Jaaroverzicht Zorg 1998; Lijst van vragen en antwoorden
Staten-Generaal — Kamerstuk 
Datum: 2014-07-11 00:00:00.000000
Rechtsgebied: Wetgeving


(function (window, document, dataLayerName, id) {
 window[dataLayerName] = window[dataLayerName] || [], window[dataLayerName].push({ start: (new Date).getTime(), event: "stg.start" }); var scripts = document.getElementsByTagName('script')[0], tags = document.createElement('script');
 function stgCreateCookie(a, b, c) { var d = ""; if (c) { var e = new Date; e.setTime(e.getTime() + 24 * c * 60 * 60 * 1e3), d = "; expires=" + e.toUTCString() } document.cookie = a + "=" + b + d + "; path=/; Secure" }
 var isStgDebug = (window.location.href.match("stg_debug") || document.cookie.match("stg_debug")) && !window.location.href.match("stg_disable_debug"); stgCreateCookie("stg_debug", isStgDebug ? 1 : "", isStgDebug ? 14 : -1);
 var qP = []; dataLayerName !== "dataLayer" && qP.push("data_layer_name=" + dataLayerName), qP.push("use_secure_cookies"), isStgDebug && qP.push("stg_debug"); var qPString = qP.length > 0 ? ("?" + qP.join("&")) : "";
 tags.async = !0, tags.src = "https://koop.piwik.pro/containers/" + id + ".js" + qPString, scripts.parentNode.insertBefore(tags, scripts);
 !function (a, n, i) { a[n] = a[n] || {}; for (var c = 0; c < i.length; c++)!function (i) { a[n][i] = a[n][i] || {}, a[n][i].api = a[n][i].api || function () { var a = [].slice.call(arguments, 0); "string" == typeof a[0] && window[dataLayerName].push({ event: n + "." + i + ":" + a[0], parameters: [].slice.call(arguments, 1) }) } }(i[c]) }(window, "ppms", ["tm", "cm"]);
 })(window, document, 'dataLayer', 'f8b9eee5-8d9c-4ea1-abd5-83e174f29813');
 
 
 
Direct naar content
Navigatie
Contextinformatie
Publicatie
Acties
Inhoudsopgave
Gerelateerde informatie

Menu

U bent nu hier: 
Publicaties
Officiële publicaties

Inloggen

Primaire navigatie

Andere sites binnen Overheid.nl
Home
Uitgebreid zoeken
Mijn abonnementen
Help

Andere sites binnen Overheid.nl

Berichten over uw Buurt
Zoals vergunningen, bouwplannen en lokale regelgeving.

Rondom uw woonadres
Rondom een zelfgekozen adres

Dienstverlening
Zoals belastingen, uitkeringen en subsidies.

Naar dienstverlening

Beleid & regelgeving
Officiële publicaties van de overheid.

Naar beleid & regelgeving

Contactgegevens overheden
Adressen en contactpersonen van overheidsorganisaties.

Naar overheidsorganisaties

 
 
 
U bent hier:

Home

Kamerstuk 25604, nr. 5

 
 
 

Kamerstuk

Datum publicatie
Organisatie
Vergaderjaar
Dossier- en ondernummer

30-10-1997

Tweede Kamer der Staten-Generaal

1997-1998

25604 nr. 5

 

 

 
 
 Toon meer van: Inhoudsopgave
 
 

 
 AanhefLichaamOndertekeningLichaam1234567891011121314151617181920212223242526272829303132333435363738394041424344454647484950515253545556575859Totaal uitgaven zorgsector JOZ 1998 60616263646566676869707172737475767778798081828384858687888990919293949596979899100101102103104105106107108109110111112113114115116117118119120121122123124125126Uitgaven gehandicaptenzorg JOZ 1998 127128129130131132133134135136137138139140141142143144145146147148149150151152153154155156Uitgaven ouderenzorg JOZ 1998 157158159160Uitgaven thuiszorg JOZ 1998 161162163164165166167168169170171172173174175176177178179180181182183184185186187188189190191192193Volumegevolgen exploitatie 1997 tot en met 2004 Nominale gevolgen exploitatie 194195196197198199200201202203204205206207208209210211212213214215216217218219
 

 
 
 Toon meer van: Extra informatie
 
 

 
 

Informatie over publicatie

 

 

 
 Toon meer van: Gerelateerd
 
 

 
 Publicaties in kamerdossier

Kamerdossier 25604Toon alle publicaties in het hoofddossier

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Publicaties referendum

 

 

 

 

 

Authentieke versie (PDF)
bestandsgrootte: 192 Kb

Informatie

Gerelateerd

Printen

Delen

 
 
 
25 604Jaaroverzicht Zorg 1998nr. 5LIJST VAN VRAGEN EN ANTWOORDENVastgesteld 24 oktober 1997De vaste commissie voor Volksgezondheid, Welzijn en Sport1 heeft over het Jaaroverzicht Zorg 1998 de navolgende lijst van vragen
opgesteld.De antwoorden zijn eveneens in dit verslag opgenomen.De voorzitter van de commissie,Van NieuwenhovenDe griffier van de commissie,Teunissen1Waarom is niet besloten het toegestane groeipercentage van 1,3% structureel
substantieel te verhogen, nu in het regeerakkoord zelf een ontsnappingsclausule
is ingebouwd en bovendien de realisatiecijfers structureel fors hoger uitkomen?
Hoe verklaart u het structureel verschil tussen raming en realisatie, en op
welke wijze kan een verdere verschraling van zorg en toenemende wachtlijsten
worden voorkomen? (blz. 9)Het huidige regeerakkoord komt wat betreft de zorgsector in de kern er
op neer dat er, naast de 1,3% volumegroei, een strak programma van volumebeheersing
en kostenbeperking werd ontworpen. Een speciale taskforce heeft in 1995 aan
het kabinet voorstellen gedaan, die met de Kamers zijn besproken bij de behandeling
van het FOZ 1996. Een volgend element in het verlengde van het regeerakkoord
is dat er voldoende ruimte moet zijn voor noodzakelijke volumegroei. In het
regeerakkoord is ook voorzien dat zich een situatie kan voordoen waarin de
toegestane groei, ondanks een strak programma van volumebeheersing en kostenbeperking,
niet voldoende blijkt te zijn. De in het regeerakkoord aangegeven formule
is geen onwrikbare norm. Het kabinet heeft in deze regeerperiode ieder jaar
zorgvuldig afgewogen wat wel kan en wat niet kan.Uit het JOZ 1997 bleek dat in de jaren 1995 t/m 1998 zich zowel in de
realisatie als in de raming overschrijdingen (volume en nominaal) voordoen.
Een van de oorzaken daarvan is dat het programma van volumebeheersende- en
kostenbeperkende maatregelen eerst in de loop van 1996 tot implementatie is
gekomen.Zoals uit het JOZ 1998 blijkt, doen zich ten opzichte van het JOZ 1997
geen nieuwe overschrijdingen voor. Wel heeft het kabinet geconstateerd dat
binnen enkele sectoren van de gezondheidszorg het niet mogelijk blijkt binnen
het volumegroeipercentage van 1,3% aan het toenemende beroep op zorg tegemoet
te komen. Het kabinet heeft daarom besloten tot extra volumegroei in met name
de caresectoren. Een deel van de benodigde middelen voor deze extra intensiveringen
is gevonden door volumebeheersende en kostenbeperkende maatregelen.Het kabinet meent hiermee ook voor 1998 een beleidslijn voort te zetten
die zowel naar de letter als naar de geest in het regeerakkoord is vastgelegd. 2Hoe is de uitspraak van de minister met betrekking tot de voorziene
groei van het budget met 2% tijdens een radio-interview in april jl. te rijmen
met een daadwerkelijke en feitelijke groei in 1998 van gemiddeld 1,5%? (blz.
9)De totale overschrijding van de zorguitgaven ten opzichte van het Budgettair
Kader Zorg bedraagt in 1998 f 685,9 mln (zie tabel 1.1 van het JOZ 1998).
Daarvan is circa f 400 mln toe te rekenen aan volumeoverschrijdingen,
hetgeen gelijk staat aan circa 0,7%. Dit percentage gevoegd bij de 1,3% groei
geeft een totale groei van 2% in 1998.Dit percentage is echter alleen gericht op 1998.Ook in 1997 overschrijden de zorguitgaven het Budgettair Kader Zorg met
f 533,5 waarvan circa f 250 mln volume. Vandaar dat de volumegroei
1998 ten opzichte van 1997, rekening houdend met de genoemde f 250 mln,
uitkomt op circa 1,5%.In dit verband verwijs ik ook naar mijn brief aan de Tweede Kamer van
1 oktober 1997, waarin ik naar aanleiding van de Algemene Politieke Beschouwingen
onder meer nader in ga op de groei van de zorguitgaven. 3Hoe beoordeelt u een toegestane gemiddelde groei van gemiddeld 1,5%
in relatie tot de benodigde groei van 2,4% tot 2,6%, zoals uiteengezet in
de Volksgezondheid Toekomst Verkenning 1997 van het RIVM, Gezondheidszorg
in Tel 4 van de Nederlandse Zorgfederatie en het Treek manifest? Kan inhoudelijk
worden onderbouwd waarom door de regering niet is gekozen voor de in bedoelde
rapporten als benodigd geachte intensivering en de keuze is gemaakt voor gemiddeld
1,5%? (blz. 9)In het RIVM-rapport, Volksgezondheid Toekomstverkenning 1997, wordt de
totale volumegroei in de zorgsector onderscheiden in groei als gevolg van
demografische factoren enerzijds en groei als gevolg van overige factoren
anderzijds. Tot de overige factoren behoren epidemiologische veranderingen,
medisch technologische ontwikkelingen, veranderingen in de organisatie van
de zorg en veranderd vraaggedrag.De door het RIVM verwachte demografische gevoeligheid van de volumegroei
bedraagt circa 1% per jaar. Dit spoort met de resultaten van andere studies
waarin ook een dergelijk onderscheid naar groeifactoren wordt gemaakt, bijvoorbeeld
de Generatie-rekeningen van het CPB (1997).Met betrekking tot de overige factoren die bijdragen tot volumegroei in
de zorgsector worden uiteenlopende percentages genoemd tot circa 2% per jaar.
Demografische groei is «onontkoombaar», de groei als gevolg van
de overige factoren wordt mede beïnvloed door keuzes bij het gebruiken
van nieuwe technologieën, nieuwe medicijnen etcetera. Dit deel van de
volumegroei is dus beïnvloedbaar door beleid.De keuzes van de regering zijn gebaseerd op de afspraken gemaakt in het
regeerakkoord van september 1994. Hierin is voor de volumegroei van de zorguitgaven
een bovengrens van maximaal 1,3% per jaar vastgelegd. Daartoe is een strak
programma van volumebeheersing en kostenbeperking ontworpen: het doel was
en is via methoden van bekostiging te prikkelen tot optimale aanwending van
middelen en niet benodigde financiële ruimte weg te halen. Zoals in het
JOZ 1998 nog eens is vermeld betekent deze taakstelling een forse inspanning
(pag. 9).In het regeerakkoord is ook voorzien dat zich situaties kunnen voordoen
waarin de toegestane groei, ondanks volumebeperking en kostenbeheersing, onvoldoende
is. Een aantal malen heeft het kabinet daarom besloten om extra geld in te
zetten voor het oplossen van specifieke knelpunten zoals nieuwe geneesmiddelen
voor mensen met multiple sclerose en de onaanvaardbaar lange wachtlijsten.
Hierdoor werd de bovengrens voor de zorguitgaven iets ruimer en resulteert
in deze kabinetsperiode, met het hiervoor genoemde kostenbeheersingsprogramma,
een gemiddelde jaarlijkse volumegroei van 1,5% in de periode 1994–1998.Het kabinet wil niet vooruitlopen op beslissingen over de volumegroei
van de zorg die bij het volgend regeerakkoord gemaakt zullen worden. Het kabinet
gaat er wel van uit dat de gegevens uit de VTV-1997 daarbij een belangrijke
rol zullen spelen.4Kan naar de diverse sectoren worden aangegeven welk deel van de voorziene
intensivering van gemiddeld 1,5% structureel en welk deel incidenteel van
karakter is; zowel procentueel als absoluut? (blz. 9)Een samenvatting van de voorziene intensivering van 1,5% volumegroei in
1998 is in het JOZ 1998 gegeven in tabel 1.3. Een nadere detaillering wordt
gegeven in Bijlage B1, tabellen B1.2, B1.4 tot en met B1.7.Daaruit blijkt dat de volumegroei van totaal f 1 131 mln structureel
is. Ook het bedrag van de maatregelen van f 238 mln is, met twee kanttekeningen,
structureel. Ten eerste is, onder verwijzing naar tabel B1.2 van Bijlage
B1 van het JOZ 1998, de maatregel «invoering eigen bijdrage laag tarief
in het eerste jaarverblijf APZ en PAAZ» in 1998 geraamd op f 20
mln en structureel vanaf 1999 geraamd op f 40 mln. Daar staat tegenover
dat de in tabel B1.2 genoemde maatregel «terugvordering teveel verstrekte
subsidie» incidenteel is voor 1998.Ten tweede is de geraamde opbrengst in verband met de aanpak van bonussen
en kortingen apothekers, in 1998 geraamd op f 100 mln, vanaf 1999 structureel
geraamd op f 150 mln. Het verschil van f 50 mln tussen incidenteel
en structureel, is binnen het JOZ opgevangen door een verwachte bouwvertraging
in 1998 (zie ook tabel B1.1 van Bijlage B1 in het JOZ 1998).5Wordt met «incrementele aanpassingen» bedoeld dat het
regeerakkoord voor wat betreft de wet op de Convergentie niet is uitgevoerd?
(blz. 10)Het kabinet is van mening dat het stelsel van ziektekostenverzekeringen
op dit moment meer is gediend met een geleidelijke aanpassing van het bestaande
systeem in plaats van met de invoering van een ingrijpende structurele wijziging
van dat stelsel. De te nemen maatregelen dienen evenwel te passen in het streven
van de regering de verschillende verzekeringssectoren op elkaar af te stemmen.
De convergentie-gedachte is derhalve niet van de baan. De lijn hiervoor is
aangegeven in de brief van 1 september 1995 betreffende kostenbeheersing in
de zorgsector (Kamerstukken II 1994/95, 24 124, nr. 18).6Welk specifiek beleid, in en buiten de medische zorg, wordt bedoeld
voor het bereiken van specifieke groepen met verhoogde gezondheidsproblematiek?
(blz. 14)Met specifiek beleid buiten de medische zorg wordt bedoeld het zogenaamde
facetbeleid ofwel intersectoraal beleid. Dit is preventiebeleid dat zich richt
op beïnvloeding van determinanten van gezondheid buiten het zorgsysteem
zoals woonomstandigheden, werkgelegenheid of leefmilieu. Met dit beleid beoog
ik onder meer, in overleg met collega-ministers, de gezondheid van mensen
die systematisch een slechtere gezondheid hebben, te bevorderen. Concreet
gaat het om mensen in een maatschappelijke achterstandssituatie (zoals mensen
met geen of weinig opleiding) of mensen met een al bestaande gezondheidsachterstand
(zoals chronisch zieken). Naast het onderhouden van de nodige bilaterale contacten
met andere ministeries om vroegtijdig betrokken te kunnen zijn bij beleidsvoornemens
met een effect op gezondheid, kan ik de Netherlands School of Public Health
verzoeken een gezondheidseffectscreening van voorgenomen beleid uit te voeren.7Welke onnodige drempels en belemmeringen tot betere samenwerking
tussen instellingen en organisaties worden bedoeld? (blz. 14)Naar aanleiding van de vraag aan te geven welke onnodige drempels en belemmeringen
tot samenwerking worden bedoeld, is allereerst aan de orde het feit dat de
bekostigingssystematiek niet altijd de samenwerking bevordert. De instelling
ontvangt geld voor de zorg die door de betreffende instelling dient te worden
geleverd. Samenwerking, die ook inhoudt financiële samenwerking, is lang
niet altijd eenvoudig te realiseren. De afgelopen jaren hebben wij verschillende
stappen ondernomen om de samenhang te verbeteren. Voorbeelden zijn het flexibiliseren
van de AWBZ maar ook flexizorg in het kader van de Ziekenfondswet. Hierbij
doen zich wel een aantal bestuurlijke en financiële dilemma's voor. Het zomaar samen laten lopen van uit verschillende bronnen gefinancierde
zorg mag niet in strijd komen met de aanspraken van verzekerden of met de
transparantie van de financiering. Anders gezegd, duidelijk moet blijven voor
welk doel de middelen bestemd zijn.Het feit dat op grond van het Regeerakkoord voor het eerste en het tweede
compartiment verschillende sturingsmodellen bestaan kan ook de samenwerking
belemmeren. In de AWBZ is immers sprake van een strakke aanbodbeheersing,
terwijl in het tweede compartiment een belangrijke sturende rol voor verzekeraars
is weggelegd.Soms komt het voor dat instellingen geen interesse voor samenwerking hebben.
Samenwerking kan ook een bedreiging vormen, indien de ene instelling er in
feite alleen maar op uit is de andere over te nemen. Denk bijvoorbeeld aan
de thuiszorg waarvoor niet alleen de oorspronkelijke aanbieders belangstelling
hebben. Ook andere aanbieders, zoals ziekenhuizen, verpleeghuizen of verzorgingshuizen
tonen belangstelling voor uitbreiding van hun activiteiten buiten de muren.
Als er vervolgens geen gezamenlijk belang is, kan dit leiden tot een moeizame
samenwerking.De samenwerking tussen ziekenhuizen, verpleeghuizen, verzorgingshuizen
en thuiszorginstellingen bevindt zich soms op het raakvlak tussen AWBZ en
Ziekenfondswet. De consequentie is dat de financiering gescheiden dient te
blijven. Ook de inzet van flexizorgmiddelen door ziekenfondsen en aanbieders
verloopt niet steeds vlekkeloos. Een oplossing voor dit probleem, dat in zekere
zin inherent is aan het compartimentenmodel, is niet snel te vinden. Overhevelen
van zorg van uit het ene naar het andere compartiment lost dit probleem als
zodanig niet op. Immers, dan ontstaan weer nieuwe grenzen. Met het voorgaande
hebben wij enkele voorbeelden gegeven die duidelijk hebben gemaakt dat het
in zekere zin gaat om het dilemma tussen enerzijds de wens en de noodzaak
om financiering en regelgeving zo duidelijk en transparant mogelijk te doen
zijn en anderzijds de belangrijke beleidsdoelstelling van een goede en doelmatige
samenwerking.8Welke onredelijke verschillen in toegang tot bepaalde verzekeringen
voor mensen die in een vergelijkbare inkomenspositie verkeren, worden bedoeld?
(blz. 14)Gedoeld wordt op de verzekeringssituatie van bijvoorbeeld zelfstandigen
en alimentatiegerechtigen met een laag inkomen die niet beschikken over een
rechtsgeldige titel voor ziekenfondsverzekering. Zelfs indien hun inkomen
veel lager is dan de loongrens ZFW, blijven deze personen aangewezen op een
veelal dure particuliere ziektekostenverzekering, terwijl deze personen maatschappelijk
gezien dezelfde sociale bescherming behoeven als de kring van verzekerden
ingevolge de Ziekenfondswet. Tegelijkertijd komt het voor dat personen op
grond van één inkomensbestanddeel ziekenfondsverzekerd zijn,
terwijl hun totale inkomen de loongrens ZFW ver te boven gaat. Deze situatie
betreft bijvoorbeeld een ANW-gerechtigde met een hoog pensioen van de overleden
partner.9Kan worden aangegeven in hoeverre welzijn onder de langdurige onverzekerbare
risico's valt, en derhalve bekostigd dient te worden uit de AWBZ? (blz. 15)Bij de totstandkoming van de AWBZ is nadrukkelijk beoogd onder de reikwijdte
van deze wet ook te brengen de maatschappelijke dienstverlening. In artikel
6, waar is geregeld op welke soort zorgaanspraken de AWBZ betrekking
heeft, is dat ook expliciet geregeld. Maatschappelijke dienstverlening en
welzijn zijn aanduidingen die geheel of nagenoeg geheel met elkaar overeenstemmen.
Uiteraard betekent deze aanduiding niet dat alle vormen van maatschappelijke
dienstverlening als zorgaanspraak in het kader van de AWBZ dient te worden
geregeld. Zoals tot op heden altijd het geval is geweest, wordt hierover telkens
wanneer dat aan de orde is, expliciet besloten. Als hoofdcriterium is vaak
gehanteerd het feit dat sprake is van een duidelijke samenhang tussen in de
AWBZ geregelde zorg en vormen van maatschappelijke dienstverlening, waarbij
ook mogelijke substitutie aan de orde is. Recentelijk was dat nog aan de orde
bij de verzorgingshuizen en – in het overleg over zorg-op-maat –
over de sociaal pedagogische diensten. Aangezien de AWBZ een dergelijk criterium
niet wettelijk regelt, laat de AWBZ toe dat regering en parlement telkens
afzonderlijk daarover besluiten. 10Hoe lang zal het beleid nog gebaseerd worden op de fictie van de
marktwerking in de zorg? (blz. 15)Het is natuurlijk maar net hoe je marktwerking interpreteert, of je tot
de conclusie moet komen dat marktwerking een fictie is of niet. Als je marktwerking
in de gezondheidszorg interpreteert als een volledig vrije markt waar aanbieders
en vragers vrij van elke regelgeving hun gang kunnen gaan, dan is dit wat
ons betreft inderdaad een fictie. Maar heb je het over het verleggen van accenten
in sturingsverantwoordelijkheden van de overheid naar het veld, het inbouwen
van meer prikkels voor een doelmatige en patiëntgerichte ordening van
de zorg door middel van het introduceren van competitieve elementen, zoals
wij willen, dan zal marktwerking wat ons betreft geen fictie blijken te zijn.Tenslotte zijn er terreinen waar een meer klassieke marktwerking wenselijk
is: de genees- en hulpmiddelensector en een aantal facilitaire diensten (bijvoorbeeld
inkoop).Wij zien dan ook geen aanleiding om ons beleid in deze te wijzigen. 11Is ondertussen door de minister een verantwoorde financiële
dekking gevonden voor het bedrag van f 45 mln als onderdeel van de in
de motie (25 600, nr. 9) gevraagde f 90 mln, nu de minister van
Financiën tijdens de algemene financiële beschouwingen op 1 oktober
jl. heeft gezegd «dat hij deze zaak met vreugde aan mevrouw Borst overlaat»?
Heeft een en ander gevolgen voor de door de Kamer verlangde f 90 mln?Komt het extra bedrag van f 90 mln bovenop het bedrag van f 65
mln voor verzorgingshuizen, en wordt het laatstgenoemde bedrag op eenzelfde
wijze belegd als de gevraagde gelden in genoemde motie? (blz. 16)Voor het resterende gedeelte van het door de Kamer in de motie gevraagde
bedrag is nog geen financiële dekking gevonden. Dat houdt in dat er op
dit moment f 45 mln extra middelen voor verzorgingshuizen beschikbaar
is. Over de wijze van inzet van deze extra middelen is nog geen beslissing
genomen. Dit bedrag komt boven op de reeds toegezegde bedrag van f 65
mln ten behoeve van meer handen aan het bed. Voor de verdeling van de f 65
mln wordt verwezen naar het antwoord op vraag 155. 12Welk bedrag aan extra middelen is exact beschikbaar ten behoeve van
meer handen aan het bed, verdeeld over de diverse sectoren, en aan welke aantallen
instroom van verzorgend personeel moet hierbij worden gedacht? Is de verwachting
gerechtvaardigd dat de beschikbare financiële middelen in
1998 ook daadwerkelijk op deze wijze zullen worden belegd? Zo neen, wat gebeurt
alsdan met het bedrag van de onderschrijding? (blz. 16)In totaal is f 190 mln beschikbaar om in 1998 ingezet te worden (f 80
mln verpleeghuizen, f 65 mln verzorgingshuizen en f 45 mln in de
gehandicaptenzorg) teneinde te komen tot meer verzorgend personeel («meer
handen aan het bed»). Dit houdt in een instroom van ruw geschat 3000
fte's. Rekening houdend met de deeltijdfactor zal het dan om circa 4500 à
5000 personen gaan. Door afspraken met de betreffende sectoren zal erop worden
toegezien dat de bedragen binnen de reguliere bekostigingssystematiek ook
feitelijk voor het beoogde doel worden aangewend. 13Wat zijn de mogelijkheden van een systeem dat voorcalculatorisch
uitgaat van MEV met nacalculatie op basis van de consumentenprijsindex (CPI)
van de CBS, onder andere door COTG geadviseerd? (blz. 16)In beginsel is het mogelijk om uit te gaan van een systeem dat voorcalculatorisch
uitgaat van de prijsramingen in de MEV, met nacalculatie op basis van de consumentenprijsindex
(CPI) van het CBS. Echter, aan deze systematiek is een groot nadeel verbonden.
Wat betreft de voorcalculatie is van belang de afspraak tussen de werkgevers
in de zorgsector en VWS over de wijze van presentatie van de omvang van de
overheidsbijdrage in de arbeidskostenontwikkeling. Ik hecht eraan dat voor
de voorcalculatie ten aanzien van de loon- en prijsaanpassing wordt uitgegaan
van een door de overheid vast te stellen percentage (voor een uitgebreide
toelichting zie vraag 205).Wat betreft de keuze van het prijsindexcijfer geldt dat ik van mening
ben dat als basis voor de prijsbijstelling dient te worden uitgegaan van de
ontwikkeling van het prijspeil particuliere consumptie. De reden hiervoor
is gelegen in het feit dat met het voorgestelde nominale beleid wordt beoogd
risico's van overschrijdingen te beperken. Relevant in dit kader is dat in
het kabinet is afgesproken om waar mogelijk de besluitvorming over de collectieve
financiën op elkaar af te stemmen. Die afstemming betreft ten eerste
de momenten waarop de besluitvorming plaatsvindt over de begrotingsvoorbereiding
en -uitvoering. Afgesproken is de besluitvorming te concentreren op één
hoofdmoment i.c. april/mei. Expliciete doelstelling van het kabinet is om
zo min mogelijk bijstellingen na dit moment te laten verwerken. In dit verband
wijs ik erop dat er in het jaar t geen aanpassing van het BKZ voor het jaar
t meer plaatsvindt op grond van de prijs van het BBP, na verwerking in het
CEP.Ten tweede de informatie op basis waarvan besluiten worden genomen. Macro-economische
factoren, waaronder de nominale ontwikkeling worden gebaseerd op het CEP.
Ten derde betreft de afstemming de wijze waarop overigens gewerkt wordt.Eén van die overige zaken die interdepartementaal wordt afgestemd
betreft de te verwerken nominale ontwikkeling. Daarvoor geldt al de nodige
jaren dat Financiën – op grond van de regels voor de budgetdiscipline –
aan alle departementen voorschrijft dat de relevante materiële uitgaven
dienen te worden geïndexeerd met de prijs particuliere consumptie (de
consumptieprijs). 14Kan worden aangegeven welk bedrag in 1997 bestemd was voor koopkrachtreparatie
eigen betaling ZFW? (blz. 16) In 1997 was een bedrag van f 165 mln bestemd ter compensatie van
het koopkrachtverlies dat bepaalde groepen ZFW-verzekerden ondervinden als
gevolg van het eigenbijdragensysteem in de ZFW. 15Bij het vinden van bedragen ter dekking van intensiveringen worden
vier beperkingen op het gebied van, meestal noodzakelijke, zorg genoemd en
één in een verlaging van beheerskosten. Vind u dit juist? Zijn
er geen besparingen in de zorgsector te bereiken die niet direct de zorg voor
mensen betreffen? (blz. 17)De in het JOZ 1998 aangekondigde maatregelen zijn tot stand gekomen via
zorgvuldige afweging. Een essentieel criterium daarbij was dat de maatregelen
niet de directe zorg aan mensen zullen aantasten. De maatregelen die op pagina
17 van het JOZ 1998 worden genoemd (en die nader worden toegelicht in bijlage
B1 op pagina's 195 en 196) voldoen naar mijn mening aan dat criterium:– de korting op het macrokader tandheelkundige zorg (wettelijk deel)
zal worden ingevuld door een korting op het clustertarief, en heeft daarmee
geen effect op het voor de ZFW-verzekerde beschikbare zorgvolume;– de verscherping van de indicatiestelling zittend ziekenvervoer
beoogt – door middel van een scherpere indicatieomschrijving –
het onnodig gebruik van het sterk stijgende ziekenvervoer tegen te gaan;– de invoering van een pakketbeperkende maatregel bij de logopedie
ligt in het verlengde van het Regeerakkoord, waarin is aangekondigd aan de
hand van de trechter van Dunning te komen tot een onderscheid in noodzakelijke,
effectieve en efficiënte zorg enerzijds en zorg waarvoor de burger zelf
verantwoordelijk is anderzijds;– de invoering van een eigen bijdrage in APZ en PAAZ, waarmee wordt
beoogd de bestaande verschillen in het eigen-bijdrageregime in de AWBZ-sectoren
op te heffen, betekent een verschuiving in de financiering, en heeft dus geen
effect op de budgetten van de instellingen en daarmee evenmin op het beschikbare
zorgaanbod. 16Wanneer zal de rapportage omtrent de honoreringsstructuur van apothekers
naar verwachting worden uitgebracht, en kunnen de uitkomsten van bedoeld rapport
gevolgen hebben voor de maatregelen gericht op de aanpak van kortingen en
bonussen? (blz. 17)Ik heb toegezegd dat ik de rapportage voor het kerstreces aan de Kamer
zal zenden. De rapportage zal betrekking hebben op de taak en rol van de apotheker.
In het verlengde daarvan zullen in grote lijnen de consequenties voor de honorering
worden aangegeven. Dit kan inderdaad gevolgen hebben voor de verdere aanpak
van kortingen en bonussen. 17Kan inzicht worden gegeven in de harmonisatieregelingen eigen bijdragen
bij APZ-en en PAAZ-en, alsmede in de opbouw van de verwachte opbrengst van
f 20 mln in 1998 en f 40 mln structureel? Is de eigen bijdrage ingegeven
door het besparingsmotief? zoja, hoe valt dit te rijmen met het stimuleren
van kort verblijf? (blz. 17)Met ingang van 1 juli 1998 ben ik voornemens een eigen bijdrage in te
voeren vanaf de dag van opname in het psychiatrisch ziekenhuis en de psychiatrische
afdeling van een algemeen ziekenhuis. De keuze om hiertoe over te gaan is
gelegen in de verdergaande harmonisering, waarmee per 1 januari 1997 al een
aanvang is gemaakt. De geestelijke gezondheidszorg is tot op heden de enige
sector waarin in het eerste jaar van opname geen eigen bijdrage wordt geheven. Ik acht een invoering in het eerste jaar psychiatrie gerechtvaardigd,
omdat voor opname in alle andere AWBZ-instellingen wel een bijdrage geheven
wordt. Het APZ en de Paaz zijn daar een uitzondering op. Deze situatie is
historisch gegroeid. Per 1 januari 1989 is het eerste jaar psychiatrie en
de opname in een psychiatrische afdeling van een algemeen ziekenhuis overgeheveld
van de Ziekenfondswet naar de AWBZ. Onder het ziekenfondswetregime werd geen
eigen bijdrage geheven. Deze systematiek is destijds onder de AWBZ gehandhaafd.Per 1 januari 1997 is het systeem van eigen bijdragen in de AWBZ vergaand
geharmoniseerd. Per 1 juli 1998 zal een nog verdergaande harmonisatie worden
doorgevoerd door in het apz en de paaz eveneens een bijdrage te gaan heffen.Gekozen is voor de invoering van de zogenaamde lage eigen bijdrage, van
f 1085 per maand, gedurende het eerste jaar. Na het wachtjaar wordt,
afhankelijk van de persoonlijk omstandigheden van de verzekerden, de hoge
bijdrage dan wel de lage bijdrage geheven. De hoge bijdrage bedraagt maximaal
f 3150 per maand, afhankelijk van het inkomen. Wat dit betreft bestaat
er dus geen verschil met de huidige heffing van de eigen bijdragen in de geestelijke
gezondheidszorg.De psychiatrie vormt wat het wachtjaar betreft nog een uitzondering op
de andere sectoren in de AWBZ, omdat in andere instellingen al na een half
jaar de hoge bijdrage in rekening gebracht wordt. In verpleeghuizen wordt
op basis van de indicatie van de verzekerde bepaald of de lage dan wel de
hoge bijdrage in rekening zal worden gebracht, zodat zelfs een wachttijd van
minder dan een half jaar kan gelden. De regeling voor de psychiatrie is derhalve
ook per 1 juli 1998 gunstiger dan voor de andere AWBZ-instellingen. De reden
hiervoor is dat over het algemeen pas na een jaar duidelijk wordt of de verzekerde
met een psychiatrisch ziektebeeld duurzaam in het psychiatrisch ziekenhuis
zal moeten verblijven.De opbouw van de verwachte opbrengst van f 20 mln in 1998 en f 40
mln structureel is gebaseerd op de volgende uitgangspunten:– APZ-capaciteit: 22 000 bedden– PAAZ-capaciteit: 2 000 bedden– een bezettingspercentage van 90%– een verhouding kort-langdurend in het APZ van 40:60– een gemiddelde eigen bijdrage APZ van f 300 per maand– een gemiddelde eigen bijdrage PAAZ van f 500 per maand– invoering per 1 juli 1998De eigen bijdrage is zowel ingegeven door het besparingsmotief, als gebaseerd
op het motief van medefinanciering. Ik ben van mening dat het redelijk is
om van de patiënt te vragen om mee te betalen aan de kosten van de AWBZ
op het moment dat daarvan gebruik wordt gemaakt. 18Wordt in tabel 1.3 rekening gehouden met de ontwikkeling van bouw
en de exploitatiegevolgen? (blz. 18)Ja. Voor de bouw wordt dit uitgewerkt in bijlage A2 bij het JOZ 1998. 19Kan worden aangegeven wat onder de categorie «overig»
verstaan moet worden in tabel 1.3? (blz. 18)Tabel 1.3 van het JOZ beoogt een samenvatting te geven van de belangrijkste
mutaties (volumegroei, maatregelen en nominaal) die er toe leiden dat de zorguitgaven
1998 (f 66,4 miljard) met f 2,5 miljard toenemen ten opzichte van
de zorguitgaven 1997 (f 63,9 miljard). Het saldo, in tabel 1.3 aangeduid
met «overig», is de optelsom van alle andere mutaties.
Deze mutaties zijn per sector toegelicht in de B10 tabellen van het JOZ 1998.Aan de hand van een tweetal voorbeelden zal ik dit adstrueren.Het kabinet heeft besloten de aanspraak op gebitsprothesen weer op te
nemen in het wettelijk verzekerde pakket. Zoals uit B10 tabel nr. 4.02 Hulpmiddelen
op pagina 275 van het JOZ 1998 blijkt is hiervoor in 1997 een bedrag van f 170
mln opgenomen en vanaf 1998 een bedrag van f 145 mln. Per saldo bedraagt
de mutatie 1998 ten opzichte van 1997 f 25 mln negatief. Deze mutatie
vormt onderdeel van de post «overig» van tabel 1.3 van het JOZ
1998.Het kabinet heeft besloten om in 1997 f 50 mln beschikbaar te stellen
voor wachtlijsten in de cure (zie tabellen B10 nrs. 3.16, 3.17 en 5.09). Aangezien
hiervoor in 1998 geen bedrag is geraamd, bedraagt de mutatie ten opzichte
van 1997 f 50 mln negatief. Ook deze mutatie vormt onderdeel van de post
«overig». Naast de genoemde twee voorbeelden gaat het om zeer
veel andere mutaties, hetgeen het ondoenlijk maakt daarvan in dit antwoord
een resumé te geven. De B10 tabellen beogen immers die toelichting
te geven. 20Hoe sluit de 0.9% groei voor curatieve somatische zorg in tabel 1.3
aan bij de 1,3% in tabel 3.1? (blz. 18)De 0,9% volumegroei voor curatieve somatische zorg in tabel 1.3 in één
van de componenten die er toe leiden dat de zorguitgaven 1998 in deze sector
in 1998 met 1,3% toenemen ten opzichte van 1997.Zoals in het antwoord op vraag 19 is aangegeven zijn er meer mutaties
in het JOZ 1998 opgenomen. Voor de curatieve somatische zorg zijn deze verantwoord
en toegelicht in de B10-tabellen nrs. 3.01 tot en met 3.22. In totaal leiden
deze mutaties tot 0,4% extra groei in 1998 ten opzichte van 1997. 21Is de capaciteitsuitbreiding WZV nieuw, of maakt deze reeds deel
uit van de bouwprioriteitenlijst? (blz. 18)De capaciteitsuitbreiding die via WZV-vergunningen of via subsidieregelingen
wordt gerealiseerd is inderdaad opgenomen in de bouwprioriteiten. 22Is door verschillende onafhankelijke onderzoeken (VTV, Kosten van
ziekten in Nederland, gezondheidszorg in tel 4, geen mythe maar werkelijkheid,
Treekmanifest) voldoende aangetoond dat een volumegroei van 1,3 of 1,5% onvoldoende
is om in de noodzakelijke behoefte aan zorg te voorzien? (blz. 18)Het kabinet heeft in de afgelopen periode een fors ombuigingsprogramma
uitgevoerd om gemiddeld op een groeipercentage van 1,5% uit te komen. De genoemde
onderzoeken tonen daarom terecht aan dat een gemiddelde jaarlijkse volumegroei
van 1,3 of 1,5% onvoldoende is om zonder nader ingrijpen in de noodzakelijke
behoefte aan zorg te voorzien. 23Is het oordeel juist dat voor het jaar 1998 bovenop de eerder aangekondigde
f 50 mln geen extra financiële middelen worden vrijgemaakt voor
het wegwerken van de wachtlijsten in de curatieve sector? Zo neen, welke overwegingen
liggen aan deze beleidskeuze ten grondslag? (blz. 19) Het is juist dat er voor het jaar 1998 bovenop de eerder aangekondigde
f 50 mln geen extra financiële middelen worden vrijgemaakt voor
het wegwerken van de wachtlijsten in de curatieve zorg. Wel zal er in 1998
«overloop» kunnen plaatshebben van in 1997 niet bestede gelden
uit de «f 50 mln-pot». De oplossing van het wachtlijstprobleem
moet vooral komen van structurele maatregelen (zie mijn notitie d.d. 17-12-1996,
kamerstuknr. 25 170 en mijn brief van 18-6-1997, kenmerk CSZ/ZT/979320).
De f 50 mln was dan ook bedoeld voor een éénmalige inhaalslag. 24Kan worden bevestigd dat er een relatie bestaat tussen het bestaan
van forse wachtlijsten in de curatieve sector en een verhoging van de werkdruk
van de huisartsen? (blz. 19)Dat wachtlijsten in de curatieve sector bestaan is algemeen bekend. Eind
december 1996 is door het kabinet f 50 mln beschikbaar gesteld om de
onaanvaardbare wachtlijsten eenmalig weg te werken. Voorwaarden voor het toekennen
van de extra middelen waren voor de organisaties onder andere zorgdragen voor
uniforme registraties, eenduidige indicatiestelling en overzicht van wachtlijsten
van verwijzers. Deze gegevens zullen dan meer helderheid geven in het bestaan
en ontstaan van de wachtlijsten.Thans heb ik geen aanwijzingen dat er een verband zou kunnen worden gelegd
tussen het bestaan van wachtlijsten in de curatieve sector en een verhoging
van werkdruk van de huisartsen. De wachtlijsten betreffen vooral ingrepen
die de huisarts niet zelf kan uitvoeren en waarvoor een harde indicatie geldt. 25Kan het bedrag van f 243 mln aan extra volumegroei in de gehandicaptenzorg
worden gespecificeerd? Zou daarvan f 36 mln worden ingezet voor meer
handen aan het bed, zodanig dat samen met de daarop gerichte interne substitutie
dagbehandelingsactiviteiten voor de zwaarste categorieën verstandelijk
gehandicapten kunnen worden uitgebreid? Kan worden aangegeven welk deel van
de bedoelde f 36 mln daadwerkelijk «nieuw geld» is? (blz.
19)Het bedrag is opgebouwd uit f 100 mln voor de aanpak van de wachtlijsten,
uit f 45 mln voor intensivering en kwaliteitsverbetering, uit f 93
mln capaciteitsuitbreiding WZV, en uit f 5 mln voor specifieke knelpunten.
Daarnaast is f 10 mln geïntensiveerd in 1998 waarvoor dekking is
gevonden door middel van een sectorale herschikking.Een onderdeel van de bovengenoemde f 45 mln is een bedrag van f 36
mln, met name bestemd voor de uitbreiding van de dagbesteding in de intramurale
zorg (zie ook blz. 82 van het JOZ 1998)Deze f 36 mln betreft in zijn totaliteit «nieuw geld». 26Kan worden bevestigd dat, zoals blijkt uit een landelijke peiling
in opdracht van de Nederlandse Vereniging van Ziekenhuizen, voor het wegwerken
van wachtlijsten eenmalig een bedrag van f 432 mln noodzakelijk is, en
f 125 mln extra structureel? Zo neen, welke bedragen acht de regering
alsdan zelf noodzakelijk? (blz. 19)Het bedrag van f 432 mln is de resultante van berekeningen die door
het CBS zijn gemaakt inzake de gelden die benodigd zijn voor het wegwerken
van de bestaande wachtlijsten. Het bedrag van f 125 mln is een berekening
van de NVZ. Bij beide berekeningen is, zo blijkt uit nadere informatie van
de zijde van de NVZ, uitgegaan van bepaalde berekeningen en vooronderstellingen,
die ik niet kan delen. Zo zijn er vergoedingsbedragen gehanteerd, die aanmerkelijk
afwijken van de bedragen die aan de ziekenhuizen zijn toegekend ten laste
van het voor 1997 beschikbare bedrag voor wachtlijsten ad f 50 mln. 27Kan het bedrag voor nominale ontwikkelingen worden uitgesplitst per
sector naar arbeidsvoorwaarden, nominale component bouw en prijsontwikkeling?
(blz. 19)Technisch is het mogelijk om het op bladzijde 18 genoemde bedrag voor
nominale ontwikkelingen te splitsen in de gevraagde componenten. Echter, om
niet op voorhand de speelruimte over de arbeidsvoorwaarden te beperken, is
ervoor gekozen om voor ramingsjaren de post nominale ontwikkelingen niet nader
te specificeren. Zodra de arbeidsvoorwaardenonderhandelingen tussen werkgevers
en werknemers zijn afgerond wordt de loon- en prijsbijstelling over de verschillende
sectoren verdeeld. Daarbij wordt ook de verdeling over de verschillende componenten
toegelicht in bijlage B10. Zie ook het antwoord op vraag 205. 28Worden besparingsverliezen als volumegroei aangemerkt (b.v. in de
GGZ)? (blz. 19)Hoewel besparingsverliezen kunnen worden getypeerd als een volumemutatie
(ook de ombuigingsmaatregel waarop thans een besparingsverlies wordt geleden,
werd immers in een eerder JOZ als een volumemutatie aangemerkt), worden dergelijke
mutaties niet als beleidsintensiveringen aangemerkt zoals deze op pagina 18
en 19 van het JOZ worden weergegeven. 29Kunnen de genoemde bedragen voor volumegroei uitgesplitst worden
naar capaciteitsgroei, werkdruk/kwaliteit, investeringen? (blz. 19)De volumegroei van f 1131 mln zoals weergegeven op pagina 19 van
het JOZ 1998 is gespecificeerd en toegelicht in Bijlage B1, tabellen B1.4
tot en met B1.7.Onder verwijzing naar deze tabellen kunnen de daarin genoemde categorieën
van volumegroei als volgt worden gerubriceerd:– capaciteitsgroei: «wachtlijsten» (f 235 mln)
en capaciteitsuitbreiding WZV (f 345 mln);– werkdruk/kwaliteit: «meer handen aan het bed» (f 190
mln);– overige intensiveringen: «onontkoombare groei» (f 252
mln, uitgesplitst in tabel B1.6) en «specifieke groei» (f 59
mln, nader uitgesplitst in tabel B1.7). 30Kan worden bevestigd dat in 1998 geen extra middelen voor de versterking
van de huisartsenzorg zijn voorzien? Zo ja, hoe verhoudt dit zich tot het
beleid dat gericht is op versterking van de poortwachtersfunctie van de huisarts?
(blz. 20)Voor 1998 is voor de huisartsenzorg inderdaad alleen voorzien in autonome
groei. Versterken van de poortwachtersfunctie van de huisarts, is in financiële
zin in de afgelopen jaren aan de orde geweest. Bijvoorbeeld in het JOZ 97
waarin op basis van de aanbevelingen van Paritaire Werkgroep Huisartsenhulp
82 mln structureel ter beschikking is gesteld om een aantal knelpunten in
het functioneren van de huisarts als poortwachter op te lossen. De kostenknik
is afgeschaft, de tarieven voor patiënten in achterstandswijken
zijn verhoogd en de extra werklast bij oudere patiënten is opgelost.
Daarnaast is de infrastructuur ( de districtsverenigingen) versterkt. In het
verdere verleden is reeds fors geïnvesteerd in de verlaging van de normpraktijk.
Voorts zijn LHV en verzekeraars nog steeds bezig met de voorbereiding van
voorstellen, onder andere door incentives in de tariefstructuur op te nemen,
om de samenwerking met de medisch specialist te versterken, het oneigenlijk
beroep op de EHBO-functie van de ziekenhuizen terug te dringen, de rol van
de huisarts in de transmurale zorg en op het terrein van de preventie te vergroten
en de behandel- en diagnostische faciliteiten in de huisartsenpraktijk te
versterken. Er is reeds een traject in gang gezet om het voorschrijven van
geneesmiddelen door de huisarts te verbeteren. Voor 1998 is er tot slot nog,
voorlopig eenmalig, 5 mln beschikbaar om te starten met experimenten op het
gebied van gewijzigde tarieven om de poortwachtersrol te versterken. Analoog
aan de succesvolle aanpak bij medisch specialisten gaat daarbij de voorkeur
uit naar een regionale of lokale benadering. 31Kan inzicht worden gegeven in de wijze waarop de balans tussen marktwerking
en overheidssturing bevorderd zal worden? (blz. 20)In het JOZ-hoofdstuk farmaceutische hulp en hulpmiddelen (hoofdstuk 4)
is toegelicht dat de geneesmiddelenmarkt een aantal kenmerken mist van andere
markten voor gebruiksartikelen. Hoewel in de geneesmiddelenmarkt wel degelijk
sprake is van concurrentie, mondt deze niet uit in lagere consumentenprijzen
maar in kortingen en bonussen aan apotheekhoudenden (margeconcurrentie). Corrigerende
regelgeving is nodig om te bewerkstelligen dat het marktproces leidt tot doelmatig
geneesmiddelengebruik waarbij kwaliteit, toegankelijkheid en kostenbeheersing
gegarandeerd zijn. Het beleid is derhalve gericht op gereguleerde concurrentie
(«managed competition»). Wel is een aandachtspunt dat de overheid
zich bij de regulering beperkt tot het noodzakelijke, omdat de markt natuurlijk
in beginsel aanvaardbare uitkomsten zou moeten genereren zonder dergelijk
ingrijpen. 32Zal het meerjarenbeleidskader als reactie op de VTV 1997 nog dit
jaar de Kamer bereiken? Zo neen, aan welke termijn moet dan worden gedacht?
(blz. 20)De beleidsreactie op VTV-1997 in de vorm van een meerjarig financieel
kader zal niet dit jaar aan de kamer worden gezonden maar zal in het begin
van de volgende kabinetsperiode beschikbaar komen.Overige aspecten van een kabinetsreactie zullen nog deze kabinetsperiode
aan de kamer worden voorgelegd; het streven is dit te doen ten tijde van het
verschijnen van de Staat van de Gezondheidszorg en de Staat van de Gezondheidsbescherming. 33Kan inzicht worden gegeven in de mogelijke lokale initiatieven tussen
huisartsen en fysiotherapeuten? Wat zijn de verwachtingen van deze initiatieven?
(blz. 20)Begin dit jaar heb ik een bestuurlijk overleg gehad met de fysio- en oefentherapeuten,
Zorgverzekeraars Nederland en Kontaktorgaan Publiekrechtelijke Ziektekostenverzekeraars.
In dit bestuurlijk overleg heb ik ondermeer afgesproken een tweetal experimenten
uit te werken op basis van een regionaal budget, waarbij:– in één experiment wordt geëxperimenteerd met
standaardbehandelplannen; – in één experiment een lumpsumbenadering wordt gekozen:
hierbij ligt de focus vooral op het verbeteren van de samenwerking met de
verwijzer.Deze experimenten kunnen worden gezien als het testen van een mogelijk
alternatief voor de huidige beperkende maatregel.Daarnaast bieden deze experimenten de mogelijkheid de samenwerking tussen
de fysiotherapeuten en huisartsen in kwalitatieve zin te verbeteren. Dit kan
gebeuren door het ontwikkelen van goede standaarden en protocollen. Meer samenhang
tussen belangrijke hulpverleners in de eerstelijn is van groot belang voor
een goede en op de toekomst toegesneden vormgeving van de eerstelijn.De Ziekenfondsraad heb ik verzocht deze experimenten voor te bereiden,
uit te voeren en te evalueren. Hiervoor wordt een werkgroep opgesteld. In
het najaar komt deze werkgroep voor het eerst bij elkaar. De concrete uitwerking
van deze experimenten zal in deze werkgroep plaatsvinden. 34De Modernisering van de Wet op de Geneesmiddelenvoorziening zal een
belangrijk aandachtspunt zijn. Zou deze wetswijziging dit najaar niet aan
de Kamer worden gezonden? Wanneer is deze thans te verwachten? (blz. 21)Tijdens het Algemeen Overleg van 19 juni jl. over het onderzoek naar de
kortingen en bonussen bij apotheekhoudenden is in het kader van de uitvoering
van de aanbevelingen van de Interdepartementale Werkgroep Geneesmiddelendistributie
(IWG) op de lange termijn, de wijziging van de WOG aan de orde gekomen. Ik
heb in dit verband meegedeeld dat een dergelijke wetswijziging nog in deze
kabinets-periode bij de Kamer zal worden ingediend. Het ziet er thans naar
uit dat de wijzigingen zo veelomvattend zullen zijn dat een integrale herziening
van de wet meer in de rede ligt.Vooruitlopend op de indiening van een geheel herziene wet, heb ik het
voornemen de Kamer begin 1998 op hoofdlijnen hierover te informeren. In dit
kader zullen tevens de resterende IWG-aanbevelingen meegenomen worden. 35Kan gemotiveerd worden ingegaan op gegevens van de Stichting Farmaceutische
Kengetallen die heeft becijferd dat de uitgaven voor geneesmiddelen als gevolg
van demografische ontwikkelingen jaarlijks met 10% zullen toenemen in relatie
tot de toegestane stijging van het budget voor farmaceutische hulp met 0,3%?
(blz. 21)De structurele groeiruimte voor geneesmiddelen voor 1998 in het JOZ is
opgebouwd uit: toegestane groei f 60 mln (circa 1,2%), plus toevoeging
f 50 mln voor nieuwe geneesmiddelen (circa 1%), minus de besparing op
de inkoopvergoeding apotheekhoudenden in verband met de aanpak van kortingen
en bonussen ad f 100 mln (circa 2%). Dit resulteert dus na aftrek van
de taakstelling per saldo in een groei van f 10 mln (circa 0,2%). Daarnaast
is in de aanvullende post «voorcalculatorisch» ruimte opgenomen
in verband met de loon- en prijsontwikkeling, die achteraf wordt aangepast
voor de werkelijke loon- en prijsontwikkeling. De groei van de geneesmiddelenkosten
is de resultante van diverse externe factoren en het beleid gericht op het
beheersen van de groei. De belangrijkste determinanten van de groei zijn:
bevolkingsgroei en (dubbele) vergrijzing, tot het pakket toegelaten nieuwe
geneesmiddelen, substitutie van goedkopere naar duurdere (vaak
nieuwe) geneesmiddelen en loon- en prijsontwikkelingen.De SFK-cijfers zijn gebaseerd op de omzet van een deel van de apotheekhoudenden.
Voor het JOZ baseert VWS zich op GIP-gegevens van de Ziekenfondsraad, die
tot stand komen op basis van opgaven van verzekeraars over declaraties. De
uitkomsten van SFK en GIP lopen door het verschil in grondslag en wijze van
verwerking doorgaans uiteen, al blijkt de trend vaak dezelfde richting te
hebben. Op dit moment kan ik nog geen onderbouwde uitspraak doen over de ontwikkeling
van de geneesmiddelenkosten in (de eerste helft van) 1997 omdat de GIP-cijfers
enkele maanden later beschikbaar zijn dan de SFK-cijfers. Ik streef er naar
een eerste indicatie te geven van de ontwikkeling 1997 bij de evaluatie van
de Wet geneesmiddelenprijzen (Wgp). Ik zal u nog dit jaar verslag doen van
de resultaten van de evaluatie. Overigens merk ik op dat via de Wgp weliswaar
de prijzen van geneesmiddelen worden beheerst, maar dat de Wgp geen effect
heeft op een aantal andere oorzaken van de kostengroei die hierboven genoemd
zijn.Mede hierom heb ik mij voorgenomen onderzoek te doen naar de op middellange
termijn te verwachten groei en de invloed van de verschillende determinanten
daarop. Ik zal de aanpak van dit onderzoek nader toelichten bij het verslag
van de evaluatie Wgp.In het JOZ is tevens toegelicht dat de groei van de geneesmiddelenkosten
in Europa gemiddeld ruim 6 procent per jaar bedraagt. Omdat in dit percentage
de effecten van nationale kostenbeheersingsmaatregelen verwerkt zijn, is de
verwachting dat de groei zonder deze maatregelen hoger geweest zou zijn. In
het verleden is gebleken dat ook in Nederland bij het ontbreken van een goed
beheersingsinstrumentarium met hoge tot zeer hoge groeipercentages rekening
moet worden gehouden. Het Kabinet is er in geslaagd in de afgelopen drie jaar
de ontwikkeling van de kosten in Nederland op een significant lager niveau
te brengen dan het Europese gemiddelde. Mede omdat een deel van deze maatregelen
het uitgavenniveau wel omlaag heeft gebracht, maar het onderliggende groeitempo
slechts ten dele heeft beïnvloed, realiseer ik mij ten volle dat aanvullend
beleid noodzakelijk is om ook in de toekomst de kostenontwikkeling te kunnen
blijven beheersen. In het JOZ heb ik de voorgenomen maatregelen in hun samenhang
met het reeds tot stand gebrachte pakket beleidsinstrumenten toegelicht. 36Kan de f 80 mln volumegroei GGZ worden gerelateerd aan de inhoudelijke
voornemens die in paragraaf 1.3.4 beschreven staan, alsmede aan de uitgavenstijging
van f 152 mln zoals blijkt uit tabel 5.1? (blz. 21)Het bedrag van f 80 mln is de optelsom van de in het JOZ-1998 opgenomen
volumegroei van f 95 mln (f 70 mln capaciteitsuitbreiding WZV en
f 25 mln knelpunten ggz) en de invoering van de eigen bijdrage vanaf
de eerste dag van opname in APZ en PAAZ. In het ggz-kader is voor deze maatregel
een opbrengst van f 15 mln in 1998 geboekt. Het bedrag van f 70
mln capaciteitsuitbreiding WZV in tabel 1.2. op blz. 18 is gebaseerd op de
beschikbare volumeruimte van het bouwprogramma 1997–2000 zoals dat in
1996 is vastgesteld. Op basis van de technische actualisatie 1997 van het
bouwprogramma 1997–2000 komt dit bedrag thans uit op f 95 mln (zie
tabel A2.3 op blz. 135). De totale volumegroei in 1998 bedraagt derhalve f 120
mln, namelijk f 95 mln capaciteitsuitbreiding WZV en f 25 mln voor
knelpunten in de ggz. Van deze f 25 mln wordt een bedrag van f 10
mln toegevoegd aan de budgetten van de GGZ-instellingen en wordt f 15
mln ingezet voor de aanpak van de wachtlijsten in de aggz. Op dit punt is
er dan ook een duidelijke relatie met de inhoudelijke voornemens zoals die
in paragraaf 1.3.4. zijn beschreven. Voor het overige leiden deze voornemens,
op dit moment, niet tot extra kosten of is reeds in eerdere begrotingen
c.q. JOZ'en (overlastbeleid, drugnota) voorzien in extra middelen.De uitgavenstijging van f 152 mln zoals blijkt uit tabel 5.1. wordt
enerzijds veroorzaakt door de eerdergenoemde volumegroei en anderzijds door
met name instandhoudingsinvesteringen. 37Welke gevolgen hangen samen met de voorgenomen maatregel om de inkoopvergoeding
van geneesmiddelen te verlagen voor de apotheekhoudende huisartsen? Bevinden
zij zich ten principale in een andere positie qua praktijkvoering dan de apotheker?
(blz. 21)Voor apothekers en apotheekhoudende huisartsen zijn door het COTG richtlijnen
vastgesteld op grond waarvan tarieven voor farmaceutische hulp tot stand komen.
De tarieven voor apotheekhoudende huisartsen zijn door het COTG gekoppeld
aan de tarieven voor apothekers. Voor wat betreft de inkoopvergoeding van
geneesmiddelen en de stimulansregeling zijn deze tarieven voor beide beroepsgroepen
identiek. Ook de receptregelvergoeding is in principe gelijk, zij het dat
deze, met behoud van dezelfde uitgangspunten, voor ziekenfondspatiënten
van apotheekhoudende huisartsen is «doorvertaald» naar de abonnementssystematiek.Het COTG is gevraagd een zodanige verlaging van de inkoopvergoeding voor
apotheekhoudenden te realiseren dat in 1998 een besparing van f 100 mln
en in 1999 f 150 mln (structureel) wordt bereikt. Ik heb vernomen dat
het COTG streeft naar besluitvorming in haar oktobervergadering. Ik wacht
deze besluitvorming af en streef er naar u bij de JOZ-behandeling nader te
kunnen informeren.Ik zie vooralsnog in het kader van de aanpak van kortingen en bonussen
geen redenen waarom de apotheekhoudende huisarts zich ten principale in een
andere positie zou bevinden dan de apotheker. 38Kan worden aangegeven hoe de f 234 mln als volumegroei aangemerkt
voor de gehandicaptenzorg (tabel 1.3) zich verhoudt tot de f 145 mln
die in paragraaf 1.3.5 nader worden toegelicht? Kan worden aangeduid welk
percentage overeenkomt met de reële capaciteitsontwikkeling? Is de WZV
capaciteitsuitbreiding nieuw, of is hier in de planning reeds rekening mee
gehouden? Is er binnen het macrobedrag van f 234 mln geld bedoeld voor
arbeidsvoorwaarden? (blz. 22)Terwijl in de vraag een bedrag wordt opgevoerd van f 234 mln, is
waarschijnlijk bedoeld een bedrag van f 243 mln, conform de tabel 1.3
op blz. 18 van het JOZ 1998. Overigens wordt er behalve deze f 243 mln
nog eens f 10 mln geïntensiveerd in 1998, waarvoor dekking is gevonden
door middel van een sectorale herschikking.Uit de cijferopstelling op blz. 82 van het JOZ 1998 blijkt dat van de
f 100 mln voor de aanpak van de wachtlijsten een bedrag van f 22
mln wordt benut voor het structureel maken van gelden die reeds in 1997 beschikbaar
zijn. Resteert derhalve een bedrag van f 78 mln voor 1998. Tesamen met
de f 93 mln capaciteitsuitbreiding WZV (zie de tabellen op blz. 197)
is derhalve een bedrag beschikbaar van f 171 mln voor reële capaciteitsontwikkeling.
Op de totale groei van f 243 mln is dat 70 procent.De WZV-capaciteitsuitbreiding is niet nieuw, maar komt voort uit eerdere
beslissingen inzake de bouwprioriteiten.Wat betreft de vraag over de arbeidsvoorwaarden moet worden gesteld dat
de intensiveringsmiddelen 1998 hetzij via generieke Cotg-richtlijnen aan de budgetten van de intra- en semimurale instellingen worden toegevoegd,
dan wel worden toegevoegd aan subsidieregelingen van de Ziekenfondsraad.Binnen het macro-bedrag zijn geen middelen voor arbeidsvoorwaarden bedoeld. 39Kan worden aangegeven waarom de evaluatie van het overlastbeleid
in de verslavingszorg met een jaar wordt verlengd? (blz. 22)Zoals uit de eerste tussenrapportage van het evaluatie-onderzoek is gebleken,
hebben alle betrokken gemeenten vertraging opgelopen bij het implementeren
van de door hen voorgestelde overlastprojecten.Dit heeft te maken met het feit dat men moeite heeft gehad met het opzetten
van een organisatiestructuur, waarin de kern van het overlastbeleid tot uiting
moest komen, namelijk de «ketenbenadering». Deze benadering kan
worden gekenschetst door het op elkaar aansluiten van de politie-, de justitie-
en de zorgsector voor het realiseren van een door de verslaafde te volgen
traject.Dit zou betekenen dat het evaluatie-onderzoek weinig interessant materiaal
zou opleveren en dat er vrijwel geen concrete uitspraken gedaan zouden kunnen
worden over de mogelijke resultaten van het ingezette overlastbeleid. 40Op welke wijze is rekening gehouden met de kosten die samenhangen
met het beleid dat gericht is op het kleinschalig huisvesten van verstandelijk
gehandicapten? Welke extra financiële middelen zijn hiervoor uitgetrokken?
(blz. 22)Er zijn geen extra financiële middelen hiervoor uitgetrokken vanwege
de door de Kamer en het veld gewenste en door het kabinet overgenomen prioriteiten
t.a.v. bestrijding wachtlijsten en uitbreiding dagbesteding zwaarste zorggroepen.Wel is in 1998, evenals dit jaar, f 8 mln beschikbaar voor stimulering
van kleinschaligheid. 41Kan een verklaring worden gegeven voor het feit dat de personeelsinzet
bij dagverblijven gemiddeld twee keer groter is dan bij de gezinsvervangende
tehuizen, terwijl er een sterke gelijkenis bestaat tussen de populaties van
beiden? (blz. 22)De personele inzet bij dagverblijven en bij gezinsvervangende tehuizen
is als volgt te berekenen. Volgens gegevens uit het jaarverslag 1996 van het
Centraal Orgaan Tarieven Gezondheidszorg bedroeg in 1995 het aantal aanwezigheidsdagen
in gezinsvervangende tehuizen 6 282 452 en in dagverblijven 4 379 973.
Volgens het JOZ 1998 (blz. 219) was het aantal bezette arbeidsplaatsen op
full-time basis in 1995 in de gezinsvervangende tehuizen 8996 en in de dagverblijven
6661. Dit betekent dat in gezinsvervangende tehuizen 1 full-timer op 698 aanwezigheidsdagen
werkzaam was en in de dagverblijven 1 full-timer op 658 aanwezigheidsdagen.
Hieruit blijkt dat de personele inzet bij deze voorzieningen niet zo erg ver
uit elkaar ligt.Vergelijking van populaties en personele inzet ligt overigens niet voor
de hand omdat het bij gezinsvervangende tehuizen en dagverblijven om heel
verschillende instellingen gaat met een ander type zorg en begeleiding. 42Is de conclusie juist dat, getuige de cijferopstelling in Bijlage
B10, verdere bezuinigingen voor de intramuraal wonende verstandelijk gehandicapten
worden voorzien, alsmede dat er geen extra financiële middelen beschikbaar
zijn voor deze patiënten in relatie tot de arbeidskostenstijging op grond
van de CAO? (blz. 22)De conclusie dat uit de cijferopstelling van bijlage B.10 zou blijken
dat er verdere bezuinigingen voor de intramuraal wonende verstandelijk gehandicapten
worden voorzien, is onjuist. De negatieve bijstelling op het onderdeel Loon-
en prijsbeleid voor de jaren 2000 t/m 2002 kan verklaard worden uit een verandering
in de systematiek.Voor de nominale ontwikkeling in 1998 en latere jaren stonden in het JOZ
1997 op zowel de aanvullende post (8.05 van tabel B.10) als op de overige
sectoren geld gereserveerd. In het JOZ 1998 is alles herschikt naar de aanvullende
post. Deze laatste post dient dus nog verdeeld te worden over de sectoren.Voor deze systematiek is gekozen omdat thans nog niet bekend is hoe groot
de uiteindelijke groei zal zijn van bv. de loonruimte. De overheidsbijdrage
in de arbeidskostenontwikkeling zal voor 1998 en volgende jaren vanuit de
aanvullende post worden toegevoegd aan de sectorale budgetten. 43Onder welke voorwaarden zullen thuiszorginstellingen vanaf 1998 individueel
worden toegelaten? Speelt hier ook spreiding per regio een rol? (blz. 23)Om met ingang van 1998 verzoeken om toelating te kunnen beoordelen wordt
er op dit moment gewerkt aan een toelatingsregeling. Het betreft een ministeriële
regeling gebaseerd op artikel 8b sub b AWBZ. In dit artikel is bepaald dat
een toelating wordt geweigerd voor zover de instelling niet voldoet aan de
door Onze Minister vast te stellen voorschriften inzake spreiding en behoefte.
Terzake van het ontwikkelen van een toelatingsregime voor thuiszorginstellingen
is Coopers & Lybrand bezig met een onderzoek. In december 1997 zal de
toelatingsregeling gereed zijn. 44Wanneer kan de AMvB thuiszorg die de beleidsmaatregelen moet implementeren
ten aanzien van de contracteerplicht en het terugdraaien van de knip worden
tegemoetgezien? (blz. 23)Bedoelde AMvB is op 30 september jl. aangeboden aan de Raad van State,
met het verzoek om spoedadvies. Naar verwachting kan de AMvB in november bij
de kamer worden voorgehangen. 45Welke onderdelen van het post-WAGGS model voldoen volgens de onderscheiden
partijen niet aan de verwachtingen, en waarom niet? Zijn de partijen het eens
in hun beoordeling van het post-WAGGS systeem? Kan worden aangegeven welke
vertrekpunten de interdepartementale werkgroep hanteert? (blz. 23)VWS en de werkgeversorganisaties in het VWS-veld zijn van mening dat het
post-WAGGS-model niet geheel voldoet aan de verwachtingen die partijen hadden
bij de totstandkoming van dit model in 1994.Streven was te komen tot een objectief vast te stellen referentiemodel
op basis van arbeidsmarktconformiteit. Operationalisering van het begrip «arbeidsmarktconforme
arbeidsvoorwaardenontwikkeling» is daarbij niet altijd
eenvoudig gebleken. Met name over loonkostenonderdelen als «incidenteel»
en «productiviteitsontwikkeling» is sinds de start van het post-WAGGS
systeem uitgebreid van gedachten gewisseld.Voor meer informatie over de uitkomst van het beraad in de interdepartementale
werkgroep kunt u terecht in de Trendnota Arbeidszaken Overheid 1998, hoofdstuk
2. 46Hoe verloopt de implementatie van de integrale indicatiestelling
bij de gemeenten, en wat is de laatste stand van zaken? Kan worden gegarandeerd
dat per 1 januari 1998 een nieuwe chaos in de thuiszorg als gevolg van de
integrale indicatiestelling zal worden voorkomen, en er geen forse wachtlijsten
zullen ontstaan? Is het mogelijk en toegestaan dat gemeenten, buiten het kader
van een overgangsregeling, tot in lengte van jaren de indicatiestelling mandateren
aan bijvoorbeeld thuiszorginstellingen? (blz. 23)Het jaar 1997 geldt als overgangsjaar voor de implementatie van de integrale
indicatiestelling voor de sector verpleging en verzorging. Dit proces wordt
op diverse wijzen zo goed mogelijk gefaciliteerd, gestimuleerd en gemonitored.
In de voortgangsbrief over de indicatiestelling van 11 september 1997 zijn
een aantal maatregelen genoemd die zijn gericht op het voorkomen c.q. oplossen
van problemen die zich kunnen voordoen als gevolg van de overheveling van
de indicatiestelling thuiszorg naar de indicatie-organen. Het betreft met
name het afsluiten van een convenant tussen de Landelijke Vereniging voor
Thuiszorg en de Vereniging van Nederlandse Gemeenten, gericht op het «mens
volgt werk»-principe, en de vorming van een task force die in de regio
partijen kan ondersteunen.Met betrekking tot gemeenten die nog niet geheel gereed zijn bevat het
Zorgindicatiebesluit van 2 oktober 1997 over de samenstelling en werkwijze
van de indicatie-organen een overgangsbepaling op grond waarvan tot uiterlijk
1 januari 1999 kan worden afgeweken van enige bepalingen van dit besluit.
Over de effecten van de indicatiestelling nieuwe stijl kan op dit moment nog
niets gezegd worden. Daartoe zal, zoals gemeld in de voortgangsbrief aan de
Tweede Kamer van 12 mei 1997, in 1999 een evaluatie plaatsvinden. Verder vindt
monitoring van het proces van opbouw van de indicatie-organen plaats.Het orgaan is verantwoordelijk voor de indicatiestelling en kan besluiten
de indicatiestelling – onder bepaalde condities zoals het indiceren
aan de hand van protocollen – voor zolang dit door het orgaan wenselijk
wordt geacht te mandateren aan bijvoorbeeld thuiszorginstellingen. 47Kan worden aangegeven hoe de f 295 mln als volumegroei aangemerkt
voor de ouderenzorg zich verhoudt tot de f 145 mln die in paragraaf 1.3.6
nader toegelicht worden? Kan worden aangeduid welk percentage overeenkomt
met de daadwerkelijke capaciteitsontwikkeling? Is de f 147 mln capaciteitsuitbreiding
WZV reeds ingepland in de bouwprioriteitenlijst? Hoe worden de middelen die
beschikbaar zijn voor werkdrukvermindering/kwaliteitsverbetering ingezet?
Hoe kan worden gegarandeerd dat deze middelen niet voor andere zaken zullen
worden aangewend? (blz. 23)De volumegroei van de ouderenzorg in het JOZ 1998 bedraagt f 295
mln en bestaat uit:– f 147 mln capaciteitsuitbreiding WZV– f 3 mln specifiek knelpunt– f 65 mln handen aan het bed in verpleeghuizen – f 15 mln handen aan het bed in de zorgvernieuwing, dat wil
zeggen het bieden van verpleeghuiszorg aan verpleeghuisgeïnceerden in
het verzorgingshuis– f 65 mln handen aan het bed in de verzorgingshuizen.Het bedrag van f 147 mln is beschikbaar gesteld voor de capaciteitsuitbreiding
WZV. De exploitatiegevolgen van de in de bouwprioriteitenlijst opgenomen projecten
staan vermeld in bijlage A2 van het JOZ 1998.Voor wat betreft de ter beschikking gestelde gelden in het kader van de
versterking van het aantal handen aan het bed is met de NVVz en de WZF nadrukkelijk
afgesproken dat deze gelden bestemd zijn voor dat doel, met andere woorden
gericht op een daadwerkelijke verbetering van de directe zorg aan ouderen.
Om inzicht over de besteding van die middelen te krijgen, is met de koepelorganisaties
afgesproken gezamenlijk daarvoor een meetinstrument te ontwikkelen. 48Is het bekend dat intramurale instellingen als bijvoorbeeld de ziekenhuizen
zich zorgen maken omtrent het indiceren van patiënten voor ziekenhuisgerelateerde
thuiszorg onder verantwoordelijkheid van de gemeenten, daar zij van mening
zijn dat gemeentelijke indicatieorganen de daartoe benodigde kennis en deskundigheid
ontberen? Hoe wordt een en ander beoordeeld? (blz. 23)In het Zorgindicatiebesluit is bepaald dat de aanvraag om een indicatiebesluit
wordt beoordeeld door personen dan wel organisaties die over voldoende deskundigheid
beschikken. Wij gaan er van uit dat de regionale indicatieorganen er voor
zorgen dat de juiste deskundigheid wordt ingezet voor de verschillende groepen
van aanvragen. Voor het indicatiewerk voor de thuiszorg kunnen indicatieorganen
zelf bepalen of ze medewerkers in dienst nemen, de werkzaamheden uitbesteden,
de besluitvorming over de eenvoudige hulpvraag mandateren of detachering van
medewerkers van instellingen bij het indicatieorgaan overeenkomen. Wanneer
indicatieorganen ervoor kiezen medewerkers in dienst te nemen dan is het uitgangspunt
«mens-volgt-werk», zodat bestaande kennis en deskundigheid zoveel
mogelijk behouden kunnen blijven.Met het terugdraaien van de «knip» per 1 januari 1998 komt
de ziekenhuisgerelateerde thuiszorg in het tweede compartiment te vervallen.
Met ingang van diezelfde datum krijgen ziekenhuizen de mogelijkheid om een
deel van hun budget te besteden aan verpleging en verzorging buiten de muren.
Het indiceren van patiënten voor deze ziekenhuisverplaatste zorg valt
niet onder de verantwoordelijkheid van de regionale indicatieorganen. Bij
ziekenhuisverplaatste zorg gaat het om patiënten met een indicatie voor
ziekenhuiszorg. 49Is het voor ieder ziekenhuis mogelijk om de zg. ziekenhuisverplaatste
zorg aan te bieden, of zijn er wettelijke beperkingen? (blz. 23)In principe kan ieder ziekenhuis zorg buiten de muren aanbieden, uiteraard
binnen het budget van het ziekenhuis. De ziekenhuisverplaatste zorg wordt
geregeld per 1 januari 1998 als onderdeel van ziekenhuiszorg. Het betreft
daarmee ziekenhuiszorg die buiten de muren van het ziekenhuis wordt geleverd,
de zorg richt zich dan ook op verzekerden die geïndiceerd zijn voor ziekenhuiszorg.
Niet de verzekerde, maar het ziekenhuis beslist over de vraag of zorg thuis
geleverd wordt. 50Is geanalyseerd in hoeverre er een afwenteling heeft plaatsgevonden
van de arbeidsvoorwaardenontwikkeling op de capaciteit en de kwaliteit van de zorg? Maakt dit deel uit van de analyse die de interdepartementale
werkgroep maakt? Wordt deze discussie daadwerkelijk eind 1997 afgerond? (blz.
24)Met het post-WAGGS-model is een verdere normalisering van de arbeidsverhoudingen
beoogd. In dit kader is vastgelegd dat er geen aparte toets op arbeidsvoorwaarden
plaats heeft. Dit bemoeilijkt de gevraagde analyse. Zie ook de antwoorden
op de vragen 183 en 201. Met het post-WAGGS-model wordt beoogd om het afwentelen
van arbeidskosten op het volume te voorkomen. Wanneer een marktconforme arbeidsvoorwaardenontwikkeling
financieel mogelijk wordt gemaakt dan is het gevaar voor de afwenteling geminimaliseerd.
De hoogte van de ova in de afgelopen jaren was dermate dat een marktconforme
arbeidsvoorwaardenontwikkeling mogelijk was. Daarom is er geen reden om te
vrezen dat afwenteling heeft plaatsgevonden.De interdepartementale werkgroep beoogt om tot een model te komen voor
de budgettaire ramingen van de loonkostenindexering. Ook daarin wordt op eenzelfde
wijze als in het post-WAGGS-model gestreefd naar voorkoming van afwenteling
van arbeidskostenstijging, namelijk door een realistische, marktconforme arbeidsvoorwaardenontwikkeling
tot uitgangspunt te nemen.Uit hoofdstuk 2 van de Trendnota Arbeidszaken Overheid 1998 kunt u opmaken
dat de discussie over het referentiemodel voor de kabinetsbijdrage inmiddels
is afgerond. 51Betekent de zinsnede dat er in verregaande mate helderheid bestaat
over 1998 wat betreft de arbeidskosten dat in de voorziene nominale ontwikkeling
de stijging van de arbeidskosten volledig verdisconteerd is? Zijn er sectoren
waarvoor dit niet geldt? (blz. 24)De zinsnede dat er in verregaande mate helderheid bestaat voor 1998 heeft
betrekking op de afspraken die VWS en werkgevers als onderdeel van en in samenhang
met de overheidsbijdrage in de arbeidskostenontwikkeling 1997 voor 1998 hebben
gemaakt. Daardoor bestaat er onder meer voor 1998 al zekerheid over de te
hanteren waarden voor de incidentele loonontwikkeling en de bijdrage uit de
instellingsbudgetten uit hoofde van productiviteitsontwikkelingen. Deze afspraken
vormen het kader voor het begin 1998 aan te vangen overleg tussen VWS en werkgevers
over de concrete invulling van de overheidsbijdrage in de arbeidskostenontwikkeling
1998. Uitgangspunt voor dit overleg en daarmee voor de voorziene nominale
ontwikkeling voor de VWS-sectoren is de geraamde gemiddelde loonkostenontwikkeling
in de marktsector in 1998. 52Kan de regering uitleggen waarom de integratie van het macrobeheerskostenbudget
met het macroverstrekkingenbudget nog niet in 1998 kan plaatsvinden? (blz.
24)De vaststelling en verdeling van het macro-budget verstrekkingen ZFW geschiedt
op basis van op verzekerdenkenmerken terug te voeren parameters. Daarin wordt
bovendien met het splitsingsmodel een onderscheid gemaakt tussen kosten die
wel en kosten die niet door verzekeraars zijn te beïnvloeden. Voor elk
van deze categorie van kosten gelden verschillende nacalculatie- en vereveningspercentages.Voor de vaststelling en verdeling van het macro-budget beheerskosten wordt
een geheel andere systematiek gehanteerd, waarin sprake is van historische
ontwikkelingen en de leeftijdsopbouw van de portefeuilles van de
ziekenfondsen. De beheerskosten worden niet nagecalculeerd of verevend. Beide
budgetten, tezamen met de door de ziekenfondsen bij hun verzekerden te innen
nominale premies, vormen het totaal aan inkomsten waarmee de ziekenfondsen
de uitgaven voor verstrekkingen en beheerskosten moeten dekken. Hoewel nog
steeds een formeel onderscheid bestaat tussen het verstrekkingenbudget en
het beheerskostenbudget is ten aanzien van de besteding van de uit de budgetten
ontvangen middelen door de ziekenfondsen niets anders bepaald dan dat de uitgaven
die het ziekenfonds doet aanvaardbaar moeten zijn voor het doel waarvoor zij
worden gedaan. Sinds de wijziging van het Besluit financiering ziekenfondsen
Ziekenfondswet per 1-1-1991 is het hierdoor mogelijk in de besteding van middelen
te substitueren tussen middelen verkregen uit het beheerskostenbudget en middelen
verkregen uit het verstrekkingenbudget en de nominale premieheffing. De Ziekenfondsraad
ziet zorgvuldig toe op de beoordeling van de aanvaardbaarheid van de door
het ziekenfonds in enig jaar gedane uitgaven terzake van verstrekkingen en
beheerskosten.De opheffing van het formele onderscheid tussen de budgetten voor beheerskosten
en verstrekkingen zal eerst kunnen worden gerealiseerd wanneer beide budgetten
binnen één verdeelsysteem kunnen worden toegewezen en wanneer
voor het verstrekkingenbudget de nacalculatie en verevening van de variabele
kosten tot nul zijn teruggebracht. Naar het zich thans laat aanzien zal op
1 januari 1998 nog niet aan beide voorwaarden zijn voldaan. Op basis van de
uitkomsten van de evaluaties die in 1997 zijn uitgevoerd met betrekking tot
het verdeelmodel in de verstrekkingenbudgettering ben ik thans in gesprek
met het bestuur van Zorgverzekeraars Nederland. Gezamenlijk met Zorgverzekeraars
Nederland streef ik naar overeenstemming over een meerjarig traject waarbinnen
de opbouwfase van de ZFW-verstrekkingenbudgettering kan worden afgerond door
het oplossen van de onder meer door de Toetsingscommissie Budgettering beschreven
knelpunten. Dit zal gebeuren binnen een zo concreet mogelijk uitgewerkt plan
van aanpak. Ik zal de Kamer hierover begin november nader berichten.De gang van zaken met betrekking tot het nu nog afzonderlijk vastgestelde
en verdeelde beheerskostenbudget vormt onderdeel van het op te stellen plan
van aanpak. Overigens zal ook na de opheffing van het formele onderscheid
tussen de beide budgetten nog steeds behoefte bestaan aan inzicht in de (besteding
van de) middelen voor beheerskosten, hetgeen tenminste een afzonderlijke registratie
van de kosten vergt.53Welke maatregelen worden door de landelijke overheid genomen om terugloop
in het verpleegkundig en verzorgend beroepsonderwijs tegen te gaan?Wordt het van belang geacht dat, in het licht van de verlangde verhoging
van de kwaliteit van zorg en de daarmee samenhangende kwaliteit van de beroepsuitoefening,
zorg wordt verleend door gekwalificeerde verplegenden en verzorgenden? Wordt
in deze visie met de introductie van Melkert-banen in de zorgsector het belang
van de gekwalificeerde beroepsbeoefenaar ontkent?Wat is de laatste stand van zaken ten aanzien van de onderuitputting
van de gelden die aan de sector beschikbaar zijn gesteld ten behoeve van het
creëren van zogenaamde Melkert-banen? Welke oorzaken liggen ten grondslag
aan het niet volledig benutten van deze extra toegewezen zorgbanen, mede in
het licht van de arbeidstekorten in de zorgsector? (blz. 25)Het bepalen van de behoefte aan instroom in het verpleegkundig en verzorgend
beroepsonderwijs en het wekken van interesse van schoolverlaters
is primair de verantwoordelijkheid van sociale partners op landelijk en vooral
ook op regionaal niveau. Mijn departement vervult daarbij een stimulerende
rol via sectorfondsen. Sectorfondsen op hun beurt ontwikkelen hulpmiddelen
voor het in kaart brengen van de kwantitatieve en kwalitatieve personeelsbehoefte
op instellingsniveau (Zorgformat) en per regio (Regio-marge). Voorts stimuleren
zij gestructureerd regionaal overleg tussen werkgevers, werknemers, arbeidsvoorziening
en onderwijsinstellingen. Op deze wijze wordt gekomen tot een zo goed mogelijke
afstemming van vraag en aanbod op korte en langere termijn.Uiteraard hecht ik groot belang aan het verlenen van zorg door gekwalificeerde
verplegenden en verzorgenden. De introductie van extra zorgbanen (Melkert-banen)
ontkracht dit geenszins.De voorlopige resultaten van het onderzoek dat Bureau Bartels in opdracht
van OSA uitvoert wijzen uit dat de extra medewerkers de gekwalificeerde verplegenden
en verzorgenden ontlasten, zodat deze zich kunnen concentreren op hun kerntaken.
Ik zal het eindrapport van dit onderzoek aan het eind van oktober aan de Kamer
aanbieden.Met betrekking tot de onderuitputting het volgende. Gezien het achterblijven
van het aantal gerealiseerde arbeidsplaatsen betekent dit ten tijde van de
afrekening van het subsidiejaar 1996, in 1998, een terugontvangst als gevolg
van te hoog bevoorschotte subsidies. Deze ontvangst is in de begroting 1998
op ontvangstenartikel 25.01 geraamd op f 50,0 mln en reeds als meevaller
verwerkt in het JOZ (zie pagina 191). Ik heb hieromtrent geen aanvullende
informatie. De vertraging van de realisatie van de banen is ontstaan onder
andere, doordat de loonschalen en toeslagen in sommige cao's niet goed aansluiten
op de regelgeving omtrent het beloningsniveau (maximaal 120% WML). Daarnaast
is het voor instellingen in de praktijk erg lastig gebleken kandidaten te
vinden voor de gecreëerde banen. Het vinden van de juiste medewerkers
vergt in veel gevallen ruim een half jaar.Het kabinet is in juni van dit jaar aan deze knelpunten tegemoetgekomen
door in de eerste plaats de onregelmatigheidstoeslagen voortaan niet meer
mee te laten tellen bij het toetsloon (van maximaal 120% WML). Ten tweede
is de mogelijkheid tot vrije werving verder geopend. De werkgeversorganisaties
beoordelen deze stappen als positief en zetten zich in de realisatie van de
banen in de zorgsector te versnellen door middel van een landelijke publiciteitscampagne
en het opzetten van regionale steunpunten, zoals die in de vier grote steden
reeds functioneren. 54Er wordt geconstateerd dat de aantallen leerlingen in het verpleegkundig
en verzorgend beroepsonderwijs teruglopen. Welke oorzaken liggen er aan ten
grondslag dat het aantal leerlingen terugloopt? Is de regering van plan een
onderzoek naar de push- en pullfactoren voor werkers in de gezondheidszorg?
(blz. 25)Zowel bij het verpleegkundig en verzorgend onderwijs doet zich al geruime
tijd een daling van de instroom voor. Waarschijnlijk spelen daar twee zaken
een rol.Ten eerste is het opleidingstelsel in overgang qua vormgeving. Zorg- en
onderwijsinstellingen waren al druk bezig met het nieuwe stelsel en de aankomende
leerlingen oriënteerden zich wellicht al op de nieuwe opleidingen die
echter feitelijk nog niet draaiden.Ten tweede veranderde de situatie op de arbeidsmarkt in de zorgsector.
Door een beleid van de zorgwerkgevers gericht op vermindering van het verloop
neemt de vraag naar arbeid iets af. Dat signaal kan de beroepskeuze negatief
hebben beïnvloed hoewel de perspectieven voor de langere
termijn daar eigenlijk helemaal geen aanleiding toe geven. De instroom van
leerlingen lijkt zich bij de start van het nieuwe opleidingsstelsel te stabiliseren
en zal wellicht weer aantrekken. Anders gezegd: het dieptepunt lijkt voorbij.
Het is echter aan de werkgevers om via een actieve opstelling het werken in
de sector te promoten en daardoor blijvend voldoende nieuwe instroom te verzekeren.Er heeft onderzoek naar push- en pullfactoren voor het werken in de gezondheidszorg
plaatsgevonden. Zo is in het kader van het Onderzoekprogramma Arbeidsmarkt
Zorg (OAZ) zeer recent een onderzoek uitgevoerd naar de drijfveren achter
het arbeidsaanbodgedrag van de beroepsgroepen verpleegkundigen. Dat onderzoek
zal dan ook in de opzet van het arbeidsmarktbeleid van werkgevers worden betrokken.55Kan een toelichting worden gegeven op het gestelde dat op de arbeidsmarkt
enige verkrapping optreedt? Kan een visie hieromtrent op de toekomst worden
gegeven?Kan een indicatie worden gegeven van de grootte van de vraag naar
verplegend en verzorgend personeel over de komende vijf jaar in het licht
van een ook in de VTV 1997 onderkende toename van de zorgvraag, de arbeidsduurverkorting
als gevolg van CAO-afspraken, de verlangde kwaliteitsverbeteringen en de demografische
opbouw van de beroepsgroep zelf? Kan eenzelfde indicatie worden gegeven ten
aanzien van de beroepsgroep van de artsen, alsmede worden aangegeven welke
beleidsmaatregelen zullen worden genomen? (blz. 25)De toekomst van de arbeidsmarkt in de zorg is uiteraard met onzekerheden
omgeven. Voor de vraagzijde van werk is een gestage groei, gekoppeld aan de
groei van het budgettair kader (mede bepaald door bijvoorbeeld de vergrijzing),
voorzienbaar. Aan de aanbodzijde is voorzienbaar dat er demografisch gezien
een ontgroening optreedt. Per saldo is dus een krappe arbeidsmarkt te verwachten.
Ik heb het IVA opdracht gegeven de toekomst van de arbeidsmarkt in de zorg
te onderzoeken. Het eindrapport verwacht ik begin volgend jaar.Thans zijn er enige problemen voor bepaalde gespecialiseerde functies
en voor bepaalde regio's.Als indicatie voor de groei van de vraag naar arbeid in de zorgsector
kan het groeipercentage van het budgettair kader zorg worden genomen, uitgaande
van een rechtevenredig verband tussen de groei in uitgaven en de groei in
werkgelegenheid.Voor een indicatie van de toename van de vraag naar artsen is ten behoeve
van de advisering van de Minister van OCenW over de opleidingscapaciteit een
inventarisatie gemaakt, zie ook JOZ-1998, blz. 124 en 125. Extra maatregelen
op dit terrein lijken niet nodig. Zie ook het antwoord op vraag 97.56In 1997 zijn 2170 banen die eigenlijk bedoeld waren voor de zorgsector
overgeheveld voor extra arbeidsplaatsen via de gemeenten. Wat voor banen betreft
dit? (blz. 26)De overheveling van 2170 banen van de zorg naar gemeenten betreft een
budgettaire herverdeling van niet bezette arbeidsplaatsen. De financiële
middelen voor deze banen stonden op de begroting van VWS.De arbeidsplaatsen zijn inmiddels bij de G79-gemeenten uitgezet, die de
banen binnen de daarvoor geldende voorwaarden in de aangewezen sectoren (onder
andere veiligheid, toezicht, kinderopvang en sport) kunnen realiseren. Uiteindelijk
is het de bedoeling, zoals bij de start van dit kabinet is afgesproken,
40 000 banen te realiseren in de zorgsector en de gemeenten samen.57Is de verwachting gerechtvaardigd dat ziekenfondsen, als gevolg van
kostenstijgingen als uitvloeisel van de veranderde samenstelling van de verzekerdenpopulatie,
volgend jaar in de rode cijfers zullen belanden? Zo ja, wat betekent dit op
termijn voor de hoogte van de premies en het daarmee samenhangende koopkrachtbeeld?
(blz. 27)Ziekenfondsen worden gebudgetteerd voor de kosten die zij maken voor verstrekkingen
en vergoedingen ingevolge de Ziekenfondswet (ZFW). Bij de vaststelling van
het macro-verstrekkingenbudget ziekenfondsverzekering 1998 wordt rekening
gehouden met de effecten van de wijzigingen van de ZFW-inkomensgrens voor
AOW-gerechtigden die in 1997 hebben plaatsgevonden. Tevens wordt rekening
gehouden met de geraamde effecten van het wetsvoorstel Herstructurering Ziekenfondswet,
dat, indien de Tweede en Eerste Kamer het goedkeuren, in werking kan treden
per 1 januari 1998. De opbouw van het ziekenfondsbudget geschiedt aan de hand
van een raming van de aantallen verzekerden van dat ziekenfonds naar leeftijd
en geslacht en de daaraan gekoppelde normbedragen die door de Ziekenfondsraad
worden vastgesteld aan de hand van kostengegevens van ziekenfondsverzekerden
naar leeftijd en geslacht. Voorts wordt na afloop van het jaar voor ieder
ziekenfonds het budget opnieuw berekend aan de hand van de werkelijke aantallen
verzekerden naar leeftijd en geslacht. Dit betekent dat een kostenstijging
bij een ziekenfonds, die het gevolg is van een verandering in samenstelling
van de verzekerdenpopulatie, automatisch gecompenseerd wordt door een verhoging
van het budget. Omgekeerd geldt dat het budget van een ziekenfonds dat een
kostendaling ondervindt als gevolg van een verandering in de samenstelling
van de verzekerdenpopulatie, achteraf automatisch wordt verlaagd. De bedoelde
aanpassingssystematiek maakt het onwaarschijnlijk dat ziekenfondsen in de
rode cijfers zullen belanden als gevolg van kostenmutaties die voortvloeien
uit veranderingen in de samenstelling van de verzekerdenpopulatie. 58Kan worden aangegeven met welke percentages de premies voor de particuliere
ziektekostenverzekeringen per 1 januari 1998 naar verwachting zullen stijgen,
alsmede of met deze verhoging rekening was gehouden in de koopkrachtbeelden
ten tijde van de begrotingsopstelling? Zo neen, wat betekent een en ander
voor het koopkrachtbeeld, zoals door de regering gepresenteerd? (blz. 27)De verwachte stijging van de particuliere ziektekostenpremies per 1 januari
1998 wordt bepaald door twee factoren: de verwachte stijging van de uitgaven
in 1998 en de verslechtering van de reservepositie van de particuliere zorgverzekeraars
door het negatieve resultaat in voorgaande jaren.De uitgaven voor de particuliere ziektekosten stijgen volgend jaar volgens
het JOZ 1998 met circa 3% per verzekerde met een maatschappijpolis. Daarnaast
willen de verzekeraars hun verslechterde reservepositie waarschijnlijk verbeteren.
Daarom is in het JOZ 1998 rekening gehouden met een extra premiestijging van
circa 2%. Deze inschatting moet vooral worden gezien als een kwalitatieve
signalering van de te verwachten verdere premietoename, de kwantitatieve inschatting
is uitermate onzeker. In totaal is in het JOZ 1998 dus uitgegaan van een verwachte
premiestijging van particulier verzekerden met een maatschappijpolis van ongeveer
5% in 1998. In het koopkrachtbeeld gepresenteerd door de regering, is bij de maatschappijpolissen
alleen rekening gehouden met een stijging van de premies als gevolg van de
toenemende uitgaven in 1998 (3%). Een verdere verhoging van de premies heeft
gevolgen voor de particulier verzekerde werknemers in de marktsector en privaatrechtelijk
verzekerde ambtenaren. Zoals hiervoor vermeld is de omvang van deze stijging
nu nog niet bekend omdat onzeker is in hoeverre particuliere verzekeraars
het negatieve resultaat uit voorgaande jaren zullen doorberekenen in hun premies
per 1 januari 1998. Daarbij moet rekening worden gehouden met verdere verhogingen
van de premies die aanmerkelijk hoger zijn dan de 2% vermeld in het JOZ 1998.
Wanneer de gemiddelde premiebijstelling ter verbetering van de reservepositie
beperkt zou blijven tot 2%, dan vermindert de verwachte koopkrachttoename
van de 2x modale werknemer in de marktsector met twee kinderen met 0,1%-punt;
ook de koopkrachtontwikkeling van de modale ambtenaar met twee kinderen verslechtert
dan met 0,1%-punt. Overigens kunnen particulier verzekerden op een aangekondigde
premieverhoging ook reageren met het verhogen van hun eigen risico; koopkrachteffecten
zijn dus moeilijk generaliseerbaar.Tot slot wil ik hier uitdrukkelijk vermelden dat voor particulier verzekerde
bejaarden met een SP(P)-polis de inzichten grosso modo nog altijd overeenkomen
met opvattingen tijdens de begrotingsvoorbereiding; hun koopkrachtbeeld verandert
dus niet of nauwelijks.59Kan tabel 1.6 worden aangevuld met een regel exclusief de nominale
ontwikkelingen zowel in miljoenen guldens als in percentage? (blz. 27)Totaal uitgaven zorgsector JOZ 1998  199319941995199619971998Totaal57 479,659 091,159 693,461 313,863 927,166 409,3Totaal exclusief nominaal57 463,859 083,159 169,859 902,060 897,461 625,6groei exclusief nominaal 2,80,11,21,71,2Bij de interpretatie van bovenstaande tabel moet worden opgepast. De laatste
regel, te weten de uitgavengroei exclusief nominale ontwikkeling, kan niet
zonder meer worden gezien als volumegroei van de zorgsector. Deze cijferreeks
kan immers worden beïnvloed door verschuivingen van uitgaven tussen het
JOZ en de Rijksbegroting of van incidentele uitgavenmutaties als gevolg van
éénmalig beschikbaar gestelde gelden. Zie hiervoor ook de antwoorden
op de vragen 126, 156 en 160.60Kan de uitgavenontwikkeling vanaf 1993 worden uitgedrukt als percentage
van het BBP? (blz. 27)Uitgaven Zorgsector in procenten van het BBP: 19939,9 19949,6 19959,4 19969,2 19979,0 19988,8 61Op welke wijze worden de aanbevelingen van het rapport «Op
weg naar Volwassenheid» ingevuld? (blz. 28) Het rapport «Op weg naar volwassenheid. Evaluatie jeugdgezondheidszorg
1996» alsmede de verkorte versie daarvan is u bij brief van 14 mei 1997
toegezonden. Ik heb u toegezegd dat ik u mijn standpunt op de in het rapport
gedane aanbevelingen dit najaar zal toezenden. 62Wordt het belang van een sterke infrastructuur bij de implementatie
van programmatische grieppreventie en cervixscreening onderschreven, en wat
zijn hiervan de consequenties? (blz. 29)Onder infrastructuur versta ik – beknopt omschrevende – beschikbare
faciliteiten in termen van menskracht, organisaties, verantwoordelijkheidstoedeling,
begeleiding en ondersteuning, monitoring, kwaliteitsbewaking, evaluatie e.d.
Voor ieder onderwerp dat op een programmatische wijze wordt uitgevoerd, wordt
afgewogen wat de daarvoor benodigde infrastructuur bij de implementatie en
verdere uitvoering dient te zijn. Een adequate infrastructuur verschilt derhalve
in beginsel per onderwerp. Voor zowel grieppreventie als cervixscreening zijn
met alle betrokkenen afspraken gemaakt over de implementatie en uitvoering,
inclusief de benodigde infrastructuur. 63Komt het kwaliteitsbeleid van sociaal-geneeskundigen in gevaar vanwege
afnemende bereidheid van werkgevers en gemeenten middelen ter beschikking
te stellen? Op welke manier kan dit worden tegengegaan? (blz. 29)Ik ga ervan uit dat gedoeld wordt op de opleidingsmogelijkheden voor sociaal-geneeskundigen.
Momenteel wordt gewerkt aan een herziening van de inhoud alsmede de structuur
van deze opleiding. De toekomstige opzet is veel minder afhankelijk van de
bereidheid van werkgevers/gemeenten hiervoor financiële ruimte ter beschikking
te stellen. Gestreefd wordt om de wijzigingen in '98 in te laten gaan. 64Kan inzicht worden gegeven in de huidige stand van zaken met betrekking
tot de ontwikkeling van het basispakket van GGD-taken? Zo nee, op welke termijn
kan dit worden verwacht? (blz. 29)4 werkgroepen zijn bezig met het uitwerken van de basistaken van GGD-en.
Deze werkgroepen concentreren zich op infectieziektenbestrijding, jeugdgezondheidszorg,
openbare geestelijke gezondheidszorg en «bevorderingstaken», waaronder
epidemiologie en sectoroverstijgend gezondheidsbeleid. Genoemde werkgroepen
zijn samengesteld mensen met inhoudelijke expertise en gezag en met bestuurlijke
expertise. Zij zullen in de periode april-mei 1998 aan mij rapporteren, waarna
ik mijn standpunt zal innemen op de door de werkgroepen voorgestelde basispakketten. 65Welke argumentatie ligt ten grondslag aan de verwachting dat de bedragen
voor jeugdgezondheidszorg voor 1998 «ongeveer hetzelfde» zullen
zijn als voor 1995? (blz. 30)Het rapport «Op weg naar volwassenheid» raamt de kosten van
de 4–19 jarigenzorg in 1995, uitgevoerd door GGD's en gefinancierd uit
het Gemeentefonds, op circa f 203 mln. De financiële kaders zijn
conform de systematiek van de Wet collectieve preventie volksgezondheid niet
nader omschreven. Ik heb geen reden te veronderstellen dat genoemd bedrag
sinds 1996 substantieel is toe- of afgenomen. Voor de jeugdgezondheidszorg
0–4 jarigen geldt vanaf 1 januari de «status aparte». Deze
bedraagt f 297 mln (tabel 3.1. JOZ 1998). In dit bedrag zijn naast de
kosten voor de Ouder- en kindzorg begrepen de dieetadvisering en preventie.
Eenzelfde bedrag is ook voor 1999 gereserveerd. 66Wat zijn de belangrijke resultaten die voortkomen uit het tweede
programma Sociaal-economische gezondheidsverschillen in het kader van preventie?
(blz. 30)De Programmacommissie Sociaal-economische gezondheidsverschillen II (SEGV
II) is in januari 1995 geïnstalleerd en zal tot 2001 functioneren. Het
programma kent drie hoofddoelstellingen: het systematisch ervaring opdoen
met interventies gericht op het terugdringen van SEGV, het monitoren van de
ontwikkeling van SEGV en het verder vergroten van de kennis met betrekking
tot de achtergronden van SEGV. Inmiddels zijn in het kader van de eerstgenoemde
doelstelling instellingen en onderzoeksgroepen opgeroepen om voorstellen in
te dienen voor evaluatiestudies van interventies om SEGV terug te dringen.
Na een zorgvuldige selectieprocedure zijn de meest relevante en kansrijke
voorstellen gehonoreerd. Jaarlijks ontvangt de Tweede Kamer vlak voor het
kerstreces een voortgangsrapportage van de Programmacommissie SEGV-II. 67Wanneer komen de resultaten en het standpunt van de regering ten
aanzien van het niet adequaat bereiken van 5 à 10% van de zeer jeugdige
kinderen door de JGZ naar de Kamer? (blz. 30)Zie antwoord vraag 61. 68Zouden ook gewone kinderdagverblijven een rol kunnen spelen bij de
implementatie van de kennis opgedaan uit het project «integrale vroeghulp
aan 0 tot 4 jarigen met een motorische stoornis en hun ouders»? (blz.
31)Gewone kinderdagverblijven worden in het kader van de uitvoeringsprojecten
«integrale vroeghulp» in voorkomende gevallen al ingeschakeld.
Met de deskundige ondersteuning en hulp van de in de integrale vroeghulp-teams
vertegenwoordigde kerndisciplines wordt in de praktijk gewerkt.Het is gebleken dat plaatsing van een peuter met één of
meer (motorische) stoornissen in een gewoon kinderdagverblijf heel goed mogelijk
is zonder dat hiermee de «normale gang van zaken» ook maar enigszins
verstoord wordt.De vraag blijft natuurlijk waar in dit opzicht de getalsmatige grenzen
liggen en op welk punt de (met name personele) belasting voor een gewoon kinderdagverblijf
te groot wordt. 69In 1997 was er voor griepvaccinatie voor risicogroepen, vooral de
ouderen, f 46 mln beschikbaar. Waarom is dit bedrag verlaagd tot f 40
mln, terwijl de vaccinatiegraad van de opgeroepenen nog maar 67% is? (blz.
31)In overleggen met betrokken partijen is uit het oogpunt van het streven
naar een grotere doelmatigheid, alsmede het niet meer voorkomen van «aanloopkosten»
in '98 overeengekomen de griepvaccinatie voor de risicogroepen inclusief de
65-plussers uit te voeren binnen een all-in budget van f 40 mln. Hierbij
is uitgegaan van een vaccinatiegraad van maximaal 75%. Aan partijen
is toegezegd dat de meerkosten verbonden aan een eventueel hoger vaccinatiepercentage
dan 75%, extra zullen worden vergoed. Dit betekent derhalve alsdan een overeenkomstige
verhoging van het budget. 70Kan worden aangegeven waarom het opkomstpercentage bij het bevolkingsonderzoek
naar borstkanker in de leeftijdsgroep 70–75 jaar geschat is op slechts
30%? (blz. 32)In zijn aanbeveling inzake screening op borstkanker van vrouwen boven
de leeftijd van 70 jaar, van 27 februari 1997, heeft de Ziekenfondsraad aangegeven
dat in de periode dat vrijwillige deelname aan de screening voor vrouwen van
70 jaar en ouder mogelijk was, 30% hiervan ook gebruik bleek te hebben gemaakt.
Bovendien bleek in een door het Noordelijk Centrum voor Gezondheidsvraagstukken
van de Rijksuniversiteit Groningen uitgevoerd onderzoek, dat de deelname in
vervolgronden van de screening in binnen- en buitenland geleidelijk afneemt.
Deze ligt bij deelname boven de 70 jaar bij ongeveer 30%.Overigens merkt de Ziekenfondsraad op dat niet moet worden uitgesloten
dat de opkomst hoger zal zijn wanneer de vrouwen boven de leeftijd van 70
jaar ook een uitnodiging voor de screening ontvangen.Deze opmerking is echter nog met zoveel onzekerheid omgeven, dat voorlopig
nog maar wordt uitgegaan van het genoemde percentage van 30. 71Bestaat de bereidheid om het advies van de Programmacommissie coördinatie
AIDS-onderzoek op te volgen om te komen tot een afbouw van de financiële
bijdrage van de overheid in de periode 1998–2001, teneinde het onderzoek
te kunnen verzelfstandigen en onder te brengen in de reguliere wetenschappelijke
infrastructuur met behoud van de door de jaren opgebouwde expertise? (blz.
33)Beantwoord met vraag 81. 72Wat houdt het concreet in dat de tabaksindustrie in haar reclame
en promotie «uiterste terughoudendheid richting jongeren zal betrachten»?
(blz. 34)Dit is beschreven in paragraaf 2. «reclamebeperking» van de
kabinetsnota «Tabakontmoedigingsbeleid» (TK, 1995–1996,
24 743, nr. 1, pag. 3–6), die vorig jaar intensief met de Tweede
Kamer is besproken. In het kort komt een en ander erop neer dat jongeren voortaan
gevrijwaard moeten worden van tabaksreclame. Dit is in concreto uitgewerkt
in de aangescherpte Reclamecode voor tabaksproducten, die per 1 april 1997
in werking is getreden. 73Op welke wijze zal een effectief handhavingsbeleid gestalte krijgen
om de voorgenomen beleidsmaatregelen, gericht op het voorkomen van verkoop
van tabaksprodukten aan jongeren onder de 18 jaar, te controleren en naleving
zonodig af te dwingen? (blz. 34)Het kabinet bereidt momenteel een Handhavingsplan voor de gehele genotmiddelendistributie
voor. Dat zal te zijner tijd aan de Tweede Kamer worden aangeboden (in samenhang
met de komende wijzigingsvoorstellen Drank- en Horeacwet, Tabakswet en Wet
op de kansspelen) 74Wat zijn de verwachte resultaten van het tabaksontmoedigingsbeleid?
Is al eens onderzoek gedaan naar de effectiviteit van het ontmoedigingsbeleid?
Zo ja, wat waren de resultaten? (blz. 34)De verwachte resultaten zijn dat er minder mensen roken, in het bijzonder
dat minder jongeren beginnen met roken. De effectiviteit van het tabaksontmoedigingsbeleid
wordt continu onderzocht. Kortheidshalve zij verwezen naar de onderzoeken
van de Stichting Volksgezondheid en Roken en het RIVM. 75Zal de invloed van arbeid en sociale zekerheid op de volksgezondheid
en de gezondheidszorg vorm worden gegeven door beleidsvoornemens op deze terreinen
vooraf te toetsen met Gezondheidseffectscreening? (blz. 34)Gezien de vele raakvlakken tussen arbeid, sociale zekerheid en gezondheid
bestaan de nodige bilaterale contacten tussen mijn ministerie en het ministerie
van Sociale Zaken en Werkgelegenheid (SoZaWe) als het gaat om afstemming en
zo mogelijk samenwerking. Ik verwijs kortheidshalve naar het kabinetsstandpunt
op het RVZ-advies «Sociale zekerheid en zorg» van februari 1997.
Deze contacten zijn ook van belang om vroegtijdig betrokken te kunnen zijn
bij beleidsvoornemens op terrein van arbeid en sociale zekerheid die effecten
kunnen hebben op gezondheid.Daarnaast ondersteunt de Netherlands School of Public Health (NSPH) mij
op mijn verzoek als het gaat om nadere concretisering van facetbeleid/intersectoraal
beleid. Gezondheidseffectscreening (GES) is één van de instrumenten
om inzicht te krijgen in mogelijke effecten op gezondheid van voorgenomen
beleidsmaatregelen buiten de zorgsector. Binnenkort bepaal ik in overleg met
SoZaWe op welke beleidsvoornemens uit de Sociale Nota 1998 een GES zal worden
uitgevoerd. 76Is VWS van plan samen met SoZaW de medisch inhoudelijk ontwikkeling
van de bedrijfsgezondheidszorg te ondersteunen? (blz. 34)De medisch inhoudelijke kwaliteit van de bedrijfsgezondheidsdienst valt
onder de verantwoordelijkheid van SoZaWe. Het is mij wel bekend dat de hulpverleners
zelf de wens te kennen hebben gegeven om aansluiting bij VWS op dit punt te
zoeken. Uiteraard sta ik positief tegenover een samenwerking op dit punt met
SoZaWe. 77De taak om maatschappelijk kansarme jongeren een beter perspectief
te bieden ligt bij de gemeenten. In hoeverre is het landelijk preventiebeleid
en dit gemeentelijke beleid op elkaar afgestemd? (blz. 35)In mijn standpunt op het rapport «Gemeentelijk Gezondheidsbeleid
Beter op zijn plaats». dat ik u op 20 mei jl. toezond, heb ik gesteld
het van belang te vinden dat gemeenten samenwerking tot stand brengen met
partijen binnen de zorg en dat zij met betrekking tot de volksgezondheid integraal
beleid voeren met andere sectoren. Ik denk hierbij vooral aan een afstemming
via de gemeentelijke nota gezondheidsbeleid van de JGZ met lokale projecten
rond preventief jeugdbeleid, jeugdzorg en onderwijsbeleid en de lokale functionele
zorgnetwerken: met andere woorden wederzijdse afstemming van zorg- en jeugdbeleid.Ik zal daarom een projectvoorstel van de VNG honoreren, dat beoogt gemeenten
te ondersteunen bij het maken van een dergelijke nota. De door mij gesubsidieerde interdepartementale Commissie Jeugdonderzoek
(CJO) richt haar onderzoeksprogramma de komende jaren op verbetering van de
maatschappelijke positie van met name de kwetsbare jeugd. In het najaar verschijnt
een studie naar de gevolgen van financiële armoede voor het welzijn van
kinderen en thuiswonende jongeren. In een vervolgstudie zal met name de beleving
van jeugd van armoede, sociale uitsluiting en het omgaan met stress centraal
staan. 78Hoe wordt gepoogd een groter bereik van preventie van drugsverslaving
onder zwerfjongeren te bewerkstelligen? (blz. 35)Uit meerdere onderzoeken blijkt dat het gebruik van alcohol en drugs onder
zwerfjongeren aanzienlijk is. Ook is gokken onder deze groep een probleem.
Onvoldoende scholing, werkloosheid en huisvestingsproblemen in combinatie
met persoonlijke en psychische problemen zijn belangrijke oorzaken voor de
situatie dat een aantal van deze jongeren in een spiraal terecht komt van
overmatig gebruik van middelen en criminaliteit.In het algemeen wordt gestreefd naar een integrale gemeentelijke aanpak,
waarbij door verschillende gemeentelijke diensten, zoals Huisvesting, Sociale
Zaken en Werkgelegenheid moet worden samengewerkt met politie en justitie,
de verslavingszorg en de jeugdhulpverlening.Binnen het zogenoemde straathoekwerk wordt zowel door de jeugdhulpverlening
als door de verslavingszorg gepoogd in contact te treden met zwerfjongeren.Binnen de Landelijke Steunfunctie (Verslavings)Preventie zal specifiek
beleid moeten worden ontwikkeld voor deze groep van zowel autochtone als allochtone
jongeren. Wat de laatste groep betreft: in de beleidsbrief Verslavingszorg
en Allochtonen die op 3 oktober 1997 naar de Tweede Kamer is gezonden, is
ingegaan op de bevordering van een integraal lokaal beleid, bijvoorbeeld door
de ontwikkeling van een handleiding gemeentelijk preventiebeleid. De aanpak
van de algemene problematiek onder zwerfjongeren zou hierin expliciet onderwerp
moeten zijn.In enkele steden, zoals Den Haag en Deventer, zijn projecten uitgevoerd
(nog in uitvoering) waarbij vanuit een integrale lokale aanpak jongeren huisvesting
en werk worden aangeboden. Een ander voorbeeld, maar dan specifiek gericht
op Marokkanen is een door VWS gefinancierd preventieproject in Amsterdam dat
voornamelijk gericht is op ouders, zogenoemde Marokkaanse kaders en op de
ondersteuning van reguliere instellingen. 79De extra kosten die gemaakt worden voor destructie van risico-organen
van runderen schapen en geiten komen dit jaar nog ten laste van de begroting
van VWS, maar zullen vanaf 1998 ten laste van het bedrijfsleven komen. Kan
worden aangegeven ten laste van welk bedrijfsleven deze kosten zullen komen,
en hoe hieraan uitwerking zal worden gegeven? (blz. 36)De kosten gemoeid met de verbranding van BSE-risico-organen zullen ten
laste komen van de aanbieders van dit zogenaamde gespecificeerde hoog-risico-materiaal.
Dit zijn met name de veehouders en de slachterijen.Een wijziging van de Destructiewet is noodzakelijk om deze kosten in rekening
te kunnen brengen aan de aanbieders van het materiaal. Op dezelfde wijze als
thans een tarief wordt vastgesteld voor het ophalen door de destructoren van
kadavers bij veehouders, zal er een tarief worden vastgesteld voor het ophalen
en verbranden van het gespecificeerde hoog-risico-materiaal van veehouders
en slachterijen. Op korte termijn zal de Regering een hiertoe
strekkend voorstel tot wijziging van de Destructiewet aan de Tweede Kamer
aanbieden. 80Is het waar dat een aantal gebieden niet meer over medisch-milieukundige
expertise beschikken en in andere regio's de middelen hiervoor zijn verkleind
na de overheveling naar het gemeentefonds zonder dwingende voorschriften door
middel van de AMvB? Wordt hier alsnog in voorzien? (blz. 37)Naar aanleiding van informatie van de Landelijke Vereniging voor GGD-en
(LVGGD) heb ik de Hoofdinspecteur voor de Gezondheidszorg gevraagd nauwlettend
toe te zien op de invulling van de medisch-milieukundige functie bij GGD-en.
De Inspectie Gezondheidszorg constateert in een zeer recent beschikbaar gekomen
inventariserende studie naar de medisch-milieukundige taakuitoefening bij
gemeenten dat bij de meeste GGD-en medisch-milieukundige taken meestal deel
uit maken van de portefeuille van AGZ-artsen en -verpleegkundigen. Het is
niet gebruikelijk dat de beschikbare capaciteit voor dit taakveld afzonderlijk
wordt begroot. Zodoende is de feitelijke inzet van menskracht slechts bij
benadering te schatten. Voorts lijkt de conclusie gerechtvaardigd dat activiteiten
van GGD-en op het gebied van milieu en gezondheid slechts een bescheiden plaats
innemen temidden van andere WCPV-taken, zoals jeugdgezondheidszorg en infectieziektenbestrijding.
In mijn brief aan de Tweede Kamer der Staten-Generaal van 20 mei jl. (GZB/GZ
97-2773) heb ik het actieprogramma «versterking gemeentelijk gezondheidsbeleid»
gepresenteerd. Hiermee wordt een proces in gang gezet waarin de functie van
de openbare gezondheidszorg voor de toekomst wordt verhelderd. In dit proces
zal voldoende aandacht geschonken worden aan een verbeterde uitvoering van
de gemeentelijke taken inzake de collectieve preventie, waartoe ook de medisch
milieukundige taken behoren. 81Komt er via ZON, naast het geld dat beschikbaar is gesteld voor de
ziekteoverstijgende programma's nog geld beschikbaar voor AIDS-onderzoek,
en zo ja, hoeveel dan? (blz. 39)Met betrekking tot het Aidsonderzoek is nu 10 jaar lang een stimuleringsbeleid
gevoerd. Gezien de wetenschappelijke en maatschappelijke ontwikkelingen op
dit en verwante terreinen ben ik van mening dat deze periode van intensivering
van het overheidsbeleid beëindigd dient te worden. Ik heb de betrokken
organisaties van dit voornemen, dat ik onlangs heb geformaliseerd, reeds enige
jaren geleden in kennis gesteld. Niettemin heb ik van de onderzoekers begrepen
dat men zich op het wegvallen van de middelen nog onvoldoende had geprepareerd.
Met name met betrekking tot het Aids-cohortonderzoek signaleerde men in verband
hiermee knelpunten. Gezien de betekenis van de cohortstudies voor het Aidsonderzoek
in het algemeen heb ik het Praeventiefonds/ZON i.o. gevraagd om nog eenmalig
f 3 mln aan de onderzoekers beschikbaar te stellen om inbedding van de
cohortstudies in de normale wetenschappelijke infrastructuur te realiseren. 82Kan worden aangegeven hoe de logopedie op dit moment georganiseert
en gefinancierd wordt? Hoe is de logopedie op scholen georganiseerd? Kan inzicht
worden gegeven in de pakketbeperkende maatregel bij de verstrekking logopedie
zoals die in voorbereiding is? Welke inhoudelijke argumenten kunnen daarvoor
worden aangevoerd? Wat zijn de gevolgen van deze maatregel voor de praktijk? Is de verwachting dat de voorziening logopedie gedeeltelijk zal kunnen
worden opgevangen door betaalbare aanvullende verzekeringen?Hoeveel kinderen van 0–10 jaar zijn onder behandeling van de
logopedie, kan globaal worden aangegeven wat hiervan de resultaten zijn op
het gebied van het kunnen deelnemen aan regulier onderwijs, het voorkomen
van ernstige psychische klachten en het vinden van een baan op latere leeftijd?
(blz. 43)De extramurale logopedie wordt vooral verleend door vrijgevestigde logopedisten.
Logopedisten werkzaam in instellingen en in de onderwijssector zijn in dienstverband
werkzaam.De logopedische hulp wordt op verschillende manieren gefinancierd. Dit
is afhankelijk van de sector waarin de zorg wordt verstrekt. Logopedie in
de sector gezondheidszorg wordt gefinancierd door zorgverzekeraars. Logopedie
in basisgezondheidsdiensten wordt vergoed door de lagere overheden. De logopedie
in het (voortgezet) speciaal onderwijs wordt betaald door het Ministerie van
Onderwijs en Wetenschappen.In het basisonderwijs is sprake van een logopedische screening die onderdeel
uitmaakt van de schoolgezondheidszorg zoals die wordt aangeboden door de gemeente.
In het speciale onderwijs maakt logopedie onderdeel uit van het pakket dat
door deze scholen wordt aangeboden. De relatie tussen het basisonderwijs en
het speciaal onderwijs is geregeld in de nota «weer samen naar school»
van het ministerie van Onderwijs Cultuur & Wetenschappen.Evenals bij de beperkende maatregel op het gebied van de fysiotherapie
en de oefentherapie Cesar en oefentherapie Mensendieck staat mij bij de uitvoering
van deze beperking een inhoudelijke benadering voor ogen. Dit betekent dat
de noodzakelijke zorg onderdeel dient uit te maken van het verzekerde pakket.
Onnodig gebruik van de verstrekking dient daarentegen vermeden te worden.
Dit laatste kan worden gerealiseerd door een verbeterde indicatiestelling.Ik ben van mening dat door een aanscherping van de indicatiestelling voor
logopedie een doelmatiger verstrekking kan worden gerealiseerd zonder dat
dit ertoe leidt dat verzekerden noodzakelijke logopedische hulp wordt onthouden.De beperkende maatregel logopedie maakt onderdeel uit van het doelmatigheidsbeleid.
Bij de fysiotherapie, oefentherapie en tandheelkunde heb ik een soortgelijke
maatregel getroffen. Ik ben dan ook van mening dat bij logopedie een doelmatige
verstrekking mogelijk en noodzakelijk is. Ik verwacht dan ook dat de gevolgen
van deze maatregel beperkt zullen zijn aangezien ik een maatregel voor ogen
heb die noodzakelijke zorg niet zal onthouden. Of herverzekeren via betaalbare
aanvullende verzekeringen aan de orde zal zijn hangt af van de feitelijke
invulling van de maatregel en of dit voor verzekeraars een aantrekkelijke
optie is.Uit het brancherapport «paramedische zorg» (maart 1996) en
het rapport «logopedie in de gezondheidszorg» (juni 1995) van
het Nivel zijn geen gegevens bekend over de vraag en het effect van logopedische
behandelingen op korte en lange termijn. Er is slechts bekend dat 70,4% van
de patiënten jonger is dan 14 jaar. Er zijn geen resultaten bekend over
de deelname aan het regulier onderwijs, het voorkomen van ernstige psychische
klachten en het vinden van een baan op latere leeftijd.Dit is echter een algemeen probleem bij de paramedische zorg. Mede hierdoor
is er bij de Ziekenfondsraad een programma gestart waarbij doelmatigheidsonderzoek
plaatsvindt. Omdat dit programma nog maar een korte periode loopt zijn er
nog geen resultaten bekend. 83Is de oorzaak voor de structurele volumeoverschrijding bij de tandheelkunde
gelegen in de stelselwijziging van 1995, of zijn er andere oorzaken aan te
geven? Kan worden aangegeven hoeveel de preventieve controles op termijn aan
besparingen zullen opleveren (zoals bij de sport: beweging leidt tot een betere
gezondheid)? Is de compenserende tariefmaatregel incidenteel of structureel?
(blz. 43)Nee, het is een niet ingecalculeerde grotere consumptie van het «preventief
onderhoud». Het «preventief onderhoud» is er voor bedoeld
om een stabiele situatie van het natuurlijk gebit te onderhouden. Deze controles
leiden dus niet tot een betere mondgezondheid, maar beogen die stabiel te
houden. Er zijn geen gegevens over mogelijke besparingen.De maatregel is voorshands incidenteel. Indien volgend jaar mocht blijken
dat de desbetreffende overschrijding een structureel karakter heeft, zal de
incidentele maatregel worden omgezet in een structurele maatregel. 84Zijn de f 22 mln meerkosten ten gevolge van de werktijdenbesluiten
voor geneeskundigen en verloskundigen beschikbaar vanaf het moment van inwerkingtreding
of vanaf 1 januari 1998? (blz. 44)De f 22 mln meerkosten ten gevolge van de werktijdenbesluiten voor
geneeskundigen en verloskundigen (WBGV) zijn beschikbaar vanaf 1 januari 1998
voor de sectoren Algemene en categoriale ziekenhuizen en Academische ziekenhuizen.
De verdeling is f 20 mln ten behoeve van de algemene en categoriale ziekenhuizen
en f 2 mln ten behoeve van de Academische ziekenhuizen. 85Hoe zal de f 10 mln die gereserveerd is voor de traumacentra
worden besteed? (blz. 44)De f 10 mln die gereserveerd is voor de traumacentra zal worden aangewend
om de ontwikkeling van een traumazorgnetwerk te realiseren.Doel is om door middel van regionale verdelingsafspraken tussen de ziekenhuizen
en de Regionale Ambulance Voorzieningen (RAV) de ongevalspatiënten direct
naar het juiste ziekenhuis te vervoeren. Dit komt er op neer dat de meest
ernstige patiënten direct vervoerd worden naar de daarvoor uitgeruste
traumacentra.Er zal een relatie gelegd worden met de ontwikkelingen van het project
Geneeskundige Hulpverlening bij Ongevallen en Rampen (GHOR) dat samen met
het ministerie van Binnenlandse Zaken wordt uitgevoerd. 86Wat zijn de argumenten van de regering om de thuisbevalling te bevorderen?
(blz. 46)Door de thuisbevalling te bevorderen wordt onnodige medicalisering tegen
gegaan. Onnodig in het ziekenhuis bevallen is ondoelmatig en het kost meer
geld. Samenwerking tussen de betrokken beroepsgroepen is daarbij noodzakelijk.
De verwachting is dat de herziene Verloskundige Indicatielijst begin 1998
gereed zal zijn. Met die lijst kan van tevoren geselecteerd worden welke zwangeren
een risico lopen en speciale zorg nodig hebben en welke vrouwen een goed verloop
van de zwangerschap hebben en dan ook uitstekend thuis kunnen bevallen. 87Hoe zijn de eerste resultaten van het experiment waarbij ziekenhuizen
in plaats van met functiegerichte budgettering met aanneemsommen gaan werken?
(blz. 46)Op dit moment zijn er nog geen resultaten bekend. Daar is het nog te vroeg
voor. Het eerste jaar, waarin het experiment loopt, is immers nog niet voorbij.
Onderdeel van dit experiment, neergelegd in het zogenoemde ZBZ-plan, is de
afspraak tussen partijen dat het NZI zal worden opgedragen om het ZBZ-plan
gedurende de looptijd te volgen op de effecten, en dat het ministerie van
VWS daarvan op de hoogte zal worden gehouden. Tot op heden is nog geen informatie
ontvangen. Informeel werd van de regio vernomen dat men binnen het experiment
aanneemsommen heel concreet bezig is met onder andere het inventariseren en
oplossen van de wachtlijstproblematiek, en met vormen van zorgvernieuwing
zoals transmurale zorg. Ik meen dat dat een goede ontwikkeling is. 88In hoeverre verhoudt het voorgenomen verbod tot het oprichten van
privé-klinieken zich tot het voornemen om de bepaling af te schaffen
dat zorgverzekeraars geen eigen instellingen zouden mogen exploiteren? (blz.
48)Er is geen tegenstelling tussen deze beide voornemens. De bedoeling van
het wetsvoorstel Tijdelijke wet privéklinieken is de uitbreiding van
het aantal privéklinieken voorlopig stop te zetten om verdere uitstroom
van financiële middelen uit het systeem en versnippering van zorg tegen
te gaan. Bij eventuele opheffing van het oprichtingsverbod van eigen instellingen
door zorgverzekeraars is deze wet, wanneer hij van kracht wordt, ook op hen
van toepassing. Ook zorgverzekeraars kunnen dus geen (nieuwe) privéklinieken
beginnen. Wel zouden zij binnen het vigerende systeem van aanbodbeheersing
initiatieven op het gebied van ziekenhuiszorg kunnen ontplooien. Daartoe zullen
zij dan aanvragen moeten indienen bij de overheid, die vervolgens aan de daarvoor
gebruikelijke criteria ter de bepaling van spreiding en behoefte worden getoetst.
Daarnaast houdt opheffing van het verbod in dat zorgverzekeraars allerlei
andere activiteiten buiten het terrein van de ziekenhuiszorg kunnen ontplooien,
bijvoorbeeld op het terrein van de farmacie. 89Is het projectvoorstel van KNMG, Orde van Medische specialisten,
Nederlandse Vereniging van Heelkunde en de VU/EMGO ter bestrijding van de
wachtlijsten goed uitvoerbaar mede gezien het draagvlak bij de betrokken beroepsgroepen
en zal dit voorstel worden gehonoreerd? (blz. 49)Het KNMG-voorstel «Maximaal aanvaardbare wachttijden in de chirurgie»
is zeer onlangs mij toegestuurd en bij een eerste bestudering ziet het voorstel
er veel belovend uit. De kosten van het project zijn begroot op ruim 1 mln
hetgeen een zeer aanzienlijk bedrag is in verhouding tot de voor wachttijden-onderzoek
via ZON beschikbaar gestelde middelen. Of het project in deze vorm voor honorering
in aanmerking komt, zal welwillend worden bezien. Ik zal daarbij letten op
de relevantie van de onderzoeksvragen voor de oplossing van eventueel bestaande
lange wachttijden in de chirurgie, op de methode van onderzoek en vooral op
de haalbaarheid van het onderzoek. Gezien het gevraagde bedrag is denkbaar
dat eerst een pilotstudie plaatsvindt waarna op basis van de opgedane ervaringen
de beslissing valt een groter onderzoek te starten. De besluitvorming
over het voorstel vindt dit kalenderjaar nog plaats. 90Aan het Medisch Centrum Leeuwarden is gevraagd om dermate flexibel
te zijn, opdat een mogelijke start van een hartcentrum in de toekomst kan
plaatsvinden. Aan welke termijn denkt de regering? (blz. 49)In het plan van aanpak uitbreiding hartcentra is aangegeven dat rond het
jaar 2000 mogelijk een tekort kan ontstaan aan capaciteit van infrastructurele
voorzieningen ten behoeve van OHO's en PTCA's. Hoewel op dit moment geen noodzaak
aanwezig is om het MCL aan te wijzen als toekomstig hartcentrum, mag het MCL
bij de bouwplannen wel al rekening houden met de eventuele start van een hartcentrum.Over de noodzaak van uitbreiding van capaciteit van infrastructurele voorzieningen
ten behoeve van OHO's en PTCA's zal omstreeks 2000 – 2001 meer duidelijkheid
ontstaan. Bij gebleken noodzaak tot uitbreiding van capaciteit voor deze medische
ingrepen aan het hart, zal het MCL vergunning worden verleend voor de start
van een hartcentrum. 91Welke verantwoordelijkheid ziet de overheid voor zichzelf aangaande
de infrastructuur, informatievoorziening en standaardisatie (blz. 51)De infrastructuur in de gezondheidszorg wordt niet alleen bepaald door
de gebouwen, maar ook door de daarin aanwezige medisch-technologische voorzieningen,
voorzieningen op het gebied van informatie- en communicatietechnologie en
het personeel dat er werkzaam is. Met name ten gevolge van ontwikkelingen
van zorginhoudelijke en technologische aard neemt het belang van gebouwen
de laatste jaren af ten gunste van de drie laatstgenoemde aspecten. In ieder
geval is van belang dat alle vier de aspecten in samenhang met elkaar worden
beschouwd, omdat zij grotendeels de capaciteit en de materiële toegankelijkheid
van de zorg bepalen. Aangezien de investeringen in de infrastructuur vaak
enorm zijn en de structuur van het zorgaanbod daarbij voor langere tijd wordt
vastgelegd zien wij voor de overheid op genoemde aspecten een belangrijke
sturende rol. De overheid heeft een directe verantwoordelijkheid voor het
formuleren van algemene voorwaarden voor het realiseren van (grootschalige)
infrastructurele voorzieningen. Dit neemt echter niet weg dat de invulling
van concrete projecten in nauwe afstemming met het veld dient te gebeuren.Voor wat betreft de informatievoorziening en standaardisatie zien wij
voor de overheid een meer stimulerende rol weggelegd. Dit is iets wat in eerste
instantie door het veld zelf moet worden opgepakt. 92Kunnen de financiële consequenties aangegeven worden van de
vervanging van de EG richtlijn 84/466 EURATOM? Is hiermee in het JOZ rekening
gehouden? (blz. 51)Momenteel kunnen de financiële consequenties van de vervanging van
bovengenoemde richtlijn nog niet worden aangegeven. In het JOZ 1998 is daarmee
dan ook nog geen rekening gehouden. Uiterlijk in 2000 dient Nederland aan
de herziene richtlijn te voldoen. Momenteel wordt gewerkt aan de implementatie
in de nationale wet- en regelgeving. Bij de implementatie wordt het veld betrokken
en zal ook worden nagegaan wat de financiële consequenties zijn van de
vervanging van de richtlijn. 93Wordt in de uitgaven voor fysio- en oefentherapie ook rekening gehouden
met de ontwikkeling van deze therapieën voor vrouwen met incontinentieklachten?
(blz. 53)Ja, in die zin dat in het uitwerken van de aanbevelingen van de Werkgroep
Fysiotherapie en Oefentherapie, die met name op structuur zijn gericht, verscheidene
therapieën en behandelmethoden van de fysio- en oefentherapeuten aan
de orde zullen komen. Bekkenbodemtrainingen- kunnen daar in worden meegenomen.
Deze trainingen kunnen zowel individueel als in groepsverband worden gegeven.
Nee, in die zin dat er, specifiek voor deze problematiek in dit traject geen
extra geld geoormerkt is. De Ziekenfondsraad laat momenteel een onderzoek
verrichten naar de effectiviteit van bekkenbodemoefeningen voor vrouwen met
incontinentie-klachten. De resultaten hiervan worden verwacht in het voorjaar
van 1998. 94Acht de minister in het kader van de veranderende organisatie binnen
de curatieve somatische zorg een belangrijke plaats weggelegd voor de in de
PWH genoemde HAGRO-vorming?Kan nader inzicht worden gegeven hoe het in de PHW-rapportage neergelegde
principe van de huisartsenzorg als voorziening kan worden ingezet voor de
innovatie van de curatieve somatische zorg? (blz. 53–54)In de veranderende organisatie van de curatieve somatische zorg is een
belangrijke plaats weggelegd voor de huisarts en worden samenwerking en samenhang
in de zorg benadrukt. Daarin past de HAGRO-vorming, maar deze zal waarschijnlijk
slechts een van de vele samenwerkingsvormen zijn. Een andere belangrijke samenwerkingsvorm
is het gezondheidscentrum, waarbinnen de multidisciplinaire samenwerking gestalte
krijgt. Al deze samenwerkingsvormen leiden tot een versterking van de eerste
lijn waardoor deze enerzijds meer zelf kan afhandelen (minder verwijzingen)
en anderzijds een sterkere partner wordt voor de tweede lijn. 95Zijn de cijfers van het LINH-project over 1996 beschikbaar? Zo ja,
kunnen deze aan de Kamer worden verstrekt? Is het waar dat hieruit blijkt
dat het gemiddeld aantal contacten tussen met name ziekenfondspatiënten
en huisartsen is toegenomen? Welke consequenties heeft dit voor beleid? (blz.
54)Het jaarrapport LINH 1996 is beschikbaar en zal aan de Kamer worden verstrekt.
Het is correct dat in het betreffende rapport wordt geconcludeerd dat de contactfrequentie
tussen met name ziekenfondspatiënten en de huisartsenpraktijk ( niet
de huisarts) is toegenomen in de periode 1987/1988 – 1996. Dit betreft
een vergelijking van de gegevens van de Nationale Studie (87/88) en de LINH
gegevens 1996, die zijn gebaseerd op de gegevens van 30 praktijken. In het
rapport wordt tevens gemeld dat het CBS een zelfde trend constateert: over
de periode 81–95 een toename van het aantal contacten per inwoner met
de huisarts van 0,03 per jaar. Een zeer geringe toename, en een veel geringere
dan op basis van LINH wordt geconstateerd. Het verschil wordt verklaard doordat
in de LINH gegevens ook telefonische contacten en contacten met de huisartsassistente
worden geregistreerd, hetgeen in de CBS gegevens niet het geval is. De verschillende
bronnen zijn derhalve niet eenduidig en in de zelfde mate representatief te
noemen. Vast staat echter wel dat de toename voor een groot deel in de contacten
met 65-plussers is terug te vinden. De in het rapport geconstateerde trend
is geen nieuw verschijnsel. In het beleid van de afgelopen jaren
is met dit gegeven ook rekening gehouden. Het tarief voor 65-plus ZFW-verzekerden
is bijvoorbeeld recent verhoogd evenals het tarief voor patiënten in
achterstandswijken. 96Op welke wijze zal de Externe leer Werk Periode in het tweede jaar
van de huisartsopleiding gestalte krijgen? (blz. 54)Naar aanleiding van signalen omtrent problematiek inzake inrichting en
financiering van het tweede opleidingsjaar in de huisartsgeneeskunde, de zogenaamde
externe leer-werkperiode, afkomstig van partijen betrokken bij de huisartsopleiding
wordt thans in overleg met deze partijen bezien op welke wijze dit belangrijke
onderdeel van de huisartsopleiding qua opleiding (theoretisch en praktisch)
verbeterd kan worden. Dat zal consequenties hebben voor de huidige financiering
van het tweede jaar van de huisartsopleiding (thans is de grootste financieringsbron
de valuteerbare productiviteit van de huisarts in opleiding tijdens zijn leer-
werkperiode in het ziekenhuis).Ik ben van mening dat ook het tweede jaar van de huisartsopleiding in
zijn geheel gericht dient te zijn op «opleiden». De hoofden van
de afdelingen huisartsopleiding hebben in een rapport, getiteld «Naar
een verantwoord tweede jaar in de huisartsopleiding» voorstellen gedaan
voor een optimale onderwijskundige vertaling van de doelstellingen van de
externe leer-werkperiode. Deze hebben betrekking op het opleiden tot op hoog
niveau functionerende generalisten, die veel vaardigheden zelf kunnen uitvoeren.
Daarnaast moeten zij ook het intramurale veld goed kunnen overzien, goed op
de hoogte zijn van de mogelijkheden van andere hulpverleners, adequaat kunnen
verwijzen en in goede samenwerking met andere patiënten kunnen behandelen
of begeleiden. De externe leer-werkperiode is in het bijzonder gericht op
het volwaardig kunnen functioneren binnen de verschillende vormen van transmurale
zorg. Daarvoor moet aan de huisarts in opleiding de noodzakelijke specifieke
kennis, vaardigheden en attitude worden bijgebracht.Ik vind de voorstellen een goed uitgangspunt voor een verbeterde opleidingstechnische
invulling van het tweede jaar van de huisartsopleiding. Partijen is inmiddels
gevraagd de knelpunten in kaart te brengen, die een eventuele realisering
van deze voorstellen met zich meebrengen alsmede aan te geven in hoeverre
valuteerbare productiviteit binnen de herziene externe leer-werkperiode mogelijk
is. 97Is op korte termijn een nieuwe inventarisatie van benodigde afgestudeerde
huisartsen nodig, gezien de veranderde zorgvraag (VTV 1997), de arbeidstijdsveranderingen
(arbeidsduurverkorting door CAO-afspraken) en kwaliteitsverbeteringen (meer
tijd voor de patiënt)? (blz. 54)De vraag naar nieuwe huisartsen wordt beïnvloed door een groot aantal
factoren, waaronder ook de in de vraag genoemde aspecten. Bij de basisraming
wordt rekening gehouden met autonome factoren zoals bevolkingsgroei, vergrijzing,
vervangingsvraag en het werken in deeltijd en met factoren waarover afspraken
bestaan met de LHV zoals bij voorbeeld de rekennormpraktijk. De beroepskrachtenvoorziening
wordt derhalve gekenmerkt door een volgend beleid.De meest recente raming van de vraag naar huisartsen is gemaakt voor het
advies van 10 juni 1997 aan de minister van OCenW over de arbeidsmarktfixus
geneeskunde. Wanneer nieuwe ontwikkelingen zich voordoen en/of afspraken worden
gemaakt met de LHV die van invloed zijn op de vraag naar huisartsen, is een
herziene raming nodig. 98Kan inzicht worden gegeven in de stijgende lijn van nieuwe gezondheidscentra?
(blz. 54)De gezondheidscentra zijn in de jaren '70 ontstaan. Uit onderzoek van
het Nivel: «Centra Centraal» (december 1996) blijkt dat het aantal
gezondheidscentra is toegenomen van 34 in 1975 tot 140 in 1985. Op 1 januari
1996 waren er in Nederland ongeveer 150 gezondheidscentra. De groei van het
aantal gezondheidscentra en de plaats waar zij terecht zijn gekomen zijn in
belangrijke mate beïnvloed door de bouw van grote nieuwbouwwijken. Veel
centra zijn daar gevestigd. 99Blijkt uit het onderzoek van de Stichting Farmaceutische Kengetallen
dat er in 1996, afgezien van incidentele besparingseffecten ten gevolge van
de Wet Geneesmiddelenprijzen en de uitdunning van het geneesmiddelenpakket,
sprake was van een structurele groei van de geneesmiddelenuitgaven van 9,6%?
Wat zijn hiervan de oorzaken? Hoeveel is de structurele groeiruimte in 1998,
en is dit voldoende gezien de cijfers uit 1996 en de groei in verband met
bevolkingsgroei, vergrijzing en extramuralisatie? (blz. 55)Zie antwoord op vraag 35. 100Wordt er onderzoek verricht naar de positieve en negatieve gevolgen
van het toenemen van zelfzorgmedicatie? Wanneer komen de eerste resultaten?
Worden deze resultaten afgewacht alvorens verdere maatregelen in deze richting
te nemen? (blz. 56)De beoordeling of een bepaald geneesmiddel als zelfzorggeneesmiddel wordt
beschouwd of dat het wordt aangemerkt als een geneesmiddel dat slechts op
recept (UR) verkrijgbaar is, geschiedt op grond van artikel 4, derde lid,
van de Wet op de Geneesmiddelenvoorziening, door het College ter beoordeling
van geneesmiddelen. De criteria om tot een beoordeling te komen zijn vastgelegd
in het Besluit U.R.-geneesmiddelen.Op grond daarvan vindt een zorgvuldige beoordeling plaats door het College.
Voldoet een middel niet aan één van de criteria, dan wordt het
gerekend tot de zelfzorggeneesmiddelen.Zelfzorgeneesmiddelen kunnen worden afgeleverd door apothekers en gediplomeerde
drogisten. Medio vorig jaar november kwam door een onderzoek van de Consumentenbond
aan het licht dat de voorlichting in drogisterijen omtrent het gebruik van
zelfzorggeneesmiddelen tekort schoot. Dit is mede voor de Stichting Drogistenfederatie
Pharmacon aanleiding geweest drogisterijen te stimuleren om aan certificering
deel te nemen. Een dergelijk certificaat stelt nadere kwaliteitseisen. Onlangs
zijn de eerste waarborgcertificaten uitgereikt. Ik heb de sector aangegeven
dat ik graag op de hoogte wordt gehouden van de resultaten van de certificering.
Ik ben voornemens hierover nadere afspraken te maken. In dat kader zal ik
ook bezien of een onderzoek naar de positieve en negatieve gevolgen van zelfzorgmedicatie
noodzakelijk is. 101Kan inzicht worden gegeven in de resterende aanbevelingen die worden
meegenomen in de thans in voorbereiding zijnde modernisering van de Wet op
de geneesmiddelenvoorziening? (blz. 57)Zie antwoord op vraag 34. 102Wordt de additionele besparing van f 190 mln in 1997 weer vrijwel
teniet gedaan door de prijsverhogingen in 1997, als gevolg van de koersstijging
van het Engelse pond van ruim 30%? (blz. 57)De Wet geneesmiddelenprijzen (WGP) geeft mij de mogelijkheid maximumprijzen
voor bepaalde geneesmiddelen vast te stellen, op basis van de prijzen van
deze geneesmiddelen in België, Duitsland, Frankrijk en het Verenigd Koninkrijk
en met gebruikmaking van actuele wisselkoersen. Met ingang van 1 september
1997 zijn op basis van de periodieke herberekening nieuwe maximumprijzen van
kracht geworden. De koersstijging van het Engelse pond heeft voor een deel
van de geneesmiddelen die vallen onder de WGP per saldo geleid tot een verhoging
van de maximumprijs. Een aantal fabrikanten heeft daarop de prijzen verhoogd
tot het nieuwe maximumniveau. Welk effect dit op macroniveau heeft, wordt
momenteel onderzocht in het kader van de evaluatie van de WGP. Ik heb mij
voorgenomen u nog dit jaar te informeren over de uitkomsten van de evaluatie. 103Is het waar dat ten gevolge van de Wet Geneesmiddelenprijzen de onderlinge
prijsverschillen tussen gelijkwaardiger medicijnen kleiner zijn geworden,
en dat uit analyses van het SFK blijkt dat de gerealiseerde substitutie besparingen
en de theoretisch haalbare substitutiebesparingen hierdoor zijn gehalveerd,
waardoor de besparingen in 1996 met f 45 mln teruglopen ten opzichte
van 1996? Hoe kan de additionele besparing van f 45 mln in 1997 in relatie
hiermee worden gehaald? (blz. 58)De invoering van maximumprijzen in het kader van de Wet geneesmiddelenprijzen
(Wgp) heeft geleid tot een forse verlaging van het prijsniveau en de kosten
van geneesmiddelen. De prijsverlagingen teweeg gebracht door de Wgp kunnen
ertoe leiden dat de prijsverschillen tussen gelijkwaardige producten kleiner
worden, waardoor de (potentiële) substitutie-opbrengsten in deze productgroepen
kunnen afnemen. Per saldo heeft de Wgp echter in beginsel altijd een kostenverlagend
effect, ook voor productgroepen waar de onderlinge prijsverschillen kleiner
zijn geworden. Overigens zijn ook andere factoren van invloed op het prijsniveau
(onder het maximum ex Wgp), zoals marketingoverwegingen.Momenteel vindt, conform artikel 18 van de Wgp en mijn toezeggingen bij
de behandeling van het toenmalige wetsvoorstel in de Staten-Generaal, een
evaluatie van de Wgp plaats. In dat kader wordt onder meer geanalyseerd welke
effecten de prijzenwet heeft gehad op de prijszetting van geneesmiddelen,
alsmede of en in welke mate dit effect heeft op de substitutiebesparingen.
Ik heb mij voorgenomen om u nog dit jaar te informeren over de uitkomsten
van de evaluatie.Overigens wordt het beleid dat (mede) is gericht op het bevorderen van
substitutie naar goedkope geneesmiddelen, zoals de stimulans-regeling voor
apotheekhoudenden en het stimuleren van farmaco-therapie-overleg en van het
voorschrijven op stofnaam, onverkort voortgezet en op een aantal punten versterkt. 104Op welke manier kunnen postorderbedrijven en de detailhandel worden
ingeschakeld bij lokale farmacotherapie Overleggroepen? (blz. 58)Het lokale farmacotherapie-overleg (FTO) is structureel overleg waarin
huisartsen en apothekers deelnemen. Ik ga er van uit dat apothekers die werkzaam
zijn bij deze postorderfarmacie-bedrijven en detailhandelsketens hun verantwoordelijkheid
nemen en deelnemen aan het FTO. Overigens kan hierbij als complicatie optreden
dat een deel van de (vestigingen van) nieuwe bedrijven gericht
is op een markt die groter is dan de lokale markt die door FTO-groepen wordt
bestreken. Ik zal mede daarom in de adviesraad van de Stichting Doelmatige
Geneesmiddelenvoorziening (SDG) die het FTO op landelijk niveau begeleidt
de betrokkenheid van apothekers van onderhavige bedrijven bij het FTO aan
de orde stellen. 105Is er reeds een start gemaakt met structurele maatregelen tegen de
overschrijdingen voor medische hulpmiddelen? Aan welke maatregelen denkt de
regering?Kan al worden aangegeven of de taakstelling van f 50 mln op
het hulpmiddelenbudget in 1997 wordt gehaald? In hoeverre wordt in de programmatische
projectaanpak ook een relatie gelegd met de Wet voorzieningen gehandicapten?
Wanneer zullen de effecten van deze aanpak zichtbaar worden?Wat zijn de mogelijkheden van invoering van een prijzenwet Hulpmiddelen?
(blz. 62)Voor 1997 is als taakstelling f 50 mln ingeboekt en voor 1998 is
additioneel f 150 mln ingeboekt.Ik zal u voor de JOZ-behandeling per brief informeren over de voortgang
bij het ontwikkelen van maatregelen gericht op kostenbeheersing hulpmiddelen
en het voorkomen van nieuwe overschrijdingen. 106Wordt er reeds onderzoek gedaan naar de achtergronden van de toename
van de vraag naar psychiatrische of psychologische hulp? Zo ja, door wie en
op welke termijn kan de Kamer uitkomsten verwachten? Indien onderzoek nog
niet aan de orde is, overweegt de regering dit dan? (blz. 65)In het kader van de Volksgezondheids Toekomst Verkenningen (VTV) en van
de scenario-studies van de Stichting Toekomstscenario's Gezondheidszorg (STG)
vindt geregeld analyse plaats van de achtergronden van de toename van de zorgvraag
in de geestelijke gezondheidszorg. Uit het STG-signaleringsrapport (1993)
en uit VTV 1997 «De som der delen» blijkt dat het om een complex
samenstel van factoren gaat. In mijn brief van 24 juni 1997 over de Geestelijke
Gezondheidszorg (TK 1996/1997 25 424 nr.1) ben ik op het thema van de
groeiende zorgvraag en de achtergronden daarvan ingegaan.In het algemeen wordt die toenemende zorgvraag in relatie gebracht met
demografische, sociaal-maatschappelijke en sociaal-culturele veranderingen,
alsmede met veranderingen in het zorgaanbod. Bij dat laatste kan overigens
niet alleen gedacht worden aan een betere herkenning van psychische problematiek
in de huisartspraktijk, maar ook aan de toenemende tendens van vermaatschappelijking
en extramuralisering in de ggz, waardoor psychische problematiek, die voorheen
intramuraal werd behandeld, nu ambulant of in deeltijdbehandeling wordt opgevangen.
Zowel bij het RIVM, als uitvoerder van de VTV, als bij de STG bestaan voornemens
om in de komende periode verder onderzoek te doen naar de determinanten van
de toenemende zorgvraag in de ggz, dan wel onderdelen daarvan. Over de uitwerking
van die voornemens vindt nog overleg plaats. 107Wat zijn de oorzaken van de explosieve groei van de vraag naar semimurale
en extramurale geestelijke gezondheidszorg? (blz. 65) Zie het antwoord op vraag 106. 108Hoe staat het met de wachtlijsten bij de kinder- en jeugdpsychiatrie?
(blz. 67)In 1996 is door de NVGGz een enquête onder de instellingen voor
kinder- en jeugdpsychiatrie over dit onderwerp gehouden. Totaal hebben 23
van de 26 intramurale kinder- en jeugdpsychiatrische voorzieningen aan de
enquête deelgenomen.Alle deelnemende instellingen geven aan wachtlijsten voor klinische en
deeltijdbehandeling te hebben. Ultimo 1993 stonden er in totaal 200 patiënten
op de wachtlijst, eind 1994 waren er dat 235 en op 31 december 1995 was het
aantal wachtenden gestegen tot 345.In de komende jaren wordt niet alleen voorzien in een uitbreiding met
203 bedden maar eveneens met een uitbreiding van 132 deeltijdplaatsen. Getracht
wordt met deze capaciteitsuitbreiding de wachtlijsten terug te dringen. Speerpunt
daarbij is het versneld realiseren van 112 bedden voor BOPZ-opnames. Hiervoor
is in het bouwkader f 18 mln extra vrijgemaakt. De vraag of met deze
capaciteitsuitbreiding een einde wordt gemaakt aan de wachtlijsten in de intramurale
kinder- en jeugdpsychiatrie, kan ik op dit moment niet beantwoorden. Dit is
afhankelijk van een groot aantal factoren. Te noemen zijn, het doorstromingsbeleid
(b.v. naar orthopedagogische inrichringen) en «regie in de jeugdzorg.
Aan het College voor ziekenhuisvoorzieningen zal worden gevraagd een onderzoek
te doen naar behoefte-normen in de ggz, inclusief de kinder- en jeugdpsychiatrie. 109In hoeverre is de motie Marijnissen over wachttijden voor afkickprogramma's
uitgevoerd? Kan inzicht worden gegeven in de wachttijden voor mensen die op
vrijwillige basis meedoen aan een afkickprogramma, ook ten opzichte van een
half jaar en één jaar geleden; zowel gemiddeld als per instelling?
(blz. 67)De Inspectie is om advies gevraagd en heeft geantwoord dat het voor instellingen
niet eenvoudig blijkt om aan te geven hoeveel personen, die op een bepaald
tijdstip op een wachtlijst stonden, een half jaar of een jaar later inmiddels
waren opgenomen. Dit heeft te maken met een nog niet geheel adequate registratiemethode
binnen de verslavingszorg. Voorts geeft een aantal cliënten zich tegelijkertijd
op bij verschillende instellingen voor verslavingszorg voor opname. Dit leidt
tot dubbeltellingen. Om die uit te sluiten is een wachtlijstregistratiesysteem
op naam nodig. Die is er helaas op dit moment nog niet.In zowel de ambulante als de intramurale verslaafdenzorgsector bestonden
begin 1997 wachtlijsten. Vanaf het begin van 1997 is echter het afgeven van
verklaringen van behoefte en vergunningen voor bedden voor Intramurale Motivatie
Centra (een nieuw soort opvang- en behandelcentra in de verslavingszorg) in
versneld tempo afgehandeld, namelijk in het kader van het overlastbeleid.
Het gaat hier om circa 125 bedden. Naar verwachting zullen hierdoor de wachtlijsten
korter worden. Er zal begin 1999 opnieuw onderzoek naar de wachtlijstproblematiek
worden gehouden als alle IMC-bedden zijn gerealiseerd en daadwerkelijk functioneren. 110Komt de MFE-vorming in het hele land even goed uit de grond of zijn
er duidelijke verschillen tussen regio's? (blz. 67) In het algemeen komt de MFE-vorming in het land goed van de grond. Wel
zijn er uiteraard verschillen in ontwikkelingstempo tussen regio's. Van een
duidelijk achterblijven van bepaalde regio's is echter geen sprake. 111Op welke onderzoeken betreffende de effectiviteit van de verslavingszorg
wordt gedoeld? (blz. 67)Het ministerie van VWS heeft het Trimbos-instituut opdracht gegeven om
te inventariseren wat er wetenschappelijk bekend is over de effectiviteit
van de verschillende vormen van hulp die de verslavingszorg biedt. Dit onderzoek
betreft tevens een overzicht van de kosten en organisatie van het behandelaanbod
in de verslavingszorg, de omvang van de verslavingsproblematiek in de bevolking
en het bereik van de zorg.De samenvatting van het hier bedoelde onderzoek is tezamen met de Voortgangsnota
Drugbeleid op 16 september jl. aan de leden van de Tweede Kamer toegezonden.
Binnenkort zal het gehele rapport worden gepubliceerd. 112Wordt uit het bedrag van f 12,1 mln voor maatschappelijke opvang
uitsluitend sociaal-psychiatrische begeleiding van geïndiceerde cliënten
geboden, of worden ook voorzieningen uit dit budget betaald? Hoe is de verdeling
van de inzet over sociale pensions en overige voorzieningen voor maatschappelijke
opvang? (blz. 69)Het bedrag van de f 12,1 mln is bedoeld voor de sociaal-psychiatrische
begeleiding van GGZ-cliënten voor alle voorzieningen binnen de maatschappelijke
opvang. Op deze wijze leveren deze middelen tevens een bijdrage aan de exploitatie
van de instellingen.Uit gegevens van de ZFR blijkt dat 65% van dat bedrag gaat naar sociale
pensions, terwijl de rest gaat naar de overige maatschappelijke opvangvoorzieningen
(o.a. alg. crisis-opvangcentra en vrouwenopvangcentra). 113Overweegt de regering om in de huisartsenopleiding ook het onderdeel
psychiatrie/psychologie op te nemen of uit te breiden, zodat de huisarts nog
meer wordt uitgerust voor de poortwachtersfunctie? (blz. 70)In de driejarige huisartopleiding wordt zowel cursorisch als praktisch
aandacht besteed aan psychiatrie en psychologie ten behoeve van de poortwachtersfunctie
van de huisarts op het gebied van de geestelijke gezondheidszorg. Met name
in het tweede jaar van de huisartsopleiding, de zogenaamde externe leer-werkperiode
vindt dat plaats doch in onvoldoende mate (te korte stages, die niet bij iedere
afdeling huisartsopleiding verplicht is gesteld). Dat hangt enerzijds samen
met de financiering van het tweede jaar dat voor het grootste gedeelte gerealiseerd
moet worden via de valuteerbare productiviteit van de huisarts in opleiding
tijdens zijn/haar externe leer- werkperiode in het ziekenhuis (8 à
9 maanden) anderzijds met het gegeven dat de huisarts in opleiding ook een
stage in een verpleeghuis moet doorbrengen.In mijn antwoord op vraag 96 heb ik vermeld dat in overleg met de bij
de huisartsopleiding betrokken partijen wordt bezien op welke wijze de huisartsopleiding
op het punt van de externe leerwerkperiode opleidingstechnisch verbeterd kan
worden en welke consequenties dat heeft voor de valuteerbare productiviteit
en financiering van dit onderdeel van de huisartsopleiding. In het rapport
van de hoofden van de afdelingen Huisartsopleiding, getiteld «Naar een
verantwoord tweede jaar in de huisartsopleiding» wordt voorgesteld een
verplichte leer-werkperiode (acute) psychische problematiek en
psychosociale hulpverlening, met een duur van 2–6 maanden, in te richten.
De huisarts in opleiding moet daarvoor kennis en ervaring opdoen in een Riagg,
Paaz, psychiatrische inrichting, instelling voor zwakzinnigenzorg, CAD, etc.
Dit lijkt mij met het oog op een verbreding en intensivering van de deskundigheid
van de toekomstige huisarts als poortwachter op het gebied van de geestelijke
gezondheidszorg een goed voorstel. Over de haalbaarheid ervan laat ik mij
thans niet uit omdat in de externe leer-werkperiode ook aandacht moet worden
besteed aan andere belangrijke aspecten van de gezondheidszorg zoals (acute)
somatische klachten/aandoeningen, chronische ziekten c.q. complexe medische
problematiek, preventie en transmuraliteit. Ook de mogelijkheden voor een
andere financiering van het tweede jaar van de huisartsopleiding spelen hierbij
een belangrijke rol.Het is overigens niet de regering die de inhoud van de huisartsenopleiding
bepaalt, maar dat is een aangelegenheid van de minister van VWS en het opleidingscollege
voor huisarts- en verpleeghuisgeneeskunde. 114Kan worden aangegeven in hoeverre er al een start is gemaakt met
de objectieve, onafhankelijke en integrale indicatiestelling in de GGZ? Kan
voorts worden aangegeven hoe de toegang tot de GGZ nu is geregeld? (blz. 70)Aan het Indicatie Overleg GGZ (IOG) is opdracht verleend om een inhoudelijk
kader te ontwikkelen voor een objectieve, geïntegreerde en onafhankelijke
indicatiestelling voor de geestelijke gezondheidszorg. De eerste fase daarvan
is inmiddels afgerond en heeft geresulteerd in een «Modelprocedure Indicatiestelling
in de GGZ». Thans wordt door het Trimbosinstituut in afstemming met
het IOG gewerkt aan de tweede fase, in casu het ontwikkelen van inhoudelijke
criteria en standaarden (protocollen) gericht op het in kaart brengen en objectveren
van hulpvragen en op de nadere vormgeving van de indicatiestelling.In de voortgangsbrief van 12 mei 1997 is gemeld dat voor de verbreding
van de indicatiestelling met de geestelijke gezondheidszorg 1 januari 1999
als invoeringsdatum is genoemd; dit voornemen zal begin 1998 worden bezien
in het licht van de ontwikkelingen in de geestelijke gezondheidszorg (zorgvernieuwing)
en de brief over de GGZ van 24 juni 1997.Op dit moment wordt de indicatiestelling in de GGZ verricht door de instellingen
die de zorg verlenen, waarbij deze veelal is gedelegeerd aan indicatiecommissies. 115Hoeveel mensen hebben tot op heden gebruik gemaakt van de experimentele
PGB-regeling voor de GGZ? Wie verricht de indicatie, en is er een relatie
met de wachtlijsten? (blz. 70)In Oost Brabant zijn op dit moment alle budgetten toegekend(40), terwijl
in de andere regio's (Rotterdam 22 toekenningen en Groningen 6 toekenningen)
de aanmeldingen pas nu echt op gang lijken te komen. Rotterdam verwacht het
beschikbare budget dit jaar echter nog wel te besteden. Voor de indicatiestelling
van de PGB-regeling voor de GGZ is aansluiting gezocht bij de bestaande GGZ-indicatiecommissies.Er bestaat geen relatie tussen de wachtlijsten en PGB in de GGZ. 116Heeft de capaciteitsgroei van 203 bedden in de kinder- en jeugdpsychiatrievoorzieningen
als gevolg dat daar geen sprake meer is van wachtlijsten? (blz. 72) Zie antwoord op vraag 108. 117Is er een aanzienlijk risico dat door invoering van eigen bijdrage
vanaf de eerste dag medische zorg worden uitgesteld, er een verschuiving zal
plaatsvinden naar de ambulante hulpverlening met een toename van wachtlijsten
voor de ambulante GGZ en een extra belasting van familie en ander direct betrokkenen?
(blz. 72)Ik verwacht niet dat er een aanzienlijk risico bestaat dat de invoering
van de eigen bijdrage vanaf de eerste dag van opname zal leiden tot uitstel
van de voor de verzekerde noodzakelijke opname. Ik verwacht derhalve evenmin
dat uitsluitend om die reden de verzekerde een beroep op de ambulante hulpverlening
zal doen dan wel de mantelzorg zwaarder zal belasten.De eigen bijdrage is immers afgestemd op de draagkracht van de verzekerde.
Per maand zal een inkomensafhankelijk maximum worden betaald van f 1085.
Indien het bijdrageplichtig inkomen lager is dan f 54 001 wordt
de bijdrage op aanvraag verlaagd tot:a. f 210 bij een bijdrageplichtig inkomen tot f 27 601;b. f 345 bij een bijdrageplichtig inkomen van f 27 601
tot f 31 201;c. f 520 bij een bijdrageplichtig inkomen van f 31 201
tot f 36 001;d. f 865 bij een bijdrageplichtig inkomen van f 36 001
tot f 54 001. 118Is er een inschatting gemaakt van de gevolgen voor de opnamedrempel
en daarmee het uitstel van het verlenen van noodzakelijke medische zorg van
de voorgenomen invoering van een eigen bijdrage van maximaal f 1085 bij
opname in een psychiatrisch ziekenhuis of een PAAZ? (blz. 72)Zie antwoord op vraag 117. 119Welke maatregelen zijn genomen teneinde te voorkomen dat als gevolg
van de invoering van de inkomensafhankelijke eigen bijdrage als onbedoeld
neveneffect een verschuiving plaatsvindt van klinische opnamen naar de ambulante
hulpverlening, een toename van de wachtlijsten voor de ambulante GGZ en een
extra belasting van de familie en andere direct betrokkenen ontstaat? (blz.
72)Zie antwoord op vraag 117. 120Welke maatregelen worden er getroffen om de overcapaciteit van reguliere
APZ-bedden budgettair neutraal om te zetten in FPA-plaatsen? (blz. 73)Onder bepaalde voorwaarden wordt APZ'en met overcapaciteit de mogelijkheid
geboden om reguliere APZ-bedden budgettair neutraal om te zetten in FPA-plaatsen.
Het betreft de volgende voorwaarden cq uitgangspunten: Uitbreiding van de
bestaande FPA's heeft de voorkeur, budgettaire neutraliteit, (her)gebruik
van bestaande gebouwen, evenwichtige spreiding van de FPA's over het land,
aantoonbare ervaring met en kennis van de doelgroep en de FPA dient ingebed
te zijn in een forensisch circuit. 121Wanneer zal de achtste TBS-kliniek gereed komen? (blz. 73) De planning is er op gericht dat het gebouw van de TBS-kliniek te Venray
in de tweede helft van 1999 beschikbaar komt. Vanaf dat moment kunnen de eerste
patiënten instromen. 122Is de verwachting dat met de extra beschikbare middelen oor de wachtlijsten
in de RIAGG, de enorme wachtlijsten kunnen worden opgelost? (blz. 74)Het is niet de verwachting dat met de huidige inzet van middelen de wachtlijsten
bij de RIAGG nu direct geheel kunnen worden opgelost. Deze middelen zullen
de meest extreme wachttijden in relatief korte tijd kunnen verminderen. De
oorzaken van de wachtlijsten bij de RIAGG's zijn echter zeer divers, evenals
de lengte ervan. Het inzetten van alleen extra middelen is dan ook niet voldoende
en zeker niet effectief. Daarom wordt op dit moment nader onderzoek gedaan
naar aard en omvang van de wachtlijsten en mogelijke relaties tussen kenmerken
van de RIAGG's en de lengte van de aanwezige wachtlijsten.De Onderzoekscommissie Doelmatigheid RIAGG-activiteiten, die in september
door mij is ingesteld zal ook nader inzicht bieden in factoren die de doelmatigheid
beïnvloeden. De commissie zal in mei 1998 haar bevindingen en aanbevelingen
aan mij rapporteren. Op grond van deze activiteiten wordt vervolgens een gericht
beleid ontwikkeld om met de inzet van extra middelen de wachtlijsten in volle
omvang aan te pakken. Hierbij wordt overigens breder gekeken dan alleen naar
de RIAGG. De wachtlijsten van de RIAGG worden beïnvloed door het regionale
aanbod voor ambulante ggz en omgekeerd. Deze andere aanbieders zoals de polikliniek
APZ en de vrijgevestigde psychiaters en psychotherapeuten worden dan ook in
het hele traject betrokken. 123Hoe zal de regionale herspreiding van vrijgevestigde psychiaters
worden verwezenlijkt? (blz. 75)In beginsel zal dit voor het jaar 1998 gaan door middel van een gerichte
toedeling van de groei-ruimte ad f 2 mln aan die regio's waar de beschikbare
hulp per hoofd van de bevolking lager ligt dan het landelijk gemiddelde.Over de exacte toedeling van de beschikbare groei-ruimte zal nog worden
geadviseerd door de Landelijke Begeleidingscommissie lokale initiatieven vrijgevestigd
psychiaters. Besluitvorming daarover zal naar verwachting voor het einde van
het jaar kunnen plaatsvinden. 124Waarom is het niet uitvoerbaar om het zorgaanbod van de Rutgerstichting
via een «vanwege de RIAGG-constructie» onder het RIAGG-kader te
brengen? (blz. 75)Het is de bedoeling de Tweede Kamer hierover vóór de behandeling
van het JOZ 1998 op 10 november 1997, te berichten. 125Kan een raming worden gegeven m.b.t. de ontwikkeling van het aantal
plaatsen in 1997 en 1998? (blz. 78)Een overzicht van de maatregelen ten behoeve van de vermindering van de
wachtlijsten en de daarmee te bereiken resultaten, is gegeven in de Tweede
rapportage aanpak wachtlijsten in de gehandicaptenzorg welke op 30 september
1997 aan de Tweede Kamer werd gezonden. Hieruit blijkt dat in 1997 in de sector
verstandelijk gehandicapten bij intensief begeleid zelfstandig
wonen 617 plaatsen zijn gerealiseerd, bij begeleid zelfstandig wonen door
SPD-en 644 plaatsen, bij gezinsbegeleiding en vroeghulp door SPD-en circa
750 plaatsen, bij openstaande projecten semimuraal circa 200 plaatsen en bij
capaciteitsuitbreiding zonder bouw bij intramurale instellingen 160 plaatsen.In 1998 zullen in de sector verstandelijk gehandicapten bij de semi-murale
zorg (woontype 3+4) naar schatting 625 plaatsen worden gerealiseerd. In hetzelfde
jaar worden in de sector lichamelijk gehandicapten naar schatting 37 plaatsen
gerealiseerd bij ADL-clusterwonen en 244 plaatsen bij kleine woonvormen en
activiteitencentra. 126Kan aan tabel 6.1 worden toegevoegd hoe de procentuele ontwikkeling
is exclusief de nominale uitgavenstijging? (blz. 78)Uitgaven gehandicaptenzorg JOZ 1998  199319941995199619971998Totaal4 839,05 120,95 336,05 579,05 857,16 085,3Totaal exclusief nominaal4 894,05 111,75 290,35 434,65 575,95 804,3groei exclusief nominaal 5,63,52,72,64,1Bij de interpretatie van bovenstaande tabel moet worden opgepast. De laatste
regel, te weten de uitgavengroei exclusief nominale ontwikkeling, kan niet
zonder meer worden gezien als volumegroei. Zo worden bijvoorbeeld de uitgaven
voor in-service opleidingen sinds 1997 niet langer verantwoord in het JOZ
maar in hoofdstuk VIII van de Rijksbegroting (OCW), waardoor de gepresenteerde
uitgaven voor de gehandicaptenzorg vanaf 1997 lager zijn dan in eerdere jaren. 127Hoeveel gehandicapten hebben daadwerkelijk gebruik kunnen maken van
de extra middelen op het gebied van de ademhalingsondersteuning? Is de f 1
mln voor 1998 extra bovenop het bedrag voor 1997? Zijn alle knelpunten daarmee
opgelost? (blz. 78)Conform de opgave van de Vereniging Gehandicaptenzorg Nederland van begin
1997 worden 28 bewoners in woonvormen beademd en zullen 5 huidige bewoners
op termijn beademd moeten worden. Voorts is er sprake van een wachtlijst van
17 personen die aangewezen zijn op chronische ademhalingsondersteuning in
een woonvorm.Het bedrag van f 1 mln voor 1998 wordt toegevoegd aan het reeds in
1996 (en niet in 1997 zoals de vraag stelt) toegekende bedrag van f 1
mln. Het totale budget t.b.v. chronische ademhalingsondersteuning in woonvormen
voor lichamelijk gehandicapten bedraagt derhalve f 2 mln, waarmee –
uitgaande van een richtlijnbedrag van f 40 000 per plaats –
ongeveer 50 plaatsen kunnen worden gerealiseerd.Het totale budget van f 2 mln is dan ook in beginsel toereikend om
de huidige knelpunten/wachtlijst op te lossen.Afhankelijk echter van de mate waarin schaalvoordelen kunnen worden behaald
door plaatsing van meerdere beademden in één woonvorm, kan het
genoemde aantal van 50 plaatsen hoger worden. De kosten van de chronische
beademing per cliënt zullen namelijk dalen naarmate er meerdere cliënten
in één woonvorm van deze functie gebruik kunnen maken. Uitgaande van zowel de belangen en wensen van cliënten als een zorgvuldige
aanwending van de beschikbare middelen zal een «gebundelde deconcentratie»
van de functie chronische ademhalingsondersteuning in de woonvormen meer rendement
opleveren dan een grotere spreiding van deze functie. 128Hoe groot is de wachtlijst voor licht verstandelijk gehandicapte
jeugdigen met gedragsproblemen? (blz. 79)Over het aantal jeugdigen, al dan niet met ernstige gedragsproblematiek,
dat op de wachtlijst staat van instellingen voor licht verstandelijk gehandicapte
jeugdigen zijn geen registratiegegevens beschikbaar. Inzicht hierin wordt
tot nu toe vooral verkregen door peilingen bij de instellingen.In juni jl. heeft de Vereniging Gehandicaptenzorg Nederland (VGN) een
dergelijke peiling gehouden, waaruit (grofweg) blijkt dat de wachtlijst zo'n
1000 jeugdigen omvat. 129Welke beleidsmatige conclusies worden verbonden aan de evaluatie
van de consulententeams voor mensen met een verstandelijke handicap en ernstig
probleemgedrag? Worden alle verstandelijk gehandicapten met ernstig probleemgedrag
daadwerkelijk bereikt? (blz. 79)Als beleidsmatige conclusie is besloten de budgetten van de teams in 1998
met f 5,5 mln te verhogen. Deze gelden zijn bestemd voor de uitvoering
van bijzondere zorgplannen.De onderzoeksresultaten zijn namelijk zeer positief. In alle onderzochte
situaties waarvoor een bijzonder zorgplan is uitgevoerd, was sprake van een
vermindering van het probleemgedrag en soms was het probleemgedrag zelfs geheel
verdwenen. Ook de indirecte, wat meer langere termijn effecten van de interventies
van de teams worden positief ingeschat.De consulententeams hebben tot taak de verzorgende omgeving behulpzaam
te zijn bij de behandeling, verzorging en begeleiding van verstandelijk gehandicapten
met ernstige gedragsproblematiek. De teams zijn vrij toegankelijk voor iedere
verstandelijk gehandicapte met ernstig probleemgedrag, dus onafhankelijk van
de mate van de verstandelijke handicap en ongeacht de woonplaats. Zowel instellingen,
scholen als ouders, ook die van thuiswonende verstandelijk gehandicapten met
ernstig probleemgedrag, kunnen de teams benaderen.In 1996 zijn door de teams 649 bijzondere zorgplannen toegewezen. Naar
schatting (NZi 1990) zijn er circa 450 bewoners van instellingen met extreem
ernstige problematiek alsmede circa 1150 bewoners met zeer ernstige problematiek.De categorie bewoners met de zwaarste problematiek werd derhalve in 1996
reeds bereikt. Met de verhoging van de budgetten in 1997 (f 6,5 mln)
en 1998 (f 5,5 mln) wordt wederom een substantieel gedeelte van de bewoners
met ernstige problematiek bereikt. 130Kan worden aangegeven hoe in 1997 de feitelijke besteding voor de
regeling PGB-VG zal zijn? In hoeveel regio's bestaan wachtlijsten, in hoeveel
regio's bestaat onderuitputting? Leiden de toegekende budgetten tot de verwachte
besteding? Wat is hiervan de oorzaak, is dit het beleid van de zorgverzekeraar
of zijn er andere oorzaken? (blz. 79)131Is het beschikbare bedrag voor PGB in 1997 volledig besteed? (blz.
79)De accountantsdienst van de Ziekenfondsraad heeft een onderzoek verricht
naar de actuele stand van zaken met betrekking tot de uitputting van het macro-budget
voor PGB in 1997.De Accountantsdienst stelt vast dat per 31 juli 1997 door de contactkantoren
voor ruim f 99 mln aan PGB verpleging en verzorging (PGB VV) en voor
bijna f 57 mln aan PGB verstandelijk gehandicapten (PGB VG) is toegekend.Omdat een deel van de toegekende bedragen op 1998 drukt, kan volgens de
Accountantsdienst over 1997 een uitgave van bijna f 89 mln PGB VV en
bijna f 52 mln PGB VG worden verwacht. Dat komt overeen met respectievelijk
74% (PGB VV) en 79% (PGB VG).Gelet op het feit dat in de periode 1 augustus t/m 31 december 1997 nog
budgetten zullen worden toegekend en het feit dat de Ziekenfondsraad is gevraagd
de contactkantoren te berichten dat het verantwoord is bij de toekenning van
budgetten over 1997 verplichtingen aan te gaan tot tenminste 110% van de middelen
die voor dit jaar nominaal beschikbaar zijn, zal de uiteindelijke uitputting
van het macro-budget PGB door de contactkantoren hoger liggen.De Ziekenfondsraad heeft de contactkantoren inmiddels zo bedoeld bericht. 132Welke andere organisaties, naast de SPD'en, houden zich bezig met
arbeidsintegratie van gehandicapten? (blz. 79)Het GAK, Uitzendbureau Start, de Bureaus Arbeidsvoorziening en de Sociale
Werkvoorziening zijn organisaties die zich onder andere bezig houden met het
toeleiden van (licht) verstandelijk gehandicapten naar de arbeidsmarkt.Ook ondernemen scholingsinstituten in het kader van de WAGW, en VSO-scholen
activiteiten om schoolverlaters naar een passende baan te begeleiden.Daarnaast bestaan er verschillende (particuliere) initiatieven voor arbeidsintegratie
van mensen uit de dagverblijven voor volwassen mensen met een verstandelijke
handicap.De wijze waarop en de mate waarin de begeleiding naar een betaalde baan
plaatsvindt, kan per regio verschillen. 133Kan worden aangegeven hoe het traject ten aanzien van de introductie
van vraaggestuurde zorg eruit zal zien? Welke verantwoordelijkheid wordt daarbinnen
aan de veldpartijen gegeven? (blz. 80)In de brief aan uw Kamer van 29 mei jl over de aanpak van de wachtlijsten
in de gehandicaptenzorg (24 170, nr. 26), is onderzoek aangekondigd naar
de mogelijkheid om in de gehandicaptenzorg naar zorgzwaarte gedifferentieerde
tarieven in te voeren.Om lange wachttijden te voorkomen is een betere aansluiting tussen vraag
en aanbod geboden. Voorkomen moet worden dat instellingen selectief cliënten
naar zorgzwaarte opnemen. Aan de orde is een omslag van een voornamelijk aanbodgericht
systeem naar een vraaggeoriënteerd systeem.Inmiddels zijn met de Vereniging Gehandicaptenzorg Nederland afspraken
gemaakt over het traject van vraaggestuurde zorg. De realisering van een vraaggerichte
gehandicaptenzorg zal veel tijd vergen en gefaseerd verlopen. In overleg met de sector is een plan van aanpak ontwikkeld. In een eerste
stap zal onderzoek verricht worden naar het definiëren van de zorgprodukten
en het bepalen van de kostprijs per zorgprodukt. Het onderzoek zal in een
samenwerkingsverband door het NZi en het NIZW worden uitgevoerd en in augustus
1998 afgerond worden.Er zal een begeleidingsgroep worden ingesteld waarin, naast VWS, de VGN,
de FvO, de zorgverzekeraars en het COTG zullen deelnemen. Voor een nadere
toelichting op dit traject van vraaggestuurde zorg wordt voorts verwezen naar
de brief aan uw Kamer over de aanpak van de wachtlijsten in de verstandelijk
gehandicaptenzorg van 30 september 1997. 134Kan inzicht worden verschaft wat concreet sinds de behandeling van
het JOZ 1997 is gebeurd op het terrein van de differentiatie van tarieven
naar zorgzwaarte? Wat zal nog worden onderzocht? Wat is het voorziene tijdpad?
(blz. 80)Zie antwoord op vraag 133. 135Kan inzicht worden gegeven in de voortgang m.b.t. de indicatiestelling?
(blz. 80)Naar aanleiding van het overleg op 18 juni jl. met de Tweede Kamer over
de brief inzake de Voortgang Indicatiestelling van 12 mei 1997, is –
onverkort vasthoudend aan de verbreding van de indicatiestelling met de gehandicaptenzorg –
1998 bestempeld als overgangs- en voorbereidingsjaar voor de invoering van
de indicatiestelling gehandicaptenzorg per 1 januari 1999.Thans wordt in samenwerking met partijen uit de gehandicaptensector gewerkt
aan een invoeringsstrategie, die naar verwachting eind 1997 gereed zal zijn.
De invoeringsstrategie zal een inventarisatie bevatten van nog op te lossen
problemen, met een samenhangend plan van acties en maatregelen voor de invoering
per 1 januari 1999.Eén van de op te lossen problemen is de vaststelling van de schaalgrootte
van de regio's waarbinnen de indicatiestelling voor mensen met een handicap
per 1999 wordt georganiseerd.Het bereik van instellingen in de gehandicaptenzorg wordt thans gevormd
door de WZV-regio's. Voor aansluiting bij de thans gevormde indicatieorganen
voor de sector verpleging en verzorging (ongeveer 80) zou er dus sprake moeten
zijn van schaalvergroting. 136Kan worden aangegeven wat de concrete doelstelling en reikwijdte
is van de zinsnede «verdere vereenvoudiging van de regelgeving en de
harmonisatie van het voorzieningenaanbod»? (blz. 81)Verwezen mag worden naar het Meerjarenprogramma intersectoraal gehandicaptenbeleid
1995–1998 (de nota De perken te buiten; Kamerstukken 1994–1995,
24 170, nrs. 1–2) resp. de Actualisatie 1996 daarvan (Kamerstukken
1996–1997, 24 170, nr. 16)In hoofdstuk V.3 resp. hoofdstuk VI.4 van die stukken wordt de stand van
zaken in die jaren weergegeven rond onder meer zorgvernieuwing en de ontwikkeling
van een zorgvernieuwingsfonds voor de gehandicaptensector.In dat verband is toen gewezen op de wenselijkheid het grote aantal subsidieregelingen
in de sector terug te dringen, en in relatie daarmee, op het voornemen tot
flexibele aanspraken te komen. Tevens is toen gewezen op het
gegeven dat op termijn voor het voorzieningenaanbod in één planningsregiem
wordt voorzien.De op blz. 81 van het JOZ 1998 genoemde maatregelen voor (kinder)gezinsvervangende
tehuizen en kortverblijftehuizen zijn daar een uitvloeisel van en dienen in
dat licht gezien te worden. 137Is uitvoering van de indicatiestelling in de gehandicaptenzorg op
het nivo van de WZV-regio's in het lopende proces voldoende gewaarborgd? (blz.
81)Zie antwoord op vraag 135. 138Per wanneer kan er sprake zijn van een betrouwbare wachtlijstregistratie
in de gehandicaptenzorg? Zijn hierover afdoende afspraken gemaakt? Zijn de
voorbereidingen getroffen voor eventuele wettelijke informatieverplichtingen?
Wanneer kan een landelijk nummer worden geïntroduceerd? (blz. 81)De wachtlijsten in de verstandelijke gehandicaptenzorg worden bijgehouden
door het zorgregistratiesysteem (ZRS). De betrouwbaarheid van de wachtlijstgegevens
is, zoals bij eerdere gelegenheden gezegd, nog onvoldoende.De belangrijkste drie oorzaken hiervan zijn:a. het onvoldoende uniform registreren;b. de mogelijkheid van dubbeltellingen;c. de achterstand in de melding van realisaties, waardoor er cliënten
op de wachtlijst staan die al geplaatst zijn.ad a. Een belangrijk gebrek van het ZRS is dat er door de regio's niet
op een uniforme wijze geregistreerd wordt. Voor de betrouwbaarheid van de
wachtlijstgegevens van een regio is dat geen groot probleem, maar wel voor
de betrouwbaarheid van de optelling van de regionale wachtlijstgegevens tot
landelijke wachtlijstgegevens.De beoogde uniforme registratie van de wachtlijstgegevens is in de eerste
plaats niet een automatiseringsvraagstuk, maar voornamelijk een organisatorisch
probleem. De werkprocessen in de regio's zijn niet eenduidig.Om die reden is het project gericht op de invoering van een objectieve,
onafhankelijk en integrale indicatiestelling in de gehandicaptenzorg van belang
voor het kunnen realiseren van een betrouwbare wachtlijstregistratie.Vooral de invoering van een model-protocol is voor de betrouwbaarheid
van de registratie belangrijk. In het model-protocol worden de definities
van zorgfuncties en urgentie-categorieën vastgelegd, zodat daarmee de
basis voor een landelijk uniforme registratie is gelegd.Thans wordt in samenspraak met de betrokken partijen door het NIZW een
model-protocol ontwikkeld.ad b. Thans wordt door VWS een inventarisatie gemaakt van de beschikbare
methoden om dubbeltellingen in de landelijke wachtlijst uit te sluiten. Een
uniek identificerend nummer zou een voor de hand liggende oplossing zijn.
De privacy van cliënten moet dan wel gerespecteerd worden en afdoende
beschermd zijn. Een andere mogelijkheid is controle op basis van persoonskenmerken
zoals geboortedatum, woonplaats en naam. ad c. Zorgaanbieders zijn doorgaans traag in het melden van plaatsingen
aan het ZRS. Daardoor staan bijvoorbeeld cliënten op de wachtlijst, die
al geplaatst zijn. De zorgaanbieders moeten verplicht worden plaatsingen direct
aan het ZRS te melden.Het verbeteren van de betrouwbaarheid van het ZRS is een stapsgewijs proces.
De afgelopen periode zijn er door de Landelijk Houder tal van verbeteringen
doorgevoerd. In de loop van 1998 zal een vernieuwd, meer gebruiksvriendelijke
applicatie worden ingevoerd.Het pakket van maatregelen dat thans door VWS in nauw overleg met de Landelijk
Houder ZRS wordt voorbereid (uitsluiten dubbeltellingen, voorbereiden regelgeving,
invoering modelprotocol), is een volgende stap. Er wordt naar gestreefd een
regeling van het ZRS per 1 januari 1999 van kracht te laten worden.Voor een nadere toelichting hierop wordt voorts weer verwezen naar de
brief aan de Kamer over de aanpak van de wachtlijsten in de gehandicaptenzorg
van 30 september 1997. 139Hoe is de stand van zaken met betrekking tot de regionale samenwerking
in de gehandicaptenzorg? (blz. 81)Nadat op landelijk niveau de drie koepelorganisaties zijn gefuseerd, is
er ook op het regionale vlak in toenemende mate sprake van fusies tussen instellingen.Daaraan liggen argumenten van inhoudelijke voordelen bij samenwerking
ten grondslag, alsook argumenten van schaalvoordeel.De trend in regionale samenwerking is dus positief. 140Op welke manier kan het Tol-project na het succesvolle driejarige
project worden voortgezet? (blz. 82)De uitkomsten van het TOL-project zijn mede bepalend geweest voor de beslissing
om een bedrag ad f 2,5 mln te reserveren in het JOZ 1998.Dit bedrag is met name bedoeld voor de structurele inbedding van een tweetal
vormen van vernieuwende zorg: integrale vroeghulp en uitbreiding van logeerbedden
voor tijdelijke opvang/respite care.Daarvoor zal de Ziekenfondsraad worden gevraagd een subsidieregeling te
ontwerpen.Daarnaast bieden in toenemende mate het persoonsgebonden budget thuiszorg
en de substitutieregeling voor woonvormen en activiteitencentra mogelijkheden
in dit verband.Tot slot kan hierbij ook gewezen worden op de extra intensiveringen van
respectievelijk f 10 mln voor het pgb thuiszorg en f 25 mln (JOZ
'97) + f 11,5 mln (JOZ '98) voor de categoriale voorzieningen voor lichamelijk
gehandicapten. 141Welk percentage van de f 145 mln gehandicaptenzorg wordt besteed
aan ambulante zorg/thuiszorg? (blz. 82)Van de f 145 mln voor de gehandicaptenzorg wordt f 7 mln besteed
aan ambulante zorg voor verstandelijk gehandicapten, f 2,5 mln voor de
logeerfunctie en vroeghulp voor lichamelijk gehandicapten, en een bedrag van
f 2,3 mln voor ADL-assistentie.Ook wordt uit de uitbreiding met f 20 mln van het persoonsgebonden
budget voor verstandelijk gehandicapten een aanzienlijk deel, naar schatting
tenminste 50%, ingezet voor zorg in de thuissituatie. Totaal wordt er 15% aan nieuwe middelen voor ambulante zorg/thuiszorg
1998 uit de f 145 mln besteed. 142In welke omvang is er in 1997 een beroep gedaan op de regeling ter
stimulering van kleinschaligheid bij intramurale instellingen? Zijn er ook
verzoeken geweest die vanwege de omvang van het beschikbare budget niet gehonoreerd
konden worden? Welke criteria gelden er bij deze regeling? (blz. 82)Bij de verdeling van de beschikbare f 8 mln ter stimulering van kleinschaligheid
bij intramurale instellingen, is als uitgangspunt gehanteerd:«Vervangende nieuwbouw van plaatsen die in 1996 en 1997 in gebruik
zijn/worden genomen. Daarbij zijn de volgende criteria gehanteerd:1. intramurale instellingen die met transformatie/deconcentratieprocessen
bezig zijn en;2. kleinschalige bouw buiten de hoofdlocatie realiseren en;3. in 1996 en 1997 het deconcentratieproces beëindigen c.q. de vervangende
nieuwbouw in gebruik hebben genomen c.q. gaan nemen.» In totaal zijn
3002 plaatsen gehonoreerd, verdeeld over 27 instellingen.Er zijn geen verzoeken geweest die vanwege de omvang van het beschikbare
budget niet gehonoreerd konden worden.Niettemin is het overigens bekend dat er enkele instellingen alsnog een
beroep hebben gedaan op bovenstaande regeling. 143In welke verhouding zal de extra f 20 mln PGB besteed worden
aan intramuraal/extramurale zorg? (blz. 82)De besteding van het PGB is de vrijheid van de budgethouder, mits hij
het PGB aanwendt voor de verkrijging van verzekerde zorg. Om die reden kan
niet zinvol worden aangegeven welk deel van het PGB aan intra- of extramurale
zorg wordt besteed.Wel kan worden vastgesteld dat circa 10% van de PGB's voor verstandelijk
gehandicapten berust op een indicatie voor 24-uurs zorg en circa 45% wordt
verkregen op grond van een begeleidingsbehoefte in de thuissituatie. 144Welke (financiële) mogelijkheden hebben ouders om een «normaal»
lichamelijk gehandicapt kind thuis te kunnen verzorgen/opvoeden, terwijl ze
vanwege de «te lichte handicap» niet in aanmerking komen voor
een extra financiële tegemoetkoming? (blz. 83)145In het licht van de ingezette beweging van zware naar lichte zorg
lijkt f 7 mln extra voor de regeling Begeleid Zelfstandig Wonen erg weinig.
Hoe is dit bedrag tot stand gekomen? (blz. 84)Van de extra middelen voor 1997 (f 65 mln) is f 7 mln toegevoegd
aan de regeling Begeleid Zelfstandig Wonen. Aanvankelijk was hiervoor een
bedrag van f 9 mln uitgetrokken maar op advies van de koepelorganisatie
van SPD'en is dat bedrag gesplitst in f 2 mln voor het consulentschap
Vrijetijd en Vorming (voorheen GJVW) en f 7 mln voor BZW.Voorts is bij de verdeling van de middelen rekening gehouden met de omvang
van de wachtlijsten én met de mogelijkheden van het veld om het geld
ook daadwerkelijk in 1997 te kunnen besteden. Hoewel een bedrag van f 7 mln voor BZW wellicht weinig lijkt, dient
men daarbij het volgende te bedenken. BZW is een lichte zorgvorm waarbij de
kosten per cliënt dus ook beduidend lager liggen dan bij zwaardere zorgvormen.Met andere woorden, met een relatief klein bedrag kan aan veel hulpvragen
worden tegemoet gekomen. Concreet in dit geval: met f 7 mln extra voor
BZW kunnen naar schatting 950 personen geholpen worden.Bovendien betekent een ophoging van f 7 mln bijna een verdubbeling
van het totale budget voor BZW. 146Wanneer wordt de tweede evaluatierapportage PGB naar de Kamer gezonden?
(blz. 84)De tweede voortgangsrapportage van het ITS inzake de regelingen PGB is
met een begeleidende brief op 30 september 1997 aangeboden aan de Tweede Kamer. 147Welke aanpassingen zijn aangebracht in de indicatiesystematiek? (blz.
84)In de PGB-regeling verstandelijk gehandicapten 1996 waren de indicatievereisten,
die bepalen in welke budgetcategorie een aanvrager wordt ingedeeld, geformuleerd
in termen van uren benodigde zorg. De toepassing van die omschrijvingen gaf
in de praktijk in een aantal gevallen aanleiding tot urentellingen waarbij
de relatie met vergelijkbare zorg in natura werd overschreden.Uitgangspunt is evenwel dat de keuze voor een PGB of voor zorg in natura
niet tot (financieel) voor- of nadeel voor de zorgvrager leidt. In de omschrijving
van de indicatievereisten in de PGB-regeling voor verstandelijk gehandicapten
1997 is voor elke categorie de relatie met vergelijkbare zorg in natura nadrukkelijker
als referentiepunt aangegeven.Daarbij is ook explicieter aangegeven hoe bij de toekenning dient te worden
omgegaan met de combinatie van een PGB en het gebruik van een dagverblijf
door middel van zogenaamde zorg in natura, teneinde dubbele bekostiging van
de dagopvang te vermijden.Voorts werden in de regeling 1996, naast de begeleidingsbehoefte, de eventuele
behoefte aan intensieve verzorging of de behoefte aan verzorging plus intensieve
behandeling en/of structurele verpleging als aanvullende indicatievereisten
beschouwd. Door de verbeterde formulering in de regeling 1997 konden de aanvullende
indicatievereisten vervallen. 148Zijn op basis van de resultaten tot nu toe met het PGB geen marges
aan te geven met betrekking tot de financiële onzekerheden? Op welke
effecten wordt concreet gedoeld? (blz. 85)Ten aanzien van de invoering van het PGB wordt voorlopig de voorkeur gegeven
aan een subsidieregeling boven een verzekerde aanspraak in het kader van de
AWBZ. De potentiële omvang van de vraag naar een PGB is op voorhand immers
niet te bepalen. Door de subsidiemethodiek kan worden voorkomen dat de regeling
een «open-eind» karakter aanneemt.De belangstelling voor een PGB van de zijde van zorgvragers is groot.
Bij grootschaliger invoering van een PGB dient aan tenminste een tweetal mogelijke
effecten aandacht te worden besteed.In een aantal gevallen zou het PGB ertoe kunnen leiden dat zorgvragers
die thans in een instelling verblijven alsnog kiezen voor een PGB. Een dergelijk substitutie-effect zou tot onderbezettingsverliezen kunnen
leiden. Door de vooralsnog relatief geringe omvang van het PGB heeft dat effect
zich nog niet in betekenende mate voor gedaan.Een tweede effect ontstaat doordat een beroep op een PGB kan worden gedaan
door zorgvragers die thans geen beroep doen op zorg in natura. Veelal wordt
dit effect als aanzuigende werking opgevat.Daarbij moet echter worden bedacht dat het PGB in een aantal gevallen
een beroep op reguliere thuiszorg cq. uithuisplaatsing vermijdt.Bovendien is er bij de toekenning van een PGB per definitie sprake van
een legitieme zorgbehoefte, aangezien een PGB slechts wordt verkregen op basis
van dezelfde indicatiestelling die geldt voor zorg in natura.Met andere woorden, het PGB creëert geen vraag, maar is een andere
manier om een verzekerd recht te effectueren. 149Kan worden onderbouwd dat het probleem m.b.t. het gebrek aan dagbesteding
niet alleen een budgettair probleem is, maar ook kan worden bestreden door
een ander personeelsbeleid etc.? In welke mate is dit het geval? Zijn er afspraken
met de instellingen over implementatie van de nieuwe methodieken? Hoe wordt
dit proces gefaciliteerd? (blz. 86)150De problematiek met betrekking tot de dagbesteding kan deels bestreden
worden door een ander personeelsbeleid. Wordt dit beleid bevorderd door voorbeeldprojecten,
daar aanmoediging blijkbaar noodzakelijk is? (blz. 86)Zoals al is opgemerkt bij de beantwoording van vraag 149 hebben het WOI
en de VGN het onderzoeksproject «Genoeg te doen» van de grond
getild. Aan dit project wordt medewerking verleend door het NZi, het Trimbos
Instituut en het NIZW.Dit project voorziet onder meer in een handreiking voor begeleiders en
een publicatie die is bedoeld voor leidinggevenden die een dagbestedingsprogramma
gaan opzetten.Dit programma voorziet niet in het opzetten van voorbeeldprojecten. Wel
is mij bekend dat de VGN, ter aanmoediging van de instellingen, studiedagen,
werkconferenties en regionale debatten organiseert om actief een deel van
de problemen met betrekking tot de dagbesteding op te lossen. 151Wanneer komt het advies over een meer evenwichtige verdeling van
de intramurale capaciteit voor zintuiglijk gehandicapten? (blz. 86)In de zorg voor zintuiglijk gehandicapten dient op basis van de huidige
financieringssystematiek onderscheid gemaakt te worden in de zorg voor mensen
met een visuele handicap en die voor mensen met een auditieve handicap.In het begin van de 80-er jaren is door de belanghebbende partijen en
de rijksoverheid een herstructureringsproces op gang gekomen, dat heeft geleid
tot een regionaal aanbod van zorg voor mensen met een visuele handicap, dat
zowel intra-, semi- en extramurale dienstverlening omvat. Het aanbod van zorg
voor mensen met een visuele handicap is thans evenwichtig over het land verspreid.De zorg voor mensen met een auditieve handicap is nog grotendeels historisch
bepaald.De Ziekenfondsraad is in oktober 1996 gevraagd twee commissies in te stellen,
één voor het ontwikkelen van voorstellen op het terrein van
het zorgpakket en één voor een evenwichtige spreiding van de
zorg over het land. Volgens de Ziekenfondsraad is er vijf jaar
mee gemoeid om tot een herstructurering van de zorg t.b.v. auditief gehandicapten
te komen.Ter versnelling van dit proces en om een aantal knelpunten weg te nemen –
met name t.a.v. de intramurale zorg in enkele grote steden – is een
externe deskundige verzocht advies uit te brengen over een meer evenwichtige
verdeling van de intramurale capaciteit.Uit de berichten van de externe deskundige is gebleken dat een herverdeling
van de intramurale capaciteit binnen de door VWS gestelde randvoorwaarde van
budgettaire neutraliteit op vrijwillige basis niet te realiseren is. De staatssecretaris
van VWS heeft daarop besloten de spreiding van de intramurale capaciteit voor
auditief gehandicapten ter hand te nemen.Inmiddels is de Ziekenfondsraad advies gevraagd hoe de toegelaten capaciteit
van het Instituut voor Doven te Sint Michielsgestel met circa 120 bedden kan
worden verlaagd. Zodra het advies van de Ziekenfondsraad ontvangen is en de
consequenties van dit voornemen duidelijk zijn zal een definitieve beslissing
over de spreiding van deze zorg worden genomen.Uitgaande van de budgettaire neutraliteit zullen de financiële middelen
die vrijkomen bij de afbouw van plaatsen bij het Instituut voor Doven worden
aangewend voor capaciteitsuitbreiding bij instellingen in andere delen van
het land. 152Kan worden aangegeven welk deel van de f 36 mln zal worden aangewend
voor de «transitieprocessen» en welk deel ten behoeve van de dagbesteding?
(blz. 86)De intensiveringsmiddelen ad f 36 mln zullen via een generieke richtlijn
aan de budgetten van de intramurale instellingen worden toegevoegd.In hoeverre die middelen worden besteed aan transitieprocessen dan wel
aan dagbesteding is binnen het budget ter beoordeling aan de individuele instelling.Overigens zij opgemerkt dat bij de verwijzing naar transitieprocessen
binnen het kader van de f 36 mln, ook steeds gedoeld is op activiteiten
gericht op of verband houdend met de ondersteuning van de dagbesteding van
bewoners. 153Kan worden aangegeven hoe de concrete voortgang is met betrekking
tot het verwezenlijken van verpleegunits? Is het waar dat er in de procedures
omvangrijke vertragingen optreden? Wat is hiervan de oorzaak, en wat betekent
dat voor de totstandbrenging van renovatie/vernieuwbouwplannen van verzogingshuizen
waar dergelijke units gepland staan? (blz. 88)Voor de vorming van units zijn tot op dit moment slechts enkele verklaringen
afgegeven. Voor 128 projecten, die op de bouwprioriteitenlijst staan vermeld,
is nog geen verklaring aangevraagd.De redenen waardoor de projecten niet erg snel door de procedure lopen
zijn divers. De hoofdredenen voor de vertraging zitten in de bouwkundige sfeer:
het aanpassen van het (deel van het) gebouw waarin de unit zal worden gevestigd
als ook de aanvaardbaarheid van kosten, blijken vaak problemen op te leveren.
Er zijn voorstellen van verpleegunits bekend die in totaal een investering
betreffen die de kosten van de bouw van een nieuw verpleeghuis overtreffen.
In sommige provincies worden die hoge kosten gemitigeerd door een bijdrage
vanuit provinciale middelen. Bovendien blijkt de vulling van het begrip verpleegunit bij initiatiefnemers
nog al eens op probleem te stuiten. Ook de verdeling van verantwoordelijkheid
over de verpleegunits tussen verpleeghuis en verzorgingshuis levert nogal
eens vertraging op.Het is niet denkbeeldig dat vertraging bij de tot standkoming van verpleegunits
ook gevolgen kan hebben op de in de provinciale plannen voorziene, renovaties
of vernieuwbouwplannen van verzorgingshuizen. De periode sinds 1-1-97 is nog
te kort om te kunnen bepalen of de hierboven geschetste problemen inderdaad
leiden tot problemen bij de verzorgingshuizen. 154Kan worden aangegeven waarom de uitgaven van het zorgvernieuwingsfonds
voor ouderen niet met f 15 mln stijgen? (blz. 88)Zowel op bladzijde 88 als op bladzijde 327 staat aangegeven dat f 15
mln extra is uitgetrokken voor de zorgvernieuwing ten behoeve van meer handen
aan het bed. 155Is reeds bekend hoe de extra financiële middelen ten behoeve
van de verzorgingshuizen (f 65 mln) over de verzorgingshuizen worden
verdeeld? Wanneer wordt het betreffende onderzoek hiernaar conform de motie-Van
Boxtel c.s. afgerond? (blz. 88)De extra middelen ad f 65 mln voor verzorgingshuizen worden gericht
ingezet voor meer handen aan het bed en worden naar rato van het aantal in
1998 gesubsidieerde bedden verdeeld. Het onderzoek van Coopers & Lybrand
naar de regionale verdeling van het aanbod van zorg voor ouderen «Zicht
op voorzieningen voor ouderen 1997» geeft geen aanleiding om voor het
jaar 1998 te gaan nuanceren naar regio. Uit dit overzicht is immers geen onderscheid
naar zorgzwaarte per regio te halen, dat een gedifferentieerde verdeling rechtvaardigt.Overigens is het streven dat er in de loop van 1998 COTG-richtlijnen worden
ontwikkeld, waardoor geleidelijk differentiatie kan plaatsvinden. 156Kan aan tabel 7.1 een regel worden toegevoegd over de bedragen en
de procentuele ontwikkeling exclusief de nominale ontwikkeling? Kan het verschil
worden verklaard tussen de stijging van 1997 op 1998 van f 262,3 mln
en het bedrag van f 295 mln dat in tabel 1.3 wordt genoemd? (blz. 88)1. Uitgaven ouderenzorg JOZ 1998  199319941995199619971998Totaal10 445,210 696,710 990,111 295,711 715,611 977,9Totaal exclusief nominaal10 445,210 680,310 936,911 109,911 216,911 482,4groei exclusief nominaal 2,32,41,61,02,4Opgemerkt moet worden dat laatste regel in de tabel, te weten de uitgavengroei
exclusief nominale ontwikkeling, niet zonder meer kan worden gezien als volumegroei.
Zo worden bijvoorbeeld de uitgaven voor in-service opleidingen sinds 1997
niet langer verantwoord in het JOZ maar in hoofdstuk VIII van de Rijksbegroting
(OCW), waardoor de uitgaven aan ouderenzorg vanaf 1997 lager zijn in vergelijking
met eerdere jaren. 2. Zowel tabel 1.3 als tabel 7.1 zijn samengesteld op basis van de achterliggende
relevante tabellen in bijlage 10. Zoals aangegeven bevat tabel 1.3 een overzicht
van de mutatie van de uitgaven zorg in 1998, ten opzichte van het peil voor
1997. Naast volumegroei en de nominale ontwikkeling zijn ook correctieposten
in deze tabel opgenomen. Gewezen wordt op de post «maatregelen»
en «overige».Totalisering van de tabellen B10 7.01 tot en met 7.10 levert het beeld
op zoals gegeven in tabel 7.1 op bladzijde 89. Hieruit blijkt dat de totale
uitgaven voor ouderenzorg in 1998 naar raming f 262,3 mln meer zullen
bedragen dan in 1997. Het verschil tussen f 295 mln en f 262,3 mln
wordt verklaard door de overige mutaties in de B10-tabellen nrs 7.01 tot en
met 7.05. In dit verband verwijs ik ook naar het antwoord op vraag 19. 157Wordt de eigen bijdrage voor verpleeghuisbewoners met thuiswonende
partners of gehandicapten die in een AWBZ-instelling wonen en eigen arbeid
verrichten nog aangepast, en zo ja, in welke zin? (blz. 89)Ik heb mij uitvoerig beraden of, zoals de Kamer verzocht heeft, de bijdrage
voor verzekerden die verblijven in een AWBZ-instelling en die een thuiswonende
partner hebben, onderscheidenlijk die nog eigen arbeid verrichten, moet worden
aangepast. Dit beraad heeft mij tot de volgende conclusie gebracht.Zoals u bekend is, is met ingang van 1 januari 1997 het eigen-bijdragensysteem
in het kader van de AWBZ aanmerkelijk gewijzigd. Aanleiding hiervoor vormde
het gaan financieren van de verzorgingshuizen uit het Algemeen Fonds Bijzondere
Ziektekosten, het afschaffen van de vermogenstoets bij verblijf in verzorgingshuizen
alsmede de wens van het kabinet de verschillende bijdragensystemen op grond
van de AWBZ te harmoniseren. Dit heeft tot gevolg gehad dat het bijdragensysteem
voor verblijf in AWBZ-instellingen als volgt is gewijzigd.De inkomensafhankelijke bijdrage van maximaal f 1350, onderscheidenlijk
f 2200, die bij verblijf in een AWBZ-instelling vóór 1
januari 1997 per maand verschuldigd was, is verhoogd tot een maximale bijdrage
van f 3150 per maand. De inkomensonafhankelijke bijdrage van f 210
die vóór 1 januari 1997 per maand verschuldigd was, is gewijzigd
in een inkomensafhankelijk systeem dat zoveel mogelijk overeenkomt met het
inkomensafhankelijke bijdragensysteem voor de thuiszorg. Dit houdt in dat,
net als bij de thuiszorg, een systeem van inkomensklassen is ingevoerd, waarbij
de hoogte van de bijdrage afhangt van de inkomensklasse waar de desbetreffende
verzekerde onder valt. De bijdrage varieert hierdoor van f 210 per maand
tot f 1085 per maand.Voor de verzekerde van 18 jaar of ouder met een thuiswonende partner,
de verzekerde die kortdurend in een verpleeghuis is opgenomen of die gedurende
een bepaalde wachttijd in een andere AWBZ-instelling is opgenomen, geldt het
lage inkomensafhankelijke systeem met het maximum van f 1085 per maand.
Voor de overige verzekerden van 18 jaar of ouder geldt het hoge inkomensafhankelijke
systeem met het maximum van f 3150 per maand.Bij de invoering in 1983 van een systeem van inkomensafhankelijke bijdragen
in de AWBZ is op basis van uitvoerig kabinetsberaad gekozen voor een apart
inkomensbegrip en derhalve een aparte vaststelling van het bijdrageplichtige
inkomen. Een van de aparte onderdelen van die inkomensvaststelling is de aftrekpost
van 15% van de netto opbrengst van verrichte arbeid, onderscheidenlijk van
een uitkering krachtens de Ziektewet.Met ingang van 1 januari 1997 is het aparte inkomensbegrip voor de bijdrage
bij verblijf in een instelling voorlopig gehandhaafd. Dit is ook van toepassing
op de inkomensafhankelijke bijdrage van f 1085 per maand, zij het dat
niet alle aftrekposten van toepassing zijn vanwege het feit dat bij de
hoogte van het bij elke inkomensklasse behorende bedrag aan bijdrage per maand
uitgegaan wordt van de draagkracht, terwijl bij de bijdrage van maximaal f 3150
wordt uitgegaan van een minimaal over te houden bedrag aan zak- en kleedgeld.
Net als bij de bijdragen voor de thuiszorg geldt dus geen aftrekpost van 15%
van de netto-opbrengst van verrichte arbeid onderscheidenlijk van een uitkering
krachtens de Ziektewet. Deze post geldt slechts voor een verzekerde die in
een AWBZ-instelling verblijft, nog arbeid verricht, of een uitkering op grond
van de Ziektewet ontvangt en op wie – maximaal – de bijdrage van
f 3150 per maand van toepassing is. De arbeidsaftrek, onderscheidenlijk
de aftrek met betrekking tot een ziekteuitkering geldt dus niet voor een verzekerde
die verblijft in een AWBZ-instelling en een thuiswonende partner heeft en
heeft dus ook geen betrekking op het inkomen van de thuiswonende partner.Op 16 september 1997 (kamerstukken II 1997/98, 24 515, nr. 39) heeft
u het kabinetstandpunt met betrekking tot het rapport «Armoede en armoedeval;
de rol van inkomensafhankelijke regelingen» ontvangen. Het kabinet heeft
aangegeven de aanbeveling te zullen overnemen om voor alle inkomensregelingen
het belastbaar inkomen als inkomensbegrip te nemen. Gegeven deze beslissing
ben ik voornemens een onderzoek te laten verrichten naar de gevolgen van het
overgaan op het belastbaar inkomen voor alle AWBZ-inkomensafhankelijke bijdragen.
Bij dat onderzoek zal ook de uitvoerbaarheid en de hanteerbaarheid van een
dergelijke inkomensvaststelling voor verbindingskantoren en het CAK worden
betrokken.Een van de doelstellingen van het overgaan op een systeem dat uitgaat
van het belastbaar inkomen, is de uitvoering te vereenvoudigen. In dat verband
is het de vraag of aparte, afwijkende aftrekposten, zoals de huidige aftrekpost
van 15% van de netto opbrengst van verrichte arbeid, onderscheidenlijk van
een uitkering op grond van de Ziektewet, aan een dergelijke vereenvoudiging
bijdragen. Ik deel echter de zorgen van de Kamer op dit punt en op het punt
van de gevolgen van de bijdrage voor de thuiswonende partner. Ik ben dan ook
voornemens bij dit onderzoek te betrekken of en hoe aan de bezwaren op deze
punten tegemoet gekomen kan worden. Een en ander zal de nodige tijd kosten.
Dit betekent dat binnen de huidige kabinetsperiode niet tot wijziging van
de bijdragenregeling kan worden overgegaan.Indien uit de uitkomsten van het onderzoek blijkt dat vaststelling van
de hoogte van de bijdrage op basis van het belastbaar inkomen uitvoerbaar
is, kan er sprake zijn van een volledige centrale inning. Op dat moment kan
de beoogde opbrengst realiseerbaar zijn. De Kamer zal over de uitkomsten van
het onderzoek worden geïnformeerd. 158Kan worden aangegeven op hoeveel lokaties er al sprake is van een
scheiding van wonen en zorg? (blz. 89)Scheiden van wonen en zorg vindt de facto reeds in de praktijk plaats.
Immers, activiteiten in de sfeer van de reikwijdteverbreding, maar ook in
sommige gevallen van verpleeghuiszorg buiten de muren, kunnen als vormen van
scheiden van wonen en zorg worden gekenschetst. Wanneer de vraag wordt toegespitst
om constructies die lijken op woonzorgcomplexen dan is geen exact beeld van
het aantal projecten bekend. Naar verwachting zal het daarbij gaan om enkele
tientallen projecten. 159Kan worden beargumenteerd waarom het eventueel scheiden van wonen
en zorg van invloed is op het innemen van een standpunt met betrekking tot
de gewenste integrale capaciteitsnorm? Waarom is het CvZ niet gevraagd om een norm te adviseren inclusief
de thuiszorg? (blz. 91)a) Het College voor Ziekenhuisvoorzieningen (CvZ) is destijds gevraagd
een advies op te stellen ten aanzien van een te hanteren norm voor de benodigde
capaciteit van verzorgingshuizen en verpleeghuizen tezamen. Het gaat daarbij
om de intramurale capaciteit. Na het scheiden van wonen en zorg is er voor
dat deel van de verzorgingshuizen waar het scheiden van wonen en zorg heeft
plaats gevonden, geen sprake meer van intramurale capaciteit maar van wonen
volgens het regime van de volkshuisvesting.b) Het CvZ is een adviesinstantie gericht op de planmatige en bouwkundige
kant van de (intramurale) gezondheidszorg. De thuiszorg ligt buiten het werkbereik
van de WZV, en dus van het CvZ. Het lag bij het formuleren van de adviesaanvraag
dan ook niet voor de hand ook de thuiszorg erbij te betrekken. 160Kan aan tabel 7.2 een regel worden toegevoegd met de bedragen en
de procentuele ontwikkeling exclusief de nominale ontwikkeling? (blz. 91)Uitgaven thuiszorg JOZ 1998  199319941995199619971998Totaal2 780,52 913,72 967,53 106,53 256,33 287,8Totaal exclusief nominaal2 780,52 897,62 939,53 016,33 084,83 116,3groei excl. nominaal 4,21,42,62,31,0Bij bovenstaande tabel moet worden opgemerkt dat de laatste regel, uitgavengroei
exclusief nominaal, niet zonder meer kan worden geïnterpreteerd als volumegroei
van de thuiszorg. Zo zijn bijvoorbeeld de middelen voor indicatiestelling
met ingang van 1998 overgeheveld van het JOZ naar het gemeentefonds, hetgeen
een drukkend effect heeft op de mutatie in de zorguitgaven van 1997 op 1998.
Voorts is in 1997 een incidenteel bedrag aan de zorg toegevoegd voor bestrijding
van knelpunten in de thuiszorg. 161Worden de verpleegkundigen en verzorgers in verzorgingshuizen nu
ook onder het CAO-verpleeg-/ziekenhuizen gebracht, vanwege de toegenomen zorgzwaarte
in de verzorgingshuizen? (blz. 92)De verzorgingstehuizen kennen op dit moment een eigen CAO.Het is niet aan de overheid om op dat punt beslissingen te nemen. Het
is immers de bevoegdheid van sociale partners zelf om CAO-afspraken te maken
waaronder die over werkingssfeer van de CAO. 162Zal het eindadvies van de Raad voor de Volksgezondheid en Zorg en
de VROM-raad volgens planning worden uitgebracht? (blz. 93) Kan het advies
van de VROM-raad aan de Kamer worden toegestuurd? (blz. 93)De verwachting is dat de Raad voor de Volksgezondheid en Zorg de tekst
van het eindadvies eind november vaststelt. De VROM-raad zal zijn advies eind
december vaststellen. Door beide raden zal worden bezien of en in welke mate
er sprake kan zijn van een integratie van beide adviezen. Het is de bedoeling
dit stuk medio januari 1998 aan te bieden. Uiteraard kan dit na ontvangst
ook aan u worden gezonden. Wat de planning betreft kan worden
opgemerkt dat het advies van de VROM-raad later wordt uitgebracht dan waarmee
rekening was gehouden. 163Wat is de reden – wettelijk of anderszins – voor de trage
planuitvoering van de projecten op de bouwprioriteitenlijst? (blz. 94)Afgezien van vertragingen in bijzondere en individuele gevallen kan er
niet gesproken worden van een trage planuitvoering. Ten aanzien van de vertragingen
bij de realisatie van verpleegunits verwijs ik naar het antwoord op vraag
153. 164Kan worden aangegeven waarom de huisartsenzorg en genees- en hulpmiddelen
niet, zoals was voorzien, per 1 januari 1998 in het budget van de verzorgingshuizen
worden opgenomen? Wanneer zal overheveling plaatsvinden, of wordt van dit
beleidsvoornemen afgezien? (blz. 94)Direct na de aankondiging in het JOZ 1997 van de overgang per 1-1-1998
van de huisartsenzorg en de genees- en hulpmiddelen naar het budget van de
verzorgingshuizen bleek dit voorstel nogal wat bezwaren op te roepen. Allereerst
is de discussie terzake in de Kamer nog volop gaande. Bovendien wees de KNMG
op de fundamentele kwestie van de vrije huisartsenkeuze. Ook in het bestuurlijk
overleg met de ouderenorganisaties onderstreepten de CSO en ouderenbonden
dit punt. Daarnaast bleek het feit dat de discussie rond het scheiden van
wonen en zorg nog niet is afgerond een storende factor.Alles overziende lijkt het zinvol eerst te onderzoeken of het doel van
de geplande operatie (te komen tot een zo doelmatig mogelijke genees- en hulpmiddelenvoorziening
voor de bewoners van verzorgingshuizen) ook op een andere wijze kan worden
verwezenlijkt. 165Kan inhoudelijk worden toegelicht hoe de financiële beheersing
is geregeld van de grootschalige herstructureringsprocessen die in de zorg
zullen plaatsvinden van grootschaligheid naar kleinschaligheid? Op welke wijze
zal de bestuurlijke besluitvorming over dit soort processen geschieden? Hoeveel
middelen zijn hiervoor gereserveerd? (blz. 98)De financiële beheersing van de bedoelde herstructureringsprocessen
vindt plaats via de Wet ziekenhuisvoorzieningen (WZV). Aan dergelijke veranderingen
in de wijze waarop het zorgaanbod is georganiseerd, ligt een beslissing van
de minister op grond van de WZV ten grondslag. De bestuurlijke besluitvorming
geschiedt derhalve op grond van de WZV, waarbij de financiële gevolgen
in de afwegingen worden betrokken.De hoeveelheid middelen die hiervoor gereserveerd wordt, is mede afhankelijk
van aard en aantal ingediende initiatieven. Tweejaarlijks worden middelen
in het kader van de bouwprioritering beschikbaar gesteld. Bij het beschikbaar
stellen van middelen wordt een afweging gemaakt tussen de verschillende bestemmingsmogelijkheden,
waaronder de bedoelde herstructureringsinitiatieven. Het kader is echter niet
toereikend om op hetzelfde moment aan alle wensen tegemoet te komen. 166Kan in tabel 8.1 een toelichting worden gegeven op de ontwikkeling
van de aanvullende post? (blz. 98)De aanvullende post van het JOZ bevat de middelen die nog moeten worden
toebedeeld aan de sectoren. Het gaat dan met name om nog te verdelen
volumegroei en de toe te delen loon- en prijsontwikkeling. Het bedrag voor
1997 wordt bijna geheel geklaard door de reservering van f 120 mln voor
de oprichting van het Waarborgfonds.Het bedrag voor 1998 bevat voornamelijk de nog onverdeelde ruimte voor
de nominale bijstelling. Deze post wordt zoals gebruikelijk versluierd opgenomen.
Vanaf 1999 bevat de aanvullende post zowel de nominale ontwikkeling als een
raming voor de volumegroei. Daarbij is uitgegaan van het huidige volumegroeipercentage
van 1,3%. Voorts is rekening gehouden met een reservering voor toekomstige
bouwruimte, inclusief de indexatie daarvan.Een nadere toelichting op de ontwikkeling van de aanvullende post is in
het JOZ 1998 gegeven in tabel B10 nr. 8.05 op pagina's 345 en 346. 167Hoe is de stand van zaken met betrekking tot het wetsvoorstel invoering
SOFI-nummer AWBZ? (blz. 101)Het wetsvoorstel met betrekking tot de invoering van het SOFI-nummer in
de AWBZ bevindt zich in de fase van de departementale voorbereiding. In deze
fase worden tevens Zorgverzekeraars Nederland en de Ziekenfondsraad geconsulteerd.
Na deze fase zullen de overige externe betrokkenen, onder meer de Registratiekamer
(in verband met het aspect van de privacy), het ministerie van Financiën
(sofi/financiën), het ministerie van Sociale Zaken en Werkgelegenheid
(fraudebestrijding sociale verzekeringen en Bijstand), het ministerie van
Justitie (sofi, privacy, koppelingswet) over het concept-ontwerp van wet worden
geconsulteerd. De planning is het wetsvoorstel voor 31-12-1998 bij het Parlement
in te dienen.Nadere informatie over de voorziene strekking van het wetsvoorstel kunt
u op korte termijn tegemoetzien. 168Is bekend welk macrobedrag aan betaalde eigen bijdragen via de buitengewone
lastenaftrek in mindering op de afdracht IB/LB wordt gebracht en welk bedrag
de fiscus daardoor derft? (blz. 101)De belastingdienst kan de kosten die in aftrek worden genomen in de buitengewone
lastenaftrek niet uitsplitsen naar betaalde eigen bijdragen en overige uitgaven.
Het macrobedrag aan betaalde eigen bijdragen dat in aftrek wordt genomen via
de buitengewone lastenaftrek is dus niet bekend. De derving aan belastingopbrengsten
ten gevolge van de aftrek van eigen bijdragen is dus evenmin bekend. 169Hoe is de stand van zaken met betrekking tot de eigen bijdrage voor
de reikwijdte/flankerend beleid activiteiten vanuit verzorgingshuizen? (blz.
101)In het Bijdragebesluit zorg is conform de afspraken met het IPO over de
afschaffing Wet op de Bejaardenoorden geregeld dat voor flankerend beleid/reikwijdteverbreding,
voor zover niet vallend onder de eigen bijdragen voor intramurale zorg, met
ingang van 1 januari 1998 de eigen bijdragen voor de thuiszorg van kracht
zullen zijn. Met betrokken partijen wordt thans gewerkt aan de praktische
uitvoering van deze regeling. Voor 1997 gelden nog de eigen bijdrageregelingen
zoals die per provincie/grote stad onder de Wbo van toepassing waren.Daarnaast heeft de Ziekenfondsraad onlangs gerapporteerd over de omvang
van de eigen bijdragen voor reikwijdteverbreding/flakkerend beleid. Op grond
van deze rapportage zal een bedrag van f 24,1 mln aan het provinciale
kader voor de verzorgingshuizen worden toegevoegd. Voor de goede
orde wijs ik er overigens op dat dit geen invloed heeft op de macro-uitgavenkaders
zoals de ZFR die bevoorschot. Ik zal hier zeer binnenkort, in mijn brief aan
de TK inzake de voortgangsrapportage MOZ op terugkomen. 170Is het waar dat voor dagbehandeling in verpleeghuizen geen eigen
bijdrage wordt gevraagd? (blz. 101)Ja, dat is waar. Voor het verblijf in AWBZ-instellingen geldt op dit moment
slechts een bijdrage indien het betreft een verblijf gedurende de dag en de
nacht.Bij dagbehandeling in verpleeghuizen gaat het om een beperkt gedeelte
van het etmaal. 171Welke eigen bijdrageregeling wordt toegepast ten aanzien van activiteiten
die plaatsvinden in het kader van het zorgvernieuwingsfonds? (blz. 101)Het contactkantoor draagt er zorg voor dat verzekerden van 18 jaar en
ouder, die in het kader van een zorgvernieuwingsinitiatief verblijf ontvangen,
een eigen bijdrage betalen aan de verzekeraar, waar de verzekerde voor uitvoering
van de AWBZ is ingeschreven.De eigen bijdrage is verschuldigd per dag dat verblijf genoten wordt.
Onder dag wordt verstaan een periode van om en nabij de 24 uur.Voor het bepalen van de hoogte van de verschuldigde eigen bijdrage wordt
de onderstaande tabel toegepast: LeeftijdEigen
bijdrage per dag 18 jaarf 10 19 jaarf 1220 jaarf 16 21 jaarf 19 22 jaarf 2423 jaar en ouderf 31172Bestaat er een inzicht in de konsekwenties voor de opbrengsten uit
de eigen bijdragen in verband met het scheiden van wonen en zorg zoals dit
zich tot op heden in de praktijk heeft voortgedaan? (blz. 101)In situaties waar het wonen gescheiden is van de zorg wordt dikwijls de
eigen bijdrage regeling van de thuiszorg gehanteerd en een vergoeding voor
extra diensten. Deze eigen bijdrage is uiteraard aanzienlijk lager dan de
eigen bijdrage voor een verzorgingshuis.Hoe deze ontwikkelingen uitwerken op het macrokader dat voor de zorg beschikbaar
blijft wordt in de tweede fase nader uitgezocht en zal betrokken worden bij
de voortgangsrapportages. 173Hoe is de feitelijke stand van zaken met betrekking tot de inning
van de eigen bijdrage voor verzorgingshuizen? Zijn er tegenvallers te verwachten
ten opzichte van de geraamde opbrengst? (blz. 101)De Ziekenfondsraad heeft begin september het departement op de hoogte
gesteld van de stand van zaken over het eerste halfjaar 1997. Daaruit bleek
dat er een aanmerkelijk verschil was tussen de helft van de in het JOZ geraamde
jaaropbrengst en de door het CAK-AWBZ geregistreerde opgelegde eigen bijdragen
in het eerste halfjaar. Naar aanleiding van deze brief heb ik
de Ziekenfondsraad om nadere gegevens verzocht. Uit het rapport van de accountantsdienst
van de Ziekenfondsraad blijkt dat de situatie ten opzichte van de rapportage
over het eerste halfjaar is verbeterd, doch dat er nog steeds een behoorlijk
verschil is tussen de geraamde opbrengst en de thans te voorziene opbrengst.
Dit verschil wordt voor een deel veroorzaakt doordat er tot nu toe minder
bijdrageplichtigen zijn geregistreerd dan waarmee was rekening gehouden (per
30/9: 110 536 vs. 114 169). Daarnaast is de gemiddelde eigen bijdrage
op jaarbasis lager dan waarmee bij de raming was rekening gehouden, hetgeen
betekent dat de inkomenssituatie van bewoners van verzorgingshuizen gemiddeld
lager is dan geraamd was. Deze gegevens zijn nog steeds aan verandering onderhevig
als gevolg van verdere administratieve verwerking van de registratiegegevens.
Door de Raad wordt aangegeven dat naar verwachting eerst aan het eind van
1997 de cijfers zodanig stabiel zullen zijn dat tot een verantwoorde raming
van de opbrengst over 1997 kan worden gekomen. In de komende voortgangsrapportage
zal nader op dit punt worden ingegaan. 174Is er naar aanleiding van de toezegging van de staatssecretaris in
het overleg met de Kamer nog nagedacht over aanpassing van de eigen bijdragensystematiek
met betrekking tot het vrijlaten van inkomen uit arbeid, om daarmee negatieve
effecten op de arbeidsparticipatie van gehandicapten zelf of van partners
te voorkomen? (blz. 101)Zie antwoord op vraag 157. 175Kan inhoudelijk nader worden ingegaan op de argumentatie ten aanzien
van de (on)wenselijkheid van een aparte regeling voor eigen bijdragen bij
kortdurend/intermitterend verblijf? (blz. 101)Voor kortdurend/intermitterend verblijf is de gangbare eigenbijdrageregeling
van de AWBZ van toepassing. Uit oogpunt van harmonisatie van eigen bijdragen
is het ongewenst om tot een aparte regeling te komen. 176Hoe verhoudt de geschatte opbrengst van de eigen bijdrage thuiszorg
op basis van het eerste half jaar zich tot de geraamde opbrengst?Is de raming van de stijging van de opbrengst eigen bijdrage thuiszorg
realistisch, gezien de werkelijke ontwikkeling in 1997? (blz. 101)De opbrengst eigen bijdrage thuiszorg voor 1997 is geraamd op een totale
opbrengst van f 364 mln, repectievelijk f 195 mln voor de toegangsbijdrage
en f 169 mln voor de inkomensafhankelijke eigen bijdrage voor de zorgverlening.ToegangsbijdrageDe Landelijke Vereniging voor Thuiszorg heeft in een steekproef onder
haar leden gemeten dat het aantal gezinnen dat de toegangsbijdrage betaalt
in 1997 met 4% is gestegen ten opzichte van 1996, van 3,4 mln naar 3,5 mln
huishoudens in 1997. Van de 3,5 mln huishoudens betaalt 99% de toegangsbijdrage
op tijd, dit geeft een opbrengst van f 192 mln 1%. Van de leden betaalt
de verhoogde toegangsbijdrage van f 137,50, dit genereert een opbrengst
van f 5 mln. De totale opbrengst kan op deze gegevens worden geraamd
op circa f 195 mln.Inkomensafhankelijke eigen bijdrageTen behoeve van de tweede voortgangsrapportage thuiszorg heeft de Ziekenfondsraad
gerapporteerd over de «voortgang eigen bijdrage thuiszorg».
De Ziekenfondsraad raamt de opbrengst 1997 voor de vormalige gezinsverzorging
op f 140 à f 145 mln. Deze raming is gebaseerd op gemiddeld
250 000 clienten, 220 000 facturen en f 9,6 mln opbrengst per
periode van 4 weken. Over periode 7 worden 100 000 clienten meer verwacht
door instroom vanuit het voormalige kruiswerk. De opbrengst voor het voormalige
kruiswerk in 1997 wordt geschat op f 32 mln.RealisatieDe verwachting is dat het opbrengstenkader 1997 zal worden gerealiseerd.Stijging van de raming 1998Voor 1997 en 1998 zijn dezelfde ramingen gebruikt. De opbrengst is in
1998 f 31 mln hoger omdat voor het voormalige kruiswerk het gehele jaar
een inkomensafhankelijke eigen bijdrage verschuldigd is. In 1997 was dat pas
vanaf periode 7. 177Waarom worden de maatregelen ten aanzien van de eigen bijdrage in
de GGZ hier niet toegelicht? Zijn er waarborgen dat de eigen bijdrage geen
onwenselijke effecten heeft ten aanzien van de toegankelijkheid van de hulp
voor mensen met psychiatrische problemen? (blz. 101)Zie antwoord op vraag 117. 178Waarom is in tabel 10.1 niet expliciet de rijksbijdragen voor zowel
de AWBZ als de ZFW opgenomen? Kan dit alsnog gebeuren en hoe ziet de tabel
er dan uit? (blz. 104)In tabel 10.1 wordt een gecomprimeerd overzicht gegeven van de te financieren
uitgaven, opgesplitst naar financieringsbron. Rijksbijdragen zijn, evenals
premies, financieringsinstrumenten. In tabel B9.2 (AWBZ) en tabel B9.3 (ZFW)
valt gemakkelijk af te lezen wat de rijksbijdragen voor ZFW en AWBZ zijn.
In 1998 bedraagt de rijksbijdrage in de ZFW f 6 261 mln. Aan het
Algemeen Fonds (AWBZ) wordt in 1998 een rijksbijdrage van f 213 mln toebedeeld. 179Kan worden aangegeven welk bedrag is gemoeid met het schrappen van
de WTZ-omslagbijdrage voor 65-plussers? Wie zal dit bedrag nu moeten opbrengen?
(blz. 106)Het schrappen van de WTZ-omslagbijdrage voor particulier verzekerde bejaarden
leidt in 1998 tot een inkomstenderving voor de WTZ van ruim f 100 mln.
Dit bedrag zal vervolgens door de particulier verzekerden van 65 jaar en jonger
moeten worden opgebracht. Het effect op de WTZ-omslagbijdrage bedraagt circa
f 30 per jaar per particulier verzekerde in de leeftijdscategorie 20
tot en met 64 jaar en circa f 15 per jaar per particulier verzekerde
in de leeftijdscategorie 0 tot en met 19 jaar. 180Is het bij de keuze van het splitsingsmodel als systematiek voor
het vaststellen van de verzekeraarsbudgetten zo, dat verzekeraars de grootste
risico's lopen op terreinen van transmurale zorg, flexizorg, etc.? Zo ja,
welke gevolgen zal zulks kunnen hebben voor initiatieven op het terrein van
de zorgvernieuwing? (blz. 107) Het gelijktijdig van kracht zijn van vraagregulering en aanbodregulering
heeft een onderscheid tussen vaste kosten ziekenhuisverpleging (die mede voortvloeien
uit bouwbeslissingen van de overheid) en variabele kosten ziekenhuisverpleging
(waarover ziekenfondsen afspraken maken met instellingen) noodzakelijk gemaakt.
Deze splitsing is het kernelement van het zogenaamde splitsingsmodel. Ziekenfondsen
dragen daardoor een hoog risico op een budget ter dekking van variabele kosten,
en een laag risico op vaste kosten. Idealiter zouden deze vaste kosten zelfstandig
bevoorschot, geregistreerd en afgerekend moeten worden, maar dit is vanwege
de huidige tariefstructuur niet mogelijk. Dientengevolge worden vaste kosten
per saldo bepaald als verschil tussen totale kosten en variabele kosten. Dit
heeft als gevolg dat indien bij de huidige flexizorgregeling ziekenhuiszorg
wordt gesubstiteerd voor transmurale zorg veelal vaste kosten worden bespaard,
terwijl de kosten van flexizorg variabel zijn. Het ziekenfonds loopt over
variabele kosten een hoger risico, waardoor uit financieel oogpunt de huidige
berekeningswijze van vaste kosten in het splitsingsmodel voor de flexizorgregeling
belemmerend kan werken. In de huidige situatie werkt flexizorg daardoor in
veel gevallen averechts voor kostenbeheersing van een ziekenfonds. In de praktijk
is overigens gebleken dat ziekenfondsen daarnaast procedurele aspecten rond
de uitvoering van aangemelde projecten als belemmerd ervaren. Voor deze beide
aspecten wordt gestreefd naar aanpassingen in de toegepaste systematiek per
1-1-1998. 181Welke aanpassingen in het systeem acht de commissie Budgettering
nog noodzakelijk? (blz. 108)Naast leeftijd en geslacht worden ook een regiofactor en leeftijdsspecifieke
arbeidsongeschiktheidsfactoren gehanteerd in het verdeelmodel van de ziekenfondsbudgettering.
De twijfel bij Zorgverzekeraars Nederland of aan de hand van het huidige model
risicodragende budgettering verantwoord is, is aanleiding geweest voor het
instellen van een Toetsingscommissie. Deze commissie heeft inmiddels een grondige
evaluatie van het budgetteringsmodel uitgevoerd. De Toetsingscommissie stelt dat de ingezette lijn een goede is, maar dat
nog een aantal aanpassingen noodzakelijk is. De niet optimale afstemming tussen
aanbodregulering en vraagregulering werkt voor ziekenfondsen verschillend
door. Met name de verschillende afrekening tussen de kosten van specialisten
in loondienst in academische ziekenhuizen en de kosten van overige specialisten
werkt verstorend op de budgetuitkomsten. Voorts meent de Toetsingscommissie
dat aan regionale gezondheids- en aanbodsverschillen (regionale consumptieverschillen)
in het huidige model onvoldoende recht wordt gedaan. Tevens wordt in het verdeelmodel
nog onvoldoende rekening gehouden met verschillen tussen gemiddelde kosten
van werknemers en uitkeringsgerechtigden. De Commissie beveelt aan het regiocriterium
te herijken en de mogelijkheid een rechtsgrondcriterium te hanteren te onderzoeken.
Inmiddels zijn deze punten in de Werkgroep Ontwikkeling Verdeelmodel (WOVM)
ter hand genomen.Vervolgens wijst de Toetsingscommissie erop dat kostenverschillen tussen
ziekenfondsen die in de nominale premie tot uitdrukking komen door het huidige
lage niveau van de nominale premie worden uitvergroot. De commissie beveelt
aan het aandeel van de nominale premie in de premieheffing te verhogen. Tevens
onderstreept de Toetsingscommissie het belang van verdere verbetering van
de informatievoorziening.Gelet op bovenstaande punten en de nog van kracht zijnde aanbodregulering,
die de mate waarin ziekenfondsen hun kosten kunnen beïnvloeden beperkt,
adviseert de commissie de voorgenomen afschaffing van verevening
en nacalculatie op te schorten. De Toetsingscommissie acht het zeer wenselijk
dat bestuurlijke consensus over het vervolgtraject van de ziekenfondsbudgettering
tot stand komt. Ik verwijs in dit verband ook naar het antwoord op vraag 52. 182Wat is de oorzaak dat de voorgenomen decentralisatie van het ziekenvervoer
weer met een jaar is uitgesteld? (blz. 111)Het betreft hier de decentralisatie van het zogeheten zittend ziekenvervoer.
In de nota «Met zorg verbonden» (TK 1996–1997, 25 387
nrs. 1 en 2) is aangegeven dat niet zal worden overgedaan tot decentralisatie
van de ambulancezorg.De afgelopen periode zijn in gesprekken gevoerd met de Vereniging van
Nederlandse Gemeenten (VNG) en Koninklijk Nederlands Vervoer Taxi over het
decentraliseren van het zittend ziekenvervoer naar gemeenten. De gesprekken
met VNG zijn nog gaande. Zoals aangegeven in mijn brief over dit onderwerp
van 29 september jl. zal ik binnenkort in overleg met de VNG definitief besluiten
omtrent het al dan niet doorgaan van decentralisatie van het zittend ziekenvervoer
per 1 januari 1999. Als door het kabinet besloten wordt tot decentralisatie
over te gaan, zal aan de gemeenten een zorgplicht moeten worden opgelegd,
die op een wettelijke maatregel is gebaseerd. Het is niet verantwoord een
dergelijke maatregel zo kort voor het begin van 1998 te nemen. 183Zijn gegevens beschikbaar over de feitelijke arbeidskostenontwikkeling
als gevolg van de CAO-afspraken met betrekking tot de 36-urige werkweek? (blz.
115)Zie het antwoord op JOZ-vraag 201. 184Kan de Kamer geïnformeerd worden over de invoering van de 36-urige
werkweek voor verpleegkundigen en verzorgers en de herbezetting? (blz. 115)Voor de grootste betrokken CAO, die van het Ziekenhuiswezen, geldt dat
de 36-urige werkweek is ingegaan per 1 oktober 1997. Overigens geldt de gemiddeld
36-urige werkweek niet slechts voor verplegenden en verzorgenden maar voor
alle werknemers in de betrokken sectoren.Onder de CAO-Ziekenhuiswezen vallen veel verplegenden en verzorgenden
die in deeltijd werken en deze deeltijders hebben de keuze om hun eigen arbeidsduurverkorting
te gaan herbezetten.Uit een persbericht van ABVAKABO en CFO van 28 september jl., gemaakt
naar aanleiding van een onderzoek bij 146 instellingen, blijkt dat de invoering
van de 36-urige werkweek goed loopt en er een hoge mate van herbezetting is
(= nagenoeg 100%). Die bonden verwachten dat er naast de extra werkgelegenheid
voor de deeltijders nog eens zo'n 3000 extra banen ontstaan voor mensen die
nu nog niet in de sector werken. 185Welke sectoren krijgen de beschikking over de f 2 mln in verband
met de ATW? (blz. 117)Zie antwoord op vraag 84. 186In alle sectoren van de gezondheidszorg zijn de aantallen werkzame
personen toegenomen? Kan de regering een overzicht geven van de toename
van het aantal «handen aan het bed»? (blz. 118)Het eerste deel van de vraag kan bevestigend worden beantwoord, zij het
met uitzondering van de vrijgevestigde specialisten, de tandartsen en de verloskundigen
(zie tabel A1.2 op blz. 118 van het JOZ). Wat het tweede deel betreft, het
volgende. De implementatie van «Meer handen aan het bed» gaat
volgend jaar in, terwijl de totaaltabel op bladzijde 118 in het JOZ tot en
met 1996 loopt. Zie voor de schatting van het aantal «handen aan het
bed» het antwoord op vraag 12. 187Wanneer wordt het onderzoek naar mogelijke knelpunten op de arbeidsmarkt
in de zorgsector afgerond? (blz. 119)Naar verwachting zal dit onderzoek in het begin van 1998 worden afgerond. 188Wanneer wordt het rapport over de sectorfondsen aangeboden? Kan worden
aangegeven op welke wijze de korting op de sectorfondsen zal worden toegepast,
welke redenen daaraan ten grondslag liggen, en wat de concrete gevolgen hiervan
zijn? Wat heeft dat voor gevolgen voor de werkgelegenheid van allochtone vrouwen
in buurtmoederprojecten? (blz. 120)Het rapport inzake evaluatie sectorfondsen is op 2 september jl. aan de
Tweede Kamer aangeboden.De wijze van de korting is tweeledig:1. de subsidiëring van het fonds voor de zorgverzekeraars (ziekenfondsen)
zal worden beëindigd2. de maximale subsidie voor de andere sectorfondsen wordt met een voor
ieder fonds gelijk percentage (11,6%) verlaagd. Zoals reeds in de begroting
is vermeld, is de reden voor deze korting een brede prioriteitsafweging op
het VWS-terrein, mede in het licht van het resultaat van een evaluatie van
de fondsen.Voor het sectorfonds voor de zorgverzekeraars geldt de specifieke situatie
van een grote mate van samenwerking tussen ziekenfondsen en particuliere zorgverzekeraars
en de daarmee gepaard gaande schaalververgroting. Daardoor kan daar op een
andere wijze adequaat worden voorzien in het oplossen van mogelijke vraagstukken
op het terrein van de arbeidsmarkt.Op grond van het evaluatie-onderzoek blijkt de opgelegde korting niet
tot een vermindering van het arbeidsmarktbeleid te hoeven leiden, mits men
effectief en efficiënt te werk gaat en prioriteitsstelling niet uit de
weg gaat.Het evaluatie-onderzoek toont immers ondermeer aan dat er reguliere activiteiten
zijn, die aan CAO-partijen of instellingen kunnen worden overgedragen en dat
er veel meer mogelijkheden van samenwerking kunnen worden benut. De korting
behoeft dus niet te leiden tot een vermindering van het arbeidsmarktbeleid. 189Wat is de verwachte instroom in het verpleegkundig en verzorgend
onderwijs in 1997 en 1998? Hoe ontwikkelt zich de gediplomeerde uitstroom
over de loop der jaren? (blz. 127)Een en ander is moeilijk te voorspellen. Er is onzekerheid over het aantal
schoolverlaters dat zal kiezen voor een opleiding als verplegende of verzorgende.
De instroom in de opleidingen voor verplegenden en verzorgenden lijkt zich
te stabiliseren en het is zeker niet uit te sluiten dat de instroom
in de toekomst zal toenemen. Het potentiële aanbod van instromers in
de opleidingen is aanwezig, aangezien het aantal schoolverlaters met MAVO/HAVO
de komende jaren min of meer stabiel zal blijven. Het bovenstaande geldt ook
voor de gediplomeerde uitstroom. Naar verwachting zal de uitval door het nieuwe
opleidingsstelsel afnemen, doordat men nu tijdens de rit kan omschakelen naar
een andere en/of een minder zware opleiding. 190Hoe is de dramatische ontwikkeling bij gezinsverzorgenden en gezinshelpenden
te verklaren? (blz. 128)Het betreft hier de ontwikkeling van de deelname aan het leerlingstelsel.
De terugval heeft zeer waarschijnlijk van doen met de komst van het nieuwe
opleidingsstelsel, waardoor potentiële leerlingen zich terughoudender
hebben opgesteld met betrekking tot deze opleidingsvorm. 191Is de discussie over de privéklinieken de enige verklaring
voor de vertraging m.b.t. de Wet Bouwbeheersing? (blz. 131)Ja. Vanwege de mogelijke gevolgen die een eventuele regulering van privé-klinieken
kan hebben op het in de WBZ voorgestelde instrumentarium met betrekking tot
de infrastructuur van zorgvoorzieningen, heeft de behandeling van het wetsvoorstel
WBZ vertraging opgelopen. 192Kan inzicht worden gegeven in de beschikbare volumeruimte voor exploitatie
van planning en bouw voor de jaren 1994–1996 in relatie tot de werkelijke
realisatie in deze jaren, uitgesplitst naar sectoren? Idem voor de beschikbare
nominale ruimte? (blz. 134)De volumeruimte sluit altijd aan op de werkelijke realisatie, omdat onbestede
ruimte wordt doorgeschoven naar latere jaren. Er is in structurele zin dus
nooit sprake van een verschil tussen beschikbare ruimte en benutte ruimte.
Wel kan er elk jaar sprake zijn van een meevaller ten opzichte van de geraamde
kosten. Hetzelfde geldt voor de nominale ruimte. 193Wat zijn de financiële gevolgen van de technische actualisatie
van de bouwprogramma's? (blz. 135)De financiële gevolgen bij een technische actualisatie beperken zich
tot de verwerking van overschrijdingen en onderschrijdingen op het oorspronkelijk
voor het project gereserveerde bedragen. De verwerking van vertragingen en
versnelling betekenen uitsluiten dat het gereserveerde bedrag op (het kader
van) een ander jaar drukt dan oorspronkelijk geraamd was. Volumegevolgen exploitatie 1997 tot en met 2004  19971998199920002001200220032004Bouwprioriteiten 1997 tot en240,0314,1221,2161,192,946,910,213,4met 2000 stand oktober 1996        Bouwprioriteiten
1997 tot en231,8320,4285,5187,6104,651,846,613,9met 2000 stand juni 1997        Verschil– 8,26,364,326,511,74,93,70,5Nominale gevolgen exploitatie  19971998199920002001200220032004Bouwprioriteiten 1997 tot en157,1155,3230,4210,2175,9162,1142,822,5met 2000 stand oktober 1996        Bouwprioriteiten
1997 tot en103,0119,7142,5267,9217,1204,8131,583,3met 2000 stand juni 1997        Verschil– 54,1– 35,6– 87,957,741,242,7– 11,360,8194Betekent de formulering van de spelregels voor het bouwprogramma
dat geen nieuwe initiatieven kunnen worden toegevoegd voor 1997 en 1998, en
dat vertraging in de procedures per definitie onderuitputting oplevert? (blz.
135)Voor het antwoord op deze vraag verwijs ik u naar mijn antwoord van 8
oktober 1997 op uw brief van 29 september 1997 (VWS/97/71/LW), waarin de werkwijze
bij de technische actualisatie van de bouwprioriteiten nader wordt toegelicht.Bij een technische actualisatie leidt vertraging bij een project altijd
tot onderuitputting, tenzij er andere bouwprioriteiten, eventueel in een andere
sector, die versneld kunnen worden. Bij een bestuurlijke actualisatie, die
elke twee jaar plaatsvindt, kunnen wel nieuwe projecten worden toegevoegd. 195Wat is de reden dat in 1996 in alle sectoren enige vertraging in
de uitvoering van de bouw is opgetreden? (blz. 137)Zijn de verwachtingen dat het geraamde bedrag voor 1997 gerealiseerd
zal worden? (blz. 138)De redenen voor de vertraging in 1996 zijn van procedureel/boekhoudkundige
aard. De vertraging heeft betrekking op projecten waarvan bij het uitbrengen
van JOZ 1997 al duidelijk was dat aanvang bouw niet meer in 1996 maar pas
in 1997 zou kunnen starten. Omdat op dat moment nog geen besluitvorming over
de bouwprioriteiten 1997 tot en met 2000 had plaatsgevonden, is in overleg
met provincies en verzekeraars besloten de aanvang bouw van deze projecten
in de financiële boekhouding op 1996 te handhaven. Wanneer deze projecten
op dat moment al waren doorgeschoven naar 1997 had de bouwvoorbereiding moeten
worden stopgezet, omdat de besluitvorming over 1997 (tot en met 2000) nog
niet had plaatsgevonden. Bij de besluitvorming over 1997 tot en met 2000,
waarvan de financiële gevolgen in het JOZ 1998 zijn weergegeven, zijn
deze vertragingen ook in de boekhouding verwerkt.Bij de raming voor 1997 is al rekening gehouden met alle boekhoudkundige
gevolgen van de inzichten die zijn gehanteerd bij de besluitvorming over de
bouwprioriteiten 1997 tot en met 2000. Hierbij moet wel worden bedacht dat
één maand vertraging in de afgifte van de vergunning al kan
leiden tot een verschuiving in de investeringskosten van het ene jaar naar
het andere. 196Spelen de vertragingen bij de bouwvoorbereiding in gelijke mate bij
alle betrokken sectoren of zijn er specifieke oorzaken aan te wijzen? (blz.
138)De vertraging bij de overgang van verkorte procedure naar meldingsprocedure,
is een oorzaak van algemene aard. Daarnaast zijn bij de verpleeghuizen, de
gehandicapten voorzieningen en de algemene psychiatrische ziekenhuizen
vertragingen opgetreden door de beleidsmatige hertoetsing van initiatieven.
Vertragingen kunnen echter ook zeer specifieke oorzaken hebben, zoals problemen
bij het verkrijgen van een locatie of directiewisselingen. 197Is de verwachting voor de jaren 1999 en 2000 reeel dat een volledige
inhaal plaatsvindt? (blz. 138)Die verwachting is reëel. Enige onzekerheid bestaat omdat nog niet
voor alle investeringen een bouwvergunning is verleend. Overigens zijn in
deze ramingen geen investeringen verwerkt die via de meldingsprocedure WZV
lopen. Vanaf 1997 zal het gerealiseerde niveau aan investeringen dan ook hoger
liggen dan de in deze tabel weergegeven raming. 198Kan het bedrag voor 1999 in tabel A 2.7 worden verklaard, indien
1998 het nivo van een stabiele jaartranche is? (blz. 138)In 1999 (en in 2000) vindt inhaal plaats van investeringen die oorspronkelijk
in 1996 en 1997 hadden moeten plaatsvinden (bouwvertraging). 199Kan worden uitgelegd wat er gebeurt met over- cq onderschrijdingen
ten opzichte van de geraamde uitgaven voor investeringen? (blz. 138)Vanaf 1 januari 1997 wordt er geen investeringskader meer gehanteerd,
maar een exploitatiekader. Voor over- c.q. onderschrijdingen ten opzichte
van het exploitatiekader gelden, net zoals bij andere over- en onderschrijdingen,
de regels van de budgetdiscipline. 200Wat zijn de gevolgen van de vertragingen voor de geraamde bedragen
voor de exploitatie? (blz. 138)De vertragingen die naar verwachting optreden in de investeringen zijn
reeds verwerkt in de geraamde bedragen voor de exploitatie zoals die in de
tabellen A2.3 en A2.4 zijn opgenomen. Indien als gevolg van vertraging middelen
vrijvallen, blijven deze beschikbaar binnen het JOZ. Voor de jaren 1996 tot
en met 1998 is de onderuitputting incidenteel verwerkt in het financiële
beeld zoals uit tabel B1.1 op pagina 191 van het JOZ blijkt. 201Kan een analyse gegeven worden van de loonkostenontwikkeling binnen
de zorgsectoren over de jaren 1994–1997, uitgedrukt in een percentage
van de loonsom, afgezet tegen de door de overheid ter beschikking gestelde
ruimte in diezelfde jaren? (blz. 148)Nee, die analyse kan niet worden gegeven. In het post WAGGS-model (TK
1993–1994, 23 723, nr. 1) is vastgelegd dat niet apart op arbeidsvoorwaarden
wordt getoetst.In de WAGGS-periode gold een Informatiebesluit op grond waarvan de aangewezen
werkgevers verplicht waren een helder en gedetailleerd inzicht te verschaffen
in de kostenstijging die door de nieuwe CAO-afspraken werd teweeg gebracht.
In het kader van de overgang naar het post WAGGS-model en de daarin neergelegde
intentie om niet apart op arbeidsvoorwaarden te toetsen is dat Informatiebesluit
ex WAGGS ingetrokken. Op dit moment gelden dan ook alleen de voorschriften
op grond van de Wet op de Loonvorming. Die laten een analyse als gevraagd
niet toe. 202Hoe wordt voor 1998 voorkomen dat hetzelfde effect nogmaals optreedt?
(blz. 149)Verondersteld wordt dat de vragensteller doelt op het effect dat de nominale
ontwikkelingen in de zorgsector hoger uitvallen dan die van de prijs BBP.
Het beïnvloeden van het saldo-effect van deze twee ontwikkelingen is
niet volledig mogelijk. Dat hangt namelijk voor een deel samen met externe
factoren. Aan de JOZ-kant van prijsontwikkelingen van specifieke producten
die in de zorg nodig zijn, van loonontwikkelingen in de zorgsector die op
zich weer afhangen van de ontwikkelingen in de marktsector en van de hoge
mate van loongevoeligheid van de zorguitgaven. Aan de kant van het ijkpunt
hangt het af van diverse macro-economische factoren. Zie ook het antwoord
op JOZ-vraag 204. 203Moet uit de zinsnede over de opbrengst van de productiviteitskorting
van f 300 mln worden geconcludeerd dat de sector f 300 mln extra
heeft bezuinigd, en is er desondanks sprake van een overschrijding van het
kader met f 600 mln? (blz. 149)Zoals uit het JOZ 1998 blijkt, heeft in de doorrekening van het Regeerakkoord
een lagere raming gezeten op het punt van de pensioenpremie-ontwikkeling dan
waar in het post WAGGS-model van wordt uitgegaan, namelijk verondersteld sectorspecifiek
in plaats van marktgemiddeld. In het post WAGGS-model, dat de feitelijke hoogte
van de indexering van de instellingsbudgetten uit hoofde van de arbeidskostenontwikkeling
bepaalt, zit evenwel ook de post van de eigen bijdragen uit het instellingsbudget
uit hoofde van de trendmatige productiviteitsontwikkeling. Op dat punt zat
in de CPB-doorrekening een lagere raming dan op grond van het post WAGGS-model
aanvaardbaar is, namelijk een raming van nul in plaats van een sectorspecifieke
raming. De opbrengst van de productiviteitskorting, als onderdeel van het
post WAGGS-model, in het overleg met de werkgevers over de hoogte van de overheidsbijdrage
in de arbeidskostenontwikkeling kon zodoende een tegenwicht bieden binnen
de loonkostenindexering tegen de feitelijk te krappe ruimte op het punt van
de pensioenpremie-ontwikkeling.Wanneer de uitgaven c.q. de overschrijdingen van de laatste jaren binnen
het JOZ-kader worden beschouwd evenals de aanvullende maatregelen ten aanzien
van de JOZ-uitgaven, kan niet worden gesteld dat er een extra ombuiging in
de sector heeft plaatsgevonden. 204Waarom is de motie Van Boxtel/ Vliegenthart slechts gedeeltelijk
uitgevoerd? (blz. 149)In de motie Van Boxtel/Vliegenthart wordt de regering verzocht om de huidige
BKZ-systematiek te wijzigen, opdat nominale overschrijdingen voor de zorgsector
niet meer kunnen leiden tot mutaties in het zorgvolume. De minister van VWS
heeft op deze motie gereageerd door toe te zeggen in overleg te treden met
de minister van Financiën over de nominale systematiek in de zorgsector.
Dit overleg heeft in feite plaatsgevonden bij de besprekingen van de Studiegroep
Begrotingsruimte over de deflatorsystematiek. In de Studiegroep is er van
de kant van het ministerie van VWS op gewezen dat de nominale systematiek
in de zorgsector kan leiden tot onbedoelde, casu quo oneigenlijke, overschrijdingen.
De systematiek vereist dat in een dergelijk geval een oplossing wordt gezocht
binnen de zorgsector, hetgeen prijs- of volumeconsequenties tot gevolg heeft.
De Studiegroep Begrotingsruimte onderkent dat deze situatie zich in de
zorgsector heeft voorgedaan, maar houdt desondanks vast aan de vigerende reële
uitgavenkader-systematiek. Wel constateert de Studiegroep dat de Ministerraad
kan besluiten de problematiek uit andere bron te compenseren. Deze situatie
heeft zich de facto in de zorgsector voorgedaan, waardoor volumebeperkingen
niet ter dekking van de nominale problematiek zijn ingezet. 205Waarom is bij de ramingscijfers voor 1998 geen rekening gehouden
met de stijging van lonen en prijzen? Waarom is de stijging van lonen en prijzen
nu opgenomen in de aanvullende post? Wat zijn hier de voordelen van? (blz.
150)Er is in de ramingscijfers wel degelijk rekening gehouden met de stijging
van lonen en prijzen. Echter, deze loon- en prijsbijstelling is voor ramingsjaren
niet aan sectoren toebedeeld, maar geparkeerd in de zogenaamde aanvullende
post. Deze systematiek is overigens niet nieuw. Ook in voorgaande versies
van het JOZ (FOZ) werd deze methodiek gevolgd. Destijds is gekozen voor een
opzet waarbij in ramingsjaren 1% voorcalculatorisch aan sectoren werd toebedeeld.
Het overige bedrag werd dan op de aanvullende post geparkeerd. Sinds de invoering
van de post-WAGGS-systematiek is een dergelijke werkwijze noodzakelijk. Door
deze aanpak wordt de loon- en prijsraming versluierd weergegeven in het JOZ,
zodat niet op voorhand een ondergrens wordt gelegd bij de onderhandelingen
over de arbeidsvoorwaarderuimte in de gezondheidszorg. In het JOZ 1998 is er voor gekozen om de gehele loonen prijsbijstelling
in de aanvullende post te parkeren. Hierdoor neemt de transparantie in het
JOZ – casu quo de aanvullende post – toe. Bovendien sluit deze
werkwijze aan bij de werkwijze bij de Rijksbegroting, hetgeen de vergelijkbaarheid
en afstemming vergemakkelijkt. 206Waarom vertonen de begrotingsgefinancierde sectoren een van de andere
sectoren afwijkend patroon? Hoe is dit te verklaren? (blz. 151)De tabel op blz. 151 laat zien welke wijzigingen op sectorniveau zijn
aangebracht als gevolg van de nieuwe systematiek voor het verwerken van de
nominale groei. Voor 1996 betekent deze nieuwe systematiek dat per saldo extra
nominale groei (het verschil tussen de voorcalculatorische 1% en de werkelijke
nominale groei) per sector is toegevoegd.Dit geldt echter niet voor de begrotingsgefinancierde sectoren, omdat
in de begroting 1997 en het JOZ 1997 al de volledige nominale bijstelling
voor het toen lopende jaar 1996 was verwerkt. In tegenstelling tot de overige
JOZ-sectoren was bij die posten dus op dat moment geen sprake van een voorcalculatorische
1%-bijstelling, maar van een definitieve nominale bijstelling. Daarom is voor
deze sectoren geen nadere bijstelling nodig en bedraagt deze 0. 207Is er een indicatie dat het inzetten van RAK-gelden desondanks heeft
geleid tot een toename van de totale reserves, met andere woorden heeft de
stijging zoals weergegeven over de jaren 1993, 1994 en 1995 zich doorgezet?
Zijn hierover meer recente gegevens beschikbaar? (blz. 153)De maatregel in het kader van temporisering van de eigen vermogensgroei
is per 1 januari 1997 doorgevoerd. Op dit moment is nog niet te zeggen
welke invloed deze maatregel heeft gehad op de ontwikkeling van de eigen vermogens
over 1997. 208Wat is het effect geweest van de vorig jaar genomen maatregel om
de vermogensaanwas te temporiseren c.q. om een bepaald percentage in te zetten
voor beleidsprioriteiten? Zijn alle afspraken hieromtrent nagekomen? Zijn
er hierdoor ook instellingen in de problemen gekomen? (blz. 153)De budgetten van de betrokken instellingen zijn in 1997 met gemiddeld
0,8% verlaagd, variërend van 0,6% tot 2%. Van de opbrengst ad f 130
mln van deze maatregel, is f 20 mln uitgetrokken voor flankerend beleid.
Het COTG heeft via een daartoe strekkende richtlijn de kortingsmaatregel voor
de instellingen met een eigen vermogen dat lager is dan 6,75% volledig gecompenseerd.De resterende f 110 mln is in 1997 ingezet voor beleidsprioriteiten
bij de verschillende sectoren conform het JOZ-1997. 209Wat is de stand van zaken m.b.t. de verdeling van het budget van
verzorgingshuizen voor medische hulpmiddelen, geneesmiddelen en de huisarts?
(blz. 185)Zie antwoord op vraag 164. 210Wat is de betekenis van de «nog op te lossen problematiek ouderen»
voor f 135 mln? Is dit taakstellend in de begroting 1998 verwerkt, zo
ja op welke wijze? (blz. 185)Helaas bevat tabel A10.1 op pagina 158 een hinderlijke fout. De in deze
tabel opgenomen regel «nog op te lossen problematiek voor ouderen»
moet zijn «nog op te lossen problematiek».Deze regel correspondeert met het JOZ 1997, Bijlage B1, tabel B1.2 waarin
werd aangegeven dat voor koopkrachtreparatie eigen bijdragen ZFW in 1998 een
nog op te lossen problematiek werd geraamd van f 135 mln. Zoals uit tabel
1.1 van het JOZ 1998 blijkt heeft het kabinet besloten ook voor 1998 dit bedrag
te compenseren. Zie ook antwoord op vraag 14. 211Kan de zinsnede «Dit kan gevolgen hebben voor de opbrengst»
worden geconcretiseerd? (blz. 188)Zie antwoord op vraag 103. 212Zijn er voor de kostenbeheersing bij de hulpmiddelen al budgettaire
effecten ingeboekt? (blz. 192)Zie antwoord op vraag 105. 213Betekent de passage over de complicaties terzake van de inning eigen
bijdragen dat naar de toekomst toe geen sprake zal zijn van volledige centrale
inning? Is de beoogde taakstelling niet realiseerbaar? Wanneer vindt het genoemde
onderzoek plaats en wordt hierover gerapporteerd aan de Kamer? (blz. 194)Zie antwoord op vraag 157. 214Lopen de procedures om het teveel van f 27 mln bij subsidiebevoorschotting
verzorgingstehuizen terug te vorderen voorspoedig? (blz. 195)De Afdeling bestuursrechtspraak van de Raad van State heeft bij uitspraak
d.d. 23 september 1997 VWS in het gelijkgesteld bij de terugvordering van
de overschotten op de specifieke uitkeringen voor 1987 en 1988, die niet binnen
de wettelijke termijn van 3 jaar na hun ontstaan waren besteed aan daartoe
aangewezen doeleinden. In de motivering van deze uitspraak heeft de Afdeling
het standpunt van het Ministerie in alle opzichten gevolgd. Daarmee heeft
de bestuursrechter in hoogste instantie de weg vrijgemaakt voor een adequate
terugvordering van overschotten in overeenkomstige gevallen. De desbetreffende
bedragen zijn dan ook als ontvangsten in het JOZ'98 geboekt. 215Kan in tabel B1.10 worden verklaard waar de meevaller bij de eigen
betalingen optreedt? (blz. 199)De mutatie in de eigen betalingen is voor een deel het gevolg van stijgende
inkomens van gebruikers van AWBZ-instellingen en voor een deel het gevolg
van veranderingen in het eigen bijdragensysteem psychiatrie en de Ziekenfondswet.In de AWBZ wordt voor psychiatrie de eigen bijdragenregeling veranderd
(blz. 72, JOZ 98). Vanaf 1 juli volgend jaar moet vanaf het moment van opname
een eigen bijdrage betaald worden.In de ZFW gaat de opbrengst van het verplichte eigen bijdragensysteem
omhoog omdat de compensatie voor mensen die veel zorg gebruiken alleen nog
plaatsvindt als dat twee jaar achtereen geleid heeft tot het volmaken van
het maximum van f 200 (in 1997 was dat één jaar) 216Hoe kunnen ouderen met afasie, dysartrie en/of dysfagie ten gevolge
van CVA zich bijverzekeren voor logopedische behandeling, zonder geconfronteerd
te worden met hele hoge premies? (blz. 247)Thans is een aanvullende verzekering nog niet aan de orde. Ik bereid een
verzoek aan de Ziekenfondsraad voor waarin wordt gevraagd een voorstel te
doen voor een maatregel waarbij noodzakelijke zorg onderdeel blijft uitmaken
van het verstrekkingenpakket. Zie hiervoor tevens het antwoord op vraag 82. 217Lopen kinderen, met name uit de sociaal zwakkere groepen en zonder
een aanvullende verzekering, door de bezuiniging niet het gevaar nog verder
met achterstanden te blijven zitten? (blz. 247)Zie antwoord op vraag 216. 218Is in de hoogte van het budget voor het ambulancevervoer ook rekening
gehouden met de eisen aan kwaliteitsverbetering en het hiervoor benodigde
geld? (blz. 269)Het JOZ 1998 kent naast een toegestane volumegroei van f 2,6 mln
een extra groei van f 3,0 mln. De verdere kwaliteitsontwikkeling in de
ambulancezorg brengt kosten met zich mee, maar niet in volle omvang al in
1998. Ik verwacht dat het beschikbare bedrag toereikend zal zijn. 219Kunt u een reactie geven op de brief van s'Kooningsjaght d.d. 30
september met een analyse van een aantal bijlagen uit het JOZ: kloppen de
feitelijke conclusies?De afgelopen tijd heeft een uitvoerige briefwisseling plaatsgevonden tussen
's-Koonings Jaght en het ministerie. Vraagsteller verzoekt om een reactie
op de brief van 's Koonings Jaght waarin sprake is van analyses van tabellen
uit het JOZ 1998 door deze instelling.Op een aantal aspecten van deze brief zal ik hier wat uitvoeriger ingaan.Door 's Koonings Jaght wordt gesteld dat de dertigduizend intramuraal
wonende verstandelijk gehandicapten erop achteruitgaan in 1998. Een analyse
van de B.10 tabel zou dat duidelijk maken. Deze door 's Koonings Jaght verrichte
analyse is mij niet bekend maar uit de B.10 tabel van de instellingen voor
verstandelijk gehandicapten blijkt dat het uitgavenniveau stijgt van f 3 418
mln in 1997 naar f 3 538 mln in 1998, een stijging dus met f 120
mln. In 1998 is ondermeer f 40 mln ter beschikking gesteld voor «meer
handen aan het bed». Van een bezuiniging is dan ook geen sprake, integendeel
zelfs.Ook de analyse van 's Koonings Jaght van de bijlagen B5, B6 en B7 is mij
niet bekend, maar wel beschik ik over cijfermateriaal dat door deze instelling
op basis van het JOZ 1996 is vervaardigd en waaruit blijkt dat het budget
per cliënt-uur in 1994 in zwakzinnigeninrichtingen f 15,12 bedroeg,
in gezinsvervangende tehuizen f 11,89 en in dagverblijven f 19,33.
Ook voor verpleeghuizen, bejaardenoorden en psychiatrische ziekenhuizen heeft
's Koonings Jaght de budgetten per cliënt-uur berekend. Deze bedragen
f 16,13 resp. f 6,99 en f 18,86.Als theoretische exercitie is deze vergelijking interessant maar het blijft
een vergelijking vanuit één invalshoek. Geen rekening is gehouden
met de verschillende producten die deze sectoren leveren. De redenering van
's Koonings Jaght gaat ervan uit dat in al die voorzieningen hetzelfde produkt
wordt geleverd en dat ze dus allemaal hetzelfde budget per cliënt-uur
dienen te hebben.Dat er bij de dagverblijven sprake zou zijn van overfinanciering is geen
vaststaand feit. Van overfinanciering zou alleen sprake zijn als er één
vast ijkpunt was dat het mogelijk zou maken al deze verschillende voorzieningen
met elkaar te vergelijken. Zo'n ijkpunt is er niet. Een gemiddeld budget per
cliënt-uur berekenen en vervolgens alles wat boven dat gemiddelde uitsteekt
benoemen als overfinanciering is een te grote simplificatie die geen recht
doet aan de verschillen tussen de sectoren.Dat in het JOZ 1998 nog eens f 8 mln richting dagverblijven gaat
is niet juist. De f 7 mln die als intensivering staat vermeld in de B.10
tabel van de dagverblijven is bestemd voor de regeling Doorstroming intensief
begeleid zelfstandig wonen van de Ziekenfondsraad. Een klein deel van de f 7
mln zal naar de dagverblijven gaan, maar niet als overfinanciering maar als
vergoeding voor concrete activiteiten.Voor 1998 zijn er 2 hoofdprioriteiten gesteld op het terrein van de gehandicaptenzorg.
Dat zijn de wachtlijsten en de dagbesteding. Dat wil niet zeggen dat andere
problemen die er nog liggen zoals de kleinschaligheid niet belangrijk zijn.
Op dit moment is echter de groeiruimte daarvoor onvoldoende. Het is overigens
niet zo dat er voor 1998 helemaal niets gedaan wordt aan tegemoetkoming in
de kosten van kleinschaligheid. Evenals in 1997 wordt daar f 8 mln aan
besteed.'s Koonings Jaght hecht, evenals het ministerie, grote waarde aan volledige
transparantie ten aanzien van kosten en zorgzwaarte. Om die transparantie
te verkrijgen gaat binnenkort in het kader van het project vraaggestuurde
zorg een onderzoek van start dat wordt uitgevoerd door het NIZW en het NZI
gezamenlijk. In de brief over de wachtlijsten van 30 september j.l is de Kamer
daarover geïnformeerd.XNoot1Samenstelling: Leden: Lansink (CDA), Schutte (GPV), Van Nieuwenhoven (PvdA),
voorzitter, Van der Heijden (CDA), ondervoorzitter, Van Heemskerck Pillis-Duvekot
(VVD), M. M. H. Kamp (VVD), Doelman-Pel (CDA), Swildens-Rozendaal
(PvdA), Vliegenthart (PvdA), Mulder-van Dam (CDA), Versnel-Schmitz (D66),
Middel (PvdA), Leerkes (U55+), Nijpels-Hezemans (Groep Nijpels), Fermina (D66),
Oedayraj Singh Varma (GroenLinks), Dankers (CDA), Marijnissen (SP), Essers
(VVD), Oudkerk (PvdA), Cherribi (VVD), Sterk (PvdA), Van Boxtel (D66), Van
Vliet (D66), Van Blerck-Woerdman (VVD).Plv. leden: Heeringa (CDA), Van der Vlies (SGP), Lilipaly (PvdA), Th. A. M. Meijer
(CDA), Rijpstra (VVD), Voûte-Droste (VVD), Smits (CDA), Dijksma (PvdA),
Houda (PvdA), Beinema (CDA), Van den Bos (D66), M. M. van der Burg
(PvdA), Rouvoet (RPF), R. A. Meijer (Groep Nijpels), Van Waning
(D66), Sipkes (GroenLinks), G. de Jong (CDA), Vacature (CD), Passtoors
(VVD), Apostolou (PvdA), J. M. de Vries (VVD), Noorman-den Uyl (PvdA),
Bremmer (CDA), Bakker (D66), Hoogervorst (VVD). 
 
 Naar boven

 

Directe linkKopieer de link naar uw clipboard 

https://zoek.officielebekendmakingen.nl/kst-25604-5.html

Sluit modaal

 

Disclaimer
De hier aangeboden pdf-bestanden van het Staatsblad, Staatscourant, Tractatenblad, provinciaal blad, gemeenteblad, waterschapsblad en blad gemeenschappelijke regeling vormen de formele bekendmakingen in de zin van de Bekendmakingswet en de Rijkswet goedkeuring en bekendmaking verdragen voor zover ze na 1 juli 2009 zijn uitgegeven. Voor pdf-publicaties van vóór deze datum geldt dat alleen de in papieren vorm uitgegeven bladen formele status hebben; de hier aangeboden elektronische versies daarvan worden bij wijze van service aangeboden.

 

Over deze website
Contact
English
Help
Zoeken

Informatie hergebruiken
Privacy en cookies
Toegankelijkheid
Sitemap
Kwetsbaarheid melden

Open data
Linked Data Overheid
PUC Open Data

MijnOverheid.nl
Rijksoverheid.nl
Ondernemersplein.nl
Werkenbijdeoverheid.nl