Modernisering ouderenzorg; Verslag algemeen overleg over rapportage tweede fase scheiden van wonen en zorg en voortgangsrapportage modernisering ouderenzorg
Staten-Generaal — Kamerstuk 
Datum: 2014-07-10 00:00:00.000000
Rechtsgebied: Wetgeving


(function (window, document, dataLayerName, id) {
 window[dataLayerName] = window[dataLayerName] || [], window[dataLayerName].push({ start: (new Date).getTime(), event: "stg.start" }); var scripts = document.getElementsByTagName('script')[0], tags = document.createElement('script');
 function stgCreateCookie(a, b, c) { var d = ""; if (c) { var e = new Date; e.setTime(e.getTime() + 24 * c * 60 * 60 * 1e3), d = "; expires=" + e.toUTCString() } document.cookie = a + "=" + b + d + "; path=/; Secure" }
 var isStgDebug = (window.location.href.match("stg_debug") || document.cookie.match("stg_debug")) && !window.location.href.match("stg_disable_debug"); stgCreateCookie("stg_debug", isStgDebug ? 1 : "", isStgDebug ? 14 : -1);
 var qP = []; dataLayerName !== "dataLayer" && qP.push("data_layer_name=" + dataLayerName), qP.push("use_secure_cookies"), isStgDebug && qP.push("stg_debug"); var qPString = qP.length > 0 ? ("?" + qP.join("&")) : "";
 tags.async = !0, tags.src = "https://koop.piwik.pro/containers/" + id + ".js" + qPString, scripts.parentNode.insertBefore(tags, scripts);
 !function (a, n, i) { a[n] = a[n] || {}; for (var c = 0; c < i.length; c++)!function (i) { a[n][i] = a[n][i] || {}, a[n][i].api = a[n][i].api || function () { var a = [].slice.call(arguments, 0); "string" == typeof a[0] && window[dataLayerName].push({ event: n + "." + i + ":" + a[0], parameters: [].slice.call(arguments, 1) }) } }(i[c]) }(window, "ppms", ["tm", "cm"]);
 })(window, document, 'dataLayer', 'f8b9eee5-8d9c-4ea1-abd5-83e174f29813');
 
 
 
Direct naar content
Navigatie
Contextinformatie
Publicatie
Acties
Inhoudsopgave
Gerelateerde informatie

Menu

U bent nu hier: 
Publicaties
Officiële publicaties

Inloggen

Primaire navigatie

Andere sites binnen Overheid.nl
Home
Uitgebreid zoeken
Mijn abonnementen
Help

Andere sites binnen Overheid.nl

Berichten over uw Buurt
Zoals vergunningen, bouwplannen en lokale regelgeving.

Rondom uw woonadres
Rondom een zelfgekozen adres

Dienstverlening
Zoals belastingen, uitkeringen en subsidies.

Naar dienstverlening

Beleid & regelgeving
Officiële publicaties van de overheid.

Naar beleid & regelgeving

Contactgegevens overheden
Adressen en contactpersonen van overheidsorganisaties.

Naar overheidsorganisaties

 
 
 
U bent hier:

Home

Kamerstuk 24333, nr. 40

 
 
 

Kamerstuk

Datum publicatie
Organisatie
Vergaderjaar
Dossier- en ondernummer
Datum vergadering

09-06-1998

Tweede Kamer der Staten-Generaal

1997-1998

24333 nr. 40

28-05-1998

 

 

 
 
 Toon meer van: Inhoudsopgave
 
 

 
 AanhefLichaamVragen en opmerkingen uit de commissieHet antwoord van de bewindsliedenOndertekening
 

 
 
 Toon meer van: Extra informatie
 
 

 
 

Informatie over publicatie

 

 

 
 Toon meer van: Gerelateerd
 
 

 
 Publicaties in kamerdossier

Kamerdossier 24333Toon alle publicaties in het hoofddossier

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Publicaties referendum

 

 

 

 

 

Authentieke versie (PDF)
bestandsgrootte: 60 Kb

Informatie

Gerelateerd

Printen

Delen

 
 
 
24 333Modernisering ouderenzorgnr. 40VERSLAG VAN EEN ALGEMEEN OVERLEGVastgesteld 28 mei 1998De vaste commissie voor Volksgezondheid, Welzijn en Sport1 heeft op 9 april 1998 overleg gevoerd met staatssecretaris Terpstra
van Volkshuisvesting, Welzijn en Sport, en staatssecretaris Tommel van Volkshuisvesting,
Ruimtelijke Ordening en Milieubeheer over de brief van 11 februari 1998
inzake de rapportage tweede fase scheiden van wonen en zorg (24 333,
nr. 38) en over de brief van 9 maart 1998 inzake de voortgangsrapportage modernisering
ouderenzorg (24 333, nr. 39).Hierbij was tevens aan de orde de brief van 19 december 1997 inzake het
SCP-rapport «Vraagverkenning wonen en zorg van ouderen» (25 351,
nr. 18).Van het gevoerde overleg brengt de commissie bijgaand beknopt verslag
uit. Vragen en opmerkingen uit de commissieMevrouw Vliegenthart (PvdA) zou het met het oog op het financieel
kader op prijs stellen, nu er zicht bestaat op de realisatie in het eerste
jaar, als de ramingen en veronderstellingen aan het begin van deze periode
worden afgezet tegen wat er feitelijk is gerealiseerd. De opbrengst van de
eigen bijdragen in 1997 is 150 mln. lager dan geraamd, terwijl er van een
nadelige marge van 50 mln. is uitgegaan. Hoe komt dat? Hoe staat het wat de
capaciteit betreft met de invulling van de 90 mln. van de motie-Wallage? Er
mag geld worden uitgegeven voor intramurale plaatsen en verpleegunits, maar
hoe ziet het plaatje er precies uit? In de brief van het IPO, waarin wordt
aangegeven hoe de verdeling er ongeveer uitziet, wordt een zwaar accent gelegd
op de extramurale zorg, terwijl de motie-Wallage is bedoeld om de intramurale
capaciteit op peil te houden. Als het vooral gaat om een intensieve vorm van
verzorging, zoals geclusterd wonen met extramurale zorg, dan is er sprake
van een vergelijkbare capaciteit. Dat moet kunnen. Mevrouw Vliegenthart had
er wel problemen mee als er een substantiëler bedrag wordt aangewend
voor vormen van zorg, die zo licht zijn dat ze niet tegemoetkomen aan de zorgvraag.Uit de brief van het IPO blijkt dat een deel van de 90 mln. wordt gebruikt
voor het oplossen van de boekwaardeproblematiek, samenhangend met het realiseren
van verpleegunits. Er wordt capaciteit ingeruild voor definanciering
van deze units, maar als de motie-Wallage niet was ingediend, waar was het
geld dan vandaan gehaald? Bij de afrekening over 1996 is gebleken dat de provincies
overschotten hebben ten bedrage van ongeveer 90 mln. Een aantal provincies
en grote steden wil dat bedrag deels gebruiken voor de financiering van de
boekwaardeproblematiek om zodoende een knelpunt bij het realiseren van verpleegunits
weg te werken. De staatssecretaris staat toe dat de financiering van de boekwaardeproblematiek
deels geschiedt via de 90 mln. van de motie-Wallage, wat ten koste gaat van
de capaciteit, maar de overschotten uit het verleden mogen daar niet voor
worden gebruikt, terwijl die niet ten koste gaan van de capaciteit. Mevrouw
Vliegenthart vond dat de provincies daar wel de ruimte voor moeten krijgen,
want op die manier wordt een probleem opgelost waar de staatssecretaris anders
toch voor staat. Als dat niet mag, hoe lost de staatssecretaris de financiële
problemen rondom de boekwaardeproblematiek dan op?De eigenbijdrageregeling voor partners die worden opgenomen, is ingegaan
per 1 juli 1997. Er komen steeds meer berichten dat mensen met een behoorlijk
inkomen door een combinatie van hoge vaste lasten en een hoge eigen bijdrage
voor de partneropname toch in de financiële problemen komen. Is de staatssecretaris
bereid om bij de vaststelling van het bijdrageplichtige inkomen, ook wat betreft
de lagebijdrageregeling, ofwel de tabel aan te passen, ofwel een vrijlating
te introduceren. Deze vrijlating van 15%, die al wel in de regeling zit, is
nog niet van toepassing op deze kleine categorie. Als daarvoor wordt gekozen,
dan is het effect op de regeling beperkter dan wanneer de tabel wordt aangepast.
Hoe dan ook, deze regeling moet in ieder geval worden verzacht.Er is nog geen feitelijke voortgang geboekt met het NWI-project. Hoe staat
het daarmee? Hoe wordt er gegarandeerd dat de oplossing van de problemen buiten
het budgettaire kader zorg plaatsvindt, zoals dat de Kamer enkele malen is
toegezegd? Een deel van de saneringskosten wordt via de WZV opgevangen, maar
dat heeft te maken met dat budgettaire kader. Dat was niet de afspraak. Wanneer
komt de circulaire? Is er al zicht op de financiële omvang van de gevolgen
van de sanering?De bewindslieden zullen nog nader reageren op de uitgebrachte adviezen
over het scheiden van wonen en zorg, maar het langeretermijnvraagstuk op dit
punt is vooralsnog onvoldoende uitgewerkt. Uiteindelijk gaat het erom dat
veel meer mensen op een goede manier zelfstandig moeten kunnen blijven wonen.
Enerzijds is de flexibilisering van de zorgaanspraken van belang, anderzijds
een doelmatige organisatie van de zorg. Uit de adviezen blijkt dat er een
groot tekort is aan aangepaste woningen. Ook bestaat er een enorme behoefte
aan geclusterd wonen. Om te voorkomen dat de mensen met een zwaardere vraag
allemaal in het intramurale circuit terechtkomen, moet dit tussengebied verder
worden ontwikkeld. Mevrouw Vliegenthart vond dat er te terughoudend wordt
gereageerd op het idee van de adviesraden een woonzorgstimuleringsfonds te
ontwikkelen. Met behulp van dat fonds kunnen de corporaties worden geprikkeld
om het tussengebied verder te ontwikkelen. Steeds meer mensen hebben zorg
in een beschermde omgeving nodig, maar die zorg hoeft niet altijd zo intensief
te zijn dat opname in een verpleeghuis noodzakelijk is. Daarom moet er verder
worden nagedacht over de verhouding tussen datgene wat je thuis kunt bieden,
kwalitatief en doelmatig, in relatie tot geclusterd wonen, dan wel een intramurale
opname. De WZV is overigens een ramp voor de tussenvoorzieningen, want die
wet is veel te zwaar voor al die vormen van kleinschalig wonen. Zij pleitte
voor het creëren van randvoorwaarden, op basis waarvan de modernisering
van de zorg zich verder kan doorzetten.Mevrouw Vliegenthart was het eens met de conclusie van de staatssecretaris
dat het doorvoeren van het scheiden van wonen en zorg wat betreft de korte
termijn niet moet worden gestimuleerd, maar dat betekent wel dat
er des temeer nadruk moet worden gelegd op het ontwikkelen van het tussengebied.
Daarin moet worden geïnvesteerd.De heer Jeekel (D66) stelde vast dat de zorgzwaarte in de provincie
Groningen ongeveer 10% tot 30% hoger ligt dan het landelijk gemiddelde. De
toedeling van extra financiële middelen op grond van de motie-Wallage
gebeurt echter op basis van verouderde kerngetallen, waardoor Groningen minder
dan het gemiddelde ontvangt. Daardoor ontstaat een kloof.Bij de beoordeling van de afrekeningen specifieke uitkeringen WBO 1996
van de provincies is gebleken dat provincies geld hebben overgehouden. Ze
willen dit aanwenden voor de ouderenzorg, onder andere voor de verpleegunits,
maar daar geeft de staatssecretaris geen toestemming voor. De provincies moeten
dat geld terugstorten, maar de heer Jeekel vond dat de provincies die overschotten,
gezien de tekorten in de ouderenzorg, mogen behouden.Hij was overigens verheugd over de voortgang met het privacybeleid en
over de aandacht voor de houding jegens en de bejegening van verpleeghuisbewoners
en de daaraan verbonden stimuleringsprogramma's. Een te hoge werkdruk draagt
echter niet bij aan de klantvriendelijkheid van de werkers in de gezondheidszorg.
Hoe staat het met het plan van aanpak en de extra 65 mln. voor meer handen
aan het bed? De verzorgingshuizen krijgen ongeveer f 530 per intramurale
plaats extra en 3% meer extramurale middelen. Hoeveel extra arbeidsplaatsen
levert dit op? Is er inmiddels begonnen met de werving van extra personeel?De hoogte van de eigen bijdrage, met name voor mensen van wie de partner
verblijft in een verzorgings- of verpleeghuis, blijkt belastend te zijn. De
achterblijvende partner kan hierdoor in de problemen komen. Is de staatssecretaris
voornemens om de regeling op dit punt te wijzigen? Is er al meer bekend over
de uitkomsten van de Invitational conference van 2 april jl. over het meerjarenplan?
Een goede gegevensverzameling is namelijk essentieel voor een goed budgettair
beleid. Zaken als wachtlijsten, zorgzwaarte en privacy moeten de basis vormen
voor de toedeling van de financiële middelen. Een evenredige toedeling
lost de problemen niet op.De heer Jeekel wees vervolgens op het bij ongewijzigd beleid dreigend
tekort aan het begin van de volgende eeuw aan verpleegkundigen en verzorgenden.
Daarbij spelen aspecten als minder werkdruk, een beter imago en goede arbeidsvoorwaarden,
zoals een ruimere kinderopvang voor werkers in de zorg, meer scholing en een
betere betaling van leerlingverpleegkundigen en verzorgenden. Heeft het bestuurlijk
overleg hierover al resultaten opgeleverd? Wat zijn de ervaringen van de zorg
met Melkertbanen? Is het waar dat de zorginstellingen worden gequoteerd voor
het aantal Melkertbanen, onder druk van de bonden? Hij vond dat dit niet kan.De scheiding tussen wonen en zorg betreft een grensgebied tussen een aantal
beleidsvelden. Hierbij spelen twee vraagstukken. Het kleinere heeft betrekking
op de scheiding tussen wonen en zorg in verzorgingshuizen. Er is een tendens
tot toename van de zorgzwaarte. Uit het Van Loverenrapport blijkt dat slechts
een klein, waarschijnlijk steeds kleiner wordend deel van de ouderen in de
verzorgingshuizen nog de regie voert over het eigen leven. Zijn de criteria
uit dit rapport inderdaad zo stringent dat als je die toepast op zelfstandig
wonenden de uitkomst is dat ook zij voor een deel niet meer de regie over
hun eigen leven voeren? Als dat het geval is, dan zijn die criteria te streng.
Hij was het ermee eens, gelet op hoe de populatie in verzorgingshuizen zich
ontwikkelt, dat het uit elkaar halen van wonen en zorg slechts zinvol is voor
een relatief kleine groep ouderen. De lijn wordt het geleidelijk scheiden
van wonen en zorg, met name bij renovaties. Daar kon hij zich ook in vinden. De heer Jeekel vond ook dat de huidige intramurale capaciteit op peil
moet blijven. Over de woonkant wilde hij weten of er na de realisatie van
het NWI-traject nog een DKP-problematiek resteert. Wanneer verschijnt de NWI-circulaire?
Hij ging ervan uit dat de kosten van de NWI-operatie niet ten laste van het
beleidskader zorg komen. Geldt de lijn op dit punt ook voor de zorg voor verstandelijk
gehandicapten? In een brief van de organisaties voor verstandelijk gehandicapten
wordt namelijk gewezen op de voordelen van de scheiding voor juist deze groep.Het grotere vraagstuk is hoe er een geordend tussengebied kan worden ingericht
tussen puur intramuraal en puur zelfstandig wonen. Op termijn is er wellicht
minder samenhang nodig voor wonen en zorg intramuraal, maar meer voor wonen
en zorg extramuraal. Er zijn momenteel veel tussenvormen in ontwikkeling.
Daarbij gaat het telkens om de driehoek wonen, zorg en welzijn. Wat het wonen
betreft was hij benieuwd naar het in het najaar geconstateerde forse gat met
betrekking tot de ouderenhuisvesting. Corporaties zien momenteel in dat juist
ouderen een belangrijk doelgroep zijn. Als gevolg daarvan gaan ze zelf investeren
in ouderenhuisvesting. Ook in het nationaal programma volkshuisvesting zit
gelukkig een forse ruimte voor ouderenhuisvesting. Klopt de constatering in
allerlei brieven dat er van de kant van het Rijk geen geld is voorzien voor
de zorggerelateerde bouwkundige voorzieningen? Is het geclusterd wonen nu
aan te merken als zelfstandige dan wel als onzelfstandige woonruimte in het
licht van de huursubsidie?De heer Jeekel wilde ook weten hoe de collectieve ruimten voor recreatie
in verzorgingshuizen worden gefinancierd. Ook mensen die zelfstandig wonen,
schijnen daar belangstelling voor te hebben. Hoe wordt het proces van de doelmatige
zorgaanspraken vorm gegeven? De kant van het welzijn, betrekking hebbend op
zaken als alarmering, klusjesdiensten, boodschappen doen, toegang tot de gemeenschappelijke
ruimte in verzorgingshuizen en maaltijdvoorziening, is gedecentraliseerd naar
de gemeenten. De activiteiten op de terreinen wonen, zorg en welzijn moeten
aan elkaar worden gekoppeld, want het welzijn speelt ook een rol in het tussengebied
tussen helemaal intramuraal en volledig zelfstandig. Er is ook een koppeling
nodig tussen deze activiteiten en de indicatiestelling. De rol van de rijksoverheid
bij het vormgeven van dit tussengebied moet in de komende kabinetsperiode
duidelijker worden.De beide adviesraden bepleiten de instelling van een woonzorgstimuleringsfonds.
Wanneer moet de teller van zo'n fonds gaan draaien? Wat wordt er van de organisaties
zelf op deze groeimarkt verwacht? Wat moet er precies uit dat fonds worden
gefinancierd? Wat betreft de gegevensvoorziening zijn er veel aanbodgegevens
met betrekking tot wonen, zorgen en welzijn, maar een en ander is opgezet
via oude beleidskokers. Het is van belang, als er tot meer samenhang wordt
gekomen, dat de gegevensverzameling goed vorm krijgt. Er zijn tamelijk weinig
vraaggerelateerde gegevens. Daarbij gaat het over de wensen van ouderen, maar
ook over hun vraagpatronen. Er is meer informatie nodig over de graad van
zelfredzaamheid en de welzijnsbeleving. Er is nog geen gevoeligheidsanalyse
uitgevoerd naar de trends- en behoefteramingen uit het SCP-rapport Vraagverkenning.
In welke mate verschuiven de basisgetallen als er tot andere trends of percentages
wordt gekomen? Wellicht kan er ook meer worden gedaan met de optelsom van
de resultaten van de regionale indicatieorganen. Er is dus nog veel te doen
aan gegevensverzameling.Mevrouw Dankers (CDA) vond dat er erg veel in beweging is gekomen,
maar ondanks de vele studies en rapporten miste zij een concreet, actueel
zicht op waar men naar toe gaat, ook financieel. Juist dat integrale zicht
op de hoofdlijnen is essentieel, ook wat betreft de financiële greep
daarop. In dat kader maakte zij zich zorgen over het besturingssysteem en
de budgetteringssystematiek. De Overgangswet is een mijlpaal, maar zorgt ook voor een dilemma. Het
is goed dat de diverse sectoren onder hetzelfde financieringsregime worden
gebracht, maar de AWBZ is helaas steeds meer gaan fungeren als subsidiepot,
doordat veel sectoren te maken hadden met een subsidieplafond. Toen de AWBZ
werd ingevoerd, heeft men kleinschalig werkende instellingen als de gezinszorg
en het kruiswerk wel onder de werkingssfeer van de AWBZ gebracht, maar het
maatschappelijk werk niet. Vijf jaar later hebben zich binnen de gezinszorg
en het kruiswerk allerlei fusies voorgedaan, met als gevolg een enorme schaalvergroting,
met grote kantoren en steeds meer indirecte functies, terwijl het subsidieafhankelijke
maatschappelijk werk zich elk jaar opnieuw moet bewijzen. Dit is het procesmatige
gevolg van bepaalde besluiten over de systematiek, maar de klant ervaart dit
als zorgverschraling. De subsidieafhankelijke zorgsectoren lijden namelijk
onder de krimpende budgetten van de lokale overheden, terwijl in de premiegefinancierde
sectoren, omdat daar wel grenzen aan worden gesteld, steeds meer formatieplaatsen
verhuizen van de directe zorg naar de indirecte functies. Dat gaat ten koste
van de werkomstandigheden, maar ook van de handen aan het bed.Mevrouw Dankers kwam daarom steeds meer tot de overtuiging dat het beter
is om met betrekking tot de besturingsystematiek door te steken naar vraagfinanciering,
in plaats van naar vraagsturing via een aanbodgefinancierd stelsel. Onder
de terminologie van maatwerk, zorgcircuits en sluitende ketens is er al heel
wat jaren gezocht naar een goede oplossing op dit punt, via afstemming en
samenwerking. Dat heeft tot veel initiatieven geleid, bijvoorbeeld op het
punt van de reikwijdte- en zorgvernieuwingsgelden en het open bejaardenwerk.
Er wordt nu geprobeerd om een en ander via de financiering directer te regelen,
binnen de AWBZ en via sluitende circuits en dezelfde structuren. Toch blijven
er zaken fout lopen door dezelfde knelpunten, zoals bureaucratie, procedures
en regels, maar ook door samenwerkingsproblemen en monopoliseringstendensen
bij de aanbieders van zorg. Daar moet wat aan gebeuren, want ook de verzorgingshuizen
stuiten wat dat betreft soms op muren. Ze moeten kiezen tussen volstrekt zelfstandig
wonen of volstrekt intramuraal wonen, vanwege de verschuiving van het wonen
naar het verblijven, maar dan gaan er competentie- en machtsproblemen spelen.
Daarom kan er beter worden gekeken naar de ideale grondslag die onder het
systeem van het persoonsgebonden budget ligt, want dan kan men zelf afstemmen
en coördineren. Dan wordt er ook voorkomen dat er nog een heleboel moet
worden ontwikkeld in het tussengebied tussen volstrekt zelfstandig wonen of
volledig intramuraal wonen. Aan de vraagfinanciering zitten overigens ook
grenzen, maar die hebben vooral te maken met de indicatie van wat mensen aan
hulp en zorg nodig hebben. Mevrouw Dankers was dus voorstander van het zoeken
naar vormen van vraaggefinancierde zorg, persoonlijke budgetten dus. Ook de
flexibilisering moet worden doorgezet.In de verzorgingshuissector is veel specifieke know-how aanwezig, vooral
vanuit de woonfunctie. Toen er echter werd gesproken over marktwerking in
de thuiszorg mochten verzorgingshuizen niet meedoen, terwijl die juist zo
gespecialiseerd zijn in zorg in de thuissituatie. De ouderen voelen zich ook
machteloos. Ze zijn het eens met het gestelde in de beleidsnota's van de staatssecretaris,
maar in het overleg over de regiovisie hebben ze te maken met de professionele
bestuurders van de overheid, de zorgaanbieders en de verzekeraars. Dan komen
ze niet uit de verf. Hetzelfde geldt voor de inbreng van de ouderen op het
punt van de indicatiestelling, want degenen die in het overleg zitten, zijn
vaak vrijwilligers, met bijna geen ondersteuning en slechts zeer bescheiden
subsidies. De cliëntenbeweging is ook nog maar net op gang gekomen. Daarom
was zij heel benieuwd hoe het op dit punt staat bij de ontwikkelingen in de
zorg, maar vooralsnog maakte zij zich daar zorgen over. Mevrouw Dankers vond de opleiding klinische geriatrie heel belangrijk,
gelet op de toenemende vergrijzing. De directie ouderenzorg ondersteunt het
initiatief terzake, maar de directie curatieve zorg houdt dit tegen. Hoe kan
dat? Zit dat in de communicatie?De discussie over het scheiden van wonen en zorg moet worden voortgezet,
al is het moeilijk om die scheiding achteraf aan te brengen. Een en ander
is echter bedoeld als middel om te komen tot maatwerk en zo groot mogelijke
zelfstandigheid van de ouderen. Dat geldt niet alleen voor de zorg, maar ook
voor het wonen. Als de overheid de kerninstrumenten zorg en wonen overeind
wil houden, dan moet het scheidingstraject op lange termijn worden doorgezet.
Wat dat betreft is de conclusie in de brief dat het doorvoeren van die scheiding
in bestaande verzorgingshuizen vooralsnog niet wenselijk is, niet sterk. Deze
is gebaseerd op een onderzoek onder de huidige bewoners, maar zijn er ook
mensen geïnterviewd die vanuit een klassiek verzorgingshuis zijn verhuisd
naar een woonzorgcentrum? Een aantal mensen heeft het daar nu prima naar de
zin! De inkomensderving bedraagt 205 mln., maar afgezet tegen de cijfers van
1997 gaat het om 104 mln. Dat is nog steeds een behoorlijk bedrag, maar deze
kosten kunnen als frictiekosten worden aangemerkt als men op deze weg verder
wil. Ook in dat kader is de flexibilisering van de AWBZ hard nodig. Dat geldt
ook voor het tussengebied en met name de wooncomponent, want de vraag naar
gewone woningen, woningen in complexen met service, beschut wonen, steunpuntpluswonen
en woonzorgcentra neemt flink toe. De vraag die zich daarbij voordoet, is
wie de overdekte gang en de gemeenschapsruimte in de complexen betaalt. Als
dat niet via VROM kan, in de individuele huursubsidie, dan wellicht via de
AWBZ. Als dat ook niet kan, dan moet er een andere oplossing worden gevonden.
Voorts is er meer vraag naar diensten ter ondersteuning van de zelfstandigheid
en meer vraag naar intramurale plekken. De discussie op dit punt moet dus
worden voortgezet, want de stelling dat men of zelfstandig moet blijven wonen
of intramuraal zonder tussenvormen klopt niet. Juist aan die tussenvormen
bestaat grote behoefte. Dat maatwerk is alleen mogelijk door de scheiding.
Daardoor kunnen de kerninstrumentaria van de inkomensondersteuning via de
eigen bijdragen in de zorg en de individuele huursubsidie worden gebruikt
om deze woonvormen ook te realiseren voor mensen met een smalle beurs.Ten slotte vond mevrouw Dankers het ook belangrijk om niet alleen de aanspraken,
maar ook de rechten terzake vast te leggen, met het oog op de wachtlijsten.
Dat kan al doende. Bij de verzorgingshuizen kan er pragmatisch worden gewerkt
door elk huis op zichzelf te bekijken, qua aanpasbaarheid, maar ook gelet
op het wonen en het zorgen. De discussie over de aansturing moet worden voortgezet
aan de hand van de persoonsgebondenbudgetfinanciering. Op die manier wordt
er ook automatisch antwoord gegeven als mensen specifieke vragen hebben, bijvoorbeeld
over het wonen met gelijkgestemden.De heer Meyer (groep-Nijpels) zag het scheiden van wonen en
zorg in het financiële licht van de terugdringing van het aanbod aan
verzorgingsplaatsen, met de mogelijkheid tot substitutie van de verzorging
in een normale woonsituatie. De flexibiliteit van het zorgaanbod speelt daarbij
ook een rol. Er zijn nu problemen met de boekwaarde. Er is sprake van een
DKP-problematiek en er zijn problemen met de financiële belangen van
de NWI's of corporaties. Ook de ombouw of verbouw van de huidige verzorgingshuizen
blijkt zeer kostbaar. Maar handhaven in de huidige toestand of het accepteren
van leegstand is ook niet aantrekkelijk.De diverse mogelijkheden tot het scheiden van wonen en zorg zijn nog niet
voldoende onderkend. Daarnaast is er een welhaast onoverkomelijk tekort aan
betaalbare woonvoorzieningen voor ouderen op korte termijn. Hoe denkt de staatssecretaris
dit op te lossen? Hoezeer de heer Meyer ook achter de zelfstandigheid
van ouderen stond, het overgrote deel van niet alleen de huidige bewoners
van verzorgingshuizen, maar ook degenen die bij indicatie naar een verzorgingshuis
worden verwezen, zijn niet meer gebaat bij een scheiding van wonen en zorg.
De zorgbehoefte, de verpleegbehoefte, is zo groot dat clustering van de huidige
bewoners en de toekomstige noodzakelijk is geworden voor snelle, dus kortehulplijnen
ten behoeve van een op maat gesneden adequate begeleiding en hulpverlening.De reductie van het aantal verzorgingsplaatsen heeft ertoe geleid dat
dit schaarse goed wordt gebruikt voor de meest hulpbehoevende, met alle gevolgen
van dien voor de werkdruk en het aantal medewerkers. De doelstelling van het
scheiden van wonen en zorg, namelijk het zoveel mogelijk stimuleren van het
zelfstandig blijven wonen van ouderen, is niet alleen geaccepteerd, maar wordt
nu steeds meer als een verkregen recht ervaren. Maar het aanbod van extramurale
zorg is nog niet in evenwicht met de vraag. Er moeten meer handen in de zorg
komen en meer financiële bijdragen van het Rijk, maar er moet ook worden
gekeken naar de efficiency en de kostenberekeningen van de organisaties. Ook
moet er druk worden gezet op de bouw van geclusterde woonvoorzieningen, want
die maken kortere hulplijnen mogelijk. De overheden moeten zorgen voor een
efficiënte zorgmogelijkheid, zoals woonvoorzieningen, maar ook voor de
benodigde intramurale voorzieningen. Het ontbreken van een toereikend financieel
kader maakt het onmogelijk om kwalitatief verantwoorde zorg te verstrekken.
Hij pleitte voor langjariger planningen en planningsafspraken met het veld,
met daaraan gekoppeld financieringsmogelijkheden, kabinetsperiodes overstijgend.
Daardoor wordt voorkomen dat er te veel ad hoc wordt gewerkt om binnen een
begrotingsjaar of een kabinetsperiode een bepaald resultaat te bereiken.De heer Meyer betreurde het dat de realisatie van verpleegunits in verzorgingshuizen
zo moeilijk totstandkomt. Er zijn samenwerkingsproblemen tussen bestuur en
management van verpleeghuizen en verzorgingshuizen. Ook de boekwaardeproblematiek
is een hinderpaal. De verbouwkosten binnen een verzorgingshuis, evenals de
aanloopkosten, overstijgen vaak die f 100 000 per plaats, maar hoe
is dat bedrag vastgesteld? Is er ook onderzoek verricht naar de bouwkundige
staat? Worden de eisen van het College van ziekenhuisvoorzieningen aan de
ombouw van etages van verzorgingshuizen tot eventuele verpleegunits ook bekeken?
Er staat in een rapport dat dit college de badkamers in een verzorgingshuis
ten behoeve van een verpleegunit afkeurde, omdat deze twee centimeter in de
lengte te klein waren. Het advies was om de tegels van de wand af te bikken
om zodoende tot het gewenste resultaat te komen. Dat kost ongeveer f 100 000,
maar dat kan nergens worden geclaimd. Het argument was dat het van belang
was dat de vergroting van de sanitaire ruimte niet zou leiden tot een te smalle
toegang tot de beddenkamers. Moet je ophouden met de realisatie van verpleegunits
als je hier niet aan kunt voldoen? Is het mogelijk om verpleegunits te bouwen,
rechtstreeks onder controle van VWS?De heer Meyer signaleerde ook er ruim 150 mln. minder is binnengekomen
aan eigen bijdragen. Hoe wordt deze tegenvaller opgevangen? Hij had met zeer
veel genoegen de brief van het IPO van 6 april 1998 gelezen. Eén vraag
daarin vond hij heel belangrijk: blijven de WBO-overschotten van 1996 bij
de provincies en de grote steden behouden voor de verzorgingshuiszorg? Ook
al biedt de Overgangswet de mogelijkheid daartoe, waarom wordt terzake afgeweken
van de usance bij alle vorige WBO-periodes? Is dat rechtvaardig?Mevrouw Van Blerck-Woerdman (VVD) vond dat de overgang van
de Wet op de bejaardenoorden naar de Overgangswet in het algemeen goed is
verlopen. Het is vooral een technisch en financieel proces geweest, waarbij
een aantal stromen is verlegd in de richting van de AWBZ. Het gaat
er nu om de definitieve omslag te maken naar de toekomst. Wat haar fractie
betreft mag de AWBZ wat kleiner zijn, zo lang verzekerbare en onverzekerbare
zorg goed gescheiden blijven om een en ander betaalbaar te houden. Zij betwijfelde,
ook al zit alles nu in de AWBZ, of de samenwerkingsproblemen daarmee zijn
opgelost en of de schotten zijn opgeheven. Dat heeft echter ook met andere
processen te maken. Die zijn nog lang niet uitgewerkt.Wat betreft de modernisering van de ouderenzorg vond zij dat wat er in
de brief van het IPO staat over de aanwending van de 90 mln. aan extra middelen,
zo snel mogelijk moet worden uitgevoerd. Zij verbaasde zich over het signaal
uit Groningen dat het daar nog lang niet goed is. Zij was erg benieuwd naar
de afspraken over de inzet van de overschotten van de provincies in het kader
van de afwikkeling van de Wet op de bejaardenoorden.Mevrouw Van Blerck betreurde het dat er nog niet zoveel terecht is gekomen
van de realisatie van de verpleegunits. Er zijn nog maar een paar vergunningen
afgegeven, onder andere vanwege bestuurlijke problemen, maar ook door de boekwaardeproblematiek.
Die kwesties moeten worden opgelost.Zij was benieuwd naar de laatste stand van zaken met betrekking tot de
NWI's, met het oog op de DKP-problematiek en die 1 mld. die de commissie-De
Kam destijds heeft opgebracht.Het privacybeleid moet met kracht worden voortgezet. Zij was content met
alle initiatieven in het land terzake. Wat is precies de rol van het Zorgkantoor,
kijkend naar de regiovisie?Toen er ook op het punt van de eigen bijdragen in de thuiszorg sprake
bleek van een tekort, maakte de staatssecretaris een prikkelende opmerking
over de oorzaken. Geldt dit ook voor het tekort in de eigen bijdragen voor
de verzorgingshuizen? In welke mate is de extramuralisering daar debet aan?
Wellicht kunnen ook de gemeenten meer inzicht in het tekort geven, want zij
hebben de eigen bijdragen voor de verzorgingshuizen in het verleden geïnd.Ook mevrouw Van Blerck vond dat de hoge eigen bijdrage bij partneropname
kritisch moet worden bezien, mede omdat het om een vrij kleine groep gaat.
Uit het SCP-rapport blijkt dat de wachtlijsten niet altijd even betrouwbaar
zijn. Daar moet wat aan gebeuren.In het kader van de modernisering van de ouderenzorg worden heel veel
onderzoeken verricht. Zo lang deze niet vertragend werken op de beleidsontwikkeling
kunnen ze zinnig zijn. Als dat wel het geval is, dan moet ermee worden gestopt.Over het scheiden van wonen en zorg moet eerst meer duidelijkheid komen.
Wat de staatssecretaris wil, tendeert gedeeltelijk in de richting van de mogelijkheden
die de VROM-Raad en de RVZ aangeven voor met name bestaande verzorgingshuizen.
De stap van het binnen de AWBZ aanbrengen van onderscheid tussen wonen en
zorg wilde zij niet zo maar laten liggen, want ook zij zag die ontwikkelingen
aankomen. Het gestelde in het Van Loverenrapport over ouderen die in een verzorgingshuis
wonen, dan wel in een thuissituatie verkeren en de criteria die daarbij zijn
gehanteerd, vond zij te strak. Als dat klopt, dan kan bijna niemand meer zelfstandig
wonen. Dat ging haar te ver. Daar moet nog eens naar worden gekeken, ook kijkend
naar het woon/zorgverhaal van de GGZ en dat van de gehandicapten. Daarbij
spelen andere problemen, maar ook op dat punt moet snelheid worden betracht.
Het financiële aspect van het scheiden is uiteraard belangrijk, maar
niet doorslaggevend. Zij wilde eerst alles goed in beeld hebben. De visie
van de VROM-raad en de RVZ op het op korte termijn aanbrengen van onderscheid
binnen de AWBZ en de scheiding op iets langere termijn kan daarbij als leidraad
dienen. Vervolgens kan er een definitieve keuze worden gemaakt, op basis van
de diverse mogelijkheden. Het antwoord van de bewindsliedenDe staatssecretaris van Volksgezondheid, Welzijn en Sportgaf
toe dat er inmiddels een berg aan stukken, rapporten en adviezen is ontstaan,
maar de Kamer wilde nu eenmaal over alles worden geïnformeerd. Dat is
gebeurd.De verzorgingshuizen als sector zijn niet opgeheven. Dit was aan het begin
van deze kabinetsperiode wel het voornemen, maar het is inmiddels duidelijk
geworden dat er naast de verpleeghuizen en het extramurale een beperkte capaciteit
noodzakelijk is voor de heel specifieke functie van de verzorgingshuizen.
Dat is nu staand beleid. Dat laat onverlet dat ook bestaande verzorgingshuizen
bij renovatie kunnen overgaan tot het scheiden van wonen en zorg, zij het
geleidelijker dan eerst de bedoeling was.De gegevens voor de wachtlijsten moeten, in samenwerking met het veld,
inderdaad betrouwbaarder worden. De ingeperkte en straks zelfs geprotocolleerde
indicatiestelling zal daarbij helpen. Op basis daarvan kunnen de gegevens
goed worden vergeleken, zodat er tot betrouwbare wachtlijsten kan worden gekomen.
Met de Woonzorgfederatie is afgesproken om te komen tot een gestandaardiseerd
systeem, op basis waarvan de regionale, onafhankelijke, integrale indicatieorganen
via de invoering van de informatieplicht kunnen komen tot meer transparantie
wat betreft de zorg.Er is sprake geweest van een majeure operatie, waarbij via veel taskforces
en investeringen honderden indicatiestellingen zijn overgegaan naar de regionale
indicatieorganen, onder gemeentelijke regie. Dat is een heel goed resultaat.
Het is inderdaad een technisch proces, maar dat komt door de structuren. Die
moeten een dusdanig stevige basis hebben dat ze bestand zijn tegen datgene
wat eraan komt. Bij de modernisering van de ouderenzorg is de blik namelijk
op de toekomst gericht, want dan krijgt men te maken met een enorme groei,
niet alleen van het budget, maar ook van de vraag. Door de dynamiek in de
samenleving wordt deze sector steeds minder aanbodgestuurd en steeds meer
vraaggestuurd. Dat moet ook, want in de toekomst komen er steeds meer assertieve
ouderen en hoogbejaarden. Voor de vraag wie nog wel zelfstandig kan wonen
in het kader van de scheiding van wonen en zorg en wie gebruik moet maken
van het persoonsgebonden budget zijn geen criteria op te stellen, want dat
is een puur persoonlijke zaak. Niet de overheid maakt uit welke keuze er wordt
gemaakt tussen zorg in natura en het PGB, maar de persoon zelf. Dat kan betekenen
dat een PGB'er een jongere kan zijn, maar ook iemand die al heel oud is.Op een gegeven moment kan blijken dat zelfstandig wonen onmogelijk is
geworden, of dat de zorg in de thuissituatie niet doelmatig genoeg kan worden
geboden. Dan volgt de overgang naar het intramurale circuit. De vraag is dan
wat wel en wat niet kan, maar er is niet alleen sprake van een financiële
afbakening. De individuele spankracht speelt ook een rol. Het ene individu
kan veel gemakkelijker zelfstandig blijven wonen dan het andere, al is er
sprake van ongeveer dezelfde mogelijkheden. In die zin is het allemaal minder
maakbaar dan wel eens wordt gedacht. Daarom is het goed als men een keuzemogelijkheid
heeft tussen al die gedifferentieerde woonvormen, buiten de intramurale setting,
ook op het punt van het PGB.De Ziekenfondsraad heeft met het oog op de realisatie van het financieel
kader van de Overgangswet de begrotingen van de verzorgingshuizen in de provincies
beoordeeld en vastgesteld. De laatste begrotingen, die van Gelderland, zijn
recentelijk vastgesteld. De afrekening moet nog plaatsvinden. De verzorgingshuizen
hebben tot 1 juli a.s. de tijd om hun jaarrekening 1997 in te dienen. Na advies
van de provincie worden deze door de Ziekenfondsraad vastgesteld. De provincies
hebben daar drie maanden voor nodig. Dat wil zeggen dat de Ziekenfondsraad
pas in het laatste kwartaal alle afrekeningen kan beoordelen en vaststellen.
Pas dan ontstaat er helderheid over de daadwerkelijke realisatie
van het financieel kader. De indruk bestaat thans wel dat zich geen overschrijdingen
zullen voordoen. Dat wil zeggen dat het financieel kader waarschijnlijk toereikend
is. De vraag wat er moet gebeuren met een eventueel overschot moet door een
volgend kabinet worden beantwoord.De opbrengst van de eigen bijdragen voor 1997 is tegengevallen. Het lijkt
erop dat de verzorgingshuizen momenteel minder bewoners hebben dan destijds
is geschat, dat het gemiddelde inkomen is gedaald – mensen met een ruimere
beurs zoeken blijkbaar naar eigen mogelijkheden – en dat de extramuralisatie
een rol speelt. De raming van de afschaffing van de vermogenstoets is waarschijnlijk
wel redelijk goed ingeschat. Er is zelfs van uitgegaan dat ook ouderen met
een hoger inkomen door die afschaffing in verzorgingshuizen terecht zouden
komen, maar dat is kennelijk niet gebeurd. De Ziekenfondsraad is inmiddels
om nadere gegevens gevraagd. Zodra die beschikbaar komen, krijgt de Kamer
ze toegestuurd. Het tekort, veroorzaakt door deze lagere opbrengst, is afgedekt
via de afspraken die het kabinet in het kader van de Voorjaarsnota heeft gemaakt.
Dit wordt niet vertaald in bezuinigingen op de verzorgingshuizen. Het misverstand
in het veld dat er de afgelopen jaren wel is bezuinigd, wilde de staatssecretaris
daarmee ook wegnemen, want er is op de ouderensector niet bezuinigd. Voor
de verzorgingshuizen en verpleeghuizen is er zelfs 1,2 mld. bijgekomen.Het idee van de verpleegunits is destijds enthousiast onthaald, want daardoor
konden delen van verzorgingshuizen die eigenlijk moesten inkrimpen, overeind
worden gehouden. Voorts hoefden mensen met een indicatie voor een verpleeghuis
niet te worden overgeplant. Ook de privacy in verpleeghuizen is daarbij van
belang. Door renovatie en uitbreiding van de verpleeghuiscapaciteit zullen
er op termijn alleen nog maar een- en tweebedskamers in verpleeghuizen zijn.
Daar is ook al een begin mee gemaakt. De verpleegunits zouden daar een onderdeel
van vormen. Uiteindelijk moeten er 3000 bedden in verpleegunits worden gerealiseerd.
Door de huidige problemen met de investeringskosten per plaats zijn er vooralsnog
slechts 550 bedden gehonoreerd. De boekwaarde van ongeveer f 100 000
als bovengrens voor het realiseren van een verpleegunitbed in een bestaand
verzorgingshuis heeft te maken met het feit dat de kwaliteit daarvan iets
achterblijft bij een bed in een echt verpleeghuis, want de aanspraak op AWBZ-verpleeghuiszorg
is gerelateerd aan bepaalde kwaliteitseisen. Dat is terecht, want mensen die
verpleeghuiszorg nodig hebben, hebben een indicatie die om die kwaliteit vraagt.
De investering in een verpleeghuisbed bedraagt ongeveer f 120 000.
De boekwaardegrens voor een verpleegunitbed ligt iets lager. Een onredelijke
verhouding daartussen zou terugslaan op de exploitatie van de units. Dus moet
de boekwaarde daarvan naar beneden. Er is berekend dat een boekwaarde van
ongeveer f 100 000 per bed redelijk is. Het restant van de noodzakelijke
extra kosten wordt incidenteel weggewerkt, zodat dit geen gevolgen voor de
exploitatie heeft. Daar komt bij dat, als de boekwaarde van een verpleegunitbed
hoger zou uitvallen dan de investering voor een bed in een nieuw verpleeghuis,
het de vraag is of het nog wel de moeite waard is om een verpleegunit te realiseren,
want een hogere resterende boekwaarde gaat ten koste van de exploitatie.Mevrouw Vliegenthart (PvdA) gaf aan dat de investering van
f 50 000 in een unitbed moet worden vergeleken met de investering
van f 120 000 voor een nieuwe plaats. Als nieuwere verzorgingshuizen
zo'n unit willen bouwen, dan komen ze al gauw boven de boekwaardegrens van
f 100 000 uit. Dat kan niet. Oudere voorzieningen zouden er misschien
onder kunnen blijven, maar dan is een dergelijke investering misschien niet
rendabel. Wellicht is het beter om die f 50 000 strak te normeren,
onder het gelijktijdig minder strak hanteren van de boekwaardegrens. Anders doet zich de vraag voor hoe de onrendabele top van de boekwaarde wordt
weggefinancierd.De staatssecretaris antwoordde dat, omdat het een eenmalige
aftopping betreft, zij heeft toegestaan dat de provincies de onrendabele boekwaarde,
met het oog op het openhouden van de resterende verzorgingshuiscapaciteit,
aftoppen met een deel van de 90 mln. van de motie-Wallage. Voor de volgende
jaren wordt dat bedrag weer ingezet voor de zaken, waarvoor het is bedoeld.
In de brief van het IPO staat dat, als men van deze mogelijkheid gebruik maakt,
ongeveer 4000 plaatsen aan intra- en extramurale 24-uurs verzorgingshuiszorg
kunnen worden gecreëerd, naast de 550 unitbedden, als onderdeel van de
3000 unitbedden. Een groot deel van deze bedden, waarvoor de boekwaardeproblematiek
niet speelt – het staatje met het precieze aantal wordt de Kamer begin
volgende week toegestuurd – is al opgenomen in de bouwprioriteiten 1997–2000.
In veel gevallen is de boekwaarde overigens al eerder uit de provinciale reserves
afgetopt, tot het maximum dat is toegestaan. Er is ook nog sprake van initiatieven
die nog niet bij VWS zijn aangemeld, maar die zitten wel in het aantal van
3000. Het financiële plaatje daarvan is nog niet in zicht.De staatssecretaris herhaalde haar reactie terzake bij de behandeling
van de Overgangswet in 1996, namelijk dat als de overschotten 1996 al waren
gepland voor dit soort zaken, men deze daarvoor mag aanwenden. Op basis van
de Overgangswet mag het restant echter niet meer worden aangewend. Dat moet
terug naar de algemene middelen. De uiteindelijke afrekening strekt ertoe
dat, als het geld niet wordt weggezet naar de doelen, waarvoor het bestemd
is, het terugkomt naar de rijksoverheid. Volgens artikel 28 van de Overgangswet
verzorgingshuizen kan aan de overschotten, als bedoeld in artikel 16b, tweede
lid van de WBO, na de intrekking daarvan geen bestemming meer worden gegeven.
Artikel 28 is één van de bepalingen over de overgang van de
WBO naar de Overgangswet. Deze bepaling houdt in dat de WBO van toepassing
blijft op de afwikkeling van ingevolge die wet verleende uitkeringen en subsidies,
met een aantal modificaties. De verplichte terugvordering vanaf het tijdstip
van het intrekken van de WBO sluit daarbij echter uit dat de provincies en
de grote gemeenten aan de na het tijdstip van 1 januari 1997 pas bestaande
uitkeringsoverschotten 1996 alsnog een bestemming in het plan 1997–2000
kunnen geven. Het was haar een lief ding waard geweest als dat wel mogelijk
was geweest, maar op basis van de wet kan zij daar als bestuurder geen toestemming
voor geven. Dat wil dus zeggen dat zij de desbetreffende gelden moet terugvorderen.
Een flink deel van de 3000 bedden is overigens al ingezet binnen de maximum
boekwaarde.Desgevraagd wees zij erop dat provincies die ervoor hebben gekozen om
de boekwaarde af te toppen met een bedrag dat er niet is, namelijk met de
overschotten die niet beschikbaar zijn, daarvoor eenmalig een deel van die
90 mln. zullen moeten gebruiken. Als ze dat niet doen, dan worden de units
dus niet gerealiseerd. Veel provincies hebben het geld dat nodig is om de
boekwaarde eenmalig af te toppen, al ingezet. Een klein deel van de provincies
heeft dat niet gedaan, omdat men rekende op een budget op basis van de overschotten,
dat er wettelijk dus niet is. Dat wil zeggen dat een provincie als Utrecht
pas een jaar later kan overgaan tot de extramuralisering van de 24-uurszorg,
want men heeft het geld eenmalig nodig voor de aftopping. Over deze kwestie
is al bestuurlijk overleg met de provincies geweest. Daarbij is aangegeven
dat er op basis van de vigerende Overgangswet niet mag worden gewerkt met
een budget dat er wettelijk niet is. De provincies hebben dus twee mogelijkheden.
Of ze realiseren de verpleegunits door per definitie onder die maximaal toegestane
f 100 000 te blijven, of ze gebruiken een deel van de middelen,
eigenlijk bedoeld voor de extramuralisering, voor de eenmalige aftopping.
Daar komt bij dat een flink deel van de 90 mln. pas in de loop van dit jaar kan worden ingezet. Dat betekent dat het kasverschil in 1998 ook kan
worden ingezet voor de aftopping. Het was haar in ieder geval onmogelijk om
een deel van de 90 mln., die eigenlijk moet worden ingezet voor de aftopping
van de units, op een andere manier op tafel te krijgen.De staatssecretaris wees er voorts op dat zij in eerste instantie met
de provincies had afgesproken dat de verpleegunits per bed een boekwaarde
zouden hebben van maximaal f 100 000. Als men daar overheen zou
gaan, dan zou een en ander met eigen middelen moeten worden afgetopt, tot
die f 100 000. Anders zouden het te dure verpleegunitplaatsen worden.
Vervolgens hebben de provincies plannen ingeleverd, waarbij is uitgegaan van
een veel hogere boekwaarde. Vanaf de inwerkingtreding van de Overgangswet
had zij echter in de richting van de provincies aangegeven dat dit wettelijk
niet kan. Zij had zelfs de bovengrens van de boekwaarde gemeld. Uiteraard
bleef de staatssecretaris te allen tijde bereid om mee te bezien hoe ervoor
kan worden gezorgd dat zoveel er mogelijk verpleegunits worden gerealiseerd,
maar zij hechtte eraan dat de diverse verantwoordelijkheden blijven liggen
waar ze horen te liggen. De uitvoering van een en ander geschiedt weliswaar
door de Ziekenfondsraad, maar de provincies hebben de verantwoordelijkheid
om met een goed plan te komen. Dat plan moet passen binnen de financiële
randvoorwaarden. Dat geldt ook voor de verpleegunits.Het gestelde over een afgewezen vergunning voor een verpleegunit, omdat
de badkamers te smal waren, klopt niet. Het ging namelijk niet over 2 centimeter,
maar over 70 centimeter. Het desbetreffende advies van het College voor ziekenhuisvoorzieningen
is overigens ook niet gevolgd. VWS heeft de vergunning toch verleend.Een coulanceregeling op het punt van de lage eigen bijdrage voor de partneropname
is niet mogelijk, want dan zou zij aanlopen tegen het gestelde door de heer
Van Boxtel dat mensen naar status niet mogen worden gediscrimineerd. Desondanks
was de staatssecretaris al een tijd van mening dat er in ieder geval voor
schrijnende situaties een oplossing moet komen, want er moet sprake blijven
van een redelijk inkomensniveau voor het doen van de normale uitgaven. Dat
inkomen moet minstens op bijstandsniveau zitten. De Kamer krijgt daar vóór
15 mei bericht over, zodat een eventuele oplossing per 1 juli a.s. van kracht
kan worden.De staatssecretaris merkte over de gegevensverzameling op dat de zorgsector
zo langzamerhand wel ontgonnen is. Er is veel onderzocht, maar er moest ook
veel worden onderzocht om te komen tot een structuur, leidend tot een grotere
transparantie in de zorg. De regiovisie van de provincies is een zwaarwegend,
doch geen bindend advies. Het Zorgkantoor is één van de partijen
die over de regiovisie mee praten. Voorts heeft het Zorgkantoor in het kader
van de AWBZ een eigenstandige rol op het punt van de wettelijk geregelde beslissingsbevoegdheid,
los van wat de provincies willen. In die zin is er afhankelijkheid over en
weer. Het coördinatieprobleem op dit punt moet zijn opgelost als de verzorgingshuizen
als aanspraak in de AWBZ zitten.De inzet van 65 mln. ten behoeve van meer handen aan het bed in de verzorgingshuizen
leidt tot ongeveer 1300 fte's met een 36-urige werkweek. In de verpleeghuizen
leidt dit bedrag tot ongeveer 1000 fte's, omdat die wat duurder zijn. Vervolgens
is er nog 15 mln. beschikbaar voor de kop op de zorg voor verpleeghuisgeïndiceerden
buiten het verpleeghuis. Deze bedragen vormen het begin van het traject om
meer handen aan het bed te krijgen, want dit is nog lang niet genoeg om de
werkdruk uit te bannen. Dit heeft ook een relatie met de arbeidsmarkt, want
er moet worden geprobeerd om door imagoverbetering aantrekkelijk te blijven
voor de mensen die in deze sector komen werken. Hierover wordt al overleg
gevoerd met werkgevers en werknemers, want afgezien van de CAO-problematiek
is er wat deze kwestie betreft een heel traject mogelijk. Zo kunnen er ook
meer allochtonen worden aangetrokken. De ervaringen met de Melkertbanen
zijn buitengewoon gunstig. Er is geen quotering voor de verzorgingshuizen.
Die is afgeschaft om Melkertbanen ook aantrekkelijk te maken voor verzorgingshuizen.Het tekort aan geriaters betreft vooral een opleidingsprobleem. Er is
geen relatie met het aantal toegestane plaatsen in ziekenhuizen. Op het departement
bestaat er geen verschil van mening tussen de diverse directies. De opleiding
moet in eerste instantie worden verzorgd door het opleidingsorgaan voor medisch
specialisten, maar dat duurt inderdaad te lang. Op dat punt is een extra impuls
nodig. De staatssecretaris stemde in dat kader in met het noodplan van de
Nederlandse vereniging voor geriatrie. Momenteel was zij bezig met het opstellen
van de beleidsarme begroting voor 1999, maar zij sprak de hoop uit dat erin
zou kunnen worden voorzien dat dit noodplan kan worden gerealiseerd.Zij was zeer te spreken over de samenwerking met de staatssecretaris van
Volkshuisvesting, Ruimtelijke Ordening en Milieubeheer, de heer Tommel, op
het punt van de scheiding van wonen en zorg. Er is en wordt eensgezind opgetrokken.
De staatssecretaris was dit traject in fases begonnen in de absolute overtuiging
dat het scheiden van wonen en zorg met groot elan zou kunnen worden doorgevoerd.
Op basis van nadere inzichten, onderbouwd door rapporten die zijn opgesteld
tijdens de twee fases, was zij echter tot de overtuiging gekomen dat een rigoureuze
scheiding in alle verzorgingshuizen geen goede weg is. Het principe op zichzelf
hing zij nog steeds aan, zij wilde de scheiding nog steeds doorvoeren –
daar wordt ook mee verder gegaan – maar voor de bestaande intramurale
capaciteit van de verzorgingshuizen vond zij het beter om een geleidelijk
en een op-maattraject in te zetten. De extramuralisering, zoals die wordt
voortgezet, is ook gewoon scheiden van wonen en zorg. De afgesproken fases
worden afgerond. Vervolgens komt er een definitieve reactie.Het binnen de AWBZ maken van onderscheid tussen wonen en zorg, op advies
van de VROM-raad en de RVZ, is al bekeken. De staatssecretaris zou de Kamer
nog melden in welk stuk dit te vinden is. Deze kwestie heeft nadelen, bijvoorbeeld
op het punt van de administratieve rompslomp, maar ook voordelen, want er
is dan sprake van een soort voorportaal voor een betere besluitvorming per
instelling. Met het oog op het transparant maken van de zorg leek het haar
zinnig om via een paar pilotprojecten te bezien wat dit in de praktijk betekent.
De mogelijkheid van het maken van onderscheid zal dus worden beproefd, zonder
dat dit direct over de gehele linie wordt ingevuld. Dat is in lijn met het
beleid, zoals dat de afgelopen jaren is ingezet, in lijn met het verzoek aan
de Ziekenfondsraad om alvast vijf experimenten vorm te geven en in lijn met
het kijken naar de consequenties als een verzorgingshuis bij renovatie besluit
om over te gaan tot een scheiding van wonen en zorg. Ook zij vond de financiële
argumenten belangrijk, maar niet doorslaggevend. In die zin zag zij dit als
verbreding van een en ander en zeker niet als een koerswijziging. Ten slotte
gaf zij aan dat het kabinet door wil gaan met de scheiding van wonen en zorg,
op basis van een geleidelijk proces, waarbij via de extramuralisering zoveel
mogelijk impulsen worden gegeven aan alle tussengebieden, rekening houdend
met het welzijn. Dat is één van de redenen van het traject van
regionale onafhankelijke indicatieorganen. De WVG is nodig voor de aanpassing
van de woningen, maar daarnaast moeten allerlei welzijnsvoorzieningen op gemeentelijk
gebied worden ingevuld.De staatssecretaris van Volkshuisvesting, Ruimtelijke Ordening en
Milieubeheer vond ook dat men zo langzamerhand is uitgestudeerd als
het om de sector van de ouderen gaat. Het is nu meer een kwestie van het bijhouden
van de ontwikkelingen, want de parameters zijn bekend.Er wordt inmiddels ook op een andere wijze omgegaan met geldvragen. Een
paar jaar geleden stonden VROM en VWS wat dit betreft met de rug naar
elkaar toe, maar dat is over. De centrale vraag is nu wat er moet worden betaald.
Vervolgens wordt er bekeken hoe een en ander wordt gefinancierd. Die vorm
van samenwerking sprak hem zeer aan. Maatschappelijk gezien, is dat ook veel
productiever.Dit project is weliswaar begonnen met als doel het scheiden van wonen
en zorg, maar in werkelijkheid gaat het erom deze zaken bij elkaar te brengen.
Dat vergt goede samenwerking. In het meest kwetsbare deel van de ouderenhuisvesting
ben je, als je zelfstandig woont – dat doet 92% van de ouderen boven
de 65 jaar – aangewezen op een zo goed mogelijke afstemming van wonen
en zorg, intramuraal, maar ook extramuraal. Voor degenen die zelfstandig wonen,
is er vooral sprake van een organisatieprobleem, in de zin van: wie levert
wat? De grote opgave is om dat bij elkaar te brengen.Er is al behoorlijk wat gedaan. In de praktijk bleek bijvoorbeeld dat
slechts 50% van de voor ouderen geschikte woningen aan ouderen werd toegewezen,
ondanks de steeds toenemende vraag. Inmiddels doen de gemeenten daar wat aan.
Sinds juli vorig jaar worden alle nieuwbouwwoningen verplicht aanpasbaar gebouwd.
Er worden dus steeds meer woningen gebouwd die voor ouderen toegankelijk zijn.
In het verleden gebeurde dit op vrijwillige basis en dus onvoldoende. Ook
in financiële zin is er veel gebeurd. De staatssecretaris wees daarbij
op de WVG. Voorts is er een eenmalige bijdrage van 27 mln. ter beschikking
gesteld voor de afronding van de liftenregeling. Er is ook een opplusovereenkomst
afgesloten. Daarmee is een bedrag van 16,5 mln. gemoeid. Er is ook nog een
flink bedrag in het Gemeentefonds gestort, bedoeld voor ouderenhuisvesting.
De woonomgeving vormt nog wel een probleem. Woningen kunnen zeer goed toegankelijk
worden gemaakt, maar over de woonomgeving moet nog meer worden overlegd met
de gemeenten. Daarbij gaat het onder andere om zaken als veiligheid, leefbaarheid
en openbaar vervoer.De huursubsidie voor ouderen is ook aanzienlijk verbeterd. Daar wordt
ook steeds meer gebruik van gemaakt. Gemiddeld gaat het om ongeveer f 2500
per jaar per woning. De huursubsidie vormt een essentieel onderdeel bij ouderenhuisvesting.
Hoe de voorzieningen ook worden verdeeld, dit instrument, benodigd voor de
betaalbaarheid ervan, is een eerste voorwaarde.Desgevraagd, gaf de staatssecretaris aan dat het bedrag voor de opplusprogramma's
een stimulans is om dit soort ontwikkelingen meer vaart te geven, want het
is natuurlijk niet voldoende. Het is de bedoeling om dit proces in de bestaande
voorraad daarmee op gang te brengen.Een woonzorgstimuleringsfonds is bedoeld om een aantal nieuwe initiatieven
op gang te brengen, vooral in de categorie geclusterd wonen, omdat die nog
niet zo ontwikkeld is. In de toekomst zag hij die categorie als de vervanging
van de intramurale zorg, bedoeld voor mensen die veel zorg nodig hebben. Het
is handig als in die nieuwe woonvorm de benodigde zorg bij elkaar zit. Via
dit fonds kan deze woonvorm in financiële zin op gang worden gebracht.
Daar komt bij dat ook voor deze woonvorm huursubsidie kan worden aangevraagd,
want dat is in de nieuwe Huursubsidiewet mogelijk gemaakt. Op het criterium
van het zelfstandig wonen kan in de nieuwe Huursubsidiewet een uitzondering
worden gemaakt. De wet hoeft ook niet te worden aangepast, want het nee-tenzijgestelde
is vooral bedoeld om oneigenlijk gebruik tegen te gaan.Desgevraagd, erkende hij dat een aantal projecten, afhankelijk van de
vorm, in de zin van de Huursubsidiewet onder de noemer «onzelfstandige
woonruimte» kan worden geplaatst, maar hij zegde toe dat daar niet te
stringent mee zal worden omgegaan. Als zich terzake een probleem voordoet,
dan moet er wellicht aan de wet worden gesleuteld, maar vooralsnog kon hij
met de huidige wet goed uit de voeten.Er is voorts een heldere verdeling gemaakt tussen de huursubsidie en de
AWBZ, al speelt de AWBZ slechts een kleine rol bij deze woonvorm. De grote klap zit in de huursubsidie. De normale kosten van de woning,
zoals bijvoorbeeld de gang, horen bij de woning. Deze komen terug in de huur.
Zaken die betrekking hebben op de zorg, zoals een kamer voor de fysiotherapeut,
worden geregeld vanuit de zorg. De mensen betalen zelf voor de recreatieruimte,
of ze nu wel of niet zelfstandig wonen. De verhuurder regelt dit via de servicekosten,
maar deze tellen gelimiteerd mee voor de huursubsidie. Naarmate het duurder
wordt, betalen de mensen dus meer. In veel gevallen betalen de corporaties
het onrendabele deel van de voorzieningen overigens zelf, maar als de dure
gemeenschappelijke ruimte via de servicekosten toch tot hoge lasten leidt,
dan zou je daar misschien iets aan kunnen doen. Daar hebben de VROM-raad en
de RVZ al op geduid. Het knelpunt zit echter niet zozeer in de toedeling,
maar in het omgaan met service, niet in de zin van bouwkundige voorzieningen,
maar in zaken als: wie haalt de boodschappen voor die mensen? In een verzorgingshuis
is dat geregeld, maar bij geclusterd wonen woon je zelfstandig. Dan wordt
het servicepakket belangrijk. Dat houdt in dat dit een dure woonvorm is, door
de extra kosten. In de toekomst wordt dit toch een belangrijke woonvorm, want
maatschappelijk gezien, is het een groeimarkt.Een voorziening als een woonzorgstimuleringsfonds is weliswaar een tijdelijke
oplossing, maar hij prefereerde een structurele regeling, want er is sprake
van structurele extra kosten. Het is veel beter, als zich een probleem voordoet,
om dat meteen via de systematiek op te lossen. Als dit via het woonzorgstimuleringsfonds
wordt geregeld, dan is dat een sigaar uit eigen doos, want de voeding van
het fonds moet uit de zorg en het volkshuisvestingsbudget komen. Daar schiet
je niets mee op. Daarom is een structurele oplossing met extra geld het beste.
Hij zou niet weten waar hij het geld vandaan moet halen als dat uit het huidige
budget moet komen. Met VWS en de gemeenten is afgesproken om te bekijken,
aan de hand van concrete voorbeelden, over welke bedragen en voorzieningen
het gaat. Zodra daar meer over bekend is, zou hij daarover rapporteren. Voorts
wees hij erop dat het momenteel nog over een vrij klein marktsegment gaat.
Er is relatief dus niet zoveel geld mee gemoeid.Het NWI-project verloopt volgens schema. Hij hoopte de circulaire over
het beleid terzake en de uitgangspunten nog vóór de zomer te
kunnen versturen. In de rijksbegroting is een bedrag voor deze operatie gereserveerd.
Het gaat eerst om de afkoop van subsidies. Als dat is gebeurd, dan volgt sanering.
Daarna moet er in principe een financieel gezonde situatie zijn ontstaan.
Essentieel is echter of het op basis van de huurprijs vervolgens mogelijk
is om een gezonde situatie te houden. Dat wil zeggen dat er tot in lengte
van jaren een goede exploitatie mogelijk moet zijn. Probleem daarbij is dat
de NWI's nooit hebben gereserveerd voor onderhoud, want dat mochten ze niet.
Het is de bedoeling om dit in kaart te brengen en vervolgens op te lossen.
Hij kon nog niets zeggen over de route, want er zijn keuzes mogelijk. Het
kan met een bedrag ineens, maar ook via de uiteindelijk te betalen huurprijs.Desgevraagd, gaf de staatssecretaris ten slotte toe dat het overleg zich
tot nu toe een beetje in het verborgene heeft afgespeeld, maar dat komt vooral,
omdat er sprake is van veel financieel-technische kwesties. Het bedrag van
1 mld. speelt hierbij geen rol. Voor de afkoop van de subsidies zijn parameters
vastgesteld. De uitkomst daarvan is uit te rekenen. Hij deed daarover geen
nadere mededelingen, gelet op het onderhandelingstraject waarvan nu sprake
is. Als hij wel een bedrag zou noemen, dan zou dat zijn onderhandelingspositie
verzwakken. Hij ging ervan uit dat er een afdoende bedrag is geraamd, maar
er is nog wel sprake van een risico. Stel dat een NWI het gebouw overdoet
aan een corporatie. Dan loop je de kans dat dit niet meer te exploiteren is,
omdat het uit de zorg is gehaald. Dat kan niet. Ook daarover
wordt nog overlegd. De staatssecretaris ging ervan uit dat er vóór
de zomer een oplossing wordt gevonden. De voorzitter van de commissie,Van NieuwenhovenDe griffier van de commissie,Teunissen XNoot1Samenstelling: Leden: Lansink (CDA), Schutte (GPV), Van Nieuwenhoven (PvdA),
voorzitter, Van der Heijden (CDA), ondervoorzitter, Van Heemskerck Pillis-Duvekot
(VVD), M. M. H. Kamp (VVD), Doelman-Pel (CDA), Swildens-Rozendaal
(PvdA), Vliegenthart (PvdA), Mulder-van Dam (CDA), Middel (PvdA), Leerkes
(Unie 55+), Nijpels-Hezemans (groep-Nijpels), Fermina (D66), Oedayraj Singh
Varma (GroenLinks), Dankers (CDA), Marijnissen (SP), Essers (VVD), Oudkerk
(PvdA), Cherribi (VVD), Sterk (PvdA), Van Boxtel (D66), Van Vliet (D66), Van
Blerck-Woerdman (VVD), Wessels (D66).Plv. leden: Heeringa (CDA), Van der Vlies (SGP), Lilipaly (PvdA), Meijer
(CDA), Rijpstra (VVD), Voûte-Droste (VVD), Smits (CDA), Dijksma (PvdA),
Koenders (PvdA), Beinema (CDA), M. M. van der Burg (PvdA), Rouvoet
(RPF), Meyer (groep-Nijpels), Van Waning (D66), Sipkes (GroenLinks), G. de
Jong (CDA), Passtoors (VVD), Apostolou (PvdA), J. M. de Vries (VVD),
Noorman-den Uyl (PvdA), Bremmer (CDA), Bakker (D66), Hoogervorst (VVD), Van
den Bos (D66). 
 
 Naar boven

 

Directe linkKopieer de link naar uw clipboard 

https://zoek.officielebekendmakingen.nl/kst-24333-40.html

Sluit modaal

 

Disclaimer
De hier aangeboden pdf-bestanden van het Staatsblad, Staatscourant, Tractatenblad, provinciaal blad, gemeenteblad, waterschapsblad en blad gemeenschappelijke regeling vormen de formele bekendmakingen in de zin van de Bekendmakingswet en de Rijkswet goedkeuring en bekendmaking verdragen voor zover ze na 1 juli 2009 zijn uitgegeven. Voor pdf-publicaties van vóór deze datum geldt dat alleen de in papieren vorm uitgegeven bladen formele status hebben; de hier aangeboden elektronische versies daarvan worden bij wijze van service aangeboden.

 

Over deze website
Contact
English
Help
Zoeken

Informatie hergebruiken
Privacy en cookies
Toegankelijkheid
Sitemap
Kwetsbaarheid melden

Open data
Linked Data Overheid
PUC Open Data

MijnOverheid.nl
Rijksoverheid.nl
Ondernemersplein.nl
Werkenbijdeoverheid.nl