Hoger Onderwijs-, Onderzoek- en Wetenschapsbeleid; Brief regering; Kortere promotieprogramma’s voor bursalen (promovendi met een beurs van een universiteit)
Staten-Generaal — Kamerstuk Brief regering
Datum: 2014-06-30 00:00:00.000000
Rechtsgebied: Wetgeving


Tweede Kamer der Staten-Generaal
 2
 Vergaderjaar 2009-2010
 
 
 
 KST139447
 2009-2010
 
 31 288
 Hoger Onderwijs-, Onderzoek- en Wetenschapsbeleid
 
 
 
 
 Nr. 
 76
 BRIEF VAN DE MINISTER VAN ONDERWIJS, CULTUUR EN WETENSCHAP
 Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal
 
 Den Haag, 18 december 2009
 
 Tijdens het Algemeen Overleg van de vaste commissie voor Onderwijs, Cultuur
en Wetenschap op 29 oktober 2009 (kamerstuk 31 288, nr. 73)
is de kwaliteit van de promotietrajecten ter sprake gekomen door een vraag
over kortere promotieprogramma’s voor bursalen (promovendi met een beurs
van een universiteit). Ik heb toen toegezegd hierop terug te komen voor het
einde van dit jaar.
 
 Met deze brief kom ik mijn toezegging na. Tevens ga ik in op de arbeidsrechtelijke
positie van promovendi (met inbegrip van bursalen en buitenpromovendi). Ik
heb dit toegezegd in mijn beantwoording van de schriftelijke vragen van het
lid Van Dijk van de SP-fractie van uw Kamer, ingezonden op 25 augustus
2009, over de uitspraak van de rechter in de rechtszaak van de ABVA KABO FNV
tegen de Universiteit Groningen (RUG), dat promovendi als werknemers behandeld
moeten worden. Tevens geef ik daarmee een antwoord op de vraag van het lid
Van der Ham van de D66-fractie, gesteld tijdens de behandeling van de OCW-begroting
over de mogelijkheid om meer beurzen voor (student)promovendi toe te staan.
 
 De opbouw van deze brief is als volgt:
 1. Allereerst licht ik de hoofdlijnen van het beleid rondom gepromoveerden
toe.
 2. Vervolgens ga ik in op de kwaliteitsborging van de promotietrajecten.
 3. Tenslotte ga ik in op de arbeidsrechtelijke positie van promovendi,
inclusief bursalen en buitenpromovendi.
 1. Hoofdlijnen beleid
 Excellentie voor de wetenschap
 Een overgrote meerderheid van de promovendi streeft een verdere carrière
in de wetenschap na. Niettemin gaat maar ongeveer een derde van
de gepromoveerden door in de wetenschap. Ons systeem moet de meest excellente
studenten en promovendi aantrekken voor doorstroom naar de wetenschap. Dat
betekent dat de kwaliteiten van de onderzoeker centraal staan. De selectie
moet plaatsvinden op basis van kwaliteit van de kandidaat en niet op basis
van toevallige beschikbaarheid van formatieplaatsen of persoonlijke relaties.
 Meer promoties voor de kennissamenleving
 Aanwezigheid van voldoende goede human resources is een belangrijke vestigingsfactor
voor kennisintensieve bedrijvigheid. In dit licht is het van belang dat instellingen
ervoor zorgen het promotietraject beter aansluit op de arbeidsmarkt buiten
de universiteit en dat gepromoveerden de verschillende transferable skills of algemene competenties bezitten die vereist
zijn voor functies buiten de wetenschap.
 Diversiteit in promotietrajecten
 Ik ben een voorstander van meer diversiteit in promotietrajecten. Dit
draagt bij aan het bereiken van de bovengenoemde doelen. Naast de promotietrajecten,
die sterk zijn gericht op een wetenschappelijke carrière, zijn trajecten
nodig die zich richten op een carrière buiten de wetenschap. Te denken
valt aan duale promoties, promoties van hbo-docenten, buitenpromoties (bijvoorbeeld
van werknemers bij bedrijven). Over promoties van hbo-docenten is met de HBO-raad
afgesproken (Kamerstukken II 2007/08, 31 288, nr. 33, de meerjarenafspraak
met de HBO-raad, juni 2008) dat in 2017 10% van de docenten beschikt
over een doctorstitel dan wel in een promotietraject participeert. Op de OCW-begroting
zijn middelen gereserveerd voor kwaliteitsverbetering van docenten.
 Ook binnen de promotietrajecten die gericht zijn op een wetenschappelijke
carrière is diversiteit mogelijk. Voorbeelden daarvan zijn de NWO-programma’s
Toptalent en Graduate Programme. Deze programma’s ondersteunen promotietrajecten
die meer vrijheid geven aan de promovendus om het promotieonderzoek zelf in
te richten en zelf een promotor te selecteren en die dus niet uitgaan van
de beschikbaarheid van een vacature. De universiteiten bepalen in welk organisatorisch
verband zij het promotietraject aanbieden. Dit kan een lokale graduate school
zijn, een landelijke onderzoekschool dan wel een combinatie van beide. Het
Graduate Programme is uitdrukkelijk bedoeld voor alle typen promotietrajecten.
Elke universiteit mocht daarbij drie scholen voordragen, waarvan minimaal één
interuniversitaire onderzoekschool. Uiteindelijk zijn er vier onderzoekscholen,
waarvan drie interuniversitair, onder de negen gehonoreerde scholen.
 2. Kwaliteitsborging promotietrajecten
 Belangrijke voorwaarde is dat alle trajecten, hoe divers ook qua duur,
aard, organisatie en niveau, van voldoende kwaliteit zijn. Tijdens het Algemeen
Overleg op 29 oktober jl. is door de vaste commissie de vraag gesteld
of er nog wel sprake is van kwaliteitsborging.
 Dat is zeker het geval. De ECOS (Erkenningscommissie onderzoekscholen),
een commissie die onder de KNAW ressorteert, beoordeelt en erkent sinds jaar
en dag landelijke onderzoekscholen en lokale graduate schools. Deze beoordeling
en erkenning geschiedt op vrijwillige basis. Daarnaast hanteren de universiteiten
zelf als kwaliteitsborging het SEP (Standard Evaluation
Protocol), opgesteld door VSNU, KNAW en NWO. Met dit systeem wordt
eens in de zes jaar de kwaliteit van het onderzoek, inclusief de promotietrajecten,
beoordeeld.
 
 Promotietrajecten kunnen verschillen in aard, niveau en tijdsduur. Zo
is denkbaar dat trajecten gericht op de wetenschap drie tot vier jaar duren
en leiden tot een proefschrift van een hoog wetenschappelijk niveau, waarbij
de promovendus een voltijdse aanstelling heeft. Trajecten die gericht zijn
op een loopbaan buiten de wetenschap zouden een andere duur kunnen hebben
en gecombineerd kunnen worden met bijvoorbeeld een aanstelling buiten de universiteit
(buitenpromovendus) of een aanstelling bij de universiteit in deeltijd.
 Naar aanleiding van de vraag tijdens het algemeen overleg over korte promotieprogramma’s
bij de Universiteit Maastricht, deel ik u mede dat het hier gaat om een incident,
waarbij promovendi een relatief korte aanstelling hebben gekregen, in aanvulling
op een eerder verstrekte beurs van de universiteit. Het totale traject van
de promotie (aanstelling en beursperiode gezamenlijk) is overigens daarmee
vergelijkbaar met andere trajecten.
 3. Arbeidsrechtelijke situatie van promovendi (inclusief
bursalen en buitenpromovendi)
 Het is mijn mening dat alle door Nederlandse universiteiten aangestelde
promovendi een goede rechtspositie behoren te hebben. Dat kan zijn in de vorm
van een arbeidsovereenkomst of een ambtelijke aanstelling bij een universiteit.
Wanneer het gaat om de categorie promovendi die met externe financiering een
proefschrift schrijft, zijn ook andere vormen denkbaar (bursalen en buitenpromovendi).
Sommige universiteiten willen de werknemerstatus van alle promovendi vervangen
door een bursalenstatus. Ik ben daar niet voor. Het mag niet zo zijn dat in
een relatief klein land als Nederland de situatie zich kan voordoen dat onderzoekers
die aan verschillende Nederlandse universiteiten hetzelfde werk verrichten,
in sommige gevallen wél en in andere gevallen niet een arbeidsrechterlijke
status hebben. Daarnaast leidt het hanteren van verschillende aanstellingsvormen
naast elkaar, met name voor Nederlandse promovendi, tot onduidelijkheid. Ik
acht het gewenst dat er snel meer duidelijkheid komt over de rechtspositie
van alle promovendi.
 Op vragen van het lid Jasper van Dijk (SP) van uw Kamer, ingezonden 25 augustus
2009, over de uitspraak van de rechter in de rechtszaak van de ABVA KABO FNV
tegen de RUG, dat promovendi als werknemers behandeld moeten worden, heb ik
duidelijk gemaakt dat ik de uitspraak van de rechter «dat promovendi
als werknemers behandeld moeten worden» als ondersteuning van mijn beleid
beschouw. Om de universiteiten goed te kunnen informeren en om in individuele
gevallen tot een goede beoordeling te komen over de arbeidsrechterlijke status
van promovendi zal ik in samenwerking met de VSNU inventariseren welke vormen
van aanstellingen en van overeenkomsten met promovendi er op dit moment bestaan,
en laten onderzoeken in hoeverre die organisatievormen als een goede rechtspositie
zijn te waarderen. Daarmee wordt ook de vraag van het lid Boris van der Ham
(D66) over de mogelijkheid om promovendi als student aan te melden beantwoord.
Wanneer uit dat onderzoek blijkt dat niet alle Nederlandse promovendi aan
universiteiten met een directe band met een universiteit, een goede rechtspositie
hebben en de desbetreffende universiteiten niet bereid zijn hierin wijziging
aan te brengen, zal ik (zoals ik al eerder heb aangegeven, Kamerstuk 31 700
VIII, nr. 144, pagina 3) via de weg van de bekostigingsvoorwaarden maatregelen
treffen om dat alsnog te realiseren.
 
 De minister van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap,
 R. H. A. Plasterk