Vaststelling begroting van het Ministerie van Volksgezondheid, Welzijn en Sport (XVI) voor het jaar 2005; Brief staatssecretaris over rapport 'De rol van verpleegkundigen bij medische beslissingen rond het levenseinde'
Staten-Generaal — Kamerstuk 
Datum: 2014-07-06 00:00:00.000000
Rechtsgebied: Wetgeving


(function (window, document, dataLayerName, id) {
 window[dataLayerName] = window[dataLayerName] || [], window[dataLayerName].push({ start: (new Date).getTime(), event: "stg.start" }); var scripts = document.getElementsByTagName('script')[0], tags = document.createElement('script');
 function stgCreateCookie(a, b, c) { var d = ""; if (c) { var e = new Date; e.setTime(e.getTime() + 24 * c * 60 * 60 * 1e3), d = "; expires=" + e.toUTCString() } document.cookie = a + "=" + b + d + "; path=/; Secure" }
 var isStgDebug = (window.location.href.match("stg_debug") || document.cookie.match("stg_debug")) && !window.location.href.match("stg_disable_debug"); stgCreateCookie("stg_debug", isStgDebug ? 1 : "", isStgDebug ? 14 : -1);
 var qP = []; dataLayerName !== "dataLayer" && qP.push("data_layer_name=" + dataLayerName), qP.push("use_secure_cookies"), isStgDebug && qP.push("stg_debug"); var qPString = qP.length > 0 ? ("?" + qP.join("&")) : "";
 tags.async = !0, tags.src = "https://koop.piwik.pro/containers/" + id + ".js" + qPString, scripts.parentNode.insertBefore(tags, scripts);
 !function (a, n, i) { a[n] = a[n] || {}; for (var c = 0; c < i.length; c++)!function (i) { a[n][i] = a[n][i] || {}, a[n][i].api = a[n][i].api || function () { var a = [].slice.call(arguments, 0); "string" == typeof a[0] && window[dataLayerName].push({ event: n + "." + i + ":" + a[0], parameters: [].slice.call(arguments, 1) }) } }(i[c]) }(window, "ppms", ["tm", "cm"]);
 })(window, document, 'dataLayer', 'f8b9eee5-8d9c-4ea1-abd5-83e174f29813');
 
 
 
Direct naar content
Navigatie
Contextinformatie
Publicatie
Acties
Inhoudsopgave
Gerelateerde informatie

Menu

U bent nu hier: 
Publicaties
Officiële publicaties

Inloggen

Primaire navigatie

Andere sites binnen Overheid.nl
Home
Uitgebreid zoeken
Mijn abonnementen
Help

Andere sites binnen Overheid.nl

Berichten over uw Buurt
Zoals vergunningen, bouwplannen en lokale regelgeving.

Rondom uw woonadres
Rondom een zelfgekozen adres

Dienstverlening
Zoals belastingen, uitkeringen en subsidies.

Naar dienstverlening

Beleid & regelgeving
Officiële publicaties van de overheid.

Naar beleid & regelgeving

Contactgegevens overheden
Adressen en contactpersonen van overheidsorganisaties.

Naar overheidsorganisaties

 
 
 
U bent hier:

Home

Kamerstuk 29800-XVI, nr. 137

 
 
 

Kamerstuk

Datum publicatie
Organisatie
Vergaderjaar
Dossier- en ondernummer
Datum brief

11-03-2005

Tweede Kamer der Staten-Generaal

2004-2005

29800-XVI nr. 137

04-03-2005

 

 

 
 
 Toon meer van: Inhoudsopgave
 
 

 
 AanhefLichaamAanleiding en doel van het onderzoekVerzoek en besluitvormingsprocesVoorbereiding en uitvoeringAanbevelingen van de onderzoekersAndere aanbevelingen: de kennis en bekendheid van verpleegkundigen
met euthanasieOndertekening
 

 
 
 Toon meer van: Extra informatie
 
 

 
 

Informatie over publicatie

 

 

 
 Toon meer van: Gerelateerd
 
 

 
 Publicaties in kamerdossier

Kamerdossier 29800-XVIToon alle publicaties in het hoofddossier

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Publicaties referendum

 

 

 

 

 

Authentieke versie (PDF)
bestandsgrootte: 26 Kb

Informatie

Gerelateerd

Printen

Delen

 
 
 
29 800 XVIVaststelling van de begrotingsstaten van het Ministerie van Volksgezondheid,
Welzijn en Sport (XVI) voor het jaar 2005nr. 137BRIEF VAN DE STAATSSECRETARIS VAN VOLKSGEZONDHEID, WELZIJN EN SPORTAan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-GeneraalDen Haag, 4 maart 2005Hierbij doe ik u mijn standpunt toekomen op het rapport «De rol
van verpleegkundigen bij medische beslissingen rond het levenseinde»1.Aanleiding en doel van het onderzoekTijdens de parlementaire behandeling van het wetsvoorstel Toetsing levensbeëindiging
op verzoek en hulp bij zelfdoding in 2001, is de rol van de verpleegkundige
uitgebreid aan de orde geweest. Nadat het wetsvoorstel door het parlement
is aangenomen in 2001, heeft de toenmalige minister van VWS de Universiteit
van Maastricht opdracht gegeven om onderzoek te doen naar de rol van de verpleegkundige
in de praktijk en naar de wenselijkheid van een meer officiële rol voor
de verpleegkundige bij de toetsing van euthanasie en hulp bij zelfdoding.
De onderzoekers hebben ervoor gekozen om ook de rol van verpleegkundigen bij
pijn en symptoombestrijding in de terminale fase bij het onderzoek te betrekken.Voor het onderzoek zijn verpleegkundigen uit zowel ziekenhuizen, verpleeghuizen
als de thuiszorg ondervraagd. Ondanks het feit dat de resultaten niet kunnen
worden geëxtrapoleerd naar de totale beroepsbevolking van verpleegkundigen
in Nederland, geeft het rapport een goed beeld van de praktijk. Op 3 december
2004 hebben de onderzoekers de resultaten van het onderzoek gepresenteerd
tijdens een landelijke bijeenkomst. Deze bijeenkomst is bijgewoond door 250
verpleegkundigen uit alle verschillende sectoren en alle delen van het land.Hieronder ga ik in op de belangrijkste bevindingen van het onderzoek.
Allereerst ga ik in op de fase van het verzoek en het besluitvormingsproces.
Vervolgens op de uitvoering en de nazorg van euthanasie. Daarna worden de
aanbevelingen van de onderzoekers over een officiële rol van verpleegkundigen
in de procedure en de overige aanbevelingen behandeld. De ervaringen die zijn
uitgesproken tijdens deze conferentie neem ik mee. Verzoek en besluitvormingsprocesIn geval van een ernstige ziekte spelen verpleegkundigen over het algemeen
een belangrijke rol.Om die reden werd altijd verondersteld dat verpleegkundigen ook regelmatig
als eerste kennis namen van het verzoek van een patiënt. Uit dit onderzoek
bleek dat patiënten in de meeste gevallen hun verzoek meteen met de arts
bespraken. Tijdens de conferentie werd naar voren gebracht dat bijvoorbeeld
huisartsen en oncologen een band met de patiënt opbouwen, doordat zij
vaak vanaf het begin van het ziekteproces langdurig bij de behandeling betrokken
zijn. Verpleegkundigen worden vaak pas later betrokken en wisselen elkaar
bovendien af.Door de tijd die de verpleegkundigen met de patiënt doorbrengen,
kunnen zij over informatie beschikken die relevant kan zijn voor de besluitvorming.
Artsen binnen ziekenhuizen en verpleeghuizen betrekken verpleegkundigen meestal
wel bij de besluitvorming. In de thuiszorg was dat hoogstens in de helft van
de onderzochte gevallen zo. Dit is te verklaren doordat een huisarts en een
verpleegkundige van de thuiszorg niet noodzakelijkerwijs tegelijkertijd bij
de patiënt aanwezig zijn. Verpleegkundigen die werkzaam zijn in de thuiszorg
gaven dan ook vaker dan de andere verpleegkundigen aan dat het samenwerken
met de arts problemen opleverde.Voorbereiding en uitvoeringWanneer een arts en een patiënt samen hebben besloten dat zij overgaan
tot euthanasie of hulp bij zelfdoding, dan volgt de volgende fase in het proces.
Tijdens de parlementaire behandeling is al uitvoerig gesproken over het verschil
tussen voorbereidingshandelingen en uitvoeringshandelingen. Ook in de antwoorden
op de Kamervragen naar aanleiding van het onderzoeksrapport1 is hierop ingegaan. Verpleegkundigen mogen namelijk wel voorbereidingshandelingen
verrichten, maar geen uitvoeringshandelingen. Het uitvoeren van euthanasie
is het toedienen van de euthanatica en dit is voorbehouden aan de arts. Dit
houdt in dat verpleegkundigen geen handelingen mogen verrichten waardoor de
euthanatica, waarmee het leven van de patiënt wordt beëindigd, in
het lichaam van de patiënt komen.Voorbereidende handelingen die te eniger tijd bijdragen aan de uitvoering
van euthanasie, mogen uitsluitend worden gedaan onder de verantwoordelijkheid
van de arts en mits deze kunnen worden aangemerkt als gebruikelijk medisch
handelen. De arts blijft altijd verantwoordelijk voor de uitvoering van de
euthanasie. Als gebruikelijk medisch handelen kunnen worden aangemerkt:• instrueren van de arts (bijvoorbeeld over het aanleggen van een
infuus);• inbrengen/controleren van de infuusnaald;• aansluiten van een infuuslijn met fysiologisch zout.De (verboden) uitvoeringshandelingen zijn:• toedienen van een injectie;• aansluiten van een infuuslijn met dodelijke middelen;• opendraaien van het kraantje van het infuus als daardoor de euthanatica
in het bloed van de patiënt komen;• oplossen van de middelen (euthanatica) voor toediening per infuus;• het klaarmaken van de spuit met euthanatica voor injectie.De arts is verantwoordelijk voor het toedienen van de medicijnen. Daarom
moet de arts, wanneer dit nodig is, de medicijnen oplossen en de injectiespuit
klaarmaken. Dat voorkomt bijvoorbeeld dat eventuele onzorgvuldigheid voor
wat betreft de dosering aan de verpleegkundige kan worden toegeschreven. Het onderzoek geeft aan dat er verpleegkundigen zijn die menen dat zij
ook geen voorbereidingshandelingen mogen uitvoeren.Hierop hebben de minister van Justitie en ik aangegeven dat voorbereidingshandelingen
in principe wel door een verpleegkundige mogen worden uitgevoerd.Wij kunnen ons echter voorstellen dat verpleegkundigen in geval van twijfel
een marge aanhouden en daarom de voorbereidingshandelingen liever niet verrichten.
Verpleegkundigen kunnen hier ook voor kiezen omdat zij menen dat de voorbereiding
en de uitvoering beter door dezelfde persoon kan worden uitgevoerd. Daarmee
worden misverstanden voorkomen.Aan de andere kant moeten artsen zich ervan bewust zijn dat het voor een
verpleegkundige belangrijk is om juist geïnformeerd te worden. Daarmee
wordt een verpleegkundige in staat gesteld om binnen de grenzen van de wet
te handelen. Dat wil zeggen dat verpleegkundigen de ruimte moeten hebben om
ervoor te kiezen een voorbereidingshandeling niet te verrichten.Aanbevelingen van de onderzoekersBij de opdrachtverlening zijn een aantal vragen aan de onderzoekers gesteld
over de wenselijkheid van een meer officiële rol van verpleegkundigen
bij de toetsingsprocedure. Hierbij moet worden gedacht aan: het toevoegen
van een verpleegkundige aan de Regionale Toetsingscommissies Euthanasie, het
toevoegen van een verpleegkundig verslag aan een meldingsformulier en het
verplicht consulteren van een verpleegkundige. De ministers van Justitie en
VWS hebben zich altijd op het standpunt gesteld dat dit niet nodig of gewenst
is. Alleen een arts mag immers euthanasie uitvoeren en de arts is degene die
verantwoording moet afleggen. Wanneer een arts verantwoording aflegt door
te melden, verstrekt hij of zij alle informatie die van belang is. Wanneer
een verpleegkundig verslag is gemaakt en wanneer deze relevante informatie
bevat, kan de arts het verslag meesturen met de overige stukken. Wanneer een
toetsingscommissie van mening is dat zij over te weinig informatie beschikt,
dan kan zij aanvullende informatie opvragen.Van de onderzochte groep verpleegkundigen geeft iets minder dan de helft
aan dat zij het een goed idee vinden om een verpleegkundige aan de Regionale
Toetsingscommissies Euthanasie toe te voegen. Een meerderheid van de ondervraagden
geeft echter aan dat verpleegkundigen onvoldoende deskundig zijn om te beoordelen
of een arts heeft gehandeld volgens de zorgvuldigheidseisen. Op grond hiervan
bevelen de onderzoekers aan om geen verpleegkundige toe te voegen aan de toetsingscommissies.Een meerderheid van de ondervraagde verpleegkundigen gaf aan dat zij van
mening waren dat een verplichte consultatie niet nodig of gewenst was. Op
grond hiervan ontraden de onderzoekers een verplichte consultatie door de
verpleegkundigen. De onderzoekers geven aan dat een tweede belangrijke reden
voor hun aanbeveling is, dat er ook veel contra-indicaties voor een dergelijke
regel zouden zijn. De vraag of sprake is van een
betrokken verpleegkundige en vervolgens de vraag wie
die betrokken verpleegkundige is, leiden gemakkelijk tot problemen.Andere aanbevelingen: de kennis en bekendheid van verpleegkundigen
met euthanasieEen aantal resultaten van het onderzoek is verontrustend. In één
van de voorgaande paragrafen werd al gesproken over het verschil tussen voorbereidingshandelingen
en uitvoeringshandelingen. Het is voor verpleegkundigen van groot belang om
te weten welke handelingen zij wel en welke zij niet mogen uitvoeren. De ondervraagde
verpleegkundigen in dit onderzoek gaven echter aan weinig kennis
te hebben van hun rechtspositie. Een aantal gaf zelfs aan uitvoeringshandelingen
te verrichten. In dat geval is in principe sprake van een strafbaar feit!Zoals in de eerder genoemde Kamervragen ook is aangegeven, neem ik dit
mee in de jaarlijkse brief aan de koepelorganisaties voor de opleidingen.Ik ben namelijk van mening dat tijdens de opleiding voldoende aandacht
moet worden besteed aan de rechtspositie van verpleegkundigen. Verpleegkundigen
hebben daarnaast kennis nodig van de rechtspositie van de patiënt. Het
is bijvoorbeeld van belang om kennis te hebben van de rechtskracht van een
wilsverklaring. Niet iedere verpleegkundige weet dat een wilsverklaring waarin
wordt gevraagd om iets na te laten bindend is. Daarbij merk ik overigens wel
op dat het grootste deel van de verpleegkundigen die nu in de zorg werkzaam
zijn al klaar was met de opleiding toen de wet Toetsing levensbeëindiging
op verzoek en hulp bij zelfdoding werd aangenomen.Niet alleen verpleegkundigen, maar ook instellingen hebben een verantwoordelijkheid
ten aanzien van kennis en opleiding. Iedere instelling zou een eigen beleidslijn
moeten ontwikkelen waarin ook aandacht is voor de rol van de verpleegkundige.
Instellingen kunnen zo een beleidslijn ontwikkelen die past bij de cultuur
van die instelling. Verpleegkundigen geven aan dat er steeds meer moet gebeuren
binnen dezelfde tijd en dat daardoor meer wordt gehaast. Dit gaat vaak ten
koste van de tijd die wordt besteed aan reflectie.Naast bij en nascholing is het echter heel belangrijk dat in instellingen
aan personeel de ruimte wordt geboden voor ethische reflectie. Het met elkaar
kunnen praten over diep ingrijpende zaken als euthanasie biedt ook de verpleegkundige
de mogelijkheid het eigen professionele handelen te toetsen en hun positie
over de betrokkenheid bij euthanasie te bepalen. Zo moeten verpleegkundigen
met gewetensbezwaren in de gelegenheid worden gesteld om dit aan te geven.
In de onderzochte gevallen leverden gewetensbezwaren overigens maar weinig
problemen op. Op initiatief van medewerkers van koepelorganisatie, organisatie
van beroepsbeoefenaren en wetenschappers is onlangs een platform opgericht
dat tot taak heeft het stimuleren van «moreel beraad» in instellingen.
Het gaat hier om een informeel initiatief om te zoeken naar manieren van moreel
beraad. Moreel beraad kan bijdragen aan het vermeerderen van kennis over de
positie van de verpleegkundige bij euthanasie en het verpleegkundig handelen
bij euthanasie.Daarnaast moeten instellingen tijd besteden aan het onderhoud van richtlijnen.
Tijdens de conferentie bleek dat een aantal ziekenhuizen druk bezig is met
het opstellen en aanpassen van protocollen. Bij andere instellingen is dat
echter helemaal niet het geval. Ook de mate waarin verpleegkundigen overal
bij worden betrokken, verschilt per instelling.Naast het personeel zijn de patiënten overigens ook gebaat bij een
duidelijk instellingsbeleid en duidelijke informatie over de mogelijkheden
binnen een bepaalde instelling.De beroepsorganisaties voor verpleegkundigen zijn bezig met de voorbereidingen
van richtlijnen voor de rol van verpleegkundigen bij euthanasie, hulp bij
zelfdoding en pijnbestrijding in de terminale fase. Deze zijn naar verwachting
halverwege dit jaar klaar. De richtlijnen bieden verpleegkundigen en andere
hulpverleners meer houvast, maar maken het formuleren van instellingsbeleid
niet overbodig.Hiermee hoop ik u voldoende te hebben geïnformeerd over mijn standpunt
over de rol van verpleegkundigen bij medische beslissingen aan het levenseinde.De Staatssecretaris van Volksgezondheid, Welzijn en Sport,C. I. J. M. Ross-van Dorp XNoot1De rol van verpleegkundigen bij medische beslissingen rond het levenseinde,
verslag naar betrokkenheid en praktijken. Door Ada van Bruchem–van de
Scheur, Arie van der Arend, Cor Spreeuwenberg, Frans van Wijmen en Ruud ter
Meulen. De Tijdstroom, 2004.XNoot1Kamervragen 2004–2005, nr. 528 en 529. 
 
 Naar boven

 

Directe linkKopieer de link naar uw clipboard 

https://zoek.officielebekendmakingen.nl/kst-29800-XVI-137.html

Sluit modaal

 

Disclaimer
De hier aangeboden pdf-bestanden van het Staatsblad, Staatscourant, Tractatenblad, provinciaal blad, gemeenteblad, waterschapsblad en blad gemeenschappelijke regeling vormen de formele bekendmakingen in de zin van de Bekendmakingswet en de Rijkswet goedkeuring en bekendmaking verdragen voor zover ze na 1 juli 2009 zijn uitgegeven. Voor pdf-publicaties van vóór deze datum geldt dat alleen de in papieren vorm uitgegeven bladen formele status hebben; de hier aangeboden elektronische versies daarvan worden bij wijze van service aangeboden.

 

Over deze website
Contact
English
Help
Zoeken

Informatie hergebruiken
Privacy en cookies
Toegankelijkheid
Sitemap
Kwetsbaarheid melden

Open data
Linked Data Overheid
PUC Open Data

MijnOverheid.nl
Rijksoverheid.nl
Ondernemersplein.nl
Werkenbijdeoverheid.nl