Lokaal sociaal beleid; Brief staatssecretaris bij twee onderzoeksrapporten 'Lokaal welzijnsbeleid in vijf steden' en 'Visies op stedelijk welzijn'
Staten-Generaal — Kamerstuk 
Datum: 2014-07-11 00:00:00.000000
Rechtsgebied: Wetgeving


(function (window, document, dataLayerName, id) {
 window[dataLayerName] = window[dataLayerName] || [], window[dataLayerName].push({ start: (new Date).getTime(), event: "stg.start" }); var scripts = document.getElementsByTagName('script')[0], tags = document.createElement('script');
 function stgCreateCookie(a, b, c) { var d = ""; if (c) { var e = new Date; e.setTime(e.getTime() + 24 * c * 60 * 60 * 1e3), d = "; expires=" + e.toUTCString() } document.cookie = a + "=" + b + d + "; path=/; Secure" }
 var isStgDebug = (window.location.href.match("stg_debug") || document.cookie.match("stg_debug")) && !window.location.href.match("stg_disable_debug"); stgCreateCookie("stg_debug", isStgDebug ? 1 : "", isStgDebug ? 14 : -1);
 var qP = []; dataLayerName !== "dataLayer" && qP.push("data_layer_name=" + dataLayerName), qP.push("use_secure_cookies"), isStgDebug && qP.push("stg_debug"); var qPString = qP.length > 0 ? ("?" + qP.join("&")) : "";
 tags.async = !0, tags.src = "https://koop.piwik.pro/containers/" + id + ".js" + qPString, scripts.parentNode.insertBefore(tags, scripts);
 !function (a, n, i) { a[n] = a[n] || {}; for (var c = 0; c < i.length; c++)!function (i) { a[n][i] = a[n][i] || {}, a[n][i].api = a[n][i].api || function () { var a = [].slice.call(arguments, 0); "string" == typeof a[0] && window[dataLayerName].push({ event: n + "." + i + ":" + a[0], parameters: [].slice.call(arguments, 1) }) } }(i[c]) }(window, "ppms", ["tm", "cm"]);
 })(window, document, 'dataLayer', 'f8b9eee5-8d9c-4ea1-abd5-83e174f29813');
 
 
 
Direct naar content
Navigatie
Contextinformatie
Publicatie
Acties
Inhoudsopgave
Gerelateerde informatie

Menu

U bent nu hier: 
Publicaties
Officiële publicaties

Inloggen

Primaire navigatie

Andere sites binnen Overheid.nl
Home
Uitgebreid zoeken
Mijn abonnementen
Help

Andere sites binnen Overheid.nl

Berichten over uw Buurt
Zoals vergunningen, bouwplannen en lokale regelgeving.

Rondom uw woonadres
Rondom een zelfgekozen adres

Dienstverlening
Zoals belastingen, uitkeringen en subsidies.

Naar dienstverlening

Beleid & regelgeving
Officiële publicaties van de overheid.

Naar beleid & regelgeving

Contactgegevens overheden
Adressen en contactpersonen van overheidsorganisaties.

Naar overheidsorganisaties

 
 
 
U bent hier:

Home

Kamerstuk 25164, nr. 1

 
 
 

Kamerstuk

Datum publicatie
Organisatie
Vergaderjaar
Dossier- en ondernummer
Datum brief

16-12-1996

Tweede Kamer der Staten-Generaal

1996-1997

25164 nr. 1

28-11-1996

 

 

 
 
 Toon meer van: Inhoudsopgave
 
 

 
 AanhefLichaam1. Inleiding2. Het SCP-rapport «Welzijn en sociale vernieuwing»3. Het project «Vernieuwing Lokaal Welzijnsbeleid»3.1 Inhoud en aanpak van het welzijnsbeleid3.2 Actoren in het welzijnsbeleid3.3 Vernieuwing van lokaal welzijnsbeleid4. Reactie op de onderzoeksrapporten en op de aanbevelingen
van de begeleidingscommissieVisie en vraagsturingInhoudSturingIntegraal/intersectoraal beleidIntegrale wijkaanpakSlotOndertekening
 

 
 
 Toon meer van: Extra informatie
 
 

 
 

Informatie over publicatie

 

 

 
 Toon meer van: Gerelateerd
 
 

 
 Publicaties in kamerdossier

Kamerdossier 25164Toon alle publicaties in het hoofddossier

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Publicaties referendum

 

 

 

 

 

Authentieke versie (PDF)
bestandsgrootte: 42 Kb

Informatie

Gerelateerd

Printen

Delen

 
 
 
25 164Lokaal sociaal beleidnr. 1BRIEF VAN DE STAATSSECRETARIS VAN VOLKSGEZONDHEID, WELZIJN EN SPORTAan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-GeneraalRijswijk, 28 november 1996 1. InleidingOnlangs zijn twee onderzoeksrapporten, getiteld «Lokaal welzijnsbeleid
in vijf steden» en «Visies op stedelijk welzijn» verschenen
op het gebied van lokaal sociaal beleid die in opdracht van VWS zijn vervaardigd.
In de rapporten worden de ontwikkelingen van het welzijnsbeleid op lokaal
niveau beschreven.Ik heb het genoegen u hierbij deze rapporten aan te bieden.1 Deze zijn inmiddels ruim verspreid richting gemeenten en welzijnsinstellingen.De rapporten sluiten aan bij de in juli 1996 verschenen SCP-studie «Welzijn
en sociale vernieuwing» waar u inmiddels separaat via het SCP een exemplaar
van heeft ontvangen. De SCP-studie biedt door zijn omvattendheid een goed
kader om de ontwikkelingen in het lokale beleid te kunnen plaatsen. De belangrijkste
bevindingen uit deze studie zullen daarom hier (par. 2) worden gepresenteerd.Vervolgens (par. 3) wordt de inhoud van «Lokaal welzijnsbeleid in
vijf steden» en het eindrapport «Visies op stedelijk welzijn»
weergegeven . Deze twee rapporten vormen de afsluiting van het project «Vernieuwing
Lokaal Welzijnsbeleid». Het eindrapport is voorzien van een aantal aanbevelingen
van de door VWS ingestelde begeleidingscommissie, onder voorzitterschap van
mw. Edit Hallensleben. De begeleidingscommissie, waarin personen zitting hadden
afkomstig uit relevante organisaties als VNG, SCP en NIZW naast lokale bestuurders
en wetenschappers, heeft met de aanbevelingen het belang van welzijn in het
lokale beleid onderstreept en een constructieve bijdrage geleverd aan het
versterken van de positie van deze sector in het lokale sociale beleid.In het laatste deel (par. 4) van deze brief treft u mijn reactie aan in
de vorm van beleidsvoornemens. 2. Het SCP-rapport «Welzijn en sociale vernieuwing»De studie laat zien hoe 31 geselecteerde gemeenten, inclusief deelraden,
vanuit welzijn en sociale vernieuwing achterstand bestrijden.Uit het onderzoeksrapport is de algemene conclusie te trekken dat de sociale
vernieuwingsbenadering nog steeds – ondanks de afgenomen aandacht –
een belangrijk middel is om de problemen in de achterstandswijken aan te pakken.
Welzijn en sociale vernieuwing worden als beleidsdoelen steeds nauwer op elkaar
betrokken.De nadruk wordt daarbij gelegd op de toegankelijkheid van voorzieningen,
de relatie allochtonen–autochtonen, de kwaliteit van de woonomgeving
en de maatschappelijke participatie.De belangrijkste succesfactoren voor het slagen van het (achterstands)
beleid blijken te zijn: [1] politieke steun op lokaal niveau, [2] participatie
en betrokkenheid van burgers, [3] effectieve ondersteuning van maatschappelijke
organisaties, en [4] samenhang van het welzijns- en sociale vernieuwingsbeleid
met lokaal/regionaal beleid op andere sectoren.Het rapport constateert evenwel dat lokale overheden er nog niet overal
in dezelfde mate in slagen de hier omschreven succesfactoren te realiseren.
De prioriteiten volgen niet altijd de probleempercepties van de bewoners.Portefeuillehouders zien voor burgers hoofdzakelijk een rol weggelegd
als participant bij de probleemformulering van het beleid.De instellingen hebben voor lokale bestuurders de functie van zelfstandig
medeontwerper en -uitvoerder van het beleid. Hun activiteiten moeten aansluiten
bij de behoeften van de lokale samenleving. Meer dan de helft van de portefeuillehouders
omschrijft de sturing van instellingen als een moeilijke opgave, met name
de portefeuillehouders van de zeer verstedelijkte gemeenten.Gemeenten zien de noodzaak van integraal beleid. Overigens is een groot
deel van de portefeuillehouders van mening dat de noodzakelijk geachte coördinatie
niet zonder problemen verloopt. In gemeenten met een lage stedelijkheidsgraad
is coördinatie het minst problematisch.Naast de formele machtsbronnen als regelgeving en financiën, beschikt
de lokale overheid over een belangrijk instrument om de besluitvorming en
de uitvoeringspraktijk te beïnvloeden: een beleidsvisie. Deze is echter
doorgaans onvoldoende lokaal specifiek uitgewerkt, hoewel diverse gemeenten
pogingen ondernemen om tot een beleidsinformatiesysteem te komen.Voor de inhoud van de sturing is het tevens belangrijk aandacht te hebben
voor de verschillende territoriale niveaus van projectmatig samenwerken die
zijn aangetroffen: centraal, op gemeentelijk niveau of decentraal op het niveau
van een stadsdeel, een wijk, een buurt. Voor traditionele scheidslijnen binnen
het gemeentelijk apparaat of tussen instellingen is in deze visie geen plaats.
Niet de gemeente of de instellingen, maar de lokale problemen en oplossingen
staan centraal. De bewoner kan in de territoriale aanpak rollen toebedeeld
krijgen die variëren van buurtdeskundige tot opdrachtgever voor de uitvoerende
instellingen. In de tweede fase van het onderzoek, dat in het voorjaar van
1997 wordt afgerond, wordt dit nader onderzocht. 3. Het project «Vernieuwing Lokaal Welzijnsbeleid»Doel van het in 1993 gestarte VWS-project «Vernieuwing lokaal welzijnsbeleid»
was: gemeenten en instellingen een handreiking bieden om op vernieuwende wijze
vorm te geven aan het eigen welzijnsbeleid. «Vernieuwing»
werd daarbij vooral in termen gezien van hernieuwde samenwerking tussen gemeente,
burgers en instellingen en een meer probleemgerichte en vraaggestuurde aanpak
vanuit de instellingen. In het project zijn, op basis van een vooronderzoek
onder dertig gemeenten, verschillende perspectiefvolle initiatieven van vijf
gemeenten nader onderzocht. «Lokaal welzijnsbeleid in vijf steden»
biedt vooral feitelijk inzicht in de actuele ontwikkeling van het lokaal welzijnsbeleid
en laat tevens zien dat de onderzochte vernieuwingen niet abrupt komen maar
heel geleidelijk ontstaan vanuit historisch gegroeide verhoudingen.In het eindrapport «Visies op stedelijk welzijn» bouwen de
onderzoekers daarop voort met een nadere analyse van het lokaal welzijnsbeleid
(zie hoofdstuk 2 en 3) om af te sluiten met enkele conclusies (zie hoofdstuk
4) die ingaan op:– inhoud en aanpak van het welzijnsbeleid;– actoren in het welzijnsbeleid;– vernieuwing van welzijnsbeleid.Hieronder volgt op hoofdlijnen de inhoud van hun conclusies. 3.1 Inhoud en aanpak van het welzijnsbeleidHet gezicht van het stedelijk welzijnsbeleid halverwege de jaren negentig
wordt gedomineerd door problemen op terreinen als achterstand, kwetsbaarheid,
zelfredzaamheid en participatie. Welzijnsbeleid is daarmee vaak verknoopt
met andere beleidssectoren die zich in de kern ook met deze thema's bezig
houden: sociale zekerheid, werkgelegenheid, onderwijs, volkshuisvesting, economische
zaken.Daarnaast zijn er aanzienlijke delen van het welzijnswerk die in essentie
geen probleem-georiënteerd maar een algemeen karakter hebben. Grote delen
van het jeugdwerk, het club- en buurthuiswerk, het speeltuinwerk, het bibliotheekwerk,
het peuterspeelzaalwerk kunnen worden getypeerd als basisvoorzieningen waar
burgers, al dan niet op eigen initiatief, elkaar kunnen ontmoeten, ontspannen
en recreëren. De principiële aanvaarding van dit type welzijnswerk
staat nauwelijks ter discussie. Het zou goed zijn, concluderen de onderzoekers,
om de positieve functie van substantiële delen van het welzijnsbeleid
te profileren. Om daarmee het belang van het welzijnswerk voor het functioneren
van de lokale samenleving beter zichtbaar te maken.In het verlengde hiervan pleiten zij voor een onderscheid in [a] algemeen
welzijnsbeleid, [b] specifiek, probleemgericht welzijnsbeleid en [c] ontwikkelingsbeleid,
waar het gaat om het formuleren van visies en mogelijkheden om nieuwe maatschappelijke
vraagstukken tegemoet te treden.Geconcludeerd wordt ook dat, met name onder invloed van de sociale vernieuwing,
de opleving van de samenlevingsopbouw en van brede welzijnsdoelen weer naar
voren komt. De onderzoekers wijzen erop dat dan natuurlijk vooral bedreigend
is de valkuil van de overspannen verwachtingen. Wat dat betreft biedt de wijkaanpak
de mogelijkheid om de stad op een kleiner schaalniveau beter te doorgronden
en op dat niveau gerichte interventies te plegen.Belangrijk is ook dat gemeente en niet-welzijnsinstellingen veel nadrukkelijker
dan tot nu toe gebeurt moeten formuleren wat op dit punt van het welzijnswerk
wordt verwacht.Samenlevingsopbouw gebeurt immers niet vanzelf als een welzijnsinstelling
een aantal primaire taken uitvoert.Dit vraagt op lokaal niveau een goed samenspel tussen gemeente, welzijnswerk
en andere instellingen, waarbij de gemeente vooral de regisseur is op beleidsniveau. Op landelijk niveau vraagt dit het wegnemen van eventuele barrières
tegen coördinatie tussen beleidssectoren en het faciliteren van het integraal
lokaal beleidsproces. 3.2 Actoren in het welzijnsbeleidDe onderzoekers concluderen dat de terugtredende overheid goeddeels een
fictie is. Alle stadsbesturen merken dagelijks, dat de maatschappelijke problematiek
zich opdringt en dat er eerder sprake is van een roep om meer dan om minder
overheidsbemoeienis.Vanuit die druk lukt het gemeentebesturen zelden om zich voor langere
tijd op een beleidsprogramma vast te leggen en de prioriteiten consistent
te handhaven. Voortdurend gaat de maatschappelijke agenda ondersteboven. Voor
uitvoerende instellingen die afspraken of contracten hebben gesloten is dat
frustrerend en moeilijk werkbaar. Er wordt geklaagd dat gemeenten niet duidelijk
genoeg op hoofdlijnen sturing geven en hun eigen beleid te vaak veranderen.Erkenning van de taakverdeling tussen beleid en uitvoering behoeft volgens
de onderzoekers echter helemaal niet te betekenen dat de beleidsmaker zich
niet met incidenten moet bezighouden of geen gedetailleerde verlangens zou
mogen uiten ten aanzien van de te leveren prestaties, of de aan te pakken
problemen. De flexibiliteit die de ontwikkelingen in de samenleving van het
lokaal bestuur vragen kan immers niet worden genegeerd. De gemeente moet echter
wel rolvast blijven en zich niet plotsklaps toch met de bedrijfsvoering gaan
bemoeien. Ook moet het formuleren van beleidsantwoorden op nieuwe ontwikkelingen
niet leiden tot onverhoedse inbraken op reguliere basisfuncties van het welzijnswerk
of op de evenzeer als belangrijk erkende probleemgerichte activiteiten.Het algemene beeld in de steden is een grote en groeiende invloed van
ambtenaren en welzijnsmanagers aan de ene kant en een geringe, verminderde
invloed van politiek gekozen bestuurders en (groepen) burgers aan de andere
kant.De onderzoekers bepleiten daarom dat de lokale politiek haar minimale
zeggenschap nadrukkelijk claimt en goed afbakent om zo daadwerkelijk gebruik
te maken van de ruimte die er is. Verder moeten gemeenten de monopolieposities
van instellingen doorbreken door op onderdelen concurrentie toe te staan.
Dat versterkt de positie van de burger als klant. Om een te sterke afhankelijkheid
bij burgers van probleemgerichte voorzieningen te voorkomen dienen gemeenten
open te staan voor vormen van sociale actie en die te honoreren buiten de
bestaande instellingen om.De relatief marginale positie van het gekozen bestuur is niet beperkt
tot het welzijnsterrein. Op andere beleidsterreinen zien we hetzelfde mechanisme
optreden. Het is een natuurlijke en breed gedragen ontwikkeling die niet zomaar
valt te veranderen. Problematisch wordt de situatie indien de hoofdtaak, het
formuleren van beleid op hoofdlijnen, niet voldoende uit de verf komt.De onderzoekers concluderen dat volgens nogal wat mensen dat op welzijnsterrein
het geval is.Het beste lijkt hen te erkennen dat er verder actief politiek niet zoveel
te sturen valt wanneer eenmaal doelstellingen, hoofdlijnen, budgetten en prioriteiten
zijn vastgesteld. Daarna is het woord aan de uitvoerders.Wèl is er behoefte aan een «marktmeester» die het verkeer
regelt, uitwassen tegengaat en met name zorgt voor de regie van de markt als
geheel. De rol van het lokale bestuur verschuift naar de regiefunctie: streven
naar integraal aanbod, samenwerking van verschillende instellingen met elkaar,
een sluitende aanpak van met elkaar samenhangende problemen. Schaalvergroting van welzijnsinstellingen en professionalisering van beleid
en management enerzijds en afkalving van relaties met een natuurlijke achterban
anderzijds maken dat niet de besturen maar de directies daarin de centrale
spelers zijn geworden. Burgers worden deelnemers, klanten.Eenzelfde ontwikkeling was al te zien in het onderwijs en de gezondheidszorg.
Het particulier initiatief is in de geïnstitutionaliseerde welzijnswereld
definitief geschiedenis geworden.Voor wat betreft de burgers: geconcludeerd wordt dat er een sterke decategoralisering
van het beleid plaatsvindt. Doelgroepen van beleid worden òf veel specifieker
omschreven òf vervangen door probleemgerichte beleidsinterventies of
de eerder genoemde wijkaanpak.In het verlengde hiervan worden burgers in het beleid steeds meer benaderd
als individu, terwijl ook het gezin als niveau van interventie weer sterker
in beeld komt.Alhoewel welzijnsbeleid in hoge mate een deskundigenkwestie is moet de
wijze waarop het tot stand komt niet ontaarden in een een-tweetje van professionals
in het stadhuis en de instellingen. Soms organiseren politici zelf het contact
met burgers via omnibusonderzoeken, buurtschouwen, inspraakavonden. Om dan
vervolgens dwingende opdrachten te formuleren voor de deskundigen.Politici kunnen die rol verder uitbouwen door systematisch onderzoek te
laten doen, tevredenheidsmetingen te verrichten, klachtenprocedures in te
stellen en hun politieke speelruimte daadwerkelijk te benutten.Het nationale niveau kan behulpzaam zijn in de ontwikkeling van methoden
en technieken van vraagsturing en behoeftenonderzoek. Daarnaast is het van
belang dat landelijk inzicht bestaat in opvattingen, wensen en behoeften van
de bevolking en in de waardering van mensen voor allerlei typen voorzieningen. 3.3 Vernieuwing van lokaal welzijnsbeleidVernieuwingsprocessen in het welzijnsbeleid in de jaren negentig kenmerken
zich door geleidelijkheid; van echte trendbreuken is nauwelijks sprake.Voorwaarden voor vernieuwing zijn in voldoende mate voorhanden. De noodzaak
voor vernieuwing wordt alom gevoeld. De maatschappelijke problematiek dringt
zich op (de multi-culturele samenleving, sociale uitsluiting, sociaal isolement,
criminaliteit) en de prestaties van het welzijnswerk en het lokale welzijnsbeleid
zijn voor verbetering vatbaar of op zijn minst moeilijk precies te kwalificeren.
Naar de inhoudelijke vernieuwing die een grotere effectiviteit mogelijk maakt
is men vaak nog zoekende.Als er eenmaal een breed onderkende voedingsbodem aanwezig is komen op
verschillende plaatsen initiatieven tot stand die hun weerklank vinden in
diverse netwerken waarin politici, welzijnswerkers en leidinggevende ambtenaren
meestal een centrale rol spelen.Desalniettemin is het opvallend dat in de jaren negentig de vernieuwing
zo'n weinig lokaal-specifieke invulling kent. Het is daarom cruciaal dat de
centrale actoren in het lokale welzijnsbeleid de lokale netwerken
blijven aanboren en enthousiasmeren, om zo de «kleine» lokale
vragen op de politieke agenda geplaatst te krijgen en te houden en hun beleid
niet zonder meer groeperen onder de landelijke «grote thema's».Vernieuwingsprocessen vergen een investering van genoemde lokale netwerken
om ze in tijd uit te tillen boven de politieke cycli van verkiezingen.Om vernieuwingen kansrijk te maken op lokaal niveau is het noodzakelijk
een gedegen kennis van de lokale samenleving op te bouwen. Alleen
dan kan een relevante invulling worden gegeven van begrippen als participatie,
sociale uitsluiting, de multiculturele samenleving, sociale cohesie. Dat betekent
dat er een grote claim gelegd moet worden op de signaleringsfunctie van het
welzijnswerk. 4. Reactie op de onderzoeksrapporten en op de aanbevelingen
van de begeleidingscommissieDe drie onderzoeksrapporten geven inzage in de positie en ontwikkelingsrichting
van het gemeentelijk welzijnsbeleid.De eerste aanbeveling van de begeleidingscommissie, inzake de kerntaken
van gemeentelijk welzijnsbeleid, benoemt drie naast elkaar te onderscheiden
functies van welzijnsbeleid, elk met hun eigen doelstelling.Het gaat dan, ten eerste, om de faciliterende en meer preventieve «care»-functie
via het algemeen welzijnsbeleid.Ten tweede om de meer probleemgerichte «cure»-functie via
het specifiek welzijnsbeleid.En, ten derde, om een signaleringsfunctie in de vorm van ontwikkelingsbeleid,
om tot een eerste aanpak te komen van acute en/of nieuwe problemen in de sfeer
van achterstand en maatschappelijke uitsluiting.In hun uitwerking van deze driedeling beoogt de begeleidingscommissie
de positie van het welzijnswerk te verhelderen. Dat acht ik een goede zaak.
Het welzijnswerk heeft zich de laatste jaren meer en meer gericht op de kwaliteit
van de dienstverlening, en daarmee haar positie versterkt zowel richting financier
(gemeente) als richting afnemers (burgers). De ambitie om flexibel te reageren
op nieuwe vraagstukken is duidelijk aanwezig. Dit alles heeft bijgedragen
aan de herontdekking van het welzijnswerk, ook binnen andere beleidssectoren.
Discussies over het welzijnswerk bij en tussen politici, overheden en instellingen
worden echter bemoeilijkt doordat er geen gemeenschappelijk beeld is over
de functies die het welzijnswerk in een bepaalde situatie kan worden toebedacht.De begeleidingscommissie geeft in deze eerste aanbeveling een goed kader
om de diverse functies die het welzijnswerk kan vervullen te onderscheiden.
Het biedt naar mijn mening een goed handvat om op gemeentelijk niveau te bezien
of en hoe de functies worden vervuld cq. gelet op de plaatselijke maatschappelijke
omstandigheden en beleidsprioriteiten vervuld zouden moeten worden.Tevens biedt het op lokaal niveau een kader waarbinnen verschillende vormen
van particulier initiatief duidelijk een rol kunnen spelen, waar nodig ondersteund
door het vormingswerk.De overige aanbevelingen hebben betrekking op de ontwikkelingsrichting
van het welzijnswerk alsook over de rol die VWS daarbij kan vervullen.In de Welzijnswet 1994 is voor het welzijnsbeleid een verantwoordelijkheidstoedeling
voor de verschillende overheidslagen opgenomen. De gemeenten zijn verantwoordelijk
voor het beleid inzake het uitvoerend werk; de provincies voor het beleid
inzake het steunfunctiewerk en het Rijk voor het beleid inzake de landelijke
functie.1 Deze wet gaat uit van een
gezamenlijke inspanning van de overheden op het maatschappelijk en sociaal-cultureel
terrein in samenwerking met het particulier initiatief en andere betrokkenen.
Het bevorderen van de samenwerking tussen alle betrokken partijen is van belang
bij het realiseren van de doelstellingen van het welzijnsbeleid. De aanbevelingen van de begeleidingscommissie richting VWS zie ik in dit
licht.Deze gezamenlijke verantwoordelijkheid voor het systeem impliceert dat
steeds de vraag beantwoord moet kunnen worden of het als geheel goed functioneert.
Weet het welzijnssysteem als geheel steeds flexibel en adekwaat vernieuwend
te reageren op de veranderende maatschappelijke vragen en beleidsprioriteiten?Deze verantwoordelijkheid kan alleen tot uitdrukking worden gebracht als
er tussen de actoren voldoende wordt gecommuniceerd. De aanbevelingen van
de begeleidingscommissie neem ik daarom gaarne over. Hieronder geef ik een
overzicht van de activiteiten die ik voornemens ben daartoe te laten plaatsvinden.De drie hier gepresenteerde onderzoeken passen in een reeks. Door middel
van opdrachten aan het SCP en zonodig andere onderzoeksinstituten zal ik er
voor zorgdragen dat periodiek de ontwikkelingen in het lokale beleid worden
beschreven en geanalyseerd.Zo zal in het voorjaar van 1997 wederom een SCP-studie verschijnen. Dit
bevat de definitieve onderzoeksresultaten, nadat de tweede onderzoeksfase
is afgerond. Deze resultaten zullen een antwoord geven op de vraag wat gemeenten
aan achterstandsbestrijding doen, en vooral: hoe zij dit doen. De aandacht
gaat dan in het bijzonder uit naar bijdragen die vanuit welzijn en sociale
vernieuwing worden geleverd. Een en ander is ingebed in een breder opgezet
onderzoeksprogramma naar het welzijnsbeleid in de lokale samenleving dat het
SCP verricht.De functies van het welzijnswerk zijn voor alle gemeenten relevant. De
invulling daarvan kan plaatselijk zeer verschillen. Die verschillen zijn veelal
ingegeven door schaalgrootte en plaatselijke problematiek. Ik acht het om
die reden relevant dat in het vervolg bij de periodieke beschrijvingen van
de lokale situatie er onderscheid wordt gemaakt naar grote-, middelgrote-,
kleine/plattelandsgemeenten.Het platteland is, mede door voortgaande schaalvergroting en ontwikkelingen
in de agrarische sector, snel aan het veranderen. Het kabinetsstandpunt op
het eindadvies van de Werkgroep Leefbaarheid platteland van november 1995
bepleit dat instellingen op het terrein van zorg en welzijn worden gestimuleerd
na te gaan of zij, gegeven hun organisatie en werkinhoud, nog wel een gepast
antwoord geven op problemen van plattelandsbewoners in die snel veranderende
plattelandssamenleving. Genoemde onderzoekingen moeten e.e.a. ondersteunen.Overigens geldt het gebrek aan overall kennis over ontwikkelingen ook
het provinciale niveau. Ook dat wil ik in 1997 in kaart brengen.Conform de Welzijnswet zie ik het als taak van VWS om noodzakelijke vernieuwingen
in het welzijnswerk te bevorderen. De prioriteit zal daarbij uiteraard worden
gelegd bij het vinden van een antwoord op actuele maatschappelijke vraagstukken
en beleidsprioriteiten van het kabinet. Voor de komende periode zijn dat:
adekwate ondersteuning van gezinnen in achterstandssituaties, het bestrijden
van sociaal-economische gezondheidsverschillen, het zolang mogelijk zelfstandig
blijven wonen, het tegengaan van armoede en sociaal isolement, discriminatie
en sociale uitsluiting en het bevorderen van sociale cohesie.Ik wil vernieuwingsprocessen op deze terreinen ondersteunen door het bevorderen
van uitwisseling tussen gemeenten, provincies en rijk, waar het gaat om denkbeelden,
visies en ervaringen over deze aangelegenheden in het lokale en provinciale
welzijnsbeleid. Ook internationale uitwisseling op deze themas acht ik zeer
relevant. Het gaat hier immers om zeer complexe problemen waarbij lering getrokken
kan worden uit de inzichten en ervaringen op dit punt in andere landen. Bij elk van deze thema's gaat het zowel om de vraagsturing, de visie,
de sturing en de inhoud. Visie en vraagsturingUit de onderzoeken en de aanbevelingen blijkt dat beleidsvorming allereerst
kennis impliceert over de behoeften en wensen van de doelgroep van beleid.
Daartoe heeft VWS bij het Verwey-Jonker Instituut het project «Consumentenbeleid
voor de welzijnssector» mogelijk gemaakt. Het project beoogt op basis
van huidige ervaringen in het land met betrekking tot de vraagsturing van
cliënten bij de beleidsvorming van instellingen en de participatie van
burgers bij de beleidsvoorbereiding van gemeentelijk beleid geschikte instrumenten
aan te bieden die kunnen worden ingezet voor de betere afstemming van het
welzijnsaanbod op de behoefte van de burger.Het zo vroeg mogelijk signaleren van veranderingen/trends welke van invloed
zijn op de sociale en culturele positie van burgers is van evident belang
om aan te kunnen geven welke richting het sociale beleid op moet. Steeds meer
gemeenten proberen dan ook op systematische wijze gegevens over burgers en
hun maatschappelijke positie te verzamelen en worden op tal van beleidsterreinen
lokale monitors ontwikkeld.Op rijksniveau spelen het CBS en het SCP in dit proces van signalering
een belangrijke rol. Ook andere departementen zijn op dit terrein actief.
Ik noem de «veiligheidsmonitor» van het Ministerie van Justitie
en de «armoedemonitor» van het Ministerie van Sociale Zaken en
Werkgelegenheid. Deze monitors bevatten veel bruikbaar materiaal voor het
signaleren van achterstand en uitsluiting.Ik zal bevorderen dat er tussen gemeenten uitwisseling plaatsvindt over
de wijze waarop instrumenten worden toegepast. In een project met een aantal
gemeenten, VNG, SCP en mogelijk het CBS zal ik laten nagaan of het mogelijk
is een monitor te ontwikkelen die relevante gegevens levert voor het lokale
sociale beleid. Het gaat om gegevens over woonomgeving, veiligheid, opleiding,
inkomen, sociale netwerken, gezondheid en vrijetijdsbesteding. Vervolgens
zal worden bezien of het mogelijk is op landelijk niveau gebruik te maken
van lokale monitors ten behoeve van de richtingbepaling van het landelijk
beleid. InhoudVoor de realisering van de inhoudelijke vernieuwing subsidieert VWS een
aantal landelijke werkontwikkelingsinstellingen. Ik zal de landelijke infrastructuur
op het gebied van welzijn meedelen dat in hun werkplannen in de komende periode
prioriteit aan de gekozen beleidsthema's moet worden gegeven met name waar
het gaat om de concretisering op instellingsniveau.Overigens is het goed hierbij te benadrukken dat het werk van de landelijke
ontwikkelingsinstituten over het algemeen gebeurt in samenwerking met lokale/provinciale
overheden en instellingen. Vernieuwing, zo bleek ook uit het project «Vernieuwing
Lokaal Welzijnsbeleid» is de resultante van een interactief proces tussen
beleidmakers en uitvoerders op de verschillende niveaus. VWS heeft het NIZW
opdracht gegeven in 1997 een conferentie te organiseren die tot doel heeft
belangrijke vernieuwingen in het welzijnswerk, met name in de grote en middelgrote
steden, te presenteren.In het kader van het Nederlands voorzitterschap van de Europese Unie en
het jaar tegen racisme zal VWS in het voorjaar een internationaal congres
over Sociale Integratie organiseren. SturingWaar het gaat om de sturing door gemeenten kan worden geconstateerd dat
dit thema meer aandacht behoeft, met name waar het gaat om intersectorale
aansturing. Het Verwey-Jonker Instituut heeft van VWS opdracht gekregen een
onderzoek te doen naar de gehanteerde sturing door de overheden bij het tot
stand brengen van vernieuwing in de vier grote steden op grond van de afgesloten
convenanten met VWS.Dit onderwerp krijgt thans ook aandacht in het inburgeringsbeleid. Aan
de Piers Groep is gevraagd OC&W en VWS op grond van gesprekken met gemeenten
te adviseren over de wijze waarop de departementen de gemeenten bij hun regiefunctie
kunnen faciliteren. Hierbij is de VNG betrokken.Ingeval deze werkwijze positieve resultaten geeft kan deze aanpak ook
op andere terreinen worden toegepast. Integraal/intersectoraal beleidPersonen/groepen die in achterstandssituaties verkeren ondervinden veelal
problemen op meerdere terreinen tegelijk. Zij kunnen alleen dan succesvol
worden ondersteund als de beleidsterreinen waarop zij die problemen ondervinden
op een goede wijze samenwerken.Cumulatieve probleemoplossing vergt steeds meer maatwerk, dat alleen op
decentraal niveau vorm en inhoud kan worden gegeven. Het gemeentelijk niveau
wordt meer en meer gezien als het niveau waarop een samenhangend (integraal)
beleid afgestemd op specifieke lokale omstandigheden en op individuele mogelijkheden/beperkingen
van kwetsbare groepen burgers vorm kan worden gegeven. Door de decentralisatie
van een aantal aan welzijn aanpalende voorzieningen komt de gemeente meer
en meer in de positie van de partij die de regisseursrol kan vervullen, die
voor een integrale benadering, waarbij ook andere sectoren betrokken zijn,
nodig is. Vanuit de gedecentraliseerde terreinen kan een samenhangend beleid
worden ontwikkeld dat een integrale benadering «op maat» voor
de diverse doelgroepen en individuen daarbinnen, mogelijk maakt.Om deze reden is het wenselijk dat er wordt geïnvesteerd in decentraal
denken op rijksniveau: met een decentrale bril kijken naar de effecten die
verschillende rijksmaatregelen hebben op de mogelijkheden van gemeenten om
tot het gewenste (vraag cliënt centraal) en noodzakelijke (substituties
en kostenbeheersing) maatwerk te komen. Zo lijkt het mij bevorderlijk als
bij decentralisatie of bij (wijziging van) rijksmaatregelen waarbij gemeenten
een rol op titel van lokaal sociaal beleid wordt toebedacht tegelijkertijd
de condities worden geformuleerd waaronder zulks tot een succes kan worden
gebracht. Ik denk dan bijvoorbeeld aan extramuralisering, samenhangend jeugdbeleid,
sociale activering, armoedebestrijding, etc.Ik zal in overleg met de VNG nagaan aan welke condities rijksmaatregelen
op het terrein van sociaal en cultureel beleid moeten voldoen willen gemeenten
de taak die hen daarbij wordt toebedacht waar kunnen maken.De begeleidingscommissie vindt het belangrijk dat op alle overheidsniveaus
intersectoraal beleid wordt gevoerd en dat er binnen en tussen overheidsdiensten
en instellingen samenwerkingsrelaties ontstaan cq. zonodig worden geoptimaliseerd.
Ik onderschrijf deze visie. Op de beleidsterreinen die naar gemeenten zijn cq. worden gedecentraliseerd
en die raakvlakken hebben met welzijn vindt reeds intersectorale samenwerking
op rijksniveau plaats.Op de eerste plaats noem ik hier de samenwerking tussen gezondheidszorg
en welzijn.In 1989 is het Gezonde-Stedenbeleid van start gegaan. Daarbij staat de
bestrijding van sociaal-economische gezondheidsverschillen voorop. Binnen
de grote steden is sprake van aanzienlijke gezondheidsverschillen tussen de
verschillende wijken. Er bestaat verband tussen een slechte gezondheid en
achterstand op andere terreinen. Hierbij is ook vanuit het oogpunt van preventie
de vraag aan de orde op welke manier bewoners in deze gebieden beter kunnen
worden toegerust hun eigen gezondheidssituatie te verbeteren en actiever greep
te krijgen op hun eigen sociale omgeving. Door meer aandacht te geven aan
de raakvlakken tussen gezondheidszorg, welzijn, leefbaarheid, veiligheid en
wonen, dus vanuit een meer integrale visie van de betrokken werkvelden, kan
gezondheidswinst worden geboekt. Een hechtere samenwerking tussen gemeente,
GG&GD, ziektekostenverzekeraars, huisartsen en andere hulpverleners kan
daarbij een belangrijke stimulans zijn. Om deze verandering te stimuleren
heb ik aan de vier grote steden een bedrag van f 2 mln. beschikbaar gesteld.Ook in het advies van de Commissie «Versterking collectieve preventie
volksgezondheid» (de Commissie Lemstra), dat onlangs is uitgebracht
en waarop nog apart zal worden gereageerd, wordt gewezen op de noodzaak dat
gemeenten verantwoordelijk blijven voor gezondheidsbeleid en dat integraal
vormgeven.Ouderen die zelfstandig wonen maken gebruik van diverse vormen van ondersteuning,
geboden door diverse organisaties en gefinancierd op basis van verschillende
wettelijke regelingen, om die zelfstandigheid zo lang mogelijk te bewaren.
De overstap naar intramurale opneming (verzorgingshuis of verpleeghuis) wordt
zo lang mogelijk uitgesteld. Datzelfde geldt voor verstandelijk gehandicapten
en mensen met psychische problemen. Ook jongeren die in ernstige problemen
zijn geraakt, worden steeds vaker opgevangen, begeleid en ondersteund in de
eigen omgeving.En ook dan geldt dat getracht wordt daarbij zo goed mogelijk gebruik te
maken van alle mogelijkheden die het lokale of regionale aanbod te bieden
heeft. Bij het organiseren en verlenen van zorg-, hulp- en dienstverlening
aan specifieke groepen mensen die daar om verschillende redenen (medisch,
psychisch, sociaal-maatschappelijk) op zijn aangewezen, is dus een groeiend
aantal partijen betrokken en wordt in toenemende mate een beroep gedaan op
het brede gemeentelijk «welzijnsbeleid».Voor zowel ouderen als gehandicapten streef ik ernaar hun zelfstandigheid
en zelfredzaamheid zo lang mogelijk te behouden en te voorkomen dat ze in
een geïsoleerde maatschappelijke positie terecht komen. Ook op dat punt
is een positieve rol van het gemeentelijk welzijnsbeleid mogelijk, als het
gaat om het bieden van op deze groep toegesneden mogelijkheden voor ontmoeting,
ontspanning en recreatie in de buurt via het sociaal cultureel werk, bibliotheken
e.d. Ik wil deze ontwikkeling stimuleren door het voor het voetlicht brengen
van goede gemeentelijke voorbeelden. Ook sport en bewegen is in dit verband
van belang. Door middel van goede voorlichting onder meer via de campagne
«Nederland in Beweging» wordt de deelneming aan sport- en bewegingsactiviteiten
gestimuleerd. Het is evenzeer van belang het aanbod van sportieve activiteiten
voor ouderen en gehandicapten te verbreden en zo aantrekkelijk mogelijk te
maken. Dat gebeurt in nauwe samenwerking met organisaties van particulier
initiatief en gemeenten. Met het Ministerie van Onderwijs, Cultuur en Wetenschappen wordt al jaren
samengewerkt op het terrein van het onderwijsachterstandenbeleid, preventief
jeugdbeleid en inburgering.Met de aanstaande decentralisatie van onderwijsdeel van het onderwijsachterstandenbeleid
(augustus 1997) komen gemeenten in de mogelijkheid meer dan voorheen onderwijs
en welzijn (preventief jeugdbeleid, het voor- en buitenschoolse beleid op
0–18 jarige allochtonen) op elkaar afgestemd in te zetten. In de voorziene
Wet op het Gemeentelijk Onderwijsachterstandenbeleid en het door OC&W
en VWS uitgebrachte Beleidskader Onderwijsachterstandsbeleid is de samenhang
op deze terreinen aangegeven. In de uitwerking van het Beleidskader Jeugdbeleid
zal de samenwerking tussen gemeenten en provincies extra aandacht behoeven.Decentralisaties op het terrein van de bijzondere bijstand (1 januari
1994), de nieuwe Algemene Bijstandswet en de rol die gemeenten is toebedacht
op het terrein van gesubsidieerde werkgelegenheid en het armoedebeleid hebben
de mogelijkheden van het voeren van een integraal lokaal/regionaal beleid
verder doen toenemen. Het gaat hierbij om beleidsterreinen die voor een deel
direct raken aan het gemeentelijk welzijnsbeleid (sociale activering van personen
in achterstandssituaties) en waarbij beleid deels in nauwe samenhang met het
welzijnsbeleid vorm zal moeten worden gegeven.Met het Ministerie van Sociale Zaken en Werkgelegenheid wordt op dit terrein
thans nauw samengewerkt. Door de ministeries van SoZaWe en VWS zullen gezamenlijk
een serie jaarlijkse conferenties worden georganiseerd met als doel tot een
publieke gedachtenwisseling over nieuwe vormen van armoedebestrijding te komen.
Op de eerste sociale conferentie op 31 oktober 1996 waren oorzaken, definities
en beleving van armoede onderwerp van discussie en werden op thematische wijze
vraagstukken rond inkomen, onderwijs, werk, gezondheid, wonen en geïntegreerd
lokaal beleid uitgewerkt. De resultaten van deze conferentie worden in een
plan van aanpak vertaald.De sociale vernieuwing heeft in veel gemeenten geleid tot de opkomst van
buurtbeheer. De woningbouwcorporaties hebben op dit terrein expliciet een
taak gekregen welke zij veelal in samenwerking met welzijn vormgeven. Deze
ontwikkeling geeft positieve resultaten en verdient het te worden ondersteund
en verder uitgebouwd. Naast de aandacht voor de fysieke omgeving is er ook
behoefte aan een vorm van sociale activering, van community development. Het
gaat om het vergroten van de maatschappelijke participatie, o.a. in verenigingsleven,
juist in en voor de eigen wijk. Ik ben voornemens met mijn collega van VROM
te bezien op welke wijze er ook op rijksniveau samen kan worden gewerkt.Uit de ervaringen, opgedaan in voorbeeldprojecten «Sport en Sociale
Vernieuwing» in grote steden, is een modelaanpak naar voren gekomen
die wordt aangeduid met de term «multi-projecten». Het gaat hier
om wijkprojecten, waarbij in samenwerking met wijkbewoners, instanties en
organisaties in een buurt met behulp van sport gewerkt wordt aan de verbetering
van het leefklimaat in de wijk.Sport blijkt een zeer geschikt middel om in een wijk opnieuw sociale cohesie
tot stand te brengen, jeugd weer een zinvolle vrijetijdsbesteding te verschaffen,
en bijvoorbeeld sociale onveiligheid en vandalisme terug te dringen. In het
kader van het Grote Steden Beleid streef ik ernaar de toepassing van deze
aanpak te bevorderen.De komende periode zal ik de samenwerking op bovengenoemde vier assen
(zorg, onderwijs, sociale zaken en volkshuisvesting) voortzetten en waar mogelijk
intensiveren. De betrokken bewindspersonen zal ik voorstellen
tot afspraken te komen om de communicatie van rijkszijde richting gemeenten,
provincies en uitvoerende instellingen zo goed mogelijk op elkaar af te stemmen. Integrale wijkaanpakDe begeleidingscommissie stelt dat de wijk bruikbaar is als ruimtelijke
bundeling van activiteiten, als organisatorische eenheid waarop voor verschillende
consumenten functies worden georganiseerd en aangeboden. Thans wordt in veel
gemeenten dit concept in werkelijkheid gebracht. Opdat over de integrale wijkaanpak
met elkaar kan worden gecommuniceerd heb ik het Verwey-Jonker Instituut opdracht
gegeven een conceptueel kader en analyseschema te vervaardigen op basis waarvan
de ontwikkelingen kunnen worden beschreven.Hoe integraal is integraal. Hierboven staan een viertal assen genoemd.
Het is duidelijk dat ook die assen elkaar raken. In tal van Nederlandse stadswijken
en -buurten zijn er initiatieven om leefbaarheid, onderwijs- en arbeidsparticipatie
en economische revitalisering te ontwikkelen. De sociale component hierbij
heeft versterking nodig. Het NIZW heeft mij onlangs een concept-plan «Heel
de Buurt» aangeboden. Het plan beoogt door middel van een aantal experimenten
op lokaal niveau een aanpak te ontwikkelen waarbij binnen de buurt op alle
fronten tegelijk beleid gevoerd wordt en waar de burgers zeer nauw bij de
beleidsvorming en -uitvoering worden betrokken. Actieve betrokkenheid van
de burgers zal in dit experiment centraal staan. Ik wil in overleg met de
VNG en een aantal gemeenten maar ook met andere op dit terrein werkzame VWS-instellingen
bezien hoe dit plan te realiseren. SlotIn de Beleidsbrief heb ik aangegeven op welke wijze het Ministerie van
VWS lokale en regionale initiatieven wil ondersteunen gericht op het ontwikkelen
van een integrale, vraaggestuurde aanpak van achterstand en maatschappelijke
uitsluiting. De Staatssecretaris van Volksgezondheid, Welzijn en Sport,E. G. Terpstra XNoot1Ter inzage gelegd bij de afdeling Parlementaire Documentatie.XNoot1In de Welzijnswet zijn de verantwoordelijkheden als volgt benoemd: – uitvoerend werk: het geheel van maatschappelijke en sociaal-culturele
activiteiten, rechtstreeks gericht op personen of groepen van personen in
de samenleving. – steunfunctiewerk: het geheel van de activiteiten die het uitvoerend
werk ondersteunen. – landelijke functie: 1. het volgen, signaleren en analyseren van ontwikkelingen in de samenleving;
 2. het stimuleren van nieuw beleid, nieuwe voorzieningen en activiteiten;
 3. het zorgdragen voor innovatieve projecten met een landelijke betekenis;
 4. het zorgdragen voor internationale uitwisseling van informatie; 5. het zorgdragen voor een landelijke infrastructuur waaronder landelijke
organisaties. 
 
 Naar boven

 

Directe linkKopieer de link naar uw clipboard 

https://zoek.officielebekendmakingen.nl/kst-25164-1.html

Sluit modaal

 

Disclaimer
De hier aangeboden pdf-bestanden van het Staatsblad, Staatscourant, Tractatenblad, provinciaal blad, gemeenteblad, waterschapsblad en blad gemeenschappelijke regeling vormen de formele bekendmakingen in de zin van de Bekendmakingswet en de Rijkswet goedkeuring en bekendmaking verdragen voor zover ze na 1 juli 2009 zijn uitgegeven. Voor pdf-publicaties van vóór deze datum geldt dat alleen de in papieren vorm uitgegeven bladen formele status hebben; de hier aangeboden elektronische versies daarvan worden bij wijze van service aangeboden.

 

Over deze website
Contact
English
Help
Zoeken

Informatie hergebruiken
Privacy en cookies
Toegankelijkheid
Sitemap
Kwetsbaarheid melden

Open data
Linked Data Overheid
PUC Open Data

MijnOverheid.nl
Rijksoverheid.nl
Ondernemersplein.nl
Werkenbijdeoverheid.nl