Wet Vermeij, Koopmans, Neppérus bestuurlijke lus Awb; Memorie van Antwoord
Staten-Generaal — Kamerstuk 
Datum: 2019-09-26 00:00:00.000000
Rechtsgebied: Wetgeving


(function (window, document, dataLayerName, id) {
 window[dataLayerName] = window[dataLayerName] || [], window[dataLayerName].push({ start: (new Date).getTime(), event: "stg.start" }); var scripts = document.getElementsByTagName('script')[0], tags = document.createElement('script');
 function stgCreateCookie(a, b, c) { var d = ""; if (c) { var e = new Date; e.setTime(e.getTime() + 24 * c * 60 * 60 * 1e3), d = "; expires=" + e.toUTCString() } document.cookie = a + "=" + b + d + "; path=/; Secure" }
 var isStgDebug = (window.location.href.match("stg_debug") || document.cookie.match("stg_debug")) && !window.location.href.match("stg_disable_debug"); stgCreateCookie("stg_debug", isStgDebug ? 1 : "", isStgDebug ? 14 : -1);
 var qP = []; dataLayerName !== "dataLayer" && qP.push("data_layer_name=" + dataLayerName), qP.push("use_secure_cookies"), isStgDebug && qP.push("stg_debug"); var qPString = qP.length > 0 ? ("?" + qP.join("&")) : "";
 tags.async = !0, tags.src = "https://koop.piwik.pro/containers/" + id + ".js" + qPString, scripts.parentNode.insertBefore(tags, scripts);
 !function (a, n, i) { a[n] = a[n] || {}; for (var c = 0; c < i.length; c++)!function (i) { a[n][i] = a[n][i] || {}, a[n][i].api = a[n][i].api || function () { var a = [].slice.call(arguments, 0); "string" == typeof a[0] && window[dataLayerName].push({ event: n + "." + i + ":" + a[0], parameters: [].slice.call(arguments, 1) }) } }(i[c]) }(window, "ppms", ["tm", "cm"]);
 })(window, document, 'dataLayer', 'f8b9eee5-8d9c-4ea1-abd5-83e174f29813');
 
 
 
Direct naar content
Navigatie
Contextinformatie
Publicatie
Acties
Gerelateerde informatie

Menu

U bent nu hier: 
Publicaties
Officiële publicaties

Inloggen

Primaire navigatie

Andere sites binnen Overheid.nl
Home
Uitgebreid zoeken
Mijn abonnementen
Help

Andere sites binnen Overheid.nl

Berichten over uw Buurt
Zoals vergunningen, bouwplannen en lokale regelgeving.

Rondom uw woonadres
Rondom een zelfgekozen adres

Dienstverlening
Zoals belastingen, uitkeringen en subsidies.

Naar dienstverlening

Beleid & regelgeving
Officiële publicaties van de overheid.

Naar beleid & regelgeving

Contactgegevens overheden
Adressen en contactpersonen van overheidsorganisaties.

Naar overheidsorganisaties

 
 
 
U bent hier:

Home

Kamerstuk 20082009-31352, nr. C

 
 
 

Kamerstuk

Datum publicatie
Organisatie
Vergaderjaar
Dossier- en ondernummer
Datum ontvangst

25-06-2009

Eerste Kamer der Staten-Generaal

2008-2009

31352 nr. C

19-06-2009

 

 

 
 
 Toon meer van: Extra informatie
 
 

 
 

Informatie over publicatie

 

 

 
 Toon meer van: Gerelateerd
 
 

 
 Publicaties in kamerdossier

Kamerdossier 31352Toon alle publicaties in het hoofddossier

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Publicaties referendum

 

 

 

 

 

Authentieke versie (PDF)
bestandsgrootte: 43 Kb

Informatie

Gerelateerd

Printen

Delen

 
 
 
31 352Voorstel van wet van de leden Vermeij, Koopmans en Neppérus tot
aanvulling van de Algemene wet bestuursrecht met een regeling voor herstel
van gebreken in een besluit hangende beroep bij de bestuursrechter (Wet bestuurlijke
lus Awb)CMEMORIE VAN ANTWOORDOntvangen 19 juni 2009AlgemeenMet belangstelling hebben wij kennisgenomen van het voorlopig verslag
over dit wetsvoorstel. Het verheugt ons dat de leden van de fracties van de CDA, de PvdA, de VVD, de SP, GroenLinks en D66 met belangstelling van het initiatiefwetsvoorstel
kennis hebben genomen dan wel te kennen hebben gegeven in te stemmen met dit
wetsvoorstel. Op de opmerkingen van deze leden zullen wij graag in het hiernavolgende
nader ingaan.De leden van de CDA-fractie geven aan dat
zij minder hoge verwachtingen van het wetsvoorstel hebben dan wij. In dat
verband wijzen zij er op dat de bestuurlijke lus al in de rechtspraktijk wordt
toegepast en dat het voorstel facultatief is. Voorts wijzen zij erop dat de
introductie van de bestuurlijke lus niet los kan worden gezien van een ingrijpender
herziening van het bestuursprocesrecht.Deze leden stellen op zichzelf terecht dat de bestuurlijke lus reeds in
de praktijk wordt toegepast. Naar onze waarneming geschiedt dit echter slechts
incidenteel. Het ontbreken van een uitdrukkelijke wettelijke grondslag voor
dit instrument in de Awb weerhoudt veel bestuursrechters thans nog van actieve
pogingen om geschillen op deze wijze definitief te beslechten. Daarnaast kan
men zich afvragen of de wijze waarop de bestuurlijke lus thans wordt toegepast,
wel voldoet aan de eisen die belanghebbenden aan (bestuurs)rechtspraak mogen
stellen. De bestuursrechter moet zijn bevoegdheden op een voor partijen en
anderen inzichtelijke en voor de hogerberoepsrechter toetsbare wijze hanteren.
De huidige praktijk voldoet niet aan deze eis, aangezien de bestuurlijke lus
thans wordt toegepast met middelen die daarvoor niet zijn bedoeld en op een
wijze die voor partijen en anderen weinig inzichtelijk is. Thans heeft de
uitnodiging om een gebrek in een besluit te herstellen meestal de vorm van
een «griffiersbriefje». Dit griffiersbriefje heeft een onduidelijke
status en is bovendien niet openbaar.De toegevoegde waarde van ons wetsvoorstel is dan ook dat de bestuursrechter
uitdrukkelijk wordt gestimuleerd om het aan hem voorgelegde geschil waar mogelijk
definitief te beslechten, en dit op een transparante en controleerbare wijze
te doen. Naar onze overtuiging kunnen beide elementen niet los van elkaar
worden gezien. De bestuursrechter die weet dat hij beschikt over
een instrument dat recht doet aan de elementaire vereisten van hoor en wederhoor
en openbaarheid, zal eerder geneigd zijn tot toepassing van dit instrument.Deze leden constateren eveneens terecht dat wij voorstellen om de bestuursrechter
de bevoegdheid, maar niet de verplichting te geven om een bestuurlijke lus
toe te passen. Deze keuze is vooral ingegeven door het besef dat niet alle
geschillen zich voor toepassing van de bestuurlijke lus lenen. Wij verwijzen
in dit verband onder meer naar de plenaire behandeling van het voorstel in
de Tweede Kamer, waarbij de grenzen van de mogelijkheden tot toepassing van
de bestuurlijke lus uitvoerig aan de orde zijn geweest. Overigens vertrouwen
wij erop dat bestuursrechters zich bewust zijn van hun maatschappelijke verantwoordelijkheid
voor het bijdragen aan spoedige rechtszekerheid voor alle partijen en daarom
de uitnodiging van de wetgever om de bestuurlijke lus toe te passen waar dit
mogelijk en zinvol is, zullen oppakken.De leden van de CDA-fractie merken nog op
dat de introductie van de bestuurlijke lus «niet los kan worden gezien
van» meer ingrijpende wijzigingen van het bestuursprocesrecht. Wij zijn
het graag met deze leden eens dat nog meer wijzigingen nodig zijn om het bestuursprocesrecht
slagvaardiger te maken en onnodige vernietigingen van besluiten te voorkomen.
De regering heeft daartoe ook een breder wetsvoorstel in voorbereiding (de
Wet aanpassing bestuursprocesrecht). Naar ons oordeel kan de bestuurlijke
lus echter ook los van die andere wijzigingen worden toegepast en een nuttige
functie vervullen. Daarbij komt, dat de parlementaire behandeling van het
wetsvoorstel aanpassing bestuursprocesrecht, alleen al gelet op de omvang
en complexiteit van dat voorstel, naar verwachting geruime tijd zal duren,
terwijl de bestuurlijke lus nu op korte termijn kan worden gerealiseerd.Bestuurlijke lus en de positie van de rechterDe leden van de fractie van het CDA stellen
een aantal vragen over mogelijke gevolgen van het wetsvoorstel voor de staatsrechtelijke
verhouding tussen rechter en bestuur. Zij hadden daarbij in het bijzonder
zorgen over de in de toelichting genoemde mogelijkheid van de rechter om het
bestuur aanwijzingen te geven over de wijze waarop een gebrek in een besluit
kan worden hersteld, alsmede over de opmerking in de toelichting dat de rechter
zoveel mogelijk alle gebreken in het besluit moet noemen. De leden van de VVD-fractie hebben de kwestie van de verhouding tussen
bestuur en rechter in meer algemene termen aan de orde gesteld.Wij stellen voorop dat ons voorstel aan de staatsrechtelijke verhouding
tussen bestuur en rechter in het geheel niets verandert. De tussenuitspraak
als bedoeld in het voorgestelde artikel 8:80a Awb moet voldoen aan dezelfde
eisen als de einduitspraak bedoeld in artikel 8:77 Awb en is dus ook gebonden
aan dezelfde beperkingen. De belangrijkste beperking is, dat de rechter het
recht moet toepassen; niet meer en niet minder. Niet meer: de rechter kan
geen aanwijzingen geven voor zover het bestuur over echte beleids- of beoordelingsvrijheid
beschikt. Maar ook niet minder: de rechter kan wel aanwijzingen geven, voor
zover uit het recht dwingend voortvloeit wat het bestuursorgaan had moeten
doen. Dit is nu ook reeds mogelijk en doet zich dan ook regelmatig voor. Het
overgrote deel van de gevallen waarin een besluit een gebrek vertoont, valt
uiteen in vier categorieën:• Het feitenonderzoek is onvolledig of anderszins onzorgvuldig geweest.
In dat geval kan de rechter in een aanwijzing aangeven welke feiten alsnog
of opnieuw moeten worden onderzocht. Het recht bepaalt immers welke feiten
rechtens relevant zijn en wanneer een onderzoek voldoende zorgvuldig is.• Het bestreden besluit is ontoereikend gemotiveerd, bijvoorbeeld
omdat aan een bepaald belang geen aandacht is besteed. In dat geval kan
de rechter de aanwijzing geven dat aan dat belang alsnog aandacht moet worden
besteed. Uit het feit dat de rechter tot het oordeel komt dat het besluit
op dit punt een gebrek vertoont, volgt immers al dat de rechter van oordeel
is dat het recht eist dat aan dit belang aandacht wordt besteed.• Er is een procedurefout gemaakt. Voor zover de juiste procedure
dwingend uit geschreven of ongeschreven rechtsregels voortvloeit, kan de rechter
daaromtrent aanwijzingen geven.• Het bestuursorgaan heeft een wettelijk voorschrift verkeerd uitgelegd.
De rechter zal dan uiteraard aangeven hoe het voorschrift wel moet worden
uitgelegd. Het kan voorkomen dat uit de juiste uitleg rechtens dwingend voortvloeit
dat bijvoorbeeld bepaalde feiten alsnog moeten worden onderzocht of bepaalde
procedurele stappen alsnog moeten worden gezet. In die gevallen kan de rechter
daaromtrent aanwijzingen geven.Een tweede punt van zorg voor de leden van de CDA-fractie
was de opmerking in de memorie van toelichting (blz. 7) dat de rechter in
een zo vroeg mogelijk stadium zoveel mogelijk over alle gebreken in een besluit
een oordeel moet geven. Wij erkennen dat deze formulering wellicht misverstanden
kan oproepen. Wij kunnen de zorgen van deze leden echter wegnemen. Met «alle
gebreken» is bedoeld: alle gebreken die door een appellant aan de orde
zijn gesteld. Ons voorstel verandert niets aan de omvang van het geschil waarover
de bestuursrechter oordeelt. Artikel 8:69 Awb, dat de maatstaf voor deze omvang
geeft, geldt voor de tussenuitspraak evenzeer als voor de einduitspraak. Dit
betekent bij de huidige stand van de jurisprudentie, dat de rechter –
behoudens kwesties van openbare orde, die in de praktijk schaars zijn –
slechts mag oordelen over kwesties (en dus over gebreken) waarover een appellant
in één van zijn beroepsgronden heeft geklaagd.Het is echter zeer wel mogelijk, dat een appellant aanvoert dat een besluit
volgens hem drie of vier of nog meer verschillende gebreken vertoont. In dat
geval is het doelmatig als de rechter zoveel mogelijk over alle aangevoerde
gebreken een oordeel geeft, opdat die in voorkomende gevallen in één
herstelactie kunnen worden meegenomen. Dat voorkomt dat wellicht een tweede
bestuurlijke lus nodig is. Eén en ander is overigens geen absolute
norm; het hangt erg van de situatie af. Als de rechter bijvoorbeeld tot het
oordeel komt dat het besluit een naar zijn aard niet herstelbaar gebrek vertoont,
kan het zijn dat het niet nodig en niet zinvol is om op de overige aangevoerde
gebreken in te gaan, omdat het besluit sowieso moet worden vernietigd. Als
gebreken herstelbaar zijn, is het doelmatiger als deze alle tegelijk worden
hersteld.Anders dan de leden van de PvdA-fractie veronderstellen,
is het niet zo dat de bestuurlijke lus slechts bij «kleine» gebreken
kan worden toegepast. Het gaat er niet om of een gebrek klein of groot is,
maar of het herstelbaar is. Over het algemeen kan echter worden gesteld dat
gebreken minder goed herstelbaar zijn naarmate zij ernstiger zijn.Deze leden vroegen voorts of ons wetsvoorstel het gevaar meebrengt dat
de rechterlijke macht wordt gevraagd om bijna politieke afwegingen te maken.
Wij menen dat dit niet het geval is. Wij verwijzen daarvoor naar de zojuist
gegeven antwoorden op door vergelijkbare zorgen ingegeven vragen van de CDA-fractie
en de VVD-fractie. Wij onderstrepen in dit verband nogmaals dat de rechter
bij de tussenuitspraak inhoudelijk niet meer bevoegdheden heeft dan hij nu
reeds bij de einduitspraak heeft. De rechter kan het bestuur dus ook niet
meer opdragen, Hij kan dit slechts in een eerder stadium doen.Een inventarisatie van herstelbare gebreken per beleidsterrein, zoals
door deze leden gevraagd, is niet te geven; daarvoor is de praktijk te gevarieerd
en te veelkleurig.Anders dan de leden van de fractie van GroenLinks
veronderstellen, leidt toepassing van de bestuurlijke lus niet tot vertraging
indien de openbare voorbereidingsprocedure moet worden herhaald. Die procedure
moet immers ook worden herhaald als de rechter, zoals nu veelal geschiedt,
volstaat met vernietiging van het besluit. Toepassing van de bestuurlijke
lus levert in dergelijke situaties juist tijdwinst op, en wel om twee redenen:• het bestuur weet in een eerder stadium dat de procedure (deels)
moet worden herhaald, en• de rechter krijgt de bevoegdheid om te bepalen dat de procedure
slechts gedeeltelijk behoeft te worden herhaald.Naar aanleiding van de desbetreffende vraag van deze leden kunnen wij
bevestigen dat ons wetsvoorstel het bestuur ook in het vreemdelingenrecht
niet meer herstelmogelijkheden biedt dan het thans reeds heeft. Het wetsvoorstel
geeft wel de mogelijkheid om gebreken hangende de procedure te herstellen,
waar voorheen de gebreken hersteld werden bij een nieuw besluit na een «kale»
vernietiging. Er bestaat in dit verband geen wezenlijk verschil tussen het
maken van een nieuwe afweging (al dan niet op basis van aanvullend feitenonderzoek)
en het beter motiveren van een besluit. In beide gevallen kan het bestuursorgaan
kiezen voor een vormvrije brief, althans als het resultaat van de keuze niet
wijzigt. Als het bestuursorgaan bij nader inzien tot de conclusie komt dat
bijvoorbeeld de aanvraag om een bijstandsuitkering ten onrechte buiten behandeling
is gelaten, of dat de eertijds verleende bouwvergunning alsnog moet worden
herroepen, moet het bestuursorgaan uiteraard een nieuw besluit nemen, omdat
de rechtsbetrekkingen wijzigen (er bestaat alsnog aanspraak op een bijstandsuitkering;
er mag alsnog niet worden gebouwd). De huidige jurisprudentie laat echter
toe dat het bestuursorgaan de betere onderbouwing van het bestreden besluit
neerlegt in een nieuw besluit, ook al wijzigt de inhoud van dat besluit niet
(zie in dit verband met name artikel 6:18, derde lid, Awb). Denkbaar is ook
dat de bestuursrechter tot het oordeel komt dat de rechtszekerheid eist dat
een verbeterde motivering wordt neergelegd in een nieuw formeel besluit.Het is dan ook niet mogelijk om in het algemeen aan te geven of bij toepassing
van de bestuurlijke lus in het vreemdelingenrecht de voornemen- of de bezwaarschriftprocedure
opnieuw moet worden toegepast. Dit hangt immers af van de aard van het gebrek.
De tussenuitspraak kan echter inhouden dat bepaalde feiten alsnog moeten worden
onderzocht. Dan ligt het voor de hand dat de vreemdeling vervolgens de gelegenheid
krijgt op het oordeel van het bestuur over deze feiten te reageren, omdat
hij deze gelegenheid in de voornemen- of bezwaarprocedure zou hebben gehad
als het bestuur de betrokken feiten meteen had onderzocht.De leden van de fractie van D66 vragen zich
af of met het voorstel het evenwicht tussen rechterlijke rechtmatigheidstoetsing
en bestuurlijk handelen niet onnodig wordt verstoord. Tevens vragen zij zich
af of het voorstel naar onze mening tot een (nog) striktere toetsing van met
name formele onrechtmatigheden in bestuurlijke besluitvorming zal leiden.Ons voorstel verandert niets aan de rechtmatigheidscriteria. Er is dus
geen sprake van dat ons voorstel het «evenwicht tussen rechtmatigheidstoetsing
en bestuurlijk handelen» zal verstoren. Naar onze mening zal ons voorstel
niet leiden tot een striktere toetsing van formele onrechtmatigheden in bestuurlijke
besluitvorming. De strekking van het voorstel is juist om zoveel mogelijk
te voorkomen dat louter formele onrechtmatigheden leiden tot vernietiging
van het besluit.Probleemanalyse en doelstellingen van het onderhavige
voorstelHet verheugt ons dat de leden van de CDA-fractie
ons streven naar versnelling van besluitvorming onderschrijven. Op de vraag
wat de meerwaarde van ons voorstel is ten opzichte van de mogelijkheden die
de Awb thans reeds biedt, zijn wij aan het begin van deze memorie van antwoord
reeds ingegaan; kortheidshalve zij daarnaar verwezen. In steekwoorden: ons
voorstel stimuleert tot het vaker toepassen van de bestuurlijke lus, op een
veel meer transparante wijze dan thans mogelijk is.Wij erkennen dat het onderhavige voorstel niet alle knelpunten in het
bestuursprocesrecht wegneemt, en niet alle oorzaken van traagheid in de besluitvorming
bestrijdt. Dat is ook nooit onze pretentie geweest. Wij hebben onze pijlen
slechts willen richten op één specifiek knelpunt dat naar ons
oordeel op korte termijn kan en moet worden weggenomen. Dat was mede ingegeven
door een dreigende «wildgroei» van bestuurlijke lus-amendementen
in bijzondere wetten. Voor de overige knelpunten in het bestuursprocesrecht
wachten ook wij met spanning verdergaande voorstellen van de regering af,
zoals de aangekondigde Wet aanpassing bestuursprocesrecht en de (verdere)
wetgeving naar aanleiding van het rapport van de Commissie-Elverding.In antwoord op de desbetreffende vraag van deze leden bevestigen wij dat
de bestuurlijke lus zeker niet alleen bij grote infrastructurele projecten
kan worden toegepast, maar ook bij «kleinere» vergunningen en
andere besluiten.Ten slotte vroegen deze leden naar het verband tussen ons wetsvoorstel
en het wetsvoorstel Dwangsom en beroep bij niet tijdig beslissen (Kamerstukken
2005/06, 29 934, nr. A, aanvaard door de Eerste Kamer op 20 november
2007).De Wet dwangsom en beroep bij niet tijdig beslissen en ons voorstel zien
op twee verschillende stadia van de besluitvormingsprocedure. De Wet dwangsom
en beroep bij niet tijdig beslissen ziet op de fase waarin het bestuursorgaan
nog een besluit (op bezwaar) moet nemen. Dit middel helpt echter niet langer –
dit wil zeggen: draagt niet langer bij aan versnelling van besluitvorming –
als reeds een besluit is genomen en een belanghebbende daartegen beroep heeft
ingesteld. Dan kan de bestuurlijke lus nuttige diensten bewijzen om te voorkomen
dat het besluit wordt getroffen door een «kale» vernietiging,
gevolgd door een nieuw besluit en een nieuwe beroepsprocedure. De beide wetsvoorstellen
zijn dus geen alternatieven voor elkaar, maar vullen elkaar aan.Ook in de richting van de fracties van de PvdA
enGroenLinks merken wij op dat wij slechts kunnen
kan worden onderschrijven dat de problematiek van de traagheid van de besluitvorming
diverse oorzaken kent, die zeker niet alle door ons voorstel worden weggenomen.
Dit laat echter onverlet dat ons voorstel naar ons oordeel een nuttige bijdrage
aan de versnelling van de besluitvorming levert. Om een in dit verband misschien
aardige metafoor te gebruiken: wij stellen voor om één stuk
van de bestuurlijke snelweg te verbreden. Dat lost natuurlijk niet de gehele
fileproblematiek op, maar levert wel een bijdrage aan de oplossing van dit
probleem.In antwoord op de desbetreffende vraag van de leden van de PvdA-fractie
merken wij op, dat dit wetsvoorstel naar ons oordeel niet het geschikte kader
vormt om uitgebreid in te gaan op de spanning die kan bestaan tussen snelheid
en kwaliteit. Wel willen wij kwijt dat snelheid naar ons oordeel een aspect
is van kwaliteit. Een zorgvuldig besluit dat veel te laat komt, kan uit het
oogpunt van het algemeen belang een slecht besluit zijn. Maar hoe dit zij,
wij onderstrepen nog eens dat ons voorstel op geen enkele wijze iets afdoet
aan de inhoudelijke kwaliteitseisen die aan een besluit worden gesteld. Het
bestuur krijgt slechts de mogelijkheid om het besluit in bepaalde gevallen
hangende de beroepsprocedure alsnog aan deze kwaliteitseisen te laten voldoen.RechtsbeschermingDe leden van de fractie van de PvdA hebben
inderdaad goed begrepen dat wij met dit wetsvoorstel op geen enkele wijze
de rechtsbescherming van belanghebbenden willen beknotten. Dit is inderdaad
uitvoerig aan de orde geweest bij de behandeling van het wetsvoorstel in de
Tweede Kamer en wordt nog eens onderstreept door de aanvaarding van het amendement-De
Wit. Uit dat amendement vloeit voort dat de rechtbank moet nagaan of de belangen
van derden die niet aan het geding deelnemen, zich niet tegen toepassing van
de bestuurlijke lus verzetten. Het gaat hierbij om een evenwichtige afweging
van de door het bestuur behartigde belangen, de belang van de aanvrager, van
andere direct-belanghebbenden en van derden-belanghebbenden. Ten slotte onderschrijven
wij dat het bestuur en de vergunninghouder niet het alleenrecht hebben op
de behartiging van het algemeen belang, maar dat ook de inbreng van derden
kan bijdragen aan een besluit waarmee het algemeen belang optimaal wordt gediend.De leden van de VVD-fractie vroegen of de
bestuurlijke lus ook kan worden toegepast in een beroep dat zich richt tegen
een bestuurlijke boete. Wij menen dat dit in beginsel niet het geval is. Als
een besluit waarbij een bestuurlijke boete is opgelegd, een gebrek vertoont,
moet een aantal situaties worden onderscheiden. De eerste situatie is dat
het gebrek naar zijn aard onherstelbaar is. Dit doet zich bijvoorbeeld voor
indien de rechter vaststelt dat de gedraging die de belanghebbende wordt verweten
niet onder een wettelijke verbodsbepaling valt. Dan is er vanzelfsprekend
geen ruimte voor toepassing van de bestuurlijke lus.Een volgende mogelijkheid is dat de rechter constateert dat het bestuur
een vormfout heeft gemaakt, die op zichzelf wel herstelbaar zou zijn; de betrokkene
is bijvoorbeeld ten onrechte niet gehoord over het voornemen om een boete
op te leggen. Dit geval wordt geregeld in het nieuwe artikel 8:72a Awb, dat
wordt voorgesteld in het wetsvoorstel Vierde tranche Awb (Kamerstukken I 2007/08,
29 702, nr. A). Dat artikel verplicht de bestuursrechter om in een dergelijk
geval zelf te beslissen of ondanks de vormfout een boete moet worden opgelegd
en zo ja, hoe hoog deze moet zijn. Met andere woorden: de rechter is dan verplicht
om zelf in de zaak te voorzien. Deze bevoegdheid gaat verder dan het toepassen
van de bestuurlijke lus, zodat voor deze laatste ook in dit geval geen ruimte
meer is.Ten slotte is denkbaar dat de bestuursrechter tot het oordeel komt dat
het bewijs voor de overtreding ontoereikend is. Wij menen dat in dat geval
het verdedigingsbeginsel, zoals dit onder meer is neergelegd in artikel 6
EVRM, zich er tegen verzet dat de bestuurlijke lus wordt toegepast om het
bestuur in de gelegenheid te stellen om alsnog aanvullend bewijs te leveren.Voor de goede orde en ter voorkoming van misverstand merken wij op dat
de zojuist omschreven beperkingen niet gelden voor herstelsancties zoals bestuursdwang-
en dwangsombeschikkingen en terugvorderingsbeschikkingen. Het gaat daar immers
niet om een «criminal charge» in de zin van artikel 6 EVRM.De leden van de fractie van GroenLinks vragen
hoe ons wetsvoorstel waarborgt dat derden die door een bestuurlijke lus worden
geconfronteerd met een besluit dat voor hen ongunstiger is dan het aanvankelijk
bestreden besluit, dezelfde mate van rechtsbescherming genieten als in een
geheel nieuwe procedure.De door deze leden aangestipte kwestie is eveneens aan bod gekomen tijdens
de plenaire behandeling van het voorstel door de Tweede Kamer (Handelingen
II 2008/2009, nr. 59, blz. 4773–4776 ). Daarbij is onderstreept dat
het bestuur bij het nemen of wijzigen van een besluit naar aanleiding van
een bestuurlijke lus in beginsel dezelfde waarborgen in acht moet nemen
als bij het nemen van een vergelijkbaar besluit buiten een bestuurlijke lus.
Wel is denkbaar dat de belanghebbende, vergeleken bij de gewone situatie,
een instantie van bezwaar of beroep mist. Wij hebben er echter op gewezen
dat dit ook in het huidige stelsel – dus zonder bestuurlijke lus –
al regelmatig voorkomt. Denk aan het geval waarin burgemeester en wethouders
een bouwvergunning naar aanleiding van een bezwaar van een omwonende vervangen
door een weigering van deze vergunning. De aanvrager van de vergunning moet
die weigering dan rechtstreeks bij de rechter aanvechten en kan daartegen
geen bezwaar meer maken. Dit is de prijs van efficiency. Maar alvorens een
vergunning in het kader van een bestuurlijke lus alsnog te weigeren, zal het
bestuursorgaan de aanvrager moeten horen (art. 4:7 Awb) en andere waarborgen
in acht moeten nemen op dezelfde wijze als wanneer de vergunning meteen zou
zijn geweigerd.De leden van de fractie van D66 plaatsten
een kanttekening bij onze opmerking dat een tussenuitspraak zonder voorafgaande
zitting niet in strijd is met artikel 6 EVRM, omdat de rechtsoverwegingen
van de tussenuitspraak altijd gunstig zijn voor de eisende partij. Zij vragen
of hier het gevaar dreigt dat het streven naar slagvaardigheid leidt tot relativering
van fundamentele rechten. Wij wijzen er op dat het wetsvoorstel na het advies
van de Raad van State op dit punt zodanig is aangepast, dat het recht op een
openbare behandeling voldoende wordt gewaarborgd. Van een relativering van
de fundamentele rechten ten gunste van de slagvaardigheid van het bestuursrecht
is dan ook geen sprake.Redenen voor een wettelijke regelingDe leden van de CDA-fractie wijzen erop dat
thans in de praktijk ook een soort bestuurlijke lus wordt toegepast. Op de
vraag van deze leden en de leden van de fractie van GroenLinks wat de toegevoegde waarde van een uitdrukkelijke regeling in de
Awb is, zijn wij aan het begin van deze memorie van antwoord reeds ingegaan
naar aanleiding van de eerste vraag van de CDA-fractie; kortheidshalve zij
daarnaar verwezen. Op dezelfde plaats zijn tevens onze overwegingen om de
rechter wel de bevoegdheid, doch niet de verplichting te geven om een bestuurlijke
lus toe te passen, uiteen gezet.TussenuitspraakWij onderschrijven het oordeel van de leden van de CDA-fractie dat de tussenuitspraak een vrij zwaar middel voor de
rechter is. Deze leden vroegen voorts of met de gekozen constructie en de
plaats van de tussenuitspraak in afdeling 8.2.7 van de Awb de tussenuitspraak
niet in wezen dezelfde inhoud krijgt als de einduitspraak.De inhoud van de tussenuitspraak vertoont tot op zekere hoogte gelijkenis
met de einduitspraak. Dit komt doordat de bestuursrechter een aantal stappen
moet zetten voordat hij kan beslissen of reden bestaat voor toepassing van
de bestuurlijke lus. Zo zal de bestuursrechter, ambtshalve, moeten onderzoeken
of hij bevoegd is tot kennisneming van het geschil en of het beroep ontvankelijk
is. Verdient één van deze vragen een ontkennend antwoord, dan
komt de bestuursrechter niet toe aan een inhoudelijke beoordeling van het
geschil, en dus evenmin aan toepassing van de bestuurlijke lus.Als het bestreden besluit een beslissing op bezwaar is, behoort de bestuursrechter
ook ambtshalve te onderzoeken of het bestuursorgaan het primaire besluit volledig
had moeten heroverwegen (ja, als het bezwaar ontvankelijk is) dan wel een
dergelijke heroverweging juist achterwege had moeten laten (ja, als het bezwaar
niet-ontvankelijk is). Dit onderzoekt noodzaakt wellicht tot de conclusie
dat het bestuursorgaan het bezwaar ten onrechte ontvankelijk heeft
geacht (in dat geval volgt gegrondverklaring van het beroep, vernietiging
van het bestreden besluit en finale beslechting van het geschil, door niet-ontvankelijkverklaring
van het bezwaar) of juist dat het bezwaar ten onrechte niet-ontvankelijk is
verklaard. In het laatste geval bestaat onder omstandigheden reden voor toepassing
van de bestuurlijke lus, waarbij het bestuursorgaan de gelegenheid krijgt
om het primaire besluit alsnog volledig te heroverwegen. Een tussenuitspraak
met deze strekking bevat de eindbeslissing dat het bestuursorgaan het bezwaar
ten onrechte niet-ontvankelijk heeft verklaard.De bestuursrechter dient voorts ambtshalve de omvang van het geding te
bepalen, omdat hij de niet aangevallen delen van het bestreden besluit niet
mag toetsen. Binnen de omvang van het geding moet de bestuursrechter –
met toepassing van artikel 8:69, tweede lid – aangeven welke gronden
de eisende partij tegen het bestreden besluit heeft aangevoerd.Vervolgens gaat de bestuursrechter deze gronden beoordelen, en in dit
kader kan hij concluderen dat het bestreden besluit een gebrek vertoont. Als
de bestuursrechter meent dat dit voldoende reden voor toepassing van de bestuurlijke
lus vormt, doet hij een tussenuitspraak. De omschrijving van het gebrek –
meestal: het ontbreken van een deugdelijk onderzoek naar een bepaald aspect,
of een ontoereikende motivering van een bepaald deel van het besluit –
genereert een eindbeslissing. De bestuursrechter mag in de einduitspraak niet
alsnog concluderen dat het bestreden besluit geen gebrek vertoont.Tot zover is de opbouw en inhoud van de tussenuitspraak identiek aan die
van de einduitspraak. Daarna gaan de wegen uiteenlopen. In een einduitspraak
is de bestuursrechter doorgaans snel klaar; hij overweegt dat het bestreden
besluit niet in stand kan blijven, en dat het bestuursorgaan een nieuw besluit
moet nemen, met inachtneming van zijn uitspraak. In een tussenuitspraak laat
de bestuursrechter in het midden wat er met het bestreden besluit moet gebeuren,
maar bespreekt de wijze waarop het gebrek kan worden hersteld. Dit vereist
prudente overwegingen, om te voorkomen dat de bestuursrechter teveel treedt
in de beleids- en beoordelingsvrijheid van het bestuursorgaan. Dit deel van
de tussenuitspraak maakt voor partijen en derden duidelijk welke mate van
zorgvuldigheid en motivering de bestuursrechter van een besluit verwacht.
Over de mogelijke gevolgen van het aanvullend onderzoek of de extra motivering
zwijgt de bestuursrechter, om teveel inhoudelijke «sturing» van
het bestuursorgaan te voorkomen.Het belangrijkste verschil tussen beide uitspraken betreft het dictum.
In het dictum van de einduitspraak velt de bestuursrechter een oordeel over
het beroep (artikel 8:70), waarna hij bepaalt of het bestreden besluit in
stand blijft (artikel 8:72, eerste lid) en – zo nee – of het bestuursorgaan
nog een nieuw besluit moet nemen (artikel 8:72, derde tot en met zevende lid).
Het dictum van de einduitspraak maakt tevens duidelijk of het bestuursorgaan
(eigenlijk: de rechtspersoon waartoe het bestuursorgaan behoort) de betaalde
griffierechten, de gemaakte proceskosten en de geleden schade moet vergoeden.
Het dictum van de tussenuitspraak bevat slechts een opsomming van de maatregelen
die de bestuursrechter nodig acht om te kunnen komen tot een rechtens houdbaar
besluit, eventueel met de toevoeging dat de procedure als bedoeld in afdeling
3.4 niet (geheel) behoeft te worden gevolgd (zie artikel 8:72, vierde lid
(nieuw), onderdeel b).De leden van de CDA-fractie vroegen voorts
of de tussenuitspraak ook zou kunnen worden gebruikt voor het verstrekken
van een opdracht tot nader onderzoek of voor het stellen van prejudiciële
vragen.Een tussenuitspraak is een middel bij uitstek om het bestuur de gelegenheid
tot het (laten) verrichten van nader onderzoek te bieden. De bestuursrechter
kan de tussenuitspraak in zijn huidige vorm echter niet gebruiken als
instrument om zelf een deskundige te benoemen (artikel 8:47), omdat het gelasten
van een deskundigenonderzoek niet per definitie voortvloeit uit een gebrek
in het bestreden besluit.In wezen geldt hetzelfde voor de prejudiciële vraag. Het fenomeen
tussenuitspraak leent zich in het algemeen wel voor het stellen van een prejudiciële
vraag en wordt daarvoor ook al wel gebruikt. Artikel 8:80a in zijn huidige
vorm is echter niet geschikt voor een tussenuitspraak die strekt tot het stellen
van een prejudiciële vraag. Een prejudiciële vraag vloeit namelijk
niet voort uit een gebrek van het bestreden besluit – een constitutieve
voorwaarde voor toepassing van de bestuurlijke lus – maar uit onduidelijkheid
bij de bestuursrechter over de uitleg van het gemeenschapsrecht.De leden van de CDA-fractie stelden vervolgens
de vraag of in dit wetsvoorstel niet ook de artikelen 6:18 en 6:19 Awb zouden
moeten worden aangepast. Zij vrezen dat het zou kunnen voorkomen dat een naar
aanleiding van een tussenuitspraak van de rechter genomen nieuw besluit in
de verdere procedure niet meer zou kunnen worden beoordeeld, omdat het niet
voldoet aan de eisen van artikel 6:18.Wij achten die kans zeer klein. Er bestaat inmiddels een omvangrijke jurisprudentie,
waarin de artikelen 6:18 en 6:19 Awb ruim worden uitgelegd. De bestuursrechter
gaat soepel om met de weerbarstige materie van het tijdens de beroepsprocedure
wijzigen van het bestreden besluit. Hij respecteert de tekst van de artikelen
6:18 en 6:19, maar met een goed oog voor de ratio van deze bepalingen en de
behoeften van de rechtspraktijk. Dit laat onverlet dat het op termijn wenselijk
zou kunnen zijn om deze jurisprudentie te codificeren, maar het initiatief
daartoe laten wij graag aan de regering over.Deze leden stelden ook een vraag over herhaalde toepassing van de bestuurlijke
lus (art. 8:51a Awb). Zij vroegen hoe dit moet worden gezien als al eerder
bij comparitie (art. 8:44, eerste lid, Awb) over de toepassing van de bestuurlijke
lus is gesproken.Op zichzelf sluit een dergelijke bespreking herhaalde toepassing niet
uit. Maar als de rechter en partijen van gedachten hebben gewisseld over de
wijze van verdere behandeling van het geschil en daar ook de toepassing van
de bestuurlijke lus aan de orde is geweest, is de kans dat daarna nog behoefte
bestaat aan een herhaalde toepassing naar onze inschatting niet groot.Herhaalde toepassing van de bestuurlijke lus kan, zoals deze leden constateren,
inderdaad neerkomen op een (extra) herkansing voor het bestuur. Wij wijzen
er echter op, dat het bestuur ook nu reeds vaak een dergelijke (extra) herkansing
heeft. Het komt thans regelmatig voor dat een bestuursorgaan na een «kale»
vernietiging een nieuw besluit neemt, waartegen opnieuw beroep wordt ingesteld,
welk beroep opnieuw leidt tot een «kale» vernietiging, waarna
het bestuur het nog een keer mag proberen. Toepassing van de bestuurlijke
lus heeft dan in ieder geval het grote voordeel, dat de rechter de regie houdt
over dit proces en de voortgang kan bewaken. In de huidige situatie zijn belanghebbenden
voor de voortgang afhankelijk van het bestuur, dat soms belang kan hebben
bij vertraging.Voor de bescherming van de belangen van derden maakt het, zo antwoorden
wij deze leden tot slot, geen verschil of de bestuurlijke lus eenmaal of meermalen
wordt toegepast. De norm van het amendement-De Wit, dat de rechter moet nagaan
of belangen van derden zich tegen een bestuurlijke lus verzetten, geldt bij
iedere toepassing van de bestuurlijke lus.AdviezenDe leden van de fractie van het CDA vroegen
om in te gaan op de kritiek in de adviezen van de Raad voor de rechtspraak
en de Nederlandse Vereniging voor Rechtspraak. In de Nota naar aanleiding
van het verslag (Kamerstukken II 2008/2009, 31 352, nr. 8, blz. 2) en
tijdens de plenaire behandeling van het voorstel door de Tweede Kamer (Handelingen
II 2008/2009, nr. 59, blz. 4769), hebben wij aangegeven dat en waarom het
voorstel niet ter consultatie aan de Raad voor de Rechtspraak en de Nederlandse
Vereniging voor Rechtspraak hebben voorgelegd. Wij verwijzen daarnaar. Kort
samengevat: beide organisaties hebben al geadviseerd over een regeringsvoorstel
dat qua strekking gelijk was aan ons voorstel. Hieronder zullen wij kort ingaan
op de kritiekpunten:• Kritiek: de bestuurlijke lus is te formeel en te inflexibel. Wij
wijzen erop dat de huidige praktijk weliswaar informeel is, maar ook weinig
doorzichtig. Bovendien staat deze praktijk op gespannen voet met het beginsel
van hoor en wederhoor. Ons voorstel garandeert transparantie en toetsbaarheid
en biedt veel ruimte voor maatwerk.• Kritiek: de bestuurlijke lus helpt vooral het bestuur. Dit argument
is gebaseerd op de onjuiste veronderstelling dat de bestuurlijke lus aan het
bestuursorgaan meer mogelijkheden biedt dan het nu al heeft. Dit argument
miskent bovendien dat de bestuurlijke lus veel meer dan een «kale»
vernietiging bijdraagt aan definitieve beslechting van het geschil binnen
een redelijke termijn, omdat de bestuursrechter bij toepassing van de bestuurlijke
lus veel beter en effectiever termijnen kan bewaken.• Kritiek: door invoering van de bestuurlijke lus dreigt de functie
van een vernietiging verloren te gaan. Vernietiging van een besluit is volgens
ons geen doel op zichzelf, zeker niet in een stelsel van bestuursrechtspraak
waarin rechtsbescherming en geschilbeslechting voorop staan. De functie van
een vernietiging als les voor het bestuursorgaan – waarop de adviseurs
blijkbaar doelen – past bij de verouderde visie op bestuursrechtspraak
als vorm van objectieve controle op de rechtmatigheid van het bestuur.• Kritiek: de bestuursrechter moet zich bij toepassing van de bestuurlijke
lus gaan bezighouden met de gewenste inhoud van het nieuwe besluit. Deze stelling
miskent dat ons voorstel de bestuursrechter geen extra bevoegdheden geeft
om zich met de inhoud van het besluit te bemoeien. De bestuursrechter kan
zich met de inhoud bemoeien voor zover deze uit het recht voortvloeit en niet
verder. Dat is zo en dat blijft zo.• Kritiek: de bestuurlijke lus leidt tot verlenging van doorlooptijden.
Dat is grotendeels schijn. Een procedure met bestuurlijke lus voorkomt vaak
een tweede procedure in dezelfde zaak. De maatschappelijk relevante doorlooptijd,
die loopt van het besluit tot de definitieve afdoening
van het geschil, zal dus eerder afnemen.• Kritiek: de bestuurlijke lus leidt tot een extra belasting voor
de rechterlijke macht. Ook hier geldt: voor zover een procedure met bestuurlijke
lus een tweede procedure in dezelfde zaak voorkomt, neemt de werklast per
saldo waarschijnlijk af. Dit geldt dus ook voor de kosten van de procedure.• Kritiek: de formele bestuurlijke lus is niet nodig, omdat hetzelfde
effect ook nu al kan worden bereikt door beter vooronderzoek. Actief vooronderzoek
door de bestuursrechter kost óók extra tijd, en verlengt de
duur van de beroepsprocedure evenzeer. Een nadeel van vooronderzoek door de
bestuursrechter – denk hierbij met name aan inschakeling van een deskundige
(artikel 8:47) – is dat de kosten voor rekening van het Rijk komen.
Dat is in een aantal gevallen niet terecht, zeker als het onderzoek samenhangt
met een gebrek van het bestreden besluit. Onderzoek ter reparatie van een
gebrek moet worden gedragen door de instantie die verantwoordelijk
is voor het gebrek, in dit geval: het bestuursorgaan.• Kritiek: de formele bestuurlijke lus is niet nodig, omdat hetzelfde
effect ook nu al kan worden bereikt door een snelle vernietiging (met bespreking
van alle relevante beroepsgronden), vergezeld van de opdracht een nieuw besluit
te nemen, met daaraan gekoppeld een termijn, zo nodig versterkt met een dwangsom.
Deze stelling miskent dat het toezicht op de definitieve beslechting van het
geschil door het bestuursorgaan wordt overgelaten aan de burger, die is aangewezen
op beroep tegen het uitblijven van een besluit als het bestuursorgaan talmt
met het nemen van een herstelbesluit. Het voorstel verlost de burger van deze
toezichthoudende taak, doordat de bestuursrechter – met de tussenuitspraak
in de hand – de regie over het tempo van de besluitvorming kan blijven
houden.ArtikelsgewijsArtikel IArtikel 8:51aDe leden van de fractie van het CDA vroegen
of het niet beter zou zijn te spreken van «gebreken» in plaats
van «»een gebrek».De regels is dat de rechter bij een gebrek in een besluit gelegenheid
tot herstel kan bieden. Deze regel kan meermalen worden toegepast, ook in één
uitspraak. Dit is een gebruikelijke wijze van formuleren van wetsartikelen.De leden van het CDA vroegen daarnaast of het juist is dat wij beogen
dat de rechter bij tussenuitspraak in één keer alle gebreken
in het bestreden besluit doorneemt, inclusief de wijze waarop deze gebreken
hersteld zouden dienen te worden.Wij menen inderdaad dat het de voorkeur verdient om – als dat mogelijk
is – alle gebreken in één tussenuitspraak op te sommen.
Op deze wijze kan immers de meeste tijdwinst worden geboekt.Artikel 8:57, tweede en derde lidDe leden van de fractie van het CDA vroegen
waarom in de toelichting bij deze artikelleden wordt gesteld dat de rechter
na toepassing van de bestuurlijke lus «weer» over alle in hoofdstuk
8 Awb omschreven onderzoeksbevoegdheden beschikt. Bij nader inzien is het
woord «weer» inderdaad overbodig. Het is niet zo dat de rechter
op enig moment zijn onderzoeksbevoegdheden verliest en die later weer terugkrijgt.Artikel 8:72, vierde lidDe leden van de SP-fractie vroegen ons meer
inzicht te geven in de toepassing van het voorgestelde artikel 8:72, vierde
lid, onderdeel b, dat de rechter de bevoegdheid geeft om te bepalen dat de
openbare voorbereidingsprocedure niet of niet geheel behoeft te worden herhaald.
Zij vrezen dat belanghebbenden daardoor niet op de hoogte zullen zijn van
het nieuwe besluit.Wij willen allereerst dit laatste misverstand wegnemen. Een besluit treedt
pas in werking nadat het op de wettelijk voorgeschreven wijze is bekendgemaakt
(artikel 3:40). Deze regel geldt voor alle besluiten, dus ook voor besluiten
die naar aanleiding van een rechterlijke tussenuitspraak worden genomen. Dit
betekent dat vervangende besluiten van algemene strekking – wij denken
dat de leden van de SP met name het oog hebben op dit soort besluiten –
moeten worden gepubliceerd in een huis-aan-huisblad of daarmee
vergelijkbaar medium (artikel 3:42 Awb), óók als het bestuursorgaan
geen uniforme openbare voorbereidingsprocedure heeft gevolgd. De door deze
leden gevreesde situatie kan zich dus niet voordoen.Verder moet een bestuursorgaan dat een nieuw besluit neemt, onderzoeken
of dit besluit de belangen van nu nog niet bij de procedure betrokken personen
kan treffen. Ook het herstelbesluit moet immers voldoen aan de eis van zorgvuldige
voorbereiding. Toepassing van artikel 8:72, vierde lid (nieuw), onderdeel
b, kan derhalve niet leiden tot aantasting van processuele belangen van burgers,
als onverhoopt blijkt dat het herstelbesluit gevolgen krijgt voor burgers
die nog niet bij de beroepsprocedure zijn betrokken. Dit laat onverlet dat
een redelijke kans op een herstelbesluit in de zojuist geschetste zin een
contra-indicatie voor toepassing van artikel 8:72, vierde lid (nieuw), onderdeel
b, vormt.Het geheel terzijde stellen van de openbare voorbereidingsprocedure kan
aan de orde zijn als het bestreden besluit een relatief onschuldig onderzoeksgebrek
vertoont en ter zitting aannemelijk wordt dat dit gebrek eenvoudig kan worden
hersteld en dat dit waarschijnlijk geen gevolgen zal hebben voor de strekking
van het besluit. Wij geven een voorbeeld. Burgemeester en wethouders verlenen
een ontheffing van een bestemmingsplan voor de realisering van een evenemententerrein,
maar verzuimen – in weerwil van de planvoorschriften – om een
advies van het waterschap te vragen. Een belanghebbende stelt dit punt in
zijn beroepschrift aan de orde, overigens zonder te onderbouwen hoe realisering
van het evenemententerrein tot aantasting van waterstaatkundige belangen zou
kunnen leiden. Ook het procesdossier bevat geen indicatie dat wateroverlast
valt te verwachten. Onder deze omstandigheden valt te voorzien dat het advies
van het waterschap een formaliteit zal zijn. De bestuursrechter doet een tussenuitspraak
en stelt burgemeester en wethouders in de gelegenheid om binnen een nader
te bepalen alsnog een advies van het waterschap in te zenden, met de toevoeging
dat afdeling 3.4 niet behoeft te worden gevolgd. Terinzagelegging van een
nieuw ontwerp is immers nodeloos omslachtig als het advies van het waterschap
zonder meer instemmend is.Het niet geheel volgen van de procedure als bedoeld in afdeling 3.4 (bijvoorbeeld:
artikel 3:15, over het naar voren brengen van zienswijzen) kan zich voordoen
als het bestreden besluit een onderzoeksgebrek vertoont en niet geheel zeker
is of dit besluit na herstel van het gebrek stand houdt, terwijl het onwaarschijnlijk
is dat een nieuw besluit belangen van nu nog onbekende burgers zal treffen.Bij wijze van voorbeeld noemen wij nogmaals de ontheffing van een bestemmingsplan
waarvoor volgens de planvoorschriften het advies van het waterschap had moeten
worden gevraagd. Maar nu komt een belanghebbende in zijn beroepschrift met
de – met foto’s onderbouwde – stelling dat zijn perceel
nu al met enige regelmaat blank staat. Ter zitting wordt duidelijk dat geen
ruimte bestaat voor een geringe verschuiving van het evenemententerrein; het
is óf de aangevraagde locatie, óf een plek minstens twee kilometer
verderop. Het advies van het waterschap is geen formaliteit, want daaruit
kan blijken dat de waterafvoer van het evenemententerrein bij langdurige regen
zal leiden tot substantiële toename van de wateroverlast voor eisers
perceel. Als dit advies leidt tot de conclusie dat het evenemententerrein
niet op de nu beoogde locatie kan worden gerealiseerd, moeten burgemeester
en wethouders een geheel nieuwe procedure voor de andere locatie opstarten,
en dat vereist een geheel nieuwe aanvraag die niets meer heeft te maken met
de aanvraag waarop het bestreden besluit betrekking heeft. De bestuursrechter
doet een tussenuitspraak, en stelt burgemeester en wethouders in de gelegenheid
om binnen een nader te bepalen alsnog een advies van het waterschap in te
zenden, met de toevoeging dat artikel 3:15 niet hoeft te worden toegepast.
Na herstel van het gebrek is het immers van tweeën één.
Of burgemeester en wethouders winnen advies in, en laten de vrijstelling
in stand, in welk geval eiser zijn belangen tijdens een bodemzitting ten overstaan
van de bestuursrechter naar voren kan brengen. Of burgemeester en wethouders
winnen advies in, en herroepen de vrijstelling. In beide gevallen worden geen
nieuw belanghebbenden geraakt. Dit laatste is natuurlijk wel het geval als
de aanvrager vervolgens een nieuwe aanvraag doet voor de locatie twee kilometer
verderop, maar dan is als gezegd geen sprake meer van herstel maar van een
geheel nieuwe procedure en is artikel 8:72, vierde lid, onderdeel b, niet
van toepassing.Artikel 8:80aDe leden van de CDA-fractie stelden een vraag over de verhouding tussen
de tussenuitspraak en de nevendicta van de artikelen 8:73 tot en met 8:75.
Deze nevendicta behoren slechts een plaats te krijgen in de einduitspraak.
Als de bestuursrechter in de tussenuitspraak oordeelt dat het bestreden besluit
een gebrek kent, is hij daaraan gebonden. Dit leidt ertoe dat de bestuursrechter
in de einduitspraak moet vaststellen dat eiser terecht beroep heeft ingesteld,
ook als de gebreken inmiddels zijn hersteld of de rechtsgevolgen van het bestreden
besluit uiteindelijk in stand worden gelaten. Deze vaststelling op haar beurt
geeft voldoende aanleiding tot de veroordeling van het bestuursorgaan tot
vergoeding van het betaalde griffierecht en de gemaakte proceskosten. Hierbij
moet worden bedacht dat gegrondverklaring van het beroep en/of vernietiging
van het bestreden besluit geen voorwaarden zijn voor toepassing van de artikelen
8:74 en 8:75.Op de vraag van deze leden naar de grenzen van de bevoegdheid van de rechter
om in zijn tussenuitspraak aanwijzingen te geven, zijn wij eerder in deze
memorie van antwoord reeds ingegaan. Naar aanleiding van een meer concrete
vraag van deze leden merken wij op dat het het bestuur altijd vrijstaat om
bijvoorbeeld op politiek-bestuurlijke gronden alsnog een openbare voorbereidingsprocedure
te volgen, ook als de rechter heeft bepaald dat dit niet hoeft. Het staat
het bestuur altijd vrij om nóg zorgvuldiger te zijn dan het recht strikt
genomen eist.Artikel 8:80bDe leden van de CDA-fractie stelden een vraag
over de bevoegdheid om een tussenuitspraak te doen zonder voorafgaande zitting.
Kortheidshalve verwijzen wij naar ons eerder gegeven antwoord op een vergelijkbare
vraag van de leden van de fractie van D66.Artikel VIDe leden van de CDA-fractie menen dat het
zorgvuldiger zou zijn om het doen vervallen van de regeling van de bestuurlijke
lus in de Wet algemene bepalingen omgevingsrecht (Wabo) te formuleren als
een «indien-bepaling», zoals dat in het jargon van wetgevingsjuristen
heet. Ten tijde van het opstellen van deze bepaling was echter de inschatting
dat de Wabo voor het onderhavige wetsvoorstel in het Staatsblad zou verschijnen.
Een dergelijke anticipatie op verwachte ontwikkelingen is in het wetgevingsproces
niet ongebruikelijk.Vermeij,Koopmans,Neppérus 
 
 Naar boven

 

Directe linkKopieer de link naar uw clipboard 

https://zoek.officielebekendmakingen.nl/kst-20082009-31352-C.html

Sluit modaal

 

Disclaimer
De hier aangeboden pdf-bestanden van het Staatsblad, Staatscourant, Tractatenblad, provinciaal blad, gemeenteblad, waterschapsblad en blad gemeenschappelijke regeling vormen de formele bekendmakingen in de zin van de Bekendmakingswet en de Rijkswet goedkeuring en bekendmaking verdragen voor zover ze na 1 juli 2009 zijn uitgegeven. Voor pdf-publicaties van vóór deze datum geldt dat alleen de in papieren vorm uitgegeven bladen formele status hebben; de hier aangeboden elektronische versies daarvan worden bij wijze van service aangeboden.

 

Over deze website
Contact
English
Help
Zoeken

Informatie hergebruiken
Privacy en cookies
Toegankelijkheid
Sitemap
Kwetsbaarheid melden

Open data
Linked Data Overheid
PUC Open Data

MijnOverheid.nl
Rijksoverheid.nl
Ondernemersplein.nl
Werkenbijdeoverheid.nl