Enquête Bouwnijverheid; Verslag algemeen overleg van 23 juni 2005, over de positie van klokkenluiders (Kamerstuk 28244,
Staten-Generaal — Kamerstuk 
Datum: 2014-07-06 00:00:00.000000
Rechtsgebied: Wetgeving


(function (window, document, dataLayerName, id) {
 window[dataLayerName] = window[dataLayerName] || [], window[dataLayerName].push({ start: (new Date).getTime(), event: "stg.start" }); var scripts = document.getElementsByTagName('script')[0], tags = document.createElement('script');
 function stgCreateCookie(a, b, c) { var d = ""; if (c) { var e = new Date; e.setTime(e.getTime() + 24 * c * 60 * 60 * 1e3), d = "; expires=" + e.toUTCString() } document.cookie = a + "=" + b + d + "; path=/; Secure" }
 var isStgDebug = (window.location.href.match("stg_debug") || document.cookie.match("stg_debug")) && !window.location.href.match("stg_disable_debug"); stgCreateCookie("stg_debug", isStgDebug ? 1 : "", isStgDebug ? 14 : -1);
 var qP = []; dataLayerName !== "dataLayer" && qP.push("data_layer_name=" + dataLayerName), qP.push("use_secure_cookies"), isStgDebug && qP.push("stg_debug"); var qPString = qP.length > 0 ? ("?" + qP.join("&")) : "";
 tags.async = !0, tags.src = "https://koop.piwik.pro/containers/" + id + ".js" + qPString, scripts.parentNode.insertBefore(tags, scripts);
 !function (a, n, i) { a[n] = a[n] || {}; for (var c = 0; c < i.length; c++)!function (i) { a[n][i] = a[n][i] || {}, a[n][i].api = a[n][i].api || function () { var a = [].slice.call(arguments, 0); "string" == typeof a[0] && window[dataLayerName].push({ event: n + "." + i + ":" + a[0], parameters: [].slice.call(arguments, 1) }) } }(i[c]) }(window, "ppms", ["tm", "cm"]);
 })(window, document, 'dataLayer', 'f8b9eee5-8d9c-4ea1-abd5-83e174f29813');
 
 
 
Direct naar content
Navigatie
Contextinformatie
Publicatie
Acties
Inhoudsopgave
Gerelateerde informatie

Menu

U bent nu hier: 
Publicaties
Officiële publicaties

Inloggen

Primaire navigatie

Andere sites binnen Overheid.nl
Home
Uitgebreid zoeken
Mijn abonnementen
Help

Andere sites binnen Overheid.nl

Berichten over uw Buurt
Zoals vergunningen, bouwplannen en lokale regelgeving.

Rondom uw woonadres
Rondom een zelfgekozen adres

Dienstverlening
Zoals belastingen, uitkeringen en subsidies.

Naar dienstverlening

Beleid & regelgeving
Officiële publicaties van de overheid.

Naar beleid & regelgeving

Contactgegevens overheden
Adressen en contactpersonen van overheidsorganisaties.

Naar overheidsorganisaties

 
 
 
U bent hier:

Home

Kamerstuk 28244, nr. 105

 
 
 

Kamerstuk

Datum publicatie
Organisatie
Vergaderjaar
Dossier- en ondernummer
Datum vergadering

12-08-2005

Tweede Kamer der Staten-Generaal

2004-2005

28244 nr. 105

09-08-2005

 

 

 
 
 Toon meer van: Inhoudsopgave
 
 

 
 AanhefLichaamVragen en opmerkingen uit de commissiesHet antwoord van de bewindsliedenNadere gedachtewisselingOndertekening
 

 
 
 Toon meer van: Extra informatie
 
 

 
 

Informatie over publicatie

 

 

 
 Toon meer van: Gerelateerd
 
 

 
 Publicaties in kamerdossier

Kamerdossier 28244Toon alle publicaties in het hoofddossier

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Publicaties referendum

 

 

 

 

 

Authentieke versie (PDF)
bestandsgrootte: 48 Kb

Informatie

Gerelateerd

Printen

Delen

 
 
 
28 244Enquête Bouwnijverheidnr. 105VERSLAG VAN EEN ALGEMEEN OVERLEGVastgesteld 9 augustus 2005De vaste commissie voor Economische Zaken1,
de vaste commissie voor Justitie2 en de vaste
commissie voor Sociale Zaken en Werkgelegenheid3
hebben op 23 juni 2005 overleg gevoerd met vice-minister-president, minister
Brinkhorst van Economische Zaken, minister Donner van Justitie en minister
De Geus van Sociale Zaken en Werkgelegenheid over de positie
van klokkenluiders (28 244, nr. 98).Van dit overleg brengen de commissies bijgaand beknopt verslag uit.Vragen en opmerkingen uit de commissiesMevrouw Van Gent (GroenLinks) is teleurgesteld
over de brief van het kabinet over de positie van de klokkenluiders. Het kabinet
heeft het er constant over dat mensen hun verantwoordelijkheid moeten nemen,
maar het probleem is dat degenen die dat doen, zoals klokkenluiders, daar
vaak nadelen van ondervinden. De klokkenluider is eigenlijk degene die schuldig
wordt verklaard. Het wondt tijd om dit actief en minder bureaucratisch aan
te pakken. Zij krijgt de indruk dat de overheid de burgers niet helemaal vertrouwt,
maar dat de burgers wel de overheid moeten vertrouwen. In de brief
wordt ook de problematiek van de werkgevers geschetst, maar ook werkgevers
hebben er belang bij dat misstanden gemeld worden. Openbaring van misstanden
op het gebied van gezondheid, milieu en fraudezaken vindt de fractie van GroenLinks
van groot belang.Tijdens de hoorzitting van half juni bleek dat klokkenluiders terugschrikken
voor het gedoe dat de melding van misstanden meebrengt: angst voor verlies
van baan en inkomen, juridische procedures en problemen met vrienden en familie.
Het kabinet vraagt wel erg veel van de potentiële klokkenluiders en laat
de oren hangen naar het bedrijfsleven. Er zit nog niet veel schot in de vrijwillige
regeling waar de werkgeversorganisaties mee bezig zijn. Hoe staat het daarmee?
Kan het kabinet daar een helder inzicht in geven?Het kabinet lijkt weinig geleerd te hebben van het recente verleden en
moet een voorbeeld nemen aan de Verenigde Staten en Engeland, waar klokkenluiders
in het bedrijfsleven wel fatsoenlijk beschermd worden. Het is van groot belang
om in ieder geval drie elementen te regelen:1. er moet een wettelijke bescherming komen voor klokkenluiders. Mevrouw
Van Gent heeft daarvoor een initiatiefwetsvoorstel liggen en zij doet een
beroep op de collega's om zich achter dit wetsvoorstel te scharen;2. er moet een klokkenluidersfonds komen. Het kabinet bespaart miljoenen
euro's als gevolg van de ontwikkelingen na de bouwfraudeaffaire. Dan is het
niet meer dan logisch om een deel van dit geld te bestemmen voor een nieuwe
generatie klokkenluiders: voor juridische bijstand, onkosten of loondoorbetaling;3. er moet een meldpunt voor klokkenluiders komen, bijvoorbeeld een soort
ombudsman voor klokkenluiders, waar zij zich kunnen melden voor steun en advies.
Als voorbeeld kan dienen de Public Interest Disclosure Act, de PIDA, uit Engeland.
Meldingen van klokkenluiders worden desgewenst anomiem beoordeeld en afgehandeld.Wat is de visie van het kabinet op deze PIDA? Wil het kabinet daar een
voorbeeld aan nemen?Het Europees Parlement is van plan om een klokkenluidersmeldpunt in het
leven te roepen. Helaas is het nog niet operationeel. Is het geen aardig idee
als de Tweede Kamer ook iets dergelijks doet? Dat zou bijvoorbeeld kunnen
gebeuren door het Onderzoeks- en Verificatiebureau. Ambtenaren die binnen
hun organisatie geen gehoor vinden, kunnen dan bij de Tweede Kamer aankloppen.
Wat is de visie van de collega's en het kabinet daarop? Wat is het oordeel
van het kabinet over het functioneren van de commissie Integriteit Rijksoverheid?De heer Aptroot (VVD) vindt dat misstanden
bestreden moeten worden en daarbij zijn klokkenluiders vaak van groot belang.
Het is wel van belang om het kaf van het koren te scheiden. Er worden oplossingen
gezocht op bedrijfstakniveau of binnen de onderneming zelf, maar in de praktijk
blijkt het vrij eenvoudig te herleiden wie de klokkenluider is. Als er een
arbeidsconflict komt, is de bescherming beperkt, want er is altijd sprake
van een verstoorde arbeidsrelatie en dan verleent de rechter altijd ontslag.
Hij vindt dus het uitermate belangrijk dat de anonimiteit verzekerd is. Kan
de commissie Integriteit Rijksoverheid altijd onafhankelijk functioneren?De voorstellen van het kabinet vindt de heer Aptroot op zichzelf prima,
maar niet voldoende. Hij doet dan ook een aantal voorstellen om de huidige
regeling van het kabinet te verbeteren.1. de ervaringen met zelfregulering evalueren;2. nagaan of regelingen, zoals die in Engeland en Amerika, elementen bevatten
die Nederland kan overnemen;3. de toekomstige regeling moet in ieder geval aan de volgende acht punten
voldoen: a. het waarborgen van anonimiteit, bijvoorbeeld via de notaris die de
verklaring afneemt en de melding doorgeeft;b. in een zo vroeg mogelijk stadium moet de oprechtheid van de klokkenluider
beoordeeld worden;c. het klokkenluiden moet beperkt worden tot daadwerkelijk strafbare en
vaststelbare zaken;d. de melding en de beoordeling moeten terechtkomen bij een volstrekt
onafhankelijke buitenstaander;e. de financiële belemmeringen voor klokkenluiden moeten weggenomen
worden;f. er moet een bescherming komen tegen ontslag of tegen ontslag zonder
voldoende compensatie voor de opgetreden schade;g. de financiële gevolgen moeten door de veroorzaker van de misstanden
worden betaald;h. de financiële gevolgen worden gedragen door de klokkenluider zelf
als hij bewust een onjuiste zaak heeft gestart.De heer Aptroot wil niet overhaast verdere stappen nemen. Hij vindt het
te gemakkelijk om de overheid te laten betalen via een fonds. Hij wil ook
niet dat er onbeperkt bescherming wordt geboden. Klokkenluiders moeten gewoon
onbelemmerd hun werk kunnen doen ten behoeve van de samenleving. Ziet het
kabinet kans om voor het eind van het jaar met nieuwe voorstellen te komen?De heer Douma (PvdA) acht het van groot belang
dat klokkenluiders adequate ondersteuning en bescherming krijgen. Naar aanleiding
van de bouwfraude is een klokkenluidersregeling actueel geworden. In de brief
van het kabinet staat dat aanvullende regelgeving niet nodig is. Half juni
heeft er echter een hoorzitting plaatsgevonden met een achttal klokkenluiders
en daaruit blijkt iets heel anders. Uit de verhalen blijkt dat zij vaak met
grote problemen worden geconfronteerd: bureaucratie, ontslagkwesties, gebroken
loopbanen en financiële ellende. Dat is onaanvaardbaar. De voorstellen
van het kabinet zijn onvoldoende. Er moet een betere regeling komen.Om als klokkenluider gekwalificeerd te worden, moet je voldoen aan de
volgende drie criteria:1. er is sprake van een melding van een vermoedelijk strafrechtelijk vergrijp,
dus niet iedere klacht is een klokkenluiderskwestie;2. de klokkenluider heeft op het moment van melding geen zicht op een
arbeidsconflict;3. de klokkenluider is niet uit op persoonlijk, geldelijk gewin.Een klokkenluider hoeft natuurlijk niet altijd een werknemer te zijn.
Mensen kunnen natuurlijk ook op andere manieren ergens bij betrokken raken,
bijvoorbeeld als toeleverancier of als onderaannemer. Dat heeft de heer Douma
gemist in de brief van het kabinet.Er moet een meldpunt komen voor klokkenluiders, want klokkenluiders blijven
nu te lang probleemeigenaar. Zij moeten hun vermoeden van een strafbaar feit
kunnen melden en mogen niet zelf met de bewijslast opgezadeld worden. Dat
moet door een professional, bijvoorbeeld een externe instantie, gedaan worden.
De klokkenluider maakt vaak een jarenlange martelgang door, die uiteindelijk
eindigt in ontslag vanwege verstoorde arbeidsverhoudingen of onverenigbaarheid
van karakters. Er moet dus ondersteuning en een vorm van ontslagbescherming
komen voor klokkenluiders. Het Verenigd Koninkrijk heeft daarvoor een goede
regeling, de PIDA, maar daar wordt in de brief niet echt op ingegaan. De heer
Douma wil die regeling niet één op één overnemen,
maar wel de goede elementen daaruit. Kan het kabinet nog dit jaar een voorstel
doen voor een klokkenluidersregeling die aansluit bij wat in het Verenigd
Koninkrijk geregeld is? Het is nodig om in een aantal opzichten snellere maatregelen
te nemen. De heer Douma denkt dan aan de mogelijkheid van anonieme melding
bij de notaris, het invoeren van een verscherpte ontslagtoets voor
klokkenluiders en een klokkenluidersfonds voor financiële schadeloosstelling.
Is het kabinet bereid na te gaan welke klokkenluiders de overheid in het verleden
in de kou heeft laten staan en voor die mensen een gebaar te maken?Ook de heer Algra (CDA) vindt dat klokkenluiders
bescherming verdienen. De kern van de vraag is echter welke bescherming er
moet komen. In de praktijk is geen enkele situatie gelijk. Dat betekent dat
een eenduidige en simpele regeling voor klokkenluiders waarmee alle problemen
worden opgelost niet zo eenvoudig is. Een fonds of een financiële regeling
waarop klokkenluiders een beroep kunnen doen, is niet eenvoudig te realiseren.
Het melden van een misstand door een klokkenluider moet geen vrijbrief zijn
voor een financiële regeling van het Rijk, zeker niet voor onbepaalde
tijd.De hoorzittingen van half juni hebben in ieder geval één
duidelijke conclusie opgeleverd: voorkomen moet worden dat het klokken luiden
de rest van het leven van de klokkenluider gaat bepalen. De directe gevolgen
moeten eindig zijn; het mag geen proces van jaren worden. De heer Algra zet
vraagtekens bij ontslagbescherming, want het ligt voor de hand dat er sprake
is van een verstoorde arbeidsrelatie. Hij ziet meer in bemiddeling en in het
in goed overleg zoeken naar een externe werkplek. In de ontbindingsprocedure
zal benadeling van de betreffende werknemer natuurlijk wel gecompenseerd moeten
worden. Het kabinet en de SER zijn daar niet uitvoerig op ingegaan. Wat vinden
de bewindspersonen daarvan?De heer Algra is een groot voorstander van zelfregulering. Hij vindt dat
de oplossing vooral op bedrijfstakniveau gezocht moeten worden, bijvoorbeeld
door een vertrouwenspersoon op bedrijfstakniveau in te stellen, zoals wordt
voorgesteld door de SER. De inhoud van die functie moet nog nader besproken
worden, maar die vertrouwenspersoon moet in ieder geval objectief en onafhankelijk
zijn. Mocht de objectiviteit niet gewaarborgd kunnen worden, dan zou zelfs
gekeken kunnen worden naar een vertrouwenspersoon buiten de bedrijfstak. Hiervoor
zou de overheid eventueel in samenwerking met het bedrijfsleven de mogelijkheid
moeten scheppen. Welke mogelijkheden zien de bewindspersonen? Wat kan en mag
een vertrouwenspersoon doen? Kan hij de zaak (deels) overnemen? Wat vindt
het kabinet van het idee om een notaris als vertrouwenspersoon te laten optreden?
Als uit de evaluatie blijkt dat het bedrijfsleven hiertoe onvoldoende in staat
is, dan kan alsnog bekeken worden welke rol de overheid in dit traject moet
spelen.Tijdens de hoorzittingen is ook gesproken over de rol van de commissie
Integriteit Rijksoverheid (CIR). De heer Algra is er geen voorstander van
om een dergelijke commissie ook in te stellen voor het bedrijfsleven. Hij
onderschrijft de bezwaren van de SER, zoals de pluriformiteit van de ondernemingen.
Hij noemt in dit verband ook de kritiek van de klokkenluiders op de CIR. Is
het kabinet bereid de CIR op korte termijn te evalueren?Uit de brief van de bewindspersonen maakt de heer Algra op dat het belang
van een zorgvuldige behandeling van klokkenluiders onder de aandacht van het
openbaar ministerie zal worden gebracht. Wat heeft het overleg met het OM
opgeleverd? Komt er een eenduidige richtlijn voor de omgang met klokkenluiders?
Vorig jaar is de motie-Atsma ingediend, waarin de regering wordt verzocht
om Europese regelingen voor klokkenluiders te vergelijken. In de brief van
het kabinet staat slechts dat het Verenigd Koninkrijk een regeling heeft,
maar het kabinet verbindt daar geen waardeoordeel aan. Wat vindt het kabinet
van die regeling? Wat gebeurt daarmee in het nu te volgen traject? Is het
kabinet bereid ook de Amerikaanse regeling daarbij te betrekken? De heer Van den Brink (LPF) stelt voorop dat
er twee soorten klokkenluiders zijn: de klokkenluiders die zelf ook vuile
handen hebben en de klokkenluiders die te goeder trouw zijn. De klokkenluiders
die zelf ook vuile handen hebben, mogen niet voor strafvermindering in aanmerking
komen. Alleen de klokkenluiders die zich terecht hebben uitgesproken over
een misverstand verdienen bescherming. De vraag is hoe je die mensen recht
kunt doen. Zij mogen geen nadelen ondervinden van het luiden van de klok.Vooralsnog is de meest praktische oplossing volgens de heer Van den Brink
een meldpunt voor klokkenluiders, vergelijkbaar met de NMa. Vervolgens moet
het meldpunt nagaan of er sprake is van zinnige informatie. Tot die tijd is
de melding anoniem. Daarna moet de klokkenluider bereid zijn om zijn verhaal
openbaar te maken. In ieder geval moet vooropstaan dat de klokkenluider er
financieel niet op mag achteruitgaan.Het antwoord van de bewindsliedenDe minister van Economische Zaken stelt voorop
dat de discussie over de positie van klokkenluiders zich niet beperkt tot
de bouwsector. Ook in de publieke sector en in andere delen van de private
sector komen klokkenluiders voor. In de publieke sector zijn er al waarborgen
ter bescherming van de positie van de klokkenluiders. Het gaat nu vooral om
de vraag of de klokkenluiders in de marktsector voldoende worden beschermd.In de brief van 5 april 2005 heeft het kabinet zijn standpunt over
de positie van de klokkenluiders toegelicht. Er is een onderscheid tussen
arbeidsrechtelijke, strafrechtelijke en mededingingsrechtelijke aspecten.
In de afgelopen jaren is duidelijk geworden hoe belangrijk de klokkenluider
is voor het opsporen van misstanden in de samenleving. De NMa (Nederlandse
Mededingingsautoriteit) had bijvoorbeeld nooit zo kunnen optreden in de bouwsector
als er geen klokkenluiders waren geweest. De NMa is voor de uitvoering van
haar taken in belangrijke mate afhankelijk van klokkenluiders. Daarom is er
het een en ander geregeld in het kader van de Mededingingswet en bij de NMa.
Hij onderkent dat klokken luiden gevolgen heeft voor de persoonlijke levenssfeer.
Het is echter wel van belang om het kaf van het koren te scheiden. Het kabinet
heeft al enkele voorstellen gedaan, maar het is graag bereid te bezien of
er nadere regels geïntroduceerd kunnen worden.Op het punt van de anonimiteit is er bij de NMa al het een en ander geregeld.
Personen die beschikken over informatie over een inbreuk op de Mededingingswet
willen die informatie vaak alleen geven als zij zeker weten dat hun identiteit
niet bekend zal worden. Daarom is een procedure ontwikkeld om de anonimiteit
van informanten te garanderen binnen de grenzen die het EVRM (Europees Verdrag
tot Bescherming van de Rechten van de Mens) stelt. De informatie daarover
is te vinden op de website nmanet.nl. Concreet houdt het NMa-regime het volgende
in: de NMa stelt informanten in staat geheel anoniem te blijven. Ook als de
identiteit van de klokkenluider bij de NMa wel bekend is, doet de NMa er alles
aan om de klokkenluider te beschermen. De NMa garandeert de anonimiteit van
de klokkenluider gedurende de looptijd van het onderzoek. Het uitgangspunt
is dat de NMa de anoniem verkregen verklaring gebruikt als aanleiding voor
het onderzoek en dat zij het bewijs in een zaak uitsluitend baseert op eigen
onderzoek. De NMa overweegt nu overigens een samenwerkingsverband met de landelijk
werkende Stichting Meld Misdaad Anoniem.Voor toepassing van de Mededingingswet wordt aangesloten bij het Britse
initiatief Public Concern at Work. De minister vindt het een goed idee om
de PIDA te gebruiken als uitgangspunt voor Nederlandse regels. Hij zegt toe
dat het kabinet eind 2005/begin 2006 met een nadere reactie komt,
waarin ook zal worden ingegaan op het Amerikaanse en het Britse systeem.Tot slot merkt de minister op dat bij de NMa veel van de door heer Aptroot
genoemde elementen al zijn gerealiseerd. De NMa is een onafhankelijk meldpunt
waar de anonimiteit van de informant wordt gegarandeerd. Hij denkt dat dit
niet alleen bij de NMa zo moet zijn, maar dat dit in bredere zin moet gelden.De minister van Justitie merkt op dat er een
verschil is tussen strafbare feiten en misstanden die geen strafbaar feit
zijn. Het melden van strafbare feiten is vrij uitvoerig geregeld. Er is een
meldpunt, namelijk het openbaar ministerie en de melding heet aangifte. Er
is ook een regeling voor het anoniem melden van strafbare feiten. Het wordt
dan alleen erg moeilijk om een onderzoek te starten, want dan is er geen verdenking
mogelijk. Dat is een elementaire bescherming die wordt geboden bij strafrechtelijke
vervolging en de minister vindt niet dat daar lichtvaardig van moet worden
afgeweken. Er is een regeling voor de beloning, namelijk de regeling voor
de bekostiging van informanten en de regeling voor de criminele informant.
Sinds kort is er zelfs een wettelijke regeling en een aanwijzing van het openbaar
ministerie voor eventuele gevolgen voor strafvermindering. Mede in het licht
van de discussie over de klokkenluiders wil de minister nagaan of het nodig
is om de huidige regelingen bij te stellen. Naar aanleiding daarvan wordt
gekeken wat er kan worden gedaan voor de klokkenluider die betrokken is bij
een criminele organisatie en wat er kan worden gedaan als het om grote publieke
belangen gaat.Voor misstanden die geen strafbaar feit zijn, zijn er geen eenduidige
regelingen. In het Verenigd Koninkrijk is er de PIDA, maar dan moet het gaan
om een publieke en niet om een particuliere zaak. De PIDA regelt vooral de
bescherming c.q. de schadeloosstelling in geval van ontslag. Beloningen kent
men niet en in het geval van betrokkenheid bij eventuele strafbare feiten
is er geen sprake van strafvermindering. In Nederland is er overigens al een
bepaalde ontslagbescherming. Het is natuurlijk mogelijk om te kijken of die
verbeterd kan worden, maar daar staat tegenover dat je niet in redelijkheid
van een bedrijf kunt eisen dat het de betrokken persoon in dienst houdt. Bovendien
kan een bedrijf altijd op een later moment een ontslagvergunning aanvragen.
In het geval van een ontslagaanvraag zal er waarschijnlijk geen toestemming
gegeven worden door de directeur van het regionaal arbeidsbureau. Vervolgens
komt het voor de rechter en dan komt de kantonrechtersformule om de hoek kijken.In de Verenigde Staten zijn er verschillende regelingen. De essentie daarvan
is dat de zaak niet in de publiciteit komt. Het gaat primair om het voorkomen
van misstanden door ze intern bespreekbaar te maken en dat is ook de opzet
van de Engelse regeling. Ook de SER heeft gekozen voor het uitgangspunt van
het voorkomen van misstanden en het kabinet sluit zich daarbij aan. De zaak
wordt dan zo lang mogelijk eerst door het bedrijf zelf behandeld en pas daarna
door een commissie daarbuiten. Vervolgens is de vraag welke bescherming geboden
kan worden als de zaak tot een uitbarsting komt. De Verenigde Staten kent
als enige land een regeling voor een vergoeding. Pas als het een staatsbelang
is en het ministerie van Justitie de zaak overneemt, kan de betrokkene eventueel
een percentage krijgen van de schadeloosstelling die het openbaar ministerie
binnenhaalt. Dat komt niet vaak voor.In tegenstelling tot de SER gaat mevrouw Van Gent uit van een regeling
voor niet-harmonieuze gevallen. De ervaring van de minister is dat veel zaken
daardoor ook niet-harmonieus zullen verlopen. Het is vaak beter om uit te
gaan van de normale gevallen. Dan gaat het er primair om misstanden op te
lossen en eventueel te voorkomen. Het openbaar maken van een zaak moet de
uitzondering op de regel zijn. Als het openbaar wordt gemaakt, is de kwestie
doorgaans niet meer op te lossen. Dat is ook het uitgangspunt van de Engelse
wetgeving op dit terrein en van de specifieke regeling in de VS
voor arbeidsrechtelijke conflicten en arbeidsrechtelijke misstanden. Vooralsnog
kiest het kabinet niet voor een wettelijke regeling. Zodra het wettelijk wordt
geregeld, zullen ook de procedures en de rechtsbescherming moeten worden geregeld
en dan ontstaat er binnen de kortste keren een ingewikkelde juridische regeling.
Hij constateert dat het initiatiefwetsvoorstel van mevrouw Van Gent over een
veel breder vraagstuk gaat, namelijk de bescherming van de vrijheid van meningsuiting
van een werknemer tegenover de werkgever. Het gaat primair om het in alle
openheid bediscussiëren van een misverstand en dat is een totaal andere
invalshoek.Deze invalshoek bepaalt ook het antwoord op de vragen en opmerkingen over
juridische bijstand. Zo is gezegd dat de klokkenluider niet met de lasten
mag blijven zitten van wat hij heeft aangericht. Bij strafbare feiten gaat
het om de schade die hij eventueel leidt door het ontslag. Verder zijn er
geen kosten, want het onderzoek wordt verricht door het openbaar ministerie.
Bij civielrechtelijke misstanden kunnen er ook andere vragen aan de orde komen.
Bij een civiele procedure hangt het ervan af of iemand aanspraak kan maken
op rechtsbijstand. Dan zal het veel meer gaan om specifieke vraagstukken.
Bij milieudelicten gaat het om strafbare feiten en dan zal de regeling gelden
voor ontdekking. Het is niet mogelijk om alles op dit terrein ineens te veranderen.
Het kabinet heeft een aantal stappen gezet en is zonodig bereid om ook verdere
stappen te zetten.Het is niet altijd mogelijk om de anonimiteit van de klokkenluider te
garanderen door een notaris de verklaring te laten afnemen, want voor een
strafbaar feit is een getuige nodig. Bij een civielrechtelijke actie is de
vraag wie de zaak overneemt. Er zal specifiek gekeken moeten worden of het
een arbeidsrechtelijk conflict is of dat er sprake is van andere misstanden.
Dat zal ook bepaald worden door het belang. De bonafide klokkenluider moet
niet geconfronteerd worden met de financiële gevolgen, maar de minister
is er geen voorstander van om de samenleving te laten betalen als de misstand
niet steekhoudend is. Bovendien loop je dan het risico dat je te veel procedures
krijgt.Op dit moment overlegt de minister met het openbaar ministerie over de
aanwijzing met betrekking tot afspraken over strafvermindering, omdat de nieuwe
wet in werking treedt. Bovendien is het de bedoeling om naar aanleiding van
de bouwfraude het beleid van het OM te evalueren. Daar zal ook de evaluatie
van de positie van klokkenluiders onderdeel van uitmaken. Dat geldt alleen
bij strafbare feiten, want anders is het geen zaak van het OM.De minister van Sociale Zaken en Werkgelegenheid
stelt vast dat de kernvraag van het debat is of de thans geldende rechtsbescherming
voor klokkenluiders afdoende is of dat er aanvullende regelingen moeten komen.
In de verklaring van de Stichting van de Arbeid van 2003 is sprake van een
verbreding van het begrip «misstand», met bijvoorbeeld een dreigende
schending van regels en gevaar van volksgezondheid, veiligheid of milieu,
dreiging van het bewust onjuist informeren van publieke organen, verspilling
van overheidsgeld en het bewust achterhouden, vernietigen of manipuleren van
informatie over feiten. Die verklaring is niet alleen een Nederlands product.
Voor het opstellen van deze verklaring heeft de Engelse wetgeving model gestaan.
Er is dus wel degelijk gekeken naar wat in het buitenland gebruikelijk is.
De minister wil niet het pad opgaan van publieke instituties die in het private
domein opereren, maar het pad van zelfregulering in bedrijven of bedrijfstakken.
De verklaring van de Stichting van de Arbeid wordt medio 2006 geëvalueerd
en daar wil de minister niet op vooruitlopen. De sociale partners en het bedrijfsleven
werken nu die aanbeveling uit. De minister kan niet aangeven hoeveel bedrijfstakgewijze
regelingen er op dit moment zijn, dat moet blijken uit die evaluatie. Na publicatie
daarvan is het aan kabinet en Kamer om daar een oordeel over te vellen.De klokkenluidersregelingen voor de openbare sector worden in de tweede
helft van 2005 geëvalueerd. Daarbij wordt ook gekeken naar de procedure
bij de CIR zelf. Naar verwachting zal die evaluatie eind 2005/begin 2006 zijn
afgerond. Vervolgens is het aan kabinet en Kamer om daar een oordeel over
te vellen. Natuurlijk is het van groot belang dat er in het publieke domein
goed wordt gekeken naar de effectiviteit van een regeling.Het waarborgen van de anonimiteit is bij strafzaken helaas niet mogelijk.
In het geval van Arbo-delicten ligt dat anders. Arbo-delicten worden bij de
Arbeidsinspectie gemeld, waarbij de naam van de klager geheim wordt gehouden.
Dat is binnenkort ook het geval op milieugebied. Meldingen, ook al zijn ze
anoniem, kunnen altijd helpen om de betreffende dienst goed te laten functioneren.In de verklaring van de Stichting van de Arbeid staat dat betrokkene die
met inachtneming van de bepaling in deze regeling een vermoeden van een misstand
heeft gemeld op geen enkele wijze in zijn positie wordt benadeeld als gevolg
van het melden. Als een werknemer toch wordt benadeeld, zal dat voor de rechter
een zeer zwaarwegend punt zijn. Het beroep dat een werknemer kan doen op rechtsbescherming
langs deze weg is aanmerkelijk versterkt. Nederland kent een driewegsontslagbescherming.
Het CWI toetst of de werkgever de arbeidsovereenkomst mag opzeggen. Als er
opgezegd is, kan een werknemer de opzegging laten toetsen door de rechter
op kennelijke onredelijkheid. Daarnaast is er nog de weg van de ontbinding
van de arbeidsovereenkomst. De minister vermoedt dat het geheel van toetsing
en rechtsbescherming minder speelt bij de opzegging via het arbeidsbureau,
omdat de toets van het CWI op andere gronden is gebaseerd. Bij de beoordeling
van de rechter van een verzoek om ontbinding vanwege gewichtige redenen zal
de normering van de Stichting van de Arbeid een grote rol kunnen spelen. Ook
in het geval van toetsing op kennelijke onredelijkheid en in het geval van
ontbinding zal dat een grote rol spelen. De minister denkt dat de kaders van
het ontslagrecht daarvoor voldoende zijn. aangevuld met wat er in de verklaring
van de Stichting van de Arbeid staat.Nadere gedachtewisselingMevrouw Van Gent (Groenlinks) merkt op dat
de realiteit is dat klokkenluiders vaak de klos zijn. Zij is geschrokken van
de stand van zaken bij de zelfregulering. Het gaat te langzaam. Is de minister
bereid met streefcijfers te komen en druk op de ketel te houden? Het valt
mevrouw Van Gent op dat het ene tegen het andere wordt afgezet, terwijl ze
elkaar niet hoeven uit te sluiten. Als zelfregulering misgaat, kun je als
sluitstuk altijd nog wettelijke bescherming bieden. Er is meer publieke actie
nodig om klokkenluiders te beschermen. Zij zou het dan ook goed vinden als
er een meldpunt komt voor klokkenluiders, waar ook hulp en advies worden geboden.De vijandige houding tegenover klokkenluiders zal tot gevolg hebben dat
werknemers zullen zwijgen, terwijl spreken noodzakelijk is. Met de huidige
regelingen worden mensen onvoldoende beschermd. Wat gaat het kabinet doen
voor de mensen die nu nog geconfronteerd worden met de gevolgen van het klokkenluiden?De heer Aptroot (VVD) erkent dat de anonimiteit
niet valt te waarborgen bij strafbare feiten, omdat er bewijs nodig is. Het
aardige is dat de NMa wel de anonimiteit garandeert, wat tot gevolg heeft
dat de NMa zelf voor de bewijsvoering moet zorgen. Waarom is dat op andere
terreinen niet mogelijk?De heer Aptroot heeft begrepen dat er als gevolg van klokkenluiden vaak een verstoorde relatie is. Dat feit is op zichzelf al een reden om
een ontslagvergunning te verlenen. Hij vindt de kantonrechtersformule in veel
gevallen niet goed, omdat die in de praktijk vaak te kostbaar is, vooral voor
het MKB. In andere gevallen is de kantonrechtersformule soms onvoldoende,
bijvoorbeeld voor klokkenluiders. Voor hen zou die formule veel royaler moeten
zijn.Het kabinet zet weliswaar een aantal stappen vooruit, maar dat vindt de
heer Aptroot niet voldoende. Waarom is het niet mogelijk om de evaluatie van
de zelfregulering naar voren te halen, bijvoorbeeld eind 2005? Is het kabinet
bereid om in de reactie ook in te gaan op de Engelse en de Amerikaanse regeling
en de acht genoemde punten?De heer Douma (PvdA) heeft de indruk dat het
kabinet onvoldoende de urgentie van een goede regeling voor klokkenluiders
voelt. De formele weg is niet in alle gevallen de juiste oplossing. De ontslagbescherming
is niet afdoende: klokkenluiders worden soms dusdanig getergd dat ze uiteindelijk
zelf vertrekken.De heer Douma erkent dat de materie op een aantal onderdelen complex is,
maar hij denkt dat het niet te veel gevraagd is als het kabinet in het najaar
met een nader voorstel komt voor de problematiek van de klokkenluiders. Hij
gaat ervan uit dat daarbij de voorbeelden van de Verenigde Staten en het Verenigde
Koninkrijk worden meegenomen. De evaluatie van de Stichting van de Arbeid
in 2006 lijkt overbodig, want hij heeft de indruk dat er tot nu toe geen enkele
regeling tot stand is gekomen.De heer Algra (CDA) wijst erop dat veel zaken
al geregeld zijn, alleen niet specifiek voor klokkenluiders. Hij kan zich
wel voorstellen dat er bij het OM een aparte prioriteit voor klokkenluiders
komt en dat er mogelijk zelfs een aantal aparte afspraken worden gemaakt.In de ogen van de heer Algra is een aparte ontslagbescherming voor klokkenluiders
niet realistisch. Hij ziet niet in hoe een werknemer dan in dienst kan blijven
van de werkgever. Dan ligt het meer voor de hand om in goed overleg te zoeken
naar een werkplek elders.Het is goed dat er op korte termijn een evaluatie komt van de Commissie
Integriteit Rijksoverheid. Het zou alleen jammer zijn als er dan alleen naar
de procedures gekeken wordt. Wordt dan ook gekeken naar de toegevoegde waarde
van de CIR en naar de uitkomsten van procedures die zijn gevoerd? Worden ook
de meningen van de klokkenluiders in dat onderzoek meegenomen? De vertrouwensfunctie
buiten de onderneming, eventueel op bedrijfstakniveau, is voor de CDA-fractie
erg belangrijk. De heer Algra erkent dat er tot nu toe geen enkele regeling
tot stand is gekomen. Hij roept het bedrijfsleven dan ook op om snel tot zelfregulering
over te gaan. Kan de minister die oproep onderschrijven?De heer Van den Brink (LPF) vindt dat er een
goede financiële regeling moet komen voor klokkenluiders. Het probleem
van een verstoorde arbeidsrelatie is op een andere manier waarschijnlijk niet
op te lossen.De minister van Economische Zaken stelt voor
dat het kabinet eind 2005/begin 2006 de Kamer nader informeert over de klokkenluidersregelingen
in het Verenigd Koninkrijk en de Verenigde Staten. Daarbij zal het kabinet
de problematiek van het meldpunt meenemen. Bij de NMa wordt de anonimiteit
gegarandeerd, maar dat is niet mogelijk in het geval van een strafrechtelijk
onderzoek. Daarin zal ook de persoonlijke begeleiding en het advies aan de
orde worden gesteld. De evaluatie voor de zelfregulering kan helaas niet naar
voren gehaald worden.De minister van Justitie wijst erop dat de
anonimiteit van de informant niet gegarandeerd kan worden in strafzaken. Bij
het anoniem melden van misdrijven heeft het openbaar ministerie ook een taak
om de zaak te onderzoeken. Als het mogelijk is om het bewijs
rond te krijgen zonder dat de naam van de informant bekend wordt, zal het
openbaar ministerie daar zeker rekening mee houden. Strafbare feiten kunnen
echter niet onvervolgd blijven om de anonimiteit van de betrokkene te garanderen.De centrale vraag is vanuit welke optiek de regeling wordt ingericht.
Als de nadruk wordt gelegd op het waarborgen van de anonimiteit, is er minder
reden voor ontslagbescherming en een schadevergoeding aan het eind. Als de
regeling wordt ingericht op ontslagbescherming en een schadevergoeding, speelt
de anonimiteit niet meer. De minister is het ermee eens dat de arbeidsrelatie
dan op een goed moment te veel is verstoord. Ontslagbescherming houdt overigens
niet in dat er niet ontslagen mag worden. Er kan ook sprake zijn van een schadevergoeding.
Het is dus een breder begrip. De PIDA beveelt anonimiteit niet aan, mede omdat
dit het verdere onderzoek kan belemmeren. Die regeling is er primair op gericht
om de zaak binnen de organisatie op te lossen. Voor de publieke sector is
er een andere invalshoek, want dan gaat het om het algemene belang: het functioneren
van de overheid. Dan gaat het doorgaans niet om strafbare feiten, omdat de
immuniteit van de overheid in het geding is. Dan ligt het voor de hand om
meer de nadruk te leggen op het bekend worden van de feiten. De minister stelt
voor dat hij daar verder op ingaat in de vervolgbrief.De minister van Sociale Zaken en Werkgelegenheid
erkent dat het in het belang van de betrokkene kan zijn om de arbeidsrelatie
te beëindigen. In dat geval speelt de ontslagvergoeding een belangrijke
rol. De rechter heeft de mogelijkheid om rekening te houden met bijzondere
omstandigheden bij de vaststelling van de schadevergoeding bij kennelijk onredelijk
ontslag. De rechter heeft ook de mogelijkheid om een vergoeding te bepalen
bij ontbinding vanwege gewichtige redenen. Een van de gewichtige redenen is
een duurzame ontwrichting van de arbeidsrelatie. De kantonrechter heeft dus
nu al de mogelijkheid om een afwijkende schadevergoeding vast te stellen en
doet dat in de praktijk ook. De zogenaamde C-factor in de kantonrechtersformule
biedt daar de mogelijkheid voor. Zelfs immateriële aspecten kunnen daarin
gewogen worden.Bij de evaluatie van de CIR zal niet alleen gekeken worden naar de procedures,
maar ook naar de praktijk.In de aanbeveling van de Stichting van de Arbeid wordt voorgesteld om
een meldfunctie in te richten op bedrijfstakniveau. Dat is vooral bedoeld
voor bedrijven die te klein zijn om dit soort dingen zelf te regelen. Bovendien
is er op die manier een mogelijkheid om eerst intern en vervolgens extern
te melden. Daar zou het bedrijfstakgewijze benadering ook een rol in kunnen
spelen.In de visie van het kabinet is zelfregulering belangrijk, maar dan moet
het ook goed gebeuren. De werkgevers- en de werknemersorganisaties zijn verantwoordelijk
voor de uitwerking daarvan. De evaluatie zal ook niet vrijblijvend zijn. De
minister stelt voor om de Stichting van de Arbeid een brief te sturen, waarin
wordt aangegeven dat het kabinet in 2005 de inrichting van de evaluatie ter
hand zal nemen. Hij wil werkgevers- en werknemersorganisaties op die manier
doordringen van de ernst van de situatie.De voorzitter constateert dat de volgende
toezeggingen zijn gedaan:1. Het departement van BZK zal in de tweede helft van 2005 de CIR evalueren;2. Het kabinet zal de Stichting van de Arbeid oproepen om het proces van
zelfregulering te versnellen;3. De minister van Economische Zaken heeft toegezegd dat het kabinet eind
2005/begin 2006 aanvullende voorstellen zal doen, waarbij de regelingen in
het Verenigd Koninkrijk en de Verenigde Staten en het punt van
de anonimiteit en het persoonlijke advies worden meegenomen.De voorzitter van de vaste commissie voor Economische Zaken,HofstraDe voorzitter van de vaste commissie voor Justitie,De Pater-van der MeerDe voorzitter van de vaste commissie voor Sociale Zaken en Werkgelegenheid,SmitsDe adjunct-griffier van de vaste commissie voor Economische Zaken,De Veth XNoot1Samenstelling: Leden: Crone (PvdA), Bakker (D66), Hofstra (VVD), voorzitter,
Schreijer-Pierik (CDA), ondervoorzitter, Atsma (CDA), Timmermans (PvdA), Vendrik
(GroenLinks), Ten Hoopen (CDA), Weekers (VVD), Slob (ChristenUnie), Van den
Brink (LPF), Kortenhorst (CDA), Hessels (CDA), Gerkens (SP), Van Velzen (SP),
Varela (LPF), Algra (CDA), Aptroot (VVD), Blom (PvdA), Smeets (PvdA), Douma
(PvdA), De Krom (VVD), Heemskerk (PvdA), Van Dam (PvdA), Dezentjé Hamming
(VVD), Jonker (CDA), Jungbluth (GroenLinks).Plv. leden: Tichelaar (PvdA), Dittrich (D66), Örgü (VVD), De
Nerée tot Babberich (CDA), Van Hijum (CDA), Koenders (PvdA), Duyvendak
(GroenLinks), Joldersma (CDA), Van Egerschot (VVD), Van der Vlies (SGP), Hermans
(LPF), Verburg (CDA), Van Vroonhoven-Kok (CDA), De Ruiter (SP), Van As (LPF),
De Haan (CDA), Blok (VVD), Samsom (PvdA), Van Dijken (PvdA), Van Heteren (PvdA),
Snijder-Hazelhoff (VVD), Tjon-A-Ten (PvdA), Waalkens (PvdA), Szabó
(VVD), Van Dijk (CDA), Van Gent (GroenLinks).XNoot2Samenstelling: Leden: Van de Camp (CDA), Klaas de Vries (PvdA), Van Heemst
(PvdA), Vos (GroenLinks), Rouvoet (ChristenUnie), Adelmund (PvdA), De Wit
(SP), Albayrak (PvdA), Luchtenveld (VVD), Wilders (Groep Wilders), Weekers
(VVD), De Pater-van der Meer (CDA), voorzitter, Çörüz (CDA),
Verbeet (PvdA), ondervoorzitter, Wolfsen (PvdA), Jan de Vries (CDA), Van Haersma
Buma (CDA), Eerdmans (LPF), Van Vroonhoven-Kok (CDA), Van Fessem (CDA), Straub
(PvdA), Van der Laan (D66), Visser (VVD), Azough (GroenLinks), Van Egerschot
(VVD).Plv. leden: Jonker (CDA), Dijsselbloem (PvdA), Timmer (PvdA), Halsema
(GroenLinks), Van der Staaij (SGP), Kalsbeek (PvdA), Van Velzen (SP), Tjon-A-Ten
(PvdA), Van Baalen (VVD), Blok (VVD), Hirsi Ali (VVD), Aasted Madsen-van Stiphout
(CDA), Jager (CDA), Van Heteren (PvdA), Arib (PvdA), Buijs (CDA), Sterk (CDA),
Varela (LPF), Joldersma (CDA), Ormel (CDA), Van Dijken (PvdA), Lambrechts
(D66), Rijpstra (VVD), Karimi (GroenLinks), Örgü (VVD), Hermans
(LPF), Vergeer (SP).XNoot3Samenstelling: Leden: Noorman-den Uyl (PvdA), Bakker (D66), Bibi de Vries
(VVD), De Wit (SP), Van Gent (GroenLinks), Verburg (CDA), Hamer (PvdA), Bussemaker
(PvdA), Vendrik (GroenLinks), Mosterd (CDA), Smits (PvdA), voorzitter, Örgü
(VVD), Weekers (VVD), Rambocus (CDA), De Ruiter (SP), Ferrier (CDA), ondervoorzitter,
Huizinga-Heringa (ChristenUnie), Bruls (CDA), Varela (LPF), Eski (CDA), Koomen
(CDA), Aptroot (VVD), Smeets (PvdA), Douma (PvdA), Stuurman (PvdA), Kraneveldt
(LPF), Hirsi Ali (VVD).Plv. leden: Depla (PvdA), Koser-Kaya (D66), Blok (VVD), Kant (SP), Halsema
(GroenLinks), Smilde (CDA), Verbeet (PvdA), Timmer (PvdA), Tonkens (GroenLinks),
Omtzigt (CDA), Adelmund (PvdA), Nijs (VVD), Visser (VVD), Algra (CDA), Vietsch
(CDA), Van der Vlies (SGP), Hessels (CDA), Hermans (LPF), Van Oerle-van der
Horst (CDA), Van Dijk (CDA), Van Egerschot (VVD), Van Dijken (PvdA), Blom
(PvdA), Kalsbeek (PvdA), Van As (LPF), Schippers (VVD). 
 
 Naar boven

 

Directe linkKopieer de link naar uw clipboard 

https://zoek.officielebekendmakingen.nl/kst-28244-105.html

Sluit modaal

 

Disclaimer
De hier aangeboden pdf-bestanden van het Staatsblad, Staatscourant, Tractatenblad, provinciaal blad, gemeenteblad, waterschapsblad en blad gemeenschappelijke regeling vormen de formele bekendmakingen in de zin van de Bekendmakingswet en de Rijkswet goedkeuring en bekendmaking verdragen voor zover ze na 1 juli 2009 zijn uitgegeven. Voor pdf-publicaties van vóór deze datum geldt dat alleen de in papieren vorm uitgegeven bladen formele status hebben; de hier aangeboden elektronische versies daarvan worden bij wijze van service aangeboden.

 

Over deze website
Contact
English
Help
Zoeken

Informatie hergebruiken
Privacy en cookies
Toegankelijkheid
Sitemap
Kwetsbaarheid melden

Open data
Linked Data Overheid
PUC Open Data

MijnOverheid.nl
Rijksoverheid.nl
Ondernemersplein.nl
Werkenbijdeoverheid.nl