Bescherming van jeugdigen tegen schadelijke invloeden van audiovisuele media; Verslag algemeen overleg over de notitie 'Niet voor alle leeftijden: audiovisuele media en de bescherming van jeugdigen' (25266, nr. 1)
Staten-Generaal — Kamerstuk 
Datum: 2014-07-11 00:00:00.000000
Rechtsgebied: Wetgeving


(function (window, document, dataLayerName, id) {
 window[dataLayerName] = window[dataLayerName] || [], window[dataLayerName].push({ start: (new Date).getTime(), event: "stg.start" }); var scripts = document.getElementsByTagName('script')[0], tags = document.createElement('script');
 function stgCreateCookie(a, b, c) { var d = ""; if (c) { var e = new Date; e.setTime(e.getTime() + 24 * c * 60 * 60 * 1e3), d = "; expires=" + e.toUTCString() } document.cookie = a + "=" + b + d + "; path=/; Secure" }
 var isStgDebug = (window.location.href.match("stg_debug") || document.cookie.match("stg_debug")) && !window.location.href.match("stg_disable_debug"); stgCreateCookie("stg_debug", isStgDebug ? 1 : "", isStgDebug ? 14 : -1);
 var qP = []; dataLayerName !== "dataLayer" && qP.push("data_layer_name=" + dataLayerName), qP.push("use_secure_cookies"), isStgDebug && qP.push("stg_debug"); var qPString = qP.length > 0 ? ("?" + qP.join("&")) : "";
 tags.async = !0, tags.src = "https://koop.piwik.pro/containers/" + id + ".js" + qPString, scripts.parentNode.insertBefore(tags, scripts);
 !function (a, n, i) { a[n] = a[n] || {}; for (var c = 0; c < i.length; c++)!function (i) { a[n][i] = a[n][i] || {}, a[n][i].api = a[n][i].api || function () { var a = [].slice.call(arguments, 0); "string" == typeof a[0] && window[dataLayerName].push({ event: n + "." + i + ":" + a[0], parameters: [].slice.call(arguments, 1) }) } }(i[c]) }(window, "ppms", ["tm", "cm"]);
 })(window, document, 'dataLayer', 'f8b9eee5-8d9c-4ea1-abd5-83e174f29813');
 
 
 
Direct naar content
Navigatie
Contextinformatie
Publicatie
Acties
Inhoudsopgave
Gerelateerde informatie

Menu

U bent nu hier: 
Publicaties
Officiële publicaties

Inloggen

Primaire navigatie

Andere sites binnen Overheid.nl
Home
Uitgebreid zoeken
Mijn abonnementen
Help

Andere sites binnen Overheid.nl

Berichten over uw Buurt
Zoals vergunningen, bouwplannen en lokale regelgeving.

Rondom uw woonadres
Rondom een zelfgekozen adres

Dienstverlening
Zoals belastingen, uitkeringen en subsidies.

Naar dienstverlening

Beleid & regelgeving
Officiële publicaties van de overheid.

Naar beleid & regelgeving

Contactgegevens overheden
Adressen en contactpersonen van overheidsorganisaties.

Naar overheidsorganisaties

 
 
 
U bent hier:

Home

Kamerstuk 25266, nr. 2

 
 
 

Kamerstuk

Datum publicatie
Organisatie
Vergaderjaar
Dossier- en ondernummer
Datum vergadering

09-07-1997

Tweede Kamer der Staten-Generaal

1996-1997

25266 nr. 2

27-06-1997

 

 

 
 
 Toon meer van: Inhoudsopgave
 
 

 
 AanhefLichaamVragen en opmerkingen uit de commissiesHet antwoord van de bewindsliedenGedachtewisseling in tweede termijnOndertekening
 

 
 
 Toon meer van: Extra informatie
 
 

 
 

Informatie over publicatie

 

 

 
 Toon meer van: Gerelateerd
 
 

 
 Publicaties in kamerdossier

Kamerdossier 25266Toon alle publicaties in het hoofddossier

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Publicaties referendum

 

 

 

 

 

Authentieke versie (PDF)
bestandsgrootte: 62 Kb

Informatie

Gerelateerd

Printen

Delen

 
 
 
25 266Bescherming van jeugdigen tegen schadelijke invloeden van audiovisuele
medianr. 2VERSLAG VAN EEN ALGEMEEN OVERLEGVastgesteld 27 juni 1997De vaste commissies voor Volksgezondheid, Welzijn en Sport1, voor Onderwijs, Cultuur en Wetenschappen2
en voor Justitie3 hebben op 29 mei 1997 overleg
gevoerd met staatssecretaris Terpstra van Volksgezondheid, Welzijn en Sport,
staatssecretaris Nuis van Onderwijs, Cultuur en Wetenschappen en minister
Sorgdrager van Justitie over de notitie niet voor alle leeftijden: audiovisuele
media en de bescherming van jeugdigen (Kamerstuk 25 266, nr. 1).Van het gevoerde overleg brengen de commissies bijgaand beknopt verslag
uit. Vragen en opmerkingen uit de commissiesMevrouw Van Nieuwenhoven (PvdA) vond het prijzenswaardig dat
het kabinet een pakket maatregelen heeft ontworpen om het geweld waarmee de
jeugd geconfronteerd kan worden, in te dammen dan wel te verbieden. Nu is
dit een onderwerp bij uitstek waarvoor vrijwel onmogelijk een goed beleid
kan worden ontworpen. Eenieder die ervan uitgaat dat de Grondwet de vrijheid
van meningsuiting waarborgt, zal een dergelijk beleid overbodig vinden. Anderen,
die van mening zijn dat niet alleen jeugdigen maar iedereen in ons land tegen
bepaalde vormen van meningsuiting moeten worden beschermd, zullen vinden dat
het beleid niet ver genoeg gaat. Haars inziens staat de vraag ter discussie
welke normen en waarden de overheid mag uitdragen en welke maatregelen zij
kan nemen om het geweld in de media te beperken. Overigens wees zij erop dat
uit een recente enquête van de KRO blijkt dat de laatste indrukken vooral
bepalend zijn voor de meningsvorming.Zij meende dat de overheid ondersteuning bij de opvoeding mag aanbieden.
De verantwoordelijkheid van de ouders voor hun kinderen staat echter voorop;
zij moeten hun invloed laten gelden bij de aankoop van spelletjes, video's,
enz. en zich realiseren dat er kindersloten te koop zijn en dat zij het beheer
over de toestellen kunnen voeren. De overheid kan daar niets anders aan toevoegen
dan de maatregelen die in de notitie worden aangekondigd. Daarin wordt terecht
ook gewezen op de verantwoordelijkheid van scholen en het jeugdwerk.Zij was tevreden dat de regering zelfregulering van de branche noemt als
de belangrijkste ondersteuning die zij kan aanbieden. In maart 1993 is in
de Kamer gesproken over zelfregulering in de videobranche. Wat is daarvan
terecht gekomen? Wat is er terecht gekomen van de leeftijdsclassificatie die
toen is besproken? De film- en bioscoopbranche is bereid tot zelfregulering,
maar dit proces mag niet te vrijblijvend zijn. Er moeten concrete afspraken
worden gemaakt over de periode waarbinnen de afspraken worden uitgewerkt.
Zij vroeg om een rapportage binnen een vastgestelde tijd, bijvoorbeeld een
halfjaar, opdat de Kamer de resultaten kan toetsen.Mevrouw Van Nieuwenhoven onderschreef het voorstel voor de instelling
van een landelijk steunpunt en ging ervan uit dat de overheid daarin ook een
taak zal vervullen. Kunnen de bewindslieden dit toelichten? Wat heeft de overheid
ervoor over om dit instituut tot stand te brengen? Verder was zij het eens
met de opheffing van de filmkeuring. De vraag is wel wat er gebeurt met de
expertise die de filmkeuring in de loop der jaren heeft opgebouwd.Zij stelde vast dat «Hilversum» pas op gang komt als er maatregelen
worden aangekondigd. Ook nu is dit het geval. De publieke omroepen hebben
pas gisteren overeenstemming bereikt over een code, terwijl zij al sinds maart
1993 hadden kunnen weten dat de Kamer onherroepelijk voor maatregelen zou
kiezen. Zijn de bewindslieden van mening dat deze code moet en kan worden
afgestemd met de commerciële omroepen?De discussie over de V-chip lijkt wat voorbarig, omdat er nog teveel vragen
over dit onderwerp moeten worden beantwoord. De ambtelijke nota over de mogelijkheden
van strafrechtelijke vervolging verdient navolging, maar het is de vraag of
de verhoging van de strafmaat die nu wordt voorgesteld, niet al te rigoureus
is. Is de voorgestelde straf niet erg zwaar in vergelijking met die voor andere
vergrijpen?Ook de aankondiging van een onderzoek naar Internet is wat voorbarig.
De ontwikkelingen op dit terrein moeten zich nog verder uitkristalliseren.
Er is natuurlijk niets op tegen om te proberen afspraken te maken met de providers,
maar internationaal worden zulke verschillende normen- en waardepatronen gehanteerd
dat dit vrijwel onmogelijk is. Wat wel en niet kan op Internet zal vooral
geregeld moeten worden in vrijwillige afspraken. De overheid kan enige richting
geven aan die afspraken door haar mening kenbaar te maken, maar
een verbod op bepaalde uitingen zal niet eenvoudig zijn.Mevrouw Van Nieuwenhoven steunde de gedachte de aan leeftijdsgrenzen gekoppelde
tijdstippen te verleggen. De vermelding van de leeftijd waarvoor een uitzending
geschikt wordt geacht, is ook een goede zaak. Het is echter de vraag of die
vermelding ook in de programmagidsen moet worden opgenomen, omdat dit jeugdigen
misschien juist op gedachten brengt.Zij merkte tot slot op dat deze discussie voor haar een déjà
vu is, omdat in de jaren zestig in dezelfde termen is gesproken over het uitlenen
en kopen van boeken en de verantwoordelijkheid van de ouders daarvoor.Mevrouw Soutendijk-Van Appeldoorn (CDA) zei dat de brief van
de regering een schot in de roos is nu uit recent onderzoek van de vakgroep
psychologie van de Universiteit van Twente blijkt dat 80% van de Nederlandse
bevolking genoeg heeft van het geweld in televisieprogramma's, 75% vindt dat
de media moeten worden gebonden aan een schadelijkheidskeurmerk en 75% voorstander
is van een V-chip. Het aangekondigde beleid moet dan wel tot aanscherping
van de huidige beïnvloedingsmogelijkheden leiden. Zij onderschreef de
gedachte om ouders bij de opvoedende taak te steunen door een classificatie-
en productinformatiesysteem.Zij was minder tevreden over het feit dat de regering ervoor kiest verder
te gaan op de weg die in 1988 in de videobranche is ingeslagen. Het leeftijdsclassificatiesysteem
vertoont nog altijd aanzienlijke gebreken en de zelfregulering van de branche
heeft niet kunnen voorkomen dat het geweld de grenzen van het aanvaardbare
overschrijdt. De zelfregulering schiet op een aantal terreinen tekort:– de classificaties zijn niet boven kritiek verheven: ze zijn niet
uniform;– een groot aantal voorschriften wordt niet nagekomen;– de publieke omroepen komen de afspraak met het Commissariaat voor
de media niet na om een leeftijdsvermelding in de programmagidsen en op teletekst
op te nemen;– de videotheken die geen lid zijn van de brancheorganisatie voelen
zich niet aan de afspraken gebonden;– ook de warenhuizen, boekhandels en andere winkels die videobanden
verkopen, zijn niet aan de afspraken gebonden;– het medium televisie krijgt een eigen circuit met twee richtingen:
de publieke omroep kiest voor een gedragscode en de commerciële omroepen
voor de systematiek van de videobranche.Mevrouw Soutendijk vond het verwonderlijk dat de regering kiest voor het
systeem van de videobranche als beschermingsformule voor de toekomst. Het
is een goede gedachte de productinformatie centraal te stellen en te kiezen
voor leeftijdsclassificatie, maar dit geldt niet voor het voorstel dat de
producent, distributeur en programmamaker zichzelf kunnen classificeren en
zullen participeren in de toetsingscommissie die als een soort beroepsinstantie
fungeert. De Nederlandse bevolking kiest voor een onafhankelijke instantie
van deskundigen, maar in de raad van toezicht voor de videovoorlichting domineren
economisch belanghebbenden en zijn de verhoudingen zodanig dat er niet gesproken
kan worden van een onafhankelijk orgaan.De eigen belangen van de media leiden tot een verschillende normstelling
van de omroepen. Daarom is het niet correct het economisch belang en het beschermingsbelang
in een hand te leggen. Uit de notitie wordt echter niet duidelijk hoe de regering
aan dit bezwaar tegemoet denkt te komen. Het is niet erg waarschijnlijk dat
het landelijk steunpunt al deze pijn kan wegnemen. De functie van het steunpunt
is sowieso al onduidelijk. In de notitie wordt uitgegaan van een onafhankelijk
instituut, maar wie daarvoor zorgt en hoe het tot stand zal komen, blijft
onduidelijk. Verder is niet duidelijk of en hoe het zal worden ondersteund.
Waarom wordt het steunpunt niet ingeschakeld bij de classificatie?
Wat gebeurt er met de deskundigheid van de Nederlandse filmkeuring? Wordt
die aangewend in het nieuwe classificatiesysteem? Worden eerdere toezeggingen
op dit punt gestand gedaan? Waarom wordt de expertise van de filmkeuring niet
ondergebracht in het landelijk steunpunt? Mevrouw Soutendijk opperde dat het
steunpunt op zijn beurt wordt gecontroleerd door een raad van toezicht. Verder
moet de eis worden gesteld dat de classificatie duidelijk zichtbaar en kenbaar
is, dus ook op het scherm, in de gidsen en op de spelletjes en moet er een
stelsel van sancties komen overeenkomstig dat van het Commissariaat voor de
media.Een uniforme classificatie is een noodzakelijke eerste stap in de richting
van de eventuele introductie van een V-chip die een waardevolle ondersteuning
kan zijn van de ouderlijke verantwoordelijkheid. Waarom is er uitgebreid onderzoek
nodig voordat die stap kan worden gezet?Het zelfreguleringssyteem zal van enig wettelijk kader moeten worden voorzien
opdat de uitgangspunten en randvoorwaarden duidelijk en afdwingbaar zullen
zijn. Zij wees in dit verband op de voorwaarden die aan de tabaksindustrie
worden gesteld voor de vermelding van productinformatie.Het is een goede gedachte het strafrechtelijk sluitstuk te verbeteren,
maar ook dan blijft er ruimte voor schadelijke vertoningen voor jeugdigen.
Schadelijke films of video's op televisie of Internet kunnen niet strafrechtelijk
worden aangepakt. Verder is het de vraag of het openbaar ministerie prioriteit
zal geven aan het vervolgen van dit soort overtredingen.Mevrouw Soutendijk meende dat het beter zou zijn een laagdrempelig instituut
te introduceren waar een burger zou kunnen klagen over bepaalde producten
en verwees ter vergelijking naar de Reclamecodecommissie. De Nederlandse bevolking
heeft zich volgens het onderzoek uitgesproken voor een dergelijke informele,
laagdrempelige rechtsgang.Zij kwam tot de conclusie dat er nog teveel onduidelijk is om nu al te
kunnen constateren dat het in de toekomst beter zal gaan met de bescherming
van jeugdigen.De heer Cherribi (VVD) vond dat de weerbaarheid van jonge kijkers
tegen alle vormen van mediageweld moet worden versterkt nu de media steeds
meer verschijningsvormen krijgen die steeds meer beelden vertonen die schadelijk
zijn voor kinderogen. Jeugdigen moeten worden beschermd. De notitie geeft
daartoe een goede aanzet door het consequente uitgangspunt van zelfregulering.Hij plaatste wel enige kanttekening bij de eigen verantwoordelijkheid
van diverse partijen, te beginnen bij de kijkers. De eerste verantwoordelijkheid
voor bescherming ligt bij de ouders en de opvoeders. Ook hier geldt het beginsel
van zelfregulering. Uit onderzoek van de universiteit van Amsterdam blijkt
echter dat ouders steeds minder greep hebben op wat hun kinderen zien. Om
hoge eisen aan zelfregulering te kunnen stellen, is aanzienlijk betere productinformatie
een eerste vereiste. Voor alle media geldt dat die informatie op dit moment
absoluut niet toereikend is. Televisiegidsen moeten meer gestandaardiseerde
informatie bevatten over de «kindergeschiktheid» van de programma's.
Verder past in de leeftijdclassificatie voor films en televisieprogramma's
een toevoeging van de leeftijdscategorie zeven jaar. Op welke manier zal de
regering het bieden van productievoorlichting stimuleren?Zelfregulering wordt geloofwaardiger als schadelijke programma's en «trailers»
pas na tien uur 's avonds de lucht in mogen. Het overdag uitzenden van gewelddadige
films of de «trailers» ervan is uit den boze, aldus de heer Cherribi.Zelfregulering met als doel het beschermen en weerbaar maken van kinderen
is niet alleen gediend met het weren van beelden, maar ook met het leren ermee
om te gaan, het leren kijken. Thuis en op school kunnen opvoeders daaraan
meer aandacht besteden. Overigens zijn veel opvoeders daarvan
al doordrongen. Hoe denkt de regering tegemoet te komen aan de wens van vele
opvoeders om hogere eisen te stellen aan beter geschikt media-aanbod? Wat
wordt er gedaan aan voorlichting over mediagebruik?Hij ging vervolgens in op de verantwoordelijkheid van aanbieders en producenten
van mediaproducten. Ook hier is geloofwaardige zelfregulering voor diverse
vormen van oude en nieuwe media het aangewezen middel. Hij stemde in met het
uitgangspunt van de notitie. Wel vroeg hij op welke manier aanbieders en producenten
die niet zijn aangesloten bij de brancheorganisaties kunnen worden aangepakt.
Hoe kunnen jeugdigen worden beschermd tegen het aanbod via schotelantennes
en Internet?Geloofwaardige zelfregulering vergt een brancheoverstijgend steunpunt.
De notitie is echter rijkelijk vaag over de vormgeving en de reikwijdte van
het steunpunt. Op welke wijze wordt het gefinancierd? Is er sprake van cofinanciering?
In hoeverre is het steunpunt onafhankelijk ten opzichte van de branches? Uit
welke deskundigheidsdisciplines wordt het samengesteld? Wat is het gezag van
dit instituut; over welke autoriteit en competenties heeft het de beschikking?
Neemt de regering de expertise van de filmkeuring mee? Kan de filmkeuring
betrokken worden bij de opbouw van het steunpunt? Op welke wijze biedt het
steun bij het beschermen en weerbaar maken van jeugdigen tegen grensoverschrijdend
media-aanbod? Komt er grensoverschrijdende samenwerking met het RSAC? Welke
maatregelen worden voorbereid door de Europese Unie (EU) en de Raad van Europa?
Blijft er op Europees niveau voldoende ruimte voor een systeem gebaseerd op
zelfregulering of is het risico aanwezig dat de Nederlandse keus voor zelfregulering
wordt doorkruist door een Europese richtlijn?Ook mevrouw Roethof (D66) stelde vast dat een grote meerderheid
van de bevolking moeite heeft met de hoeveelheid geweld op de televisie. Vooral
het «kinderuurtje» tussen zeven en acht uur 's avonds bevat teveel
programma's die schadelijk zijn en aanstootgevend, zo blijkt uit onderzoek.
Maar het is niet eenvoudig een dam op te werpen tegen obscene, gewelddadige
of afstompende programma's, omdat er zo enorm veel rommel wordt geproduceerd.
Bovendien zijn er steeds meer kanalen waarlangs die producten de huiskamer
kunnen bereiken. Zij stemde in met de keuzes die de regering in haar notitie
maakt: absolute erkenning van de urgentie van het probleem, geen verbod op
extreem gewelddadige films, een integrale benadering voor de hele audiovisuele
sector die ouders meer mogelijkheden biedt hun kinderen af te schermen en
de producenten en distributeurs aanspreekt op hun verantwoordelijkheid.De politieke discussie kreeg vorig jaar een nieuwe impuls door de onrust
over de «faces of deathfilms» en dit heeft ertoe geleid dat het
convenant met de videobranche is aangescherpt. Uit de notitie blijkt echter
niet hoe dit in de praktijk functioneert en hoe effectief de zelfregulering
is. De convenanten zijn afgesloten met de NVPI en de NVDO, maar in 1995 is
slechts 8% van de koopvideo's via videotheken verkocht. De overige 92% is
verkocht door warenhuizen, speelgoedzaken, enz. Mevrouw Roethof vroeg of en
hoe deze detailhandelaren zijn gecommitteerd aan de convenanten. De detailhandel
kan vrij eenvoudig partijen videobanden uit het buitenland betrekken en zodoende
de afspraken ontlopen. De vraag is dan ook hoe de broedplaatsen van de handel
in porno- en harde geweldfilms kan worden aangepakt.Er is nog steeds geen direct causaal verband aangetoond tussen het plegen
van delicten en het kijken naar gewelddadige programma's, al wordt in wetenschappelijk
onderzoek erkend dat er wel degelijk sprake zou kunnen zijn van enige correlatie.
De regering sluit daarom terecht aan bij de theorie dat het televisiescherm
de kijker buiten de wereld van het geweld plaatst en in de wereld van gesimuleerd
geweld brengt. Op de negatieve gevoelens die worden opgeroepen, volgt geen
ontlading. Zij kiest een juiste typering als zij schrijft: «Aangezien
de kijker geweld in de media niet kan veranderen noch er direct op kan reageren,
kan hij of zij emotioneel passieve afstandelijkheid ontwikkelen ten aanzien
van dergelijke ervaringen».Mevrouw Roethof mistte in de notitie het onderscheid tussen drama en nieuws,
want ook in het journaal kunnen zeer verontrustende beelden worden vertoond.
Het is echter in het belang van het democratisch functioneren dat iedereen
kan zien wat er gebeurt. Zo hebben de televisiebeelden over de concentratiekampen
in Bosnië en de aanslag op de markt in Sarajevo uiteindelijk het internationale
draagvlak gecreëerd voor IFOR en SFOR.De wijziging van gezinsstructuren en arbeidspatronen in de afgelopen jaren
heeft tot veranderingen in de huiskamer geleid. Door die veranderingen en
het 24-uursaanbod komt deze discussie in een andere licht te staan. De regering
heeft terecht gezocht naar een opzet om dit probleem te lijf te gaan, een
die ook toepasbaar is op de nieuwe ontwikkelingen in de media, maar is daarin
niet helemaal geslaagd. Een betere omschrijving van de nieuwe technologische
mogelijkheden is nodig om daartoe een poging te kunnen wagen. De elektronische
snelweg heeft veel op- en afritten waarvan vele in het buitenland. Alleen
al om die reden kan zelfregulering slechts een beperkt effect hebben. In de
notitie wordt slechts één regel gewijd aan de «on-linediensten»,
namelijk dat met de NVPI en de NLIP overleg zal plaatsvinden over een systeem
van zelfregulering met inbegrip van een gedragscode. De Internetproviders
hebben inmiddels een meldpunt kinderporno opgericht, maar de vraag is of de
branche zich met deze vorm van zelfregulering niet in een lastige positie
manoeuvreert. Want als zij in staat zijn te controleren of er kinderporno
over hun «surfer» gaat, kunnen de providers wellicht ook aansprakelijk
worden gehouden voor andere berichten die zij accepteren en kunnen zij onmogelijk
volhouden dat zij geen boodschap hebben aan de boodschap. Ziet de minister
van Justitie dit dilemma? Hoe denkt zij hierover? De mogelijkheden die het
Internet en de grensoverschrijdende satelliettelevisie bieden verdienen nadere
bestudering om te bezien of en hoe daarop meer greep kan worden verkregen.
Is de regering bereid hieraan een aparte notitie te wijden? Wat staat de regering
voor ogen in de internationale discussies over dit onderwerp? Alles wat nu
door middel van zelfregulering aan banden wordt gelegd of enigszins beteugeld,
kan in de nabije toekomst via het Internet worden opgehaald. Blokkeringstechnieken
verdienen daarom de aandacht.Een van die blokkeringstechnieken is de V-chip. Mevrouw Roethof stemde
in met de keuze van de regering een verplichting tot het inbouwen van die
V-chip af te wijzen. Dat zou namelijk leiden tot censuur. Dit laat onverlet
dat iedereen die zijn kinderen wil beschermen over die mogelijkheid moet kunnen
beschikken.Zij betwijfelde of alle kinderen onder de twaalf jaar om acht uur op bed
liggen en alle kinderen onder de zestien om negen uur. Zij vroeg de staatssecretaris
zich te baseren op meer moderne kinderbedtijden.Tot slot vroeg zij of het mogelijk is de inspectie jeugdbescherming opdracht
te geven jaarlijks een rapportage op te stellen en die rapportage aan de Kamer
te verstrekken.De heer Rouvoet (RPF) wees erop dat de op zich goede doelstellingen
en uitgangspunten van de notitie vreemd genoeg leiden tot de conclusie dat
de bescherming van jeugdigen moet worden overgelaten aan zelfregulering van
de branches. In de samenleving bestaat grote zorg over het geweld op televisie
en andere audiovisuele media. Natuurlijk wordt nu al het nodige gedaan om
dit te bestrijden, maar dat is niet voldoende. De grote verbrokkeling en het
ontbreken van een eenduidig classificatiesysteem levert verwarring op. Bovendien
spelen commerciële belangen een grote rol. Het huidige systeem van classificatie en keuring voor bioscoopfilms kent
de nodige tekortkomingen. Zo werkt het oordeel van de Nederlandse filmkeuring
niet door naar de videobranche. Verder worden «trailer» en hoofdfilm
apart gekeurd en is het niet verplicht een «remake» opnieuw te
laten keuren. Films die niet voor keuring worden aangeboden, worden automatisch
aangeduid als films voor zestien jaar en ouder. Daarnaast valt er nog het
nodige te verbeteren aan de taak van de filmkeuring. De mogelijkheden, zeker
de wettelijke mogelijkheden schieten tekort. Ook het ontbreken van tussenliggende
leeftijdsgrenzen is een probleem. Regelmatig wordt de wens geuit te komen
tot een zes- of zevenjarige grens. De bestaande wetgeving is verder niet toegesneden
op nieuwe ontwikkelingen op het gebied van technologie en media.De heer Rouvoet onderschreef daarom de doelstelling van de regering dat
de bescherming van de jeugdigen vraagt om een meer uniform classificatiesysteem.
Zijns inziens ligt het voor de hand daarvoor aansluiting te zoeken bij het
huidige systeem: een deugdelijke, onafhankelijke, deskundige en goedkope keuring
van films door een dwarsdoorsnede van de Nederlandse samenleving aan de hand
van een verfijnd classificatiesysteem en fijnmazige schadelijkheidscriteria.
Dit systeem verdient wellicht nog enige uitbreiding, maar het zou zonde van
de tijd zijn de bestaande expertise terzijde te schuiven en een nieuw instituut
te vragen criteria te ontwikkelen. Dit gevoegd bij de suggesties van de filmkeuring
voor een andere opzet en positionering en een breder takenpakket op verdere
afstand van de overheid, maakt het in zijn ogen verbazingwekkend dat de regering
kiest voor een andere route, namelijk zelfregulering overeenkomstig de videobranche.
Waarom kiest de regering ervoor om zelfs dat wat nu tot volle tevredenheid
gebeurt, de keuring door de Nederlandse filmkeuring, uit handen te geven en
over te laten aan de belanghebbenden? Op welke manier is de overheid betrokken
bij het landelijk steunpunt, waarvan de regering alleen maar kan hopen dat
het er komt? De onafhankelijkheid kan niet worden gegarandeerd, terwijl dit
toch het uitgangspunt moet zijn voor classificatie en keuring. De formuleringen
zijn zo vaag dat het geen verbazing mag wekken als de regering voor wat betreft
de keuring en classificatie met lege handen komt te staan, aldus de heer Rouvoet.De heer Van der Vlies (SGP, mede namens GPV) vond het een goede
zaak dat de regering nadenkt over de manier waarop jeugdigen kunnen worden
beschermd tegen schadelijke mediaproducten. Hij wees erop dat hij al jaren
pleit voor een heldere normering in de media voor geweld, godslastering, sex
en racisme. Zeker nu er steeds meer wetenschappelijke aanwijzingen zijn dat
geweldscenes in films schadelijk zijn voor de ontwikkeling van jongeren, is
het stuitend dat sommige producenten het nog altijd nodig vinden producten
van laag allooi te leveren. Veel burgers zijn daarover terecht zeer verontrust.Uit de notitie komt duidelijk naar voren dat de invloed van de audiovisuele
media in de afgelopen jaren aanzienlijk is toegenomen. De doelstellingen in
de notitie verdienen daarom op zijn minst steun, al kunnen ze hier en daar
nog worden aangescherpt. De heer Van der Vlies ging akkoord met de stelling
dat ouders en opvoeders in eerste instantie verantwoordelijk zijn voor de
bescherming van jeugdigen tegen schadelijke mediaproducten, maar de manier
waarop vandaag de dag het gezinsleven is georganiseerd, leidt ertoe dat ouders
de mogelijkheid ontglipt om hun kinderen te sturen. Daarom moeten zij worden
geholpen bij het waarmaken van hun verantwoordelijkheden.Het stelde hem daarom teleur dat de regering zo afhoudend staat tegenover
een V-chip in televisietoestellen. Waarom moet er eerst nog nader onderzoek
worden uitgevoerd naar de behoefte, gegeven de wens te komen tot een betere
classificatie? De heer Van der Vlies benadrukte dat het geen óf-óf
hoeft te zijn, het mag in dit geval ook én-én zijn. Aan de verantwoordelijkheden van mediabedrijven worden mooie woorden gewijd,
maar het is de vraag of brancheorganisaties het meest aangewezen zijn om ervoor
te zorgen dat de branche zichzelf over de hele breedte beperkingen oplegt.
Hij geloofde, zeker op dit onderdeel, niet in zelfsturing en zelfregulering,
al had hij respect voor hen die dit serieus opvatten. De overheid moet niet
alleen faciliteren en ondersteunen, maar waar nodig ook optreden en normen
stellen. Op dit punt zou zij zich actiever kunnen opstellen.De heer Van der Vlies betreurde het in de gegeven omstandigheden dat de
Nederlandse filmkeuring wordt afgeschaft. Deze onafhankelijke instelling zou
juist in staat moeten worden gesteld vorm te geven aan het nieuwe beleid voor
alle media, weliswaar in samenwerking met alle betrokkenen, maar wel vanuit
een eigen verantwoordelijkheid. Waarom wil de regering de normering op afstand
plaatsen? Het lijkt meer voor de hand te liggen te zoeken naar integratie
van de Wet op de filmvertoningen met de Mediawet dan het eenvoudigweg intrekken
van de eerste.Hij drong erop aan dat de reikwijdte van de classificatie wordt uitgebreid
naar onder andere computerspelletjes. In een artikel in het Tijdschrift voor
samenleving en criminaliteitspreventie wordt gesignaleerd dat bepaalde spelletjes
de agressiviteit van kinderen opwekken. Zou het niet verstandig zijn ook daarvoor
een keurmerk te laten ontwikkelen?Het voldoen aan de afspraken voor de uitzending van films die niet geschikt
zijn voor jeugdigen, betekent nog niet dat de problemen zijn opgelost. In
de praktijk vinden de vooraankondigingen op een veel eerder moment plaats
waardoor jongeren toch worden geconfronteerd met onwenselijke uitingen. Wat
zal de regering daaraan doen?De heer Van der Vlies stemde in met de voorgestelde wijziging van artikel
240 Wetboek van Strafrecht, maar meende dat er nog verder kan worden gegaan
met het strafrechtelijke instrumentarium. Hij zag niet in waarom dat wat schadelijk
is voor jeugdigen, goed zou kunnen zijn voor ouderen.Via Internet wordt regelmatig pornografisch materiaal aangeboden. Ook
op dit punt moet krachtig worden opgetreden. Kunnen de bewindslieden hierover
nog nadere mededelingen doen? Het antwoord van de bewindsliedenDe staatssecretaris van Volksgezondheid, Welzijn en Sportstelde
vast dat er overeenstemming bestaat over de urgentie van dit vraagstuk. Het
is waar dat een rechtstreeks verband tussen geweld in de audiovisuele media
en jeugdcriminaliteit nog niet wetenschappelijk is aangetoond, maar alom leeft
de overtuiging dat de trend naar een steeds extremer «geweldsamusement»
en naar de verheerlijking van ongekend hard en sadistisch geweld moet worden
gekeerd en ter bescherming van jeugdigen moet worden aangepakt. Zij stelde
verder vast dat er ook overeenstemming bestaat over het feit dat de eigen
verantwoordelijkheid van alle betrokkenen moet worden onderstreept, te beginnen
bij de ouders en opvoeders. Dit legitimeert de ondersteunende rol van de overheid
bij de opvoeding door de ouders. Productclassificatie kan daaraan bijdragen.
In de voorstellen van de audiovisuele branche is een extra classificatie «geschikt
voor zeven jaar en ouder» of «meekijken gewenst» vervat.
Die voorstellen zullen worden gesteund. Kinderen moeten inderdaad weerbaar
worden gemaakt tegen de vergaande ontwikkelingen in de media. De overheid
levert daaraan een bijdrage door programma's als Cinekid en Telekast te subsidiëren
en zodoende de positieve aspecten van een goed en kindervriendelijk product
te benadrukken en te stimuleren.Het voorstel van de regering om te kiezen voor zelfregulering sluit niet
uit dat er alsnog een wettelijke regeling wordt getroffen als evaluatie over enige jaren uitwijst dat er onvoldoende mogelijkheden zijn om productinformatie
af te dwingen. Zij ging daar nu echter nog niet vanuit.In theorie kan het feit dat een deel van de audiovisuele bedrijfstak niet
is georganiseerd inderdaad een probleem opleveren, zo vervolgde de staatssecretaris.
Er wordt immers uitgegaan van een reglement dat wordt opgesteld, uitgevoerd,
gecontroleerd en gehandhaafd door de brancheorganisaties. In de praktijk zal
dit probleem gedeeltelijk worden opgelost doordat bedrijven zich uit zakelijke
overwegingen op vrijwillige basis conformeren aan het reglement. In de videobranche
is dat ook gebleken: veel van de niet-aangesloten bedrijven hebben de mogelijkheid
aangepakt om, zonder formeel lid te zijn van de brancheorganisatie, in te
tekenen op het systeem. Dit blijkt in ieder geval een werkbare oplossing voor
respectabele bedrijven die om hun moverende redenen geen lid wensen te worden
van een brancheorganisatie. Daarnaast zijn er natuurlijk minder respectabele
bedrijven die niet gevoelig zijn voor argumenten of bereid zijn mee te doen.
Voor de classificatie van producten heeft dit geen grote gevolgen, omdat dergelijke
bedrijven over het algemeen niet te vinden zijn onder de importeurs of producenten
die verantwoordelijk zijn voor de classificatie. Maar omdat die minder respectabele
bedrijven afnemer zijn van diegenen die wel verantwoordelijk zijn, behoren
de banden die zij in omloop brengen van een classificatie te zijn voorzien.
In het uiterste geval kan een beroep worden gedaan op artikel 240 Wetboek
van Strafrecht.Dat naast de ouders en opvoeders alle andere betrokkenen ook een eigen
verantwoordelijkheid hebben, is nog eens nadrukkelijk onderstreept bij de
aanscherping van het convenant met de videobranche vorig jaar. In bijlage
vier van zijn jaarverslag doet de raad van toezicht verslag over de classificatie
waaruit blijkt dat die aanscherping goed heeft gewerkt. Dit sterkte de staatssecretaris
in het vertrouwen dat er concrete afspraken kunnen worden gemaakt met de verschillende
brancheorganisaties. Een ander argument dat pleit voor zelfregulering is dat
de branches zich medeverantwoordelijk voelen wat een grotere betrokkenheid
zal opleveren dan wanneer zij zich alleen geroepen voelen de overheidsregels
na te leven. Zij zegde toe de Kamer het jaarverslag toe te zenden.De branches (de video-, de film- en de multimediabranche en de commerciële
omroepen) hebben te kennen gegeven op 1 oktober a.s. van start te willen gaan
met het nieuwe stelsel. Hun voortvarendheid verdient waardering, maar omdat
de uitwerking parallel moet lopen met de wettelijke aanpassingen, in het bijzonder
de wijziging van artikel 240a Wetboek van Strafrecht, is 1 oktober wellicht
te vroeg.De voorstellen in de notitie geven de hoofdlijnen weer van een beleid
dat de regering in overleg met de Kamer verder zal uitwerken. Aan de voorkeur
voor brancheregulering boven wet- en regelgeving ligt ten principale de gedachte
ten grondslag dat de bescherming van jeugdigen een actieve inzet van alle
betrokkenen vereist, op basis van de verantwoordelijkheid die elk van hen
dient te dragen. Brancheregulering op basis van onderlinge afspraken en zelfcontrole
biedt daarvoor een veel betere mogelijkheid dan een door de overheid opgelegde
plicht. Dat wil niet zeggen dat de regering geen oog heeft voor de opgesomde
bezwaren of de risico's van brancheregulering. Omdat het beleid betrekking
zal hebben op de gehele audiovisuele sector, moet worden overgegaan tot harmonisering
en reglementering van de classificatie van de producten van de hele sector.
Vervolgens zullen de gevolgen van de classificatie voor de distributie van
de zendtijd worden geharmoniseerd, zal er een klachtenlijn voor het publiek
in het leven worden geroepen en zullen de controle en handhaving van het afsprakensysteem
binnen de branche worden geregeld.De staatssecretaris zei dat de meerwaarde van het nieuwe systeem zoals
het nu wordt voorgesteld, is dat het:– toepasbaar wordt op het hele terrein van de media, inclusief de
televisie; – eenduidigheid van de leeftijdsclassificatie van de mediaproducten
zal opleveren;– de kwaliteit, zowel van normen en criteria als van informatie
zal verbeteren;– zal leiden tot interne consistentie en samenwerking.Classificatie van alle relevante producten geschiedt daarbij zodra die
voor het eerst worden uitgebracht en die classificatie blijft ook geldig als
het product in een andere vorm wordt omgezet. Dit is mogelijk omdat de normen
en criteria voor de classificatie op schadelijkheid voor jeugdigen geharmoniseerd
zijn. Die normen en criteria worden door een onafhankelijk instituut ontwikkeld
op basis van wetenschappelijke inzichten. Via een reglement van de brancheorganisatie
wordt de verplichting afgedekt, gecontroleerd en privaatrechtelijk gesanctioneerd
met in het uiterste geval strafrechtelijke sanctiemogelijkheden.De staatssecretaris was van mening dat de doelstellingen niet op een andere
manier van overheidswege kunnen worden geregeld, omdat artikel 7, tweede en
derde lid van de Grondwet preventieve censuur vanwege de overheid ter bescherming
van de goede zeden, waaronder ook geweld, voor personen jonger dan zestien
jaar alleen toestaat voor openbare vertoningen. Desgevraagd merkte zij op
dat de Mediawet een verbodsbepaling kent die alleen achteraf kan worden gehandhaafd.Indien de verwachtingen van zelfregulering geen bewaarheid worden, ook
nadat de brancheorganisaties daarvoor ten volle een kans hebben gehad, zal
opnieuw worden bezien hoe de situatie kan worden verbeterd, maar dit betekent
niet dat er dan, tegen de geest en letter van de Grondwet, een volledig wettelijk
overheidstaak zal worden ingevoerd. Zij zegde toe dat eventuele negatieve
bevindingen van een evaluatie zullen worden aangepakt. Dit geldt niet alleen
de productinformatie, maar ook de regelgeving zelf.De totale exploitatiekosten van het landelijk steunpunt dat zal beschikken
over een klein bureau en overigens bijvoorbeeld onafhankelijke wetenschappelijke
expertise zal inhuren, worden op circa 1,2 mln. geschat. De branche zal hiervan
een deel betalen. De overheid zal bij de start een wat groter deel voor haar
rekening nemen, maar zal dit in een aantal jaren terugbrengen tot ongeveer
de helft.De expertise en deskundigheid van de Nederlandse filmkeuring op het terrein
van de ontwikkeling van normen en criteria, de contacten met het veld, het
inzicht in wat schadelijk is voor het kind, de kennis over en relaties met
buitenlandse classificatie-instituten, enz. zullen worden ingebracht in het
nieuwe stelsel. Vragen als: waarom wordt de expertise niet ingebracht in het
landelijk steunpunt en waarom wordt de uitvoering van de classificatie niet
aan het landelijk steunpunt opgedragen, komen aan de orde bij de uitwerking
en zullen op de agenda worden geplaatst voor het overleg met het bedrijfsleven.
De staatssecretaris achtte het niet uitgesloten dat daartoe wordt overgegaan,
maar dan niet in opdracht van de overheid, maar als besluit van de branche
zelf. Zij zegde toe de zorg van de Kamer over de wijze waarop de classificatie
tot nu toe verloopt, over te brengen, evenals de wens die classificatie in
een onafhankelijk instituut onder te brengen. Een goed classificatiesysteem
wordt vanzelfsprekend als voorwaarde gesteld. Daarbij hoort het ontwikkelen
van criteria en normen die voortbouwen op de reeds bestaande criteria en normen
voor de bepaling van de schadelijkheid voor verschillende leeftijdscategorieën.
Verder wordt als voorwaarde gesteld dat de classificatie en het landelijk
steunpunt betrekking hebben op de gehele branche.De inspectie jeugdbescherming is belast met het toezicht op de kwaliteit
van de voorzieningen voor de jeugdhulpverlening. Het «monitoren»
van en rapporteren over de audiovisuele media zou een oneigenlijke taak zijn.
Die taak hoort thuis bij het landelijk steunpunt dat daarvoor extra moet worden gefaciliteerd door de audiovisuele branche in samenwerking
met de overheid.De staatssecretaris merkte tot slot op dat ook de spelletjesbranche deelneemt
aan het branchebrede overleg en er blijk van heeft gegeven verantwoordelijkheid
te willen dragen.De staatssecretaris van Onderwijs, Cultuur en Wetenschappenzei
dat het probleem van schadelijke audiovisuele producten voor jeugdigen urgenter
wordt naarmate de agressie in de samenleving en het aantal dragers waarop
die agressie wordt weergegeven toenemen. Deze discussie lijkt inderdaad een
herhaling van zetten, omdat destijds in dezelfde termen is gesproken over
het uitlenen en kopen van boeken. De invloed van boeken mag zeker niet worden
onderschat, maar voor de audiovisuele media geldt dat zij, door de aanwezigheid
van een televisietoestel in vrijwel iedere woonkamer, doorlopend geraadpleegd
kunnen worden. Ouders moeten geholpen worden bij de opvoeding van hun kinderen
en de vraag hoe zij met de media moeten omgaan. Uit verschillende onderzoeken
blijkt dat ouders zeer bezorgd zijn, ongeacht de hoeveelheid geweld en het
kwaad dat het kan aanrichten.Ook de omroep is gebaat bij eenheid in de classificatie. Natuurlijk houdt
het Commissariaat voor de media toezicht op de uitzendingen, maar ook bij
de omroep is zelfregulering een nuttig instrument. De afgelopen maanden is
zowel met de organisatie van commerciële omroepen als met de publieke
omroep over dit onderwerp gesproken. Het is de bedoeling beide gezamenlijk
aan tafel te krijgen, maar dat blijkt niet zo eenvoudig. De publieke omroep
vindt zich niet de eerst aangewezene voor overleg over maatregelen gelet op
het beleid van de commerciële omroepen. De laatste zijn bereid tot een
systeem van zelfregulering over te gaan, maar de inhoud van hun voorstellen
laat nog te wensen over. Desgewenst hebben de omroeporganisaties toegezegd
dat zij hun beleid op papier uiteen zullen zetten, opdat dit in het verdere
overleg kan worden ingezet. De staatssecretaris vond het niet erg dat publieke
en commerciële omroepen apart beginnen, ieder aan een andere kant van
het spectrum, als zij uiteindelijk maar bij elkaar komen. Hij zegde toe dat
hij zich daarvoor zal inspannen. Desgevraagd voegde hij hieraan toe dat het
Audiovisueel platform zich tot dusverre met andere zaken heeft beziggehouden.De code van de publieke omroep is een flinke stap vooruit. In de code
wordt voor alle kijkers duidelijk dat de publieke omroep programma's classificeert,
hoe hij dat doet, welke consequenties hij daaraan verbindt, hoe de voorlichting
is geregeld en waar een klacht kan worden ingediend. De code bevat ook een
aanzet voor het opleggen van sancties. Enkele onderdelen van de code vergen
nog nadere discussie. Zo ontbreekt de mogelijkheid van een extra leeftijdscategorie
of een extra classificatie. Verder zijn er nogal wat klachten over aankondigingen
vroeg op de avond en de abrupte volgorde van programma's. Dit neemt niet weg
dat er nu in ieder geval een goede basis is voor verdere discussie. Overigens
was de staatssecretaris van mening dat de volledige uitsluiting van nieuwsprogramma's
van het bereik van de gedragscode wat ver gaat.Het Commissariaat voor de media werkt actief aan de uitvoering van de
richtlijn. Uit de recente brief van het commissariaat ter voorbereiding van
de notitie blijkt dat gekeurde films over het algemeen op de juiste tijden
worden uitgezonden, maar het is niet zeker of dit ook geldt voor niet-gekeurde
films. Verder vormen de vooraankondigingen van films een punt van zorg. Ten
slotte verdient de voorlichting op het scherm en in de gidsen verbetering.
Hij zei dat hij met dit duidelijke signaal aan de slag kan en VESTRA kan vragen
wat het daarmee zal doen.Hij beaamde dat de kinderbedtijden in de afgelopen tijd zijn opgeschoven.
Jongeren in de categorie tot twaalf jaar zullen regelmatig naar zestienplusfilms
kijken, omdat zij om negen uur nog op zijn. Hij zei dat hij daarom
overweegt een wetswijziging voor te bereiden om het tijdstip van negen uur
naar tien uur te verplaatsen. Die wijziging kan bij nota van wijziging bij
de eerstvolgende verandering van de Mediawet worden doorgevoerd.Hij beaamde dat er ook een categorie films is waarvan het de vraag is
of ze op het open net moeten worden uitgezonden. Het classificatiesysteem
kent tot nu toe alleen de categorie boven zestien jaar en die omvat zeer verschillende
zaken. Wellicht is het mogelijk in het systeem van zelfregulering een bepaalde
categorie aan te wijzen die verdergaat dan zestien plus. Dergelijke films
zouden als video alleen aan mensen van achttien jaar en ouder mogen worden
uitgeleend en op de televisie alleen achter een «decoder» mogen
worden uitgezonden.Voor nieuwsvoorzieningen gelden andere normen. Van sommige geweldsuitingen
is het goed dat ze algemeen bekend worden; de vraag is alleen op welke manier
dat moet gebeuren. De professionele journalistiek is van mening dat zij daarover
zelf beslist. Terecht, want over het algemeen gaan de media verantwoord om
met de vertoning van dergelijke gruwelijkheden. Het zou echter jammer zijn
als de professionele journalistieke wereld zo verkrampt reageert op elke belangstelling
van buiten dat zij er zelfs niet over wil praten. Het lijkt de moeite waard
te proberen de mensen van het vak, nationaal en internationaal, om de tafel
te krijgen om met elkaar te bespreken hoe zij handelen bij de vertoning van
gewelddadige beelden. Dit neemt niet weg dat nieuwsvoorziening een kwestie
is van vrije meningsuiting waar de plicht van voorlichting een andere waarde
heeft.Op de uitzending van schadelijke beelden via schotelantennes moeten de
nationale en internationale organisaties worden aangesproken die de uitzendingen
verzorgen. De ontvangst verloopt altijd via een «decoder». Alle
bestaande instrumenten om ouders te helpen, kunnen ook altijd op de satelliet
worden toepast.De herziening van de richtlijn televisie zonder grenzen is ver gevorderd.
De opzet van het zelfreguleringssysteem is niet strijdig met deze richtlijn,
evenmin als de V-chip.De Europese Commissie heeft vorig najaar een groenboek over de bescherming
van de jeugd en de menselijke waardigheid over het hele AV-terrein uitgebracht
en zal naar verwachting al volgende maand een vervolg met concrete voorstellen
voor actie aan de raad van ministers voorleggen. Het zal duidelijk zijn dat
Internet en andere «on-linediensten» om een internationale aanpak
vragen. Bij de bestrijding van kinderporno en ander verboden materiaal werken
de overheden al nauw samen. Ook in EU-verband wordt gedacht over instrumenten
voor ouders, zoals etikettering en software, die ouders in staat stelt schadelijke
beelden op de «PC» te weren.Geweld in de media kan niet alleen worden opgelost met restricties. Daarvoor
is ook positieve actie nodig zoals het bevorderen van goede programma's en
media-educatie gericht op mediacompetentie. De Raad voor cultuur heeft hierover
een advies uitgebracht dat wordt betrokken bij de beleidsvorming. De raad
heeft verder het initiatief genomen voor een platform dat bij het onderwijs
en de media de geesten rijp wil maken. De staatssecretaris wees in dit verband
nog op de programma's die Teleac/NOT vorig jaar heeft ontwikkeld. Veel scholen
gebruiken ze in de klas en op ouderavonden over geweld en media.De minister van Justitie zei dat de ontwikkeling van de media
onderhevig is aan maatschappelijke trends. De cultuur van de samenleving staat
niet stil en wat nu acceptabel wordt gevonden, was in de jaren vijftig ondenkbaar.
Velen maken zich dan ook zorgen over de toenemende gewelddadigheid. Onderzoek
heeft niet uitgewezen dat er een direct verband is tussen het geweld in de
media en gedragingen in de werkelijkheid, maar het is een feit dat geweld,
ruw optreden, grof taalgebruik enz. in de media al snel als normaal
worden beschouwd. Bij een dergelijk verschijnsel is regelgeving niet de aangewezen
oplossing. Eerst moet de discussie in de samenleving worden aangegaan, want
de samenleving is zelf verantwoordelijk voor wat er gebeurt. Ieder moet zijn
eigen verantwoordelijkheid dragen. Dit geldt voor de consument, voor de ouder
als opvoeder, maar ook voor de bedrijven die de mediaproducten vervaardigen.
Daarnaast moeten kinderen weerbaar worden gemaakt tegen geweld, opdat zij
niet direct achter iedere nieuwe trend aanlopen en zelfs zover kunnen komen
dat zij die durven af te wijzen. Dit vraagt om veranderingen in het groepsgedrag
waarbij de scholen ook een rol kunnen spelen. De veranderde patronen in gezinsverband
leiden ertoe dat ouders niet voortdurend zien wat kinderen doen, maar dat
hoeft ook niet: kinderen moeten zichzelf op een verantwoorde manier kunnen
amuseren. Een andere factor van belang is de indringendheid van de media.
Ouders kunnen daarom enige ondersteuning zeker gebruiken, bijvoorbeeld technische
ondersteuning die het mogelijk maakt dat zij zelf beslissen wat in hun huiskamer
wordt vertoond.De bedrijfstak en de omroepen moeten hun maatschappelijke verantwoordelijkheid
waarmaken. In de praktijk is er groot verschil in hun optreden, want er zijn
nog steeds commerciële omroepen die om zeven uur gewelddadige programma's
vertonen. De vraag is of zelfregulering hierin verandering kan brengen, want
de commercie speelt in op de toegenomen behoefte van mensen om gechoqueerd
te worden.De minister maakte onderscheid tussen vermaak en nieuws. Nieuws is een
vorm van informatieverschaffing die mensen bewust maakt van wat zich afspeelt
in de wereld. Dat is iets heel anders dan bij wijze van vermaak films te vertonen
met het meest grove geweld dat al dan niet in scene is gezet.Haars inziens bestaat er een dringende behoefte aan een vrij algemeen
aanvaarde normstelling. Zonder een dergelijke normstelling kunnen immers ook
geen classificaties totstandkomen. Om hierover consensus te bereiken, is zelfregulering
de aangewezen weg. Niet omdat de overheid geen regelgeving wil treffen, maar
omdat betrokkenen zelf hun verantwoordelijkheid moeten oppakken. De minister
waarschuwde ervoor dat er niet teveel moet worden geregeld. In de eerste plaats
kan lang niet alles worden geregeld. Er zullen altijd blanke vlekken blijven
en daarmee de neiging om van die vlekken gebruik te maken. Daarnaast zullen
de grenzen van de regelgeving uitgebreid worden verkend. Zij verwachtte dat
zelfregulering beter zal werken, omdat betrokkenen zich dan uit eigen verantwoordelijkheid
aan die regeling zullen houden.De invoering van technische middelen als de V-chip is alleen zinvol als
dit in Europees verband gebeurt. Helaas lijkt die mogelijkheid voorlopig van
de baan. De vraag is wat erop tegen is, want een dergelijke technische voorziening
heeft niets met censuur te maken. Hij biedt ouders alleen de mogelijkheid
zelf te bepalen welke beelden in hun huiskamer worden vertoond. Artikel 7
van de Grondwet waarborgt de vrijheid van meningsuiting, vrijheid van informatie
en alles wat daarmee te maken heeft. Die vrijheid kan worden ingeperkt door
de formele wet. Dit is op verschillende gronden gebeurd, bijvoorbeeld racisme,
discriminatie, porno en jeugdbescherming. Over de vraag welk belang wordt
gediend met een formele wet, hoe ver die wet moet gaan en of hij proportioneel
is, kan verschil van mening bestaan, maar de Grondwet moet niet worden beschouwd
als een soort axioma dat verder niets toelaat.Artikel 240a Wetboek van Strafrecht is ook een voorbeeld van de inperking
van de Grondwet ter bescherming van jeugdigen. Het is op grond van dit artikel
echter niet mogelijk de vertoning van schadelijke films in het algemeen te
verbieden, omdat daarmee in feite een verbod wordt getroffen voor volwassenen.
Films waarbij bij de vervaardiging het belang van het kind wordt geschaad,
bijvoorbeeld pornografische films met misbruik van kinderen, kunnen wel worden
verboden. De voorgestelde strafverhoging is niet zo rigoureus.
De huidige strafbedreiging wekt de indruk van een gering feit. Bij de keuze
voor zelfregulering en de eigen verantwoordelijkheid van betrokkenen, hoort
een scherpe grens en een flinke dreiging, opdat het duidelijk is dat de overheid
de bescherming van jeugdigen een ernstige zaak vindt. Het openbaar ministerie
zal hiervoor een handhavingsstrategie ontwikkelen, want het heeft geen zin
de strafbepaling te verhogen en vervolgens lage prioriteit te geven aan de
handhaving. Overigens is het op grond van artikel 240a strafbaar schadelijk
materiaal aan kinderen te verschaffen of vertonen. Er zijn dus geen aparte
maatregelen nodig om te voorkomen dat een kind in een pornowinkel schadelijk
materiaal kan aanschaffen of zien. Als de ouders een dergelijke gegevensdrager
mee naar huis nemen en aan hun kind vertonen, zijn zij in beginsel naar de
letter van de wet strafbaar.De minister herinnerde eraan dat de Kamer een aantal notities heeft ontvangen
over de actielijnen die de regering heeft ontwikkeld voor het Internet. Omdat
Internet een internationaal medium is, is het onontkoombaar dat veel zaken
op internationaal niveau worden geregeld. Daartoe zijn inmiddels initiatieven
ontwikkeld in het kader van de OESO, de Raad van Europa en de EU. De activiteiten
in het kader van de EU worden nu gecoördineerd om ze op een lijn te brengen
en eventuele overlappingen of tegenstrijdigheden weg te nemen. Vervolgens
kan worden vastgesteld welke afspraken voor welke rechtsgebieden moeten worden
gemaakt. Diezelfde werkwijze wordt op het ministerie gevolgd. Er is een project
gestart waarin de ontwikkelingen in kaart worden gebracht en wordt aangegeven
op welke gebieden actie is geboden. Wanneer iemand die iets op Internet heeft
gezet, kan worden geïdentificeerd, is al een belangrijke stap gezet.
Vervolgens is het de vraag of hij kan worden gelokaliseerd en dan welk rechtssysteem
van toepassing is. Daarover moet internationaal een aantal afspraken worden
gemaakt, maar dat is niet zo eenvoudig. De Nederlandse overheid probeert in
ieder geval al te doen wat zij kan.Het meldpunt kinderporno van de providers is geen valkuil in die zin dat
zij daarmee een zekere aansprakelijkheid erkennen. Maar de slogan dat de providers
geen boodschap hebben aan de boodschap, is volgens de Nederlandse normen,
ook van de providers zelf, een achterhaalde notie. Zij erkennen een zekere
mate van aansprakelijkheid voor wat er op het Nederlandse Internet verschijnt,
vandaar het meldpunt, maar dat wil niet zeggen dat zij onmiddellijk strafrechtelijk
aansprakelijk zijn. Het meldpunt werkt goed. Overigens bestaat het voornemen
het drukkers- en uitgeversdelict zo te modificeren dat het ook van toepassing
kan zijn op providers. Daarmee krijgen zij dus een soort strafrechtelijke
vrijwaring, maar tevens een strafrechtelijke aansprakelijkheid als zij niet
aan de verplichtingen willen voldoen. Voor de volledigheid wees de minister
er nog op dat de providers hebben laten weten dat zij betrokken willen worden
bij de gesprekken over de oprichting van het landelijk steunpunt. Gedachtewisseling in tweede termijnMevrouw Van Nieuwenhoven (PvdA) vond het een bezwaar dat de
notitie geen plan van aanpak en/of tijdsplanning bevat en drong erop aan dat
die bij de aanstaande begroting aan de Kamer worden voorgelegd, opdat kan
worden gevolgd of de voornemens worden uitgevoerd.Mevrouw Soutendijk (CDA) betwijfelde of zelfregulering de aangewezen
weg is. Al sinds 1988 wordt gewerkt aan zelfregulering, maar uit het jaarverslag
van de raad van toezicht videovoorlichting over 1996 blijkt dat er nog steeds
onvoldoende voortgang wordt geboekt. Zelfregulering verdient de voorkeur,
omdat mag worden verwacht dat de branche geneigd zal zijn zich aan de afspraken
te houden, maar als dit niet lukt, moet de overheid bereid zijn
een stap verder te gaan; zij mag niet oneindig wachten of het al of niet lukt.Het is verheugend dat het landelijk steunpunt zich op de een of andere
manier sterk zal maken voor en betrokken zal worden bij de classificatie.
Zij herhaalde haar voorkeur voor een onafhankelijke classificatie en sloot
zich aan bij de vraag om een rapportage en een stappenplan.De heer Cherribi (VVD) meende dat zelfregulering zelfs verder
kan gaan dan de overheid kan afdwingen. Dat is de juiste weg.Hij vroeg of de bewindslieden het mogelijk achten BUMA/STEMRA in te schakelen
voor de toetsing van de leeftijdsclassificatie en de productinformatie in
het kader van de handhaving van de afspraken.Mevrouw Roethof (D66) vroeg of de Kamer kan worden geïnformeerd
over de discussie over het grensoverschrijdend karakter van Internet en de
satelliettelevisie en het overleg in OESO-verband en in de EU. Is de minister
bereid de Kamer te informeren over de voortgang van de coördinatie van
het beleid?De staatssecretaris heeft twee belangrijke vragen opgeworpen. In de eerste
plaats of «hardcorefilms» van het open net moeten worden geweerd.
Zij meende dat deze vraag moet worden besproken als het basispakket aan de
orde is. Overigens zullen de kabelexploitanten ook zelf wel tot de conclusie
komen dat hun abonnees een familievriendelijk aanbod op prijs stellen.In de tweede plaats de mogelijkheid van een dialoog met de internationale
journalistiek over welke beelden toelaatbaar zijn in nieuwsbulletins. Zij
betwijfelde of dit een taak voor de overheid is. Dit is toch in de eerste
plaats een zaak van zelfregulering.Het landelijk steunpunt zal volgen of de classificatiesystemen tot tevredenheid
functioneren, maar niet wat de gevolgen zijn voor de jeugd. Daarvoor zou een
beroep kunnen worden gedaan op de inspectie jeugdbescherming. Is de staatssecretaris
bereid dit in overweging te nemen?De heer Rouvoet (RPF) was teleurgesteld in het antwoord van
de staatssecretaris van VWS die in feite op een hele dunne argumentatie vrij
vergaande stappen zet. Over het uitgangspunt dat de bescherming van jeugdigen
moet worden verbeterd, bestaat geen verschil van mening. Verder is er geen
kritiek op het huidige functioneren van de Nederlandse filmkeuring en de doorwerking
van zijn werkzaamheden naar de televisie via de Mediawet. De suggestie om
deze systematiek te verbreden naar de gehele audiovisuele branche wordt echter
zwakjes gepareerd met een verwijzing naar de Grondwet. Er komt geen antwoord
op de vraag waarom de regering verwacht dat zelfregulering zal leiden tot
effectievere bescherming, betere handhaving en een beter sanctiebeleid. Evenmin
wordt ingegaan op vragen naar de effectiviteit van de huidige keuring en de
handhaving bij grootwinkelbedrijven en dergelijke. Intussen beëindigt
de regering wel iedere eigen betrokkenheid bij de keuring van audiovisuele
producten. Zij geeft willens en wetens ieder middel uit handen om een betere
bescherming van jeugdigen gestalte te geven. Het enige dat zij straks wellicht
nog doet is subsidies verstrekken. Hij vond dit een onverantwoorde sprong
in het duister.De heer Van der Vlies (SGP) vond het winst dat de urgentie
van de problematiek breed wordt onderkend. Hij was het ermee eens dat nu de
intenties zijn verkend er ook een plan van aanpak moet worden opgesteld.Zelfregulering kan een prima instrument zijn als het voldoende resultaat
oplevert, maar de evaluatie zal moeten uitwijzen of dat werkelijk zo is. Hij
twijfelde aan het resultaat en verwees naar eerdere pogingen tot zelfregulering
in bijvoorbeeld de tabaks- en alcoholindustrie. De staatssecretaris van Volksgezondheid, Welzijn en Sportnam
de suggestie over om over niet al te lange tijd (eind september) te komen
met een rapportage, een plan van aanpak en een tijdsplanning. Hopelijk kan
dan al verslag worden gedaan van de nodige stappen voorwaarts. De tijdsplanning
voor een evaluatie zal onderdeel uitmaken van deze rapportage.Zij zegde toe te bezien of de inspectie jeugdbescherming het juiste orgaan
is om de uitvoering van de voornemens te «monitoren» en hierop
terug te komen in de voortgangsrapportage. Daarin zal met kracht van argumenten
worden aangegeven of deze weg zal worden gevolgd dan wel een andere weg zal
worden gekozen.Het voorstel van de Nederlandse filmkeuring om te komen tot een overheidsorgaan
waarin alle classificatiecriteria worden ondergebracht, kan niet worden gevolgd,
dat zou inconstitutioneel zijn. Artikel 7, tweede en derde lid, van de Grondwet
bepaalt dat preventieve censuur vanwege de overheid ter bescherming van de
goede zeden, waaronder ook geweld, voor personen jonger dan zestien jaar alleen
wordt toegestaan voor openbare vertoningen. Dit betekent dat voor de beeldschermproducten
die niet in het openbaar worden vertoond, bijvoorbeeld op video of op televisie,
voorafgaande classificatie door een overheidsorgaan niet is toegestaan. De
consequentie hiervan is dat alleen een privaatrechtelijk instituut alle beeldschermproducten
vooraf mag classificeren ten einde de uniformiteit van de consumenteninformatie
te bevorderen. De Grondwet laat wel beperkingen toe, bijvoorbeeld een verbod
op belediging of het aanzetten tot haat, maar dit kan slechts achteraf worden
getoetst. De Grondwet verbiedt dus wel censuur, maar niet het stellen van
normen die de vrijheid van meningsuiting beperken.De staatssecretaris van Onderwijs, Cultuur en Wetenschappenzei
dat de discussie over de V-chip wat academisch is, omdat de Europese richtlijn
geen verplichte V-chip bevat. Verder zijn er bezwaren van technische aard
die de Europese beraadslagingen hebben beïnvloed. Wel is afgesproken
dat het onderzoek naar deugdelijke middelen wordt voortgezet om te komen tot
een zo goed mogelijke hulp bij het blokkeren van gewelddadige programma's.In de rapportage zal de voortgang van de besprekingen op internationaal
niveau, inclusief die over de V-chip, worden meegenomen.Hij was het ermee eens dat er in een dialoog van de internationale journalistiek
geen rol is weggelegd voor de regering, maar dit laat onverlet dat wel een
poging kan worden gewaagd om een internationaal gesprek op gang te brengen
door het te faciliteren.De minister van Justitie zei dat de V-chip een instrument kan
zijn in het preventieve beleid ter bestrijding van jeugdcriminaliteit en geweld
op school.De regering is het erover eens dat regelgeving is geboden als de zelfregulering
onverhoopt niet mocht slagen. Overigens leert de ervaring dat de aankondiging
van een Kamerdebat vaak een impuls betekent voor de zelfregulering.Het is een belangrijke constatering dat zelfregulering verder kan gaan
dan de overheid kan afdwingen. In voorkomende gevallen nemen bepaalde branches
soms zelfs een verantwoordelijkheid die de overheid hen niet kan opleggen.
Het beroep op de branches om die eigen maatschappelijke verantwoordelijkheid
te nemen, is dan ook gerechtvaardigd. Niemand wil een samenleving waarin geweld
de hoofdrol speelt. Zij zegde tot slot toe in de rapportage terug te komen op de coördinatie
van de internationale en nationale activiteiten op het terrein van Internet.De voorzitter van de vaste commissie voor Volksgezondheid, Welzijn
en Sport,Van NieuwenhovenDe voorzitter van de vaste commissie voor Onderwijs, Cultuur en Wetenschappen,M. M. H. KampDe voorzitter van de vaste commissie voor Justitie,V. A. M. van der BurgDe griffier van de vaste commissie voor Volksgezondheid, Welzijn
en Sport,Van der Windt XNoot1Samenstelling: Leden: Lansink (CDA), Schutte (GPV), Van Nieuwenhoven
(PvdA), voorzitter, Van der Heijden (CDA), ondervoorzitter, Van Heemskerck
Pillis-Duvekot (VVD), M. M. H. Kamp (VVD), Doelman-Pel (CDA), Swildens-Rozendaal
(PvdA), Vliegenthart (PvdA), Mulder-van Dam (CDA), Versnel-Schmitz (D66),
Middel (PvdA), Leerkes (Unie 55+), Nijpels-Hezemans (groep-Nijpels), Fermina
(D66), Oedayraj Singh Varma (GroenLinks), Dankers (CDA), Marijnissen (SP),
Essers (VVD), Oudkerk (PvdA), Cherribi (VVD), Sterk (PvdA), Van Boxtel (D66),
Van Vliet (D66) en Van Blerck-Woerdman (VVD).Plv. leden: Soutendijk-van Appeldoorn (CDA), Van der Vlies (SGP), Lilipaly
(PvdA), Th. A. M. Meijer (CDA), Rijpstra (VVD), Voûte-Droste (VVD),
Smits (CDA), Dijksman (PvdA), Houda (PvdA), Beinema (CDA), Van den Bos (D66),
Rouvoet (RPF), R. A. Meijer (groep-Nijpels), Van Waning (D66), Sipkes (GroenLinks),
De Jong (CDA), Passtoors (VVD), Apostolou (PvdA), J. M. de Vries (VVD), Noorman-den
Uyl (PvdA), Bremmer (CDA), Bakker (D66) en Hoogervorst (VVD). XNoot2Samenstelling: Leden: Beinema (CDA), Van der Vlies (SGP), Van Nieuwenhoven
(PvdA), M. M. H. Kamp (VVD), voorzitter, De Cloe (PvdA), Janmaat (CD), Van
Gelder (PvdA), ondervoorzitter, Van de Camp (CDA), Mulder-van Dam (CDA), Hendriks,
Rabbae (GroenLinks), Jorritsma-van Oosten (D66), De Koning (D66), Koekkoek
(CDA), J.M. de Vries (VVD), Liemburg (PvdA), Stellingwerf (RPF), Lambrechts
(D66), Rijpstra (VVD), Cornielje (VVD), Cherribi (VVD), Dijksma (PvdA), Sterk
(PvdA), Van Vliet (D66) en Bremmer (CDA).Plv. leden: Reitsma (CDA), Schutte (GPV), Lilipaly (PvdA), Klein Molekamp
(VVD), Valk (PvdA), Poppe (SP), Duivesteijn (PvdA), Ten Hoopen (CDA), Van
der Hoeven (CDA), Verkerk (AOV), Oedayraj Singh Varma (GroenLinks), Bakker
(D66), Van 't Riet (D66), De Haan (CDA), Van Heemskerck Pillis-Duvekot (VVD),
Rehwinkel (PvdA), Leerkes (Unie 55+), Versnel-Schmitz (D66), Essers (VVD),
Korthals (VVD), Passtoors (VVD), Huys (PvdA), Van Zuijlen (PvdA), Verhagen
(CDA) en Lansink (CDA). XNoot3Samenstelling: Leden: V. A. M. van der Burg (CDA), voorzitter, Schutte
(GPV), Korthals (VVD), Janmaat (CD), Soutendijk-van Appeldoorn (CDA), Van
de Camp (CDA), Swildens-Rozendaal (PvdA), ondervoorzitter, M. M. van der Burg
(PvdA), Scheltema-de Nie (D66), Kalsbeek-Jasperse (PvdA), Zijlstra (PvdA),
Aiking-van Wage- ningen (groep-Nijpels), Rabbae (GroenLinks), Koekkoek (CDA),
J. M. de Vries (VVD), Van Oven (PvdA), Van der Stoel (VVD), Dittrich (D66),
Verhagen (CDA), Dijksman (PvdA), De Graaf (D66), Rouvoet (RPF), B. M. de Vries
(VVD), O. P. G. Vos (VVD) en Van Vliet (D66).Plv. leden: Smits (CDA), Van den Berg (SGP), Van Blerck-Woerdman
(VVD), Marijnissen (SP), Bremmer (CDA), Doelman-Pel (CDA), Van Traa (PvdA),
Van Heemst (PvdA), Bijleveld-Schouten (CDA), Rehwinkel (PvdA), Noorman-den
Uyl (PvdA), R. A. Meijer (groep-Nijpels), Sipkes (GroenLinks), Biesheuvel
(CDA), Rijpstra (VVD), Middel (PvdA), Passtoors (VVD), Van Boxtel (D66), Van
der Heijden (CDA), Apostolou (PvdA), Roethof (D66), Leerkes (Unie 55+), Van
den Doel (VVD), Weisglas (VVD) en De Koning (D66). 
 
 Naar boven

 

Directe linkKopieer de link naar uw clipboard 

https://zoek.officielebekendmakingen.nl/kst-25266-2.html

Sluit modaal

 

Disclaimer
De hier aangeboden pdf-bestanden van het Staatsblad, Staatscourant, Tractatenblad, provinciaal blad, gemeenteblad, waterschapsblad en blad gemeenschappelijke regeling vormen de formele bekendmakingen in de zin van de Bekendmakingswet en de Rijkswet goedkeuring en bekendmaking verdragen voor zover ze na 1 juli 2009 zijn uitgegeven. Voor pdf-publicaties van vóór deze datum geldt dat alleen de in papieren vorm uitgegeven bladen formele status hebben; de hier aangeboden elektronische versies daarvan worden bij wijze van service aangeboden.

 

Over deze website
Contact
English
Help
Zoeken

Informatie hergebruiken
Privacy en cookies
Toegankelijkheid
Sitemap
Kwetsbaarheid melden

Open data
Linked Data Overheid
PUC Open Data

MijnOverheid.nl
Rijksoverheid.nl
Ondernemersplein.nl
Werkenbijdeoverheid.nl