kaya. Deze onderwerpen zullen leidend zijn voor de Verantwoordingsbrief en
het debat hierover. Voor vier van de vijf onderwerpen wordt in de Verantwoordingsbrief
ingegaan op de kabinetsdoelen. Voor de verantwoording van het crisispakket
zijn uiteraard geen kabinetsdoelen en wordt dus aangesloten bij het aanvullend
beleidsakkoord. Daarnaast wordt in de departementale jaarverslagen uitgebreid
ingegaan op alle kabinetsdoelen. 
 
 Het risico waar de Rekenkamer op wijst, namelijk dat meer focus ten koste
kan gaan van verantwoording over de hele linie, is wat het kabinet betreft
dan ook niet aan de orde.
 Het experiment verbetering verantwoording en begroting
 De Algemene Rekenkamer is positief over het opnemen van de delivery tussendoelen
en de presentatie van de aansluiting van de 74 kabinetsdoelen op de daarvoor
beschikbare budgetten. Wel wordt opgemerkt dat met deze stap vooruit wordt
gelopen op de evaluatie van het experiment verbetering verantwoording en begroting.
Het kabinet is echter continu op zoek naar verbeteringen op het gebied van
verantwoording en begroting met als richtpunt de wensen en eisen van de Tweede
Kamer. In dit geval heeft de Tweede Kamer in de motie Pechtold uitdrukkelijk
aangegeven dat op dit gebied verbetering wenselijk was voor alle begrotingen. Het kabinet heeft bovenstaande twee stappen genomen
om uitvoering te geven aan deze motie.
 
 Deze stappen lopen dus niet vooruit op de evaluatie van het experiment
maar passen binnen de wensen van de Tweede Kamer kenbaar gemaakt via de motie
Pechtold. Overigens kan opgemerkt worden dat als, uit de evaluatie blijkt
dat bovenstaande acties niet hebben geleid tot het gewenste resultaat, deze
acties worden teruggedraaid. Bij het begin van het experiment is namelijk
de afspraak gemaakt dat alle stappen kunnen worden teruggedraaid aan de hand
van de uitkomsten van de evaluatie.
 
 De Algemene Rekenkamer geeft aan open te staan voor een voortzetting van
de discussie over de invulling van de motie Pechtold. Het kabinet gaat er
vanuit dat, voor het jaar 2009, deze discussie met het Algemeen Overleg van
10 december afgerond is. In het Algemeen Overleg heeft de Tweede Kamer
namelijk aangegeven tevreden te zijn met de invulling die het kabinet heeft
gegeven aan de motie Pechtold.
 
 Tenslotte geeft de Algemene Rekenkamer in overweging de rijksrekening
aan de te vullen met een verantwoording van het gevoerde beleid op hoofdlijnen.
In de brief van 20 december 2007 (TK 2007–2008, 31 031, nr. 19),
die is afgestemd met de Algemene Rekenkamer, is duidelijk weergegeven dat
door het verschijnen van een Verantwoordingsbrief en het opnemen van de hoofdlijnen
van beleid in de departementale jaarverslagen, het hoofdstuk speerpunten van
beleid in het Financieel Jaarverslag van het Rijk komt te vervallen. Deze
keuze is gemaakt om herhaling te voorkomen. De afspraken in deze brief zijn
tot stand gekomen in samenwerking met de Algemene Rekenkamer en vallen onder
de evaluatie van het experiment die uitgevoerd zal worden na de verantwoording
over 2009. Wij volgen hierbij dus de met de Tweede Kamer afgesproken verbeteracties
en zien geen reden vooruit te lopen op de evaluatie daarvan.
 Reikwijdte controle auditdiensten
 De Algemene Rekenkamer deelt in haar brief tenslotte nog een zorgpunt.
Dit betreft de reikwijdte van de controle van de auditdiensten. Die beperkt
zich voor de niet-financiële informatie zoals bekend tot een procescontrole.
Deze controle is in overeenstemming met de eisen zoals geformuleerd naar aanleiding
van de motie van het lid Mastwijk c.s. (TK 2004–2005, 29 949, nr. 9)
van maart 2005. In de overwegingen van deze motie is opgenomen:
 
 
 dat een verklaring van juistheid en betrouwbaarheid
van de niet-financiële informatie niet door de departementale auditdiensten
gegarandeerd kan worden, maar dat hoogstens een verklaring kan
worden gegeven over het proces van totstandkoming van de niet-financiële
informatie;
 
 
 Naar aanleiding van deze motie zijn in de Regeling Periodiek Evaluatieonderzoek
(RPE), nu onderdeel van de Rijksbegrotingsvoorschriften, proceseisen geformuleerd
waarop de auditdiensten toetsen.
 
 Voorts zijn in 2006 met de Algemene Rekenkamer workshops gehouden rondom
het onderwerp niet-financiële informatie. In deze workshops is aan de
hand van concrete casussen bekeken hoe het totstandkomingsproces is georganiseerd,
welke waarborgen in het totstandkomingsproces zijn opgenomen en waar verbeteringen
mogelijk zijn. Daarbij is toegezegd om op basis van de uitkomsten uit de workshops
in samenwerking met de Algemene Rekenkamer te bezien of en waar er mogelijkheden
zijn voor verdere verbeteringen in het normenkader. Dit zou zonodig kunnen
leiden tot aanpassing van de eerdergenoemde regelgeving.
 
 De Tweede Kamer is door mij in oktober 2007 (TK 2007–2008, 29 949,
nr. 59) op de hoogte gesteld van de uitkomsten van deze workshops. Uit
die workshops is ondermeer geconcludeerd:
 De in de RPE 2006 opgenomen proceseisen zijn toepasbaar
en dragen bij aan een ordelijke en controleerbare totstandkoming van niet-financiële
informatie, al biedt dit geen volledige zekerheid voor wat betreft de inhoudelijke
kwaliteit. Verdere verhoging van de kwaliteit moet niet worden gezocht in
andere of meer regelgeving, maar door per beleidsterrein te bezien wat zinvolle
en relevante indicatoren zijn.
 Het verhogen van de kwaliteit van niet-financiële informatie door
middel van het werken aan zinvolle en relevante indicatoren heeft een plaats
gekregen in het experiment begroting en verantwoording dat bij brief van 20 december
2007 aan uw Kamer is voorgesteld en waar thans volop uitvoering wordt gegeven.
 
 Ik deel de typering van de Algemene Rekenkamer als zou het hierbij gaan
om «een manco» niet. De proceseis van deugdelijke totstandkoming
van de niet-financiële informatie is opgenomen in artikel 58 lid 1 sub
b van de Comptabiliteitswet. Dit is nader uitgewerkt in de Rijksbegrotingsvoorschriften.
Deugdelijke totstandkoming is daarin uitgewerkt in de volgende eisen:
 • verantwoordelijkheden en bevoegdheden moeten goed zijn belegd;
 • het totstandkomingsproces is achteraf reconstrueerbaar;
 • de beleidsinformatie als uitkomst van het totstandkomingsproces
is op volledige en juiste wijze in de begroting en het jaarverslag opgenomen;
 • de onafhankelijkheid van de evaluatieonderzoeken en van de bedrijfsvoeringsonderzoeken
is geborgd.
 
 Daarenboven geldt dat de niet-financiële informatie niet strijdig
mag zijn met de financiële informatie en dat van beleidsinformatie de
bron wordt vermeld. Ook geldt bij de procestoetsing dat, indien auditdiensten
evident onjuiste informatie aantreffen in het jaarverslag, zij geen accountantsverklaring
bij de daarin opgenomen financiële overzichten kunnen afgeven totdat
die onjuistheden zijn hersteld.
 
 Over de Algemene Rekenkamer bij de niet-financiële informatie staat
nog wel de toezegging van mijn ambtsvoorganger open om de controleverplichting
van artikel 82 lid 3 sub b van de Comptabiliteitswet te schrappen en te vervangen
door een bepaling waarbij de Algemene Rekenkamer de beleidsinformatie «kan»
controleren (Kamerstukken 29 949, nr. 5). Deze wijziging
wil ik meenemen in de algehele herziening van de Comptabiliteitswet.
 
 De hierboven geschetste werkwijze voor de niet-financiële informatie
is de afgelopen jaren in goed overleg met uw Kamer en de Algemene Rekenkamer
vormgegeven. Ik zie thans geen aanleiding de bestaande afspraken op dat terrein
aan te passen.
 
 De minister van Financiën,
 W. J. Bos