Wijziging van de Wet op de jeugdhulpverlening in verband met medezeggenschap; Nota n.a.v. het verslag
Staten-Generaal — Kamerstuk 
Datum: 2014-07-11 00:00:00.000000
Rechtsgebied: Wetgeving


(function (window, document, dataLayerName, id) {
 window[dataLayerName] = window[dataLayerName] || [], window[dataLayerName].push({ start: (new Date).getTime(), event: "stg.start" }); var scripts = document.getElementsByTagName('script')[0], tags = document.createElement('script');
 function stgCreateCookie(a, b, c) { var d = ""; if (c) { var e = new Date; e.setTime(e.getTime() + 24 * c * 60 * 60 * 1e3), d = "; expires=" + e.toUTCString() } document.cookie = a + "=" + b + d + "; path=/; Secure" }
 var isStgDebug = (window.location.href.match("stg_debug") || document.cookie.match("stg_debug")) && !window.location.href.match("stg_disable_debug"); stgCreateCookie("stg_debug", isStgDebug ? 1 : "", isStgDebug ? 14 : -1);
 var qP = []; dataLayerName !== "dataLayer" && qP.push("data_layer_name=" + dataLayerName), qP.push("use_secure_cookies"), isStgDebug && qP.push("stg_debug"); var qPString = qP.length > 0 ? ("?" + qP.join("&")) : "";
 tags.async = !0, tags.src = "https://koop.piwik.pro/containers/" + id + ".js" + qPString, scripts.parentNode.insertBefore(tags, scripts);
 !function (a, n, i) { a[n] = a[n] || {}; for (var c = 0; c < i.length; c++)!function (i) { a[n][i] = a[n][i] || {}, a[n][i].api = a[n][i].api || function () { var a = [].slice.call(arguments, 0); "string" == typeof a[0] && window[dataLayerName].push({ event: n + "." + i + ":" + a[0], parameters: [].slice.call(arguments, 1) }) } }(i[c]) }(window, "ppms", ["tm", "cm"]);
 })(window, document, 'dataLayer', 'f8b9eee5-8d9c-4ea1-abd5-83e174f29813');
 
 
 
Direct naar content
Navigatie
Contextinformatie
Publicatie
Acties
Inhoudsopgave
Gerelateerde informatie

Menu

U bent nu hier: 
Publicaties
Officiële publicaties

Inloggen

Primaire navigatie

Andere sites binnen Overheid.nl
Home
Uitgebreid zoeken
Mijn abonnementen
Help

Andere sites binnen Overheid.nl

Berichten over uw Buurt
Zoals vergunningen, bouwplannen en lokale regelgeving.

Rondom uw woonadres
Rondom een zelfgekozen adres

Dienstverlening
Zoals belastingen, uitkeringen en subsidies.

Naar dienstverlening

Beleid & regelgeving
Officiële publicaties van de overheid.

Naar beleid & regelgeving

Contactgegevens overheden
Adressen en contactpersonen van overheidsorganisaties.

Naar overheidsorganisaties

 
 
 
U bent hier:

Home

Kamerstuk 24681, nr. 5

 
 
 

Kamerstuk

Datum publicatie
Organisatie
Vergaderjaar
Dossier- en ondernummer
Datum indiening

16-12-1996

Tweede Kamer der Staten-Generaal

1996-1997

24681 nr. 5

10-12-1996

 

 

 
 
 Toon meer van: Inhoudsopgave
 
 

 
 AanhefLichaam1. Algemeen2. Artikelen Artikel 45aArtikel 45bArtikel 45cArtikel 45d, eerste lidArtikel 45e, eerste lidArtikel 45gOndertekening
 

 
 
 Toon meer van: Extra informatie
 
 

 
 

Informatie over publicatie

 

 

 
 Toon meer van: Gerelateerd
 
 

 
 Publicaties in kamerdossier

Kamerdossier 24681Toon alle publicaties in het hoofddossier

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Publicaties referendum

 

 

 

 

 

Authentieke versie (PDF)
bestandsgrootte: 71 Kb

Informatie

Gerelateerd

Printen

Delen

 
 
 
24 681Wijziging van de Wet op de Jeugdhulpverlening in verband met medezeggenschapnr. 5NOTA NAAR AANLEIDING VAN HET VERSLAGOntvangen 10 december 1996Wij zijn erkentelijk voor de voortvarende wijze waarop door de leden van
de verschillende fracties op het voorstel tot wijziging van de Wet op de jeugdhulpverlening
inzake medezeggenschap is gereageerd. Wij hebben met belangstelling kennis
genomen van het verslag en zijn verheugd dat iedereen het belang van de medezeggenschap
in de jeugdhulpverlening inziet. De gemaakte opmerkingen en gestelde vragen
geven ons het vertrouwen dat in constructief overleg met Uw Kamer kan worden
gekomen tot een verdere behandeling van het wetsvoorstel. 1. AlgemeenDe leden van de PvdA-fractie benadrukten, dat effectieve medezeggenschap
in de jeugdhulpverlening een bijdrage kan leveren aan kwaliteitsvergroting
van de zorg. Zij stelden de vraag, of niet binnen de termen van de wet reeds
onderscheid moet worden gemaakt tussen de verschillende sub-sectoren, waarbij
kan worden gedacht aan residentieel, semi-residentieel en ambulant. Zij onderschreven
de gedachte aan een raamregeling voor medezeggenschap met daarbij eigen invulmogelijkheden
voor de te onderscheiden sectoren. Zij opperden de mogelijkheid deze differentiatie
via een verfijning in de wet aan te brengen.Binnen de reikwijdte van het wetsvoorstel vallen een groot aantal verschillende
voorzieningen en instellingen, die hulp verlenen aan een zeer heterogene groep
jeugdigen. De jeugdigen ten behoeve van wie een voorziening of instelling
werkzaam is, verschillen van elkaar ten aanzien van onder meer hun leeftijd,
lichamelijk en geestelijk ontwikkelingsniveau, relatie met de ouders, duur
en intensiteit van de hulpverleningsrelatie en mogelijkheden tot en belangstelling
voor medezeggenschap. Bovendien bestrijkt het wetsvoorstel uiteenlopende vormen
van jeugdhulpverlening, die elk hun eigen eisen aan medezeggenschap stellen.
Ook binnen de categorieën intramuraal, semi-muraal en ambulant komt een
grote variatie voor zowel wat betreft doelgroep als wat betreft wijze van
hulpverlening. Het wetsvoorstel biedt de uitvoerders en instellingen een grote
mate aan flexibiliteit om optimaal te kunnen inspelen op de mogelijkheden
tot medezeggenschap van hun cliënten. Artikel 45a van het wetsvoorstel
verplicht de uitvoerders en de voogdij- en gezinsvoogdij-instellingen
een cliëntenraad in te stellen. Dit artikel noemt een aantal zaken die
in ieder geval moeten worden vastgelegd in het door de uitvoerder of instelling
op te stellen reglement op de cliëntenraad. Het gaat hierbij om het aantal
leden van de cliëntenraad, de wijze van benoeming, welke personen tot
lid kunnen worden benoemd, de zittingsduur van de leden en de materiële
middelen van de voorziening of instelling waarover de cliëntenraad ten
behoeve van zijn werkzaamheden kan beschikken. Het wetsvoorstel legt de uitvoerders
en de voogdij- en gezinsvoogdijinstellingen de verplichting op bepaalde zaken
verband houdende met de cliëntenraad te regelen, doch laat de invulling
aan henzelf over. Op deze wijze kan de regeling van de cliëntenraad volledig
worden toegesneden op de behoeften van de betrokken voorziening of instelling
en van haar cliënten. Wij zijn van mening, dat nergens beter dan op het
niveau van de voorziening of instelling invulling kan worden gegeven aan de
regeling m.b.t. de cliëntenraad. Deze vrijheid bij de vormgeving van
de cliëntenraad en de mogelijkheid de cliëntenraad aan te passen
aan de eisen die de eigen situatie stelt, zal de betrokkenheid van zowel de
voorziening of instelling als de cliënten bij de medezeggenschap doen
toenemen. Juist omdat medezeggenschap een wezenlijk onderdeel van de zorg
uitmaakt, dient de verantwoordelijkheid daarvoor zoveel mogelijk op het niveau
van de uitvoerder of instelling te berusten. Het wetsvoorstel formuleert daarom
bepaalde minimumeisen waar de cliëntenraad aan moet voldoen. Dit biedt
een garantie voor de representativiteit en de evenwichtige samenstelling van
deze raad. Het opnemen van een raamregeling in het wetsvoorstel sluit voorts
beter aan bij de thans heersende opvattingen over wetgeving dan het treffen
van een gedetailleerde en gedifferentieerde regeling. Wij achten het gelet
op het voorgaande onwenselijk de regeling van de cliëntenraad voor de
verschillende sectoren in het wetsvoorstel nader in te vullen. Dit zou slechts
afbreuk doen aan de flexibiliteit van de wettelijke regeling en onvoldoende
recht doen aan de uiteenlopende behoeften en belangen van de cliënten.Deze leden vroegen voorts, welke personen en/of organisaties beschouwd
kunnen worden als vertegenwoordigers van cliënten. Zij wezen erop, dat
in de Wet medezeggenschap cliënten zorginstellingen ruimte is gecreëerd
voor b.v. ouderverenigingen en patiënten- en cliëntenplatforms.Evenals de genoemde wet biedt ook het onderhavige wetsvoorstel de mogelijkheid
ouderverenigingen en cliëntenorganisaties medezeggenschapsbevoegdheden
toe te kennen. De aan het woord zijnde leden wezen er terecht op, dat dergelijke
organisaties – zeker in de ambulante zorg – een belangrijke rol
kunnen vervullen. Het wetsvoorstel schrijft de instelling van een cliëntenraad
voor, doch laat de vormgeving van die raad binnen bepaalde randvoorwaarden
over aan de uitvoerder of instelling. Behalve de jeugdigen zelf, hun ouders,
stiefouders, pleegouders en voogden kan er ook voor worden gekozen vertegenwoordigers
van een oudervereniging of een cliënten-, belangen- of consumentenorganisatie
tot leden van de cliëntenraad te benoemen. Voorts dienen de statuten
van een voorziening of instelling te voorzien in een regeling die waarborgt,
dat ten minste één der bestuursleden geacht kan worden het vertrouwen
van de cliëntenraad te genieten. Het desbetreffende bestuurslid kan een
cliënt zijn, maar kan b.v. ook een vertegenwoordiger van een cliëntenorganisatie
of een bestuurslid van de oudervereniging zijn.De leden van de PvdA-fractie konden zich niet aan de indruk onttrekken,
dat onvoldoende rekening is gehouden met de handelingsonbekwaamheid van minderjarige
cliënten die altijd onder gezag van één of twee ouders,
een voogd of een gezinsvoogdij-instelling staan. Zij vroegen zich
vooral af, hoe deze handelingsonbekwaamheid zich verhoudt tot de bevoegdheden
die aan de cliënt of de cliëntenraad inzake medezeggenschap worden
gegeven. Deze leden meenden, dat wellicht een differentiatie kan worden aangebracht
tussen enerzijds aspecten van algemeen (instelling)beleid en anderzijds specifieke
regelingen binnen de instelling.Het feit dat minderjarigen handelingsonbekwaam zijn, brengt niet met zich
mee, dat hun geen bevoegdheden op het gebied van medezeggenschap kunnen worden
toegekend. Minderjarigen die cliënt zijn van de onder het wetsvoorstel
vallende instellingen en voorzieningen verschillen – zoals reeds eerder
is opgemerkt – onderling sterk ten aanzien van hun mogelijkheden tot
het uitoefenen van medezeggenschap. Daarom hebben wij ervoor gekozen in het
wetsvoorstel niet de verplichting op te nemen, dat jeugdigen zitting hebben
in de cliëntenraad. Iedere uitvoerder of instelling kan hieromtrent zelf
een beslissing nemen, welke geheel is afgestemd op het cliëntenbestand
van de desbetreffende uitvoerder of instelling. Indien de jeugdigen in staat
kunnen worden geacht tot een goede afweging en behartiging van de collectieve
belangen van de cliënten, ligt het voor de hand hen deel te laten uitmaken
van de cliëntenraad. Juist het feit dat ze altijd onder gezag van ouders,
voogden of een gezinsvoogdij-instelling staan, plaatst jeugdigen in een bijzondere
positie. Dit heeft er aanleiding toe gegeven niet alleen de jeugdigen zelf,
doch ook ouders, stiefouders, pleegouders en voogden als cliënt van de
voorziening of instelling aan te merken.Een differentiatie in bevoegdheden van de cliëntenraad bij aspecten
van algemeen (instelling)beleid en specifieke regelingen binnen de instelling
kan door de instelling in het reglement worden gemaakt.De leden van de PvdA-fractie vroegen, of de afstemming van de bevoegdheden
van de ondernemingsraad en die van de cliëntenraad wel voldoende geregeld
is. Hoe moet, aldus deze leden, het bevoegd gezag van een instelling handelen,
indien de adviezen van beide organen over één en hetzelfde onderwerp
tegenstrijdig zijn?In het onderstaande zal omtrent de verhouding tussen de bevoegdheden van
de cliëntenraad en de ondernemingsraad een uitvoerige uiteenzetting worden
gegeven, teneinde eventuele onduidelijkheden terzake uit de weg te ruimen.
De volgende situaties zijn denkbaar:1. Cliëntenraad en ondernemingsraad beschikken beide over een adviesrecht.a. Cliëntenraad en ondernemingsraad brengen beide een positief advies
uit. De uitvoerder of de instelling kan het voorgenomen besluit zonder meer
nemen.b. De cliëntenraad adviseert positief en de ondernemingsraad adviseert
negatief. De adviezen van beide raden zijn niet bindend. Wanneer de adviezen
van de ondernemingsraad en de cliëntenraad tegenstrijdig zijn, is het
aan de uitvoerder of de instelling om de verschillende argumenten tegen elkaar
af te wegen en vervolgens de keuze te maken welk advies hij wenst te volgen.
Handhaaft de uitvoerder of de instelling het voorgenomen besluit, conform
het positieve advies van de cliëntenraad en in afwijking van het negatieve
advies van de ondernemingsraad, dan beschikt de ondernemingsraad over de bevoegdheid
beroep tegen dit besluit in te stellen bij de ondernemingskamer van het gerechtshof
in Amsterdam. Wijst de ondernemingskamer het beroep af, dan kan de uitvoerder
of instelling het besluit uitvoeren. Als de ondernemingskamer het beroep gegrond
acht, doet zij de uitspraak, dat de uitvoerder of instelling bij afweging
van de betrokken belangen in redelijkheid niet tot het besluit had kunnen
komen. Zij kan hem verplichten het besluit in te trekken en bepaalde gevolgen
terug te draaien. Verwacht mag worden, dat de ondernemingskamer het door de
cliëntenraad uitgebrachte advies bij haar overwegingen zal betrekken.
In een dergelijk geval kan de uitvoerder of instelling dus niet
handelen overeenkomstig het advies van de cliëntenraad.Wanneer de uitvoerder of instelling daarentegen door het negatieve advies
van de ondernemingsraad wordt overtuigd, zal hij het voorgenomen besluit intrekken
ondanks het positieve advies van de cliëntenraad.c. De ondernemingsraad adviseert positief en de cliëntenraad adviseert
negatief. Indien de uitvoerder of de instelling de argumenten van de cliëntenraad
doorslaggevend acht, zal hij het voorgenomen besluit intrekken. Indien hij
het voorgenomen besluit wenst te handhaven in strijd met het advies van de
cliëntenraad en conform het advies van de ondernemingsraad, dient hij
de in art. 45d van dit wetsvoorstel voorgeschreven procedure in acht te nemen.
Ingevolge deze bepaling mag de uitvoerder of de instelling geen besluit nemen
dat afwijkt van een door de cliëntenraad uitgebracht advies zonder daarover
ten minste éénmaal met de cliëntenraad overleg te hebben
gevoerd. Indien de uitvoerder of de instelling na dit overleg vasthoudt aan
het voorgenomen besluit dient hij de cliëntenraad hiervan schriftelijk
op de hoogte te stellen.d. De cliëntenraad en de ondernemingsraad adviseren beide negatief.
Het moge duidelijk zijn, dat de uitvoerder of de instelling zich nog eens
goed zal moeten beraden over de wenselijkheid van het voorgenomen besluit,
wanneer beide raden zich afwijzend opstellen. Wenst hij het voornemen desalniettemin
te handhaven dan zal hij de in art. 45d van dit wetsvoorstel neergelegde procedure
moeten volgen en loopt hij de kans dat de ondernemingsraad beroep instelt
bij de ondernemingskamer.2. De cliëntenraad heeft een adviesrecht m.b.t. een voorgenomen besluit
en de ondernemingsraad heeft t.a.v. dat zelfde besluit een instemmingsrecht.
In deze situatie kan de uitvoerder of de instelling het besluit slechts nemen,
wanneer hij de instemming van de ondernemingsraad of de vervangende toestemming
van de kantonrechter weet te verkrijgen. Als de ondernemingsraad weigert in
te stemmen, kan de uitvoerder of de instelling zich tot de kantonrechter wenden
om te trachten op deze wijze vervangende toestemming voor het nemen van het
besluit te krijgen. De kantonrechter kan het advies van de cliëntenraad
bij zijn beslissing betrekken. Als de uitvoerder of de instelling niet over
deze instemming of vervangende toestemming beschikt, kan hij het besluit niet
nemen, ondanks een eventueel positief advies van de cliëntenraad. Geeft
de ondernemingsraad wel toestemming, maar brengt de cliëntenraad een
negatief advies uit, dan kan de uitvoerder of de instelling het besluit uitsluitend
nemen na éénmaal met de cliëntenraad te hebben overlegd
en onder opgave van de redenen die hem doen besluiten van het advies van de
cliëntenraad af te wijken. Hij kan er – onder invloed van het negatieve
advies van de cliëntenraad – uiteraard ook voor kiezen van het
besluit af te zien, ondanks de instemming van de ondernemingsraad.3. De ondernemingsraad heeft een instemmingsrecht en de cliëntenraad
heeft een adviesrecht, waarbij het een voorgenomen besluit betreft m.b.t.
een onderwerp genoemd in art. 45c, eerste lid, onder k. en l. Ook in deze
situatie geldt, dat de uitvoerder of de instelling het besluit slechts kan
nemen met de instemming van de ondernemingsraad of de vervangende toestemming
van de kantonrechter. Adviseert de cliëntenraad negatief en wenst de
uitvoerder of de instelling het voorgenomen besluit toch uit te voeren, dan
dient hij de in art. 45d neergelegde procedure in acht te nemen. Vervolgens
kan de cliëntenraad zich tot de commissie van vertrouwenslieden wenden.
De uitspraak van deze commissie is bindend, d.w.z. dat, de uitvoerder of de
instelling het besluit niet kan nemen, indien er een negatieve uitspraak van
de commissie ligt. De uitvoerder of de instelling dient zowel de instemming
van de ondernemingsraad als een positieve uitspraak van de commissie van vertrouwenslieden
te verkrijgen. Ontbreekt één van beide, dan kan hij het besluit
niet uitvoeren. Naar verwachting zal de commissie het standpunt dat door de ondernemingsraad is ingenomen bij het doen van een uitspraak in
haar overwegingen betrekken.Zoals uit het voorgaande blijkt zijn de bevoegdheden van de cliëntenraad
en de ondernemingsraad goed op elkaar afgestemd en zullen zich als gevolg
van het onderhavige wetsvoorstel in de verhouding cliëntenraad-ondernemingsraad
geen problemen voordoen. Deze leden wezen erop dat een afzonderlijke categorie binnen de jeugdhulpverlening
wordt gevormd door de pupillen die als gevolg van een justitiële maatregel
in een instelling zijn gehuisvest. Met name hier kunnen zich gevoeligheden
voordoen ten aanzien van (het regiem binnen) de instelling, waardoor participatie
aan medezeggenschap bemoeilijkt wordt. Graag zagen de leden hierop een reactie
tegemoet.Het wetsvoorstel voorziet voor de voorzieningen en de instellingen op
het terrein van de jeugdhulpverlening en de jeugdbescherming in een algemeen
geldende regeling van medezeggenschap. Daarbij wordt geen onderscheid gemaakt
naar vrijwillige of justitiële hulp. Uitvoerders en instellingen worden
verplicht een cliëntenraad in te stellen, die binnen het kader van de
doelstellingen van de voorziening of de instelling de gemeenschappelijke belangen
van de cliënten behartigt. Van belang is het nogmaals te benadrukken
dat een cliëntenraad uitsluitend de collectieve belangen van de cliënten
behartigt en hij zich niet begeeft op het terrein van concrete conflicten
tussen een uitvoerder of een instelling en een cliënt. Daarvoor staan
andere wegen open, zoals het individuele klachtrecht of een beroep op de (kinder)rechter.De leden van deze fractie stelden vervolgens de vraag of niet tevens meer
aandacht dient te worden besteed aan de directe belangen van de jeugdigen
in de jeugdhulpverlening bijvoorbeeld door middel van een verfijnde rechtspositieregeling
die hun rechten garandeert.Voor de regeling van de belangenbehartiging in individuele gevallen is
bedoeld het wetsvoorstel tot Wijziging van de Wet op de jeugdhulpverlening
in verband met het klachtrecht (TK 24 712). Dit voorstel dient, tezamen
met het onderhavige voorstel, te voorzien in een voldoende waarborg voor zowel
de behartiging van de individuele als van de collectieve belangen van de jeugdigen.
Voorop staat het feit van de bijzondere afhankelijkheidsrelatie van degene
die hulp behoeft ten opzichte van de instelling die deze biedt. De vraag die
dan voorligt is of deze afhankelijkheid dermate groot is dat het risico bestaat
dat de rechten van deze cliënten zonder een bijzondere rechtspositieregeling
in het geding komen. Wij zijn van mening dat dit met uitzondering van de inrichtingen
voor justitiële jeugdbescherming, waarvoor aparte wetgeving in voorbereiding
is, niet het geval is.Ten slotte verzochten deze leden in te gaan op de figuur van de onafhankelijke
cliëntenvertrouwenspersoon, die anders dan hun «collega»-patiëntenvertrouwenspersonen
in psychiatrische ziekenhuizen, zich ook kunnen richten op collectieve belangenbehartiging,
bij voorbeeld als lid van een cliëntenraad.Sinds april 1995 loopt voor een periode van twee jaar bij vijf provincies
en één grote stad het project «cliëntenvertrouwenspersoon».
Doel van het experiment, dat op initiatief van de ministeries van VWS en Justitie
is opgezet, is de positie van jongeren in de jeugdhulpverlening te versterken.De taken van de cliëntenvertrouwenspersoon zijn op hoofdlijnen als
volgt te omschrijven: informatiebegeleiding, klachtondersteuning en signalering.
De cliëntenvertrouwenspersoon is beschikbaar voor zowel individuele cliënten
als voor groepen. Gelet op deze dubbelfunctie achten wij het met het oog op
een mogelijke belangenverstrengeling niet raadzaam de cliëntenvertrouwenspersoon
als lid van de cliëntenraad te benoemen.De leden van de CDA-fractie constateerden dat het in voorbereiding zijnde
wetsvoorstel Beginselenwet justitiële jeugdinrichtingen een zeer nauwe
relatie zal hebben met het onderhavige wetsvoorstel. Immers, het klachtrecht
en de medezeggenschap voor justitiële inrichtingen en het voorliggende
wetsvoorstel kunnen elkaar beïnvloeden in positieve en negatieve zin.
Het was de leden niet helemaal helder geworden, waarom een jeugdige in een
justitiële inrichting zo anders behandeld zou moeten worden dan een jeugdige
in bij voorbeeld een inrichting voor zeer moeilijk opvoedbare kinderen. In
de discussies in de Kamer is huns inziens verscheidene malen gebleken, dat
verscheidenheid aan inrichting zeer noodzakelijk is, maar dat de ene jeugdige
in veel opzichten niet zo verschilt van de andere.In een inrichting voor justitiële kinderbescherming worden de jeugdigen
op grond van een rechterlijke beslissing geplaatst, in een vrijheidsbenemende,
dan wel vrijheidsbeperkende setting. Hieruit vloeit voor de jeugdige een beperking
in de uitoefening van grondrechten voort. Jeugdigen in een justitiële
jeugdinrichting kunnen bijvoorbeeld in de uitoefening van grondrechten worden
beperkt vanwege het doel van de vrijheidsbeneming, de handhaving van de orde
of de veiligheid in de inrichting, hun geestelijke of lichamelijke ontwikkeling
en de uitvoering van het hulpverleningsplan. Zo zijn de verschillende mogelijkheden
van contacten van de jeugdige in de inrichting met de buiten wereld aan regels
onderworpen. Hetzelfde geldt voor het recht van vereniging en vergadering.Voor deze situatie is een specifieke wettelijke regeling in voorbereiding,
die tevens een regeling van medezeggenschap zal bevatten.Voorts vroegen de leden wanneer de voorstellen ten aanzien van de justitiële
inrichtingen zijn te verwachten.Bij brief van 22 maart 1996 is het voorontwerp Beginselenwet justitiële
jeugdinrichtingen door de minister van Justitie aan diverse (advies)organen
aangeboden. De ontvangen commentaren worden thans verwerkt, waarna een wetsvoorstel
ter advisering aan de Raad van State zal worden voorgelegd. Naar verwachting
zal het wetsvoorstel medio 1997 aan Uw Kamer worden aangeboden.De leden van de CDA-fractie vroegen zich af, of het niet wenselijk en
noodzakelijk moet worden geacht een evaluatiebepaling in het wetsvoorstel
op te nemen.Evenals bij de Wet medezeggenschap cliënten zorginstellingen bestaat
ook t.a.v. dit wetsvoorstel het voornemen na de inwerkingtreding de uitvoering
van de wet te evalueren. Daarbij zal onder meer bekeken worden, of de cliëntenraden
zijn ingesteld, hoe ze zijn vormgegeven, hoe ze functioneren en of de financiële
randvoorwaarden voldoen. Voorts zal worden nagegaan, hoe de invloed van de
cliënten op de bestuurssamenstelling is ingevuld en hoe de regeling m.b.t.
de openbaarheid wordt uitgevoerd. Hoewel wij het aannemelijk achten, dat zich
geen afstemmingsproblemen tussen de ondernemingsraad en de cliëntenraad
zullen voordoen, zal ook de verhouding tussen beide raden bij de evaluatie
worden betrokken. Voorts zal worden onderzocht in hoeverre een beroep op de
commissies van vertrouwenslieden of de kantonrechter wordt gedaan.Wij menen, dat evaluatie van de wet een zeer nuttige zaak is. Voor het
verrichten van een evaluatie is het echter niet nodig een evaluatiebepaling
in het wetsvoorstel op te nemen. Naar ons oordeel is een dergelijke bepaling
daarom overbodig. Bij de parlementaire behandeling van de Wet medezeggenschap
cliënten zorginstellingen is de toezegging gedaan dat twee
jaar na de inwerkingtreding van de wet zal worden nagegaan of het juiste moment
is aangebroken om tot een evaluatie te komen. Voor het onderhavige wetsvoorstel
lijkt dit eveneens een redelijke termijn.Deze leden vroegen voorts, of de afbakening van de beleidsterreinen in
alle situaties dezelfde zou moeten zijn. Kan van jeugdigen, aldus deze leden,
een oordeel worden gevraagd over organisatiestructuren van een instelling?De afbakening van de beleidsterreinen betreft de hoofdzaken van beleid
waarover in ieder geval geadviseerd kan worden. Daar waar op instellingsniveau
behoefte is aan een toedeling van meer bevoegdheden danwel bevoegdheden op
meer beleidsterreinen, laat de wet de ruimte om dit per instelling te regelen.Aangaande het voorbeeld van de organisatiestructuur van de instelling
kan gesteld worden dat ook een wijziging van de organisatiestructuur grote
betekenis kan hebben voor de dagelijkse gang van zaken en dat derhalve medezeggenschap
van belang is.De vraag of een dergelijk oordeel aan jeugdigen kan worden gevraagd, is
niet voor alle voorzieningen en instellingen eensluidend te beantwoorden.
Vele jeugdigen zullen hiertoe wel in staat zijn, voor anderen zal dit daarentegen
een te zware verantwoordelijkheid betekenen. Het varieert per voorziening
of instelling, of de jeugdigen deel kunnen uitmaken van de cliëntenraad.
Wij achten het niet wenselijk in het wetsvoorstel onderscheid te maken tussen
verschillende categorieën voorzieningen en instellingen t.a.v. de bevoegdheden
waarover de cliëntenraad op bepaalde beleidsterreinen beschikt. Zoals
hiervoor reeds is uiteengezet, is iedere uitvoerder en instelling zelf het
beste in staat te beoordelen of de jeugdigen waaraan hulp wordt verleend het
lidmaatschap van de cliëntenraad kunnen vervullen. Kunnen zij redelijkerwijze
niet in staat worden geacht zich een gefundeerd oordeel over de organisatiestructuur
van en het beleid binnen de voorziening of instelling te vormen, dan kan hierop
worden ingespeeld door in de regeling van de cliëntenraad vast te stellen,
dat anderen dan de jeugdigen tot lid van de cliëntenraad kunnen worden
benoemd. Het is daarbij wel van belang de betrokkenheid van de jeugdigen bij
de gang van zaken in de instelling zoveel mogelijk te stimuleren en hun participatie
in de medezeggenschapsstructuren te bevorderen.De aan het woord zijnde leden vroegen, of tot de randvoorwaarden die in
het wetsvoorstel aan medezeggenschap worden gesteld, ook niet zou moeten behoren,
dat in eerste instantie de jeugdigen deel uitmaken van de medezeggenschapsraad,
tenzij argumenten zoals b.v. de leeftijd zich daartegen verzetten. Zij wezen
erop, dat in de memorie van toelichting is gekozen voor de formulering «........
of en hoe jeugdigen vertegenwoordigd zullen zijn ....» . Zij meenden,
dat de jongeren in deze formulering eerst in tweede instantie komen.Uit de aangehaalde zinsnede dient zeker niet te worden afgeleid, dat de
jeugdigen niet in eerste instantie tot lid van de cliëntenraad kunnen
worden benoemd. Wij menen in tegendeel, dat bij vele voorzieningen en instellingen
in de cliëntenraad de representatie van de jeugdigen geheel of grotendeels
uit jeugdigen zelf zal kunnen bestaan. Er is voor gekozen in het wetsvoorstel
niet door middel van leeftijdsgrenzen of andere criteria aan te geven, in
welke gevallen wel en in welke gevallen geen jeugdigen zitting dienen te hebben
in de cliëntenraad. Dit zou te zeer afdoen aan de flexibiliteit van de
regeling en aan de mogelijkheid voor iedere voorziening of instelling de meest
adequate medezeggenschapsstructuur te creëren. Het stellen van bijvoorbeeld
een bepaalde leeftijdsgrens zou bovendien tamelijk willekeurig zijn. De capaciteit
van een jongere om als behartiger van de collectieve belangen op te treden,
hangt immers van een samenstel van factoren af, waarvan de leeftijd er maar
één is. Daar komt bij dat ook anderen dan de jeugdigen
cliënt van de instelling en belanghebbend bij een goede hulpverlening
en bij het recht op medezeggenschap zijn. Ook hun belangen dienen door de
cliëntenraad te worden behartigd. Met het oog daarop is het wenselijk
niet uitsluitend jeugdigen in de cliëntenraad te benoemen. Het reglement
op de cliëntenraad dient te waarborgen, dat de cliëntenraad representatief
voor de cliënten van de voorziening of de instelling kan worden geacht
en in staat kan worden geacht de gemeenschappelijke belangen van de cliënten
te behartigen. Het is aannemelijk, dat de jeugdigen – wanneer zij in
staat zijn tot de behartiging van de gemeenschappelijke belangen – deel
van de cliëntenraad zullen uitmaken. Wanneer de jeugdigen echter geen
zitting kunnen hebben in de cliëntenraad, garandeert het wetsvoorstel,
dat hun belangen toch in de cliëntenraad tot uiting komen en door deze
worden behartigd.Deze leden gaven aan op zich geen moeite te hebben met de afbakening en
de beperkingen van de medezeggenschapsraden. Zij merkten op, dat in de praktijk
zal blijken in hoeverre zich fricties tussen de ondernemingsraad en de medezeggenschapsraden
zullen voordoen en vroegen of tussentijdse bijstelling mogelijk is.Zoals hiervoor is uiteengezet, zullen zich geen fricties tussen de bevoegdheden
van beide raden voordoen. Wij gaan er dan ook vanuit dat tussentijdse bijstelling
op dit punt dan ook niet nodig zal zijn.De verhouding tussen beide raden zal echter bij een evaluatie betrokken
worden.De leden van de CDA-fractie zetten vraagtekens bij de haalbaarheid van
het «budgettair neutraal». Zij achtten het denkbaar, dat enige
toerusting vereist is en dat er een financiële tegemoetkoming komt voor
de leden van de medezeggenschapsraden, in casu ouders, stiefouders en pleegouders,
voor bijvoorbeeld de te maken reiskosten.Om goed te kunnen functioneren zullen aan de cliëntenraad bepaalde
faciliteiten ter beschikking moeten worden gesteld. In dit verband kan gedacht
worden aan zaken als vergaderruimte, telefoon, copieerapparatuur, postzegels,
etc. De genoemde voorzieningen zullen veelal reeds in de betrokken voorziening
of instelling aanwezig zijn, zodat dit nauwelijks extra kosten met zich meebrengt.
Verder kan een tegemoetkoming in de reiskosten worden verstrekt, indien deze
kosten bepaalde personen zouden belemmeren bij het participeren in de cliëntenraad.
In totaal zullen de financiële lasten die uit de medezeggenschap voortvloeien
zeer beperkt zijn. Er dient op gewezen te worden, dat de voorzieningen en
instellingen die reeds uit eigen beweging zijn overgegaan tot het instellen
van een medezeggenschapsraad, hiervoor geen extra financiële middelen
hebben ontvangen en dit dus budgettair neutraal hebben gerealiseerd. Medezeggenschap
van cliënten vormt bovendien een integraal onderdeel van een kwalitatief
hoogstaande dienstverlening. Ook daarom achten wij het alleszins redelijk
deze uit het bestaande budget van de voorziening of instelling te financieren.Deze leden merkten op, dat een lid van het bestuur wordt geacht het vertrouwen
van de cliëntenraad te genieten en dat overleg en acceptatie daarom onderdeel
zullen moeten uitmaken van een overleg met de cliëntenraad teneinde dat
te kunnen vaststellen. Zijn er voor de identiteitsgebonden organisaties voldoende
waarborgen, dat op dit punt geen fricties ontstaan tussen cliëntenraden
en besturen van instellingen, zo informeerden deze leden.Het wetsvoorstel legt vast, dat de statuten van een voorziening of instelling
een regeling dienen te bevatten, welke garandeert, dat één der
bestuursleden het vertrouwen van de cliëntenraad geniet. Ook op dit punt
is dus gekozen voor het treffen van een flexibele regeling, die de cliëntenraad
een afdwingbaar recht toekent en tegelijkertijd de voorziening of instelling
een grote mate van vrijheid biedt daar de meest geëigende invulling aan
te geven. In het wetsvoorstel is geen procedure vastgelegd die moet leiden
tot de keuze van het desbetreffende bestuurslid. Het ligt in de rede te veronderstellen,
dat met de cliëntenraad overleg gepleegd zal worden en dat zijn mening
omtrent het te benoemen bestuurslid zal worden gevraagd. Het komt ons onwenselijk
en overbodig voor de gang van zaken gedetailleerd te regelen. De betrokkenen
zijn zeer goed in staat ter zake zelf een goede regeling te treffen. De te
hanteren procedure dient bovendien te zijn afgestemd op de in een specifieke
voorziening of instelling bestaande situatie. Voorts is het niet de bedoeling
uit te sluiten, dat in de statuten een regeling wordt opgenomen, welke verder
gaat dan wat het wetsvoorstel voorschrijft. Zo kan b.v. aan de cliëntenraad
een (bindend) voordrachtsrecht voor één (of meer) bestuurslid(leden)
worden toegekend. Voor fricties op dit punt tussen besturen en cliëntenraden
behoeft dan ook niet te worden gevreesd. Aangenomen mag worden, dat de getroffen
regeling de samenwerking en communicatie tussen bestuur en cliëntenraad
juist zal bevorderen.Tot slot wilden de leden van de CDA-fractie graag vernemen, of bekend
is, of de uitvoerders en de voogdij- en gezinsvoogdij-instellingen het plan
hebben opgevat een model-verordening of -verordeningen te maken.In het kader van het Programma kwaliteitszorg in de jeugdzorg, waarvan
het Plan van aanpak binnenkort door ons zal worden vastgesteld, is onder het
hoofdstuk cliëntenbeleid voorzien in de vorming van een landelijke werkgroep
die zich zal gaan bezighouden met het opstellen van diverse modelregelingen
waaronder een model voor cliëntenparticipatie.Tevens is in mei 1996 het project Jongerenraden van start gegaan in twee
landelijke residentiële instellingen voor jeugdhulpverlening. Het doel
van dit project is gericht op de ontwikkeling van een open model voor medezeggenschap
van jongeren in de residentiële instellingen door middel van jongerenraden.
Naast de introductie van varianten van jongerenraden krijgt het instellingsmanagement
mogelijkheden (c.q. modellen) aangereikt om aan jongerenraden een gelijkwaardige
positie in de instellingen toe te kennen. In dit project is een actieve en
belangrijke rol toebedeeld aan de jongeren (cliënten) zelf. Zo vindt
de (interne) voorlichting aan jongeren plaats door jongeren zelf en jongeren
nemen deel aan zogenaamde «verbetergroepen». Met de methode van
verbetergroepen wordt een structuur tot stand gebracht alsmede een cultuurverandering
in gang gezet waarbinnen jongeren (gelijkwaardig) kunnen participeren. De
uitkomst van dit proces – dat door iedereen gezamenlijk gedragen wordt –
is de (formele) instelling van een jongerenraad. De concrete invulling van
een jongerenraad moet sporen met de regels neergelegd in het onderhavige wetsvoorstel.
Naar verwachting zal halverwege volgend jaar het eindverslag van dit project
beschikbaar zijn. De resultaten zullen vervolgens worden verspreid naar andere
(residentiële) instellingen voor jeugdhulpverlening. Mede op basis van
de resultaten zal worden bezien of een uitbreiding naar andere soorten voorzieningen
(bv. semi-residentieel en/of ambulant) mogelijk en wenselijk is.Bij de voogdij- en gezinsvoogdij-instellingen zullen in het komend jaar
binnen het kader van het cliëntenbeleid de mogelijkheden worden bezien
voor een landelijk eensluidend beleid inzake medezeggenschap.De leden van de VVD-fractie wezen erop, dat het wetsvoorstel nauw aansluit
bij de Wet medezeggenschap cliënten zorginstellingen en vroegen, of er
al ervaringen zijn opgedaan met de implementatie van deze wet.De Wet medezeggenschap cliëntenzorginstellingen is op 1 juni 1996
in werking getreden. De periode die sindsdien is verstreken, is te kort om algemene conclusies over de wijze waarop de wet wordt uitgevoerd te
kunnen trekken. Allereerst moeten de zorginstellingen een cliëntenraad
instellen en hun statuten aanpassen; vervolgens moet de nieuwe medezeggenschapsstructuur
enige tijd functioneren, voordat zinvolle op ervaring gebaseerde uitspraken
kunnen worden gedaan.Voor de vraag wanneer de regering verwacht de regeling voor de rechtspositie
aan de pupillen in de inrichtingen voor justitiële kinderbescherming
aan de Tweede Kamer voor te leggen, wordt verwezen naar het antwoord op een
eensluidende vraag van de leden van de CDA-fractie. Naar verwachting zal het
wetsvoorstel tot vaststelling van een Beginselenwet justitiële jeugdinrichtingen
medio 1997 bij de Tweede kamer worden ingediend.Voorts vroegen de leden welke personen of organisaties (afgezien van de
minderjarige zelf) de belangen van minderjarigen bij (gezins-)voogdij-instellingen
kunnen behartigen.Naast de jeugdige zelf, kunnen bij voorbeeld de ouders of de pleegouders
de belangen van de jeugdige bij de (gezins-)voogdij-instelling behartigen.
Daarnaast is het mogelijk dat een vertegenwoordiger van een cliëntenorganisatie
of personen die maatschappelijk betrokken zijn bij de jeugdhulpverlening of
jeugdbescherming de belangen van de jeugdige cliënten in de raad vertegenwoordigen.Deze leden merkten voorts op, dat onder het begrip cliënt zowel de
jeugdigen zelf als de ouders en wettelijke vertegenwoordigers vallen. Wat
gebeurt er, aldus deze leden, als de cliëntenraad verdeeld raakt als
gevolg van de gemengde samenstelling van de raad; bestaat de mogelijkheid
een verdeeld advies uit te brengen?Het is mogelijk, dat de belangen van de verschillende groepen cliënten
van een voorziening of instelling (deels) uiteenlopen. Het is van belang,
dat de standpunten van de diverse groeperingen binnen de cliëntenpopulatie
in de cliëntenraad tot hun recht komen. Daarom stelt het wetsvoorstel
de eis, dat de regeling van de cliëntenraad zodanig is, dat de cliëntenraad
redelijkerwijze representatief kan worden geacht voor de cliënten van
de voorziening of instelling. Ieder lid van de cliëntenraad dient echter
in eerste instantie de collectieve belangen van de cliënten te behartigen
en niet slechts op te treden als vertegenwoordiger of pleitbezorger van één
bepaalde groepering. Het is immers de taak van de cliëntenraad binnen
het kader van de doelstellingen van de voorziening of instelling de gemeenschappelijke
belangen van de cliënten te behartigen. De gemengde samenstelling van
de cliëntenraad behoeft dan ook geen aanleiding tot verdeeldheid te geven;
het bestaan van een cliëntenraad kan juist meer overleg en een betere
verstandhouding tussen verschillende groepen cliënten tot gevolg hebben.Het uitbrengen van een verdeeld advies door de cliëntenraad achten
wij niet wenselijk. De uitvoerder of instelling dient te weten, wat het advies
van de raad is, waarop hij moet reageren. Wel kan de minderheid der leden
die een afwijkend standpunt inneemt, bij het advies een aantekening plaatsen,
waarin zij haar opinie toelicht.Verder vroegen deze leden, of er een waarborg bestaat voor de evenredige
vertegenwoordiging van jeugdigen t.o.v. de overige cliënten (ouders,
wettelijke vertegenwoordigers, overige belangenbehartigers) in de cliëntenraad.
Wat – zo vroegen deze leden zich af – kunnen de jeugdigen doen,
wanneer zij door de uitvoerder of instelling niet in staat worden geacht deel
te nemen aan de cliëntenraad?Eerder in deze nota is reeds uitvoerig ingegaan op de participatie van
jeugdige cliënten in de cliëntenraad. Wij verwijzen deze leden naar
de desbetreffende passage. Op deze plaats willen wij nogmaals benadrukken, dat art. 45a, derde lid, van het wetsvoorstel twee eisen stelt, welke
garanderen dat de belangen van de verschillende groepen cliënten, waaronder
de jeugdigen, evenwichtig in de cliëntenraad zijn vertegenwoordigd. Het
ligt voor de hand, dat de jeugdigen, indien zij daartoe in staat zijn, zelf
zitting zullen nemen in de cliëntenraad teneinde aldaar hun belangen
te behartigen. Ook in die gevallen waarin dit niet van de jeugdigen kan worden
gevraagd, is echter verzekerd, dat hun belangen evenredig in de cliëntenraad
vertegenwoordigd zijn. Wanneer de jeugdige cliënten van een voorziening
of instelling van mening zijn, dat zij ten onrechte niet of slechts in beperkte
mate in de gelegenheid worden gesteld deel uit te maken van de cliëntenraad,
kunnen zij proberen d.m.v. overleg met de uitvoerder of instelling tot een
voor beide partijen bevredigende oplossing te komen. Indien de bestaande cliëntenraad
het met de jeugdigen eens is, kan hij dit de uitvoerder of instelling middels
een ongevraagd advies mede delen en zodoende de wens van de jeugdigen ondersteunen.
Blijven de jeugdigen van oordeel, dat de uitvoerder of instelling handelt
in strijd met het bepaalde in art. 45a, derde lid, dan biedt het wetsvoorstel
hen de mogelijkheid de naleving van deze bepaling af te dwingen. Indien een
uitvoerder of instelling art. 45a van het wetsvoorstel niet naleeft, beschikt
iedere cliënt alsmede de cliëntenraad over de bevoegdheid zich ingevolge
art. 45 j, tweede lid, tot de kantonrechter te wenden. De cliënt(enraad)
kan de kantonrechter verzoeken de uitvoerder of instelling te bevelen art.
45a, derde lid, na te leven. Alvorens hiertoe over te gaan, dient de verzoeker
eerst de uitvoerder of de instelling te verzoeken alsnog te handelen overeenkomstig
de in de genoemde bepaling neergelegde voorschriften. Daarbij dient de uitvoerder
of instelling een redelijke termijn te worden gegeven om aan het verzoek te
voldoen.De leden van de VVD-fractie merkten op, dat de cliëntenraad medezeggenschap
verkrijgt t.a.v. een groot aantal onderwerpen opgesomd in art. 45c, eerste
lid. Zij vroegen, of het risico bestaat, dat de cliëntenraad zich met
een zo breed spectrum aan bestuurlijke zaken moet bezighouden, dat hij wordt
overvraagd. Kan de cliëntenraad, aldus deze leden, zelf de onderwerpen
selecteren waarover hij advies uitbrengt.Het wetsvoorstel legt de uitvoerder of de instelling de verplichting op
de cliëntenraad om advies te vragen t.a.v. een voorgenomen besluit, dat
betrekking heeft op een van de in art. 45c, eerste lid, genoemde onderwerpen.
Vervolgens schrijft het wetsvoorstel voor, wat de uitvoerder of instelling
moet doen, wanneer hij/zij een van het door de cliëntenraad uitgebrachte
advies afwijkend besluit wenst te nemen. Het staat de cliëntenraad evenwel
vrij niet op de adviesaanvraag in te gaan en geen advies uit te brengen. Er
is geen adviesplicht. De cliëntenraad kan er derhalve inderdaad voor
kiezen bepaalde onderwerpen te laten liggen en in andere extra tijd en energie
te steken. Kortom, de cliëntenraad heeft in het brede scala van adviesmogelijkheden
alle ruimte zijn eigen prioriteiten te stellen. Als er echter geen advies
van de cliëntenraad is, behoeft de uitvoerder of instelling daar ook
geen rekening mee te houden en kan hij het besluit zonder meer nemen.De cliëntenraad kan desgewenst uit zijn leden commissies vormen,
die adviezen omtrent bepaalde onderwerpen voorbereiden. Zij kan daarbij ook
externe deskundigen betrekken.Deze leden vroegen ook, of het de cliëntenraad en de ondernemingsraad
is toegestaan een gezamenlijk advies uit te brengen of hun standpunten op
elkaar af te stemmen, wanneer beide raden een adviesbevoegdheid m.b.t. een
bepaald aspect van het beleid van een instelling bezitten.Het is de cliëntenraad en de ondernemingsraad te allen tijde toegestaan
met elkaar in overleg te treden en hun standpunten op elkaar af te stemmen.
Wanneer beide raden over een adviesbevoegdheid m.b.t. een bepaald onderwerp
beschikken, is het mogelijk, dat zij een gelijkluidend oordeel over een voornemen
van de uitvoerder of instelling hebben. In een dergelijke situatie kunnen
de cliëntenraad en de ondernemingsraad een gezamenlijk advies uitbrengen.Het gezamenlijke advies geldt dan als het advies van de cliëntenraad
en als het advies van de ondernemingsraad.De aan het woord zijnde leden vroegen de Regering de situatie toe te lichten
waarin de ondernemingsraad een instemmingsrecht t.a.v. een voorgenomen besluit
van de uitvoerder of instelling heeft, terwijl de commissie van vertrouwenslieden
een bindende uitspraak over dat voorgenomen besluit heeft gedaan (blz. 7,
derde alinea, MvT) en met name de zin «ook het omgekeerde is het geval».Op het punt van de relatie tussen de adviezen van de ondernemingsraad
en de cliëntenraad zijn wij eerder reeds uitvoerig ingegaan.De zin «ook het omgekeerde is het geval» heeft het oog op
de volgende situatie: de ondernemingsraad geeft toestemming, maar de commissie
doet een negatieve uitspraak.Deze leden wezen er verder op, dat de voorzieningen en instellingen zelf
de financiële lasten van de medezeggenschap zullen dragen. Zij vroegen,
of op grond van ervaringen met medezeggenschapsraden nader valt te onderbouwen,
hoeveel de kosten zullen bedragen. Vallen ook p.c.-gebruik, opleidingskosten,
b.v. trainingen vergadertechniek, en abonnementskosten onder de door de voorzieningen
te dragen lasten? Is, aldus deze leden, een minimale omschrijving van de minimaal
benodigde middelen niet gewenst?De door deze leden genoemde kosten moeten – het is reeds eerder
opgemerkt – worden gefinancierd uit de middelen van de voorziening of
instelling. Een computer zal in vrijwel iedere voorziening of instelling reeds
aanwezig zijn, zodat het gebruik daarvan geen extra kosten zal opleveren.
Vaktijdschriften op het gebied van de jeugdhulpverlening zullen in de instelling
of voorziening veelal reeds beschikbaar zijn. Een enkel abonnement speciaal
ten behoeve van de leden van de cliëntenraad zal een zeer kleine kostenpost
vormen. Voor sommige leden van de cliëntenraad zal een training nuttig
zijn; vele anderen zullen echter reeds over de benodigde vaardigheden beschikken.
Het betreft hier bovendien slechts incidentele kosten die geen onoverkomelijk
beroep op het budget van de voorziening of instelling zullen doen.De leden van de D66-fractie hadden er begrip voor, dat voor een ruimere
begripsbepaling is gekozen, als het gaat om de personen die zitting kunnen
nemen in de cliëntenraad. Deze leden meenden echter, dat deze ruimere
begripsbepaling niet mag betekenen, dat instellingen de mogelijkheid krijgen
geen jeugdigen in de cliëntenraad op te nemen. Zij vroegen dan ook, of
en zo ja op welke wijze gecontroleerd zal worden, «dat de uitvoerder
en de instelling bij de regeling van de cliëntenraad rekening zullen
houden met de behartiging van de belangen van de jeugdigen en dat er sprake
zal zijn van een evenredige vertegenwoordiging van jeugdigen en ouders in
de cliëntenraad».Voor het antwoord op deze vraag verwijzen wij deze leden naar hetgeen
hieromtrent verderop in deze nota wordt gesteld op vragen van gelijke strekking
van de zijde van de RPF-fractie, waarbij aangetekend wordt dat de zelfregulering
door het veld, zoals in het wetsontwerp voorgesteld, niet samengaat met op
centraal niveau zeer gedetailleerd voorschrijven wat per instelling of uitvoerder
representatief is. Bij de voorgestelde regeling moet bedacht worden dat deze
voor een zeer breed scala van situaties toepasbaar is en ook moet zijn. Deze
regeling laat weliswaar strikt genomen de ruimte voor een invulling waarbij
de jeugdigen zelf niet in de cliëntenraad participeren doch
een dergelijke invulling zal slechts in zeer uitzonderlijke gevallen, bijvoorbeeld
bij een uitsluitend uit zeer jonge kinderen bestaande populatie, toegepast
kunnen worden.Deze leden vroegen verder, wie worden bedoeld met «personen die
maatschappelijk betrokken zijn bij de jeugdhulpverlening of jeugdbescherming».Hierbij wordt gedacht aan personen die niet onder de sector zelf vallen
maar kijk hebben op de belangen, knelpunten en problemen van de jeugdigen,
bijvoorbeeld begeleiders op scholen voor zeer moeilijk opvoedbare kinderen,
speciale consulenten bij arbeidsbureaus, wetenschappers. Het is derhalve niet
de bedoeling hieronder ook hulpverleners te verstaan.Ook hier geldt dat de regeling de uitvoerders ruim de mogelijkheid geeft
om een adequate invulling van een en ander te maken.De leden van de D66-fractie waren er nog niet van overtuigd dat het begrip
cliënt in de voorliggende regeling zowel voor de jeugdbescherming als
de jeugdhulpverlening kan worden gebruikt. Zij zijn nog steeds van mening
dat op deze wijze voorbij wordt gegaan aan het niet-vrijwillige element van
de jeugdbescherming. Zij zijn dan ook benieuwd of in deze instellingen een
goede representatieve cliëntenraad van de grond kan komen. De leden bedoelen
hiermee een cliëntenraad die zich inderdaad alleen met collectieve belangen
bezighoudt en niet met individuele problemen voortvloeiend uit het feit dat
er een situatie van onvrijwilligheid bestaat. De leden wilden van de bewindslieden
weten hoe zij zich de invulling van een cliëntenraad in een instelling
voor jeugdbescherming voorstellen. Evenals de leden van de D66-fractie onderkennen wij het door deze leden
gesignaleerde spanningsveld. Dit neemt echter niet weg, dat wij er het volle
vertrouwen in hebben dat ook in de jeugdbescherming een medezeggenschapsregeling
als de onderhavige kans van slagen heeft. Juist in een situatie die zich kenmerkt
door het element van niet-vrijwilligheid is het van groot belang dat wordt
gewaarborgd dat een geïnstitutionaliseerde cliëntenvertegenwoordiging
de collectieve belangen van de cliënten kan behartigen.De leden van de fractie van D66 vonden het een goede zaak, dat de uitvoerders
en de voogdij- en gezinsvoogdij-instellingen tijdig aan de cliëntenraad
advies vragen over de wijziging van het door hen vastgestelde werkplan. Zij
waren echter van mening, dat het begrip «tijdig» zou moeten worden
vervangen door een vastgestelde termijn om onduidelijkheden te voorkomen.Ingevolge het tweede lid van art. 45a, dient de uitvoerder of de instelling
de cliëntenraad om advies te vragen op een zodanig tijdstip, dat het
advies van wezenlijke invloed kan zijn op het te nemen besluit. De uitvoerder
of de instelling dient de cliëntenraad dus een redelijke termijn te geven
om over de adviesaanvraag te vergaderen, zonodig nadere informatie in te winnen,
het advies voor te bereiden en het advies definitief vast te stellen. Voor
het uitbrengen van een uitvoerig advies over een complex onderwerp zal meer
tijd vereist zijn dan voor het uitbrengen van een beperkt advies over een
relatief eenvoudig onderwerp. Het vastleggen van één in alle
gevallen gelijke termijn is zowel onwenselijk als overbodig. Het is onwenselijk,
omdat het te rigide zou zijn en niet tot het beoogde doel zou leiden, te weten
het scheppen van een waarborg dat de cliëntenraad over voldoende voorbereidingstijd
beschikt. Het is overbodig, omdat de uitvoerder of instelling eerst na verloop
van een redelijk te achten termijn bij uitblijven van een reactie van de cliëntenraad
mag aannemen, dat deze geen advies zal uitbrengen en mag overgaan tot het
nemen van het betrokken besluit. Een eerder genomen besluit is een handeling
in strijd met art. 45a en kan door de cliëntenraad worden aangevochten
bij de Kantonrechter.De aan het woord zijnde leden hadden moeite met het feit, dat –
anders dan in de Wet medezeggenschap cliëntenzorginstellingen –
het voorliggende wetsvoorstel niet bepaalt, dat ten minste één
bestuurslid wordt benoemd op voordracht van de cliëntenraad of cliëntenraden.
Zij zagen niet in, waarom het ruime cliëntbegrip dit onmogelijk zou maken
en vonden, dat de jeugdigen er recht op hebben langs deze weg iemand in het
bestuur te krijgen, die hun belangen behartigt. Zij zouden de staatssecretarissen
dan ook willen vragen dit nog eens nader te overwegen.Het wetsvoorstel bepaalt, dat in de statuten van een voorziening of instelling
een regeling moet worden getroffen, welke waarborgt, dat ten minste één
der bestuursleden het vertrouwen van de cliëntenraad of de cliëntenraden
geniet. De aan het woord zijnde leden menen, dat er een bestuurslid dient
te zijn, die de belangen van de jeugdigen behartigt.Een bestuurslid dat het vertrouwen van de cliëntenraad geniet, kan
geacht worden de belangen van de cliënten, ook die van de jeugdigen,
te behartigen. Wij zijn er echter van overtuigd, dat het beschikken over een
recht tot bindende voordracht voor een bestuurslid hiervoor niet noodzakelijk
is. Het begrip «cliënt» dat in het onderhavige wetsvoorstel
wordt gehanteerd, brengt met zich mee, dat binnen het cliëntenbestand
van een voorziening of instelling veelal diverse groepen cliënten met
soms uiteenlopende belangen kunnen worden onderscheiden. Wanneer de raad het
niet eens zou kunnen worden over een voordracht, zou dit kunnen betekenen,
dat de uitvoerder of instelling niet tot benoeming van een bestuurslid zou
kunnen overgaan. Indien een uitvoerder of instelling meent, dat dit probleem
zich in zijn geval niet zal voordoen, staat het hem vrij de cliëntenraad
een dergelijke bevoegdheid zelf toe te kennen.Deze leden plaatsen verder nog enige vraagtekens bij de opmerking, dat
de administratieve kosten zullen meevallen «gelet op het minimale karakter
van de regeling en de geboden mogelijkheden tot invulling». Zij vroegen
de staatssecretarissen nog eens nader aan te geven, waarop zij deze mening
baseren.Wij zijn het met deze leden eens, dat het van groot belang is, dat de
cliëntenraad niet in zijn werkzaamheden wordt belemmerd door een budget
dat te beperkt is om de administratieve kosten te voldoen. In het reglement
op de cliëntenraad dient de uitvoerder of instelling daarom vast te leggen,
over welke materiële middelen van de voorziening of instelling de cliëntenraad
kan beschikken ten behoeve van zijn werkzaamheden. Deze middelen dienen toereikend
te zijn om goed te kunnen functioneren. Zoals eerder in deze nota reeds is
betoogd, brengt de verplichting van de uitvoerder of instelling de benodigde
gelden aan de cliëntenraad ter beschikking te stellen, naar verwachting
slechts een zeer beperkte financiële belasting met zich mee, welke uit
het bestaande budget kan worden gefinancierd.De leden van de RPF-fractie vroegen zich af, of introductie van medezeggenschap
nog wezenlijke elementen toevoegt aan datgene wat er al is. Enerzijds wezen
zij erop, dat aanscherping van de plicht om ook met de wensen van de cliënten
rekening te houden kan bijdragen aan verhoging van de kwaliteit van de hulpverlening.
Anderzijds is – aldus deze leden – ook reeds het klachtrecht in
deze sector van toepassing, gelden er kwaliteitseisen en is het toezicht op
de instellingen op een hoger plan komen te staan.Er dient op te worden gewezen, dat een regeling van het klachtrecht in
de jeugdhulpverlening niets zal afdoen aan de noodzaak van medezeggenschap
van de cliënten in deze sector. Het onderhavige wetsvoorstel heeft tot
doel de behartiging van de gemeenschappelijke belangen der cliënten
te waarborgen. De regeling van het klachtrecht daarentegen beoogt een individuele
cliënt de mogelijkheid te bieden gevoelens van onvrede over de bejegening
die hij of zij heeft ondervonden tot uitdrukking te brengen. Klachtrecht en
medezeggenschap dienen dus naast elkaar te bestaan; zij vullen elkaar aan
en vervangen elkaar geenszins. Ook de kwaliteitseisen waar instellingen en
voorzieningen aan moeten voldoen en het toezicht dat daarop wordt uitgeoefend,
maken medezeggenschap niet minder noodzakelijk of waardevol. Medezeggenschap
kan leiden tot vergroting van de kwaliteit, doch vormt ook zelf een onderdeel
van kwaliteit. Invoering van medezeggenschap voegt een essentieel aspect aan
de bestaande situatie toe.Deze leden wezen erop, dat de groep van cliënten tamelijk ongelijksoortig
is en dat vele cliënten wellicht ongelijksoortige belangen hebben. Zij
vroegen, of een dergelijk overleg in dat opzicht wel werkzaam kan zijn.Onder het ruime cliëntbegrip zoals dat in het wetsvoorstel wordt
gehanteerd, vallen verschillende groepen. De belangen van deze groepen behoeven
niet altijd en niet in alle opzichten parallel te lopen. Dit gegeven betekent
echter zeker niet, dat deze groepen geen vruchtbaar overleg zouden kunnen
voeren, of niet tot een gezamenlijk standpunt zouden kunnen komen. Overleg
binnen de cliëntenraad geeft juist de mogelijkheid kennis te nemen van
diverse belangen en argumenten en deze bij een uiteindelijke standpuntbepaling
te betrekken. Overigens zullen er ook vele zaken zijn ten aanzien waarvan
de belangen overeenkomen. Alle leden der cliëntenraad hebben immers een
zo effectief mogelijke hulpverlening aan de jeugdige cliënten en het
goed functioneren van de voorziening of instelling voor ogen.De leden van de RPF-fractie vroegen, waarom er in het wetsvoorstel van
is afgezien om evenals in het onderwijs het geval is, leeftijdsgrenzen op
te nemen.Eerst bij het bereiken van een bepaald psychisch ontwikkelingsniveau hebben
jeugdigen voldoende kennis en inzicht om zinvol medezeggenschap te kunnen
uitoefenen. Het is echter in het algemeen onmogelijk dit ontwikkelingsmoment
te koppelen aan een specifieke kalenderleeftijd. In deze specifieke doelgroep
zal het tevens voorkomen dat de kalenderleeftijd en het psychologisch functioneren
niet synchroon lopen. Sommige jeugdigen zullen «voor zijn» op
hun leeftijd, voor anderen kan «meer kind zijn» tijdelijk nodig
zijn. Iedere uitvoerder of instelling kan in de regeling van de cliëntenraad
leeftijdsgrenzen stellen, boven welke jongeren zitting kunnen nemen in de
cliëntenraad of aan verkiezingen voor leden van de cliëntenraad
kunnen deelnemen. Een wettelijke regeling dienaangaande zou ondoelmatig zijn
en tot verstarring leiden.Deze leden meenden ook, dat de leeftijdsgrenzen die de instellingen zelf
kunnen stellen, niet zo hoog mogen worden gesteld, dat jeugdigen de facto
geen lid van de cliëntenraad kunnen worden.Zoals in het voorgaande reeds is betoogd, is er bewust voor gekozen de
vormgeving van de cliëntenraad over te laten aan het niveau waarop deze
raad moet functioneren, te weten dat van de voorziening of instelling. Dit
is gebeurd, omdat wij ervan overtuigd zijn, dat iedere voorziening en instelling
op deze wijze de cliëntenraad kan krijgen, die het beste aansluit bij
de omstandigheden ter plaatse. In het wetsvoorstel wordt uitgegaan van de
bereidheid van uitvoerders en instellingen mee te werken aan de totstandkoming
van medezeggenschap van jeugdigen. Waar dit enigszins mogelijk is, dient aan
de jeugdigen de gelegenheid te worden geboden de medezeggenschap zelf uit
te oefenen. Daar waar leeftijdseisen worden gesteld mag de hoogte ervan niet
zodanig zijn dat niet meer wordt voldaan aan de eis van representativiteit
van artikel 45a, derde lid, onder a. Wij achten het zeer onwaarschijnlijk,
dat feitelijke uitsluiting van medezeggenschap door het stellen
van ongemotiveerd hoge leeftijdsgrenzen zal plaatsvinden.Deze leden vroegen naar de stand van zaken aangaande de medezeggenschap
in de verschillende instellingen op dit moment.De stand van zaken op het gebied van medezeggenschap is divers en niet
in eenduidige overzichten beschikbaar. De regelingen gaan veelal niet zover
als de nu voorgestelde en veelal betreft het globale afspraken die niet in
alle gevallen schriftelijk vastgelegd zijn.Er lopen, zoals eerder in deze nota gemeld, enkele experimenten in het
kader van het project Jongerenraden waarvan wij verwachten dat de resultaten
een bredere verspreiding kunnen krijgen.Uit het door de Stichting Lindenhout in 1995 en 1996 uitgevoerd belevingsonderzoek
onder ruim 300 jongeren in tehuizen was de belangrijkste uitkomst dat de jongeren
graag wat meer serieus worden genomen. Hieruit kan geconcludeerd worden dat
de bewonersparticipatie in veel tehuizen volgens de jongeren te wensen overlaat.De leden van de RPF-fractie vroegen hoe de eisen die het wetsvoorstel
aan de samenstelling van de cliëntenraad stelt, in de praktijk worden
gecontroleerd. Zij wensen te vernemen, of de inspectie terzake toetst en of
de cliënten bestaande reglementen kunnen aanvechten.De kwaliteit van de jeugdhulpverlening en jeugdbescherming strekt zich
ook uit over de cliëntenparticipatie. De inspectie, belast met het toezicht
op de kwaliteit, zal hieraan derhalve in de toekomst aandacht schenken.Indien cliënten van mening zijn dat de uitvoerder met een bestaand
reglement niet voldoet aan zijn verplichtingen uit hoofde van artikel 45a
kunnen zij de krachtens artikel 45j tweede lid de kantonrechter verzoeken
de uitvoerder of instelling te bevelen dit artikel na te leven. Daarnaast
dient de cliëntenraad op grond van artikel 45c eerste lid onder l om
advies gevraagd te worden indien de uitvoerder of instelling het reglement
wenst te wijzigen.Deze leden vroegen verder, of de instelling kan worden ontslagen van de
verplichting een cliëntenraad in te stellen, wanneer de medezeggenschap
absoluut niet van de grond komt, omdat de behoefte niet aanwezig is.Ingevolge artikel 45a, eerste lid, van het wetsvoorstel moet iedere uitvoerder
en instelling een cliëntenraad instellen. Een uitvoerder of instelling
kan niet van deze verplichting worden ontslagen. Nadat hij het reglement op
de cliëntenraad heeft vastgesteld, moet hij de voorzieningen treffen
die op grond van dat reglement noodzakelijk zijn voor de benoeming van de
leden van de cliëntenraad. Het is mogelijk, dat hij niet kan overgaan
tot de benoeming van de leden, omdat de cliënten op dat moment in het
geheel niet in medezeggenschap zijn geïnteresseerd. De cliëntenraad
zal dan tijdelijk een «slapend» bestaan leiden. Het wetsvoorstel
verplicht de uitvoerder of de instelling de benodigde voorzieningen telkens
opnieuw te treffen, wanneer de cliëntenraad gedurende twee jaar niet
heeft gefunctioneerd wegens het ontbreken van het in de regeling vastgestelde
aantal leden. Na verloop van twee jaar zal hij dus moeten nagaan of de behoefte
aan medezeggenschap bij de cliënten inmiddels wel bestaat en moeten trachten
de tot dan toe «slapende» cliëntenraad daadwerkelijk te doen
functioneren. Dit zal om de twee jaar moeten worden herhaald tot het moment
waarop tot benoeming van de leden van de cliëntenraad kan worden overgegaan.
Van de uitvoerder of instelling mag worden verwacht, dat hij al het mogelijke
doet om de behoefte aan medezeggenschap bij de cliënten te stimuleren
en een actieve cliëntenraad van de grond te krijgen. Gebrek aan belangstelling
voor medezeggenschap aan de zijde der cliënten heeft alleen al door het
verloop in het cliëntenbestand vaak een tijdelijk karakter en
kan voorts – mede onder invloed van de inspanningen van de uitvoerder
of instelling – veranderen in betrokkenheid en participatie.De leden van de SGP-fractie gaven te kennen, zich in algemene zin te kunnen
vinden in de benadering van de regering, dat een raamregeling met een minimum
aan voorschriften de voorkeur heeft. Toch stelden zij de vraag, in hoeverre
de behoefte bestaat aan een wettelijke regeling danwel of een wettelijke regeling
iets toevoegt aan de bestaande praktijk. Deze leden veronderstelden, dat de
instellingen voor jeugdbescherming en jeugdhulpverlening – net zoals
dat in de zorgsector het geval is geweest – in de afgelopen jaren vorm
en inhoud hebben gegeven aan de betrokkenheid van de cliënten bij het
beleid.Ook al is in de sector al op verschillende plaatsen en op verschillende
manieren vorm gegeven aan medezeggenschap, toch kan niet worden gesteld dat
overal cliënten structureel invloed kunnen uitoefenen. Het kunnen uitoefenen
van invloed op het beleid van en de gang van zaken binnen een voorziening
of instelling vormt een essentieel onderdeel van kwaliteit. Een wettelijke
regeling ter zake is in de jeugdbescherming en in de jeugdhulpverlening derhalve
zeer gewenst. Het wetsvoorstel zal een sterke stimulans betekenen voor de
totstandkoming van een geïnstitutionaliseerde vorm van medezeggenschap.Deze leden vroegen, waarom wij de definitie van het begrip «cliënt»
de woorden «in ieder geval» zijn opgenomen. Zij zagen niet goed
in, dat er nog anderen dan de jeugdige, zijn ouder of zijn voogd kunnen zijn,
die als het ware aanspraak kunnen maken op het begrip «cliënt».Ook ten aanzien van dit aspect bevat het wetsvoorstel een minimumregeling
en kunnen de uitvoerders en instellingen besluiten verder te gaan dan het
wetsvoorstel voorschrijft. Dit biedt hen een grote mate van flexibiliteit
en vrijheid. Volgens het wetsvoorstel worden in ieder geval als cliënt
aangemerkt de jeugdige, zijn ouder, voogd, pleegouder of stiefouder. De zinsnede
«in ieder geval» is opgenomen om duidelijk te maken, dat het een
minimumregeling aangeeft en dat het de uitvoerders en de voogdij- en gezinsvoogdijinstellingen
vrij staat desgewenst nog andere personen tot de cliënten te rekenen
en hen de rechten die dit wetsvoorstel aan het zijn van cliënt verbindt,
toe te kennen. In de regeling van de cliëntenraad kan de uitvoerder of
instelling aangeven, wie hij tot de cliënten rekent. Naast de in het
wetsvoorstel genoemde personen zou bijvoorbeeld gedacht kunnen worden aan
broers of zusters van de jeugdige en andere familieleden die een bijzondere
band met de jeugdige hebben bijvoorbeeld doordat zij eerder voor de jeugdige
een verzorgende taak hebben gehad.De leden van de SGP-fractie stemden in met het verlenen van alleen adviesrechten
aan de cliëntenraad. Wel hadden zij in dit kader de vraag, wat gezien
het scala aan voorgenomen besluiten waarover advies kan worden uitgebracht,
de toegevoegde waarde van artikel 45c, derde lid, is, waarin de mogelijkheid
van ongevraagde advisering door de cliëntenraad is opgenomen. Zij achtten
het beter te bepalen, dat alvorens een ongevraagd advies over een bepaalde
kwestie wordt uitgebracht, over de betrokken kwestie eerst overleg moet zijn
gepleegd tussen de uitvoerder of de instelling en de cliëntenraad.De genoemde bepaling legt vast, dat de cliëntenraad bevoegd is de
uitvoerder of de instelling ook ongevraagd te adviseren inzake de in het eerste
lid van artikel 45c opgenomen en andere onderwerpen die voor de cliënten
van belang zijn. Artikel 45c, eerste lid, verplicht de uitvoerder of de instelling
het advies van de cliëntenraad in te winnen, wanneer hij het voornemen
koestert een besluit te nemen omtrent één van de in dat lid
genoemde onderwerpen. Het derde lid geeft de cliëntenraad de bevoegdheid
uit eigen beweging – dus zonder dat de uitvoerder of de instelling
een voorgenomen besluit aan de cliëntenraad heeft voorgelegd –
over diezelfde onderwerpen te adviseren. De cliëntenraad kan het van
belang achten bepaalde aspecten, actuele ontwikkelingen, en dergelijke welke
de cliënten raken, onder de aandacht van de uitvoerder of instelling
te brengen. Verder is het denkbaar, dat de cliëntenraad zijn opinie omtrent
andere dan de opgesomde onderwerpen aan de uitvoerder of de instelling wenst
kenbaar te maken. De uitvoerder of de instelling kan in een dergelijk geval
geen van dat ongevraagd uitgebrachte advies afwijkend besluit nemen zonder
daarover voor zover dat redelijkerwijs mogelijk is ten minste eenmaal met
de cliëntenraad overleg te hebben gepleegd. Van een zodanig besluit moet
de uitvoerder of de instelling schriftelijk en gemotiveerd mededeling doen
aan de cliëntenraad. Indien de cliëntenraad het zinvol vindt eerst
met de uitvoerder of de instelling overleg te voeren alvorens over te gaan
tot het uitbrengen van een ongevraagd advies, zal de cliëntenraad dit
zeker doen. Het lijkt ons niet noodzakelijk dit wettelijk te regelen.Deze leden zagen graag door de regering bevestigd, dat het verslag over
de medezeggenschap als bedoeld in artikel 45h niet afzonderlijk behoeft te
worden uitgebracht, maar dat dit onderdeel uitmaakt van het jaarverslag.Het ligt voor de hand, dat het verslag over de wijze waarop de onderhavige
regeling is toegepast, wordt opgenomen in het door de uitvoerder of instelling
uitgebrachte jaarverslag. Het wetsvoorstel biedt hiertoe de mogelijkheid,
doch laat een beslissing dienaangaande over aan de uitvoerder of de instelling.Deze leden merkten ten slotte op, dat een verplichting tot openbaarheid
van notulen van bestuursvergaderingen hen te ver gaat. Zij wezen erop, dat
het hier interne beleidsstukken van private rechtspersonen betreft en vroegen
om schrappen van artikel 45i, eerste lid, onder c.Artikel 45i, eerste lid, onder c, schrijft voor, dat de uitvoerder of
de instelling binnen 10 dagen na de vaststelling de notulen danwel de besluitenlijst
van de vergaderingen van het bestuur openbaar maakt, voorzover deze algemene
beleidszaken betreffen. Slechts dat gedeelte van de notulen of de besluitenlijst
dient dus openbaar te worden gemaakt, dat betrekking heeft op en informatie
bevat omtrent het algemene beleid van de voorziening of instelling. Het is
voor de cliënten van groot belang kennis te kunnen nemen van de besluiten
die het bestuur over dergelijke kwesties neemt en van de overwegingen die
daartoe hebben geleid. Eveneens moeten de cliënten zich op de hoogte
kunnen stellen van beleidsplannen die in bestuursvergaderingen worden besproken,
alsmede van voor het beleid relevante informatie die tussen de bestuursleden
wordt uitgewisseld. Wij zijn daarom van oordeel, dat de genoemde bepaling
uiterst zinvol is.De leden van de GPV-fractie wezen erop dat in de memorie van toelichting
niet wordt gesproken over zelfregulering in de jeugdhulpverlening. Zij vroegen
zich af of hieruit geconcludeerd kan worden dat het instellen van cliëntenraden
in de jeugdhulpverlening slechts in geringe mate heeft plaatsgevonden.Het feit dat bij de geheel vrije zelfregulering, in de vorm van het geheel
overlaten aan de sector waarvan thans sprake, cliëntenraden in de jeugdhulpverlening
en jeugdbescherming nog niet algemeen van de grond gekomen zijn, is grond
voor een wettelijk kader van afdwingbare minimum-eisen in deze. Immers, slechts
voor zover zelfregulering tekort schiet is er reden voor overheidsmaatregelen.
Ook binnen het kader van minimum-eisen dat de wet schetst blijft er ruimte
voor invulling doch deze is niet meer zo vrijblijvend als zonder een dergelijk
kader. Deze leden gaven voorts aan dat de jeugdsector fundamenteel verschilt
van de zorgsector. Zij sloten hier aan bij de opmerking van de Raad van State
dat de jeugdige als primair belanghebbende veelal niet ten volle in staat
zal zijn de eigen groepsbelangen binnen het kader van de uitoefening van de
medezeggenschap te vertolken en uit te oefenen met voldoende oog voor de belangen
van de andere categorieën van betrokkenen.Deze leden vroegen zich derhalve af of het voorgestelde ruime cliënt-begrip
wel tegemoet komt aan de essentie van de kritiek van de Raad van State en
of het niet in de rede ligt de medezeggenschap te beperken tot de verantwoordelijken
voor de opvoeding. Zij merkten daarbij op dat daar waar deze hun verantwoordelijkheid
niet kunnen dragen deze verantwoordelijkheid is overgedragen aan de instellingen.
Ligt daarin niet de legitimering van de afhankelijkheid van de jeugdige, zo
vroegen deze leden.Afhankelijkheid van de jeugdige is altijd, zowel binnen als buiten de
hulpverleningssituatie, in meer of mindere mate een gegeven en hoeft in die
zin niet gelegitimeerd te worden. Het complement van deze afhankelijkheid
is de verantwoordelijkheid van een ander, de opvoeder(s). Door, zoals gesuggereerd,
de medezeggenschap te beperken tot de (voor de opvoeding) verantwoordelijken,
ouders en instellingen, zou het karakter van medezeggenschap verloren gaan.
Immers medezeggenschap houdt in dat ánderen dan de voor besluitvorming
verantwoordelijken voor wie de besluiten van belang zijn een gestructureerde
inbreng hebben in het besluitvormingsproces. Die anderen dienen dan in ieder
geval ook de jeugdigen te zijn omdat het in de besluitvorming over hun belangen
gaat.Vervolgens vroegen deze leden wat nu eigenlijk onder het cliënt-begrip
moet worden begrepen. Zij merkten daarbij op dat het verdisconteren van de
verantwoordelijkheid van opvoeders en instellingen het cliënt-begrip
aanzienlijk compliceert.In het cliënt-begrip van het onderhavige wetsvoorstel is niet beoogd
de verantwoordelijkheid voor de opvoeding te verdisconteren doch bedoeld is
een directe relatie te leggen met het hebben van een betrokkenheid bij de
opvoeding van de jeugdige. Het cliënt-begrip zoals in artikel 45a geformuleerd
omvat een aantal duidelijk aangeduide groepen personen en kan als zodanig
niet voor een andere uitleg vatbaar zijn.De passage uit de memorie van toelichting waarnaar door deze leden gerefereerd
wordt, is een aanhaling van een standpunt van de subcommissie van de Tweede
Kamer inzake het cliënt-begrip in de jeugdbescherming. Wij hebben dit
standpunt niet tot de onze gemaakt noch het toepasbaar geacht in de jeugdhulpverlening.De leden van de GPV-fractie vroegen verder, hoe het begrip «cliënt»
als gebruikt in dit wetsvoorstel zich verhoudt tot «cliënt»
zoals dat wordt gehanteerd in de Wet medezeggenschap cliënten zorginstellingen
en of het hanteren van begrippen met verschillende inhouden op den duur niet
tot begripsverwarring leidt.In de Wet medezeggenschap cliënten zorginstellingen wordt het begrip
«cliënt» gedefinieerd als: «een natuurlijk persoon
ten behoeve van wie de instelling werkzaam is». Er is bewust voor gekozen
het cliëntbegrip in het voorliggende wetsvoorstel een ruimere invulling
te geven. Niet alleen die jeugdige aan wie rechtstreeks zorg wordt verleend,
is cliënt, doch ook zijn ouder, stiefouder, pleegouder of voogd. Wij
zien geen reden, waarom deze uiteenlopende omschrijvingen tot begripsverwarring
aanleiding zouden kunnen geven, immers er is binnen de jeugdhulpverlening
maar een wet van toepassing. Deze leden vroegen zich voorts af of de belangen van cliënten in
de jeugdhulpverlening en de jeugdbescherming wel goed op elkaar zijn te betrekken.
Deze leden betuigden in dit verband hun instemming met de aanpassingen van
de bevoegdheden van de cliëntenraad naar aanleiding van het advies van
de Raad van State. Zij vroegen wel, of deze noodzakelijke aanpassingen niet
de beperkte mogelijkheden van een cliëntenraad illustreren.Deze leden hebben gelijk, wanneer zij opmerken, dat de bevoegdheden van
de cliëntenraad op de door hen genoemde punten iets beperkter zijn dan
de bevoegdheden van de cliëntenraad als omschreven in de Wet medezeggenschap
cliënten zorginstellingen. Dit neemt niet weg, dat dit wetsvoorstel aan
de cliëntenraad belangrijke rechten verleent en dat de cliëntenraad
een zeer wezenlijke rol binnen de structuur van de voorziening of instelling
kan vervullen.Deze leden vroegen met betrekking tot de representativiteitseis waaraan
de cliëntenraad moet voldoen, om een nadere precisering van wat onder
representativiteit moet worden begrepen. Dreigt – aldus deze leden –
geen spanning met de in het tweede criterium gestelde eis, dat de cliëntenraad
in staat moet zijn de uiteenlopende belangen van de cliënten te behartigen?Volgens het wetsvoorstel moet de regeling m.b.t. de cliëntenraad
die de uitvoerder of de instelling treft, waarborgen, dat de cliëntenraad
aan twee eisen voldoet. De cliëntenraad moet zodanig zijn samengesteld,
dat deze representatief kan worden geacht voor de cliënten en in staat
kan worden geacht hun gemeenschappelijke belangen te behartigen. Tussen deze
beiden eisen bestaat geen spanning. De cliëntenraad kan de belangen van
de verschillende groepen cliënten juist alleen dan goed behartigen, wanneer
de raad representatief is voor het gehele cliëntenbestand. Representatief
betekent, dat alle cliëntengroeperingen in de cliëntenraad vertegenwoordigd
zijn. De samenstelling van de cliëntenraad dient in grote lijnen een
afspiegeling van de samenstelling der cliënten te vormen.Deze leden vroegen voorts, of het feit dat de ondernemingsraad t.a.v.
bepaalde onderwerpen een instemmingsrecht heeft, terwijl de cliëntenraad
t.a.v. van die onderwerpen over een adviesrecht beschikt, de betekenis van
de medezeggenschap in de jeugdhulpverlening niet relativeert.Het feit dat de ondernemingsraad bepaalde medezeggenschapsbevoegdheden
bezit en in bepaalde gevallen het nemen van een besluit kan tegenhouden, vermindert
niet het belang van medezeggenschap van cliënten. Het is daarentegen
juist belangrijk, dat beide raden naast elkaar bestaan en de diverse geluiden
die binnen de voorziening of instelling kunnen worden gehoord, tot uiting
brengen. De waarde van medezeggenschap is mede daarin gelegen, dat de uitvoerder
of de instelling de soms uiteenlopende gezichtspunten van verschillende belanghebbenden
kan afwegen.Deze leden vroegen, of de regering er niet beducht voor is, dat er weinig
animo voor zal zijn om cliëntenraden in te stellen danwel daarin zitting
te nemen. Zullen – aldus deze leden – de cliëntenraden die
immers verplicht moeten worden ingesteld, veelal niet een slapend bestaan
leiden? Wat te doen, als men er niet in slaagt voldoende leden te werven?Voor een gebrek aan animo, zoals door deze leden geschetst, zijn wij in
het geheel niet bevreesd. Wij vertrouwen erop, dat de onder het wetsvoorstel
vallende instellingen en voorzieningen zich met enthousiasme en betrokkenheid
van hun taak tot instelling van een cliëntenraad zullen kwijten en dat
zij zich alle redelijkerwijze mogelijke inspanningen zullen getroosten om
tot benoeming van de leden te kunnen overgaan. Mocht men er onverhoopt in
een enkel geval niet in slagen voldoende geschikte personen bereid
te vinden lid van de cliëntenraad te worden, dan zal de cliëntenraad –
het is reeds eerder opgemerkt – tijdelijk niet kunnen functioneren.
Wanneer de cliëntenraad gedurende twee jaar een slapend bestaan heeft
geleid, dient de uitvoerder of de instelling opnieuw te proberen de benoeming
van een voldoende aantal leden te bewerkstelligen.In de situatie die ontstaat als men er niet in slaagt voldoende leden
te werven is artikel 45a, zevende lid, van toepassing: telkens als de cliëntenraad
twee jaar niet heeft gefunctioneerd wegens ontbreken van het vastgestelde
aantal leden treffen de instelling en uitvoerder opnieuw de voorzieningen
voor het instellen van een zodanige raad.Voorts vroegen de leden van deze fractie of het algemeen beleid inzake
toelating van en beëindiging van de hulpverlening aan cliënten,
waarover de medezeggenschap zich ook uitstrekt, niet bij uitstek een verantwoordelijkheid
is van de instelling zelf.Dit wetsvoorstel beoogt niet deze verantwoordelijkheid van de instelling
te verminderen noch die deels bij de cliëntenraad te leggen. Dat neemt
niet weg dat medezeggenschap hier een positieve bijdrage aan zal kunnen leveren.Met betrekking tot de invloed van de cliëntenraad bij de gezinsvoogdij-instellingen
verwijzen wij deze leden naar het antwoord bij de vragen over artikel 45c.Deze leden vroegen zich af of deze regeling niet juist extra financiële
of beleidslasten met zich meebrengt en daarbij of de tijd en energie niet
te koste zullen gaan van de zorg.Allereerst verwachten wij dat een verbeterd contact met cliënten
middels een cliëntenraad de mogelijkheid opent om beter in te gaan op
de wensen en behoeften van de jeugdigen. Verder biedt dit de ruimte om andere
zaken in een vroeg stadium naar voren te brengen. De openheid die hierdoor
zal ontstaan kan wellicht ook klachten voorkomen. Dit zal in het algemeen
kunnen leiden tot een betere zorg en wellicht ook tot kostenbesparingen op
andere vlakken.De leden van de GPV-fractie vroegen de minister te voorzien in een ontheffingsbepaling
die naar hun mening dient te worden opgenomen voor uitvoerders en instellingen
die op grond van hun godsdienst of levensbeschouwing bezwaren hebben tegen
medezeggenschap.De levensbeschouwelijke identiteit van een organisatie is in het algemeen
op zichzelf geen reden voor een ontheffing van wettelijke voorschriften. Wij
vinden het echter een goede zaak dat aandacht wordt geschonken aan de betekenis
van levensbeschouwing in het hulpverleningsproces en dit niet uitsluitend
in identiteitsgebonden organisaties. De toegenomen mondigheid van cliënten
en hun omgeving betekent dat ook meer ruimte wordt opgeëist voor de eigen
levensbeschouwing en de keuzes die op die gronden worden gemaakt. Dit betekent
dat ook voor identiteitsgebonden uitvoerders en instellingen medezeggenschap
door middel van een cliëntenraad een mogelijkheid schept voor een directe
uitwisseling van meningen vanuit een verschillende levensbeschouwelijke overtuiging.
Dit geldt zowel voor cliënten onderling als tussen cliënten en instelling
of uitvoerder. 2. Artikelen Artikel 45aDe leden van de VDD-fractie vroegen of het schriftelijk regelen van de
werkwijze ondersteund kan worden middels het verstrekken van modelreglementen. Ten aanzien van deze vraag verwijzen wij naar de beantwoording van een
gelijksoortige vraag van de zijde van de CDA-fractie. Artikel 45bDe leden van de VVD-fractie vroegen wanneer de Kamer naar verwachting
de Beginselenwet justitiële jeugdinrichtingen (inclusief de rechtspositieregeling
voor de pupillen) tegemoet kan zien.De Beginselenwet justitiële jeugdinrichtingen zal naar verwachting
medio 1997 aan de Tweede Kamer worden aangeboden. Artikel 45cDe leden van de VVD-fractie merkten op dat de cliëntenraad advies
moet worden gevraagd over het beleid ten aanzien van de toelating en beëindiging
van de hulpvraag aan cliënten. Waarom, zo vroegen de leden, wordt op
dit punt een verplichting opgelegd aan gezinsvoogdij-instellingen om advies
te vragen, als het bij voorbaat duidelijk is dat dit advies geen invloed zal
hebben.Ingevolge artikel 45 c, eerste lid, onder h moet aan de cliëntenraad
advies worden gevraagd over een voorgenomen besluit betreffende het algemeen
beleid inzake de toelating van en de beëindiging van de hulpverlening
aan cliënten. In de toelichting bij dit artikelonderdeel wordt aangegeven
dat de invloed die de cliëntenraad bij de gezinsvoogdij-instelling op
dit punt zal hebben, gering zal zijn. Het aangaan en de beëindiging van
de relatie tussen een gezinsvoogdij-instelling en een jeugdige die onder toezicht
staat en zijn ouders wordt immers bepaald door de (kinder)rechter en de gezinsvoogdij-instelling.
Het ligt voor de hand dat de cliëntenraad over deze individuele zaken
niet kan adviseren.Dit laat echter de competentie van de cliëntenraad om over het algemeen
beleid inzake de toelating en de beëindiging te adviseren onverlet. Niet
valt in te zien waarom dit advies geen invloed zou kunnen hebben; wij zien
dan ook geen reden van deze verplichte adviesaanvraag af te zien.De leden van de VVD-fractie vroegen, welk gewicht een advies van de cliëntenraad
in de schaal kan leggen bij de benoeming van personen die de leiding nemen
van een bepaalde afdeling. Zij vroegen, of invloed van de cliëntenraad
op het personeelsbeleid gewenst is.De uitvoerder is verplicht het voornemen om een bepaalde persoon te belasten
met de leiding van een onderdeel van de voorziening voor te leggen aan de
cliëntenraad. Het advies dat de cliëntenraad naar aanleiding daarvan
uitbrengt, is niet bindend. Wanneer de cliëntenraad negatief adviseert,
kan de uitvoerder de betrokken persoon slechts benoemen na ten minste éénmaal
met de cliëntenraad overleg te hebben gevoerd. In dat geval dient hij
zijn uiteindelijke besluit schriftelijk en gemotiveerd aan de cliëntenraad
mede te delen. Verwacht mag worden, dat aan het advies van de cliëntenraad
bij de uiteindelijke besluitvorming veel gewicht zal worden toegekend. Een
afwijzende houding van de cliënten t.o.v. de benoeming van een leidinggevende
van een afdeling valt moeilijk te negeren. De desbetreffende persoon zal immers
veelvuldig en direct met de cliënten te maken krijgen en nauwelijks kunnen
functioneren zonder hun vertrouwen en steun. Voor jeugdigen die in intramurale
voorzieningen verblijven, is de leidinggevende van hun afdeling van groot
gewicht. Deze bepaalt voor een belangrijk deel de sfeer van en de gang van
zaken binnen de afdeling. Invloed van de cliëntenraad op dat deel van
het personeelsbeleid dat de benoeming van de leidinggevenden van onderdelen
betreft lijkt ons dan ook zeer gewenst. Het gaat hierbij overigens alleen
om die onderdelen van voorzieningen waarin gedurende het etmaal
zorg wordt verleend aan jeugdigen, die in de regel langdurig in die voorziening
verblijven.Deze leden vroegen ook, hoe de cliëntenraad aan de bel kan trekken,
wanneer een bepaalde afdelingsleider niet functioneert.In een zodanig geval kan de cliëntenraad een ongevraagd advies aan
de uitvoerder of instelling uitbrengen. Hierin kan de raad het disfunctioneren
van het betrokken personeelslid aan de orde stellen. Artikel 45d, eerste lidDe leden van de VVD-fractie wilden weten, waarom aan dit artikel de restrictie
«voor zover dat redelijkerwijze mogelijk is» is toegevoegd.Uit deze passage mag niet geconcludeerd worden dat in benodigde organisatorische
inspanningen gemakkelijk een aanleiding gevonden kan worden tot de conclusie
dat overleg redelijkerwijs niet mogelijk is.Een dergelijke organisatorische inspanning kan bijvoorbeeld samenhangen
met een grote deelname van personen van buiten de instelling in de cliëntenraad.Denkbaar is echter de situatie waarin de instelling binnen een bepaalde
termijn een beslissing dient te nemen en de cliëntenraad, hoewel tijdig
tot adviseren uitgenodigd, pas zeer laat tot een afwijzend advies komt. In
zo een situatie is het denkbaar dat een overleg met de cliëntenraad redelijkerwijze
niet mogelijk meer is. Wij gaan ervan uit dat een dergelijke situatie uitzondering
zal zijn en dat dan door de instelling getracht zal worden op een andere wijze
tot een voor beide partijen bevredigende modus te komen. Artikel 45e, eerste lidDe leden van de VVD-fractie vroegen, of dit lid niet zo ruim is, dat het
artikel 45i over de openbaarmaking van bestuursstukken overbodig maakt. Kan
de regering – aldus deze leden – de relatie tussen artikel 45e,
eerste lid, en artikel 45i verduidelijken.Ingevolge artikel 45e, eerste lid, moet de uitvoerder of de instelling
de cliëntenraad tijdig en desgevraagd schriftelijk alle inlichtingen
en gegevens verstrekken die deze voor de vervulling van zijn taken redelijkerwijze
nodig heeft. Artikel 45i verplicht iedere uitvoerder en instelling de in deze
bepaling genoemde stukken openbaar te maken, d.w.z. voor alle cliënten
ter inzage te leggen en hun op verzoek daarvan afschriften te verstrekken.
Artikel 45e, eerste lid, is ruimer geformuleerd dan artikel 45i. Eerstgenoemde
bepaling heeft echter uitsluitend betrekking op het verstrekken van informatie
aan de cliëntenraad. Bovendien geeft het woord «tijdig» in
artikel 45e, eerste lid, aan, dat de cliëntenraad over de benodigde inlichtingen
en gegevens moet kunnen beschikken op een moment dat deze bij een uit te brengen
advies kunnen worden betrokken. Dit zal veelal een eerder ogenblik zijn, dan
het in artikel 45i, eerste lid, genoemde tijdstip, t.w. binnen 10 dagen na
de vaststelling van de in die bepaling genoemde stukken. Artikel 45gDe leden van de VVD-fractie informeerden, wat de zinsnede «dat ten
minste een bestuurslid geacht kan worden het vertrouwen te genieten van de
cliëntenraad of cliëntenraden» betekent en hoe dit in de praktijk
kan worden uitgevoerd. De geciteerde zinsnede geeft aan dat in het bestuur in ieder geval een
persoon zitting dient te hebben, achter wie de cliënten staan en aan
wie zij de behartiging van hun belangen toevertrouwen.De Staatssecretaris van Volksgezondheid, Welzijn en Sport,E. G. TerpstraDe Staatssecretaris van Justitie,E. M. A. Schmitz 
 
 Naar boven

 

Directe linkKopieer de link naar uw clipboard 

https://zoek.officielebekendmakingen.nl/kst-24681-5.html

Sluit modaal

 

Disclaimer
De hier aangeboden pdf-bestanden van het Staatsblad, Staatscourant, Tractatenblad, provinciaal blad, gemeenteblad, waterschapsblad en blad gemeenschappelijke regeling vormen de formele bekendmakingen in de zin van de Bekendmakingswet en de Rijkswet goedkeuring en bekendmaking verdragen voor zover ze na 1 juli 2009 zijn uitgegeven. Voor pdf-publicaties van vóór deze datum geldt dat alleen de in papieren vorm uitgegeven bladen formele status hebben; de hier aangeboden elektronische versies daarvan worden bij wijze van service aangeboden.

 

Over deze website
Contact
English
Help
Zoeken

Informatie hergebruiken
Privacy en cookies
Toegankelijkheid
Sitemap
Kwetsbaarheid melden

Open data
Linked Data Overheid
PUC Open Data

MijnOverheid.nl
Rijksoverheid.nl
Ondernemersplein.nl
Werkenbijdeoverheid.nl