Milieuraad; Verslag van een algemeen overleg; Verslag van een algemeen overleg, gehouden op 11 maart 2010, inzake de Milieuraad
Staten-Generaal — Kamerstuk 
Datum: 2014-06-30 00:00:00.000000
Rechtsgebied: Wetgeving


Tweede Kamer der Staten-Generaal
 2
 Vergaderjaar 2009-2010
 
 
 
 KST142032
 2009-2010
 
 21 501-08
 Milieuraad
 
 
 
 
 Nr. 
 328
 VERSLAG VAN EEN ALGEMEEN OVERLEG
 Vastgesteld 25 maart 2010
 De vaste commissie voor Volkshuisvesting, Ruimtelijke Ordening en Milieubeheer en de vaste commissie voor Europese Zaken hebben op 11 maart 2010 overleg gevoerd met minister Huizinga-Heringa
van Volkshuisvesting, Ruimtelijke Ordening en Milieubeheer over:
 
 – de brief van de president van de Algemene Rekenkamer
d.d. 28 september 2009 ter aanbieding van het rapport van de Algemene
Rekenkamer Europees handelssysteem voor CO2-emissierechten Implementatie
in Nederland; Terugblik 2009 (31 252, nr. 7);
 
 
 – de brief van de president van de Algemene Rekenkamer
d.d. 15 december 2009 ter beantwoording van vragen van de Tweede Kamer
aan de Algemene Rekenkamer bij Terugblik Europees handelssysteem voor CO2-emissierechten (31 252, nr. 9);
 
 
 – de brief van de staatssecretaris van Buitenlandse
Zaken d.d. 19 februari 2010 over het fiche: Mededeling biodiversiteit
(22 112, nr. 997);
 
 
 – de brief van de minister van Volkshuisvesting,
Ruimtelijke Ordening en Milieubeheer d.d. 4 maart 2010 ter aanbieding
van de geannoteerde agenda van de Milieuraad van 15 maart 2010 en het
overzicht van Europese wetgevingsinitiatieven (21 501-08, nr. 326);
 
 
 – de brief van de minister van Volkshuisvesting,
Ruimtelijke Ordening en Milieubeheer d.d. 9 februari 2010 met een uitgebreid
verslag van de klimaatconferentie in Kopenhagen, 7–19 december
2009 (31 793, nr. 33).
 
 Van dit overleg brengen de commissies bijgaand stenografisch verslag uit.
 
 De voorzitter van de commissie voor Volkshuisvesting, Ruimtelijke
Ordening en Milieubeheer,
 Koopmans
 De voorzitter van de vaste commissie voor Europese Zaken,
 Waalkens
 De griffier van de commissie voor Volkshuisvesting, Ruimtelijke Ordening
en Milieubeheer,
 Van der Leeden
 
 
 
 Voorzitter: Koopmans
 
 
 Griffier: Lemaier
 
 
 Aanwezig zijn zeven leden der Kamer, te weten: Samsom, Spies, Neppérus,
Ouwehand, Vendrik, Wiegman-van Meppelen Scheppink en Koopmans,
 
 en minister Huizinga-Heringa, minister van Volkshuisvesting, Ruimtelijke
Ordening en Milieubeheer, die vergezeld is van enkele ambtenaren van haar
ministerie.
 
 De voorzitter: Ik open deze vergadering van
de vaste commissie voor VROM en de vaste commissie voor Europese Zaken. Ik
heet van harte welkom de minister van VROM, die vandaag voor het eerst als
minister in deze commissie is. Daarom een extra hartelijk welkom, mevrouw
de minister, en veel succes voor de dagen die u resten binnen het ambt. Welkom
ook aan de medewerkers. Dit algemeen overleg ter voorbereiding op de Milieuraad
staat tot 14.00 uur gepland, maar het hoeft niet zo lang te duren. De fracties
krijgen elk vijf minuten spreektijd. De heer Jansen van de SP-fractie heeft
zich afgemeld vanwege andere verplichtingen.
 
 De heer Samsom (PvdA): Voorzitter. Zonder
iets af te doen aan alle andere onderwerpen die op de agenda staan, is klimaatverandering
toch weer het bepalende thema op de aankomende Milieuraad, en dan vooral de
route naar Mexico. Wij zijn op de valreep verblijd met de strategie van de
Europese Commissie waarin de route naar Mexico min of meer wordt uitgezet.
Ik moet eerlijk zeggen dat ik niet heb kunnen controleren of daarover al veel
staat in de geannoteerde agenda. Ik kan het me nauwelijks voorstellen gezien
de volgorde van binnenkomst van de stukken. Toch wil ik mij baseren op de
strategie en de minister daarover een aantal dingen meegeven, aangezien zij
daarover tijdens de Milieuraad gaat spreken.
 Het belangrijkst is de vraag wat de ambitie is voor Cancún. Daarvan
laat de Europese Commissie eigenlijk nu al weten dat we weer een hink-stap-sprong
gaan maken, zoals we dat ook bij Kopenhagen op het laatst hadden bedacht.
Daar is het uiteindelijk niet gelukt. Ik bedoel hiermee dat in Cancún
ook weer niet een juridisch bindende overeenkomst wordt afgesloten, maar weer
een akkoord, waaruit dan later in bijvoorbeeld Kaapstad – we kennen
de stad nog niet eens – een bindend akkoord moet komen. Wij denken dat
het zo ver nog niet hoeft te komen. Met andere woorden: wij denken dat wij
in Cancún nog steeds kunnen inzetten op een juridisch bindend akkoord.
Veel is afhankelijk van wat de senaat in de VS doet, maar daar zijn de signalen
wisselend en niet alleen negatief. Het zou slecht zijn als de Europese Commissie
nu al haar ambities op dat punt laat zakken. Wat ons betreft komt er in elk
geval op dit punt een interventie van de minister in de Milieuraad, om de
ambitie hoog te houden.
 Dan kom ik natuurlijk bij de optelsom van alle ambities van de diverse
landen. Die tellen simpelweg niet op tot 2°C. Daar kunnen we ons niet
bij neerleggen. Pro forma al niet, maar ook inhoudelijk niet. Ik vind dat
hierop van de minister een interventie nodig is, om erop te blijven wijzen
dat de getallen die nu in de bijlagen van het Kopenhagen-akkoord staan, niet
optellen tot wat nodig is voor 2°C. De Europese doelstelling van 30°C
hoort wel in het rijtje thuis. Pardon, ik bedoel 30%! Het gaat opeens
wel heel hard met de klimaatverandering! De heer De Mos is er niet, dus we
kunnen even lekker overdrijven. De 30%-ambitie zou wel in het rijtje
passen, als andere landen zich daarbij aansluiten.
 Mijn laatste punt wat betreft Cancún is de snelstartfinanciering.
Het zal duidelijk zijn dat we in Mexico tegen een ongelooflijk blok van weerstand
van ontwikkelingslanden aanwandelen als we niet voor die tijd stappen zetten
in de snelstartfinanciering. Ik heb eerlijk gezegd nog geen enkel idee wie
daar op welk moment met welke girorekening aan gaat trekken. Ik
hoop dus van de minister te kunnen horen wat daarover de ideeën zijn.
Het Kopenhagen-akkoord heeft een wat merkwaardige juridische status. Het zou
zomaar kunnen dat iedereen op de ander gaat wachten en er dus niets gebeurt.
Dat zou het ergst van alles zijn, want nogmaals, dan krijgen wij in Cancún
te maken met een ongelooflijk chagrijnig blok ontwikkelingslanden. En zonder
chagrijn is het al een lastig gezelschap. Dan bereiken we dus niets.
 Ik kom bij het andere onderwerp op de agenda, namelijk biodiversiteit.
Dat onderwerp valt in twee onderdelen uiteen. Er is de officiële ambitie
op het gebied van biodiversiteit. Het zal duidelijk zijn dat de PvdA zoals
altijd inzet op de hogere ambities. Ik hoop dat de minister dat met ons eens
is en dat zal volhouden. Het zinnetje in de geannoteerde agenda waarin stond
dat het allemaal natuurlijk wel een beetje realistisch moet blijven –
het is de slotzin van de paragraaf over biodiversiteit – deed ons een
beetje betwijfelen of de minister hard wil inzetten op een hoge ambitie. Als
zij dat hier echter kan bevestigen, zijn we daar weer snel uit.
 Ook de duurzaamheidscriteria voor biobrandstof hebben met biodiversiteit
te maken. Dat is een belangrijk onderwerp en een belangrijk zorgpunt. Het
blijft een probleem dat de criteria die in Europa worden vastgesteld voor
biobrandstoffen, niet goed genoeg zijn vastgelegd, vooral als het gaat om
indirecte effecten. We hebben altijd aan koppelverkoop gedaan: hoge ambities
op het gebied van bijmenging biobrandstof zijn prima, maar dan ook strenge
criteria om ervoor te zorgen dat de grote hoeveelheden biobrandstof niet ten
koste gaan van oerwouden elders. Als die koppelverkoop niet kan worden vastgehouden,
gaan we samen een trapje af. Dat zou zorgelijk zijn – minder bijmenging
betekent minder duurzame energie – maar het is wel nodig, omdat je anders
de oerwouden aan het opblazen bent. Wij horen graag van de minister dat zij
zich ervoor inzet om de criteria in Europa te versterken. Mocht dat niet lukken,
dan vragen wij haar om de bijmengverplichting helaas anders vorm te geven
dan nu. Ik bedoel dus een procentje of wat lager. Dan moeten we de rest maar
weer bijplussen op een andere manier. Nogmaals, dan is ons probleem niet opgelost,
maar dan hebben we er in ieder geval wel voor gezorgd dat de biodiversiteit
wereldwijd overeind kan blijven.
 
 Mevrouw Ouwehand (PvdD): Ik heb een vraag
aan de heer Samsom over biodiversiteit. We hebben inderdaad een geannoteerde
agenda van de minister, maar we hebben ook de fiche die nog geschreven is
door de toenmalige staatssecretaris van PvdA-huize, Timmermans. Mij viel op
aan die fiche, zeker als je de aankondiging van de Europese Commissie ernaast
legt voor de Nederlandse uitleg, dat het een beetje leek alsof de staatssecretaris
in de touwen zat van de CDA-fractie waarmee destijds nog moest worden samengewerkt.
Wat de heer Samsom benoemde, stoorde ook mij: het moet vooral haalbaar en
realistisch zijn en het moet allemaal wel kunnen. Dat voerde de boventoon.
Mag ik de PvdA-fractie vragen om steun voor een duidelijke uitspraak voor
het hoogste ambitieniveau? We kunnen het ons namelijk niet veroorloven om
anders te beslissen.
 
 De heer Samsom (PvdA): Mevrouw Ouwehand haalt
nu twee dingen door elkaar. Ik had het namelijk juist over de geannoteerde
agenda, waarin een zinnetje stond waarmee je overigens alle kanten op kon;
ik hoop de goede. Het zinnetje ging over haalbaar, betaalbaar, praktisch,
realistisch, flexibel en dat soort woorden. In de fiche staat echter gewoon
dat wij inzetten op nummertje 4. Voor het publiek is dit wat lastig, maar
er zijn 4 ambities geformuleerd van 1 tot en met 4, waarbij 4 de hoogste is,
en wij gaan voor 4. Daar zijn wij het mee eens. Dat lijkt mij een heldere
uitspraak. De disclaimer die in de geannoteerde agenda staat, mag er pro forma
altijd bij, als we maar vasthouden aan optie 4. Dat is dus onze inzet voor
de aanstaande Milieuraad.
 
 Mevrouw Ouwehand (PvdD): Ik heb een laatste
vraag daarover. Ik krijg graag duidelijkheid van de minister. Ik heb gelezen
dat Nederland nog geen definitieve keuze maakt. Ik kan het zo voorlezen, maar
ik zal er in mijn termijn ook op terugkomen. Laten we het antwoord van de
minister afwachten. Ik begrijp dat de PvdA-fractie optie 4 wil.
 
 De heer Samsom (PvdA): Dat hebt u goed begrepen.
 
 Mevrouw Spies (CDA): Voorzitter. Het Spaanse
voorzitterschap lijkt er zin in te hebben, gezien het grote aantal onderwerpen
dat voor de Milieuraad is geagendeerd. Misschien moet ik maar meteen inhaken
op de discussie van zojuist tussen de collega’s Samsom en Ouwehand over
het thema biodiversiteit. Ik ga ervan uit – de CDA-fractie kiest op
dit moment nog voor geen enkele optie – dat we eerst helder krijgen,
conform het fiche dat we eerder hebben ontvangen, wat precies de consequenties
zijn. Wij moeten onszelf namelijk geen rad voor ogen draaien. Zolang we niet
weten waarvoor we kiezen, welke ambities we vaststellen en wat de consequenties
zijn van het kiezen van die ambities, moeten we het voorgestelde impact assessment
hebben dat in het fiche wordt aangekondigd, en op basis daarvan keuzes maken.
Ik roep de minister dus op om nog een voorbehoud te maken ten aanzien van
het impact assessment. Nederland zou daarin een pilot willen zijn. Wat ons
betreft is dat allemaal prima, maar we willen geen definitieve keuzes en geen
onomkeerbare stappen zonder dat we weten waarvoor we kiezen.
 Datzelfde geldt voor de Kaderrichtlijn Bodem. Nederland heeft daarvan
eerder gezegd – daar was een duwtje vanuit de Tweede Kamer bij nodig –
dat het geen behoefte heeft aan Europese verplichtingen ten aanzien van bodem.
Ik proef in de geannoteerde agenda dat er toch weer haakjes losser gemaakt
worden en daar heb ik geen enkele zin in. De vorige minister heeft met enig
duwen en trekken een blokkerende minderheid weten te organiseren. We hebben
haar daarvoor geprezen. Nu wordt in de geannoteerde agenda echter opnieuw
gesteld dat een richtlijn geen proportioneel middel is. Dat zou je zo kunnen
lezen dat er weer deurtjes opengezet gaan worden, en dat moeten we echt niet
hebben. Ik krijg graag de bevestiging dat ook deze minister aan de blokkerende
minderheid blijft werken.
 Ik heb op de agenda niet kunnen lezen of de WEEE Directive weer op de
agenda staat. Ik ben benieuwd naar het impact assessment dat we daarover de
vorige keer toegezegd hebben gekregen. Ook hierover bestaat namelijk enige
zorg bij diverse partijen, waaronder andere overheden, zo is mij de afgelopen
dagen gebleken. Het lijkt mij goed om de discussie over dit onderwerp op basis
van het impact assessment wellicht een volgende keer te voeren.
 Ook wat de CDA-fractie betreft is het traject richting Cancún,
de roadmap zoals die in de Mededeling van de Europese Commissie is gedaan,
een heel belangrijk gespreksonderwerp in de Milieuraad. Het is van groot belang
dat de EU de rijen gesloten houdt op het punt van het bereikte klimaatakkoord
binnen de EU. We weten allemaal dat er lidstaten zijn die er ieder los draadje
graag verder uit willen trekken. Laten we dat alsjeblieft niet laten gebeuren.
De inhoud van dat pakket staat dus wat ons betreft overeind en mag ook niet
ter discussie komen.
 Wat wel ter discussie mag staan, is de strategie. De EU kan toch niet
met droge ogen beweren dat zij haar leiderschapsrol in de klimaatonderhandelingen
zal voortzetten, zoals in de geannoteerde agenda staat? We hebben met z’n
allen tot onze grote spijt moeten concluderen dat de EU, toen het uur U in
Kopenhagen daar was, feitelijk geen rol van betekenis speelde. Dat is natuurlijk
een heel vervelende constatering, die consequenties moet hebben voor de strategie
die door de EU de komende maanden verder wordt gevoerd. Ik heb de Mededeling
nog maar nauwelijks tot mij kunnen nemen, maar ik zie dat in ieder geval op
het punt van de strategie gekozen wordt voor verschillende benaderingen.
Dat lijkt me ook heel verstandig. Er wordt ook veel geïnvesteerd in bilaterale
contacten, als ik het allemaal goed tot mij heb kunnen nemen. Ik ben toch
wel heel benieuwd hoe naar het idee van de minister de strategie de komende
maanden vorm en inhoud moet krijgen. Daar zal het namelijk van afhangen. Waar
we dan niet bij gebaat zijn, is geneuzel – laat ik het maar even zo
zeggen – tussen de Raad van Ministers en de Europese Commissie. We zien
op dit moment op een aantal punten dat er enige wrijving, competitie, tussen
de Raad en de Commissie aan het ontstaan is. Ik zie hier op pagina 5 van de
Mededeling dat de Commissie voor zichzelf een steviger positie aan het organiseren
is. Dat kan gewenst zijn, maar de slechtste dienst die we elkaar kunnen bewijzen,
is dat de Commissie en de Raad elkaar in de weg gaan zitten vanuit een onderlinge
competentiedrift. Daar zou ik geen enkele behoefte aan hebben.
 Op alle onderwerpen op de agenda waar ik nu geen opmerkingen meer over
zal gaan maken, steunen wij de inzet van de Nederlandse regering.
 
 Mevrouw Neppérus (VVD): Voorzitter.
Het is een lange agenda. Laat ik maar beginnen met het stuk klimaat. Het stuk
is pas heel recentelijk binnengekomen. Het is ook niet altijd even duidelijk.
Net als mevrouw Spies las ik met verbazing over de leiderschapsrol van Europa.
Daar heb ik weinig van gemerkt in Kopenhagen, in ieder geval niet in de laatste
dagen. Daarbij komt dat het goed is als in de Milieuraad zou worden gesproken
over het aankomende onderzoek naar het IPCC en de terms of reference. Ik neem
ook aan dat dit gaat gebeuren. Ik vind ze nogal verwarrend, zeg ik maar even
op voorhand. Ik denk dat we daar wellicht nog op een rustiger moment op terugkomen.
Ook na het debat van gisteren vind ik de terms of reference heel vaag en erg
procedureel. Ik neem aan dat de minister daarvoor aandacht vraagt op de Milieuraad.
 De behoefte om andere energiebronnen te vinden, moet ook veel meer in
de discussie gebracht worden. Praat niet alleen over het klimaat, maar praat
ook vooral steeds over het energiepunt.
 Dan de bodem. Als ik dat woord zie staan op een agenda, stijgt bij mij
al snel een gevoel van ergernis op. Ik proef daarin dat men kennelijk toch
weer een weg probeert te vinden om dit onderwerp op de agenda te krijgen.
Ik zou echt graag zien dat de minister scherp uitdraagt dat wij dat niet willen.
 Mijn volgende punt is de biodiversiteit. Wat wil men daar nu precies mee?
Ik heb altijd gezegd dat mijn partij wil opletten met die biologische brandstoffen.
Daarvoor moeten niet onnodig oerwouden en bomen worden gekapt. Zolang dat
niet helder is, moeten we dus oppassen met afspraken. Dat zou ook gevolgen
kunnen hebben voor de bijmengverplichtingen, maar dit staat voor ons echt
als een paal boven water.
 Hoe zit het nu precies met de WEEE? Ik krijg allemaal signalen die erop
duiden dat daar verwarring over bestaat en ik ben niet de enige, begrijp ik.
Hoe staat het daarmee? Ik zou het assessment willen afwachten.
 Hetzelfde geldt eigenlijk voor REACH. Wellicht moeten we daarover een
volgende keer eens spreken. Er gaan allemaal deadlines verlopen. Werken de
helpdesks wel? Hoe gaan we dit praktisch oplossen? Dat schijnt Nederland best
af en toe te willen doen, maar doen andere landen dat ook? Wij ondersteunen
de kern van de Richtlijn ten volle, maar we lopen nu wel aan tegen problemen
bij de uitvoering.
 Op de agenda staat ook het handelssysteem voor CO2-emissierechten
en de stukken die daarover zijn gekomen naar aanleiding van een adviesrapport
van de Raad van State. Het is lastig. De Raad van State zegt kennelijk dat
het allemaal moeilijk te meten is. Wellicht moeten we daar een andere keer
maar eens rustig over praten, of er schriftelijke vragen over stellen. Ik
vind het erg lastig om nu à la minute te reageren, terwijl er kennelijk
toch een aantal vraagpunten in zitten.
 
 Mevrouw Ouwehand (PvdD): Voorzitter. Ik begin
met biodiversiteit. Dat is een heel belangrijk dossier, waarvoor de EU en
zeker Nederland nog geen lintjes hebben verdiend. De ambities zijn prachtig,
maar handelen ho maar. Ik was ernstig teleurgesteld in de Mededeling, de fiche
die we kregen van staatssecretaris Timmermans. Die fiche was, nog veel meer
dan de Europese Mededeling, gericht op «Het moet allemaal wel kunnen
hoor!». Het moet allemaal wel kunnen; we moeten het wel kunnen dragen.
Ik zeg de minister dat we het ons niet kunnen veroorloven om nu geen stappen
te zetten. Ik leg haar een aantal cijfertjes voor die ik heb gemist in de
Mededeling en in de geannoteerde agenda. Van de doelen in de Vogel- en Habitatrichtlijn
is slechts 17% in een goede staat van instandhouding en 83%
niet. We wisten al heel erg lang wat we moesten doen om de vogelgebieden en
de habitatgebieden te beschermen. Dat is geen goede staat van dienst. De snelheid
van het verlies van mariene biodiversiteit is alarmerend.
 En dan kom ik bij de kosten, want het moet allemaal betaalbaar blijven.
De kosten van het wereldwijde verlies van ecosysteemdiensten worden geschat
op 50 mld., en de gecumuleerde welvaartsverliezen vanaf 2050 op 7%
van het bruto nationaal product per jaar. Ik onderstreep mijn stelling: we
kunnen het ons niet veroorloven om eerst eens even rustig te bekijken hoe
we de doelstellingen moeten gaan realiseren. Er moet nu een duidelijke keuze
liggen voor de hoogste ambitie, zonder voorbehoud. Ik vraag de minister met
nadruk om die toe te zeggen. Ik ben bereid om daarover een motie in te dienen.
Ik vind het een beschamende vertoning als wij niet zonder voorbehouden durven
te zeggen dat we heel wat in te halen hebben bij de bescherming van de biodiversiteit.
Ik breng in herinnering dat in de plenaire zaal op dit moment over een glossy
wordt gesproken. Ik geloof dat het er heftig aan toegaat, en terecht. Ik heb
ook een glossy in mijn kast. Die glossy heet Biodiversiteit werkt. Dat was
het beleidsprogramma biodiversiteit van dit kabinet. Het is een prachtige
folder hoor, een kleurenfolder met heel mooie foto’s. De ambities worden
alleen niet gehaald. Dat moet consequenties hebben. Het moet betekenen dat
we hier stappen gaan zetten. Ieder voorbehoud dat daar nog op wordt gemaakt,
vind ik een afgang.
 
 Mevrouw Spies (CDA): Ik ben echt met stomheid
geslagen. Hoe kan het dat de Partij voor de Dieren niet de feiten op een rijtje
wil hebben? Hoe kan het dat zij, terwijl bijvoorbeeld nog volstrekt onduidelijk
is hoe deze Mededeling zich verhoudt tot de Vogel- en Habitatrichtlijn, gewoon
wil doordenderen en niet wil weten waarvoor zij kiest? Dat begrijp ik werkelijk
niet. Ik vind het fiche juist zo krachtig omdat het, zonder nu al vooruit
te lopen op welke conclusies dan ook, vooral een pleidooi in zich heeft om
helder feiten en consequenties op een rijtje te krijgen. Mevrouw Ouwehand
moet als politicus toch willen weten wat de consequenties van haar keuzes
zijn?
 
 Mevrouw Ouwehand (PvdD): Ja, dat wil ik heel
graag. De consequentie van nu niet kiezen voor de hoogste ambitie en voor
snel in actie komen, is dat we zo direct geen levensvatbare ecosysteemdiensten
meer hebben. Dat heeft onder andere ontzettende gevolgen voor de manier waarop
we onze landbouw zouden kunnen bedrijven. Dat zijn de gevolgen die ik scherp
zie. Ik ken het trucje van eerst even uitzoeken hoe we het dan moeten gaan
oplossen. Als mevrouw Spies eens mee zou doen met de debatten over Natura
2000, zou zij met eigen ogen kunnen zien hoe effectief die strategie is, die
overigens is ingezet door haar eigen partij. Eerst maar eens even rommelen,
zodat er allerlei moeilijkheden boven komen drijven, om maar niet de ambities
te hoeven realiseren. Dat is de realiteit van een redelijk klinkend voorstel
als «laten we eerst eens even bekijken of het uitvoerbaar is».
De realiteit is dat het een instrument is om te vertragen en blokkades op
te werpen.
 
 Mevrouw Spies (CDA): Ik maak bezwaar tegen
het woord «rommelen». Ik heb uitdrukkelijk aangegeven dat ik op
dit moment misschien wel voor ambitie 26 zou willen kiezen, als ik maar weet
wat de consequenties van die keuze zijn. Mevrouw Ouwehand moet mij dus niet
verwijten dat ik hier zonder ambities zit te praten. Ik wil juist weten wat
de consequenties zijn van elk van de keuzes. Dat vind ik geen «rommelen».
Ik vind het verantwoord politiek gedrag om eerst kansen en risico’s
van dingen in kaart te brengen en op basis daarvan politieke keuzes te maken.
We moeten niet met volle kracht vooruit blijven gaan in die «bus in
de mist» van de heer Samsom van gisteren.
 
 De voorzitter: Dat was geen vraag, mevrouw
Ouwehand. U hoeft er dus niet op te antwoorden. Gaat u verder met uw betoog.
 
 Mevrouw Ouwehand (PvdD): Ik rond dit pleidooi
af met de opmerking dat de consequenties wat ons betreft al lang duidelijk
zijn. Als we nu niet handelen om de biodiversiteit te beschermen, hebben we
spijt als haren op ons hoofd. Dat is dus een ander vertrekpunt. Je kiest voor
de beleidsoptie om te gaan voor de bescherming en dat is je vertrekpunt om
je andere beleid op af te stemmen. Ik weerspreek overigens dat volstrekt onduidelijk
zou zijn wat de relatie is van deze ambities tot de Vogel- en Habitatrichtlijn.
We hebben genoeg ambtenaren die dat even voor ons op een rijtje kunnen zetten.
Ik zie daarin vooral de vertraging, uit CDA-hoek geëntameerd wellicht;
mevrouw Spies zou mij misschien maar moeten vertellen hoe dat loopt binnen
het kabinet. We zien geen duidelijke koers voor het behoud van biodiversiteit,
en dat kan niet meer. Dat kunnen we ons niet meer veroorloven. Dat is de consequentie
die ik zie.
 
 De voorzitter: Mij ontgaat een beetje de zin
van dit alles, maar mevrouw Spies krijgt het woord.
 
 Mevrouw Spies (CDA): Ik ben het zo zat, al
die verdachtmakingen! Houd daar nu toch een keer mee op en baseer je op de
feiten.
 
 Mevrouw Ouwehand (PvdD): De verdachtmakingen
worden helaas keer op keer gestaafd door de feiten. Ik zou mevrouw Spies nogmaals
willen uitnodigen om eens mee te doen aan een debat over Natura 2000. Dan
kan zij zien wat een beschamende vertoning dat daar is. Voorzitter, het pleidooi
is duidelijk. Wij willen een keuze voor de hoogste ambitie, zonder voorbehoud.
Ik dring bij de minister aan op duidelijkheid daarover.
 Ik heb nog enkele andere punten. Mijn fractie is eigenlijk verbaasd over
het onderwerp bodem. Men kent de Partij voor de Dieren niet als een groot
pleitbezorger van het alles maar richting het Europese beslissingsniveau schuiven.
Wij denken dat lidstaten heel wel zelf ambitie zouden moeten kunnen tonen.
Maar goed, het is, zeker op dit moment nog, de insteek van het kabinet om
zoveel mogelijk een level playing field te realiseren voor milieumaatregelen
en in dit geval voor de bodemmaatregel. Daarom snap ik gewoon de houding niet.
Als er voortdurend wordt gewezen naar Europa om afspraken te maken over de
bescherming van ons milieu omwille van het level playing field, waarom zou
dat dan voor bodem niet kunnen opgaan? Ik begrijp er werkelijk niets van.
Wat mij betreft mag de minister een blokkerende minderheid in stand houden,
maar dan wil ik wel krachtige Nederlandse maatregelen en die zie ik ook niet.
Ik ben er dus niet gerust op en ik krijg er graag meer duidelijkheid over.
 Ik sluit af met een aantal punten over het klimaat. Er is natuurlijk het
een en ander gewisseld over ...
 
 De voorzitter: Houdt u het een beetje kort?
 
 Mevrouw Ouwehand (PvdD): Ja, dan zal ik even
schrappen. Ik heb een concrete vraag over de Global Research Alliance on Agricultural
Greenhouse Gases. Ik lees dat Nederland hierin een coördinerende rol
gaat vervullen op het onderwerp veehouderij. Ik wil meer duidelijkheid over
het onderzoek. Waaraan moeten we denken? Hoe wordt het uitgevoerd?
 Ik breng tot slot nog in herinnering dat de vorige minister heeft gezegd:
na Kopenhagen kunnen we nog wel eens kijken naar de meerwaarde die een discussie
over het verminderen van vleesconsumptie zou kunnen hebben in het klimaatdebat.
Het moment is nu daar. Ik nodig deze minister daar dus graag toe uit.
 
 De heer Vendrik (GroenLinks): Voorzitter.
De terugblik op de Nederlandse implementatie van de CO2-emissiehandel,
het rapport van de Algemene Rekenkamer, staat nu ook op de agenda. We hebben
te maken met een demissionaire minister, maar het is toch goed om er een paar
vragen over te stellen. Veel zal natuurlijk door het nieuwe kabinet moeten
worden hernomen, maar dit raakt ook heel erg het lopende Europese debat over
de nieuwe emissiehandelsperiode. De Rekenkamer oordeelt vrij hard over het
gebrek aan transparantie bij het toewijzen van emissierechten in het verleden.
We hopen van harte dat het gaat veranderen vanaf 2013, in het kader van
de harmonisatie, maar wij vrezen dat het gebrek aan transparantie blijft bestaan.
Volgens ons is de enige manier om het transparantieprobleem op te lossen een
volledig veilen van emissierechten. Daarover woedt nu in Europa het gevecht,
vooral in verband met carbon leakage. Ik vraag de minister in de eerste plaats
om zich hiervoor in te zetten. Dat was oorspronkelijk de Nederlandse positie
van het gevallen kabinet en het blijft wat mij betreft ook in demissionaire
tijden het gewenste geluid in Europa.
 Vorige week werd bekend dat de zware industrie in Europa zo’n 3,2
mld. zou gaan verdienen aan emissierechten die ze door de economische crisis
overhoudt. Dat geldt met name voor de staal- en cementindustrie. Wat vindt
de minister hiervan? Mijn oordeel is vrij duidelijk: dit zou echt niet moeten
kunnen. Het beginsel dat de vervuiler betaalt, wordt hier geschonden en omgedraaid:
de vervuiler wordt zelf betaald. Dat lijkt me wel heel vreemd: deze bedrijven
horen niet aan emissierechten te verdienen terwijl ze er niets voor doen.
 Mijn volgende punt heeft te maken met de «carbon leakage».
Het is cruciaal dat de criteria die bepalen welke delen van de industrie onder
carbon leakage vallen, zo objectief mogelijk worden bepaald. Ik vrees dat
de bedrijven die met de huidige criteria in aanmerking komen voor gratis toewijzing,
samen voor zo’n 90% van de industriële CO2-uitstoot
zorgen. We horen daarover ook berichten vanuit de Europese Commissie. Zo halen
we de klimaatdoelen nooit en betaalt de vervuiler niet. Dit is cruciaal! De
minister en dit kabinet zijn dan wel demissionair, maar ik hoop op een zeer
krachtige Nederlandse inzet. We verliezen namelijk weer jaren als dit straks
praktijk wordt in de nieuwe emissiehandelperiode, terwijl de boodschap van
Kopenhagen zeer terecht juist was dat we geen tijd meer hebben alvorens we
daadwerkelijk stappen vooruit zetten.
 De conclusie over het Europese biodiversiteitbeleid van de afgelopen tien
jaar is vrij simpel: het beleid is mislukt, de doelen zijn niet gehaald. Mijn
fractie neemt daar met zeer treurige gevoelens kennis van. Dit betekent dat
Nederland het komende jaar niet stil kan zitten. Biodiversiteit heeft ook
relaties met het klimaatbeleid en met het goed nalaten van natuurlijke hulpbronnen
voor toekomstige generaties. Het is dus een kernpunt voor de fractie van GroenLinks.
De Europese Commissie moet daarom maximaal worden gestimuleerd met nieuwe
voorstellen om de lat hoog te leggen en om de lidstaten te verplichten om
biodiversiteit echt serieus te nemen in het komende decennium. Het is lastig
om het van een demissionaire minister te vragen, maar Nederland moet nu eens
stoppen met het geknoei met Natura 2000. Natura 2000 was namelijk de belichaming
van een biodiversiteitambitie. Als we die ambitie serieus nemen,
nemen we ook het aanwijzen van Natura-2000-gebieden serieus en laten we ze
met rust. Ik zou willen dat dit ook de Nederlandse inzet in Europa wordt.
 In de geannoteerde agenda van de Milieuraad staat dat de Nederlandse regering
blijft pleiten voor een strenger kortetermijndoel voor de CO2-uitstoot
voor bestelauto’s. In het voorstel van de Commissie gaat het over een
grens van 175 gram die tussen 2014 en 2016 ingevoerd moet worden. Lees ik
het goed en vindt het kabinet ook dat die grens nog veel lager moet? Wat mij
betreft maken we er 160 gram van, want die grens is nu nog veel te hoog. We
weten allemaal dat de toegestane uitstoot op termijn echt onder de 100 gram
moet komen. Voor een deel is die race helaas gelopen omdat Europa weer eens
niet levert, maar misschien valt er nog wat te redden. Een stevige inzet is
dus gewenst: maximaal 160 gram, maar het mag ook nog lager. Ik wil graag een
harde toezegging van de minister. Gaat Nederland overigens ook inzetten op
hoge boetes voor bedrijven die deze norm overtreden? Momenteel zijn die boetes
veel te laag. Het moet dus anders dan nu. Op papier kunnen die normen wel
mooi zijn, maar ze moeten ook in de praktijk gehandhaafd worden. De industrie
moet het echt voelen als zij een autopark in de markt zet dat niet aan die
normen voldoet.
 Ik begrijp het verzet tegen een Europees bodembeleid niet, want een goed
bodembeleid in Europa hangt samen met het klimaat en met biodiversiteit. Daarom
hoort het bodembeleid ook een Europees project te zijn. Het feit dat Nederland
in vergelijking met andere landen nog een redelijk bodembeleid heeft, is voor
de GroenLinks-fractie geen reden om te zeggen dat Europa zich er niet mee
mag bemoeien. Ik pleit voor een Europese ambitie: laten we de Europese Commissie
en het Europees Parlement hierin steunen, zodat de andere lidstaten hier ook
werk van gaan maken. Doe dus niet zo moeilijk en steun Europa!
 Er is al over de klimaatverandering en de conferentie in Kopenhagen gesproken.
Ik was zelf bij die conferentie. Laten we maar zeggen dat het leiderschap
van Europa vooral op de laatste dag niet helemaal goed is gegaan. Mijn fractie
is bang dat «Kopenhagen» een setback geeft en wantrouwen zal creëren
jegens de noodzaak van een bindend, omvattend en ingrijpend internationaal
klimaatverdrag. Dat zou in Mexico nog steeds gesloten moeten worden. Het is
nu dus tijd dat Europa zeer scherp wordt in zijn ambities om duidelijk te
maken dat we wél willen. We willen vooruit, we moeten vooruit, we hebben
geen tijd meer en in Mexico is het echt de allerlaatste kans. Daarom moet
Europa in elk geval zijn voorwaarden voor het verhogen van de eigen doelstelling
tot 30% weghalen. Ga gewoon voor die 30%, maak je ambitie kenbaar
en laat zien dat het serieus is.
 Mijn laatste punt ...
 
 De voorzitter: Wel kort, alstublieft. U bent
al ruim over uw tijd heen.
 
 De heer Vendrik (GroenLinks): Zeker. Als laatste
zeg ik iets over Europa 2020 en groene innovaties. De Kamer heeft vorig jaar
een motie van mijn collega Peters aangenomen. Zij roept daarin het kabinet
ertoe op om zich ervoor in te zetten dat groene innovaties een prioritaire
plaats krijgen in de EU-2020-strategie. Die motie moet ook echt heel hard
uitgevoerd worden, want we horen geluiden uit het Brusselse dat de heren Van
Rompuy en Barroso– een mooi duo – een tamelijk klassieke economische
groei nastreven en dat zou niet moeten. Er moet echt een nieuwe, groene Europese
strategie gevolgd worden. Dat is bovendien de beste garantie voor een sterke
concurrentiepositie in de toekomst, want zonder groen komen we helemaal nergens.
 
 De voorzitter: Dat vind ik echt een geweldig
einde. Het klinkt heel natuurlijk en goed.
 
 De heer Vendrik (GroenLinks): Het is inderdaad
een geweldig einde; hiermee stop ik dus.
 
 Mevrouw Wiegman-van Meppelen Scheppink (ChristenUnie):
Voorzitter. Excuses dat ik iets later was, maar ik zat in een ander algemeen
overleg. De ChristenUnie steunt in grote lijnen de Nederlandse inzet bij de
Milieuraad, zoals die te lezen is in de geannoteerde agenda. Toch heb ik nog
een aantal opmerkingen.
 Het gaat bij een Europees bodembeleid niet om een klein verschilletje
op het punt van proportionaliteit. De vraag is niet slechts of we de juiste
instrumenten gebruiken, dit gaat veel verder. Bodem is geen grensoverschrijdend
probleem waar we grensoverschrijdende oplossingen voor nodig hebben. Ook vanuit
het principe van subsidiariteit vallen er dus kritische kanttekeningen te
plaatsen. We vragen de minister dan ook – netjes gezegd – om haar
poot stijf te houden.
 Wij vragen de minister ook om stevig in te zetten op de inbreng van de
Milieuraad in het besluitvormingsproces inzake de EU-2020-strategie. De ChristenUnie
heeft steeds aandacht gevraagd voor de samenhang tussen de economische, de
ecologische en de sociale crises. De heer Vendrik verwees naar de motie van
collega Peters, maar de ChristenUnie heeft al veel eerder een motie ingediend.
Daarin werd ertoe opgeroepen om die samenhang ook in de EU-2020-strategie
terug te laten komen. Die strategie moet een groen hart krijgen. Er moet een
heldere en samenhangende visie komen en er moeten overkoepelende, kwantitatieve
doelen op alle terreinen van duurzaamheid worden gesteld. Tevens moet er een
duidelijk plan van aanpak komen voor een effectief beleid. Vervolgens kan
dan ook gestuurd worden op een brede set van economische, milieugerelateerde
en sociale indicatoren.
 Op het gebied van biodiversiteit kan Nederland een heel mooie voortrekkersrol
spelen binnen Europa. We kunnen als geen ander Europees land laten zien wat
er mogelijk is aan behoud en herstel van biodiversiteit in een dichtbevolkt
land met veel verstedelijking en een hoog ruimtegebruik. De ChristenUnie ziet
graag dat het verlies aan biodiversiteit en de achteruitgang van ecosysteemdiensten
in de EU is gestopt vóór 2020 en dat zowel de biodiversiteit
als de ecosysteemdiensten dan zo veel mogelijk zijn hersteld. Bovendien zien
we natuurlijk graag een Europese inspanning voor behoud en herstel van de
wereldwijde biodiversiteit.
 Tot slot heeft de ChristenUnie echt moeite met de tekst van de geannoteerde
agenda onder het kopje «klimaatverandering». Daar wordt melding
gemaakt van het voortzetten van de Europese leiderschapsrol, over een voorlopersfunctie,
bruggenbouwer, constructieve voorstellen, et cetera. Laten we echter het uitgebreide
verslag van 9 februari en vooral ook de werkelijkheid die we in Kopenhagen
gezien en ervaren hebben, niet vergeten. Europa heeft geen stempel kunnen
drukken op de onderhandelingen in de eindfase. De voorganger van deze minister
schrijft in haar brief van 9 februari over een gebrek aan één
gezicht. Dat legt ook de vinger bij het gebrekkige proces van internationale
klimaatonderhandelingen. Aan het eind van die brief wordt geopperd: «We
zullen met de EU meer dan voorheen moeten inspelen op de belangen van andere
landen om tot een resultaat te komen. Het versterken van bestaande en vormen
van nieuwe coalities kan hierbij een belangrijke rol spelen». Het zou
ons een lief ding waard zijn als de minister dat aan de orde stelt in de Milieuraad.
Er zou van alles en nog wat gezegd kunnen worden over de inhoudelijke doelstelling
van Europa, maar laten we dit moment echt gebruiken om het proces met elkaar
te bespreken. Dat lijkt me nu het allerbelangrijkste.
 
 Mevrouw Ouwehand (PvdD): Ik heb een vraag
over biodiversiteit. Ik ken de inzet van de ChristenUnie voor het behoud van
natuur en ecosystemen en ook als het gaat om de druk van Europa en Nederland
op de ecosystemen wereldwijd; ik noem even concreet de soja.
Die inzet van de ChristenUnie heeft altijd de juiste ambitie. Daarom vraag
ik mevrouw Wiegman of zij het namens haar fractie niet jammer vindt dat Nederland
nu nog geen keuze wil maken omdat het allemaal wel realistisch, haalbaar en
betaalbaar moet zijn? Dat betekent dus dat we niet voluit kiezen voor het
doel om ook het wereldwijde verlies aan biodiversiteit tegen te gaan.
 
 De voorzitter: En uw vraag is?
 
 Mevrouw Ouwehand (PvdD): Ik wil graag weten
of de ChristenUnie-fractie niet met de PvdD-fractie teleurgesteld is over
het voorbehoud dat het allemaal wel realistisch en haalbaar moet zijn. Dat
vormt namelijk een belemmering voor de ambitie die we nu aan de dag moeten
leggen omdat we simpelweg niet anders kunnen.
 
 Mevrouw Wiegman-van Meppelen Scheppink (ChristenUnie):
Ik heb daarnet het interruptiedebatje gevolgd tussen het CDA en de PvdD en
heb het idee dat ik daarin nu ook partij zou moeten kiezen, maar laat ik gewoon
bij mijn eigen tekst blijven.
 
 De heer Vendrik (GroenLinks): Ja, kies eens
partij!
 
 Mevrouw Wiegman-van Meppelen Scheppink (ChristenUnie):
Ik kies partij, ik kies voor de ChristenUnie, dus ook voor de woorden die
ik zojuist heb uitgesproken over biodiversiteit. We hebben een hoge ambitie
en ook de tekst in de geannoteerde agenda over de inzet van Nederland spreekt
me ontzettend aan. Laten we die ambitie dan wel echt serieus nemen.
 
 De voorzitter: U hoeft niet te herhalen wat
u net gezegd heeft.
 
 Mevrouw Wiegman-van Meppelen Scheppink (ChristenUnie):
Oké, voorzitter, maar dat is het. Laat ik dit er nog aan toevoegen:
als je jezelf serieus neemt, neem je daarin ook haalbaarheid en realisme mee.
Daarmee doe je niets af aan je ambitie, maar je zorgt voor een goede combinatie.
 
 Mevrouw Ouwehand (PvdD): Ik heb een korte
vervolgvraag.
 
 De voorzitter: Lukt u dat?
 
 Mevrouw Ouwehand (PvdD): Ja, dat meen ik nu
wel. Er wordt natuurlijk wel afbreuk gedaan aan die ambitie, want er wordt
heel duidelijk benadrukt dat we pas kiezen zodra we meer duidelijkheid hebben.
Als je de fiches en de mededelingen goed leest, zie je dat haalbaarheid en
betaalbaarheid boven die ambitie staan. Mevrouw Wiegman kan dus niet overeind
houden dat er geen afbreuk wordt gedaan aan die ambitie.
 
 Mevrouw Wiegman-van Meppelen Scheppink (ChristenUnie):
Nee, maar daarom zeg ik dus ook dat we niet moeten inboeten op die ambitie;
die staat overeind. We moeten daarbij echter wel het realisme, de haalbaarheid
en de werkbaarheid van een en ander meenemen. Ik kies dus toch voor die goede
combinatie.
 
 Minister Huizinga-Heringa: Voorzitter. Er
is een heel aantal vragen gesteld, maar de meeste vragen gingen over het klimaat
en het klimaatbeleid. Ik begin mijn beantwoording dan ook met die punten en
zal geen inleidende teksten uitspreken. Dat lijkt me ook niet nodig, want
we weten allemaal heel goed waar het over gaat.
 De heer Samsom en anderen willen dat we in Cancún vasthouden aan
een juridisch bindend instrument. Het is helder dat dit inderdaad het doel
blijft van Nederland en van de Commissie. We moeten echter ook
realistisch zijn. In Kopenhagen is het niet gelukt; het zou kunnen dat het
in Cancún ook niet gaat lukken. We moeten dus de ambitie houden om
een juridisch bindend instrument te krijgen. Tegelijkertijd moeten we in de
aanloop naar Cancún zodanig te werk gaan dat we een aantal belangrijke
stappen vooruit kunnen zetten, ook als het niet lukt om die ambitie te realiseren.
Het is daarom belangrijk dat de EU met één mond spreekt en dat
is dan ook de belangrijkste les die we kunnen trekken uit «Kopenhagen»:
de EU is gebaat bij één gezicht en vooral bij één
geluid. Het zou goed zijn als alle Europese landen op weg naar Cancún
hun eigen contacten aanspreken en aanboren, zodat elk land zijn steentje bijdraagt.
Het geluid moet intussen het Europese geluid zijn: overal één
boodschap. Dat is de beste voorbereiding op een optimaal resultaat in Cancún.
Wat ons betreft wordt dat een juridisch bindend resultaat, maar we moeten
realistisch zijn. In Kopenhagen is het niet gelukt en er is geen wondermiddel
om die enorme stap in Cancún opeens wel te kunnen maken. De ambitie
blijft er overigens. Er zijn veel vragen gesteld over ambitie, realisme en
haalbaarheid. Volgens mij heb ik die inmiddels al beantwoord. De ambitie blijft
en intussen moeten we zorgen voor een zo goed mogelijke strategie op weg naar
Cancún. Mocht onze hoge ambitie niet gerealiseerd worden, dan moet
er in elk geval wel grote vooruitgang geboekt kunnen worden in Cancún.
 
 De voorzitter: De heer Vendrik gooit de eerste
van zijn drie interrupties in de strijd.
 
 De heer Vendrik (GroenLinks): O, fijn dat
u die quotering nu aankondigt. De volgende keer kunt u de interruptierechten
misschien veilen; dan leg ik graag wat geld op tafel. De minister formuleert
de mogelijke noodzakelijkheid van een soort fallbackoptie indien de ambitie
van een juridisch bindend verdrag niet gerealiseerd kan worden in Cancún.
Wat zou dat dan voor optie zijn? Als Nederland hiernaar wordt gevraagd in
de internationale arena of als Nederland er zelf het gesprek over opent, wat
zegt Nederland dan?
 
 Minister Huizinga-Heringa: Het is in elk geval
van groot belang om vooruitgang te boeken op de verschillende deelonderwerpen
die in Kopenhagen aan de orde zijn gekomen. Te denken valt aan het voorkomen
van ontbossing, regels voor het berekenen van emissiereducties, nieuwe sectorale
marktmechanismen en emissies van lucht- en scheepvaart. Op die onderwerpen
kun je in ieder geval vooruitgang boeken. De lacunes van «Kopenhagen»
zouden in Cancún aangevuld en verbeterd moeten worden. Nogmaals: de
ambitie blijft om te komen tot een juridisch bindend instrument. Het zou het
mooiste zijn als dat lukt in Cancún, maar helaas heeft realisme soms
een wat nare kant. Als het niet lukt, wordt er natuurlijk wel doorgewerkt
aan een juridisch bindend instrument en komt dat misschien in Kaapstad, zoals
de heer Samsom zei. Ik hoop het niet, maar mogelijk wordt het zelfs nog later.
Het doel blijft echter om dat te bereiken en de ambitie blijft om dat in Cancún
te doen. Mocht dat niet lukken, dan proberen we ervoor te zorgen dat er in
elk geval wel stappen vooruit gezet worden, juist op de deelgebieden die ik
zojuist noemde. Daar moet Europa op weg naar Cancún al aan werken,
sprekend met één geluid.
 
 Mevrouw Spies (CDA): In mijn beleving heeft
de EU één ding in elk geval redelijk goed gedaan: spreken met één
geluid in de aanloop naar «Kopenhagen» en in Kopenhagen zelf.
Het gaat er nu om hoe we de rest daarin meekrijgen. Ik vroeg met name naar
de strategie om de rest van de wereld op een overtuigender manier aan boord
te krijgen dan in Kopenhagen is gebeurd.
 
 Minister Huizinga-Heringa: Daar ging ik net
op in: de outreach van Nederland en van de EU is essentieel. Het is heel belangrijk
dat Europa tegenover de grote spelers het voortouw neemt. De EU-posten trekken
dan gezamenlijk op. De klimaatcommissaris, mevrouw Connie Hedegaard, gaat
een rondreis beginnen om alle grote landen aan te spreken met die EU-boodschap.
Dat is belangrijk, maar intussen moeten alle Europese landen ook hun eigen
contacten gebruiken om het Europese geluid neer te leggen. Wat Frankrijk bijvoorbeeld
met zijn contacten bespreekt, moet dan wel nauw aansluiten bij wat wij zeggen
tegen de landen waar wij goede contacten mee hebben. Daarom leg ik ook zoveel
nadruk op één Europees geluid: elk land afzonderlijk moet overal
het Europese geluid laten horen. Zo moeten we proberen om een grotere bereidheid
bij de andere landen buiten Europa te creëren om in Cancún stappen
vooruit te zetten en het liefst een juridisch bindend instrument te bereiken.
Dat is dus de strategie.
 Diverse Kamerleden hebben gevraagd of Europa zijn strategie niet moet
veranderen, zodat Europa een groter stempel kan drukken op de onderhandelingen.
Ik ben daar net al min of meer op ingegaan. Er is ook meermalen gezegd dat
Europa zichzelf weliswaar ziet als bruggenbouwer en dat Europa zo’n
belangrijke rol denkt te hebben, maar dat Europa op de laatste dag in Kopenhagen
niet zo’n grote rol speelde toen er knopen doorgehakt werden. Dat mag
waar zijn, maar we moeten niet vergeten dat Europa wel een belangrijke rol
heeft gespeeld in het bepalen van de agenda van Kopenhagen. Er valt veel te
zeggen over de dingen die ons zijn tegengevallen, maar het is goed om dat
te blijven bedenken en ervoor te zorgen dat Europa haar agendabepalende rol
vasthoudt. We moeten niet al te voorzichtig worden in de aanloop naar Cancún,
maar we moeten voortvarend en ambitieus doorgaan, zodat Cancún een
succes wordt voor zover dat van Europa afhangt.
 De heer Samsom stelde een vraag over de faststartfinanciering voor de
periode 2010–2012. De EU heeft aangegeven dat ze 2,4 mld. per jaar zal
besteden aan fast start finance. Nederland heeft zijn eigen bijdrage al gepland
en gebudgetteerd voor dit jaar en voor volgende jaren. Wij starten direct
met ons deel en we willen zoveel mogelijk transparantie over die fast start
finance. Wij vinden dat de stand van zaken in juni in Bonn al gerapporteerd
zou moeten worden, zodat helder wordt hoe andere Europese landen omgaan met
hun finance, waaraan zij het besteden en wanneer zij dat gaan doen.
 De heer Samsom heeft ook gezegd dat we niet tot de tweegradendoelstelling
komen, als we alles optellen wat we in Kopenhagen bereikt hebben. We komen
inderdaad tekort om op het pad van die tweegradendoelstelling te komen. Europa –
als wij zeggen dat Europa met één mond moet spreken, valt Nederland
daar dus automatisch onder – zal haar uiterste best doen om het wereldwijde
ambitieniveau te verhogen. Er is daarvoor een aantal mogelijkheden. Veel landen
hebben een range aangegeven, evenals de EU. Wij zullen ons ervoor moeten inzetten
dat alle partijen niet naar het laagste, maar naar het hoogste percentage
zullen streven. Verder heeft een aantal landen een grote hoeveelheid emissierechten
over. Ik zou er daarom op willen inzetten dat ze dat surplus aan emissierechten
niet mogen meenemen naar een volgende periode. Daarnaast zou bijvoorbeeld
de financiering van bossenprojecten kunnen worden meegeteld voor emissiereductiedoelstellingen;
dat zou de VS helpen. Dan zijn er ook nog ontwikkelingslanden als Brazilië,
Mexico, Zuid-Afrika en Indonesië. Zij hebben aangegeven dat ze bereid
zijn om meer te doen, maar stellen daarbij wel de voorwaarde van financiering.
Er kunnen dus nog heel veel zaken en acties ingezet worden om dichter bij
die tweegradendoelstelling te komen dan het nu lijkt.
 Mevrouw Ouwehand gaf aan dat Nederland het voortouw zou moeten nemen op
het gebied van de veehouderij. Nieuw-Zeeland heeft een internationaal initiatief
gestart voor onderzoek naar klimaat en landbouw. Nederland is
daarbij betrokken via het ministerie van LNV. Het kabinet zal de Kamer daarover
zo spoedig mogelijk informeren. Momenteel kan ik er niet meer informatie over
geven omdat het via LNV loopt, maar die informatie zal zo snel mogelijk in
een brief naar de Kamer komen.
 De heer Vendrik heeft een vraag gesteld over de CO2-normen
van bestelauto’s. Hij wil weten of Nederland daar bij de Milieuraad
stevig op gaat inzetten. Ja, dat zal inderdaad gebeuren. Ik zal mij daar ook
sterk maken voor ambitieuze doelen voor de CO2-norm voor bestelauto’s,
voor de doelen zoals die in 2007 zijn vastgesteld, niet in de huidige opgerekte
vorm. Ik zal mijn uiterste best doen om andere landen daarin mee te krijgen.
Ik zie de heer Vendrik gebaren. Hij heeft gepleit voor een maximum van 160
gram in 2016. Het voorstel van de Commissie is 175 gram in 2016. Mijn doel
is om het ook over die eerste periode naar beneden te krijgen, dus om het
doel ambitieuzer te maken.
 
 De voorzitter: Voor het verslag: de heer Vendrik
maakte een beweging naar beneden.
 
 Minister Huizinga-Heringa: Ik zeg daar wel
bij: dat is mijn ambitie. Bij al onze ambities moeten we het realisme in het
hoofd houden. Ik zal me ervoor inzetten, maar de eerlijkheid gebiedt mij te
zeggen dat de steun daarvoor bij andere landen niet groot zal zijn. Dat zal
mijn ambitie niet verminderen, maar het zal misschien niet positief bijdragen
aan het resultaat.
 Een aantal Kamerleden heeft mij gevraagd naar mijn mening over de nieuwe
doelstelling voor biodiversiteit. Ik ben blij met de ambitieuze inzet vanuit
de EU. Wij gaan voor deze optie en het is belangrijk om stappen te zetten.
De huidige genoemde doelstelling sluit aan bij het ambitieniveau van het Nederlandse
beleidsprogramma «Biodiversiteit werkt» en dus bij de inspanningen
die Nederland nationaal en internationaal verricht. Ik kijk uit naar de strategie
waarmee de Commissie aan het eind van dit jaar zal komen. Daarin zal het doel
worden omgezet naar maatregelen, want we hebben wel concrete maatregelen nodig.
We hebben de doelstelling in 2010 niet gehaald. Daar is heel veel over gesproken.
Mevrouw Ouwehand haalde er als ik het goed begrijp zelfs de staatssecretaris
van de PvdA bij die geëntameerd zou zijn door het CDA; laat ik daar verder
niet op ingaan. Zij was er in elk geval een beetje sceptisch over, maar zoals
mevrouw Spies al zei, moeten we vooral de haalbaarheid niet vergeten bij al
onze ambitieuze doelstellingen. We hadden een ambitieuze doelstelling voor
2010, maar die hebben we niet gehaald. Je kunt nog zulke hoge ambities hebben,
maar als je die niet haalt, koop je er echt helemaal niets voor. Wat mij betreft
moet je altijd afwegen hoe je je ambities hoog kunt houden, terwijl je er
tegelijkertijd het realisme van de haalbaarheid inbouwt. Mevrouw Wiegman heeft
dat als laatste spreker goed samengevat. In de geannoteerde agenda hebben
we geprobeerd om op te schrijven dat Nederland onverkort voor ambitie nr.
4 gaat, maar dat we ook kijken hoe we die ambitie kunnen halen, hoe duur dat
eventueel is en hoe realistisch het dan is. De ambitie blijft dus, maar er
moet een scheut realisme bij om te zorgen dat we de ambitie in 2020 wel halen,
zodat we niet zoals in 2010 moeten zeggen dat we van alles wilden, maar dat
het ons niet gelukt is. Daar zit namelijk niemand op te wachten.
 
 Mevrouw Ouwehand (PvdD): Ik kan de minister
meedelen dat die ambitie niet gehaald is. Alle stappen die gezet zouden kunnen
worden om dat doel dichterbij te brengen, werden namelijk allemaal niet haalbaar,
niet betaalbaar en niet realistisch geacht. Een concreet voorbeeld daarvan
is de invloed van Europa op de biodiversiteit in Latijns-Amerika. We kennen
allemaal de sojaproblematiek en we weten welke rol Europa daarin speelt. Toch
wordt het niet haalbaar geacht om daar een einde aan te maken, omdat dat enorme
gevolgen heeft voor onze veehouderij. Als we dat nog een keer
zo gaan doen, kan deze ambitie ook niet gerealiseerd worden. Ik zou daarom
graag van de minister willen weten wat haar werkdefinitie is van «haalbaar,
betaalbaar en realistisch».
 
 Minister Huizinga-Heringa: Als je met de mond
belijdt dat je een hoge ambitie hebt, terwijl je die eigenlijk niet hebt,
kunnen de haalbaarheid en betaalbaarheid al snel een rem worden. Je kunt dan
zeggen: dit wilden we wel, maar het is niet haalbaar; dat lukt om die en die
reden niet en daarom moeten we onze ambities maar een beetje temperen. Dat
is echter niet de houding van dit kabinet. Wij hebben werkelijk een hoge ambitie
en wij willen graag in 2020 ambitie nr. 4 halen; dat is een echt gevoelde
ambitie. Tegelijkertijd moeten we wel goed bekijken hoe we dat kunnen doen.
Welke maatregelen horen daarbij, wat zullen we moeten doen? We moeten dan
ook bekijken wat haalbare maatregelen zijn. Je kunt namelijk van alles willen,
maar dan moet je wel zien hoe dat kan en welke stappen je moet zetten om die
ambitie werkelijkheid te laten worden.
 
 Mevrouw Ouwehand (PvdD): Ik heb behoefte aan
een nadere concretisering van wat dit kabinet dan ziet als «haalbaar,
betaalbaar en realistisch». Die begrippen zijn namelijk te ruim en te
vaag en daar kan de Kamer niet goed op sturen.
 
 Minister Huizinga-Heringa: Dat zal moeten
blijken als de zaken uitgewerkt worden en als we bekijken aan welke maatregelen
gedacht wordt en op welke manier en met welke maatregelen we die ambitie kunnen
halen. Dan pas kunnen we bepalen of het haalbaar is en of we eventueel op
zoek moeten gaan naar andere maatregelen die we wel haalbaar achten. Die ambitie
blijft echter.
 
 De heer Vendrik (GroenLinks): «Haalbaar»
is uiteindelijk een kwestie van politieke keuzes.
 
 Minister Huizinga-Heringa: Dat is altijd zo.
 
 De heer Vendrik (GroenLinks): Over «betaalbaarheid»
heb ik een vraag. Een beleid ter behoud en bevordering van de biodiversiteit
voeren we niet voor de gezelligheid, maar omdat we weten dat het achteruithollen
van biodiversiteit klappen met geld kost en het de natuurlijke hulpbronnen
waarvan de samenleving afhankelijk is, voor de toekomst in de waagschaal stelt.
Een scherp biodiversiteitbeleid is dus een investering, geen kostenpost. Op
termijn levert het een vermindering op van de groene schuld die we aan het
opbouwen zijn. Ik mag hopelijk zó aankijken tegen het vraagstuk van
de betaalbaarheid. Ik hoop dat dit kabinet en deze demissionaire minister
dat ook doen en dat dit de inbreng in Europa wordt?
 
 Minister Huizinga-Heringa: «Betaalbaarheid»
gaat inderdaad niet alleen over de kosten die je nu maakt, maar ook over de
kosten die je bespaart op de lange termijn. Dat is, zoals u weet, ook de achterliggende
gedachte bij het Deltaprogramma: nu uitgeven en besparen op de lange termijn.
Dat hoort bij het bepalen van de betaalbaarheid. De situatie op dit moment
speelt daarin echter ook een rol. Je kunt wel zeggen: als we nu geld uitgeven
dat er domweg niet is, kunnen we in de toekomst meer besparen, maar je kunt
dan ook tegen de realiteit aanlopen dat we dan toch te veel uitgeven. Toch
betrekken we de toekomstige besparing die maatregelen opleveren ook bij het
begrip «betaalbaarheid».
 
 Mevrouw Spies (CDA): Ik zeg het zowel tegen
mijn collega’s als tegen de minister: vanuit welke politieke invalshoek
je hier ook naar kijkt, het is onder alle omstandigheden verstandig om dat
impact assessment dat staatssecretaris Timmermans in het fiche
voorstelt, zo snel mogelijk te hebben. Zo kunnen we alle maatschappelijke
kosten en baten inzichtelijk maken. Kan de minister een termijn noemen waarop
dat impact assessment beschikbaar wordt? Dan kunnen we de afweging namelijk
maken op basis van de feiten.
 
 De voorzitter: U vroeg dat aan de minister.
 
 Mevrouw Spies (CDA): En aan mijn collega’s.
 
 De heer Vendrik (GroenLinks): Ik ben het daar
zeker mee eens, maar het zou misschien ook een stap vooruit zijn als we het
biodiversiteitvraagstuk ook voor Nederland onder het vraagstuk van houdbare
overheidsfinanciën zouden brengen. Op termijn gaat het namelijk ook de
overheid veel geld kosten als we het biodiversiteitbeleid niet goed op orde
krijgen. Hier ligt dus een schone taak voor de demissionaire minister. Waar
zij dat maar kan, moet zij hier wat informeel zendingswerk verrichten. We
zetten het belang van milieu en biodiversiteit centraal en daaruit volgt het
goede nieuws dat de overheidsfinanciën daar op termijn een stuk mee opknappen.
Dan heb je pas echt een interessante financiële implicatie die je kunt
verbinden aan zo’n MKBA.
 
 Mevrouw Ouwehand (PvdD): Ik heb ook nog een
vraag. Hopelijk antwoordt de minister dat deze financiële gevolgen al
worden meegenomen in de werkgroepen van de heroverwegingen. Dat heeft de minister
van LNV namelijk eerder al toegezegd. Ik verwacht dat de minister positief
gaat antwoorden op de vraag van mevrouw Spies over het impact assessment.
Mocht het kabinet namelijk van plan zijn om de Europese Commissie ertoe uit
te nodigen om uit te werken welke maatregelen moeten worden geïmplementeerd,
zal Nederland daarbij dan ook een richting meegeven of laten we het helemaal
aan de Europese Commissie over? Een concreet voorbeeld: mag ik de minister
vragen om met nadruk de sojaproblematiek met open vizier tegemoet te treden
en de Commissie dan ook uit te nodigen om daarvoor maatregelen voor te stellen?
 
 Minister Huizinga-Heringa: Als eerste antwoord
ik de heer Vendrik. Hij dicht mij als demissionair minister wat zendingswerk
toe. Missionair heeft eigenlijk met zendingswerk, met missie te maken, maar
zelfs als demissionair minister zal ik missionair zijn bij het verrichten
van zendingswerk op het gebied van biodiversiteit. In antwoord op de vraag
van mevrouw Spies en de reacties daarop van anderen kan ik meedelen dat het
impact assessment samen met de strategie in één pakket naar
de Europese landen zal komen en zal dan ook in één geheel besproken
kunnen worden. Zo kunnen de ambitie en de bijbehorende maatregelen in één
keer tegen elkaar afgewogen worden. Dit pakket komt in de loop van het jaar
en zal ook met de Kamer besproken worden. Dat is ook een antwoord op de vraag
van mevrouw Ouwehand.
 Een aantal Kamerleden heeft over het bodembeleid gesproken. Mevrouw Spies,
mevrouw Neppérus en mevrouw Wiegman hopen allemaal dat de Nederlandse
opstelling ten opzichte van het bodembeleid net zo blijft als die altijd is
geweest. De heer Vendrik en mevrouw Ouwehand hopen dat de opstelling van Nederland
verandert. Het kabinet handhaaft zijn opstelling: wij blokkeren een Europees
bodembeleid omdat we denken dat een richtlijn een veel te zwaar middel is
om dat bodembeleid tot stand te brengen. Nederland zal faliekant tegen het
voorliggende voorstel zijn en ik verwacht dat het een kort punt zal worden
op de Milieuraad en dat het niet verder besproken zal worden.
 De heer Vendrik en mevrouw Wiegman hebben vragen gesteld over de EU-2020-strategie.
Het voorstel over de nieuwe strategie voor de economische groei en banen zal
een van de hoofdonderwerpen zijn op de voorjaarsraad op 25 en
26 maart. Ik ben blij dat duurzame groei een van de drie hoofdprioriteiten
is geworden. Onder «duurzame groei» wordt een meer resource-efficiënte,
groene en competitieve economie verstaan. De aandacht in EU 2020 voor biodiversiteit
en natuurlijke hulpbronnen is nieuw en ook daar ben ik erg tevreden mee.
 De heer Vendrik vroeg ook hoe de focus en de effectiviteit van de strategie
zullen worden gewaarborgd. We kunnen namelijk wel iets opschrijven, maar het
moet ook tot werkelijkheid gemaakt worden. Welnu, we hebben gekozen voor die
drie aansprekende prioriteiten: slimme groei, duurzame groei en inclusieve
groei. Om deze prioriteiten handen en voeten te geven, zijn flagship initiatives
uitgewerkt die focus aanbrengen. De effectiviteit van een nieuwe strategie
zal mede worden bepaald door de mate van het ownership van de strategie bij
de verschillende actoren. Ik ben het met de Commissie eens dat de sturende
en centrale rol daarvan bij de Europese Raad moet liggen.
 Er was geloof ik nog wat scepsis bij de heer Vendrik. Hij gaf aan dat
de heer Barroso het wel kan opschrijven, maar dat we hem kennende nog maar
moeten afwachten of het ook echt gebeurt; ik zeg het misschien wat kort door
de bocht. In elk geval zijn wij wel tevreden over de Mededeling en vinden
we het echt een goede zaak dat duurzaamheid nu een heel duidelijke rol heeft
in de EU-2020-strategie.
 
 De voorzitter: Mijnheer Vendrik, uw derde
interruptie.
 
 De heer Vendrik (GroenLinks): Ik weet niet
of dit als interruptie telt?
 
 De voorzitter: Ja, want ik had u net al de
derde gegeven. Dit is eigenlijk de vierde, maar het is goed.
 
 De heer Vendrik (GroenLinks): Wij kennen de
heer Barroso. Dat is het punt niet. Ik hoor op dit moment geluiden uit het
Brusselse dat Van Rompuy en Barroso feitelijk inzetten op een klassieke economische
groeistrategie en dat de focus heel sterk daarop ligt. Ik vraag om bevestiging
van dat bericht. Ligt daar een conflict aan ten grondslag en is daar een debat
over? Als dit zo is, mag ik hopen dat deze twee gewaardeerde heren fel tegenspel
krijgen van het Nederlandse kabinet.
 
 Minister Huizinga-Heringa: De mededeling zoals
die bij ons komt, ziet er wat ons betreft goed uit. Zij biedt ook een goede
basis. Als uw vrees dat er een weg wordt ingeslagen naar een klassiekere strategie,
terecht blijkt te zijn, kunt u er echt van verzekerd zijn dat Nederland daartegen,
zoals u dat noemde, fel tegenspel zal bieden. Dat zal dan gebeuren.
 
 Mevrouw Wiegman-van Meppelen Scheppink (ChristenUnie):
Dat was voor mij de reden om er bij de minister op aan te dringen dat de Milieuraad
nadrukkelijk een voet tussen de deur blijft houden. Zelfs in Nederland zagen
wij al een beetje discussie in het overleg met minister Van der Hoeven van
Economische Zaken. Je merkte daarbij de invloed van de economische belangen.
De nieuwe Lissabon-strategie moet geen kerstboom worden die weer met nieuwe
ballen wordt opgetuigd. Er kan van verschillende kanten weerstand komen. Daarom
is het van groot belang dat de Milieuraad een voet tussen de deur blijft houden.
 
 Minister Huizinga-Heringa: Een kerstboom is
sowieso niet duurzaam. Dat zal het volgens mij dus nooit worden. Nederland
zal zich er echt voor inzetten dat de duurzaamheid en de vergroening goed
in de nieuwe strategie zitten. Daar kunt u van op aan. Dat is kabinetsbeleid.
 Er zijn ook vragen gesteld over de emissiehandel. Mevrouw Neppérus
en de heer Vendrik zijn daarop ingegaan. Dat is nog een vrij ingewikkeld verhaal.
Ik stel voor om daar technisch op in te gaan. Volgens mij is het in de
Milieuraad niet direct aan de orde, ook al staat het wel op de convocatie.
In die zin is er dus geen haast mee en hoeft dit niet voor maandag te worden
afgedaan. Ik zou daarom willen voorstellen om daar schriftelijk op in te gaan.
Als er prijs op wordt gesteld, wil ik daar ook wel een technische briefing
over aanbieden.
 
 De voorzitter: De heer Vendrik gooit weer
een nieuwe truc in de strijd. Hij heeft een procedureel punt.
 
 De heer Vendrik: Wij krijgen een aanbod van
de minister. Daar doe ik het even mee. Het lijkt mij vriendelijk en beleefd
om dat te beantwoorden; dat zult u met mij eens zijn. Zou het dan zo kunnen
zijn dat de minister ons daarbij ook laat weten waar de komende maanden –
zeg maar: tot de zomer – naar verwachting gesproken wordt over de verdere
vormgeving van de nieuwe emissiehandelperiode?
 
 Minister Huizinga-Heringa: Ja, dat is heel
goed. Dat zal ik doen. Dat lijkt mij heel belangrijk.
 
 Mevrouw Neppérus (VVD): Ik ga akkoord
met het voorstel van de minister.
 
 Minister Huizinga-Heringa: Mevrouw Neppérus
stelde ook een vraag over de WEEE-richtlijn inzake het elektronische afval.
Zij vroeg zich af of dat onderwerp op de agenda staat. Nee, het staat niet
op de agenda voor de komende Milieuraad. Het impact assessment is in concept
gereed. Het wordt nu besproken met het bedrijfsleven. Daarna zal ik het naar
de Kamer sturen. Dan bent u goed voorbereid op de Milieuraad van juni, want
daarin zal dit weer aan de orde komen.
 
 De voorzitter: Ik kan mij voorstellen dat
we een heel korte tweede termijn kunnen houden, met een of twee slotzinnen.
 
 Mevrouw Spies (CDA): Voorzitter. Ik dank de
minister voor de beantwoording en ik zie uit naar de diverse impact assessments
die wij een volgende keer zullen bespreken.
 
 Mevrouw Neppérus (VVD): Voorzitter.
Ook ik dank de minister voor de antwoorden. Ik wacht de impact assessments
gewoon af. Wellicht moeten wij de volgende keer ook even praten over de stand
van zaken met REACH. Ik zal mijn collega’s voorstellen om dat onderwerp
te agenderen.
 
 De voorzitter: Dat wilde ik net zeggen: agenderen
doen wij zelf.
 
 Mevrouw Neppérus (VVD): Inderdaad,
maar ik kondig het maar alvast aan, want er zijn meer vragen daarover niet
beantwoord. Dat kan dan dus de volgende keer.
 Pratend over het gebeuren in Kopenhagen heb ik gezegd dat ik in de richting
van «Mexico» graag zou willen zien dat het hele punt van de energie
meer aandacht krijgt. Ik blijf mijn zorgen uiten over de terms of reference
voor het IPCC-onderzoek en zou die graag ook in de Milieuraad aan de orde
stellen. Ik vind het immers heel vaag.
 
 Mevrouw Ouwehand (PvdD): Voorzitter. Op het
punt van ons kritisch natuurlijk kapitaal – de ecosystemen en de biodiversiteit –
is de vraag niet of wij het ons kunnen veroorloven om die systemen te herstellen
en de biodiversiteit te behouden. De vraag is of wij het ons kunnen veroorloven
om dat niet te doen. Het antwoord daarop is helder: nee. Er lijkt een nuanceverschil
tussen enerzijds de minister en het kabinet en anderzijds mijn fractie: de
ambitie blijft hoog, maar het moet allemaal wel uitvoerbaar zijn.
Voor de PvdD is cruciaal dat Nederland uitspreekt dat wij de biodiversiteitdoelstellingen
hoe dan ook gaan halen. Het is prachtig dat Nederland vervolgens zegt dat
wij dan meteen gaan bekijken welke maatregelen nodig zijn, wat de implicaties
zijn, hoe wij die kunnen wegen en voor welke keuzes wij komen te staan, maar
wij beginnen bij het doel. Dat lijkt een miniem verschil, maar voor ons is
dit uitermate belangrijk, zeker gelet op het tot nu toe falende beleid. De
oorzaak daarvan is niet dat wij geen implementatiemaatregelen zouden hebben
bedacht. Het heeft gewoon te maken met onwil. Die onwil moeten wij keren door
hard achter het doel te staan. Ik blijf erbij dat ik op dat punt een toezegging
wil. Als de minister het meent met die ambitie, kan zij dit ook zo uitspreken.
 
 De heer Vendrik (GroenLinks): Voorzitter.
Ik wil reageren op de beantwoording door de minister met betrekking tot «early
finance» in het kader van de klimaatadaptatie in 2010–2012. Misschien
kan zij bevorderen dat de heer Verhagen als dienstdoend minister voor Ontwikkelingssamenwerking
dit precies opschrijft bij de Voorjaarsnota. Het valt namelijk niet mee om
daar met precisie naar te kunnen kijken en dat doet er nu even toe. De Voorjaarsnota
komt eraan. Ik krijg dus graag een toezegging op dat punt.
 Ten aanzien van de route naar «Mexico» bepleit de minister
koploperschap. Ik heb begrepen dat Connie Hedegaard namens de EU landen buiten
de EU ertoe gaat aansporen om de bovenkant van een emissiereductiemarge te
volgen. Dat mag dan ook voor Europa gelden. Daarover ging mijn vraag over
die 30%. De strategie van een voorwaardelijk bod heeft niet gewerkt.
Maak er dan maar een onvoorwaardelijk bod van. Ook op dat punt krijg ik graag
een toezegging.
 Wij weten dat het kabinet intern en ambtelijk bezig was met het tweede
deel van Schoon en Zuinig. Daarvoor ligt materiaal op tafel. Ik zou het erg
op prijs stellen als de minister dat zonder politiek oordeel aan de Kamer
ter beschikking wil stellen, zodat wij weten wat de stand van zaken is met
betrekking tot het Nederlandse klimaatbeleid en de haalbaarheid van doelen
in 2020 en welke opties in bespreking zijn geweest, met een nadere beoordeling
van de haalbaarheid en betaalbaarheid. Ik hoef de minister niet uit te leggen
hoe belangrijk dat is. Ik krijg graag de toezegging dat wij dat materiaal
op zeer korte termijn in de Kamer krijgen.
 
 De voorzitter: Over dat laatste punt hebben
wij in de procedurevergadering al een afspraak gemaakt. Op dat punt wordt
een brief van de minister gevraagd.
 
 De heer Vendrik (GroenLinks): Misschien kunnen
we het kortsluiten. Dat zou fijn zijn.
 
 De voorzitter: Wij hebben dat al gedaan. Het
komt dus gewoon. Zo werkt het in dit huis.
 
 De heer Vendrik (GroenLinks): Ja, die brief
komt eraan. De vraag is of daar ook de toezegging aan verbonden is dat dit
inderdaad gaat gebeuren. Dat was mijn vraag.
 
 Mevrouw Wiegman-van Meppelen Scheppink (ChristenUnie):
Voorzitter. Ik dank de minister voor de antwoorden en reacties. Ik wens de
minister heel veel succes bij haar eerste Milieuraad.
 Mijn CDA-collega drong aan op een impact assessment. Dat lijkt mij goed,
maar volgens mij is een impact assessment ook een heel mooi moment om te bekijken
hoe wij meten en hoe wij de waarde van een en ander uitdrukken. We hebben
in discussies over het bruto nationaal product al eens gevraagd hoe je meet
hoe het er met de economie voor staat. Worden natuurwaarden en andere welzijnswaarden
daarin voldoende meegenomen? Bij zo’n impact assessment
kun je opnieuw bekijken hoe je de waarde van biodiversiteit uitdrukt om daar
goed mee aan de slag te gaan.
 Dan het verslag van de conferentie in Kopenhagen en de brief van 9 februari.
Het lijkt mij ontzettend belangrijk dat die brief nog steeds boven de oppervlakte
blijft en dat bijvoorbeeld de minister van Buitenlandse Zaken, die nu ook
de minister voor Ontwikkelingssamenwerking is, daarmee aan de slag gaat, juist
omdat het gaat om het aangaan van nieuwe coalities en het verstevigen van
bestaande coalities door in te spelen op de belangen van andere landen. Dat
lijkt mij een belangrijk aandachtspunt voor het komende halfjaar.
 
 Minister Huizinga-Heringa: Voorzitter. Er
zijn nog een paar vragen gesteld en opmerkingen gemaakt. Mevrouw Spies heeft
geen vragen meer gesteld. Mevrouw Neppérus is nog even ingegaan op
de terms of reference van het IPCC-onderzoek. Zij zegt dat zij die heeft gelezen.
Ik moet zeggen dat ik die op het ministerie nog niet heb gelezen. Zij moeten
ons dus nog toegezonden worden. Wij gaan die terms of reference natuurlijk
goed bestuderen. Ik hoop en ga ervan uit dat zij inderdaad de ruimte bieden
om een breed onderzoek op te zetten. Wij zullen dat natuurlijk aan de Kamer
toezenden met, als dat gepast of nodig is, een commentaar van mijn zijde.
Dan kunnen wij daar, als dat nodig is, over spreken.
 
 Mevrouw Neppérus (VVD): Daar wil ik
uiteraard op wachten, maar ik wijs de minister dan wel even op het persbericht
dat door haar eigen departement is uitgegeven.
 
 Minister Huizinga-Heringa: Nou, laten wij
ons eigen persbericht eens even goed bekijken.
 
 De heer Vendrik (GroenLinks): Ik mag hopen
dat dat geen glossy is.
 
 Mevrouw Neppérus (VVD): Nee, het is
geen glossy. Dat kan ik de heer Vendrik verzekeren.
 
 Minister Huizinga-Heringa: Laten wij gewoon
afspreken dat wij ons persbeleid nog eens tegen het licht houden en de Kamer
de terms of reference toesturen zodra wij die hebben en goed bekeken hebben.
 Mevrouw Ouwehand heeft nogmaals over de biodiversiteit en de ambitie gesproken.
Nederland heeft natuurlijk zijn eigen nationale doel. Wij doen er alles aan
om dat te halen, maar dit gaat over het doel dat voor Europa moet gelden.
Ik begrijp de aandrang en het pleidooi om hierover duidelijk te zijn, maar
ik heb in eerste termijn geprobeerd om mijn opstelling zo helder mogelijk
duidelijk te maken: de ambitie is er echt en tegelijkertijd is realisme nodig
om te bekijken hoe wij die ambitie gaan bereiken en waarmaken. Het impact
assessment komt samen met de maatregelen naar de Kamer. Dat betekent dat daar
ook in de Kamer heel goed over gesproken kan worden. Ook dan kunt u uw invloed
daar natuurlijk op laten gelden.
 
 Mevrouw Ouwehand (PvdD): Dit punt is voor
de PvdD-fractie cruciaal. Ik wil daarover daarom een motie indienen.
 
 Minister Huizinga-Heringa: Ik moet zeggen
dat de eerste vraag van de heer Vendrik mij even is ontgaan. Ik begreep daaruit
dat de heer Verhagen bij de Voorjaarsnota een overzicht moest geven van waar
Nederland ... Ik zie de heer Vendrik «nee» schudden. Dan heb ik
graag dat hij de vraag nogmaals stelt, want dan heb ik die niet helder voor
de geest.
 
 De heer Vendrik (GroenLinks): Volgens mijn
beste herinnering heeft het missionaire kabinet – bij monde van de heer
Bos en volgens mij ook bij monde van de heer Koenders –
gezegd dat de Nederlandse bijdrage aan de Europese toezegging in het kader
van early warning voor klimaatadaptatie ongeveer 100 mln. is.
 
 Minister Huizinga-Heringa: Nee, per jaar.
Drie jaar lang.
 
 De heer Vendrik (GroenLinks): Ja. Mijn vraag
was of dat expliciet en netjes opgeschreven kan worden in de Voorjaarsnota,
zodat wij er goed zicht op hebben hoe dat zich verhoudt tot die 0,8%,
om maar eens een zijstraat te noemen. Dan kunnen wij dat goed volgen.
 
 Minister Huizinga-Heringa: Ja, dat is goed,
maar als dat uw vraag is, kan ik direct zeggen dat deze 300 mln. additioneel
is bovenop de 0,8%. Dat staat in elk geval vast, maar als u dat graag
nog eens bij de Voorjaarsnota wilt zien, is dat natuurlijk eigenlijk niet
meer dan wat er moet gebeuren als het over additioneel geld gaat. Het is additioneel
bovenop de 0,8%, maar ik zal de heer Verhagen vragen om dat bij de
Voorjaarsnota nog eens helder op papier te zetten.
 De heer Vendrik vroeg ook naar de maatregelen die voorgesteld zouden worden
in het kader van Schoon en Zuinig, maar ik heb van de voorzitter van deze
commissie begrepen dat ik daar een brief over krijg. Ik wil dus de koninklijke
weg bewandelen en die brief van de commissie afwachten.
 
 De heer Vendrik (GroenLinks): Koninklijke?
 
 Minister Huizinga-Heringa: Ja, zo heet dat
toch? Ik wilde haast zeggen: als je als staatssecretaris minister wordt, krijg
je nog hogere aspiraties. Dan ga je koninklijke wegen bewandelen, maar dat
is volgens mij gewoon de uitdrukking die je gebruikt om aan te geven dat je
de normale procedures volgt. Ik wil die brief dus gaan behandelen.
 
 De heer Vendrik (GroenLinks): U had het dus
niet over onze voorzitter. Dat is dat misverstand opgehelderd.
 
 Minister Huizinga-Heringa: Goed.
 
 De voorzitter: Precies. Die voorzitter is
al een keer prins geweest.
 
 Minister Huizinga-Heringa: Kijk, daar kunnen
weinig mensen tegenop.
 De heer Vendrik zei ook dat Nederland zelf natuurlijk het goede voorbeeld
moet geven. Nederland geeft het goede voorbeeld met onze reductiedoelstelling
van 30%. Zoals bekend is de doelstelling in Europees verband voorwaardelijk,
maar we doen er natuurlijk alles aan om die voorwaarden ingevuld te laten
worden, zodat ook Europa met die 30% het goede voorbeeld gaat geven.
 Mevrouw Wiegman heeft opmerkingen gemaakt en heeft volgens mij geen duidelijke
vraag meer gesteld. Of vergis ik mij daarin?
 
 Mevrouw Wiegman-van Meppelen Scheppink (ChristenUnie):
Laat ik het dan formuleren als een vraag: wilt u aan uw collega Verhagen vragen
of hij het verslag van de klimaatconferentie in Kopenhagen voortdurend in
zijn achterzak wil houden wanneer hij op reis gaat? Er is eigenlijk een aanbeveling:
we moeten gewoon stevig werken aan bestaande coalities en aan nieuwe coalities
door in te spelen op belangen van landen om uiteindelijk tot het mooie resultaat
van een klimaatakkoord te komen. Daartoe dient hij die agenda scherp op het
netvlies te hebben.
 
 Minister Huizinga-Heringa: Ja, dat zal natuurlijk
gebeuren. Het kabinetsbeleid wordt natuurlijk door het hele kabinet uitgevoerd,
dus ook door minister Verhagen, maar er zal zeker nog besproken
worden hoe wij de strategie vorm gaan geven.
 
 De voorzitter: Ik dank de minister en haar
medewerkers. Ik zag aan de lichaamstaal van sommige Kamerleden dat de door
de minister aangeboden briefing in dank wordt aanvaard.
 
 
 
 Samenstelling:
 Leden: Van Gent (GroenLinks), Van der Staaij (SGP), Poppe (SP), Snijder-Hazelhoff
(VVD), ondervoorzitter, Depla (PvdA), Van Bochove (CDA), Koopmans (CDA), voorzitter,
Spies (CDA), Van der Ham (D66), Van Velzen (SP), Vietsch (CDA), Aptroot (VVD),
Samsom (PvdA), Boelhouwer (PvdA), Roefs (PvdA), Neppérus (VVD), Van
Leeuwen (SP), Jansen (SP), Van der Burg (VVD), Van Heugten (CDA), Ouwehand
(PvdD), Bilder (CDA), Wiegman-van Meppelen Scheppink (ChristenUnie), Linhard
(PvdA) en De Mos (PVV).
 Plv. leden: Vendrik (GroenLinks), Van der Vlies (SGP), Polderman (SP),
Remkes (VVD), Jacobi (PvdA), Pieper (CDA), Koppejan (CDA), Ormel (CDA), Koşer
Kaya (D66), Leijten (SP), Schreijer-Pierik (CDA), De Krom (VVD), Vermeij (PvdA),
Waalkens (PvdA), Vos (PvdA), Zijlstra (VVD), Langkamp (SP), Gerkens (SP),
Elias (VVD), Schermers (CDA), Thieme (PvdD), Algra (CDA), Ortega-Martijn (ChristenUnie),
Smeets (PvdA), Agema (PVV).
 
 
 Samenstelling:
 Leden: Atsma (CDA), Van Bommel (SP), ondervoorzitter, Van der Staaij (SGP),
Waalkens (PvdA), voorzitter, Ormel (CDA), Van Velzen (SP), De Nerée
tot Babberich (CDA), Haverkamp (CDA), Jan Jacob van Dijk (CDA), Blom (PvdA),
Eijsink (PvdA), Van Dam (PvdA), Dezentjé Hamming-Bluemink (VVD), Jonker
(CDA), Irrgang (SP), De Roon (PVV), Pechtold (D66), Ten Broeke (VVD), Gill’ard
(PvdA), Jasper van Dijk (SP), Thieme (PvdD), Wiegman-van Meppelen Scheppink
(ChristenUnie) en Peters (GroenLinks).
 Plv. leden: Aasted-Madsen-van Stiphout (CDA), Jager (CDA), De Wit (SP),
Van der Vlies (SGP), Vos (PvdA), Snijder-Hazelhoff (VVD), Van Heugten (CDA),
Lempens (SP), Schermers (CDA), Knops (CDA), Jacobi (PvdA), Samsom (PvdA),
Kuiken (PvdA), Teeven (VVD), Spies (CDA), Roemer (SP), Wilders (PVV), Nicolaï
(VVD), Van der Ham (D66), Van der Burg (VVD), Besselink (PvdA), Van Leeuwen
(SP), Ouwehand (PvdD), Voordewind (ChristenUnie) en Vendrik (GroenLinks).