Adoptie; Verslag van een Schriftelijk Overleg
Staten-Generaal — Kamerstuk 
Datum: 2019-09-23 00:00:00.000000
Rechtsgebied: Wetgeving


(function (window, document, dataLayerName, id) {
 window[dataLayerName] = window[dataLayerName] || [], window[dataLayerName].push({ start: (new Date).getTime(), event: "stg.start" }); var scripts = document.getElementsByTagName('script')[0], tags = document.createElement('script');
 function stgCreateCookie(a, b, c) { var d = ""; if (c) { var e = new Date; e.setTime(e.getTime() + 24 * c * 60 * 60 * 1e3), d = "; expires=" + e.toUTCString() } document.cookie = a + "=" + b + d + "; path=/; Secure" }
 var isStgDebug = (window.location.href.match("stg_debug") || document.cookie.match("stg_debug")) && !window.location.href.match("stg_disable_debug"); stgCreateCookie("stg_debug", isStgDebug ? 1 : "", isStgDebug ? 14 : -1);
 var qP = []; dataLayerName !== "dataLayer" && qP.push("data_layer_name=" + dataLayerName), qP.push("use_secure_cookies"), isStgDebug && qP.push("stg_debug"); var qPString = qP.length > 0 ? ("?" + qP.join("&")) : "";
 tags.async = !0, tags.src = "https://koop.piwik.pro/containers/" + id + ".js" + qPString, scripts.parentNode.insertBefore(tags, scripts);
 !function (a, n, i) { a[n] = a[n] || {}; for (var c = 0; c < i.length; c++)!function (i) { a[n][i] = a[n][i] || {}, a[n][i].api = a[n][i].api || function () { var a = [].slice.call(arguments, 0); "string" == typeof a[0] && window[dataLayerName].push({ event: n + "." + i + ":" + a[0], parameters: [].slice.call(arguments, 1) }) } }(i[c]) }(window, "ppms", ["tm", "cm"]);
 })(window, document, 'dataLayer', 'f8b9eee5-8d9c-4ea1-abd5-83e174f29813');
 
 
 
Direct naar content
Navigatie
Contextinformatie
Publicatie
Acties
Gerelateerde informatie

Menu

U bent nu hier: 
Publicaties
Officiële publicaties

Inloggen

Primaire navigatie

Andere sites binnen Overheid.nl
Home
Uitgebreid zoeken
Mijn abonnementen
Help

Andere sites binnen Overheid.nl

Berichten over uw Buurt
Zoals vergunningen, bouwplannen en lokale regelgeving.

Rondom uw woonadres
Rondom een zelfgekozen adres

Dienstverlening
Zoals belastingen, uitkeringen en subsidies.

Naar dienstverlening

Beleid & regelgeving
Officiële publicaties van de overheid.

Naar beleid & regelgeving

Contactgegevens overheden
Adressen en contactpersonen van overheidsorganisaties.

Naar overheidsorganisaties

 
 
 
U bent hier:

Home

Kamerstuk 31265, nr. 12

 
 
 

Kamerstuk

Datum publicatie
Organisatie
Vergaderjaar
Dossier- en ondernummer
Datum vergadering

01-05-2009

Tweede Kamer der Staten-Generaal

2008-2009

31265 nr. 12

22-04-2009

 

 

 
 
 Toon meer van: Extra informatie
 
 

 
 

Informatie over publicatie

 

 

 
 Toon meer van: Gerelateerd
 
 

 
 Publicaties in kamerdossier

Kamerdossier 31265Toon alle publicaties in het hoofddossier

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Publicaties referendum

 

 

 

 

 

Authentieke versie (PDF)
bestandsgrootte: 146 Kb

Informatie

Gerelateerd

Printen

Delen

 
 
 
31 265Adoptie29 689Herziening Zorgstelselnr. 12VERSLAG VAN EEN SCHRIFTELIJK OVERLEGVastgesteld 22 april 2009De vaste commissie voor Justitie1 heeft enkele
vragen en opmerkingen over de brief van de minister van Justitie inzake het
Rapport interlandelijke adoptie, «Alles van waarde is weerloos»
van de Commissie lesbisch ouderschap en interlandelijke adoptie (31 265,
nr. 10) en over de brief van de minister van Justitie d.d. 24 november
2008 over de nieuwe regeling financiële tegemoetkoming adoptiekosten
(29 689, nr. 231) ter beantwoording aan de minister van Justitie voorgelegd.
Deze vragen, alsmede de daarop op 22 april 2009 gegeven antwoorden, zijn
hieronder afgedrukt.De voorzitter van de commissieDe Pater-van der MeerDe griffier van de commissieNavaA. VRAGEN EN OPMERKINGEN VANUIT DE FRACTIES1. InleidingDe leden van de CDA-fractie hebben met belangstelling kennisgenomen van
de kabinetreactie op het rapport van de Commissie lesbisch ouderschap en interlandelijke
adoptie (commissie-Kalsbeek). Zij kunnen zich in grote lijnen vinden in datgene
wat daarin is verwoord. Wel hebben zij nog enkele opmerkingen en vragen.In de brief wordt opgemerkt dat er een grote discrepantie is tussen het
aantal mensen dat graag in hun gezin een kind ter adoptie zou willen opnemen
en het aantal kinderen dat daadwerkelijk ter adoptie naar Nederland komt.
Kan worden aangegeven hoeveel mensen graag (interlandelijk) willen adopteren
in Nederland? En voor hoeveel procent van deze mensen komt er, gelet op de
afgelopen vijf jaar, een «match» tot stand?In de brief is te lezen dat interlandelijke adoptie beoogt kinderen, die
door verblijf in een tehuis weinig kansen hebben op een toekomst in hun geboorteland,
op te laten groeien in een gezin in een ander land. Komt het ook voor dat
kinderen direct bij de biologische ouders/moeder vandaan geplaatst worden
in een gezin in een ander land, nadat in het geboorteland de rechter de uitspraak
tot adoptie heeft gedaan?In rapportages met betrekking tot adoptie wordt een enkele keer ook vermeld
hoeveel kinderen in Nederland jaarlijks voor adoptie in aanmerking komen.
De leden van de CDA fractie stellen het op prijs wanneer daarover ook bij
deze gelegenheid informatie kan worden gegeven. Daarbij is ook de vraag aan
de orde of binnenlandse adoptie een andere procedure vraagt dan interlandelijke
adoptie. In verband hiermee vragen deze leden of paren van gelijk geslacht
barrières ondervinden bij het adopteren van kinderen die in Nederland
voor adoptie in aanmerking komen.In de brief wordt verwezen naar de aangrijpende incidenten rond de adoptie
van kinderen uit China en India aan. Hoe is het momenteel met de adoptie(procedure)
betreffende deze landen gesteld?De leden van de PvdA-fractie hebben met belangstelling kennisgenomen van
de onderhavige kabinetsreactie. De aanbevelingen in het rapport van de commissie-Kalsbeek
worden nagenoeg helemaal opgevolgd. Daar willen deze leden nog enkele vragen
over stellen.Ook wensen deze leden te worden geïnformeerd over de stand van zaken
met betrekking tot de voortgang van de wetgeving naar aanleiding van het rapport
van de commissie-Kalsbeek over het lesbisch ouderschap.De leden van de SP-fractie hebben met kritische belangstelling kennisgenomen
van voorliggende brief inzake het rapport van de commissie-Kalsbeek over interlandelijke
adoptie. Zij hebben naar aanleiding hiervan enige vragen en opmerkingen.Deze leden lezen in de brief dat de vraag wordt opgeworpen wat adoptie
precies is: gezinsvorming, een vorm van ontwikkelingshulp of een specifieke
vorm van kinderbescherming. Kan de minister deze opgeworpen vraag zelf beantwoorden
en een toekomstvisie geven op interlandelijke adoptie? Tevens vragen de leden
een reactie op de kritiek dat interlandelijke adoptie per definitie kwetsbaar
is voor misstanden, en dat de procedures altijd kwetsbaar zullen blijven.
Ook wordt er gesteld dat de enkele incidenten die thans bekend zijn slechts
het topje van de ijsberg zijn, en dat er naar alle waarschijnlijkheid veel
meer fout gaat dan bekend is. Kan hierop worden gereageerd?De leden van de SP-fractie vragen hoe wordt opgetreden in geval van ontdekking
of signalering van illegale adoptie, althans in gevallen waar de regels van
adoptie niet correct zijn nageleefd, zoals recent weer actueel is geworden
in de zaak van baby J. en eerder in de zaak van baby Donna. Wat
is de handelswijze in dergelijke gevallen, welke instanties zijn hier bij
betrokken en op welke wijze werken zij samen? Worden er ook initiatieven ondernomen
illegale adoptie te voorkomen? Bent u bekend met het bestaan van websites
waarop «vraag en aanbod» samen komen, en hoe wordt daar mee omgegaan?De leden van de VVD-fractie hebben kennisgenomen van het rapport inzake
interlandelijke adopties «Alles van waarde is weerloos» van de
Commissie Lesbisch ouderschap en interlandelijke adoptie. Deze leden zijn
ontstemd over de conclusies, de aanbevelingen en vooral de kabinetsreactie
op het rapport. Zij zeggen daarom graag gebruik te maken van de mogelijkheid
een aantal kritische opmerkingen en vragen voor te leggen.De leden van de ChristenUnie-fractie hebben met belangstelling kennisgenomen
van de kabinetsreactie op het rapport «Alles van waarde is weerloos»
van de commissie-Kalsbeek over interlandelijke adoptie.In het complexe vraagstuk van de interlandelijke adoptie staat voor de
leden van de fractie van de ChristenUnie het belang van het kind voorop. Interlandelijke
adoptie kan pas dan aan de orde zijn als het kind in het land van herkomst
op geen enkele passende wijze kan worden opgevangen of verzorgd. Genoemde
leden zijn blij dat in dit rapport gestreefd is het belang van het kind voorop
te stellen, en dat het kabinet de meeste aanbevelingen van dit rapport overneemt.De leden van de ChristenUnie-fractie hechten belang aan een zorgvuldig
voortraject. Een kind kan pas voor interlandelijke adoptie in aanmerking komen
wanneer is gebleken dat opneming (ter adoptie) van het kind bij familie of
in een pleeg- of adoptiegezin in het land van herkomst niet mogelijk is. Vergunninghouders
dienen bij het aangaan van een contact hier onderzoek naar te doen in de herkomstlanden
zelf. Kan de minister aangeven op welke wijze onderzoek naar het voortraject
gewaarborgd is en of hij hierin nog mogelijkheden ziet tot verbetering?De leden van de fractie van D66 hebben met belangstelling kennisgenomen
van de brief van de minister waarin hij reageert op het rapport Interlandelijke
adoptie van de commissie-Kalsbeek. Zij zijn verheugd dat de wijze waarop Interlandelijke
adoptie werd vormgegeven is gereflecteerd en dat de minister naar aanleiding
daarvan een groot aantal aanbevelingen van de commissie-Kalsbeek zal overnemen.
Het merendeel van deze aanbevelingen zal bijdragen aan een transparanter en
doeltreffender adoptieproces, waarbinnen het belang van het kind centraal
staat. Echter, met een aantal opmerkingen en aanbevelingen zijn zij minder
gelukkig, met name betreft de afschaffing van deelbemiddeling, en stellen
zij graag nadere vragen.De leden van de SGP-fractie hebben met belangstelling kennisgenomen van
de reactie van het kabinet op het rapport «Alles van waarde is weerloos»
inzake interlandelijke adoptie. Naar aanleiding van deze reactie hebben zij
enkele vragen en punten van kritiek.Allereerst vragen zij zich af wanneer het wetsvoorstel tot herziening
van de Wet opneming buitenlandse kinderen ter adoptie zal worden ingediend,
waarin diverse wijzigingen hun beslag zullen krijgen.2. Aanbevelingen bij interlandelijke adoptieI Uitgangspunten bij interlandelijke adoptieDe leden van de CDA-fractie merken op dat in de brief staat dat zal worden
bezien of er meer samenhang kan worden aangebracht tussen de projecten van
Ontwikkelingssamenwerking en die van de vergunninghouders, die gericht zijn
op verbetering van de sociaal-financiële situatie van ouders
en kinderen in de herkomstlanden. Hoe zal dit concreet worden ingevuld? Kan
het effect hiervan zijn dat steeds minder adoptiekinderen naar Nederland komen.
Hoe staat de minister daar tegenover? En blijkbaar vallen India en China niet
onder de landen waarmee een bilaterale samenwerking wordt onderhouden, terwijl
daar wel vaak adoptiekinderen vandaan komen. Hoe wordt daar tegenaan gekeken?Ook de leden van de CDA-fractie vinden het een goede zaak dat de bevolkingregistratiesystemen
worden verbeterd. In de brief wordt hierover onder meer gemeld dat registratie
de mogelijkheid biedt om in het geval van (interlandelijke) adoptie de biologische
ouders naar behoren en volgens de geldende regelgeving afstand te laten doen
van hun kind. Wie ziet toe op een juiste toepassing van deze regelgeving?De leden van de PvdA-fractie begrijpen uit de brief dat met een goed ontwikkelingssamenwerkingbeleid
de kinderen in eigen land goede opvangen kunnen genieten als hun ouders niet
meer voor hen kunnen zorgen. De leden vragen of er cijfers bekend zijn die
aantonen dat een goed ontwikkelingssamenwerkingsbeleid in een bepaald land
heeft geleid tot het terugdringen van het aantal adoptiekinderen.De leden van de SP-fractie merken op dat het huidige proces van «matching»
tussen adoptieouders en het te adopteren kind in het buitenland noodgedwongen
in korte tijd plaatsvindt. Vanwege de grote belangen die op het spel staan,is
het misschien goed onder ogen te zien of dit zorgvuldiger en professioneler
kan. In het land van herkomst waaruit relatief veel kinderen door Nederlandse
ouders geadopteerd worden zou met Nederlands geld een opvanghuis ingericht
kunnen worden waar de kinderen voordat ze naar Nederland vertrekken worden
ondergebracht. Het doel hiervan is dat de herkomst van het kind zorgvuldig
kan worden gecontroleerd en of er geen onregelmatigheden hebben plaatsgevonden,
de kinderen kunnen worden geobserveerd door ervaren deskundigen die kunnen
beoordelen of het kind in staat zal zijn zich te hechten, en de ouders in
alle rust kunnen ontdekken of een match mogelijk is. Zie ook de boeken van
mevrouw Geertje van Egmond, «Bodemloos bestaan» en «Verbinding
verbroken». Graag ontangen deze leden een reactie op dit voorstel.De leden van de VVD-fractie merken op dat het uitgangspunt is dat het
belang van het kind prevaleert. Op blz. 3 van de kabinetsreactie staat dat
de uitgangspunten van het Internationaal Verdrag inzake de rechten van het
kind (IVRK) en het Haags Adoptieverdrag strikt nageleefd dienen te worden.
Maar deze leden merken op dat de commissie-Kalsbeek deze uitgangspunten vervolgens
direct zelf aanvult. Één van deze drie aanvullende uitgangspunten
stelt dat bij alle overwegingen het belang van het kind centraal dient te
staan. Hier kunnen dde leden van de VVD-fractie zich absoluut in vinden. Dit
is gelukkig niet nieuw en als vormt ook al uitgangspunt in de bovengenoemde
verdragen.Het tweede uitgangspunt dat de commissie-Kalsbeek toevoegt is dat ethisch
verantwoorde interlandelijke adoptie scherp toezicht en nauwgezette controle
vergt, waarbij vergaande overheidsinterventie gerechtvaardigd wordt geacht.
Hier zijn de leden van de VVD-fractie het ten dele mee eens. Uiteraard moeten
de regels inzake interlandelijke adoptie onder streng toezicht en met effectieve
controle worden gehandhaafd. Het tweede deel van de zin lijkt echter een aanvulling
op die twee overheidstaken te impliceren en als ware een carte blanche te
introduceren voor vergaand overheidsingrijpen buiten de taken van toezicht
en controle om. Kan hierop nader worden ingegaan? Welke vergaande overheidsinterventies
bedoelt de commissie-Kalsbeek en welke acht de minister noodzakelijk? Graag
een aantal concrete voorbeelden. Het derde toegevoegd uitgangspunt betreft een één op één
relatie tussen een adoptie en ontwikkelingssamenwerking in het land van herkomst
van het adoptiekind. De leden van de VVD-fractie kunnen zich niet vinden in
toevoeging van dit uitgangspunt en menen dat het best zo kan zijn dat een
gezin vanuit financieel economische overweging besluit hun kind ter adoptie
af te staan aan mensen in het buitenland, maar dat dit niet noodzakelijkerwijs
betekent dat het land in haar geheel ontwikkelingssamenwerking nodig heeft.
Is het niet in eerste instantie de taak van de betreffende staat om zorg te
dragen voor deze ouders? Is een staat waarbinnen niet alle gezinnen in staat
zijn (al) hun kinderen om welke reden dan ook zelf op te voeden een ontwikkelingsland?
Graag ontvangen zij een uitgebreide reactie op dit punt.Daarnaast vragen de leden van de VVD-fractie zich af in hoeverre een directe
relatie tussen adoptie en ontwikkelingshulp wenselijk is, gelet op het feit
dat de contacten van de Nederlandse vergunninghouders nu regelmatig kindertehuizen
zijn die vaak ook afhankelijk zijn van ontwikkelingshulp welke deze vergunninghouders
ook bieden. In hoeverre is het wenselijk is dat deze stromen samenkomen? Moeten
deze taken en belangen niet door verschillende organisaties behartigd en uitgevoerd
worden?De leden van de ChristenUnie-fractie merken op dat de minister bij de
nagestreefde samenhang tussen de projecten van Ontwikkelingssamenwerking en
de projecten van vergunningshouders aantekent dat er niet altijd bilaterale
samenwerking wordt onderhouden met landen waaruit adoptiekinderen (vaak) komen.
Kan de minister, in samenwerking met zijn collega van Ontwikkelingssamenwerking,
de mogelijkheden onderzoeken van het opzetten van samenwerkingsrelaties met
landen waaruit adoptiekinderen komen, onder meer China en India?Op welke wijze wordt gewaarborgd dat hulp aan herkomstlanden niet ten
koste gaat van de integriteit van het adoptieproces en hoe kan worden voorkomen
dat hiermee een financiële afhankelijkheid van interlandelijke adoptie
wordt gecreëerd?Een ethisch verantwoorde interlandelijke adoptie vergt een scherpt toezicht
en een nauwgezette controle, zo stelt de commissie-Kalsbeek terecht. Beschikt
de Inspectie Jeugdzorg over voldoende specifieke kennis en mankracht om het
toezicht op de adoptieprocessen en de vergunninghouders afdoende vorm te geven?
Op welke wijze wordt aan het toezicht uit eigen beweging vormgegeven, zo vragen
de leden van de ChristenUnie-fractie.De leden van de fractie van D66 zijn het met de minister eens dat een
goede kwaliteit van het adoptieproces vereist dat de wettelijke uitgangspunten
van het IVRK en Haags Adoptieverdrag strikt worden nageleefd. Deze leden vragen
de minister of hij van mening is dat er sancties moeten komen op het niet-naleven
van deze verdragen.II VergunninghoudersDe leden van de fractie van D66 constateren dat de sterke positie van
de huidige vergunninghouders gehandhaafd blijft dan wel versterkt wordt. De
meeste vergunninghouders zijn kleine vrijwilligersorganisaties die een blijvend
oordeel moeten vellen over buitenlandse (overheids)organisaties of bemiddelaars.
Een helder beeld van en een goede controle op de werkzaamheden van de Nederlandse
vergunninghouders achten de leden van de fractie van D66 dan ook noodzakelijk.Deze leden zien graag een nadere toelichting van de minister op de vaak
erg sterke positie van de huidige vergunninghouders. De Belangenvereniging
Zelfdoeners in Adoptie (BZA) stellen dat ondanks de toezeggingen van de vergunninghouders,
nauwelijks nieuwe adoptiekanalengerealiseerd worden. Kan de minister
aangeven op welke manier de vergunninghouders onderzoek doen naar de mogelijkheden
voor nieuwe adoptiekanalen en hoe het mogelijk is dat, ondanks het vaak jarenlange
onderzoek van de vergunninghouders, nauwelijks nieuwe adoptiekanalen tot stand
komen? Is de minister van mening dat de vergunninghouders zich voldoende actief
opstellen in het leggen van nieuwe contacten?Daarnaast hebben de leden van de fractie van D66 graag een nadere uitleg
op de zogenoemde «landenclaims» van de vergunninghouders. Hoewel
volgens het kwaliteitskader meerdere vergunninghouders actief mogen zijn in
een land, is dit in praktijk zelden het geval. Zoals de BZA stelt, is er sprake
van een monopoliepositie van de vergunninghouders, wat het ontwikkelen van
nieuwe contacten tegenwerkt. Tevens leidt dit ertoe dat vergunninghouders
een dusdanige machtspositie ontwikkelen, dat ouders niet durven klagen over
de gedragingen van vergunninghouders, daar zij vrezen dat het hun lopende
procedure kan schaden. Graag vernemen de leden een reactie van de minister
op deze «monopolieposities» van de vergunninghouders. Daarbij
verzoeken zij de minister toe te zien op een goede controle op de werkzaamheden
van de vergunninghouders en ontvangen graag een nadere toelichting van de
minister over de manier waarop momenteel het toezicht op de vergunninghouders
door de Inspectie jeugdzorg wordt uitgevoerd. Tevens willen de leden van de
fractie van D66 graag weten hoe de minister staat tegenover een onafhankelijke
internationale toezichthouder.1. KwaliteitskaderDe leden van de PvdA-fractie delen op hoofdlijnen de afspraken die gemaakt
zijn tussen de vergunninghouders onderling, maar willen hier nog wel enkele
vragen over stellen.Deze leden complimenteren het kwaliteitskader. Het is belangrijk dat er
uniformiteit is ten aanzien van de kwaliteitseisen bij de vergunninghouders.Deze leden denken dat een kwaliteitskader waar alle vergunninghouders
aan gehouden zijn, goed is. Of dit kwaliteitskader kwaliteitverhogend werkt
moet de toekomst uitwijzen. Gaat de Inspectie jeugdzorg , of de minister als
de Inspectie dit niet doet, op termijn bekijken of dit kwaliteitskader voldoet
of wordt dat de vergunninghouders zelf overgelaten.Is het de verwachting dat het aantal klachten ten aanzien van de werkwijze
en beslissingen van de vergunning zullen dalen als het kwaliteitskader is
ingevoerd? Wat als dat niet het geval is?Komen er bij de Klachtencommissie Vergunninghouders Interlandelijke Adoptie
(KVIA) ook klachten binnen die de Centrale Autoriteit (CA) betreffen? Wat
wordt daar dan meegedaan?. Gaan zij de klacht doorsturen of afhandelen? Als
zij de klacht moeten doorsturen, mag zij of zou het wenselijk zijn als zij
de klachten over de CA (als onafhankelijk klachtorgaan) zelfstandig afhandelen?De leden van de PvdA-fractie vragen waarom het bestuur van een vergunninghouder
dan wel de raad van toezicht – als die er is – uit ten minste
drie leden moeten bestaan. Waarom is dit noodzakelijk en zal dit geen extra
kosten met zich meebrengen voor de vergunninghouder die verhaald gaan worden
op de adoptieouders? Hoeveel van de vergunninghouders heeft een raad van toezicht?Er worden eisen gesteld aan de personele bezetting en de opleiding en
ervaring die deze personeelsleden moeten hebben. Zijn er vergunninghouders
die zo klein zijn, bv een eenmansorganisatie, die door deze eis in de problemen
komen? Zo ja, hoeveel zijn dat er en hebben deze vergunninghouders nog recht
van bestaan als zij niet kunnen voldoen aan de personele eisen dan wel leiderschapseisen
(bestuur of raad van toezicht moet uit drie leden bestaan)? De leden van de SP-fractie constateren met instemming dat het Kwaliteitskader
vergunninghouders interlandelijke adoptie in de wet zal worden verankerd.
Wie zal er echter de naleving van dit kwaliteitskader gaan controleren? Wat
is de sanctie op het niet correct naleven van het kwaliteitskader?De leden van de VVD-fractie zijn tevreden met het kwaliteitskader op grond
waarvan effectiever toezicht gehouden kan worden.De leden van de ChristenUnie-fractie vragen of het risico bestaat dat
in het geval van rechterlijk aangetoond verzuim van een vergunninghouder de
eventueel daaruit voortkomende kosten afgewenteld worden op aspirant-adoptieouders?
Ziet de minister daarin aanleiding om vergunninghouders te verplichten een
WA-verzekering af te sluiten?In het geval dat er sprake is van een duidelijk illegale adoptie is het
de vraag hoe Rechters en Raden voor de Kinderbescherming dienen te handelen.
Zijn hiervoor duidelijke richtlijnen? Is de minister bereid om hier verder
onderzoek naar te doen?Voor geadopteerden is het van belang om op de juiste wijze inzicht te
kunnen krijgen in de adoptiegeschiedenis. Het bewaren van gegevens van geadopteerden
is dan ook van groot belang. Op welke wijze is het zorgvuldig tot stand komen
van adoptiedossiers en de controle op de juistheid daarvan vormgegeven? Ziet
de minister aanleiding om hier verbeteringen in aan te brengen gezien de problemen
die geadopteerden ervaren bij inzage? Kan bijvoorbeeld door het Kwaliteitskader
gewaarborgd worden dat dossiers volledige achtergrondinformatie omtrent de
adoptieprocedure bevatten (inclusief informatie over de biologische familie),
en dat vergunninghouders desgevraagd bereid zullen zijn de informatie te verduidelijken,
zo vragen de leden van de ChristenUnie.De leden van de D66-fractie zijn benieuwd naar eventuele problemen met
inzage van het dossier door adoptiekinderen. De United Adoptees International
(UAI) stellen dat medewerking in de inzage van dossier in de praktijk nog
vaak afhangt van de goodwill van de desbetreffende vergunninghouders. Dit
mag niet het geval zijn. Zijn er problemen bekend waarbij adoptiekinderen
niet zonder meer inzage konden krijgen in hun dossier? Deze leden zijn voorstander
van het idee dat het kind eigenaar is van het eigen adoptiedossier, en dat
dit tot de leeftijd van 18 jaar wordt beheerd door de adoptiefouders. Is de
minister het met hen eens dat de adoptiekinderen eigenaar van het dossier
moeten zijn?2. Minimum aantal bemiddelingenDe leden van de CDA-fractie constateren dat voor eventuele toekomstige
vergunninghouders er een regeling komt waar zij eerst een voorlopige vergunning
kunnen krijgen. Aan hoeveel bemiddelingen denkt u bij een voorlopige vergunning
en hoe wordt de controle hierop gewaarborgd?De leden van de PvdA fractie zetten grote vraagtekens bij het aantal bemiddelingen
dat een vergunninghouder jaarlijks moet afhandelen, te weten 30. Hoe is dit
getal tot stand gekomen? Is dat naar aanleiding van een berekening? Zo ja
welke? Of zou het getal net zo goed 15 of 10 kunnen zijn. Met andere
woorden: is het een ruwe schatting? Als het een ruwe schatting is, waar is
die schatting dan op gebaseerd?Deze leden vragen wat met deze harde grens van 30 bemiddelingen per jaar
moet worden bereikt. Als het doel is een goede kwaliteit van de vergunninghouders
en hun bemiddeling, dan hoeft dat toch niet gekoppeld worden aan een aantal
van 30 adopties per jaar? Dan moet toch het uitgangspunt de kwaliteit van
de bemiddeling zijn? Waarom wordt daar niet op ingezet? Dan kunnen kleine
vergunninghouders ook bewijzen dat zij zich aan de kwaliteitsnormen
kunnen houden. Waarom wordt ervan uitgegaan dat kleine vergunninghouders niet
kunnen voldoen aan kwaliteitseisen. Waar blijkt dat uit? Wat gebeurt er als
een vergunninghouder niet aan de kwaliteitseisen kan voldoen? Wordt zijn vergunning
ingetrokken of krijgt hij tijd om zich te verbeteren. Als de vergunninghouder
zijn vergunning kwijt raakt, wat gebeurt er met de aspirant-adoptiefouders
die zich door deze vergunninghouder laten vertegenwoordigen? Als wordt vastgehouden
aan 30 bemiddelingen per jaar en niet aan het geleverde kwaliteit van die
bemiddelingen, hoeveel vergunninghouders zullen dan waarschijnlijk hun bemiddelingswerkzaamheden
moeten neerleggen?De leden van de SP-fractie vragen naar een onderbouwing van het minimum
aantal van gemiddeld 30 gerealiseerde bemiddelingen per jaar waaraan iedere
vergunninghouder zal moeten voldoen. Waarop is dit aantal van 30 gebaseerd?
Welke garanties geeft dit aantal dat de vergunninghouder voldoende professioneel
te werk zal gaan? Brengt het minimum aantal van 30 bemiddelingen per jaar
niet een mogelijk risico met zich mee, te weten dat er in de laatste maand
van een jaar nog een flink aantal bemiddelingen plaatsvinden om het vereiste
aantal te halen?De leden van de VVD-fractie merken op dat de commissie-Kalsbeek in dit
kader spreekt van een professionaliseringsslag met een wettelijk minimumaantal
van dertig adoptiebemiddelingen per jaar. De minister volgt deze aanbeveling
maar bouwt hier een overgangsperiode voor bestaande (kleine) vergunninghouders
en een opstartperiode voor toekomstige vergunninghouders in.3. AanwijzingsbevoegdheidDe leden van de VVD-fractie constateren dat de commissie-Kalsbeek de aanbeveling
doet te komen tot een aanwijzingsbevoegdheid van de CA jegens vergunninghouders.
Deze wordt niet overgenomen gelet op de kwaliteitsnormen en de mogelijkheden
de machtiging op te schorten of in te trekken. Deze leden zouden graag een
toelichting krijgen op het gebruik van dergelijke controle-instrumenten van
de CA. Zijn deze instrumenten officieel gebruikt, bijvoorbeeld ten aanzien
van tehuizen in China? In hoeverre geeft het kwaliteitskader ook gericht aan
welke consequenties dienen te volgen op het niet voldoen aan bepaalde eisen?
Kortom, krijgt de CA een soort aanwijzing met betrekking tot toepassing van
de instrumenten? Hoe verloopt de samenwerking tussen de Inspectie jeugdzorg
en de CA als controle orgaan?De leden van de ChristenUnie-fractie vragen waarom de minister het niet
nodig acht om een aanwijzingsbevoegdheid jegens vergunninghouders in te voeren.
De nu beschikbare middelen liggen op het niveau van het bespreken van de situatie
of het volledig intrekken van de vergunning. Invoering van een aanwijzingsbevoegdheid
biedt volgens deze leden mogelijkheden tot verbetering van de toetsing. Als
de centrale autoriteit aanwijzingen heeft van misstanden bij een bepaald tehuis,
is een aanwijzingsbevoegdheid dan niet het aangelegen middel om adopties uit
dat tehuis tijdelijk op te schorten?4. Toezicht geldstromenDe leden van de CDA-fractie vragen of de eis van volledige transparantie
met betrekking tot de geldstromen ook wordt gesteld aan personen/vergunninghouders
in het land van herkomst. De leden van de PvdA-fractie vragen wie worden bedoeld met «personen»
en «instellingen». Gaat het hier om de biologische ouders en kindertehuizen
of gaat het om andere personen en instellingen? Kan een overzicht worden gegeven
van de landen waarin de aspirant-adoptiefouders rechtstreeks aan personen
of instellingen geacht worden te betalen. Is het de minister bekend dat in
de Verenigde Staten dat absoluut niet het geval, dat tussen de aspirant-adoptiefouders
en de biologische moeder een geaccrediteerde instelling zit met wie de aspirant-adoptiefouders
contact hebben. En dat die geaccrediteerde instelling voor de biologische
moeder de betalingen van ziekenhuis en ander noodzakelijke uitgaven betaald,
zodat er geen rechtstreekse betalingen worden gedaan aan de biologische moeder
door de aspirant-adoptiefouders. In welke andere landen waaruit met name via
deelbemiddeling wordt geadopteerd loopt de adoptie via een door de overheid
geaccrediteerde instelling?In de brief wordt de afschaffing van de deelbemiddeling aangekondigd.
Als de Kamer in tegenstelling tot die wens besluit om deelbemiddeling niet
af te schaffen, zal dan aandacht worden besteed aan de kwaliteitsnormen ten
aanzien van deelbemiddeling. Zal, meer dan nu is gebeurd, worden aangedrongen
op het opnemen van deze vorm van adopteren in het kwaliteitskader?De leden van de SP-fractie vinden het van belang dat het toezicht op de
geldstromen wordt verscherpt. De commissie-Kalsbeek merkt in haar rapport
op pagina 49 op «dat het in bepaalde landen van herkomst gebruikelijk
kan zijn een geringe vergoeding te betalen aan de bij de adoptie betrokken
personen of instanties». Denkt de minister daar ook zo over? Welke potentiële
risico’s brengt dit met zich mee, en tot welk bedrag is er sprake van
een geringe vergoeding?De leden van de VVD-fractie zeggen blij te zijn met het verduidelijken
en verruimen van het toezicht op de geldstromen.5. Subsidiëring vergunninghoudersDe leden van de PvdA-fractie constateren dat waar nodig de vergunninghouders
incidenteel financiële tegemoetkoming kunnen ontvangen. Wat wordt daarmee
bedoeld? Om hoeveel geld gaat het? Hoe vaak wordt verwacht dat hiervan gebruik
wordt gemaakt? Wat zijn de criteria om aanspraak te kunnen maken op de tegemoetkoming?De leden van de VVD-fractie merken op dat de commissie-Kalsbeek de aanbeveelt
structurele subsidiëring te realiseren, De minister ziet dit niet als
overheidstaak, maar is bereid incidenteel financieel vergunninghouders tegemoet
te komen. Deze leden kunnen zich vinden in de argumentatie van de minister.
In dit licht hebben zij in bovenstaande gevraagd naar de te verwachten reële
kosten van bemiddeling en de samenhang met ontwikkelingshulp. Wel vragen deze
leden hoe zal worden omgegaan met vergunninghouders die aan de kwaliteitseisen
voldoen maar toch geregeld «incidenteel» geld van de overheid
nodig hebben om de kwaliteitseisen ook voor komende jaren te garanderen. Op
welk moment zal de minister besluiten géén bijdrage meer te
leveren waardoor het kwaliteitseisen niet langer geborgd zijn en de machtiging
van de vergunninghouder wordt ingetrokken?De leden van de VVD-fractie merken op dat Wereldkinderen heeft aangegeven
dat de implementatie van de eisen die het kwaliteitskader aan de vergunninghouders
stelt, een beroep doet op financiële middelen van de professionele vergunninghouders.
Om vervolgens te voorkomen dat adoptiebemiddeling onbetaalbaar wordt voor
aspirant adoptieouders, zouden zij subsidiering van vergunninghouders dringend
gewenst zijn. Kan worden aangegeven welke kosten de vergunninghouders redelijkerwijs kunnen maken per adoptie en welk bedrag in rekening aan de adoptiefouders
gebracht mag worden? Zullen hieraan grenzen worden gesteld? Wordt de mening
van de leden van de VVD-fractie gedeeld dat de vergunninghouders wellicht
meer financiële middelen ten behoeve van de adoptie moeten aanwenden
en minder ten behoeve van ontwikkelingssamenwerking?De leden van de ChristenUnie-fractie merken op dat minister heeft aangegeven
een structurele subsidiëring van de vergunninghouders niet nodig te vinden.
Zullen de vergunninghouders in staat zijn om te voldoen aan de eisen van het
Kwaliteitskader zonder een structurele subsidiëring?De SGP-fractie constateren dat de minister de aanbeveling om de vergunninghouders
structureel te subsidiëren niet overneemt. De minister gaat er daarbij
vanuit dat de kosten in rekening worden gebracht bij adoptie-ouders. In hoeverre
hebben echter de toegenomen kwaliteitseisen voor vergunninghouders een kostenverhogend
effect? Kan nader inzicht worden gegeven in de kosten die gemaakt moeten worden
voor en na invoering van de extra kwaliteitseisen?Verbetering van de kwaliteit kan ook kosten opleveren die samenhangen
met activiteiten die te maken hebben met de professionaliteit van de vergunninghouder.
Deelt de minister de visie van deze leden dat die kosten niet rechtstreeks
zijn toe te rekenen aan individuele adoptieouders? Zou het, ook gelet op het
soms fluctuerende aantal kinderen waarvoor daadwerkelijk bemiddeld kan worden,
uit het oogpunt van de waarborging van kwaliteit en continuïteit niet
wenselijk zijn de vergunninghouders een basissubsidie toe te kennen?De minister verklaart zich wel bereid om vergunninghouders incidenteel
financieel tegemoet te komen om hen in staat te stellen de kwaliteitseisen
duurzaam in hun bedrijfsvoering te borgen. Aan wat voor soort kosten denkt
de minister hierbij? Graag ontvangen de leden van de SGP-fractie hierop een
nadere toelichting.III Financiële tegemoetkoming adoptiefoudersDe leden van de PvdA-fractie constateren dat de commissie-Kalsbeek voorstelt
een tegemoetkoming in de adoptiekosten vergelijkbaar met die vergoeding zoals
die geldt in Noorwegen en Denemarken, namelijk respectievelijk € 4760
en € 5400. In de brief over de nieuwe financiële regeling tegemoetkoming
adoptiekosten wordt echter een veel lager bedrag voorgesteld, te weten. € 3700.
Waarom is de commissie-Kalsbeek op dit punt niet volgt?De leden van de SP-fractie constateren dat de brief over de nieuwe regeling
financiële tegemoetkoming adoptiekosten een voorstel bevat de tegemoetkoming
te laten bestaan uit een bijdrage van € 3700. Deze leden vragen
waarom deze tegemoetkoming inkomensonafhankelijk is gemaakt? Is dit rechtvaardig?
Is het niet beter een hogere tegemoetkoming te bieden aan mensen die wat minder
te besteden hebben?De leden van de VVD-fractie kunnen zich vinden in de in de brief over
de nieuw nieuwe regeling financiële tegemoetkoming adoptiekosten weergegeven
voorwaarden. De bijdrage is gesteld op € 3700 en is inkomensafhankelijk
is. Kan worden uitgesloten dat het hier gaat om een eenmalige tegemoetkoming
per adoptiekind? Kan een toelichting worden gegeven op de uitwerking van de
inkomenstoets voor het aanspraak kunnen maken op de bijdrage?De leden van de ChristenUnie stellen dat ouders die bereid zijn de verantwoordelijkheid
voor een adoptiekind op zich te nemen maatschappelijke waardering
verdienen voor het vervullen van hun taak. Deze leden zijn dan ook blij met
de nieuwe regeling waarmee wordt voorzien in een tegemoetkoming voor adoptieouders.
Deze tegemoetkoming zal bestaan uit een inkomensonafhankelijke bijdrage van € 3700.
Is, indien de extra kosten om aan de kwaliteitseisen te voldoen bij gebrek
aan subsidie aan de ouders worden doorberekend, de voorgestelde tegemoetkoming
van€ 3700 afdoende? Kan dit bedrag nader worden onderbouwd?De leden van de SGP-fractie constateren dat de tegemoetkoming waarmee
invulling wordt gegeven aan de motie-Van der Vlies, blijkens de brief van
de minister van Justitie van 24 november 2008 zal bestaan uit een inkomensonafhankelijke
bijdrage van € 3700. Voordeel van deze benadering is inderdaad dat
de tegemoetkomingsregeling op een relatief eenvoudige wijze zijn beslag kan
krijgen. Daar staat tegenover dat de kosten die in concrete gevallen gemoeid
zijn met adoptie aanzienlijk kunnen verschillen, bijvoorbeeld doordat soms
wel en soms niet daadwerkelijk een wekenlang verblijf in het land van herkomst
noodzakelijk onderdeel van de procedure is. Kan een indicatie worden gegeven
hoe groot de spreiding was in de bedragen die tot nu toe via de fiscale route
werden uitbetaald?IV DeelbemiddelingDe leden van de PvdA-fractie zien naar aanleiding van het rapport van
de commissie-Kalsbeek en de kabinetsreactie daarop geen overtuigende argumenten
om deelbemiddeling af te schaffen. Het is een geaccepteerde manier van adopteren,
ook Europees gezien. Het feit dat deze mogelijkheid van adopteren het goed
doet in Nederland (een stijging van het aantal adoptie via deelbemiddeling
tegenover een daling van adoptie via vergunninghouders) geeft volgens deze
leden aan dat deze vorm van bemiddelen noodzakelijk is om iedereen die een
kind wil adopteren te bedienen en dat de vergunninghouders hier en daar een
steekje laten vallen. Daarbij blijkt uit niets dat deelbemiddeling vatbaarder
is voor fraude of kinderhandel. Daar waar het mis is gegaan, betreft het adoptie
via vergunninghouders (India en China). Wordt de mening gedeeld dat dit niet
een argument kan zijn om deelbemiddeling af te schaffen?. Daarmee zou toch
ook adoptie via vergunninghouders onder druk komen te staan? De suggestie
dat er voortijdig contact is met het kind, is niet in alle gevallen waar.
Adoptie vanuit de VS is met allerlei waarborgen omgeven. Daarbij doet het
afschaffen van deelbemiddeling geen recht aan de kinderen die via deelbemiddeling
blijkbaar wel geadopteerd kunnen worden en niet via de vergunninghouders,
bijvoorbeeld omdat de vergunninghouders in die landen niet actief zijn. Kan
hierop worden ingegaan?Het is nog niet duidelijk of adoptie met de VS onder het Haags adoptieverdrag
moet veranderen. Instellingen die als contactpersoon optreden in de VS gaan
ervan uit dat zij op de zelfde manier verder kunnen gaan. Deze vrijheid hebben
ze als afzonderlijke staten van de VS. Kan dit worden onderzocht, ook in relatie
tot de motie-Teeven c.s. (31 700 VI, nr. 75)? Vergunninghouders willen
adoptie via volledige bemiddeling in de VS mogelijk maken. Is de minister
van plan om zich actief te bemoeien met het opzetten van deze route van adopteren
vanuit de VS. Worden de bestaande (en betrouwbare) contacten waar de zelfdoeners
op dit moment gebruik van maken ook als contact gebruikt door de vergunninghouders
om op die manier zo weinig mogelijk tijd te verliezen met het opstarten van
volledige bemiddeling?De leden van de SP-fractie hebben hun twijfels bij het voornemen de deelbemiddeling
af te schaffen. Kunnen de vooren nadelen op een rij worden gezet? Welke specifieke
risico’s zijn er bij deelbemiddeling, en welke waarborgen biedt de volledige
bemiddeling door een vergunninghouder? Zijn er mogelijkheden
deze waarborgen en garanties voor zorgvuldigheid, ook van toepassing te verklaren
op deelbemiddeling? Kan bijvoorbeeld het kwaliteitskader ook komen te gelden
voor deelbemiddeling, of kan op andere wijze de controle en het toezicht op
de procedure van deelbemiddeling worden versterkt?De leden van de VVD-fractie merken op dat de commissie-Kalsbeek de aanbeveling
doet de deelbemiddeling af te schaffen vanwege het ontbreken van voldoende
toezicht- en controlemogelijkheden. De minister kan zich vinden in de aanbeveling.
Deze leden vragen of en op welke termijn de deelbemiddeling daadwerkelijk
zal worden afgeschaft.Kan, in navolging op de motie-Teeven tijdens de begrotingsbehandeling,
nader worden ingegaan op het commentaar van BZA dat is opgesteld na gesprekken
met mr. P. Baur en dr. I. Curry Sumner in reactie op een brief en toelichting
van de CA? Specifiek het volgende punt uit de brief aan de CA van 18 november
2008, dat deelbemiddeling een door het Haags Adoptieverdrag toegestane vorm
van adoptie is . Nederland heeft niet aangegeven het voorbehoud van de VS
niet te erkennen. Dus trekt BZA de conclusie dat de Nederlandse autoriteiten
adoptie via de onder artikel 22 genoemde instellingen/personen acceptabel
achten.Vervolgens stelt de BZA in die brief dat indien een land gebruik maakt
van het voorbehoud in artikel 22, tweede lid, van het Haags Adoptieverdrag
(zoals de VS gedaan heeft), dan mag dat land andere instellingen aanwijzen
om de functies van de CA uit te voeren. Het gaat hier over de taken die in
de artikelen 15 t/m 21 van het Verdrag staan vermeld. Het enige dat niet gedelegeerd
mag worden zijn de taken van artikel 17c. Ten aanzien van de rapporten in
artikelen 15 en 16, vallen die nog steeds onder de verantwoordelijkheid van
de CA, ook al worden die door een andere instantie uitgevoerd. BZA heeft helemaal
niets in het Verdrag kunnen vinden op basis waarvan men kan concluderen dat
er géén keuzemogelijkheid zou zijn in het geval dat een land
gebruik heeft gemaakt van artikel 22, tweed lid. Graag ontvangen deze leden
een reactie op deze redenering.Daarnaast vragen de leden van de VVD-fractie een reactie op de stelling
dat artikel 14 niets met deelbemiddeling te maken heeft, maar toeziet op «het
begin» van de adoptieprocedure in den brede.Tot slot vragen deze leden, in navolging van BZA, de claim van de CA te
onderbouwen dat contacten met onder artikel 22 aangemelde instanties/ personen
altijd via een Nederlandse vergunninghouder dienen te verlopen.De leden van de fractie van D66 constateren dat de minister heeft besloten
het advies van de commissie Kalsbeek om deelbemiddeling af te schaffen over
te nemen. Deze leden begrijpen niet hoe de beslissing om deelbemiddeling af
te schaffen, gezien kan worden in het licht van het belang van het kind. Daarom
vragen zij een heroverweging van het voornemen de deelbemiddeling af te schaffen.
Als motivering voor het afschaffen van deelbemiddeling geeft de minister het
ontbreken van voldoende toezicht- en controlemogelijkheden. Deze leden sluiten
zich graag aan bij COC Nederland dat stelt dat het proces van deelbemiddeling
door de vele «checks and balances» en de lange en zorgvuldige
procedure, juist transparanter is dan volledige bemiddeling door de vergunninghouders.
Graag hierop een reactie van de minister. Tevens constateren de leden van
de D66-fractie dat de huidige contacten van de vergunninghouders voor een
groot deel tot stand gekomen zijn uit/met contacten van deelbemiddelaars.
Met het afschaffen van deelbemiddeling, zal ook de totstandkoming van nieuwe
contacten door de vergunninghouders verder beperkt worden.Deze leden constateren dat met het afschaffen van deelbemiddeling in de
toekomst geen mogelijkheid meer zal bestaan voor adoptie uit (vaak kleine)
niet-verdragslanden. Temeer daar de vergunninghouders vaak niet bereid zijn
de contacten die worden aangedragen door deelbemiddeling over te nemen.De leden van de SGP-fractie zijn van mening dat bij het afschaffen of
het in stand houden van (deel)bemiddeling louter bepalend moet zijn waarmee
het belang van het kind en een zorgvuldige procedure is gediend. Er moet hier
aan dezelfde kwaliteitseisen worden voldaan als bij volledige bemiddeling.
Het feit dat het wegvallen van deelbemiddeling de adoptiemogelijkheden voor
paren van gelijk geslacht ernstig zou bemoeilijken, achten de leden van de
SGP-fractie dan ook geen valide reden om zich tegen het afschaffen van deelbemiddeling
te verzetten.Deze leden achten wel een nadeel van het geheel wegvallen van deelbemiddeling
dat alle aspirant-adoptieouders daarmee volledig zijn aangewezen op de contacten
die worden onderhouden door vergunninghouders. In hoeverre is het toch niet
mogelijk om, indien aan alle kwaliteitseisen is voldaan, ruimte te blijven
bieden voor deelbemiddeling?Hoe staat de minister tegenover de alternatieve mogelijkheid dat via de
CA een goedkeuring ingeval van deelbemiddeling kan worden verworven, en het
contact daarna kan worden overgenomen door een van de vergunninghouders?Veel kinderen die via deelbemiddeling naar Nederland zijn gekomen, zijn
afkomstig uit de VS. Kan nader worden toegelicht in hoeverre conform de voorkeursvolgorde
van het Haags Adoptieverdrag, het de verwachting is dat kinderen binnen de
VS zelf kunnen worden geadopteerd?V. Mogelijkheden om te adopteren voor homoseksuele
aspirant-adoptiefoudersDe leden van de SP-fractie vragen de minister zich in te spannen de mogelijkheden
voor adoptie door homoparen uit te breiden, en daartoe actief mogelijkheden
te onderzoeken en vergunninghouders daarbij te ondersteunen. Welke initiatieven
met betrekking tot andere landen die adoptie door homoparen toestaan zijn
er momenteel, en hoe kansrijk zijn deze initiatieven?De leden van de SP-fractie vragen te bevestigen dat met name homoseksuele
aspirant-adoptiefouders afhankelijk zijn van deelbemiddeling en dat het met
name gaat om adoptie van kinderen uit de VS. Kan nogmaals worden ingegaan
op de mogelijkheid dat adoptie vanuit de VS mogelijk blijft, ook na ondertekening
van het Haags Adoptieverdrag door de VS omdat de VS op grond van artikel 22,
tweede lid, gebruik heeft gemaakt van de mogelijkheid de bevoegdheden van
de Centrale Autoriteit te delegeren aan andere instanties?De leden van de D66-fractie ontvangen graag een nadere uitleg van de minister
op zijn uitspraak dat «met de ratificatie van het Haags Adoptieverdrag
door de VS in april 2008 (_) deze deelbemiddeling als geregeld in artikel
7a Wobka uit de VS echter een aflopende zaak (is): alleen voor aanvragen voor
een beginseltoestemming die vóór 1 april 2008 zijn ingediend,
is deelbemiddeling in de VS nog mogelijk». Echter
de BZA en dr. Ian Curry-Summer stellen dat deelbemiddeling wel is toegestaan,
mits gebruik wordt gemaakt van geaccrediteerde en bij het Haags adoptieverdrag
aangemelde contacten. De leden van de fractie van D66 ontvangen van de minister
dan ook graag een antwoord op de volgende vragen. Klopt het dat op grond van
artikel 22, tweede lid, van het Haags Adoptieverdrag de VS gebruik heeft gemaakt
van de mogelijkheid om de bevoegdheden van de Centrale Autoriteit te delegeren
aan andere instanties? Betekent dit dat ook na 1 april 2008 Nederlandse
stellen nog gebruik kunnen maken van deelbemiddeling uit de VS, mits er wordt
samengewerkt met één van de autoriteiten die vermeld staan op
de lijst gedeponeerd bij het Permanent Bureau van de Haagse Conferentie
voor Internationaal Privaatrecht? Indien dit het geval is, waarom hier geen
melding van gemaakt in de brief?Tevens zal met het afschaffen van deelbemiddeling geen alternatief meer
zijn voor adoptie door homoparen. Deze leden zien daarom graag een proactieve
opstelling van zowel de minister als de vergunninghouders in het zoeken naar
een alternatieve mogelijkheden tot interlandelijke adoptie uit niet-verdragslanden
en adoptie door homoparen. Daarbij ontvangen deze leden graag een antwoord
op de volgende vragen. Hoe gaat de Centrale autoriteit bevorderen dat de vergunninghouders
zich inzetten om interlandelijke adoptie door homoseksuele aspirant-adoptiefouders
via volledige bemiddeling in de VS mogelijk te maken? Zijn hiervoor al stappen
gezet? Zo ja, hoe gaat het met de stappen van de betreffende vergunninghouders
om een adoptiekanaal in de VS op te zetten? Wat gaat de minister doen als
blijkt dat dit adoptiekanaal niet tot stand komt?De leden van de fractie van D66 constateren dat Zuid-Afrika en Brazilië
niet afwijzend staan tegenover adoptie door paren van gelijk geslacht. Is
de minister voornemens vergunningshouders te stimuleren nieuwe adoptiekanalen
in deze landen te ontwikkelen nu adoptie vanuit de Verenigde Staten ingewikkeld
zo niet onmogelijk lijkt te worden? Zo nee, waarom niet? Op dit moment is
er één vergunninghouder actief in Zuid-Afrika. Zijn bij de minister
aanvragen bekend van andere vergunninghouders? Zo ja, waarom zijn deze niet
gehonoreerd?VI Adoptie uit niet-verdragslandenMet betrekking tot adoptie uit niet-verdragslanden doet de commissie-Kalsbeek
een tweeledige aanbeveling: de eenzijdige akkoordverklaring van de CA en daarnaast
de «machtiging per land» voor de vergunninghouders. De brief gaat
echter niet specifiek op beide aspecten in. De leden van de VVD-fractie zouden
graag een nadere toelichting willen krijgen op zowel de wenselijkheid als
de eenzijdige akkoordverklaring en de «machtiging per land».VII Beoordeling geschiktheid van adoptiefoudersDe leden van de SP-fractie constateren dat voortaan bij de beoordeling
van de geschiktheid (gezinsonderzoek, leeftijdsgrenzen) ook gekeken zal worden
naar de echtgenoot, de geregistreerd partner en de levensgezel. Kan een inschatting
worden gemaakt van het vergoten van het risico op frauduleus handelen , bijvoorbeeld
doordat er belang ontstaat de partner die net ouder is dan de leeftijdsgrens
toelaat niet als partner aan te melden?De leden van de VVD-fractie stellen dat indien de commissie-Kalsbeek wordt
gevolgd en de deelbemiddeling wordt afgeschaft ,dit zeer verstrekkende gevolgen
heeft voor mogelijkheden om te adopteren voor zowel homoseksuele aspirant-adoptiefouders
als een alleenstaande aspirant-adoptiefouder.In de brief wordt gesteld dat de homoseksuele aspirant-adoptiefouders
om hun gelijke rechten te kunnen uitoefenen inderdaad afhankelijk zijn van
deelbemiddeling vanuit de VS. Direct daarop wordt in de brief gesteld dat: «(m)et
de ratificatie van het Haags Adoptieverdrag door de VS in april 2008 (_) deze
deelbemiddeling als geregeld in artikel 7a Wobka uit de VS echter een aflopende
zaak (is): alleen voor aanvragen voor een beginseltoestemming die vóór
1 april 2008 zijn ingediend, is deelbemiddeling in de VS nog mogelijk.
Aanvragen voor een beginseltoestemming die op of ná 1 april 2008
zijn ingediend zullen volgens de procedure voor volledige bemiddeling verlopen.»
Hierboven hebben de leden van de VVD-fractie de minister al uitdrukkelijk
gevraagd op grond van welke overwegingen hij tot deze conclusie
is gekomen. Deze leden zeggen vervolgens zeer geschokt te zijn te lezen dat
de minister van mening is dat «al met al door de afschaffing van artikel
7a Wobka de mogelijkheden voor homoseksuele aspirant-adoptiefouders om een
kind te adopteren, niet worden beïnvloedt. Dit omdat de vergunninghouders
zich extra moeten gaan inzetten voor adoptie via volledige bemiddeling door
homoseksuele aspirant-adoptiefouders en deelbemiddeling waarvoor de beginseltoestemming
al is aangevraagd vóór 1 april 2008, gewoon doorgang kunnen
vinden. De leden van de VVD-fractie vragen de minister nader inzicht te verschaffen
in de vergunninghouder die op dit moment stappen zet om in de VS een adoptiekanaal
op te zetten. Met welke personen/instanties heeft de vergunninghouder hiertoe
contact? Zijn dit wellicht de personen/instanties waarnaar via artikel 22
wordt verwezen? Graag ontvangen de aan het woord zijnde leden een toelichting
op de actuele stand van zaken. Op welke termijn verwacht de minister dat de
door hem gewenste volledige bemiddeling (met de VS) via een vergunninghouder
praktijk zal zijn?Is overwogen de instanties die zich bezig houden met deelbemiddeling op
enigerlei wijze ook te verbinden aan een/het kwaliteitskader? Zo nee, waarom
niet?De leden van de VVD-fractie maken uit de brief op dat de aanbevelingen
ten aanzien van de leeftijdsgrens van de commissie-Kalsbeek voor adoptieouders
geheel worden overgenomen. Dit houdt in een maximaal leeftijdsverschil van
40 jaar voor tussen adoptieouder en adoptiekind en het strikter hanteren van
dit leeftijdsverschil. Dat betekent in samenhang met de aanbeveling de leeftijd
van het te adopteren kind te verhogen tot 8 jaar, dat een adoptieouder tot
de leeftijd van 48 jaar kan adopteren. De commissie-Kalsbeek stelt hierop
slechts één uitzondering voor, namelijk de adoptie van een biologisch
broertje of zusje van een reeds geadopteerd kind. Juist met het oog op de
verwijzing van de minister naar het amendement bij wetsvoorstel 30 551
is veel gelegen in de uiteindelijke uitzonderingen en bijzondere omstandigheden.
Begrijpen deze leden de voornemens goed dat in de toekomst alleen het adopteren
van een biologisch broertje of zusje als uitzonderingen of bijzondere omstandigheid
kan worden aangemerkt?Naar aanleiding van de keuze om bij het gezinsonderzoek aspirant-adoptiefouders
expliciet hun bereidheid uit te laten spreken om openheid te betrachten over
afstand en adoptie, vragen de leden van de SGP-fractie welke faciliteiten
er thans beschikbaar zijn voor het verstrekken van afstammingsinformatie voor
de geadopteerde. Ziet de minister mogelijkheden om te stimuleren dat zoveel
mogelijk informatie wordt verworven en bewaard?VIII LeeftijdsgrenzenDe leden van de CDA-fractie vragen wanneer de mogelijkheden om kinderen
tot de leeftijd van 8 jaar te kunnen adopteren wordt geïntroduceerd.
Wordt dan ook rekening gehouden met mogelijke toename van hechtingsproblematiek,
zo vragen zij.De leden van de PvdA fractie zouden graag zien dat in het belang van het
kind er een zo breed mogelijk scala aan ouders voor handen is. Een «special
needs» kind van 6 of 8 jaar is misschien wel het beste af bij een
ouderpaar op leeftijd. Om de leeftijd te beperken omdat de ouders dan misschien
te oud zijn lijkt deze leden niet juist. Zij menen dat het uitgangspunt moet
zijn dat een goed ouderpaar het beste voor het kind is. Daarom moet de overheid
zichzelf geen beperkingen opleggen, en moet dus niet aan de hand van de leeftijd
worden bepaald of een ouderpaar geschikt is om een kind op te
voeden maar hun inzet, opvoedkwaliteiten, stabiliteit in het gezin etc. Worden
deze criteria gedeeld?De leden van de PvdA-fractie denkt dat het onverstandig is om wettelijke
een groep mensen uit te sluiten die waarschijnlijk volledig aan deze voorwaarden
voldoen en dit zal niet in het belang van die kinderen die juist bij deze
type ouders goed op zijn plek zijn. Daarbij komt dat in de ons omringende
landen er geen wettelijke leeftijdsbeperkingen zijn, met uitzondering van
de in onderhavige brief genoemde landen. De opmerking van het voormalig Kamerlid
Wolfsen dat «als de commissie heeft geadviseerd, de zaak weer open ligt»,
vatten de leden van de PvdA-fractie niet op als een stap in de richting van
een beperking van de leeftijdsgrenzen, temeer daar er naar hun mening niet
voldoende is beargumenteerd waarom oudere mensen niet goed voor oudere adoptiekinderen
kunnen zorgen. Kan hierop worden ingegaan?In lagere regelgeving zal invulling worden gegeven aan amendement Wolfsen
c.s. (30 551, nr. 12) als het gaat om «bijzondere omstandigheden».
Zal in die lagere regelgeving een leeftijdsgrens worden ingevoerd voor bijzondere
omstandigheden? Mocht dat worden overwogen, menen de leden van de PvdA fractie
dat uit de toelichting van het amendement duidelijk wordt gemaakt wat moet
worden verstaan onder bijzondere omstandigheden. In de toelichting zijn geen
leeftijdsbeperkingen opgenomen omdat de Kamer deze beperking juist niet als
argument wil zien om aspirant adoptiefouders af te wijzen. Zal de lagere regelgeving
in de geest van het amendement worden vormgegeven, zo vragen deze leden.De leden van de SP-fractie hebben grote twijfels bij het voorstel de leeftijd
van het te adopteren kind te verruimen tot maximaal 8 jaar. Op grond van welke
argumenten is hier voor gekozen? Welke onderzoeken zijn er betrokken in deze
afweging? Hoe goed kan een kind van 6 of 7 jaar zich nog hechten aan
de nieuwe ouders, en zijn de risico’s niet groter dat het mis gaat en
psychologische schade ontstaat naarmate het te adopteren kind ouder wordt?
Is het pedagogisch gezien in het belang van het kind de leeftijdsgrenzen te
verruimen?Deze leden hebben eveneens twijfels bij de nieuwe leeftijdsgrenzen van
de ouders, ook hiervan wensen de leden te vernemen welke onderzoeken zijn
betrokken in de afweging en welke argumenten een rol hebben gespeeld. Is het
waar dat er voor binnenlandse adopties ook geen maximumleeftijdsgrens wordt
gehanteerd? Wat rechtvaardigt eigenlijk dat dit bij interlandelijke adoptie
wel moet? Is er een vergelijking gemaakt met andere landen, en is het juist
dat Nederland lagere maximumleeftijden toestaat en dus strengere eisen stelt
dan in de meeste andere landen? Kan worden gereageerd op de bevindingen ter
zake van dr. I. Curry-Sumner, universitair hoofddocent aan de Universiteit
Utrecht?De leden van de SGP-fractie vinden het terecht dat ook in de afweging
rondom leeftijdsgrenzen het belang van het kind centraal moet staan. Zij hebben
er op zichzelf dan ook begrip voor dat leeftijdsgrenzen worden gesteld, waarbij
ook in het oog wordt gehouden op welke leeftijden langs natuurlijke weg kinderen
in een gezin kunnen komen. Tegelijkertijd moet echter worden voorkomen dat
nodeloos schrijnende situaties ontstaan door onnodig starre grenzen.In hoeverre is het zo dat de leeftijdsgrenzen die in de Nederlandse wetgeving
aan adoptieouders worden gesteld, strikter zijn dan in andere Europese landen?In hoeverre kan een strikte leeftijdsgrens de mogelijkheden voor adoptie
van een tweede adoptiekindje in de weg staan, in het geval er al een jarenlange
procedure loopt voor het kunnen adopteren van een tweede adoptiekindje? Hoe
wordt in dit verband het belang gewogen van het eerste adoptiekind om een
zusje of broertje te hebben? IX Sterke/zwakke adoptieDe leden van de CDA-fractie vragen in welke landen waarmee Nederland een
adoptierelatie heeft voor de biologische ouders/moeder de mogelijkheid bestaat
invloed te hebben op de adoptief ouders of op het profiel van het gezin. Wat
is in deze situaties de familierechtelijk positie van de afstandouders tot
het kind?De leden van de PvdA-fractie vragen of adoptie uit Marokko of andere landen
die geen adoptie kennen maar de kafala ook worden gezien als een zwakke adoptie.
Zijn er wetgevende ontwikkelingen ten aanzien van de problemen die ontstaan
als een kind uit een islamitisch land wordt «geadopteerd» onder
de islamitische wetgeving vergelijkbaar met de casus voorgesteld in de Kamervragen
over adoptie uit landen met islamitische (Aanhangsel Handelingen Tweede Kamer,
vergaderjaar 2004–2005, nr. 1223)?Is het voorstel van de commissie-Kalsbeek dat als een zwakke adoptie niet
omgezet wordt in een sterke adoptie de adoptie geen doorgang te laten vinden,
in het belang van het kind gezien het feit dat de biologische ouders de zorg
van het kind blijkbaar niet op zich kunnen nemen en overgaan tot een zwakke
adoptie?De leden van de VVD-fractie constateren dat de minister het eens is met
de aanbeveling van de commissie-Kalsbeek dat van de vergunninghouders moet
worden verlangd dat zij in geval van een zwakke (verdrags-) adoptie ervoor
zorgdragen dat het dossier van het adoptiekind de uitdrukkelijke toestemming
bevat van de biologische ouder(s) voor de omzetting naar een sterke adoptie.
Als dat niet mogelijk is, dient volgens de commissie-Kalsbeek en de minister
de adoptie niet plaats te vinden. Deze leden kunnen zich vinden in de zienswijze
dat het realiseren van sterke adoptie de voorkeur heeft boven zwakke adoptie.
Wel vragen zij inzichtelijk te maken hoeveel zwakke adopties op bijvoorbeeld
jaarbasis doorgang vinden? Hoeveel kinderen (welk deel van het totaal aantal
adoptiekinderen) zullen naar schatting door de wijziging niet meer in aanmerking
komen voor interlandelijke adoptie? Kan worden toegelicht. Waarom is de weg
van het bieden van pleegzorg, om deze kinderen toch naar Nederland te halen,
te verkiezen boven een zwakke adoptie?X Adoptiewens niet altijd te vervullenDe leden van de VVD-fractie zeggen niet goed in te zien welk voordeel
er zit in het «over de leeftijdsgrens raken» voordat men beginseltoestemming
heeft. Hoe werkbaar is het als de beslissing omtrent beginseltoestemming snel
genomen dient te worden als de wachttijd is doorlopen? Hoe groot zou dan de
teleurstelling zijn als beginseltoestemming niet verleend wordt (dus na doorlopen
van de wachttijd)? Bestaat deze kans? Of is de beginseltoestemming direct
(en alleen) afhankelijk van het aantal te verwachten kinderen dat naar Nederland
ter adoptie komt?Met betrekking tot hert hanteren van een wachttijd aan het begin van de
procedure merken de leden van de D66-fractie op dat de minister in het wetsvoorstel
tot wijziging van het Burgerlijk Wetboek en enkele bijzondere wetten in verband
met de Wet dwangsom en beroep bij niet tijdig beslissen (31 769) voorstelt
om binnen 30 maanden te mogen beslissen over het verlenen van beginseltoestemming
voor adoptie van een buitenlands kind. Deze leden achten een beslistermijn
van 30 maanden onevenredig en in strijd met de beginstelen van goed openbaar
bestuur. Graag zien deze leden ook hierop een reactie. De leden van de SGP-fractie merken op dat de minister aangeeft dat er
rekening mee moet worden gehouden dat het aantal kinderen dat belang heeft
bij interlandelijke adoptie structureel achter zal blijven bij het beschikbare
aantal adoptiefouders. Van welke gegevens en ontwikkelingen gaat de minister
uit als hij spreekt over het aantal kinderen dat voor adoptie in aanmerking
komt?In hoeverre biedt de minister ook actief ondersteuning bij pogingen van
vergunninghouders om nieuwe contacten te vestigen ten behoeve van het interlandelijk
adopteren van kinderen die daarvoor daadwerkelijk in aanmerking komen?XI Interlandelijke adoptie en nationale pleegzorgDe leden van de ChristenUnie-fractie zijn blij dat de Stichting Adoptievoorzieningen
en Pleegzorg Nederland de wens hebben getoond om samen te werken. Wil de minister
pleegzorg ook structureel onder de aandacht brengen als mogelijk alternatief
voor adoptie, en wil hij ook nagaan in hoeverre het interesseren van potentiële
adoptieouders voor pleegzorg kan bijdragen aan vermindering van een deel van
de wachtlijst van potentiële adoptieouders, en het versterken van het
potentieel aan pleegouders?De leden van de SGP-fractie merken op dat de minister zich achter de aanbeveling
van de commissie-Kalsbeek stelt om aspirant-adoptiefouders te interesseren
voor pleegzorg. Welke mogelijkheden zijn er om hieraan concreet meer invulling
te geven, en nader te bezien in hoeverre ook mogelijke aanpassing van voorwaarden
of regels rond de pleegzorg meer aspirant-adoptiefouders voor deze mogelijkheid
zouden kunnen interesseren.XII NazorgDe leden van de SP-fractie zeggen zich zorgen te maken over de nazorg
aan adoptiefouders en geadopteerde kinderen. Zij vragen of er momenteel voldoende
capaciteit en deskundigheid bij professionals in Nederland aanwezig is ten
aanzien van adoptiekinderen met problemen. Is er specialistische deskundigheid
en expertise op het gebied van vroegkinderlijke verwaarlozing, hechtingsstoornissen
en traumadiagnostiek? Kan worden toegelicht waaruit de aandacht voor nazorg
voor geadopteerden boven 23 jaar bestaat?De leden van de SP-fractie vragen een reactie op het ongenoegen dat bij
een aantal geadopteerden leeft dat er te weinig informatie beschikbaar is
over herkomst en dat het persoonlijk dossier te vaak gebrekkig en/of incompleet
is. Wanneer geadopteerden op enig moment met levensvragen komen te zitten
is deze informatie van het grootste belang. Welke waarborgen op dit gebied
zitten in het verdrag en in de Nederlandse wetten en regels? Hoe kan het dat
het nog steeds voorkomt dat dossiers niet compleet zijn of onvoldoende informatie
bevatten? Kan de verplichte bewaartermijn voor dossiers door vergunninghouders
verlengd worden?De leden van de VVD-fractie vragen op welke termijn de Kamer het plan
van aanpak voor de adoptienazorg kan verwachten.De leden van de ChristeUnie-fractie merken op dat in het licht van de
al verplichte voorbereidingscursus en de kwetsbare groep die het hier betreft,
een zekere mate van verplichting ook bij de nazorg aangewezen is. In het nazorgaanbod
dient extra aandacht te zijn voor kinderen met (gedrags)problemen. Er dient
ook passende nazorg te zijn voor volwassen geadopteerden; vragen rondom geadopteerd
zijn kunnen een leven lang blijven spelen. Het is dan ook goed dat het ministerie
voor Jeugd en Gezin werkt aan een plan van aanpak voor de adoptienazorg.
Wanneer kan de Kamer het plan van aanpak voor de adoptienazorg verwachten?De leden van de SGP-fractie zien uit naar het aangekondigde plan van aanpak
voor de adoptienazorg en de kabinetsreactie daarop. Deze leden vragen nog
specifieke aandacht voor de nazorgbehoefte voor geadopteerden die inmiddels
volwassen zijn geworden en gezien hun leeftijd niet meer onder het ministerie
van Jeugd en Gezin vallen. Welke mogelijkheden voor hulpverlening of begeleiding
worden voor deze doelgroep geboden?XIII Internationaal toezichtDe leden van de SP-fractie vragen hoe het staat met de internationale
samenwerking en mogelijk internationaal toezicht op het interlandelijk adoptieproces.
Zijn er inmiddels initiatieven te komen tot een internationale autoriteit?De leden van de VVD-fractie merken op dat in de brief wordt gesproken
over een meerjarenaanpak internationale samenwerking. Kan hierop een nadere
toelichting worden gegeven?De commissie-Kalsbeek spreekt in dit kader expliciet de aanbeveling uit
dat de landen van de Europese Unie de steun aan afstandsouders en hun jeugdhulpverlening
zodanig dienen te organiseren dat interlandelijke (Europese) adoptie niet
nodig is. In hoeverre kan de minister zich vinden in deze opvatting?De leden van de ChristenUnie-fractie merken op dat vergunninghouders ook
afhankelijk zijn van vertrouwen in de organisaties en instellingen waar zij
mee werken. Het Kwaliteitskader alleen is dan ook nog niet voldoende ter waarborging
van een zorgvuldige adoptieprocedure. Een aanscherping van het toezicht op
interlandelijke adoptie op internationaal niveau is dan ook geboden. De minister
heeft eerder maatregelen aangekondigd ter verbetering. Hoe staat het met de
meerjarenaanpak internationale samenwerking?De leden van de SGP-fractie hopen dat voortvarend invulling wordt gegeven
aan de versterking van de positie van de centrale autoriteit en de uitvoering
van de motie-Van der Staaij over een internationale autoriteit die toeziet
op de naleving van het Haags Adoptieverdrag. Wanneer kan worden gerapporteerd
over de ingezette acties en het resultaat daarvan?B. REACTIE VAN DE MINISTERAlvorens in te gaan op de beantwoording van de vragen van de leden van
de vaste commissie voor Justitie wil ik eerst aandacht vragen voor de laatste
ontwikkelingen met betrekking tot adopties uit de Verenigde Staten.Zoals bij de leden bekend, is een van de vergunninghouders, Stichting
Kind en Toekomst, bezig geweest te onderzoeken of er een adoptiekanaal in
de Verenigde Staten kan worden geopend, om aldaar adoptie volgens de procedure
van het Haags Adoptieverdrag te laten plaatsvinden, zodat adoptie ook mogelijk
blijft voor paren van gelijk geslacht. En dan volgens de procedure van volledige
bemiddeling.Daartoe is in september 2008 een werkbezoek gebracht door het ministerie
van Justitie en deze vergunninghouder aan de Amerikaanse Centrale autoriteit
en de Amerikaanse adoptie organisaties waarmee reeds een adoptierelatie werd
onderhouden. Zowel tijdens als na dit bezoek is onderzoek gedaan
naar de huidige samenwerking op basis van de deelbemiddelingsprocedure en
naar de wijze waarop het Haags Adoptieverdrag is omgezet in Amerikaanse wet-
en regelgeving. Ook is contact geweest met andere geaccrediteerde Amerikaanse
adoptie organisaties om te komen tot nieuwe samenwerkingsverbanden.Uit deze contacten is naar voren gekomen dat zeer jonge kinderen (baby’s)
zonder al te veel problemen geplaatst lijken te kunnen worden in Amerikaanse
gezinnen. Dat moet wel tot de conclusie leiden dat er kennelijk geen noodzaak
bestaat voor plaatsing van deze kinderen buiten de VS. De betreffende vergunninghouder
heeft als gevolg daarvan besloten om op grond van het subsidiariteitsbeginsel
geen samenwerkingsverband met Amerikaanse adoptieorganisaties aan te gaan
die enkel bemiddelen voor adopties van zeer jonge kinderen.Ook is naar voren gekomen dat er sprake is van een interpretatieverschil
tussen de Centrale autoriteit van de Verenigde Staten en die van Nederland
wat betreft de toepassing van het subsidiariteitsbeginsel, waar het gaat om
de keuze van de afstandsouder(s) voor specifieke adoptieouders, dan wel de
bevoegdheid om te kunnen bepalen dat het kind direct naar het buitenland kan
gaan zonder eerst te toetsen of binnenlandse adoptie tot de mogelijkheden
behoort. Deze kwestie is voorgelegd aan het Permanent Bureau van de Haagse
Conferentie voor Internationaal Privaatrecht met de vraag of Nederland het
verdrag op dit punt juist interpreteert. Dit is bevestigend beantwoord.1Ten aanzien van de uitvoering van de deelbemiddelingsverzoeken kwam in
het licht van het bovenstaande naar voren dat de voorwaarden, zoals door de
Centrale autoriteit aan deze organisaties zijn gesteld, kennelijk onvoldoende
zijn nageleefd. Ondanks eerdere aanscherping van deze voorwaarden is gebleken
dat deze aanscherping niet het gewenste effect heeft gehad. De voorwaarden
die worden gesteld in de zogenaamde voorwaardenbrief zien onder meer toe op
het hebben van «geen winstoogmerk», de toepassing van het subsidiariteitsbeginsel,
de aangeboden counseling aan de biologische ouder, de mogelijkheid tot herroeping
van de afstandsverklaring, het plaatsingsbesluit en de documentatieplicht.
Na acceptatie van deze voorwaarden door de Amerikaanse adoptie organisatie
en de aspirant-adoptiefouders kan de bemiddeling verder gaan.Gezien de bevindingen van de Centrale autoriteit op basis van het eigen
onderzoek en het onderzoek van de betrokken vergunninghouder heb ik besloten
de volgende maatregelen te nemen ten aanzien van adopties uit de Verenigde
Staten, welke heden ingaan:– Een verdere aanscherping van de toetsing op de naleving van de
gestelde voorwaarden in de voorwaardenbrief;– Verzoeken voor volledige bemiddeling onder het Haags Adoptieverdrag
(HAV) zullen vooralsnog alleen in behandeling worden genomen voor kinderen
van circa 5 jaar en ouder, voor kinderen die zijn opgenomen in het Amerikaanse
pleegzorgsysteem, dan wel ten aanzien van kinderen waarbij sprake is van bijzondere
omstandigheden (o.a. op grond van een medische of psychosociale indicatie,
of ingeval van broers en/of zussen die daardoor aantoonbaar moeilijk plaatsbaar
zijn);– De Centrale autoriteit en genoemde vergunninghouder gaan door
met het zoeken naar de mogelijkheden voor samenwerkingsverbanden met andere
Amerikaanse vergunninghouders waarmee het belang van het kind het beste is
gediend. Hierbij wordt ook onderzocht of, en zo ja op welke wijze de implementatie
van het HAV in Amerikaanse wet- en regelgeving ten aanzien van het subsidiariteitsbeginsel
en het contact tussen de biologische ouder(s) en de aspirant-adoptiefouders
verenigbaar is met de Nederlandse weten regelgeving.Zodra meer bekend is over de ontwikkelingen ten aanzien van adopties uit
de Verenigde Staten zal ik uw Kamer hierover nader informeren.1. InleidingDe leden van de CDA-fractie willen weten hoeveel
mensen in Nederland graag interlandelijk een kind willen adopteren en voor
hoeveel mensen er de afgelopen jaren een «match» tot stand is
gekomen.Voor een overzicht van statistische gegevens interlandelijke adoptie over
de jaren 2004 tot en met 2008 verwijs ik u naar de bij deze brief gevoegde
uitgave «Adoptie, trends en analyse1. Het
aantal aanvragen voor een beginseltoestemming en het aantal kinderen dat in
de afgelopen jaren na een «match» ter adoptie in gezinnen in Nederland
zijn opgenomen, inclusief het aantal kinderen dat via deelbemiddeling is opgenomen,
zijn te vinden in het bijgaande overzicht.  20042005200620072008Aanvragen voor beginseltoestemming2 4743 1353 1972 4781 861Opgenomen kinderen1 3071 183816782767Opgenomen kinderen via deelbemiddeling2938444861De afgelopen jaren hebben laten zien dat de ontwikkelingen rond interlandelijke
adoptie zeer grillig verlopen. Nog maar enkele jaren geleden nam bijvoorbeeld
het aantal te adopteren kinderen vanuit China fors toe. Vervolgens nam, als
gevolg van de forse economische groei die China heeft doorgemaakt ook in China
zelf de vraag naar adoptiekinderen toe. Dit leidde er vervolgens weer toe
dat het aanbod aan kinderen voor buitenlandse adoptie afnam. Daarnaast treden
steeds meer landen toe tot het Haags Adoptieverdrag, wat landen ertoe verplicht
om voor adoptabele kinderen eerst een oplossing in eigen land te zoeken, alvorens
plaatsing in het buitenland kan worden overwogen. Dat heeft tot gevolg dat
wereldwijd het aantal voor adoptie beschikbaar komende kinderen afneemt. Dit
vertaalt zich ook in een dalend aantal kinderen dat naar Nederland komt.Tevens vragen de leden van de CDA-fractie zich af of het voorkomt dat
kinderen direct bij hun biologische moeder vandaan geplaatst worden in een
gezin in een ander land nadat in het geboorteland de rechter uitspraak tot
adoptie heeft gedaan.Dat komt inderdaad voor. Het is bekend dat in de Verenigde Staten moeders
direct na de bevalling afstand doen en adoptiefouders binnen enkele dagen
met de baby naar het buitenland vertrekken. In het TV-programma Zembla van
21–10–2007 spreken daarover zowel aspirant adoptiefouders als
vergunninghouder Stichting Kind & Toekomst, die de activiteiten ten behoeve
van deelbemiddelingen uit de VS verricht. Niet bekend is hoe deze situatie
zich in de Verenigde Staten in de toekomst zal ontwikkelen, nu het Haags Adoptieverdrag
door hen is geratificeerd. Dat vereist immers een strikte toepassing van het
subsidiariteitsbeginsel, hetgeen betekent dat serieus moet worden gezocht
naar een oplossing in eigen land alvorens een kind voor interlandelijke adoptie
in aanmerking kan komen, alsmede dat een periode van heroverweging in acht
wordt genomen (revocatieperiode). De Centrale autoriteit en genoemde vergunninghouder
onderzoeken op welke wijze de VS het HAV in hun wet- en regelgeving hebben
geïmplementeerd, met name ten aanzien van het subsidiariteitsbeginsel
en het contact tussen de biologische ouder(s) en de aspirant-adoptiefouders
en of dit verenigbaar is met de Nederlandse uitgangspunten, zoals neergelegd
in weten regelgeving. Op de vraag van de leden van de CDA-fractie naar binnenlandse adoptie
kan ik antwoorden dat het aantal kinderen dat in Nederland (m.u.v. de BES
eilanden) in aanmerking kwam voor adoptie omdat de moeder afstand heeft gedaan,
over de jaren 1998–2008 gemiddeld 26 kinderen per jaar betrof. Een minderheid
(13%) van deze kinderen is afgestaan door een minderjarige moeder.
Op de vraag van deze leden of binnenlandse adoptie een andere procedure kent
is het antwoord «ja». Bij binnenlandse adoptie zijn uitsluitend
de artikelen van het Verdrag inzake de Rechten van het kind (IVRK) en het
Burgerlijk wetboek van toepassing. Daarnaast wordt voor de afstandsprocedure
analoog aan het Haags Adoptieverdrag gewerkt. Bij de buitenlandse adoptieprocedure
vormen het Haags Adoptie Verdrag, het Verdrag inzake de Rechten van het Kind
en de Wet opneming buitenlandse kinderen ter adoptie (Wobka) en de bijbehorende
regelgeving het uitgangspunt.Op de vraag of paren van gelijk geslacht barrières ondervinden
bij het adopteren van Nederlandse kinderen is het antwoord dat er geen barrières
zijn om hiervoor in aanmerking te komen. Paren van gelijk geslacht worden
op dezelfde voorwaarden als paren van verschillend geslacht voorbereid en
gescreend op hun geschiktheid voor het opnemen van een in Nederland geboren
kind dat voor adoptie in aanmerking komt. Indien zij geschikt bevonden worden
komen zij, net als paren van verschillend geslacht, op de wachtlijst en worden
bij de selectie van een geschikt gezin voor het betreffende kind betrokken.
Wel kan de afstandsouder haar/zijn voorkeur uitspreken ten aanzien van aspirant-adoptiefouders.Wat betreft de vraag van de leden van het CDA hoe het momenteel met de
adoptie(procedure) betreffende China en India is gesteld kan ik u berichten
dat er sinds mijn brief aan uw Kamer van 10 september 2008 (Kamerstukken
II, 2007–2008, 31 265, nr. 9) geen nieuwe ontwikkelingen te melden
zijn ten aanzien van de adoptierelatie met China.Ten aanzien van de adoptierelatie met India bericht ik u dat ik nog steeds
in afwachting ben van de uitkomst van het onderzoek naar wat zich in India
heeft afgespeeld ten tijde van de geconstateerde mogelijke misstanden in dat
land. Het in dit verband aangekondigde onderzoek door het Central Bureau of
Investigation in India is, voor zover mijn informatie reikt, nog niet afgerond.Op de vraag van de leden van de PvdA-fractie
naar de voortgang van de wetgeving naar aanleiding van het rapport van de
commissie Kalsbeek over het lesbisch ouderschap, kan ik melden dat het onderzoek
als aangekondigd in mijn brief van 12 augustus 2008 (Kamerstukken II,
2007/08, 30 551, nr. 22) is afgerond. Mevrouw professor C.J. Forder heeft
op 2 februari 2009 advies uitgebracht. Dit advies wordt betrokken bij
het opstellen van het in de brief toegezegde wetsvoorstel. Ik streef er naar
het wetsvoorstel voor de zomer in consultatie te geven.De leden van de SP-fractie verzoeken om de
vraag te beantwoorden wat adoptie precies is: gezinsvorming, een vorm van
ontwikkelingshulp of een specifieke vorm van kinderbescherming.Het is niet eenvoudig om daar een eenduidig antwoord geven. Zowel bij
landelijke als interlandelijke adoptie zal voor aspirant-adoptiefouders met
een (grote) kinderwens gezinsvorming in de meeste gevallen het belangrijkste
doel zijn. Of adoptie ook kan worden gezien als een kinderbeschermingsmaatregel
wordt mede bepaald door de situatie waarin een kind zich bevindt. De Raad
van State heeft eerder in haar advies met betrekking tot het wetsvoorstel
wijziging Wobka (Kamerstukken II, 2005/06, 30 551, nr. 4) opgemerkt dat
adoptie een kinderbeschermingsmaatregel is, waarbij het kind tevens niets
meer van de ouder te verwachten heeft. Adoptie kan vanuit de doelstelling
van de kinderbeschermingswetgeving niet louter als een maatregel van kinderbescherming
worden beschouwd, omdat een maatregel van kinderbescherming in beginsel is
gericht op herstel van de relatie tussen ouder en kind. Adoptie
beoogt juist het tegenovergestelde, het verbreken van de juridische relatie
tussen ouder en kind met als doel een nieuwe juridische relatie tot stand
te brengen met adoptieouders. Dit acht ik van groot belang om, zeker bij interlandelijke
adoptie, de juridische belangen van een kind veilig te stellen. Het mag bijvoorbeeld
niet gebeuren dat een kind stateloos wordt wanneer de adoptieprocedure door
omstandigheden bij de adoptiefouders onverhoopt toch niet tot een goed einde
kan worden gebracht en het kind inmiddels wel in Nederland is aangekomen.
Bij interlandelijke adoptie lijkt het me niet juist om van ontwikkelingshulp
te spreken omdat het hier relatief om een bescheiden aantal kinderen gaat
dat in het land van herkomst niet geholpen kan worden. Ontwikkelingshulp daarentegen
richt zich juist veel meer op hulpverlening aan grotere aantallen kinderen
en hun ouders/opvoeders in het land van herkomst. Door de leden wordt ook
gevraagd om een toekomstvisie op interlandelijke adoptie te geven. Op dit
moment wordt hard gewerkt aan de nadere uitwerking daarvan op basis van de
uitkomsten van de Commissie Kalsbeek, recente onderzoeksrapportages en de
ervaringen uit de uitvoeringspraktijk rond interlandelijke adopties, welke
moeten bijdragen aan de totstandkoming van de herziene Wobka. In mijn beantwoording
op vragen van de leden van de CDA-fractie heb ik uiteengezet wat de achtergronden
zijn van het afnemend aantal kinderen dat voor adoptie beschikbaar komt. Bij
de ontwikkeling van mijn beleid zal ik dan ook rekening moeten houden met
de omstandigheid dat er meer aspirant-adoptiefouders dan adoptabele kinderen
zijn. Ik beraad mij op welke wijze het adoptiebeleid in de (nabije) toekomst
aanpassing behoeft. Daarbij zal ik de aanbevelingen van de Commissie Kalsbeek,
zoals verwoord in mijn brief van 28 oktober 2008 (Kamerstukken II, 2008/09,
31 265, nr. 10) in mijn overwegingen meenemen. Op de vraag van de leden
van de SP-Fractie om een reactie op de kritiek dat interlandelijke adoptie
per definitie kwetsbaar is voor misstanden en dat procedures altijd kwetsbaar
zullen blijven en op de veronderstelling dat er naar alle waarschijnlijkheid
veel meer fout gaat dan bekend is, wil ik het volgende opmerken.In mijn brief van 7 november 2007 (Kamerstukken II, 2007/08, 31 265,
nr. 1), waarin de belangrijkste conclusies en aanbevelingen van het onderzoek
naar aanleiding van de berichtgeving over mogelijke misstanden met betrekking
tot adopties uit India zijn opgenomen en mijn beleidsreactie daarop, heb ik
al aangegeven dat interlandelijke adoptie bovenal kwetsbaar is omdat het aantal
buitenlandse kinderen dat voor adoptie beschikbaar komt structureel lager
is dan het aantal aspirant-adoptiefouders dat een kind wil adopteren. Aan
deze discrepantie kleven risico’s.Zoals aangekondigd in de Kabinetsreactie op het rapport van de Commissie
Kalsbeek is er met de invoering van het Kwaliteitskader vergunninghouders
een begin gemaakt met het aanscherpen van de procedure. Door de Centrale autoriteit
wordt daar stevig op toegezien. Wanneer er onduidelijkheden zijn ten aanzien
van de matching in het buitenland, wordt er geen approval afgegeven totdat
de onduidelijkheden door de vergunninghouder zijn weggenomen door middel van
bijvoorbeeld aanvullende medische en of psychische rapportages over het kind.Wat betreft de vragen rond baby Donna en baby J. wil ik verwijzen naar
het specifieke Algemeen Overleg over (commercieel) draagmoederschap en illegale
opneming van een (buitenlands) kind dat op 12 februari jl. heeft plaatsgevonden.Op de vraag of ik bekend ben met het bestaan van websites waarop vraag
en aanbod samenkomen is het antwoord «ja». Over de wijze waarop
daarmee moet worden omgegaan beraad ik mij nader en zal ik uw Kamer vóór
1 mei a.s. nader berichten.De leden van de fractie van de Christen Unie
hechten belang aan een zorgvuldig voortraject. Een kind kan pas voor interlandelijke
adoptie in aanmerking komen wanneer is gebleken dat opneming
(ter adoptie) van het kind bij familie of in een pleeg- of adoptiegezin in
het land van herkomst niet mogelijk is. Vergunninghouders dienen bij het aangaan
van een contact hier onderzoek naar te doen in de herkomstlanden zelf. Kan
de minister aangeven op welke wijze onderzoek naar het voortraject gewaarborgd
is en of hij hierin nog mogelijkheden ziet tot verbetering?Uitgangspunt moet zijn dat de eerste verantwoordelijkheid voor een zorgvuldig
voortraject, waarbij bezien wordt of er oplossingen voor het kind (en zijn
ouders) kunnen worden gevonden in eigen land, ligt bij de (Centrale) autoriteit
in het land van herkomst. Daarnaast berust er vanzelfsprekend een medeverantwoordelijkheid
bij het ontvangende land. Om deze reden is in het op 1 juli 2008 door
de vergunninghouders ondertekende Kwaliteitskader vergunninghouders vastgelegd
dat deze de verplichting hebben om zowel bij het aangaan als bij het voortduren
van de relatie met een buitenlandse partnerorganisatie onderzoek te doen naar
de afstandprocedure en de toepassing van het subsidiariteitsbeginsel. Dit
geldt derhalve voor iedere individuele procedure waarbij een kind voor adoptie
in aanmerking wordt gebracht. Door de Centrale autoriteit wordt hierop toegezien.Op de vraag van de leden van de SGP-fractie
wanneer het wetsvoorstel tot herziening van de Wet opneming buitenlandse kinderen
ter adoptie zal worden ingediend is het antwoord dat ik ernaar streef dit
wetsvoorstel in de tweede helft van 2009 voor te kunnen leggen aan de Raad
van State.2. Aanbevelingen bij interlandelijke adoptieI Uitgangspunten bij interlandelijke adoptieNaar aanleiding van de vraag van de leden van CDA-fractie met betrekking tot de wijze waarop samenhang tussen ontwikkelingssamenwerking
en de activiteiten van vergunninghouders zal worden ingevuld kan het volgende
opgemerkt worden.Waar de inzet en activiteiten van vergunninghouders aansluiten bij het
brede Nederlandse ontwikkelingssamenwerkingsbeleid kan samenwerking, met name
in de vorm van financiering van de activiteiten van de vergunninghouders,
tot stand komen. Binnen het Nederlandse ontwikkelingssamenwerkingsbeleid wordt
gestreefd naar ondersteuning van opvang van het kind binnen eigen familie-
of gemeenschapsverband waarbij het belang van het kind altijd voorop staat.
Initiatieven die ondersteund worden moeten dan ook bij dit principe aansluiten.In dit kader wordt bijvoorbeeld een programma van de organisatie Wereldkinderen
ondersteund dat is gericht op capaciteitsopbouw voor de opvang van kinderen
die direct of indirect zijn getroffen door HIV/Aids.De leden noemen dat India en China blijkbaar niet vallen onder de landen
waarmee een bilaterale samenwerking wordt onderhouden, terwijl daar wel vaak
adoptiekinderen vandaan komen. Op de vraag hoe daar tegenaan wordt gekeken
wil ik opmerken dat de keuze voor zogenaamde partnerlanden is gebaseerd op
een afweging waarbij een scala van factoren een rol heeft gespeeld, zoals
de mate van armoede, de kwaliteit van bestuur en de hulpbehoefte in algemene
zin. Er is geen aanleiding om op basis van één aspect, te weten
het feit dat bepaalde landen herkomstlanden voor adoptiekinderen zijn, de
keuze van partnerlanden te herzien.Op de vraag wie er op toeziet dat in het geval van (interlandelijke) adoptie
de biologische ouders naar behoren en volgens de geldende regelgeving afstand
doen van hun kind is het antwoord dat in geval van volledige bemiddeling de
werkwijze door de vergunninghouder wordt getoetst. In geval van deelbemiddeling
dient er bij de matching een afstandsverklaring te zijn (wat natuurlijk alleen
mogelijk is als de ouders bekend zijn), alsmede een verklaring van de bevoegde
autoriteiten dat zij instemmen met de opneming van het kind.
Deze afstandsverklaring dient te worden opgenomen in het dossier waarin de
datum waarop afstand is gedaan van het kind is vastgelegd. Daarmee wordt zichtbaar
dat de juiste gegevens zijn verkregen en dat de ouders afstand van hun kind
hebben gedaan conform de regels van het Haags Adoptieverdrag. Ingeval van
adoptie uit een verdragsland ziet ook de Centrale autoriteit van het ontvangende
land daarop toe alvorens een approval af te geven.Op de vraag van de leden van de PvdA-fractie
of er cijfers bekend zijn die aantonen dat een goed ontwikkelingssamenwerkingbeleid
in een bepaald land heeft geleid tot het terugdringen van het aantal adoptiekinderen
is het antwoord dat cijfers die de effecten van een goed ontwikkelingssamenwerkingsbeleid
op het aantal kinderen dat voor (interlandelijke) adoptie wordt aangeboden
zouden kunnen aantonen, niet beschikbaar zijn.De leden van de SP-fractie merken op dat het
huidige proces van «matching» tussen adoptiefouders en het te
adopteren kind in het buitenland noodgedwongen in korte tijd plaatsvindt.
Vanwege de grote belangen die op het spel staan, is het misschien goed onder
ogen te zien of dit zorgvuldiger en professioneler kan. Zij stellen daarom
voor om in het land van herkomst met Nederlands geld een opvanghuis in te
richten waar de kinderen,voordat ze naar Nederland vertrekken, worden ondergebracht.
Intussen kan de herkomst van het kind zorgvuldig worden gecontroleerd en worden
onderzocht of er geen onregelmatigheden hebben plaatsgevonden. De kinderen
kunnen worden geobserveerd door ervaren deskundigen die kunnen beoordelen
of het kind in staat zal zijn zich te hechten, en de ouders kunnen in alle
rust ontdekken of een match mogelijk is. Zij verwijzen daarbij naar de boeken «Bodemloos
bestaan» en «Verbinding verbroken», geschreven door Geertje
van Egmond (een adoptiefouder). Graag ontvangen deze leden een reactie op
dit voorstel.Het voorstel van de leden van de SP-fractie is kostbaar en daarnaast moeilijk
uitvoerbaar. Bovendien is het, conform de uitgangspunten van het Haags Adoptieverdrag,
aan de zendende landen om te bepalen of een kind voor adoptie in aanmerking
komt. Op dit moment hanteren een aantal zendende landen een zogenaamde «probation
period», welke in duur kan verschillen en zowel in het zendende als
het ontvangende land kan plaatsvinden. In Kenia bijvoorbeeld brengen adoptiefouders
6 maanden door met hun adoptiekindje om te ervaren of er een «klik»
ontstaat.Wat betreft de verbetering van toezicht en controle wil ik verwijzen naar
hetgeen daarover verderop bij de vragen betreffende de vergunninghouders wordt
opgemerkt.De leden van de VVD-fractie merken op dat
de zinsnede «dat ethisch verantwoorde interlandelijke adoptie scherp
toezicht en nauwgezette controle vergt, waarbij vergaande overheidsinterventie
gerechtvaardigd wordt geacht» een carte blanche lijkt te introduceren
voor vergaand overheidsingrijpen buiten de taken van toezicht en controle
om. Zij vragen om hier nader op in te gaan. Zij vragen wat de Commissie Kalsbeek
daarmee heeft bedoeld en wat de minister noodzakelijk acht.De Commissie Kalsbeek beoogt om met deze interventiemogelijkheid in te
kunnen grijpen wanneer zich ernstige incidenten voordoen of wanneer de algehele
situatie betreffende interlandelijke adoptie in een land ernstig afwijkt van
de beginselen zoals onder meer neergelegd in het Haags Adoptieverdrag. Een
voorbeeld van een specifieke interventie is het opschorten van adopties uit
een land omdat daar misstanden zijn geconstateerd, zoals ten aanzien van Cambodja
is gebeurd.De leden van de VVD-fractie vragen naar de relatie tussen ontwikkelingssamenwerking
en adoptie. De redenen waarom ouders hun kinderen ter adoptie aanbieden zijn
divers. Sociaal-economische factoren spelen een rol maar zeker
ook culturele normen en specifieke individuele omstandigheden. Deze factoren
kunnen zowel in ontwikkelingslanden als elders bij ouder(s) tot het besluit
leiden hun kind ter adoptie af te staan. Van het bestaan van een één
op één relatie tussen adoptie en ontwikkelingssamenwerking in
het land van herkomst van het adoptiekind is dan ook geen sprake. Wel is het
aannemelijk dat gegeven de armoedesituatie in ontwikkelingslanden er relatief
vaker sprake zal zijn van situaties waarin ouders als gevolg van hun financieel-economische
situatie niet in staat zijn voor hun kind te zorgen. Dit hoeft echter ook
niet per definitie te betekenen dat kinderen in dergelijke situaties ter adoptie
aangeboden worden.Cijfers die de effecten zouden kunnen aantonen van een goed ontwikkelingssamenwerkingsbeleid
op het aantal kinderen dat voor (interlandelijke) adoptie wordt aangeboden,
zijn niet beschikbaar.Landen die wij ontwikkelingslanden noemen zijn veelal aangesloten bij
het Haags Adoptieverdrag. Dat betekent dat zij zich akkoord hebben verklaard
met het subsidiariteitsbeginsel. Het is daarom dus heel wel mogelijk dat een
land een oplossing voor een kind kan vinden in eigen land, terwijl het land
tegelijkertijd van het Ministerie van Ontwikkelingssamenwerking ontwikkelingshulp
ontvangt. Omgekeerd komt het ook voor dat er met een land van herkomst geen
relatie in het kader van ontwikkelingssamenwerking bestaat, terwijl wel uit
dit land kinderen worden geadopteerd.De leden van de ChristenUnie-fractie vragen
de mogelijkheden te onderzoeken om partnerrelaties te ontwikkelen met landen
waaruit adoptiekinderen afkomstig zijn.De keuze voor zogenaamde partnerlanden is gebaseerd op een afweging waarbij
een scala van factoren een rol hebben gespeeld zoals de mate van armoede,
de kwaliteit van bestuur en de hulpbehoefte in algemene zin. Er is geen aanleiding
om op basis van één aspect, te weten het feit dat bepaalde landen
herkomstlanden voor adoptiekinderen zijn, de keuze van partnerlanden te herzien.
De leden van de VVD- en de ChristenUnie-fractie fractie vragen beiden naar
de mogelijke effecten van ontwikkelingshulp op de integriteit van het adoptieproces.Allereerst is van belang op te merken dat de relatie tussen de Nederlandse
inzet op ontwikkelingssamenwerking en de huidige adoptiepraktijk zeer beperkt
is. Daarnaast is uitgangspunt van het Nederlandse ontwikkelingssamenwerkingsbeleid
de al eerder genoemde ondersteuning van opvang van het kind binnen eigen familie-
of gemeenschapsverband waarbij het belang van het kind altijd voorop staat.
In het geval er in bepaalde situaties toch sprake is van een directe relatie
tussen adoptie en Nederlandse ontwikkelingssamenwerking zal het uitgangspunt
altijd de zorgvuldige uitvoering van het adoptieproces zijn.Ook vragen de leden van de ChristenUnie-fractie of de Inspectie jeugdzorg
over voldoende specifieke kennis en mankracht beschikt om het toezicht op
de adoptieprocessen en de vergunninghouders afdoende vorm te geven. Daarnaast
vragen zij op welke wijze aan het toezicht uit eigen beweging wordt vormgegeven.Aan de Inspectie jeugdzorg zijn voldoende middelen beschikbaar gesteld
om het toezicht op adequate wijze uit te oefenen en de daarvoor noodzakelijke
kennis te vergaren. De taken en verantwoordelijkheden van de Inspectie jeugdzorg
met betrekking tot het toezicht op de vergunninghouders zijn vastgelegd in
een toezicht arrangement. Hierin is opgenomen dat de Inspectie jeugdzorg toezicht
uitoefent uit eigen beweging of op verzoek van de minister van Justitie. Met
de Inspectie worden jaarlijks afspraken gemaakt over de wijze waarop het toezicht
op de vergunninghouders wordt uitgeoefend. Deze afspraken worden vastgelegd
in een jaarwerkprogramma en een meerjarenplanning. Ook de wijze waarop dit
toezicht uit eigen beweging wordt vormgegeven is opgenomen in voornoemd toezicht
arrangement. De leden van de D66-fractie vragen de minister
of hij van mening is dat er sancties moeten komen op het niet-naleven van
de uitgangspunten van het IVRK en het Haags Adoptieverdrag.Wanneer een interlandelijke adoptie niet volgens de uitgangspunten van
de internationale verdragen of de Wobka verloopt, zal de Centrale autoriteit
geen approval afgeven. Als blijkt dat een vergunninghouder zich structureel
niet aan de uitgangspunten van de internationale verdragen of de Wobka houdt,
dan is er de bevoegdheid van de minister van Justitie om de vergunning van
de betreffende vergunninghouder in te trekken of op te schorten. Met de Inspectie
jeugdzorg zijn inmiddels afspraken gemaakt om hierop strikt toe te zien. Wanneer
landen van herkomst zich niet houden aan de uitgangspunten van de verdragen,
is er de mogelijkheid om adopties uit die landen op te schorten. Dat zijn,
mits strikt toegepast, voldoende sanctiemogelijkheden om ervoor te zorgen
dat de uitgangspunten strikt worden nageleefd.II VergunninghoudersDe leden van de D66-fractie constateren dat
de sterke positie van de huidige vergunninghouders gehandhaafd blijft dan
wel wordt versterkt. Gezien de omvang en wijze van organisatie van de vergunninghouders
achten deze leden een helder beeld van en een goede controle op de werkzaamheden
van de vergunninghouders noodzakelijk. De leden zien graag een nadere toelichting
op de vaak erg sterke positie van de huidige vergunninghouders.Met de leden van de fractie van D66 ben ik van oordeel dat een helder
beeld van en een goede controle op de werkzaamheden van de vergunninghouders
noodzakelijk is. Ik acht het dan ook van belang dat de vergunninghouders hun
werkzaamheden op transparante wijze uitvoeren. Voor een belangrijk deel draagt
het Kwaliteitskader vergunninghouders hieraan bij door eenduidigheid in de
uitvoering van de werkzaamheden na te streven en daarin een zeker kwaliteitsniveau
te bereiken. Daarnaast zijn met de vergunninghouders afspraken gemaakt met
betrekking tot de openbaarheid van hun jaarverslagen via hun websites.Volgens de leden van de D66-fractie zouden door de vergunninghouders,
ondanks toezeggingen daartoe, nauwelijks nieuwe adoptiekanalen gerealiseerd
worden. Zij vragen hoe het mogelijk is dat, ondanks het vaak jarenlange onderzoek
van de vergunninghouders, nauwelijks nieuwe adoptiekanalen tot stand komen.
Stellen de vergunninghouder zich voldoende actief op in het leggen van nieuwe
contacten?Zoals ik heb aangegeven in de kabinetsreactie onderzoeken de vergunninghouders
op dit moment in 16 verschillende landen de mogelijkheden van een nieuw adoptiekanaal.
Dat is echter een tijdrovend, arbeidsintensief en kostbaar proces. Gelet op
het feit dat de meeste vergunninghouders maar kleine organisaties zijn, legt
dit ook beperkingen op ten aanzien van de capaciteit van de vergunninghouder.
Bovendien leidt niet ieder onderzoek tot een nieuw perspectief biedend contact.
Niettemin zijn er in 2008 door twee vergunninghouders in totaal vier nieuwe
adoptiekanalen opgestart.De leden van D66 vragen voorts om een nadere uitleg op de zogenoemde «landenclaims»
van de vergunninghouders, welke lijkt te leiden tot een monopoliepositie hetgeen
ontwikkelen van nieuwe contacten zou tegenwerken. Tevens leidt dit er volgens
de leden van de D66-fractie toe dat vergunninghouders een dusdanige machtspositie
ontwikkelen, dat ouders niet durven klagen over de gedragingen van vergunninghouders,
daar zij vrezen dat het hun lopende procedure kan schaden.In het Kwaliteitskader vergunninghouders zijn afspraken vastgelegd met
betrekking tot de samenwerking tussen de vergunninghouders in het buitenland.
Daarin geldt als grondbeginsel één vergunninghouder per land, «tenzij».
De afspraken komen voort uit artikel 20, vierde lid Wobka, waarin
is gesteld dat de vergunninghouder geen betrekkingen aanknoopt met instellingen
of organisaties in het buitenland die reeds met andere vergunninghouders betrekkingen
onderhouden met het oog op bemiddeling. Zij zijn ingegeven door de wenselijkheid
om onoorbare concurrentie tussen de vergunninghouders te voorkomen. De tenzij-situaties
worden door de Centrale autoriteit beoordeeld aan de hand van de opvatting
van de bevoegde autoriteit in het land van herkomst, de adoptiesituatie ter
plaatse en de wenselijkheid van een tweede vergunninghouder in dat land.De leden van de D66-fractie ontvangen graag een nadere toelichting van
de minister over de manier waarop momenteel het toezicht op de vergunninghouders
door de Inspectie jeugdzorg wordt uitgevoerd. Tevens willen deze leden graag
weten hoe de minister staat tegenover een onafhankelijke internationale toezichthouder.Met de Inspectie jeugdzorg is afgesproken dat de Inspectie in 2009 zijn
toezicht specifiek zal richten op het implementatieproces van het Kwaliteitskader
bij de vergunninghouders. Daarbij zal in het bijzonder aandacht worden besteed
aan het matchingsproces. In 2010 zal vervolgens worden beoordeeld of het Kwaliteitskader
volledig is geïmplementeerd en of dit tot kwaliteitsverbetering bij de
vergunninghouders heeft geleid.Met betrekking tot de suggestie van een onafhankelijk toezichtorgaan,
als voorgesteld in de motie Van der Staaij (Kamerstukken II, 2007/08, 31 200
VI, nr. 81) heb ik aangegeven de haalbaarheid daarvan bij de internationale
collega’s te zullen sonderen. Inmiddels zijn diverse gesprekken gevoerd
met het Permanent Bureau van de Haagse Conferentie voor Internationaal Privaatrecht.
Daarnaast is de motie in diverse overleggremia op Europees niveau onderwerp
van gesprek geweest. De uitkomst van de sondering is dat het idee van een
internationale toezichtautoriteit tussen de landen die partij zijn bij het
Haags Adoptieverdrag, vooralsnog weinig steun zal verkrijgen, voornamelijk
vanwege het karakter van het Verdrag. Wel heeft de motie geleid tot de suggestie
om in Europees verband te komen tot nauwere samenwerking welke kan leiden
tot verkenning en mogelijk ontwikkeling van een gemeenschappelijke Europese
(adoptie)visie.1. KwaliteitskaderDe leden van de PvdA-fractie vragen of de
Inspectie jeugdzorg, of de minister, als de Inspectie dit niet doet, op termijn
gaat bekijken of dit Kwaliteitskader voldoet of dat dit wordt overgelaten
aan de vergunninghouders zelf.Voor het antwoord op deze vraag wil ik verwijzen naar hetgeen hiervoor
uiteen is gezet op vragen van de fractieleden van D66.Daarnaast vragen de leden of kan worden verwacht dat het aantal klachten
ten aanzien van de werkwijze en beslissingen van de vergunninghouder zal dalen
als het Kwaliteitskader is ingevoerd. Wat als dat niet het geval is? Zij vragen
of er bij de Klachtencommissie Vergunninghouders Interlandelijke Adoptie (KVIA)
ook klachten binnen komen die de Centrale Autoriteit (CA) betreffen. Wat wordt
daar dan meegedaan? Gaat zij de klacht doorsturen of afhandelen? Als zij de
klacht moet doorsturen, mag zij of zou het wenselijk zijn als zij de klachten
over de CA (als onafhankelijk klachtorgaan) zelfstandig afhandelt?Door de duidelijke omschrijving van de taken, uitgangspunten en bevoegdheden
van de vergunninghouder in het Kwaliteitskader meen ik dat het voor de aspirant-adoptiefouders
vooraf helder is wat zij bij bemiddeling van de vergunninghouder mogen verwachten.
Ik heb dan ook goede hoop dat dit bijdraagt tot een vermindering van het aantal
klachten over de werkwijze en de beslissingen van de vergunninghouder. Mocht
dit niet het geval zijn, dan zal naar de aard van de klachten
en het optreden van de vergunninghouder moeten worden gekeken.De KVIA neemt alleen klachten in behandeling die de vergunninghouders
betreffen. Bij klachten die betrekking hebben op de Centrale autoriteit zal
de KVIA de klagers wijzen op de mogelijkheid een klacht bij mij in te dienen.
Op de behandeling van de klacht zijn de procedures krachtens de Algemene wet
bestuursrecht (AWB) van toepassing.De leden van de PvdA-fractie vragen waarom het bestuur van een vergunninghouder
dan wel de raad van toezicht – als die er is – uit ten minste
drie leden moeten bestaan. Waarom is dit noodzakelijk en zal dit geen extra
kosten met zich meebrengen voor de vergunninghouder die verhaald gaan worden
op de adoptiefouders? Hoeveel vergunninghouders hebben een raad van toezicht?Slechts één vergunninghouder heeft een raad van toezicht.
De eis dat het bestuur van een vergunninghouder uit ten minste drie leden
moet bestaan volgt uit de wenselijkheid dat een bestuur zodanig moet zijn
samengesteld dat de behartiging van de belangen van de buitenlandse kinderen
en de aspirant-adoptiefouders is gewaarborgd. Deze eis geldt al vanaf de vergunningverlening
en zal daarom geen nieuw kostenverhogend effect sorteren.Daarnaast hebben de meeste vergunninghouders (al of niet betaalde) personeelsleden
in dienst. Er worden eisen gesteld aan de personele bezetting en de opleiding
en ervaring die deze personeelsleden moeten hebben. De leden van de fractie
van D66 vragen of er vergunninghouders zijn die zo klein zijn, bijvoorbeeld
een eenmansorganisatie, dat zij door deze eis in de problemen komen. Zo ja,
hoeveel zijn dat er en hebben deze vergunninghouders nog recht van bestaan
als zij niet kunnen voldoen aan de personele eisen dan wel leiderschaps-eisen
(bestuur of raad van toezicht moet uit drie leden bestaan)?Zoals hiervoor al gesteld, geldt reeds langere tijd dat het bestuur van
een vergunninghouder uit tenminste drie leden dient te bestaan en hebben de
meeste vergunninghouders personeelsleden in dienst. Ik verwacht dan ook niet
dat de eisen betreffende personele bezetting, opleiding en ervaring leiden
tot onoverkomelijke problemen bij de vergunninghouders. Bovendien ben ik bereid
de vergunninghouders te faciliteren bij het bereiken van het vereiste niveau.De leden van de SP-fractie vragen wie de naleving
van dit kwaliteitskader gaan controleren. Wat is de sanctie op het niet correct
naleven van het kwaliteitskader?Zoals eerder aangegeven is de Inspectie jeugdzorg belast met het toezicht
op de vergunninghouders. De Inspectie zal derhalve ook toezien op de naleving
van het kwaliteitskader door de vergunninghouders. Indien sprake is van het
structureel niet naleven van het kwaliteitskader dan is er de bevoegdheid
van de minister van Justitie om de vergunning van de betreffende vergunninghouder
op te schorten of in te trekken.De leden van de ChristenUnie-fractie vragen
of het risico bestaat dat in het geval van rechterlijk aangetoond verzuim
van een vergunninghouder de eventueel daaruit voortkomende kosten afgewenteld
worden op aspirant-adoptiefouders. Ziet de minister daarin aanleiding om vergunninghouders
te verplichten een WA-verzekering af te sluiten?Bij navraag is gebleken is dat vrijwel alle vergunninghouders een WA-verzekering
hebben afgesloten.Op de vraag van de leden van de ChristenUnie-fractie of er richtlijnen
bestaan hoe bij duidelijk illegale adoptie rechters en Raad voor de Kinderbescherming
dienen te handelen kan ik bevestigend antwoorden. De Raad voor de Kinderbescherming
heeft daartoe een landelijk protocol opgesteld. De rechters zijn onafhankelijk,
maar zullen zich uiteraard baseren op de wet. Op de vraag of
ik bereid ben hier nader onderzoek naar te doen verwijs ik naar het antwoord
op eerder door uw Kamer gestelde vragen die verband houden met zaken als commercieel
draagmoederschap en illegale opneming in een gezin van een (buitenlands) kind.
Ik heb daarin een nadere oriëntatie terzake van de wenselijkheid van
een eventuele aanpassing van de strafwetgeving aangekondigd, mede met het
oog op de handhaafbaarheid. Ik zal daar vóór 1 mei a.s.
separaat op reageren.Met betrekking tot de vragen over de wijze van totstandkoming van adoptiedossiers,
de controle op de juistheid daarvan en de problemen die geadopteerden ervaren
bij de inzage daarvan wil ik het volgende opmerken. In de Wobka is vastgelegd
dat de vergunninghouder een dossier dient bij te houden van elke door hem
verleende bemiddeling. Daarbij is ook vastgelegd welke bescheiden het dossier
dient te bevatten. In het kwaliteitskader is uitgebreid vastgelegd welke documenten
gewenst dan wel noodzakelijk zijn om een verantwoorde matching tot stand te
brengen, dan wel deze te kunnen beoordelen. Daarbij heeft de vergunninghouder
de inspanningsverplichting om eventueel ontbrekende documenten alsnog te verkrijgen.
Voorts zijn in de Wobka bepalingen opgenomen over de wijze waarop en aan wie
inzage in de bemiddelingsdossiers moet worden verleend. Op de Inspectie jeugdzorg
berust de taak om ook hierop toezicht uit te oefenen. Het bevreemdt mij dan
ook te vernemen dat de geadopteerden problemen ervaren bij de inzage van hun
dossier. Zij kunnen hierover een klacht indienen bij de KVIA.De leden van de D66-fractie stellen dat inzien
van de dossiers in de praktijk niet mag afhangen van de goodwill van de desbetreffende
vergunninghouders en vragen of er problemen bekend zijn waarbij adoptiekinderen
niet zonder meer inzage konden krijgen in hun dossier. Deze leden vragen of
de minister het ermee eens is dat de adoptiekinderen eigenaar van het dossier
moeten zijn.Voor een reactie op deze vragen verwijs ik naar het antwoord op de vragen
hieromtrent van de leden van de ChristenUnie-fractie. Ik wil hier nog aan
toevoegen dat ik de opvatting dat adoptiekinderen eigenaar van het dossier
moeten zijn, niet deel, aangezien de inzage van het dossier voor meerdere
partijen dan de geadopteerde openstaat.2. Minimum aantal bemiddelingenDe leden van de CDA-fractie vragen hoeveel
bemiddelingen er moeten worden verricht bij een voorlopige vergunning en hoe
de controle hierop wordt gewaarborgd.In de kabinetsreactie heb ik aangegeven dat er een regeling komt waarin
toekomstige vergunninghouders eerst een voorlopige vergunning kunnen verkrijgen,
waarna zij in een periode van vijf jaar het aantal van gemiddeld dertig bemiddelingen
per jaar moeten halen.De leden van de PvdA fractie vragen hoe het
getal van 30 bemiddelingen tot stand is gekomen.Dit getal is tot stand gekomen op basis van het advies van de Commissie
Kalsbeek. De Commissie acht het in verband met de kwaliteit van de adoptieprocedure
noodzakelijk dat een vergunninghouder continue voeling heeft met het adoptieproces
en beschikt over een grote expertise. Dat draagt naar het oordeel van de Commissie
bij aan een efficiënte en professionele organisatie van de vergunninghouder.
Een grotere vergunninghouder zal bovendien minder de druk ervaren om een individuele
adoptie door te laten gaan om als organisatie te kunnen overleven. De commissie
heeft daarbij gewezen op de situatie dat in Vlaanderen een gemiddelde van
30 gerealiseerde adoptiebemiddelingen per jaar het uitgangspunt is en dat
ook in Frankrijk een commissie die in 2003 heeft geadviseerd
over interlandelijke adoptie, een minimum aantal van 30 voltooide adoptiebemiddelingen
per jaar wenselijk achtte. De Commissie Kalsbeek heeft deze norm tijdens de
hoorzitting ook voorgelegd aan de aanwezige vergunninghouders. Deze werd door
hen realistisch geacht.Overigens schommelde het aantal bemiddelingen per vergunninghouder in
2008 tussen de 23 en 290. Het exacte aantal bemiddelingen per vergunninghouder
is te vinden in het bij deze brief gevoegde statistisch overzicht interlandelijke
adoptie over de jaren 2004 tot en met 2008.De leden vragen of een vergunning zal worden ingetrokken wanneer een vergunninghouder
niet aan de kwaliteitseisen kan voldoen of dat deze tijd krijgt zich te verbeteren.In antwoord hierop kan ik stellen dat het uitgangspunt is dat de vergunninghouders
vanaf 1 januari 2010 aan de normen zoals gesteld in het Kwaliteitskader,
voldoen. Bij de verlenging van de geldigheidsduur van de vergunningen, welke
op 1 oktober 2010 aflopen, zullen de vergunninghouders getoetst worden.Op de vraag van de leden wat er gebeurt met de aspirant-adoptiefouders
die zich door deze vergunninghouder laten vertegenwoordigen, in het geval
de vergunninghouder zijn vergunning kwijt raakt is het antwoord dat de bemiddeling
dan zal worden overgedragen aan een andere vergunninghouder. Ook vragen de
leden, als wordt vastgehouden aan 30 bemiddelingen per jaar en niet aan de
geleverde kwaliteit van die bemiddelingen, hoeveel vergunninghouders dan waarschijnlijk
hun bemiddelingswerkzaamheden moeten neerleggen.Vaststaat dat één vergunninghouder zijn werkzaamheden in
de loop van dit jaar, maar uiterlijk in 2010 zal beëindigen. De andere
vergunninghouders werken toe naar het bereiken van het gewenste kwaliteitsniveau.
Ik sluit niet uit dat dit proces kan leiden tot het besluit van een of meer
vergunninghouders om de krachten te bundelen.De leden van de SP-fractie vragen naar een
onderbouwing van het minimum aantal van gemiddeld 30 gerealiseerde bemiddelingen
per jaar.Voor het antwoord op deze vraag verwijs ik naar hetgeen hiervoor is opgemerkt.
Op de vraag of het minimum aantal van 30 bemiddelingen per jaar niet een mogelijk
risico met zich meebrengt, te weten dat er in de laatste maand van een jaar
nog een flink aantal bemiddelingen plaatsvinden om het vereiste aantal te
halen wil ik opmerken dat om die reden heel bewust is gekozen voor de terminologie
van gemiddeld30 gerealiseerde adoptiebemiddelingen
per jaar. Men mag er dus ook wel eens iets onder zitten, zonder dat dit direct
consequenties heeft. Ik wil hierbij het voorstel van de Commissie volgen dat
wanneer over een periode van vijf jaren dat gemiddelde niet gehaald wordt,
de minister de vergunning kan intrekken.3. AanwijzingsbevoegdheidDe leden van de VVD-fractie constateren dat
de aanbeveling van de Commissie Kalsbeek om te komen tot een aanwijzingsbevoegdheid
van de Centrale autoriteit jegens vergunninghouders niet wordt overgenomen,
gelet op de kwaliteitsnormen en de mogelijkheden de machtiging op te schorten
of in te trekken.Deze leden zouden graag een toelichting krijgen op het gebruik van dergelijke
controle-instrumenten van de CA. Zijn deze instrumenten officieel gebruikt,
bijvoorbeeld ten aanzien van tehuizen in China? In hoeverre geeft het kwaliteitskader
ook gericht aan welke consequenties dienen te volgen op het niet voldoen aan
bepaalde eisen? Kortom, krijgt de CA een soort aanwijzing met betrekking tot
toepassing van de instrumenten? Hoe verloopt de samenwerking tussen de Inspectie
jeugdzorg en de CA als controle orgaan?De overweging om de aanbeveling van de Commissie Kalsbeek voor het creëren van een aanwijzingsbevoegdheid voor de Centrale autoriteit
niet over te nemen is ingegeven door het feit dat ik overweeg bij wijziging
van de Wobka andere instrumenten voor te stellen, zoals een akkoordverklaring
en een machtiging per land. De akkoordverklaring is bedoeld om de Centrale
autoriteit in ieder individueel geval van adoptie uit een niet-verdragsland
waar een matching van een kind bij de meest geschikte adoptiefouders plaats
heeft, de bevoegdheid te geven het matchingsvoorstel te beoordelen en, wanneer
het onvoldoende gedocumenteerd is, niet aan de voorwaarden van wet- of regelgeving
voldoet, of wanneer geoordeeld wordt dat de plaatsing niet in het belang van
het kind is, het voorstel af te wijzen. Dit sluit aan bij de bevoegdheid die
de Centrale autoriteit al heeft bij adopties uit verdragslanden om een zogenaamde
Statement of Approval af te geven. Het vormt een middel om toezicht uit te
oefenen op adopties uit de verschillende contacten die de vergunninghouders
onderhouden in de zendende landen.De machtiging per land is bedoeld om, indien gerede twijfels bestaan ten
aanzien van een contact van een vergunninghouder in een land van herkomst,
de Centrale autoriteit de bevoegdheid te geven samenwerking met dit contact
op te schorten in afwachting van te nemen maatregelen. Wanneer dit ontoereikend
is kan de machtiging worden ingetrokken zonder dat dit effect hoeft te hebben
op de werkzaamheden van die vergunninghouder in andere landen van herkomst.
Deze werkzaamheden zouden namelijk wel in het geding kunnen komen indien de
vergunning zou moeten worden opgeschort of ingetrokken.Met de hiervoor beschreven instrumenten meen ik over voldoende mogelijkheden
te beschikken voor scherp toezicht en nauwgezette controle. Ik acht een aanwijzingsbevoegdheid
dan ook niet opportuun.In het Kwaliteitskader is een kwaliteitsstandaard opgenomen waaraan vergunninghouders
zich hebben verbonden. Er is niet in opgenomen welke consequenties dienen
te volgen wanneer niet aan bepaalde kwaliteitseisen wordt voldaan, zo stellen
deze leden.In de Kabinetsreactie heb ik aangegeven dat het Kwaliteitskader als toezichtinstrument
kan dienen voor de Inspectie jeugdzorg. Wanneer niet aan bepaalde kwaliteitseisen
wordt voldaan kan ik een vergunning opschorten of intrekken. Ook heb ik aangegeven
dat ik het standpunt van de Commissie dat verankering van het Kwaliteitskader
in wet geboden is, deel en dat ik de Wobka in die zin zal aanpassen.Ook de leden van de ChristenUnie-fractie vragen
waarom de minister het niet nodig acht om een aanwijzingsbevoegdheid jegens
vergunninghouders in te voeren.Ik verwijs kortheidshalve naar wat ik heb geantwoord op vragen van de
VVD-fractie. Daaraan wil ik nog toevoegen dat als de centrale autoriteit aanwijzingen
heeft van misstanden bij een bepaald tehuis zij adopties uit dat tehuis kan
opschorten.4. Toezicht geldstromenDe leden van de CDA-fractie vragen of de eis
van volledige transparantie met betrekking tot de geldstromen ook wordt gesteld
aan personen/vergunninghouders in het land van herkomst.Het Kwaliteitskader gaat uit van het verkrijgen van maximale transparantie
over zowel financiële als niet-financiële informatie van de vergunninghouder
in het kader van adoptie en de daarmee gelieerde activiteiten. Met het oog
op deze maximale transparantie is een goed inzicht in de geldstromen die naar
de buitenlandse partnerorganisaties gaan onontbeerlijk. Het gaat echter te
ver om van de buitenlandse partnerorganisaties te verlangen dat zij een accountantsverklaring
overleggen, zo dit in de betreffende landen al tot de mogelijkheden behoort.
Indien er twijfel bestaat over de betrouwbaarheid van de informatie die een
buitenlandse partnerorganisatie aanlevert, is de regel dat de
vergunninghouder contact opneemt met de plaatselijke autoriteiten, dan wel
de Nederlandse Centrale autoriteit informeert.De leden van de PvdA-fractie vragen wie worden
bedoeld met «personen» en «instellingen». Gaat het
hier om de biologische ouders en kindertehuizen of gaat het om andere personen
en instellingen.Met de begrippen «personen» en «instellingen»
wordt gerefereerd aan het bepaalde in artikel 17a, eerste lid onder a. Wobka.
Daarin wordt met «personen» en «instellingen» bedoeld
de personen en instellingen die bij de opneming van het buitenlandse kind
betrokken zijn. Dit zijn doorgaans contactpersonen van de vergunninghouder
in het betreffende land, advocaten, kinderbeschermingsinstanties, dan wel
(stafleden van) kindertehuizen.De leden vragen of een overzicht kan worden gegeven van de landen waarin
de aspirant-adoptiefouders rechtstreeks aan personen of instellingen geacht
worden te betalen.Ook wordt gevraagd of het de minister bekend is dat in de Verenigde Staten
het absoluut niet het geval is, dat tussen de aspirant-adoptiefouders en de
biologische moeder een geaccrediteerde instelling zit met wie de aspirant-adoptiefouders
contact hebben.De leden vragen ook in welke andere landen waaruit met name via deelbemiddeling
wordt geadopteerd, de adoptie via een door de overheid geaccrediteerde instelling
loopt.Er zijn maar weinig andere landen dan de Verenigde Staten van waaruit
deelbemiddelingen plaatsvinden.Uit een rondgang bij de vergunninghouders is gebleken dat aspirant-adoptiefouders
die uit China of de Filippijnen adopteren rechtstreeks een vooraf vastgesteld
bedrag dienen te betalen aan het tehuis waaruit hun kind afkomstig is. Voor
het overige lopen de geldstromen doorgaans via de vergunninghouder, behoudens
de kosten voor reis en verblijf.Bij deelbemiddeling betalen de aspirant-adoptiefouders wel rechtstreeks
aan personen en instanties in het land van hun keuze. De vergunninghouder
heeft daar geen controle op. Voor zover mij bekend verlopen deelbemiddelingen
nimmer via door de overheid geaccrediteerde instellingen.Mij is bekend dat bij deelbemiddeling uit de Verenigde Staten veelal een
advocaat of een bemiddelingsinstantie als contact van de aspirant-adoptiefouders
optreedt waaraan rechtstreeks wordt betaald. De leden van de fractie van de
PvdA vragen of, indien deelbemiddeling niet wordt afgeschaft, zal worden aangedrongen
op het opnemen van deze vorm van adopteren in het Kwaliteitskader.In reactie hierop verwijs ik graag naar het gestelde op pagina 2 van het
Kwaliteitskader. Daar staat aangegeven dat, hoewel het Kwaliteitskader niet
is opgezet voor adopties via deelbemiddeling, er voor is gekozen het Kwaliteitskader
integraal van toepassing te laten zijn op interlandelijke adopties die via
deelbemiddeling tot stand komen.De leden van de SP-fractie vragen of de minister
de mening van de Commissie Kalsbeek deelt die in haar rapport op pagina 49
opmerkt «dat het in bepaalde landen van herkomst gebruikelijk kan zijn
een geringe vergoeding te betalen aan de bij de adoptie betrokken personen
of instanties».De Commissie duidt daar op de zogenaamde «facilitation payments».
Het is toegestaan dat vergunninghouders, binnen de toegestane kaders, welke
zijn vastgelegd in de Aanwijzing opsporing en vervolging ambtelijke corruptie
in het buitenland, Stc. 2 juli 2007, nr. 124, blz. 14, kleine betalingen
kunnen doen om hun werkzaamheden mogelijk te maken. Daarin is vermeld dat
het gaat om, in absolute zin of relatieve zin, kleine bedragen. Het gaat om
betalingen aan lagere ambtenaren. De gift moet transparant in de administratie
van de vergunninghouders worden opgenomen en mag niet verheimelijkt
worden. Het initiatief van de gift moet zijn uitgegaan van de buitenlandse
ambtenaar. Tevens zijn afspraken hieromtrent vastgelegd in het Kwaliteitskader.5. Subsidiering vergunninghoudersDe leden van de PvdA-fractie constateren dat
waar nodig de vergunninghouders incidenteel een financiële tegemoetkoming
kunnen ontvangen. Zij vragen wat daarmee wordt bedoeld, om hoeveel geld het
gaat en hoe vaak verwacht wordt dat hiervan gebruik wordt gemaakt. Ook vragen
deze leden wat de criteria zijn om aanspraak te kunnen maken op de tegemoetkoming.Met de incidentele financiële tegemoetkoming welke vergunninghouders
kunnen ontvangen, wordt een in beginsel eenmalige bijdrage bedoeld, welke
bestemd is om de vergunninghouders in staat te stellen de kwaliteitseisen,
zoals beschreven in het Kwaliteitskader, duurzaam in hun bedrijfsvoering te
borgen. Ik denk daarbij aan het op het gewenste deskundigheidsniveau brengen
van het personeel of de vrijwilligers van de vergunninghouders, alsmede het
bieden van ondersteuning bij de inrichting van de processen en administratie
van de vergunninghouders en op de controle van bestemming en besteding van
gelden in het buitenland. Voor dit doel heb ik € 100 000 gereserveerd.Als criterium voor de toekenning van een financiële tegemoetkoming
geldt het overleggen van een plan van aanpak, waarin wordt aangegeven op welke
wijze en binnen welke redelijke termijn de vergunninghouder meent aan het
Kwaliteitskader te gaan voldoen. Voor de onderdelen «deskundigheid personeel»
en «inrichting van de processen/administratie» dient deze het
verzoek te motiveren en te onderbouwen. Ik ga er van uit dat alle vergunninghouders
van de beschikbaar gestelde faciliteiten gebruik zullen maken.De leden van de VVD-fractie vragen hoe zal
worden omgegaan met vergunninghouders die aan de kwaliteitseisen voldoen,
maar toch geregeld «incidenteel» geld van de overheid nodig hebben
om de kwaliteitseisen ook voor de komende jaren te garanderen. Op welk moment,
zo vragen deze leden, zal de minister besluiten géén bijdrage
meer te leveren waardoor de kwaliteitseisen niet langer geborgd zijn en de
machtiging van de vergunninghouder wordt ingetrokken?Zoals ik al heb gesteld in antwoord op vragen van de leden van de PvdA-fractie
gaat het om een eenmalige vergoeding welke bestemd is om de vergunninghouders
in staat te stellen de kwaliteitseisen duurzaam in de bedrijfsvoering te borgen.
Daarna zullen de kosten van de bedrijfsvoering worden omgeslagen naar rato
van het aantal bemiddelingen en in rekening gebracht worden bij de aspirant-adoptiefouders
die van bemiddeling van de vergunninghouder gebruik maken.De leden van de VVD-fractie vragen voorts of kan worden aangegeven welke
kosten de vergunninghouders redelijkerwijs kunnen maken per adoptie en welk
bedrag in rekening aan de adoptiefouders gebracht mag worden. Zullen hieraan
grenzen worden gesteld, zo vragen deze leden? Voorts vragen deze leden of
de mening wordt gedeeld dat de vergunninghouders wellicht meer financiële
middelen ten behoeve van adoptie moeten aanwenden en minder ten behoeve van
ontwikkelingssamenwerking.De kosten die vergunninghouders redelijkerwijs kunnen maken voor adoptie
zijn de directe kosten voor de individuele bemiddeling bij de plaatsing van
een kind. Daarnaast maken de vergunninghouders indirecte kosten voor de ontwikkeling
van nieuwe adoptiekanalen, alsook bureaukosten. Aan de aspirant-adoptiefouders
mogen de directe kosten volledig in rekening worden gebracht. De indirecte
kosten, waaronder ook een percentage voor continuïteitsreserve worden
omgeslagen naar rato van het aantal bemiddelingen. Daarnaast
is met de vergunninghouders afgesproken dat zij voor andere doelstellingen
dan adoptie een opslag van niet meer dan 5% van het bemiddelingsbedrag
in rekening mogen brengen. Aan de opbouw van de continuïteitsreserve
is een maximum gesteld van 1,5 maal de jaarkosten. Naar mijn opvatting is
hiermee een redelijke balans bereikt tussen de kosten die voor de adoptie
in rekening worden gebracht bij de aspirant-adoptiefouders en het deel dat
wordt aangewend ten behoeve van ontwikkelingssamenwerking.Op de vraag van de leden van de ChristenUnie-fractie of de vergunninghouders in staat zijn om te voldoen aan de eisen
van het Kwaliteitskader zonder een structurele subsidiëring, wil ik opmerken
dat dat inderdaad het uitgangspunt is. Ik wil hierbij ook verwijzen naar hetgeen
is opgemerkt bij de beantwoording van de vragen van de leden van de VVD-fractie.De leden van de SGP-fractie informeren in
hoeverre de toegenomen kwaliteitseisen voor vergunninghouders een kostenverhogend
effect hebben.Op de vraag of inzicht kan worden gegeven in de kosten die gemaakt moeten
worden voor en na invoering van de extra kwaliteitseisen wil ik opmerken dat
dit punt ook is voorgelegd aan de vergunninghouders. Zoals ik al aangaf in
antwoord op vragen van de PvdA-fractie kan voor verbetering van de professionaliteit
van de vergunninghouder een eenmalig subsidie worden verstrekt zodat deze
kosten niet rechtstreeks toegerekend hoeven worden aan individuele adoptieouders.
Daaruit blijkt desgevraagd dat ik de mening van de leden van de SGP-fractie
deel.Op de vraag of gelet op het soms fluctuerende aantal kinderen waarvoor
daadwerkelijk bemiddeld kan worden het niet wenselijk zou zijn om de vergunninghouders
een basissubsidie toe te kennen is het antwoord dat het structureel subsidiëren
van vergunninghouders niet als overheidstaak kan worden beschouwd.Voor het antwoord op de vraag naar de soort kosten welke moeten worden
gemaakt om de kwaliteitseisen duurzaam te kunnen borgen verwijs ik naar het
antwoord op de vragen van de leden van de PvdA-fractie.III Financiële tegemoetkoming adoptiefoudersDe leden van de PvdA-fractie vragen waarom
de Commissie Kalsbeek niet is gevolgd in haar aanbeveling om een tegemoetkoming
te verstrekken aan adoptiefouders welke vergelijkbaar is met die in Noorwegen
en Denemarken.Uit de gelden voor de regeling voor buitengewone uitgaven is mij op basis
van de motie Van der Vlies (Kamerstukken II 2007/08, 31 200, nr. 50)
4 miljoen Euro ter beschikking gesteld om adoptiefouders een tegemoetkoming
te verstrekken. Zoals ik in mijn brief aan uw Kamer van 24 november 2008
(Kamerstukken II 2008/09, 31 265, nr. 11) aangaf heb ik, na aftrek van
de kosten voor de uitvoering van de regeling, een verdeelsleutel toegepast
op basis van gemiddeld 1000 adopties per jaar, waardoor ik ben uitgekomen
op € 3700 per gerealiseerde adoptie.De leden van de SP-fractie vragen waarom de
tegemoetkoming inkomensonafhankelijk is gemaakt. Is dit rechtvaardig en is
het niet beter een hogere tegemoetkoming te bieden aan mensen die wat minder
te besteden hebben?Ik heb deze mogelijkheid overwogen. Er is echter een gelimiteerd budget
beschikbaar. Met een inkomensafhankelijke regeling zijn veel hogere kosten
gemoeid voor de uitvoering. Bovendien zijn deze kosten minder goed beheersbaar.
Om deze reden heb ik bewust voor een inkomensonafhankelijke bijdrage
gekozen, zodat het maximaal ten goede komt aan de adoptiefouders.De leden van de VVD-fractie gaan uit van een
inkomensafhankelijke tegemoetkoming en vragen in het licht hiervan of kan
worden uitgesloten dat het hier gaat om een eenmalige tegemoetkoming per adoptiekind.
Tevens vragen deze leden of een toelichting kan worden gegeven op de uitwerking
van de inkomenstoets om aanspraak te kunnen maken op de bijdrage.Zoals ik al aangaf in mijn antwoorden op vragen van de leden van de SP-fractie
is gekozen voor een inkomensonafhankelijke bijdrage. Het betreft derhalve
voor 2009 een op € 3700 vastgestelde bijdrage per gerealiseerde
adoptie.Ik constateer dat de leden van de ChristenUnie-fractie blij zijn met de nieuwe tegemoetkomingsregeling. Deze leden vragen
of de voorgestelde tegemoetkoming voldoende is indien de extra kosten voor
de vergunninghouder om aan de kwaliteitseisen te voldoen, bij gebrek aan subsidie
aan de ouders worden doorberekend.Zoals ik al heb aangegeven in antwoord op vragen over subsidiëring
van vergunninghouders, kunnen vergunninghouders een financiële tegemoetkoming
aanvragen om het gewenste kwaliteitsniveau te bereiken en de op grond daarvan
in het Kwaliteitskader gestelde eisen duurzaam in hun bedrijfsvoering te borgen.
Ik ga er van uit dat nadien te maken kosten om het gewenste kwaliteitsniveau
te handhaven, van geringere omvang zullen zijn en daarom slechts in beperkte
mate kostenverhogend zullen zijn.De leden van de SGP-fractie vragen, omdat
de kosten die in de verschillende landen concreet gemoeid zijn met adoptie
nogal kunnen verschillen, of een indicatie gegeven kan worden hoe groot de
spreiding was in de bedragen die tot nu toe via de fiscale route werden uitbetaald.Daarvoor heb ik navraag gedaan bij de belastingdienst, maar het blijkt
dat aan de hand van de aangiften inkomstenbelasting deze vragen niet kunnen
worden beantwoord. In de aangiftebiljetten wordt het land van herkomst van
het adoptiekind niet uitgevraagd. Alleen het totaalbedrag aan kosten dient
door de adoptiefouders te worden vermeld.IV DeelbemiddelingDe leden van de PvdA-fractie zien naar aanleiding
van het rapport van de Commissie Kalsbeek en de kabinetsreactie daarop geen
overtuigende argumenten om deelbemiddeling af te schaffen. Het is volgens
hen een geaccepteerde manier van adopteren, ook Europees gezien. Het feit
dat deze mogelijkheid van adopteren het goed doet in Nederland (een stijging
van het aantal adopties via deelbemiddeling tegenover een daling van adoptie
via vergunninghouders) geeft volgens deze leden aan dat deze vorm van bemiddelen
noodzakelijk is om iedereen die een kind wil adopteren te bedienen, en dat
de vergunninghouders hier en daar een steekje laten vallen. Daarbij blijkt
volgens de leden uit niets dat deelbemiddeling vatbaarder is voor fraude of
kinderhandel. Daar waar het mis is gegaan, betreft het volgens de leden adopties
uit India en China via vergunninghouders. Gevraagd wordt of de mening wordt
gedeeld dat dit niet een argument kan zijn om deelbemiddeling af te schaffen.Zoals aangegeven in de kabinetsreactie zijn er onvoldoende toezicht- en
controle mogelijkheden bij deelbemiddeling. Beperkte tijd en middelen bij
vergunninghouders en een vergroot risico op oneigenlijke geldstromen verkleinen
de kans om de zorgvuldigheid van een deelbemiddelingsprocedure te waarborgen.
Aspirant-adoptiefouders kunnen bovendien in beperkte mate terugvallen op begeleiding
door een vergunninghouder. Ook worden hiermee de in het Haags
Adoptieverdrag opgenomen waarborgen ondermijnd. Interlandelijke adoptie op
een zorgvuldige manier laten lopen is niet eenvoudig, maar wel nastrevenswaardig.De leden van de fractie van de PvdA stellen dat de suggestie dat er voortijdig
contact is met het kind, niet in alle gevallen waar is. Adoptie vanuit de
VS is met allerlei waarborgen omgeven. Daarbij doet het afschaffen van deelbemiddeling
geen recht aan de kinderen die via deelbemiddeling blijkbaar wel geadopteerd
kunnen worden en niet via de vergunninghouders, bijvoorbeeld omdat de vergunninghouders
in die landen niet actief zijn. Kan hierop worden ingegaan?Wanneer gekeken wordt naar de cijfers met betrekking tot het aantal kinderen
dat in 2008 via deelbemiddeling is opgenomen, valt op dat van de 61 kinderen
die via deelbemiddeling zijn opgenomen er 56 uit de VS kwamen via een beperkt
aantal contacten. De overige 5 kinderen zijn afkomstig uit Marokko (3), Tunesië
(1) en de Oekraïne (1). In de cijfers over 2006 en 2007 wijken de aantallen
en hun onderlinge verhoudingen niet veel af. Wat deze cijfers echter niet
laten zien is dat de verzoeken van aspirant-adoptiefouders om deelbemiddeling
toe te staan veelal landen betreffen waar adoptie geen gewone praktijk is
(ik spreek dan niet over de VS). Het gevolg is dat van zowel de vergunninghouders
als de Centrale autoriteit veel tijd en energie wordt gevraagd om contacten
te beoordelen waarover slechts geringe of zeer onbetrouwbare informatie voor
handen is. Zoals ik hiervoor al aangaf zijn de beperkte tijd en middelen bij
vergunninghouders en het risico op oneigenlijke geldstromen een zorg bij de
deelbemiddelingsprocedure, waardoor waarborging van de zorgvuldigheid van
de procedure niet voldoende mogelijk is.Het is volgens de leden van de PvdA-fractie nog niet duidelijk of adoptie
met de VS onder het Haags adoptieverdrag moet veranderen. Zij vragen of kan
worden onderzocht of instellingen die als contactpersoon optreden in de VS
op de zelfde manier verder kunnen gaan, omdat zij deze vrijheid zouden hebben
als afzonderlijke staten van de VS, ook in relatie tot de motie-Teeven c.s.
(31 700 VI, nr. 75). Vergunninghouders willen adoptie via volledige bemiddeling
in de VS mogelijk maken. Gevraagd word of de minister van plan is om zich
actief te bemoeien met het opzetten van deze route van adopteren vanuit de
VS. En ook of de bestaande (en betrouwbare) contacten waar de zelfdoeners
op dit moment gebruik van maken ook als contact gebruikt worden door de vergunninghouders
om op die manier zo weinig mogelijk tijd te verliezen met het opstarten van
volledige bemiddeling?De vergunninghouder die betrokken is bij deelbemiddelingen uit de VS is
na de inwerkingtreding van het verdrag in de Verenigde Staten in overleg getreden
met de contacten waarmee reeds een adoptierelatie wordt onderhouden. De besprekingen
verlopen moeizaam omdat van Amerikaanse zijde, zoals uw fractie ook aangeeft,
wordt vastgehouden aan de praktijk zoals deze onder de deelbemiddeling (ingevolge
artikel 7a. Wobka) plaatsvond. Het betreft hier met name de erkenning door
de Amerikaanse adoptie organisatie dat de Nederlandse vergunninghouder namens
de aspirant-adoptief ouders de contacten onderhoudt. Voorwaarde echter voor
samenwerking onder het Haagse Adoptie verdrag is dat de vergunninghouder de
door de Wobka opgedragen taken (krachtens de artikelen 17a. t/m f.) kan uitvoeren.
Deze taken zien ondermeer op ondersteuning en begeleiding van de aspirant-adoptief
ouders gedurende de gehele procedure inclusief nazorg en het onderhouden van
contacten met relevante personen en instellingen in het land van herkomst.
Daarnaast heeft deze vergunninghouder nieuwe contacten gelegd en een samenwerkingverband
gesloten met een in de Verenigde Staten geaccrediteerde contact. Middels dit
contact is adoptie mogelijk onder het Haagse Adoptieverdrag voor kinderen
van circa 5 jaar en ouder, voor kinderen die zijn opgenomen in het Amerikaanse
pleegzorgsysteem, dan wel ten aanzien van kinderen waarbij sprake is van bijzondere
omstandigheden (bijvoorbeeld op grond van een medische of psychosociale
indicatie, of ingeval van het om broertje of zusjes gaat). De Centrale autoriteit
ondersteunt op actieve wijze de ontwikkeling van nieuwe contacten door de
vergunninghouder. Er is bijvoorbeeld overleg met de Amerikaanse Centrale autoriteit
en de geaccrediteerde adoptie organisaties over de mogelijkheden voor samenwerking
en over de wijze van implementatie van het Haags Adoptieverdrag in de Amerikaanse
wet- en regelgeving.De leden van de SP-fractie hebben hun twijfels
bij het voornemen de deelbemiddeling af te schaffen en vragen of de voor-
en nadelen op een rij kunnen worden gezet. Welke specifieke risico’s
zijn er bij deelbemiddeling, en welke waarborgen biedt de volledige bemiddeling
door een vergunninghouder? Zijn er mogelijkheden deze waarborgen en garanties
voor zorgvuldigheid, ook van toepassing te verklaren op deelbemiddeling? Kan
bijvoorbeeld het Kwaliteitskader ook komen te gelden voor deelbemiddeling,
of kan op andere wijze de controle en het toezicht op de procedure van deelbemiddeling
worden versterkt?De voornaamste voordelen die worden genoemd bij deelbemiddeling zijn een
snellere procedure, omdat daarmee mogelijke wachtlijsten bij vergunninghouders
kunnen worden vermeden en een meer actieve betrokkenheid van de aspirant-adoptief
ouders bij de bemiddelingsprocedure. Een ander voordeel dat wordt genoemd
is dat geadopteerd kan worden uit een land van herkomst (of het nu wel of
niet is aangesloten bij het Haags Adoptieverdrag) waar geen vergunninghouder
actief is en daardoor geen volledige bemiddeling mogelijk.Belangrijkste nadeel van deelbemiddeling (en dat geldt niet specifiek
voor de Verenigde Staten, maar voor álle landen waar niet wordt gewerkt
middels volledige bemiddeling) is het onvoldoende kunnen controleren van de
integriteit van een contact of tehuis, omdat een vergunninghouder bij deelbemiddeling
beperkte mogelijkheden heeft wat betreft tijd en (financiële) middelen.
De kans op onregelmatigheden is daarom vele malen groter dan bij volledige
bemiddeling, zeker wanneer het gaat om een land dat niet is aangesloten bij
het Haags Adoptieverdrag, omdat er dan geen wederzijdse overeenstemming is
over de uitgangspunten ten aanzien van interlandelijke adoptie. Een ander
nadeel is de frequent voorkomende situatie dat er al contact is gelegd door
aspirant-adoptiefouders met een bemiddelingscontact over de plaatsing van
een kind voordat het bemiddelingscontact beoordeeld is op zorgvuldigheid en
zuiverheid van handelen door de Centrale autoriteit. Hierbij wil ik nog aanvullen
dat nadere uitleg door het Permanent Bureau van de Haagse Conferentie voor
Internationaal Privaatrecht heeft geleerd dat het in strijd is het Haags Adoptieverdrag
als bijvoorbeeld een geboortemoeder bepaalt dat haar kind naar het buitenland
zal gaan, als er niet eerst is gekeken of er een oplossing mogelijk is die
overeenstemt met het subsidiariteitsbeginsel.De leden van de VVD-fractie merken op dat
de Commissie Kalsbeek de aanbeveling doet de deelbemiddeling af te schaffen
vanwege het ontbreken van voldoende toezicht- en controlemogelijkheden. Deze
leden vragen of en op welke termijn de deelbemiddeling daadwerkelijk zal worden
afgeschaft.De leden vragen of, in navolging op de motie-Teeven tijdens de begrotingsbehandeling,
nader kan worden ingegaan op het punt dat deelbemiddeling een door het Haags
Adoptieverdrag toegestane vorm van adoptie is. Omdat Nederland niet heeft
aangegeven het voorbehoud van de VS niet te erkennen, trekt BZA de conclusie
dat de Nederlandse autoriteiten adoptie via de onder artikel 22 genoemde instellingen/personen
acceptabel achten. Indien een land gebruik maakt van het voorbehoud in artikel
22, tweede lid, van het Haags Adoptieverdrag (zoals de VS gedaan heeft), dan
mag dat land andere instellingen aanwijzen om de functies van de CA uit te
voeren. Het gaat hier over de taken die in de artikelen 15 t/m 21
van het Verdrag staan vermeld. Het enige dat niet gedelegeerd mag worden zijn
de taken van artikel 17c. Ten aanzien van de rapporten in artikelen 15 en
16, vallen die nog steeds onder de verantwoordelijkheid van de CA, ook al
worden die door een andere instantie uitgevoerd. BZA heeft helemaal niets
in het Verdrag kunnen vinden op basis waarvan men kan concluderen dat er géén
keuzemogelijkheid zou zijn in het geval dat een land gebruik heeft gemaakt
van artikel 22, tweed lid. Graag ontvangen deze leden een reactie op deze
redenering.Daarnaast vragen de leden van de VVD-fractie een reactie op de stelling
dat artikel 14 niets met deelbemiddeling te maken heeft, maar toeziet op «het
begin» van de adoptieprocedure in den brede.Tot slot vragen deze leden, in navolging van BZA, de claim van de CA te
onderbouwen dat contacten met onder artikel 22 aangemelde instanties/ personen
altijd via een Nederlandse vergunninghouder dienen te verlopen.Met de motie van het lid Teeven heeft de Kamer zich uitgesproken over
deelbemiddeling. Ik heb en houd mij op het standpunt dat, met de inwerkingtreding
van het Haags Adoptieverdrag door de Verenigde Staten op 1 april 2008,
deelbemiddeling zoals geregeld in artikel 7a van de Wobka niet mogelijk is.
. Ik heb onderzocht welke rol er voor de aspirant-adoptiefouders mogelijk
is in het bemiddelingsproces onder de voorwaarden van het Haags Adoptieverdrag
met inachtneming van het bepaalde in artikel 22, lid 2 van het verdrag. Mede
op basis van het advies van het Permanent Bureau van de Haagse Conferentie
voor Internationaal Privaatrecht kom ik tot de conclusie dat artikel 22, tweede
lid van het verdrag niet uitsluit dat aspirant-adoptiefouders zich zelf in
het land van herkomst kunnen oriënteren en een voorkeur kunnen uitspreken
voor een bepaald bemiddelingscontact. Voorwaarde is wel dat dit contact door
de Centrale autoriteit van de Verenigde Staten is geaccrediteerd. Dit betekent
dat aspirant-adoptiefouders zelf een (geaccrediteerd) contact in de VS kunnen
uitkiezen. Dit kan zowel een organisatie, instelling of persoon zijn. Het
Haagse Adoptieverdrag stelt verdragsluitende staten in de gelegenheid om voor
bepaalde taken, die doorgaans door de Centrale autoriteit of door vergunninghoudende
instellingen worden uitgevoerd, particuliere personen of instellingen aan
te wijzen. Zo heeft de Verenigde Staten verklaard een lijst van personen en
instellingen te publiceren die op haar grondgebied onder het Haagse Adoptieverdrag
als geaccrediteerd bemiddelingscontact voor interlandelijke adoptie mogen
optreden. Op dit moment bestaat de lijst van adoptie organisaties die mogen
bemiddelen bij adopties uit de VS uit een 17-tal organisaties. Afhankelijk
van het resultaat van een evaluatieproces van de accreditatie kan dit aantal
fluctueren.Het vorenstaande betekent dat Nederlandse aspirant-adoptiefouders in de
VS géén andere bemiddelingscontacten mogen gebruiken dan de
contacten die op de genoemde lijst staan. In tegenstelling tot de «reguliere’
deelbemiddelingsprocedure ingevolge artikel 7a. Wobka hoeft een Nederlandse
vergunninghouder geen toets uit te voeren op een in de Verenigde Staten op
grond van de verklaring ex artikel 22, tweede lid, als bevoegd aangewezen
persoon of instelling. De Verenigde Staten heeft in zijn uitvoeringswetgeving
bepaald dat de geaccrediteerde contacten en instellingen rechtstreeks door
aspirant-ouders mogen worden benaderd. Aan Nederlandse zijde is echter in
de Wobka bepaald dat in geval van een verdragsadoptie de Nederlandse vergunninghouder
zijn in de artikelen 17 a. t/m f. Wobka opgedragen taken dient uit te voeren.Op de vraag op welke termijn de deelbemiddeling daadwerkelijk zal worden
afgeschaft bericht ik u dat ik beoog de afschaffing mee te nemen in het voorstel
tot wijziging van de Wobka.Tot slot kan ik bevestigen dat het bepaalde in artikel 14 van het verdrag
betrekking heeft op het tijdstip van indiening van de aanvraag ter verkrijging
van een toestemming om een kind uit het buitenland ter adoptie te mogen opnemen. De leden van de fractie van D66 vragen om
een heroverweging van het voornemen de deelbemiddeling af te schaffen. Volgens
de leden is deelbemiddeling door de vele «checks and balances»
en de lange en zorgvuldige procedure, juist transparanter dan volledige bemiddeling
door de vergunninghouders. Graag hierop een reactie van de minister.De leden van de D66-fractie constateren dat de huidige contacten van de
vergunninghouders voor een groot deel tot stand gekomen zijn uit/met contacten
van deelbemiddelaars. Met het afschaffen van deelbemiddeling, zal ook de totstandkoming
van nieuwe contacten door de vergunninghouders verder beperkt worden.Op de vragen van de leden van de D66-fractie wil ik opmerken dat voor
een zorgvuldige en afgewogen adoptieprocedure de volledige betrokkenheid van
een vergunninghouder onontbeerlijk is. De vergunninghouder bemiddelt tussen
de aspirant-adoptiefouders en het «contact» en andere bevoegde
instanties in het land van herkomst. De vergunninghouder voorziet de aspirant-adoptiefouders
van alle noodzakelijke informatie aangaande hun adoptieprocedure en heeft
bovendien de kennis en ervaring om de beschikbare documentatie uit het land
van herkomst met betrekking tot de adoptabiliteit van het kind te beoordelen.
Een vergunninghouder maakt voor het land van herkomst inzichtelijk aan de
hand van welke criteria de aspirant-adoptief ouders zijn geselecteerd voor
een specifiek kind en doet een voorstel voor plaatsing. De vergunninghouder
verzorgt de begeleiding na de plaatsing van het kind en draagt zorg voor de
rapportages over het verloop van de plaatsing in het gezin.De opvatting van de leden van de D66-fractie dat het proces van deelbemiddeling
door de vele «checks and balances» en de lange en zorgvuldige
procedure juist transparanter is dan volledige bemiddeling, deel ik niet.
Ik verwijs voor de argumentatie naar hetgeen ik heb aangegeven bij de beantwoording
van de vragen van de leden van de PvdA-fractie. Waarbij ik bovendien nog wil
opmerken dat het voorkomt dat de Centrale autoriteit wordt geconfronteerd
met situaties waar al een relatie is gelegd met een op te nemen kind, waardoor
aan een objectieve beoordeling van de zorgvuldigheid en zuiverheid van handelen
van het contact niet meer wordt toegekomen.Voorts constateren de leden van D66-fractie dat met het afschaffen van
deelbemiddeling in de toekomst geen mogelijkheid meer zal bestaan voor adoptie
uit (vaak kleine) niet-verdragslanden. Temeer, zo stellen zij, daar de vergunninghouders
vaak niet bereid zijn de contacten die zijn ontstaan door deelbemiddeling
over te nemen. Men dient zich te realiseren dat het opbouwen van een betrouwbaar
bemiddelingscontact veel tijd en energie vraagt, waaraan ook (soms hoge) kosten
zijn verbonden. Dat heeft tot gevolg dat vergunninghouders vaak gedwongen
zijn een afweging te maken met betrekking tot de mogelijkheden om nieuwe contacten
te ontplooien. Niet elk, via deelbemiddeling gelegd contact, leent zich voor
nadere ontwikkeling, hetzij omdat geen betrouwbare relatie kan worden opgebouwd,
dan wel omdat de inspanningen om een contact op te bouwen en de ermee gemoeide
kosten niet opwegen tegen de verwachte mogelijkheden om een groter aantal
kinderen te kunnen adopteren.De leden van de SGP-fractie achten wel een
nadeel van het geheel wegvallen van deelbemiddeling dat alle aspirant-adoptieouders
daarmee volledig zijn aangewezen op de contacten die worden onderhouden door
vergunninghouders. In hoeverre is het toch niet mogelijk om, indien aan alle
kwaliteitseisen is voldaan, ruimte te blijven bieden voor deelbemiddeling?
Zij vragen ook hoe de minister staat tegenover de alternatieve mogelijkheid
dat via de Ca een goedkeuring ingeval van deelbemiddeling kan worden verworven,
en het contact daarna kan worden overgenomen door een van de vergunninghouders?Zoals ik al aangaf in mijn antwoord op vragen van de fractie van D66 betreffen
de verzoeken van aspirant-adoptiefouders om deelbemiddeling toe
te staan veelal landen waar adoptie geen gewone praktijk is. Het gevolg is
dat van zowel de vergunninghouders als de Centrale autoriteit veel tijd en
energie wordt gevraagd om contacten te beoordelen waar slechts geringe of
zeer onbetrouwbare informatie voor handen is. De gedachte om het onderzoek
naar het deelbemiddelingscontact geheel bij de Centrale autoriteit te leggen
zou een aanzienlijke verzwaring betekenen van haar taken. Bovendien is het
incidenteel onderzoeken van de zorgvuldigheid en zuiverheid van handelen van
een contact van een geheel andere orde dan het aangaan van een relatie met
zo’n contact.De leden van de SGP-fractie merken op dat veel kinderen die via deelbemiddeling
naar Nederland zijn gekomen, afkomstig zijn uit de VS. Zij vragen of nader
kan nader worden toegelicht in hoeverre conform de voorkeursvolgorde van het
Haags Adoptieverdrag, het de verwachting is dat kinderen binnen de VS zelf
kunnen worden geadopteerd?Naar aanleiding van een werkbezoek dat door het ministerie van Justitie
en een vergunninghouder in september 2008 is gebracht aan de Amerikaanse Centrale
autoriteit en de Amerikaanse adoptie organisaties waarmee reeds een adoptierelatie
werd onderhouden is nader onderzoek gedaan naar de huidige samenwerking op
basis van de deelbemiddelingsprocedure en de wijze waarop het Haags Adoptieverdrag
is omgezet in Amerikaanse wet- en regelgeving Ook zijn contacten gelegd om
te komen tot nieuwe samenwerkingsverbanden met andere geaccrediteerde Amerikaanse
adoptie organisaties, om te bemiddelen bij adopties uit de VS onder het Haags
Adoptieverdrag.Uit dit onderzoek is naar voren gekomen dat zeer jonge kinderen (baby’s)
zonder al te veel problemen geplaatst lijken te kunnen worden in Amerikaanse
gezinnen. Daaruit kan geconcludeerd worden dat er kennelijk geen noodzaak
bestaat voor plaatsing van deze kinderen buiten de VS. De betreffende vergunninghouder
zal daarom, op grond van het subsidiariteitsbeginsel geen samenwerkingsverband
met Amerikaanse adoptieorganisaties aangaan die slechts voor adopties van
zeer jonge kinderen bemiddelen. Zoals ik al aangaf bij de beantwoording van
de vragen van de leden van de PvdA-fractie, zal de vergunninghouder wel blijven
bemiddelen voor kinderen, ongeacht hun leeftijd die niet, dan wel moeilijk
plaatsbaar zijn binnen de VS. De Stichting heeft voor deze doelgroep een samenwerkingsovereenkomst
gesloten met een Amerikaanse adoptie organisatie waardoor adopties onder het
Verdrag mogelijk zijn.Naar aanleiding van deze situatie heeft de Centrale autoriteit eigen onderzoek
verricht waarin werd bevestigd dat in beginsel voldoende Amerikaanse families
beschikbaar zijn voor adoptie van zeer jonge kinderen. Een tweetal Amerikaanse
adoptie organisaties heeft aangegeven in overleg te willen treden met de Centrale
autoriteit over de mogelijkheden voor adopties uit het Amerikaanse pleegzorg
systeem.V. Mogelijkheden om te adopteren voor homoseksuele
aspirant-adoptiefoudersDe leden van de SP-fractie vragen welke initiatieven
er zijn genomen om mogelijkheden voor adoptie door homoparen uit te breiden,
met betrekking tot andere landen die adoptie door homoparen toestaan, en hoe
kansrijk deze initiatieven zijn.De leden vragen ook te bevestigen dat met name homoseksuele aspirant-adoptiefouders
afhankelijk zijn van deelbemiddeling en dat het met name gaat om adoptie van
kinderen uit de VS. Zij vragen of nogmaals kan worden ingegaan op de mogelijkheid
dat adoptie vanuit de VS mogelijk blijft, ook na ondertekening van het Haags
Adoptieverdrag door de VS omdat de VS op grond van artikel 22, tweede lid,
gebruik heeft gemaakt van de mogelijkheid de bevoegdheden van de Centrale
Autoriteit te delegeren aan andere instanties.Zoals ik hiervoor al heb aangegeven in mijn antwoord op vragen van de diverse fracties over deelbemiddeling heeft de in de VS werkzame vergunninghouder
nieuwe contacten benaderd en een samenwerkingsverband gesloten met een in
de VS geaccrediteerd contact. Daarmee is onder het Haagse Adoptieverdrag adoptie
mogelijk voor kinderen van circa 5 jaar en ouder, voor kinderen die zijn opgenomen
in het Amerikaanse pleegzorgsysteem, dan wel voor kinderen waarbij sprake
is van bijzondere omstandigheden (een medische of psychosociale indicatie,
of ingeval van een samenstel van kinderen, zoals broers en/of zussen die daardoor
moeilijk plaatsbaar zijn in de VS). De Centrale autoriteit ondersteunt op
actieve wijze de contactontwikkeling door de vergunninghouder, onder meer
middels overleg met de Amerikaanse Centrale autoriteit inzake samenwerkingsmogelijkheden
voor deze vergunninghouder met andere geaccrediteerde instanties en personen.
Aangezien gezamenlijke adoptie door homoparen in veel staten in de VS mogelijk
is, zie ik daarin geen extra belemmeringen voor paren van gelijk geslacht.
Daarnaast zal ik bevorderen dat de vergunninghouders zich inzetten om interlandelijke
adoptie voor homoparen ook uit andere landen die bij het verdrag zijn aangesloten
mogelijk maken, vanzelfsprekend voor zover (de wet- en regelgeving van) die
landen dat toelaten.De leden van de D66-fractie ontvangen graag
een nadere uitleg van de minister op zijn uitspraak dat «met de ratificatie
van het Haags Adoptieverdrag door de VS in april 2008 (...) deze deelbemiddeling
als geregeld in artikel 7a Wobka uit de VS echter een aflopende zaak is» Zij noemen dat de BZA en dr. Ian Curry-Summer
stellen dat deelbemiddeling wel is toegestaan, mits gebruik wordt gemaakt
van geaccrediteerde en bij het Haags adoptieverdrag aangemelde contacten.
Zij vragen of het klopt dat op grond van artikel 22, tweede lid, van het Haags
Adoptieverdrag de VS gebruik heeft gemaakt van de mogelijkheid om de bevoegdheden
van de Centrale Autoriteit te delegeren aan andere instanties? En of dit betekent
dat ook na 1 april 2008 Nederlandse stellen nog gebruik kunnen maken
van deelbemiddeling uit de VS, mits er wordt samengewerkt met één
van de autoriteiten die vermeld staan op de lijst gedeponeerd bij het Permanent
Bureau van de Haagse Conferentie voor Internationaal Privaatrecht. Indien
dit het geval is, waarom hier geen melding van gemaakt in de brief?Volgens de leden zal er tevens met het afschaffen van deelbemiddeling
geen alternatief meer zijn voor adoptie door homoparen. Zij ontvangen graag
een antwoord op de volgende vragen. Hoe gaat de Centrale autoriteit bevorderen
dat de vergunninghouders zich inzetten om interlandelijke adoptie door homoseksuele
aspirant-adoptiefouders via volledige bemiddeling in de VS mogelijk te maken?
Zijn hiervoor al stappen gezet? Zo ja, hoe gaat het met de stappen van de
betreffende vergunninghouders om een adoptiekanaal in de VS op te zetten?
Wat gaat de minister doen als blijkt dat dit adoptiekanaal niet tot stand
komt?De leden van de fractie van D66 constateren dat Zuid-Afrika en Brazilië
niet afwijzend staan tegenover adoptie door paren van gelijk geslacht. Is
de minister voornemens vergunningshouders te stimuleren nieuwe adoptiekanalen
in deze landen te ontwikkelen nu adoptie vanuit de Verenigde Staten ingewikkeld
zo niet onmogelijk lijkt te worden? Zo nee, waarom niet? Op dit moment is
er één vergunninghouder actief in Zuid-Afrika. Zijn bij de minister
aanvragen bekend van andere vergunninghouders? Zo ja, waarom zijn deze niet
gehonoreerd?Voor het antwoord op de vragen van de leden van de D66-fractie met betrekking
tot artikel 22, tweede lid van het Haags Adoptieverdrag op adopties uit de
VS verwijs ik u naar het antwoord op eerdere vragen van de leden van de VVD-fractie
over dit onderwerp. Deze conclusie kon niet eerder worden meegenomen in de
brief van 28 oktober 2008 waarin ik namens het kabinet heb gereageerd
op de aanbevelingen van de Commissie Kalsbeek (Kamerstukken II 2008/09, 31 265,
nr. 10). Met betrekking tot de vraag over de mogelijkheden tot adoptie voor homoparen
uit de VS verwijs ik naar mijn hiervoor gegeven antwoord op vragen van de
leden van de SP-fractie.Voorts vragen de leden van de fractie van D66 naar de mogelijkheden van
adoptie voor paren van gelijk geslacht in landen als Zuid-Afrika en Brazilië.Zoals de leden al aangeven is momenteel één vergunninghouder
werkzaam in Zuid-Afrika. Dit land is in de afgelopen jaren doende geweest
zijn kinderbeschermingswet- en regelgeving, waarin onder meer adoptie is opgenomen,
te herzien en in overeenstemming te brengen met het Haags Adoptieverdrag.
Gedurende deze periode werd niet toegestaan dat andere dan de reeds aldaar
geaccrediteerde instanties bemiddelingsactiviteiten verrichten bij interlandelijke
adoptie. Het is mijn voornemen om op het eerst mogelijke moment waarop met
de autoriteiten van Zuid-Afrika kan worden overlegd over de uitkomsten van
deze herzieningen, dit land te laten bezoeken om te bezien welke afspraken
kunnen worden gemaakt inzake adoptie.Voor Brazilië geldt dat dit land helaas eenzijdig de relatie op het
gebied van interlandelijke adoptie heeft verbroken. Ondanks enkele recente
pogingen om met de Centrale autoriteit van dit land in contact te treden,
heeft dit vooralsnog niet tot hernieuwde samenwerking geleid.VI Adoptie uit niet-verdragslandenMet betrekking tot adoptie uit niet-verdragslanden doet de Commissie Kalsbeek
een tweeledige aanbeveling: de eenzijdige akkoordverklaring van de CA en daarnaast
de «machtiging per land» voor de vergunninghouders. De brief gaat
echter niet specifiek op beide aspecten in. De leden van de VVD-fractie zouden graag een nadere toelichting willen krijgen op
zowel de wenselijkheid als de eenzijdige akkoordverklaring en de «machtiging
per land».Zoals ik al aangaf in mijn antwoord op vragen van deze leden over de aanwijzingsbevoegdheid,
is het doel van de akkoordverklaring om de Centrale autoriteit, in ieder individueel
geval van adoptie uit een niet-verdragsland waar een matching van een kind
bij de meest geschikte adoptiefouders plaats zal hebben, de bevoegdheid te
geven het matchingsvoorstel te beoordelen en, wanneer het onvoldoende gedocumenteerd
is, niet aan de voorwaarden van wet- of regelgeving voldoet, of wanneer geoordeeld
wordt dat de plaatsing niet in het belang van het kind is, het voorstel af
te wijzen. Dit sluit aan bij de bevoegdheid die de Centrale autoriteit al
heeft om, bij adopties uit verdragslanden, een zogenaamde Statement of Approval
af te geven. Dit vormt een middel om toezicht uit te oefenen op adopties uit
de zendende landen.De machtiging per land is bedoeld om, indien gerede twijfels bestaan ten
aanzien van een contact van een vergunninghouder in een land van herkomst,
de Centrale autoriteit de bevoegdheid te geven samenwerking met dit contact
op te schorten in afwachting van te nemen maatregelen. Mocht dit geen effect
sorteren dan kan deze machtiging worden ingetrokken zonder dat dit effect
hoeft te hebben op de werkzaamheden van die vergunninghouder in andere landen
van herkomst. Deze werkzaamheden zouden wel in het geding kunnen komen indien
de vergunning zou moeten worden opgeschort of ingetrokken.VII Beoordeling geschiktheid van adoptiefoudersDe leden van de SP-fractie constateren dat
voortaan bij de beoordeling van de geschiktheid (gezinsonderzoek, leeftijdsgrenzen)
ook gekeken zal worden naar de echtgenoot, de geregistreerd partner en de
levensgezel. Zij vragen of een inschatting kan worden gemaakt van het vergroten
van het risico op frauduleus handelen, bijvoorbeeld doordat er belang ontstaat de partner die net ouder is dan de leeftijdsgrens toelaat, niet als
partner aan te melden?Het is niet met zekerheid aan te geven hoe groot deze kans is. Wat ik
kan melden is dat de Raad voor de Kinderbescherming zich in het gezinsonderzoek
altijd een beeld probeert te vormen van de leefomgeving van de aspirant-adoptiefouder(s).
Daar hoort ook een beschrijving bij van de mensen die dicht bij de aspirant-adoptiefouder
staan en een rol gaan spelen in het leven van het adoptiekind, zoals bijvoorbeeld
een partner met wie men niet samenwoont. Voorop dient steeds het belang van
het kind te staan. Daar hoort ook bij dat een adoptiekind al een keer een
verlies van biologische ouders en/of verzorgers heeft ervaren en om die reden
geen grotere kans mag lopen dan leeftijdgenoten om opnieuw te worden geconfronteerd
met het vroegtijdig verliezen van naasten. Zie ook hierna onder het kopje «leeftijdsgrenzen».De leden van de VVD-fractie stellen dat indien
de Commissie Kalsbeek wordt gevolgd en de deelbemiddeling wordt afgeschaft,
dit zeer verstrekkende gevolgen heeft voor mogelijkheden om te adopteren voor
zowel homoseksuele aspirant-adoptiefouders als een alleenstaande aspirant-adoptiefouder.
Deze leden zeggen vervolgens zeer geschokt te zijn te lezen dat de minister
van mening is dat al met al door de afschaffing van artikel 7a Wobka de mogelijkheden
voor homoseksuele aspirant-adoptiefouders om een kind te adopteren, niet worden
beïnvloed. Dit omdat de vergunninghouders zich extra moeten gaan inzetten
voor adoptie via volledige bemiddeling door homoseksuele aspirant-adoptiefouders
en deelbemiddeling waarvoor de beginseltoestemming al is aangevraagd vóór
1 april 2008, gewoon doorgang kunnen vinden. De leden van de VVD-fractie
vragen de minister nader inzicht te verschaffen in de vergunninghouder die
op dit moment stappen zet om in de VS een adoptiekanaal op te zetten. Met
welke personen/instanties heeft de vergunninghouder hiertoe contact? Zijn
dit wellicht de personen/instanties waarnaar via artikel 22 wordt verwezen?
Graag ontvangen de aan het woord zijnde leden een toelichting op de actuele
stand van zaken. Op welke termijn verwacht de minister dat de door hem gewenste
volledige bemiddeling (met de VS) via een vergunninghouder praktijk zal zijn?Is overwogen de instanties die zich bezig houden met deelbemiddeling op
enigerlei wijze ook te verbinden aan een/het kwaliteitskader? Zo nee, waarom
niet?Voor de beantwoording van deze vragen verwijs ik naar hetgeen ik heb opgemerkt
onder Hoofdstuk IV en V. In aansluiting daarop wil nog opmerken dat ook deelbemiddelingen
dienen te worden voorgelegd aan de vergunninghouders, waardoor automatisch
een verbinding wordt gelegd met het Kwaliteitskader.De leden van de VVD-fractie maken uit de brief op dat de aanbevelingen
ten aanzien van de leeftijdsgrens van de Commissie Kalsbeek voor adoptieouders
geheel worden overgenomen. De Commissie Kalsbeek stelt hierop slechts één
uitzondering voor, namelijk de adoptie van een biologisch broertje of zusje
van een reeds geadopteerd kind. Juist met het oog op de verwijzing van de
minister naar het amendement bij wetsvoorstel 30 551 is veel gelegen
in de uiteindelijke uitzonderingen en bijzondere omstandigheden. Begrijpen
deze leden de voornemens goed dat in de toekomst alleen het adopteren van
een biologisch broertje of zusje als uitzonderingen of bijzondere omstandigheid
kan worden aangemerkt?Het is inderdaad zo dat in de toekomst, bij de herziening van de Wobka,
er slechts een uitzondering wordt gemaakt voor het adopteren van biologisch
broertjes en/of zusjes.Op de vraag van de leden van de SGP-fractie
welke faciliteiten er thans beschikbaar zijn voor het verstrekken van afstammingsinformatie
voor de geadopteerde, omdat aspirant-adoptiefouders tijdens het gezinsonderzoek expliciet hun bereidheid uit moeten spreken om openheid te betrachten,
en of de minister mogelijkheden ziet om te stimuleren dat zoveel mogelijk
informatie wordt verworven en bewaard wil ik verwijzen naar het Kwaliteitskader
vergunninghouders.In het Kwaliteitskader is beschreven op welke wijze invulling dient te
worden gegeven aan de toetsingsnormen inzake de afstandsprocedure en het subsidiariteitsbeginsel.
Ook is daarin vermeld welke informatie in het dossier moet worden opgenomen.
Hierop wordt ook door de Inspectie jeugdzorg toegezien.VIII LeeftijdsgrenzenDe leden van de CDA-fractie vragen wanneer
de mogelijkheden om kinderen tot de leeftijd van 8 jaar te kunnen adopteren
wordt geïntroduceerd. Ook vragen zij of dan ook rekening gehouden wordt
met mogelijke toename van hechtingsproblematiek.De verruiming van de leeftijdsgrens voor kinderen wordt geëffectueerd
met de herziene Wobka. Wat betreft een mogelijke toename van hechtingsproblematiek
wil ik verwijzen naar hetgeen daarover is opgemerkt in de Kabinetsreactie
op basis van het rapport van de Commissie Kalsbeek. Door de Commissie Kalsbeek
geraadpleegd internationaal onderzoek laat zien dat niet zozeer de leeftijd
van het kind bij aankomst, maar vooral de mate van verwaarlozing en deprivatie
voorafgaand aan de adoptieplaatsing een belangrijke voorspeller is van de
latere sociaal/emotionele ontwikkeling van het adoptiekind. Wat betreft hechtingsproblematiek
dient te worden opgemerkt dat de basis voor een goede hechtingsrelatie wordt
gelegd in de eerste levensjaren van een kind. Een verhoging van de leeftijd
van 6 naar 8 jaar heeft daarop nauwelijks invloed.De leden van de PvdA fractie zouden graag
zien dat in het belang van het kind er een zo breed mogelijk scala aan ouders
voor handen is. Een special-needskind van 6 of 8 jaar is misschien wel
het beste af bij een ouderpaar op leeftijd. Om die reden moet de overheid
zichzelf geen beperkingen opleggen. Niet de leeftijd van een ouderpaar, maar
de inzet, de opvoedkwaliteiten, stabiliteit in het gezin etc. moeten volgens
deze leden het uitgangspunt zijn.Op de vraag of deze criteria worden gedeeld wil ik verwijzen naar de kabinetsreactie
waarin is aangegeven op welke gronden wordt vastgehouden aan hantering van
leeftijdsgrenzen. De Commissie Kalsbeek stelt dat met het oog op (voortijdig)
nogmaals verliezen van ouders of het voortijdig verliezen van grootouders,
de leeftijdsgrens van adoptiefouders een belangrijk gegeven is. Zij wil daarom
zoveel mogelijk aansluiten bij de natuurlijke situatie (in Nederland is de
gemiddelde leeftijd waarop vrouwen hun eerste kind krijgen 29,4 jaar en de
CBS-prognose geeft aan dat dit de komende tien á vijftien jaar zo blijft).
De commissie stelt daarom een maximaal leeftijdsverschil van 40 jaar voor,
hetgeen is overgenomen. Daarnaast is het voor adoptiekinderen niet wenselijk
als hun gezinssituatie ernstig afwijkt van die van leeftijdsgenoten, hetgeen
wel het geval is als de adoptiefouders duidelijk veel ouder zijn dan andere
ouders en al in een andere levensfase geraken.De leden van de PvdA-fractie noemen dat er in de ons omringende landen
geen wettelijke leeftijdsbeperkingen zijn, met uitzondering van de in onderhavige
brief genoemde landen.In de onderhavige brief is genoemd dat andere ontvangende landen als Zweden,
Italië, en de Verenigde Staten ook kinderen opnemen die ouder zijn dan
zes jaar. Voor landen van herkomst is het vaak moeilijk te aanvaarden dat
oudere kinderen door Nederland kennelijk niet gewenst zijn. De keuze om als
gevolg daarvan de leeftijd van kinderen op te trekken naar maximaal 8 jaar
is gebaseerd op het gegeven dat de meeste adoptiekinderen jonger
in de puberteit komen dan hun leeftijdgenoten en het belangrijk is dat ze
zijn ingegroeid in het adoptiegezin voordat de puberteit intreedt. Met deze
verhoging van de leeftijdsgrens van kinderen sluit Nederland daarom beter
aan bij de hiervoor genoemde landen.De opmerking van het voormalig Kamerlid Wolfsen dat «als de commissie
heeft geadviseerd, de zaak weer open ligt», vatten de leden van de PvdA-fractie
niet op als een stap in de richting van een beperking van de leeftijdsgrenzen,
temeer daar er naar hun mening niet voldoende is beargumenteerd waarom oudere
mensen niet goed voor oudere adoptiekinderen kunnen zorgen.Op de vraag om hier nader op in te gaan wil ik, conform ik hiervoor heb
aangegeven, melden dat in het nieuwe wetsvoorstel de leeftijdsgrenzen zowel
voor de ouders als de kinderen worden opgenomen zoals voorgesteld door de
Commissie Kalsbeek.Op de vraag of in lagere regelgeving invulling wordt gegeven aan het amendement
Wolfsen c.s. (Kamerstukken II 2007/08, 30 551, nr. 12), zoals het invoeren
van een leeftijdsgrens voor bijzondere omstandigheden is het antwoord dat
de uitzonderingssituatie zoals de commissie Kalsbeek heeft voorgesteld zal
worden opgenomen, namelijk dat ervan wordt afgeweken bij de adoptie van een
biologisch broertje of zusje van een reeds geadopteerd kind.De leden van de SP-fractie vragen op grond
van welke argumenten is gekozen voor verruiming van de leeftijd van het kind
naar 8 jaar. Welke onderzoeken betrokken zijn in deze afweging en hoe goed
een kind van 6 of 7 jaar zich nog kan hechten aan de nieuwe ouders en
of de risico’s niet groter zijn dat het mis gaat en psychologische schade
ontstaat naarmate het te adopteren kind ouder wordt? Ook vragen de leden of
het pedagogisch gezien in het belang van het kind is om de leeftijdsgrenzen
te verruimen.Voor het antwoord op deze vragen wil ik verwijzen naar hetgeen ik hiervoor
heb geantwoord op de vragen van de leden van de CDA-fractie en de PvdA-fractie.
Aan het advies van de Commissie Kalsbeek liggen meerdere nationale en internationale
onderzoeken ten grondslag. Voor de details daaromtrent wil verwijzen naar
het rapport van de Commissie Kalsbeek waarin de verwijzingen naar deze onderzoeken
zijn opgenomen.Op de vraag van de leden van de SP-fractie of het waar is dat er voor
binnenlandse adopties geen maximumleeftijdsgrens wordt gehanteerd is het antwoord «ja».Er is voor de juridische adoptie van een in Nederland geboren kind geen
voorwaarde van een maximum leeftijd geformuleerd. Dit heeft te maken met het
feit dat in Nederland een kind geadopteerd kan worden tot het moment dat het
meerderjarig wordt. Het gaat dan in gemiddeld 80% om stiefouderadoptie
en in 20% om overige adopties, waaronder pleegouders die na jarenlange
opvang hun al wat oudere pleegkind adopteren. Wel moeten de adoptiefouders
minimaal 18 jaar in leeftijd verschillen met het te adopteren kind.Voor het geplaatst kunnen worden op de wachtlijst voor de opname van een
in Nederland geboren baby die ter adoptie wordt afgestaan, wordt wel een maximum
leeftijd van 40 jaar voor de aspirant adoptiefouder en een eventuele partner
gehanteerd. Daarmee wordt een zelfde maximum leeftijdsverschil van 40 jaar
tussen adoptiefouder en adoptiekind nagestreefd als bij interlandelijke adoptie.
Omdat er in Nederland geen oudere kinderen worden afgestaan voor adoptie kan
geen beroep gedaan worden op bijzondere omstandigheden om van dit leeftijdsvereiste
af te wijken. Kinderen die al ouder zijn op het moment dat ze (nationaal)
geadopteerd worden zijn dus kinderen die door hun stiefouders of hun pleegouders
geadopteerd worden.De leden vragen wat rechtvaardigt dat een maximumleeftijdsgrens bij interlandelijke
adoptie wel moet en dit bij binnenlandse adopties niet geldt.
Ze vragen of er een vergelijking is gemaakt met andere landen, en of het juist
is dat Nederland lagere maximumleeftijden toestaat en dus strengere eisen
stelt dan in de meeste andere landen.Bij het bepalen van de maximumleeftijdsgrenzen bij interlandelijke adoptie
is zeker ook gekeken naar de andere ontvangende landen om ons heen. Daarbij
is gebleken dat de wettelijke situatie en de praktijksituatie uit elkaar kunnen
lopen. Desgevraagd hebben de vergunninghouders aangegeven dat zendende landen
meestal een voorkeur hebben voor jongere adoptiefouders. Bij de beantwoording
van de vragen heb ik ook nota genomen van de bevindingen ter zake van dr.
I. Curry-Sumner, universitair hoofddocent aan de Universiteit Utrecht zoals
samen met M. Vonk beschreven in het artikel «Ontwikkelingen op het gebied
van internationale adoptie» (FJR, 2008, 108, pp. 264–272).Daarnaast wil ik vermelden dat het Samenwerkingsverband Interlandelijk
Geadopteerden (SIG) aan de Commissie Kalsbeek had geschreven moeite te hebben
met verhoging van de leeftijdsgrenzen. Zij gaven het voorbeeld van optrekken
van de leeftijdsgrens van ouders naar 44 jaar en van kinderen naar 8 jaar
waardoor een 52-jarige nog zou kunnen adopteren. Zij zijn van mening dat er
dan absoluut geen sprake meer is van een natuurlijke ouder-kindrelatie met
betrekking tot leeftijdsverhouding.De leden van de SGP-fractie vinden het terecht
dat ook in de afweging rondom leeftijdsgrenzen het belang van het kind centraal
moet staan en hebben begrip voor het stellen van leeftijdsgrenzen. Zij zijn
van mening dat moet worden voorkomen dat nodeloos schrijnende situaties ontstaan
door onnodig starre grenzen.Op de vraag van de leden in hoeverre het zo is dat de leeftijdsgrenzen
die in de Nederlandse wetgeving aan adoptieouders worden gesteld, strikter
zijn dan in andere Europese landen wil ik verwijzen naar hetgeen ik hiervoor
heb geantwoord.Op de vraag in hoeverre een strikte leeftijdsgrens de mogelijkheden voor
adoptie van een tweede adoptiekindje in de weg kan staan, in het geval van
een jarenlange procedure voor het kunnen adopteren van een tweede adoptiekindje
wil ik verwijzen naar de uitzonderingsgronden die worden voorgesteld voor
de adoptie van een biologisch broertje of zusje van het reeds geadopteerde
kind. Daarnaast wil ik noemen dat ingeval van adoptie van een tweede kindje
de procedure sneller verloopt, omdat de aspirant-adoptiefouders geen voorlichtingsprocedure
meer hoeven te volgen.IX Sterke/zwakke adoptieDe leden van de CDA-fractie vragen in welke
landen waarmee Nederland een adoptierelatie heeft voor de biologische ouders/moeder
de mogelijkheid bestaat invloed te hebben op de adoptief ouders of op het
profiel van het gezin. Wat is in deze situaties de familierechtelijk positie
van de afstandsouders tot het kind?Wanneer een land is aangesloten bij het Haags Adoptieverdrag betekent
handelen conform artikel 29 van dit verdrag dat er tussen de aspirant-adoptiefouders
en de ouders van het kind of een andere persoon aan wie de zorg voor het kind
is toevertrouwd geen contact mag zijn (...) tenzij de adoptie plaatsvindt
binnen eenzelfde familie (..) Artikel 4 zegt onder meer dat de toestemming
van de moeder, indien deze is vereist, eerst na de geboorte van het kind is
gegeven.Op dit moment is er discussie over de wijze waarop de Verenigde Staten
invulling geven aan deze artikelen van het Haags Adoptieverdrag. De interpretatie
zoals Nederland eraan geeft is conform de interpretatie van de Haagse Conferentie
voor Internationaal privaatrecht. Dat betekent dat wij in Nederland respecteren
dat het besluit tot plaatsing van een kind dient te worden genomen door een
onafhankelijke instantie.De leden van de PvdA-fractie vragen of adoptie
uit Marokko of andere landen die geen adoptie kennen, maar de kafala ook wordt
gezien als een zwakke adoptie. Zijn er wetgevende ontwikkelingen ten aanzien
van de problemen die ontstaan als een kind uit een islamitisch land wordt «geadopteerd»
onder de islamitische wetgeving vergelijkbaar met de casus voorgesteld in
de Kamervragen over adoptie uit landen met islamitische (Handelingen Kamerstukken
II, 2004–2005, nr. 1223)? Is het voorstel van de Commissie Kalsbeek
dat als een zwakke adoptie niet omgezet wordt in een sterke adoptie de adoptie
geen doorgang te laten vinden, in het belang van het kind gezien het feit
dat de biologische ouders de zorg van het kind blijkbaar niet op zich kunnen
nemen en overgaan tot een zwakke adoptie?Laat ik voorop stellen dat Nederland de zwakke adoptievorm niet kent.
Zoals aangegeven in de kabinetsreactie deel ik de mening van de Commissie
Kalsbeek dat in geval van een (zwakke) verdragsadoptie de vergunninghouder
ervoor zorg dient te dragen dat het dossier van het adoptiekind de nadrukkelijke
toestemming bevat van de biologische ouder(s) voor omzetting naar een sterke
adoptie. In de huidige situatie bestaat immers het gevaar dat er sterke adopties
tot stand komen die tegen de wens van de natuurlijke ouders ingaan.Voor kinderen die volgens de procedure van kafala vanuit landen met islamitische
wetgeving naar Nederland komen is een sterke adoptie echter niet mogelijk
omdat het land waar zij vandaan komen (sterke) adoptie niet toestaat. Ik beraad mij hoe hier in de toekomst mee moet worden
omgegaan. Voorts zal ik nader bezien welke aanpassingen kunnen worden gedaan
aan de regelgeving bij voorbeeld in de vorm van internationale pleegzorg zodat
de juridische positie van deze kinderen in overeenstemming wordt gebracht
met de uitgangspunten van kafala. De mogelijkheden daartoe ontstaan echter
pas nadat het Haags Kinderbeschermingsverdrag van 1996 zal zijn geratificeerd
en geïmplementeerd.Nogmaals wil ik opmerken dat ik er aan hecht wetgeving van zendende landen
te respecteren en geen adoptie uit te spreken als dat indruist tegen de uitgangspunten
van het land van herkomst.De leden van de VVD-fractie constateren dat
de minister het eens is met de aanbeveling van de Commissie Kalsbeek dat van
de vergunninghouders moet worden verlangd dat zij in geval van een zwakke
(verdrags-) adoptie ervoor zorgdragen dat het dossier van het adoptiekind
de uitdrukkelijke toestemming bevat van de biologische ouder(s) voor de omzetting
naar een sterke adoptie. Als dat niet mogelijk is, dient volgens de Commissie
Kalsbeek en de minister de adoptie niet plaats te vinden. Deze leden kunnen
zich vinden in de zienswijze dat het realiseren van sterke adoptie de voorkeur
heeft boven zwakke adoptie. Wel vragen zij inzichtelijk te maken hoeveel zwakke
adopties op bijvoorbeeld jaarbasis doorgang vinden?In onderstaand overzicht treft u de landen die zwakke adopties kennen
en het aantal kinderen dat uit die landen naar Nederland komt, waarbij ik
aangeef welke landen ook de sterke adoptievorm kennen. Over de hoeveelheid
adopties die worden omgezet in sterke adopties en na welke tijdspanne moet
ik het antwoord schuldig blijven omdat dat niet als zodanig wordt geregistreerd. Zwakke adoptielanden20032004200520062007Bulgarije (ook sterke adoptie)1111–Ethiopië3972724868Bangladesh––––1Haïti6942514128 Mexico (ook sterke adoptie)–2––1 Nepal21112Thailand1311131616 Marokko (kafala)12––5Het is moeilijk een exact aantal te noemen op de vraag van de leden van
de VVD-fractie hoeveel kinderen (welk deel van het totaal aantal adoptiekinderen)
naar schatting door de wijziging niet meer in aanmerking komen voor interlandelijke
adoptie. Dat zal afhangen van de bereidheid van de afstandsouders, dan wel
de bereidheid van de zendende landen om akkoord te gaan met omzetting naar
sterke adoptie. In het staatje hierboven staat ook een aantal landen die inmiddels
partij zijn geworden bij het Haags Adoptieverdrag, waarmee zij aangeven geen
bezwaar te hebben tegen omzetting naar een sterke adoptie.Voorts vragen de leden waarom is gekozen voor de weg van het bieden van
pleegzorg, boven een zwakke adoptie. Mijn antwoord daarop is dat het bij interlandelijke
adoptie niet wenselijk is dat er sterke adopties tot stand komen die tegen
de wens van natuurlijke ouders ingaan of niet in overeenstemming zijn met
de wetgeving van het land van herkomst. Door het bieden van internationale
pleegzorg als alternatief, blijft de mogelijkheid bestaan om naar Nederland
te komen voor die kinderen waarvoor dat voor hun verdere ontwikkeling de beste
oplossing is.X Adoptiewens niet altijd te vervullenDe leden van de VVD-fractie zeggen niet goed
in te zien welk voordeel er zit in het «over de leeftijdsgrens raken»
voordat men beginseltoestemming heeft. Hoe werkbaar is het als de beslissing
omtrent beginseltoestemming snel genomen dient te worden als de wachttijd
is doorlopen? Hoe groot zou dan de teleurstelling zijn als beginseltoestemming
niet verleend wordt (dus na doorlopen van de wachttijd)? Bestaat deze kans?
Of is de beginseltoestemming direct (en alleen) afhankelijk van het aantal
te verwachten kinderen dat naar Nederland ter adoptie komt?Met de keuze van de «flessenhalsvorm» van de procedure wordt
voorkomen dat de wachtlijst zich verplaatst naar de vergunninghouders. Het
is het meest wenselijk dat mensen die over een beginseltoestemming beschikken
direct kunnen doorstromen naar de vergunninghouders. Nu doet zich de situatie
voor dat ook bij de vergunninghouders wachtlijsten ontstaan. Dat betekent
dat de druk op de vergunninghouders om te bemiddelen toeneemt omdat de beginseltoestemming
dreigt te verlopen, het gezinsonderzoek bij de matching niet meer actueel
is en moet worden overgedaan of dat de aspirant-adoptiefouder de leeftijdsgrens
passeert. Door de wachttijd aan het begin van de procedure te plaatsen, kan
dit worden voorkomen. Uiteraard zal in alle gevallen, wanneer de verlangde
beginseltoestemming uiteindelijk niet kan worden verleend, de teleurstelling
groot zijn. Sinds oktober 2007 organiseert de Stichting Adoptievoorzieningen
(SAV) daarom informatiebijeenkomsten voor aspirant-adoptiefouders die wachten
op het verplichte voorbereidingsprogramma. De bijeenkomsten zijn georganiseerd
om mensen in een vroeg stadium een reëel beeld te geven van de huidige
adoptiepraktijk, zodat zij zelf al grotendeels hun mogelijkheden kunnen inschatten.De SAV heeft onlangs aangegeven dat de duur tussen aanmelding en start
van de voorbereiding inmiddels afneemt. Voor aspirant-adoptiefouders betekent
dit een kortere bedenktijd voor de vraag of adoptie ook binnen de eigen situatie
past. De SAV meldt dat het aantal aanvragen daalt en dat er tegelijkertijd
een toegenomen uitval in de procedure wordt gezien. Er wordt echter wel een
kanttekening gemaakt bij een vermeende causaliteit.Het aantal jaarlijks te verlenen beginseltoestemmingen is, met een ruime
marge, gerelateerd aan het verwachte aantal kinderen dat naar Nederland komt.Met betrekking tot het hanteren van een wachttijd aan het begin van de
procedure merken de leden van de D66-fractie op dat de minister in het wetsvoorstel
tot wijziging van het Burgerlijk Wetboek en enkele bijzondere wetten in verband
met de Wet dwangsom en beroep bij niet tijdig beslissen (31 769) voorstelt
om binnen 30 maanden te mogen beslissen over het verlenen van
een beginseltoestemming voor adoptie van een buitenlands kind. Deze leden
achten een beslistermijn van 30 maanden onevenredig en in strijd met de beginstelen
van goed openbaar bestuur. Graag zien deze leden ook hierop een reactie.In de nota naar aanleiding van het verslag van het hier vermelde wetsvoorstel
welke op 10 februari 2009 naar uw kamer is gezonden (Kamerstukken II,
2008/09, 31 769, nr. 6) heb ik het volgende opgemerkt. «Alles nogmaals
overwegende en het gegeven dat onlangs sprake is van een daling van de wachttijd
daar zich steeds minder aspirant-adoptiefouders aanmelden bij de Stichting
Adoptievoorzieningen, heb ik besloten de Wobka tijdelijk uit te sluiten van
de dwangsomregeling. Naar het zich laat aanzien zal de beslistermijn in 2009
dan ook korter zijn dan 30 maanden. Het rapport van de Commissie Kalsbeek
geeft aanleiding tot een algehele herziening van de Wobka. Tijdens de voorbereiding
van die wetswijziging kan nader worden onderzocht of het tijdelijke karakter
van de uitsluiting een structureel karakter dient te krijgen dan wel wat een
reële beslistermijn is.»De leden van de SGP-fractie merken op dat
de minister aangeeft dat er rekening mee moet worden gehouden dat het aantal
kinderen dat belang heeft bij interlandelijke adoptie structureel achter zal
blijven bij het beschikbare aantal adoptiefouders. Van welke gegevens en ontwikkelingen
gaat de minister uit als hij spreekt over het aantal kinderen dat voor adoptie
in aanmerking komt?Op basis van het aantal kinderen dat jaarlijks naar Nederland komt wordt
een prognose gemaakt. Daarnaast wordt de trend ook vergeleken met de landen
om ons heen. Daaruit blijkt dat deze ontwikkelingen behoorlijk overeenstemmen.Op de vraag van de leden van de SGP-fractie in hoeverre ook actief ondersteuning
wordt geboden bij pogingen van vergunninghouders om nieuwe contacten te vestigen
ten behoeve van het interlandelijk adopteren van kinderen die daarvoor daadwerkelijk
in aanmerking komen is het antwoord dat er geen actieve ondersteuning wordt
geboden. Wel wordt door de CA waar nodig contact gelegd met landen om daar
waar nodig een opening tot gesprek te creëren voor vergunninghouders.
De initiatieven daartoe liggen echter bij de vergunninghouders zelf. Zoals
ook aangegeven in de kabinetsreactie heeft het verre de voorkeur dat ouders
die nu om sociaal-financiële redenen afstand doen van hun kind, met (financiële)
ondersteuning in staat moeten worden gesteld om zelf voor hun kinderen te
zorgen. Bevorderen van interlandelijke adoptie lijkt daarmee dan ook niet
in overeenstemming.XI Interlandelijke adoptie en nationale pleegzorgDe leden van de ChristenUnie-fractie zijn
blij dat de Stichting Adoptievoorzieningen en Pleegzorg Nederland de wens
hebben getoond om samen te werken. Wil de minister pleegzorg ook structureel
onder de aandacht brengen als mogelijk alternatief voor adoptie, en wil hij
ook nagaan in hoeverre het interesseren van potentiële adoptieouders
voor pleegzorg kan bijdragen aan vermindering van een deel van de wachtlijst
van potentiële adoptieouders, en het versterken van het potentieel aan
pleegouders?Sinds 2008 bestaat er samenwerking tussen de Stichting Adoptievoorzieningen
en de pleegzorgaanbieders. Sinds 2008 verlenen de pleegzorgaanbieders ook
medewerking aan de informatiebijeenkomsten die de Stichting Adoptievoorzieningen
organiseert voor aspirant-adoptiefouders die wachten op de verplichte voorlichtingsbijeenkomsten.
Deze bijeenkomsten worden door de bezoekers als prettig en waardevol ervaren.
Ook vindt een groot deel van de aspirant-adoptiefouders de samenwerking met
pleegzorg nuttig en zinvol. Veel bezoekers van de bijeenkomsten blijken
onbekend met pleegzorg en zij waarderen dan ook dat informatie wordt geboden
over de verschillende mogelijkheden en varianten die er bestaan binnen de
pleegzorg.Realistische voorlichting tijdens de informatiebijeenkomsten van aspirant
adoptiefouders biedt de bezoekers de mogelijkheid in een vroeg(er) stadium
een persoonlijke afweging te maken of pleegzorg een interessante optie voor
hen zou kunnen zijn. Daarbij is het essentieel dat de aspirant-adoptiefouder
een omslag in denken en houding kan maken van gezinsvorming naar jeugdzorg,
waarbij de hulpvraag van het pleegkind centraal staat.De gemeenschappelijke voorlichtingsbijeenkomsten worden ook in 2009 voortgezet.
Of dit ook daadwerkelijk gaat leiden tot een vermindering van het aantal potentiële
adoptiefouders op de wachtlijst en versterking van het potentieel aan pleegouders
kan ik nog niet zeggen. De pleegzorgaanbieders beschikken niet over registratiegegevens
over de achtergrond/herkomst van nieuwe pleeggezinnen. Het is dan ook (nog)
niet mogelijk om het effect van de medewerking van pleegzorg aan de informatiebijeenkomsten
voor aspirant-adoptiefouders cijfermatig te onderbouwen.De leden van de SGP-fractie merken op dat
de minister zich achter de aanbeveling van de Commissie Kalsbeek stelt om
aspirant-adoptiefouders te interesseren voor pleegzorg. Welke mogelijkheden
zijn er om hieraan concreet meer invulling te geven, en nader te bezien in
hoeverre ook mogelijke aanpassing van voorwaarden of regels rond de pleegzorg
meer aspirant-adoptiefouders voor deze mogelijkheid zouden kunnen interesseren.Net als de Commissie Kalsbeek hanteert ook pleegzorg het belang van het
kind als uitgangspunt. Daarom wordt ernaar gestreefd om het aantal overplaatsingen
van een pleegkind zoveel mogelijk te beperken. Wanneer bij een (eerste) uithuisplaatsing
het opvoedingsperspectief nog niet duidelijk is, wordt door pleegzorg een
pleeggezin gezocht dat in eerste instantie beschikbaar is voor tijdelijke
opvang. In samenwerking met ouders wordt dan onderzocht of terugplaatsing
naar huis mogelijk is. Dit wordt ook wel de hulpverleningsvariant genoemd.
Is terugplaatsing naar de ouders niet haalbaar dan is vervolgens de vraag
aan de pleegouders of zij de opvoeding van het pleegkind voor langere tijd
op zich willen nemen. Zij spreken dan van de opvoedingsvariant.Aanpassing van of voorwaarden voor pleegzorg is op dit moment bij Pleegzorg
Nederland niet aan de orde. In samenspraak met het Programmaministerie voor
Jeugd en Gezin wordt extra aandacht besteed aan de positie van pleegouders.XII NazorgIn overleg met het Programmaministerie voor Jeugd en Gezin is een antwoord
geformuleerd op de vragen van de verschillende fracties betreffende nazorg
aan geadopteerden (en hun adoptieouders).De leden van de SP-fractie zeggen zich zorgen
te maken over de nazorg aan adoptiefouders en geadopteerde kinderen. Zij vragen
of er momenteel voldoende capaciteit en deskundigheid bij professionals in
Nederland aanwezig is ten aanzien van adoptiekinderen met problemen. Is er
specialistische deskundigheid en expertise op het gebied van vroegkinderlijke
verwaarlozing, hechtingsstoornissen en traumadiagnostiek? Kan worden toegelicht
waaruit de aandacht voor nazorg voor geadopteerden boven 23 jaar bestaat?De leden van de SP-fractie vragen een reactie op het ongenoegen dat bij
een aantal geadopteerden leeft dat er te weinig informatie beschikbaar is
over herkomst en dat het persoonlijk dossier te vaak gebrekkig en/of incompleet
is. Wanneer geadopteerden op enig moment met levensvragen komen
te zitten is deze informatie van het grootste belang. Welke waarborgen op
dit gebied zitten in het verdrag en in de Nederlandse wetten en regels? Hoe
kan het dat het nog steeds voorkomt dat dossiers niet compleet zijn of onvoldoende
informatie bevatten? Kan de verplichte bewaartermijn voor dossiers door vergunninghouders
verlengd worden?De leden van de VVD-fractie vragen op welke
termijn de Kamer het plan van aanpak voor de adoptienazorg kan verwachten.De leden van de ChristeUnie-fractie merken
op dat in het licht van de al verplichte voorbereidingscursus en de kwetsbare
groep die het hier betreft, een zekere mate van verplichting ook bij de nazorg
aangewezen is. In het nazorgaanbod dient extra aandacht te zijn voor kinderen
met (gedrags)problemen. Er dient ook passende nazorg te zijn voor volwassen
geadopteerden; vragen rondom geadopteerd zijn kunnen een leven lang blijven
spelen. Het is dan ook goed dat het ministerie voor Jeugd en Gezin werkt aan
een plan van aanpak voor de adoptienazorg. Wanneer kan de Kamer het plan van
aanpak voor de adoptienazorg verwachten?De leden van de SGP-fractie zien uit naar
het aangekondigde plan van aanpak voor de adoptienazorg en de kabinetsreactiekabinetsreactie
daarop. Deze leden vragen nog specifieke aandacht voor de nazorgbehoefte voor
geadopteerden die inmiddels volwassen zijn geworden en gezien hun leeftijd
niet meer onder het ministerie van Jeugd en Gezin vallen. Welke mogelijkheden
voor hulpverlening of begeleiding worden voor deze doelgroep geboden?Sinds 2008 is de minister voor Jeugd en Gezin verantwoordelijk voor adoptienazorg
(met uitzondering van dat deel van de nazorg dat valt onder het begrip «begeleiding
door vergunninghouders» op grond van artikel 17a onder g van de Wobka)
aan jeugdige geadopteerden tot 23 jaar en hun ouders. De minister voor Jeugd
en Gezin heeft op 8 mei 2008, in antwoord op vragen van de Kamerleden
Van der Vlies, Van der Staaij en De Pater-Van der Meer over adoptienazorg
(Kamerstukken II 2007/08, Aanhangsel 4683–4684), aan uw Kamer bericht
dat hij nagaat hoe de uitvoering van nazorg bij adoptie in de toekomst goed
kan worden aangesloten bij de brede voorzieningen in de reguliere jeugdzorg,
waaronder de Centra voor Jeugd en Gezin. Het Programmaministerie voor Jeugd
en Gezin werkt momenteel samen met de Stichting Adoptievoorzieningen en de
Stichting Ambulante FIOM aan een plan van aanpak voor de adoptienazorg. Uitgangspunt
is een goede toeleiding naar de juiste vorm van ondersteuning of zorg. Dit
kan zijn in de reguliere jeugdzorg of binnen de gespecialiseerde voorzieningen
als SAV en FIOM. Van het FIOM is bekend dat zij meer aandacht wil schenken
aan deze doelgroep. Dit plan zal daarom ook voorzien in voldoende aandacht
voor en deskundigheid bij adoptiegerelateerde problematiek door de reguliere
jeugdzorg. Uitgangspunt is om ouders actief te wijzen op de diverse mogelijkheden
tot ondersteuning, waarna op hun individuele vragen wordt ingespeeld. Het
verplicht stellen van Video Interactie Begeleiding, zoals voorgesteld door
de Commissie Kalsbeek past niet in een benadering op maat, om welke reden
deze dan ook niet verplicht zal worden gesteld. Het plan wordt voor de zomer
verwacht, waarna de Minister voor Jeugd en Gezin uw Kamer daarover zal informeren.Er is in Nederland specialistische deskundigheid op het gebied van vroegkinderlijke
verwaarlozing en hechtingsstoornissen. De SAV biedt aan adoptieouders opvoedingsondersteuning
via de Video Interactie Begeleidingsmethodiek (VIB) die hierop is gericht.
De FIOM biedt adoptieouders preventieve cursussen, themabijeenkomsten en hulpverlening
rondom hun status als adoptieouder. Daarnaast zijn er enkele gespecialiseerde
particuliere therapeuten en beschikken enkele instellingen uit de Pleegzorg
(Therapeutische Gezinsverpleging in Zuid-Holland en Pactum in Brabant) over
deze expertise.Door professionals in de geestelijke gezondheidszorg wordt aandacht besteed
aan verbetering van kennis en behandeling van vroegkinderlijke chronische
traumatisering, waartoe adoptiegerelateerde problematiek in veel gevallen
kan worden gerekend. Gespecialiseerde traumazorg is erkend als knelpunt in
de Geestelijke Gezondheidszorg en heeft geleid tot de oprichting van het Landelijk
Centrum voor Vroegkinderlijke Chronische Traumatisering (LCVT). Bij dat initiatief
zijn Zorgverzekeraars Nederland, GGZ-Nederland en de Inspectie voor de Gezondheidszorg
nauw betrokken.Het LCVT en de aangesloten topreferente traumacentra (TRTC) ondersteunen
hulpverleners en verwijzers bij diagnose, verwijzing en behandeling van patiënten
met een vroegkinderlijke chronische traumatisering. Zij richten zich zowel
op kinderen als volwassenen.Ook geadopteerden boven 23 jaar kunnen op de hiervoor genoemde voorzieningen
een beroep doen.Ik onderken de behoefte van de geadopteerden aan informatie over hun afkomst
en achtergrond. Wat betreft de samenstelling van de dossiers wil ik verwijzen
naar de uitvoerige beschrijving van de vereiste inhoud zoals thans opgenomen
in het Kwaliteitskader. Daarbij moet onder meer worden gedacht aan informatie
over de voorgeschiedenis van het kind, reden van afstand doen door de biologische
ouder(s), de medische geschiedenis van het kind, het gezinsrapport en de documenten
die betrekking hebben op het proces van de matching. Ik realiseer mij dat
de dossiers van inmiddels volwassen geadopteerden die 15 tot 20 jaar of nog
langer geleden werden samengesteld, niet al deze informatie bevatten. De bewaartermijn
voor de dossiers is op dit moment ten minste 30 jaar. Er hebben mij meerdere
verzoeken bereikt om deze termijn te verlengen. De Raad van Europa heeft al
een voorstel voor een termijn van 50 jaar genoemd.Ik overweeg daarom bij de herziening van de Wobka de bewaartermijn aan
te passenXIII Internationaal toezichtDe leden van de SP-fractie vragen hoe het
staat met de internationale samenwerking en mogelijk internationaal toezicht
op het interlandelijk adoptieproces. Zijn er inmiddels initiatieven te komen
tot een internationale autoriteit?Zoals ik al heb aangegeven in antwoord op vragen van D66 in Hoofdstuk
II, zijn over de haalbaarheid van een internationale autoriteit door medewerkers
van mijn ministerie diverse gesprekken gevoerd met het Permanent Bureau van
de Haagse Conferentie voor Internationaal Privaatrecht. Daarnaast is de motie
van het lid Van der Staaij in diverse overleggremia op Europees niveau onderwerp
van gesprek geweest. Vooralsnog ondervindt het idee van een internationale
toezichtautoriteit tussen de landen die partij zijn bij het Haags Adoptieverdrag
weinig steun, voornamelijk vanwege het vertrouwensbeginsel dat de basis van
het Verdrag vormt. Wel heeft de motie geleid tot de suggestie om in Europees
verband te komen tot nauwere samenwerking welke kan leiden tot verkenning
en mogelijk ontwikkeling van een gemeenschappelijke Europese (adoptie-) visie.De leden van de VVD-fractie merken op dat
in de brief wordt gesproken over een meerjarenaanpak internationale samenwerking.
Kan hierop een nadere toelichting worden gegeven?Met de uitvoering van de meerjarenaanpak internationale samenwerking wordt
beoogd te komen tot een structurele inbedding van de internationale samenwerking
op het terrein van interlandelijke adoptie. Er wordt verkend
in hoeverre ervaringen met gemeenschappelijke zendende landen kunnen worden
uitgewisseld met andere ontvangende verdragslanden. Daarnaast wordt systematisch
informatie over zendende landen verzameld en op toegankelijke wijze bewaard
en geactualiseerd. Bij beleidsontwikkeling en bij uitwisseling van ervaringen
zal meer samenwerking worden gezocht met Centrale autoriteiten van gelijkgestemde
ontvangende landen waarbij de nadruk zal liggen op de ontwikkeling van een
gemeenschappelijke Europese visie.De Commissie Kalsbeek spreekt in dit kader expliciet de aanbeveling uit
dat de landen van de Europese Unie de steun aan afstandsouders en hun jeugdhulpverlening
zodanig dienen te organiseren dat interlandelijke (Europese) adoptie niet
nodig is. In hoeverre, zo vragen deze leden, kan de minister zich vinden in
deze opvatting?Deze opvatting onderschrijf ik. In Nederland is het nog maar veertig jaar
geleden dat het regelmatig voorkwam dat jonge ongehuwde moeders afstand deden
van hun pasgeboren kind. Bij de invoering van de Adoptiewet in 1956 ging het
om ongeveer 400 à 500 kinderen per jaar oplopend tot ruim 1000 in het
begin van de jaren zeventig. Na 1975 is het aantal afstandsbaby’s ter
adoptie in Nederland weer gedaald. Het aantal ligt de laatste 10 jaar gemiddeld
op ongeveer 26 kinderen per jaar. Verschillende factoren hebben daaraan bijgedragen,
zoals verdwijnen van het taboe op ongehuwd moederschap, betere anticonceptiemogelijkheden
en sociale voorzieningen waardoor jonge moeders in staat worden gesteld om
zelf voor hun kind te zorgen.Momenteel moeten landen die willen toetreden tot de Europese Unie, zorgen
voor een goed systeem van kinderbescherming en jeugdhulpverlening. Zoals uit
de Nederlandse ervaring blijkt, draagt dat zeker bij aan het verminderen van
de noodzaak voor moeders om afstand te moeten doen van hun kind.De leden van de ChristenUnie-fractie merken
op dat vergunninghouders ook afhankelijk zijn van vertrouwen in de organisaties
en instellingen waar zij mee werken. Het Kwaliteitskader alleen is dan ook
nog niet voldoende ter waarborging van een zorgvuldige adoptieprocedure. Een
aanscherping van het toezicht op interlandelijke adoptie op internationaal
niveau is dan ook geboden. De leden vragen hoe staat het met de meerjarenaanpak
internationale samenwerking?Voor het antwoord op deze vraag verwijs ik naar de eerdere beantwoording
van de vragen van de leden van de SP- en VVD-fractie.De leden van de SGP-fractie hopen dat voortvarend
invulling wordt gegeven aan de versterking van de positie van de Centrale
autoriteit en de uitvoering van de motie Van der Staaij over een internationale
autoriteit die toeziet op de naleving van het Haags Adoptieverdrag. Wanneer
kan worden gerapporteerd over de ingezette acties en het resultaat daarvan?Met betrekking tot de vraag van de SGP-fractie over de uitvoering van
de motie Van der Staaij verwijs ik naar mijn antwoord op een soortgelijke
vraag van de leden van de SP-fractie. In het licht van de meerjarenaanpak
internationale samenwerking is per 1 september 2008 bij de Centrale autoriteit
een speciale adviseur benoemd voor internationale samenwerking die zorg zal
dragen voor intensivering van de relaties met landen en voor de verbetering
van de informatiepositie bij het waarborgen van de regels van het Haags Adoptieverdrag.
Van belang hierbij is dat de Nederlandse Centrale autoriteit zich (pro-)actiever
opstelt in het leggen van contacten met en zonodig bezoeken van zendende landen
om de informatie-uitwisseling met die landen te bevorderen. Inmiddels is hiermee
al een aanvang genomen.XNoot1Samenstelling:Leden: Van de Camp (CDA), De Wit (SP), Van der Staaij (SGP), Arib (PvdA),
ondervoorzitter, De Pater-van der Meer (CDA), voorzitter, Çörüz
(CDA), Joldersma (CDA), Gerkens (SP), Van Velzen (SP), Van Vroonhoven-Kok
(CDA), De Krom (VVD), Timmer (PvdA), Griffith (VVD), Teeven (VVD), Verdonk
(Verdonk), De Roon (PVV), Pechtold (D66), Heerts (PvdA), Thieme (PvdD), Kuiken
(PvdA), Leijten (SP), Bouwmeester (PvdA), Van Toorenburg (CDA), Anker (CU)
en Heemelaar (GL).Plv. leden: Sterk (CDA), Langkamp (SP), Van der Vlies (SGP), Smeets (PvdA),
Aasted-Madsen-van Stiphout (CDA), Jager (CDA), Jonker (CDA), Roemer (SP),
Van Raak (SP), De Vries (CDA), Weekers (VVD), Dijsselbloem (PvdA), Dezentjé
Hamming-Bluemink (VVD), Van Miltenburg (VVD), Zijlstra (VVD), Fritsma (PVV),
Koşer Kaya (D66), Gill’ard (PvdA), Ouwehand (PvdD), Spekman (PvdA),
De Roos-Consemulder (SP), Bouchibti (PvdA), Van Haersma Buma (CDA), Slob (CU)
en Halsema (GL).XNoot1Ter inzage gelegd bij het Centraal Informatiepunt Tweede Kamer.XNoot1Ter inzage gelegd bij het Centraal Informatiepunt Tweede Kamer. 
 
 Naar boven

 

Directe linkKopieer de link naar uw clipboard 

https://zoek.officielebekendmakingen.nl/kst-31265-12.html

Sluit modaal

 

Disclaimer
De hier aangeboden pdf-bestanden van het Staatsblad, Staatscourant, Tractatenblad, provinciaal blad, gemeenteblad, waterschapsblad en blad gemeenschappelijke regeling vormen de formele bekendmakingen in de zin van de Bekendmakingswet en de Rijkswet goedkeuring en bekendmaking verdragen voor zover ze na 1 juli 2009 zijn uitgegeven. Voor pdf-publicaties van vóór deze datum geldt dat alleen de in papieren vorm uitgegeven bladen formele status hebben; de hier aangeboden elektronische versies daarvan worden bij wijze van service aangeboden.

 

Over deze website
Contact
English
Help
Zoeken

Informatie hergebruiken
Privacy en cookies
Toegankelijkheid
Sitemap
Kwetsbaarheid melden

Open data
Linked Data Overheid
PUC Open Data

MijnOverheid.nl
Rijksoverheid.nl
Ondernemersplein.nl
Werkenbijdeoverheid.nl