Eigen woningbezit; Verslag algemeen overleg over stimulering van het eigen woningbezit onder midden- en lagere inkomens
Staten-Generaal — Kamerstuk 
Datum: 2014-07-11 00:00:00.000000
Rechtsgebied: Wetgeving


(function (window, document, dataLayerName, id) {
 window[dataLayerName] = window[dataLayerName] || [], window[dataLayerName].push({ start: (new Date).getTime(), event: "stg.start" }); var scripts = document.getElementsByTagName('script')[0], tags = document.createElement('script');
 function stgCreateCookie(a, b, c) { var d = ""; if (c) { var e = new Date; e.setTime(e.getTime() + 24 * c * 60 * 60 * 1e3), d = "; expires=" + e.toUTCString() } document.cookie = a + "=" + b + d + "; path=/; Secure" }
 var isStgDebug = (window.location.href.match("stg_debug") || document.cookie.match("stg_debug")) && !window.location.href.match("stg_disable_debug"); stgCreateCookie("stg_debug", isStgDebug ? 1 : "", isStgDebug ? 14 : -1);
 var qP = []; dataLayerName !== "dataLayer" && qP.push("data_layer_name=" + dataLayerName), qP.push("use_secure_cookies"), isStgDebug && qP.push("stg_debug"); var qPString = qP.length > 0 ? ("?" + qP.join("&")) : "";
 tags.async = !0, tags.src = "https://koop.piwik.pro/containers/" + id + ".js" + qPString, scripts.parentNode.insertBefore(tags, scripts);
 !function (a, n, i) { a[n] = a[n] || {}; for (var c = 0; c < i.length; c++)!function (i) { a[n][i] = a[n][i] || {}, a[n][i].api = a[n][i].api || function () { var a = [].slice.call(arguments, 0); "string" == typeof a[0] && window[dataLayerName].push({ event: n + "." + i + ":" + a[0], parameters: [].slice.call(arguments, 1) }) } }(i[c]) }(window, "ppms", ["tm", "cm"]);
 })(window, document, 'dataLayer', 'f8b9eee5-8d9c-4ea1-abd5-83e174f29813');
 
 
 
Direct naar content
Navigatie
Contextinformatie
Publicatie
Acties
Inhoudsopgave
Gerelateerde informatie

Menu

U bent nu hier: 
Publicaties
Officiële publicaties

Inloggen

Primaire navigatie

Andere sites binnen Overheid.nl
Home
Uitgebreid zoeken
Mijn abonnementen
Help

Andere sites binnen Overheid.nl

Berichten over uw Buurt
Zoals vergunningen, bouwplannen en lokale regelgeving.

Rondom uw woonadres
Rondom een zelfgekozen adres

Dienstverlening
Zoals belastingen, uitkeringen en subsidies.

Naar dienstverlening

Beleid & regelgeving
Officiële publicaties van de overheid.

Naar beleid & regelgeving

Contactgegevens overheden
Adressen en contactpersonen van overheidsorganisaties.

Naar overheidsorganisaties

 
 
 
U bent hier:

Home

Kamerstuk 23449, nr. 5

 
 
 

Kamerstuk

Datum publicatie
Organisatie
Vergaderjaar
Dossier- en ondernummer
Datum vergadering

14-10-1997

Tweede Kamer der Staten-Generaal

1997-1998

23449 nr. 5

16-09-1997

 

 

 
 
 Toon meer van: Inhoudsopgave
 
 

 
 AanhefLichaamVragen en opmerkingen uit de commissieAntwoord van de staatssecretarisDiscussie in tweede termijnOndertekening
 

 
 
 Toon meer van: Extra informatie
 
 

 
 

Informatie over publicatie

 

 

 
 Toon meer van: Gerelateerd
 
 

 
 Publicaties in kamerdossier

Kamerdossier 23449Toon alle publicaties in het hoofddossier

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Publicaties referendum

 

 

 

 

 

Authentieke versie (PDF)
bestandsgrootte: 55 Kb

Informatie

Gerelateerd

Printen

Delen

 
 
 
23 449Eigen woningbezitnr. 5VERSLAG VAN EEN ALGEMEEN OVERLEGVastgesteld 16 september 1997De vaste commissie voor Volkshuisvesting, Ruimtelijke Ordening en Milieubeheer1 heeft op 24 juni 1997 overleg gevoerd met staatssecretaris
Tommel van Volkshuisvesting, Ruimtelijke Ordening en Milieubeheer over stimulering
eigen woningbezit onder midden- en lagere inkomens. Het overleg vond plaats
aan de hand van de brief van de staatssecretaris van 22 mei 1997 (Kamerstuk
23 449, nr. 4).Van het overleg brengt de commissie bijgaand beknopt verslag uit. Vragen en opmerkingen uit de commissieDe heer Hofstra (VVD) had al vaker erop gewezen dat het aantal
huurwoningen in Nederland bijzonder hoog is, ook in vergelijking met andere
landen. Vooral de sociale huursector is in Nederland omvangrijk. Bovendien
is er vaak gebouwd in zeer monotone wijken, waardoor de nodige problemen zullen
ontstaan, voorzover ze er niet al zijn. Gelukkig gaat de trend inmiddels de
andere kant op en ligt het percentage eigen woningen al op 50, terwijl in
de brief van 22 mei de verwachting wordt uitgesproken dat het in 2010 en 2025
zal gaan om 55%, resp. 65%. Hij was ervan overtuigd dat het daadwerkelijk
die kant op zal gaan. Ondanks deze gunstige trend stijgt overigens het aantal
huurwoningen in absolute zin nog steeds. Het leek hem dan ook tijd worden
om nadrukkelijk een rem te zetten op nieuwbouw van huurwoningen, vooral sociale
huurwoningen, hetgeen gelukkig in een aantal gebieden ook al gebeurt. Met
het oog hierop vond hij verkoop van huurwoningen aan bij voorkeur de zittende
huurders zeer zinvol.Omdat in de brief ook aandacht wordt gegeven aan de vraag of een voorkeur
zou moeten worden uitgesproken voor de huur- of de koopvorm, ging hij nader
in op de aard en de omvang van de zorg die de overheid heeft voor de huisvesting.
Uiteraard heeft de overheid de zorg voor goede en betaalbare huisvesting van
de zwakste groepen, maar daarvoor is er in Nederland ook al een zeer goed
stelsel van sociale verhuur. Verder achtte hij het van belang dat de overheid
de zelfredzaamheid van mensen bevordert, hetgeen het stimuleren van het eigen
woningbezit inhoudt. Daarbij hoort tevens een goede marktwerking die volgens
hem al redelijk aanwezig was in de volkshuisvestingssector.In verband hiermee signaleerde hij een tegenstrijdigheid in de brief van 22 mei. Op blz. 8 wordt immers gezegd dat het bevorderen van het eigen
woningbezit een beleidsdoel is, waar hij het van harte mee eens was, terwijl
op blz. 6 weer wordt betoogd dat de huur- en de koopvorm gelijkwaardig zijn
en dat er geen primaire rol voor de rijksoverheid is in het bevorderen van
de ene vorm boven de andere. Hij vroeg een bevestiging dat uitsluitend de
passage op blz. 8 de juiste is. Er is immers niets mis met het eigen woningbezit.
Zo is er het punt van de eigen verantwoordelijkheid: als mensen iets bezitten,
zijn zij daar altijd meer bij betrokken, hetgeen niet alleen voor de woning
zelf, maar ook voor de woonomgeving geldt. Verder is er bij de eigen woning
sprake van opbouw van vermogen, zeker de laatste jaren, en zijn op termijn
gezien de kosten van een eigen woning lager dan van een huurwoning. Daarnaast
is niet onbelangrijk dat met een eigen woning een geringer beroep wordt gedaan
op de financiële middelen en de zorg van de overheid.Dit alles neemt niet weg dat de overheid ook heeft te zorgen voor goede
en betaalbare huurwoningen, een zorg die trouwens in de Grondwet is geregeld.
Daar is echter in het verleden al veel aan gedaan en het Rijk neemt ook zijn
verantwoordelijkheid door middel van de individuele huursubsidie waarmee zeer
hoge bedragen zijn gemoeid. Opvallend is de grafiek op blz. 3 van de brief,
waaruit blijkt dat de doelgroep van het volkshuisvestingsbeleid (de huishoudens
met een lager inkomen) in 1986 nog 48% van het totaal aantal huishoudens in
Nederland uitmaakte, terwijl dit percentage op langere termijn naar verwachting
zal dalen tot circa 22. De groep die is aangewezen op de goedkope sociale
huurwoning, wordt dus steeds kleiner en ook dat is een reden voor bevordering
van het eigen woningbezit. Op dit moment woont trouwens al circa 30% van die
doelgroep van het volkshuisvestingsbeleid in een eigen woning, dus ook voor
die groep is de eigen woning beslist geen vreemd element.De heer Hofstra vond overigens wel dat mensen zelf moeten kunnen kiezen,
uiteraard binnen het kader van de mogelijkheden die zij hebben. Hij was er
dus ook weer geen voorstander van dat mensen min of meer worden gedwóngen
tot eigen woningbezit. Er blijven trouwens goede perspectieven voor de huursector:
mensen die mobiel zijn in hun werk, starters, studenten, ouderen die vaak
heel bewust kiezen voor een huurwoning, mensen die het kopen van een huis
te ingewikkeld of te riskant vinden, e.d.Ten aanzien van de overdrachtsbelasting vond hij de brief van 22 mei ook
wat tegenstrijdig. Enerzijds wordt op blz. 12 gesproken over een mogelijke
vrijstelling van overdrachtsbelasting voor huurwoningen die voor eerste keer
te koop worden aangeboden, hetgeen uiteraard een sympathieke maatregel zou
zijn. Daarbij wordt overigens direct gewezen op juridische problemen die ook
hij zag. Anderzijds wordt aan het slot van de brief gezegd dat het kabinet
hierover in de zomer van 1997 een definitief standpunt zal innemen. Hij zou
er zeer tegen zijn wanneer op het punt van de overdrachtsbelasting tot een
ongelijke behandeling zou worden gekomen. Wel was hij voorstander van verlaging
van de overdrachtsbelasting. Bij het afschaffen van de mogelijkheid van economische
overdracht is trouwens toegezegd om de opbrengst hiervan terug te sluizen,
te samen met structurele meevallers in de sfeer van de overdrachtsbelasting,
waardoor de belasting voor iederéén zou kunnen worden verlaagd
tot bijvoorbeeld 5%.In zijn motie van verleden jaar had de heer Hofstra een grens genoemd
van 1,5 keer modaal, hetgeen nu neerkomt op f 65 000 à f 70 000
bruto per jaar. In de brief van 22 mei wordt voor een lagere grens gekozen
en hij kon zich dat voorstellen voor de groep met een inkomen dat bijna tegen
deze grens aanzit, maar hij zou wel graag zien dat een wat grotere groep in
aanmerking komt voor de gewenningsbijdrage. Dat kan door de nu in de brief
genoemde grenzen te verhogen met f 5000 à f 10 000.
Er zijn nog steeds vrij veel mensen die eigenlijk overal buiten de boot vallen
en de volledige huur zelf betalen, en juist deze mensen zouden
in zijn ogen heel wel in aanmerking kunnen komen voor een eigen woning. Voor
het verhogen van de grenzen is uiteraard enig geld nodig, maar wellicht kan
dat gevonden worden door de bijdrage over de hele linie iets te verlagen,
of door hiervoor te putten uit het budget voor de individuele huursubsidie.Uit de brief wordt niet geheel duidelijk voor wie de regeling precies
is bedoeld. Hij pleitte ervoor dat de regeling gaat gelden voor zittende huurders
die hun woning kopen, ongeacht de vraag of die woning eigendom is van een
sociale of een particuliere verhuurder. Daarnaast zou de regeling van toepassing
moeten zijn op het geval waarin een zittende huurder niet zijn eigen huurwoning,
maar een andere huurwoning van dezelfde verhuurder of van een particulier
koopt.Hij vroeg vervolgens of jaarlijks wordt nagegaan of degenen die een gewenningsbijdrage
krijgen, nog steeds voldoen aan de eisen inzake inkomen en vermogen. Verder
vroeg hij welke verwachtingen er zijn over de volume-effecten van de regeling
en wanneer de regeling zou kunnen ingaan. Hij zou graag zien dat de regeling
snel wordt ingevoerd.Naar aanleiding van de opmerking in de brief over de positie van de vereniging
van eigenaren vroeg hij of er voornemens zijn om tot aanscherpingen of wijzigingen
in de wettelijke regeling van de vereniging van eigenaren over te gaan.Het idee inzake 90% van de taxatiewaarde leek hem beslist niet zinvol
bij complexgewijze verkoop.Hij wees erop dat mensen die een woning kopen na jarenlang een woning
gehuurd te hebben, zich moeten realiseren dat er risico's zijn, vooral in
de onderhoudssfeer. Het leek hem daarom verstandig dat in het kader van de
WEW-procedure voortaan een bijsluiter wordt meegezonden, waarbij globaal wordt
aangegeven welke bedragen voor klein en groter onderhoud gereserveerd zouden
moeten worden.Het had de heer Van Dijke (RPF) deugd gedaan dat in de brief
van 22 mei eerst op zoek wordt gegaan naar de rechtvaardiging van de overheidsbemoeienis.
Mensen hebben immers hun eigen verantwoordelijkheid en hij was het er dan
ook mee eens dat in de brief wordt gezegd dat de overheid wensen van mensen
dient te faciliteren. Met het oog hierop onderstreepte hij ook de stelling
dat de huurvorm gelijkwaardig is aan de koopvorm. Hij zag dit zeker niet als
strijdig met hetgeen op blz. 8 wordt gezegd over het beleidsdoel. Het motief
is differentiatie van het aanbod en het bieden van een grotere keuzemogelijkheid
aan mensen uit dat aanbod en hij onderschreef dat graag. Verheugd was hij
ook dat de staatssecretaris voorzichtig te werk wil gaan. Anders zou er het
risico zijn dat onrust in de markt ontstaat en dat zou vooral slecht zijn
voor degenen waarvoor de regeling is bedoeld.Hij had in de brief niets aangetroffen over de vraag hoe in het kader
van de regeling omgegaan wordt met de grote prijsverschillen in den lande.
Ook was hem niet goed duidelijk geworden welke inkomensgroepen precies voor
ogen staan. Kennelijk gaat het vooral om mensen met lage inkomens en juist
deze mensen zitten niet zelden in een kwetsbare positie op de arbeidsmarkt,
zodat zij bij een recessie al snel aangewezen raken op een bijstandsuitkering.
In dat geval ontstaan direct problemen als deze mensen een eigen woning hebben,
bijvoorbeeld bij waardestijging van de woning, terwijl ook reserveringen voor
onderhoud dan direct worden aangemerkt als vermogen en in mindering worden
gebracht op de bijstandsuitkering. Hoe denkt de staatssecretaris hiermee om
te gaan?Op zichzelf vond de heer Van Dijke het terecht om de regeling inkomensafhankelijk
te maken, maar dat betekent ook weer een nieuwe bijdrage aan de armoedeval,
terwijl het kabinet er juist naar streeft om de armoedeval terug te dringen. Verder stelde hij vast dat de regeling ervan uitgaat dat de nieuwe eigenaar-bewoner
beseft dat de woning ook onderhoud behoeft. Hij kon zich echter niet voorstellen
dat ieder jaar kan worden gecontroleerd of ook daadwerkelijk onderhoud wordt
gepleegd, of dat de bijdrage afhankelijk zal worden gemaakt van voldoende
onderhoud. Hij zou dat trouwens ook zeer ongewenst vinden. Anderzijds kan
hier op de lange duur, wanneer onderhoud achterwege blijft, natuurlijk wel
een probleem ontstaan.Ten slotte merkte hij op dat ook andere vormen van bevordering van het
eigen woningbezit denkbaar zijn. Die andere vormen worden echter in de brief
niet beschreven en er wordt ook niet uiteengezet waarom voor de optie van
een gewenningsbijdrage gedurende vijf jaar is gekozen. Een andere vorm is
bijvoorbeeld een wooncomponent in de fiscale sfeer, hetgeen bovendien het
voordeel heeft dat het ook het fenomeen «scheefwonen» tegengaat.De heer Biesheuvel (CDA) plaatste de eigen woning in het kader
van het nemen van verantwoordelijkheid en het zorgdragen voor de leefomgeving.
Dat betekent uiteraard niet dat alleen door het verwerven van een eigen woning
een optimale verantwoordelijkheidsbeleving mogelijk is. Het moet gaan om een
keuzevrijheid en die vrijheid is voor lagere inkomensgroepen nu onvoldoende
aanwezig, reden waarom in de motie-Hofstra is gevraagd om het eigen woningbezit
onder die groepen te stimuleren.In de brief van 22 mei beperkt de staatssecretaris zich in reactie op
die motie nu tot een koopgewenningsbijdrage. Waarom zijn niet ook andere mogelijkheden
in die brief besproken? Heeft de staatssecretaris er bewust van afgezien om
in te gaan op het initiatief-Duivesteijn inzake een individuele koopbijdrage
(IKB) naar analogie van de individuele huursubsidie? De heer Biesheuvel had
nu de indruk gekregen dat de staatssecretaris van oordeel is dat een IKB-systeem
onmogelijk is, wellicht gezien het risico van een hogere rentestand of misschien
omdat met zo'n systeem een openeinderegeling zou ontstaan. Het voorgestelde
systeem van een in een aantal jaren tot nul dalende koopgewenningsbijdrage
is alleen haalbaar voor bepaalde inkomensgroepen en met dit systeem wordt
dus de doelgroep beperkt. Is dat inderdaad de bedoeling en, zo ja, welke inkomensgroepen
staan de staatssecretaris dan precies voor ogen? Als de bijdrage mede is bedoeld
voor lagere inkomensgroepen, leek het de heer Biesheuvel overigens onontkoombaar
dat ook een of andere regeling wordt ingevoerd om het risico van groot onderhoud
op te vangen.Hij had verwacht dat naar aanleiding van de motie-Hofstra een bredere
verkenning zou worden gedaan naar mogelijkheden tussen huren en kopen in.
Is een systeem van koophuur overwogen? Hij had, toen hij destijds steun gaf
aan de motie, een bredere doelgroep voor ogen dan de groep waar de gewenningsbijdrage
kennelijk voor is bedoeld.Gezien de passages in de brief over de overdrachtsbelasting vroeg hij,
of afschaffing van deze belasting is overwogen. Hiermee wordt gestimuleerd
dat mensen sneller dichter bij hun werk gaan wonen als ze van baan veranderen,
hetgeen altijd als één van de voordelen van huren wordt genoemd.
Hij was op zichzelf voorstander van het laten vallen van deze belasting, al
kon hij zich voorstellen dat dit punt wordt meegenomen in het kader van de
brede herziening van het belastingstelsel. Ook moet worden bedacht dat het
schrappen van de overdrachtsbelasting niet voldoende steun zou geven aan mensen
in de lagere inkomensgroep, dus met een inkomen tussen de f 30 000
en de f 50 000.Een nader juridisch onderzoek naar een eventuele vrijstelling van overdrachtsbelasting
voor huurwoningen die voor de eerste keer te koop worden aangeboden, leek
hem overbodig, want dit leidt altijd tot rechtsongelijkheid en is dus niet
haalbaar.Naar aanleiding van de mededeling in de brief dat met de Stuurgroep experimenten
volkshuisvesting (SEV) is afgesproken om een programma op te stellen
voor tussenvormen van huur en koop, wees hij nog op het experimenteerartikel
in de nieuwe Huursubsidiewet. Waarom wordt daar in dit verband geen gebruik
van gemaakt?De heer Jeekel (D66) herkende zich goed in de visie op de woningmarkt
in de brief van 22 mei. Hij zag koop en huur als gelijkwaardige vormen van
wonen. Het is primair aan het Rijk om ervoor te zorgen dat er voldoende goede
en betaalbare woningen voorhanden zijn en of iemand voor een koop- of een
huurwoning kiest, is uit een oogpunt van volkshuisvesting minder relevant.
De keuze hangt vaak af van de persoonlijke omstandigheden en is daarmee vooral
een individuele keuze. Hij onderkende overigens dat er grote verschillen zijn
tussen koop en huur.In de markt treedt nu een verschuiving op in de richting van meer koop
en minder huur en bestaat bij veel mensen, ook mensen met een midden- of lager
inkomen, de wens om een huis te kopen. Hij ging ervan uit dat de markt op
die veranderde woonwens van de consument zal inspelen. De vraag is dan of
het Rijk zich dient in te spannen om het kopen van een woning te stimuleren.
De financiële steun voor de doelgroep van de volkshuisvesting is nu nog
eenzijdig gericht op de huursector en dat draagt niet bij tot een echte vrije
keus tussen huren of kopen voor de lagere en het eerste segment van de middeninkomens.
Verder is er vanuit de volkshuisvesting de wens om tot gedifferentieerde woonmilieus
te komen: woonwijken die veelvormig zijn qua huizentypen, inkomensopbouw en
eigendomsverhoudingen.Hij onderschreef dan ook dat het beleid erop gericht moet zijn om koopwoningen
voor lagere en middeninkomens bereikbaar te maken, maar wilde daar wel enige
kanttekeningen bij plaatsen. In de eerste plaats zijn er heel wat mensen die
zeer bewust kiezen voor huren en die keuze dient gerespecteerd te worden.
Uit het NEI-rapport is trouwens naar voren gekomen dat huren voor de laagste
inkomens het voordeligste is. In de tweede plaats vroeg hij zich af of het
echt waar is dat eigenaar-bewoners zorgvuldiger met de leefomgeving omgaan
dan huurders. Gezien diverse onderzoeken had hij twijfel over de juistheid
van die stelling. In de derde plaats zijn er beperkingen aan het stimuleren
van het eigen woningbezit, namelijk daar waar de risico's voor de mensen te
groot worden. Zo zijn er gevaren verbonden aan de huidige zeer ruime hypotheekleningen
die al snel zo'n vijf keer het jaarinkomen van een huishouden belopen en inmiddels
is dan ook een discussie gaande over een mogelijke beperking van die leningen
tot hooguit vier keer het jaarinkomen. Mensen met een inkomen onder de f 35 000
die toch een courant huis van zo'n f 140 000 willen kopen, lopen
dus zonder een forse subsidie een behoorlijk risico.Het beleidsvoornemen om het aanbod aan betaalbare koopwoningen te bevorderen,
onderschreef hij graag. In dit verband wees hij erop dat bij de SEV al een
programma wordt uitgewerkt om goedkope woningbouw mogelijk te maken.Het behoud van een kernvoorraad betaalbare huurwoningen wordt als voorwaarde
gesteld voor het verkopen van huurwoningen door de sociale verhuurders. Hij
was het daarmee eens, maar pleitte er wel voor om het begrip «kernvoorraad»
ruim uit te leggen, opdat er enige overmaat aan sociale huurwoningen blijft
voor de doelgroep van de volkshuisvesting die ook naar zijn verwachting in
de komende jaren kleiner zal worden.Experimenten met tussenvormen van huur en koop juichte hij van harte toe.
Er zijn reeds een aantal experimenten uitgevoerd en hij had begrepen dat de
SEV een uitvoerig experimentenprogramma opstelt. Welk type stimulering staat
dan voor ogen bij dit soort tussenvormen?Hij onderschreef de in de brief geuite zorgen over het onderhoud. Voorkomen
moet worden dat met het mogelijk maken van eigen woningbezit voor midden-
en lagere inkomens in feite de stadsvernieuwingsgebieden van de volgende eeuw
worden gecreëerd. Hij had in dit verband de indruk dat bij de tussenvormen
van koop en huur voor lagere inkomensgroepen de verleiding wel
erg groot is om iets te doen dat hun financiële draagkracht te boven
lijkt te gaan.De introductie van een gewenningsbijdrage gedurende een beperkt aantal
jaren zag hij als een gelukkige vondst, zeker gezien de voorwaarde dat betrokkene
volgens de WEW/NIBUD-normen financieel in staat moet zijn om te kopen. Hij
hechtte sterk aan die voorwaarde: pas als mensen in beginsel in staat zijn
om zélf een huis te kopen, volgt een stimulans van de overheid, omdat
kopen in de eerste jaren tot hogere woonlasten leidt dan huren. Met de gewenningsbijdrage
wordt dus in feite een soepeler overgang van huur naar koop mogelijk gemaakt.Vrijstelling van overdrachtsbelasting voor de eerste koper van een huurwoning
achtte hij wenselijk. Wat het punt van de rechtsgelijkheid betreft, wilde
hij een vergelijking trekken met de eerste koop van een nieuwbouwwoning waar
ook geen overdrachtsbelasting hoeft te worden betaald. Als die vergelijking
hout snijdt, zag hij geen problemen met het punt van de rechtsgelijkheid.Hij wees vervolgens op een voorstel van de Werkgroep 2000 voor een soort
algemene woningkeuring, inhoudend dat de onderhoudstoestand van de woning
objectief wordt beschreven. Zo'n keuring kan in bepaalde gevallen als voorwaarde
worden gesteld voordat tot aankoop van een huurwoning kan worden overgegaan.Bij het staatje op blz. 5 van de overheidsbijdragen in 1995 aan eigenaar-bewoners
en aan huurders vroeg hij of de hier gepresenteerde cijfers wel volledig kloppen.
In de Monitor woonuitgaven, eveneens verstrekt door het ministerie, wordt
namelijk gesproken over een fiscaal voordeel van ruim 5 mld., terwijl in het
staatje een belastingeffect van 3,5 mld. wordt genoemd en los daarvan ook
nog een premie-effect van 1,8 mld. Alleen als die twee bedragen bij elkaar
moeten worden opgeteld, klopt het met het cijfer uit de Monitor woonuitgaven.
Verder stelde hij bij dit staatje de vraag waarom het niet mogelijk is om
een doorkijkje te geven tot het jaar 2000. In ieder geval zullen de komende
jaren vrij veel huurwoningen worden verkocht en dan neemt het fiscale effect
toe, terwijl de objectsubsidie de komende jaren geleidelijk zal teruglopen
naar circa 4 mld. in 2000. Hij was het overigens eens met een vorm van evenwicht
tussen de overheidsbijdragen aan de beide woonvormen.Ten slotte wees hij hierbij nog op krantenberichten van enige maanden
geleden waarin is gezegd dat in totaal 27 mld. per jaar aan hypotheekrente
wordt afgetrokken, hetgeen leidt tot een vermindering van de fiscale opbrengst
met circa 12 mld. Hoe verhouden die bedragen zich nu tot de zojuist genoemde
cijfers?De heer Duivesteijn (PvdA) merkte op dat met de vrij recente
PvdA-nota «De koopwoning bereikbaar» o.a. is beoogd om een fundamenteel
debat te stimuleren over de toekomstige volkshuisvesting in de brede zin van
het woord. In dat debat zou de min of meer vanzelfsprekende tegenstelling
tussen koop en huur moeten worden weggenomen. Lagere inkomensgroepen zijn
op bepaalde punten kwetsbaar, maar waarschijnlijk zijn er ook voor hen meer
mogelijkheden dan alleen het huidige systeem van individuele huursubsidie
en de sociale huursector. Hij besefte dat de motie-Hofstra niet die brede
strekking had, maar hij had toch als reactie op die motie méér
verwacht dan de brief van 22 mei die nu op tafel ligt. Het niveau van die
brief ligt, zo vond hij, een stuk lager dan heel wat scripties van studenten
die hij de afgelopen jaren had gelezen. In feite gaat het fundamentele punten,
zoals de vraag welk type woningmarkt ontwikkeld zou moeten worden, de vraag
hoe tegemoet kan worden gekomen aan wensen van burgers om te komen tot vormen
van zelfbeheer, hetgeen niet alleen in de sociale huursector mogelijk is,
maar ook in de koopsector, of de positie van de groep met lagere inkomens
die op dit moment al in een koopwoning woont en die op geen enkele manier
(anders dan de fiscale aftrek van hypotheekrente) steun krijgt, ook niet in het kader van bijvoorbeeld koopkrachtreparatie. Dergelijke vragen komen
echter niet in de brief aan de orde.Hij begreep dan ook niet waarom de heer Hofstra kennelijk genoegen neemt
met de nu gepresenteerde uitwerking van de motie. De heer Duivesteijn had
beschouwingen verwacht over de ontwikkelingen op de woningmarkt in de komende
vijf à tien jaar, o.a. aan de hand van het rapport over de woningbehoefteraming.
Als bijvoorbeeld inderdaad in de komende jaren de doelgroep van het volkshuisvestingsbeleid
kleiner wordt, omdat een deel van de huidige groep van mensen met lagere inkomens
in een betere financiële positie komt te verkeren, ontstaat op een bepaald
moment een meer ontspannen woningmarkt, hetgeen ook een heel ander niveau
van koopprijzen betekent. Analyses over dit soort ontwikkelingen zijn echter
niet in de brief van 22 mei terug te vinden. Het geheel wordt gemarginaliseerd
tot de vraag of er al dan niet een gewenningsbijdrage moet komen van f 1000
à f 1500 per jaar voor een klein deel van de groep die nu individuele
huursubsidie ontvangt. Hij had de indruk dat het daarbij vooral zal gaan om
starters op de woningmarkt die in de praktijk meestal toch al snel een zodanig
inkomen krijgen dat ze niet meer in aanmerking komen voor individuele huursubsidie.Al met al betreurde hij het dat de staatssecretaris niet méér
ambitie op dit punt heeft getoond, maar alleen met een gewenningsbijdrage
van circa f 100 per maand is gekomen. Hij begreep niet waarom voor zoiets
simpels zoveel moeite gedaan zou moeten worden. In ieder geval vond hij dat
de staatssecretaris een beeld behoort te geven van de vele initiatieven om
mensen betaalbaar te laten wonen, zoals in de Bijlmermeer, in Leeuwarden of
in Heerhugowaard met de primeurwoningen die nu voor gemiddeld f 120 000
worden ontwikkeld. Verder meende hij dat rekening moet worden gehouden met
de sterk gedifferentieerde marktsituatie in de verschillende delen van Nederland.
Alleen al daarom achtte hij het niet goed mogelijk om met een generieke maatregel
te werken.Uitbreiding van de nationale hypotheekgarantie naar de bestaande woningvoorraad
stond hij zeker voor. Verder vond ook hij dat nader gekeken zou moeten worden
naar het punt van de overdrachtsbelasting bij de omzetting van huur- naar
koopwoning. Daarnaast leek het hem verstandiger om de gewenningsbijdrage in
de fiscale sfeer te regelen, alleen al omdat er dan geen nieuwe administratie
gevoerd hoeft te worden. Het zou bijvoorbeeld simpel kunnen door aanpassing
van het huurwaardeforfait voor woningen beneden de f 140 000 of
voor bepaalde categorieën woningen, min of meer analoog aan de vrijstellingsregeling
voor oude auto's in de motorrijtuigenbelasting.Op zichzelf stond hij in grote lijnen sympathiek tegenover de gedane voorstellen,
maar hij vond ze veel te marginaal omdat het hoort te gaan over de vraag hoe
gekomen kan worden tot een eigendomsneutraal volkshuisvestingsbeleid en hoe
mensen echt in de gelegenheid kunnen worden gesteld om desgewenst te kiezen
voor zelfbeheer, rekening houdend met risico's bij o.a. het onderhoud en de
positie van de vereniging van eigenaren, waarbij waarschijnlijk de corporaties
toch een of andere vorm van begeleiding zullen moeten gaan bieden. Hij meende
dat dit onderwerp belangrijk genoeg is voor een kwalitatief goede nota van
de zijde van het kabinet. Met de nu gedane voorstellen wordt in de praktijk
maar een minimale groep tegemoet gekomen, terwijl het bovendien de vraag is
of die groep echt de problematische groep is. De heer Poppe (SP) zag de brief als een soort vingeroefening
uit de losse pols, zonder dat enige visie is gegeven waarbinnen een en ander
past. Met de stelling in de brief dat er een autonome ontwikkeling is van
een sterk groeiend eigen woningbezit, waarbij de markt zich instelt op veranderende
woningbehoeften, was hij het zeker niet eens. Er zijn in de praktijk maar
zeer weinig «autonome» ontwikkelingen en ook voor het sterk groeiende
eigen woningbezit is een oorzaak aan te wijzen, namelijk het steeds
onbetaalbaarder worden van huurwoningen. Bovendien wordt huren minder gesubsidieerd
dan kopen; de hypotheekaftrek is immers veel gunstiger dan de huursubsidie.
De ontwikkeling van het sterk groeiende eigen woningbezit is dan ook het gevolg
van een bewust beleid dat trouwens ook leidt tot verdere prijsstijgingen voor
koopwoningen, waar in de brief nu juist tegen wordt gewaarschuwd.Het voorstel om mensen uit de lagere inkomensklassen die hun huurwoningen
kopen, gedurende vijf jaar een gewenningsbijdrage te geven van maximaal f 1500
per jaar, had hij onlangs in een interview een «worst» genoemd.
Het gaat om een soort verleidingstruc: mensen worden verlokt tot uitgaven
die wel eens te zwaar voor hen zouden kunnen zijn. Er is verder het grote
risico dat deze bijdrage al snel in de vraagprijs wordt verwerkt; zo werkt
de markt nu eenmaal.De vraag is dan ook of de betreffende huurders en de Nederlandse volkshuisvesting
wel gediend zijn met dit plan. Op dat punt ontbreekt in de brief echter iedere
visie. Wat is eigenlijk de maatschappelijke meerwaarde van een groeiend eigen
woningbezit in het algemeen, en in het bijzonder voor mensen met een inkomen
dat eigenlijk te laag is voor een eigen woning? Is het wel een taak van de
overheid om de koopwoningmarkt te stimuleren? Het argument dat een eigenaar-bewoner
meer verantwoordelijkheid aan de dag legt voor zijn woning en zijn woonomgeving,
is onzin. In de brief wordt ook terecht gezegd dat daar geen overspannen verwachtingen
over moeten bestaan, omdat de betrokkenheid vooral afhangt van het woningtype
en de woonduur en van de eventuele mogelijkheden van mensen om iets meer geld
te besteden. In de praktijk is trouwens te zien dat op allerlei plaatsen huurders
voor hun eigen wijk opkomen.De heer Poppe pleitte er daarom voor om niet de koopsector, maar juist
de huursector te stimuleren en te versterken. Er is toch niets mis met gezamenlijk
woningbezit, waar de huurders gezamenlijk inspraak en zeggenschap in hebben?
Het stimuleren van de verkoop van huurwoningen aan huurders is in ieder geval
niet in het voordeel van de volkshuisvesting in het algemeen. Een eigen woning
geeft ook allerlei vaste lasten waar de mensen niet onderuit kunnen, en heeft
ook nog andere nadelen, zoals minder mobiliteit. Verder lopen mensen met een
eigen woning meer risico's: de rentestand kan hoger worden, de onderhoudskosten
kunnen tegenvallen, er zijn hoge kosten bij tussentijdse verkoop e.d.Hij had al aangegeven dat de huren steeds onbetaalbaarder worden. In de
periode 1991–1996 zijn ze met zo'n 30% gestegen en mensen wordt dan
ook geen vrije keus gelaten. Door dit soort huurstijgingen zijn ze immers
in feite een «dief van eigen zak» als ze blijven huren en worden
ze dus gedwongen in de richting van koop. Eigenlijk is het onbehoorlijk bestuur
om de huren eerst met 30% te laten stijgen en vervolgens de mensen te verlokken
om hun huurwoning te kopen. Ook moet worden bedacht dat de hypotheekrenteaftrek
voor mensen met een hoog inkomen veel gunstiger uitwerkt dan voor mensen met
een laag inkomen. Mensen met een hoog inkomen krijgen immers 60% van de fiscus
terug, mensen met een laag inkomen maar 37%. Verder wordt de gewenningsbijdrage
maar voor vijf jaar uitgekeerd, terwijl de aflossing van een hypotheeklening
30 jaar kost. De mensen wordt dus in feite maar een heel dun worstje voorgehouden.Afsluitend meende hij dat de staatssecretaris beter zijn energie zou kunnen
besteden aan het tegengaan van de huidige afbraak van de sociale volkshuisvesting.
De overheid zou in de eerste plaats weer volledig haar financiële verantwoordelijkheid
voor de volkshuisvesting moeten nemen. Antwoord van de staatssecretarisDe staatssecretaris meende dat de brief van 22 mei geheel consistent
is in de beschouwing over de taak van de overheid ten aanzien van de koop-
en de huursector. De overheid schat beide sectoren elk op hun waarde en bevordert
zowel het eigen woningbezit als het goed functioneren van de huursector, zonder
de ene sector te bevoordelen boven de andere. Daartoe beschikt de overheid
over diverse instrumenten, zoals een uitgebreide wetgeving en een systeem
van individuele huursubsidie, waarmee wordt beoogd om beide sectoren zo goed
mogelijk te laten functioneren. Binnen zekere marges is er dan ook voor mensen
een keuzemogelijkheid, waarbij overigens direct moet worden aangetekend dat
naarmate het inkomen lager is, een koopwoning minder bereikbaar wordt en meer
risico's oplevert. Bovendien zijn de afgelopen jaren niet alleen de huren
hoger geworden, maar zijn ook met name de goedkopere koopwoningen sterk in
prijs gestegen, waardoor de bereikbaarheid van de eigen woning voor bepaalde
groepen mensen minder is geworden. In de brief wordt uiteengezet welke mogelijkheden
er zijn om die bereikbaarheid weer te vergroten, terwijl de brief ook ingaat
op mogelijke tussenvormen van koop en huur. Met de SEV wordt gewerkt aan een
experimentenprogramma voor deze tussenvormen, maar bedacht moet wel worden
dat het succes van de experimenten die in het verleden op dit punt zijn ondernomen,
niet recht evenredig was met het enthousiasme waarmee aan die experimenten
werd begonnen. De meeste Nederlanders blijken toch te hechten aan een helder
onderscheid: óf eigenaar-bewoner, maar dan ook volledig, óf
volledig huurder. Dat neemt niet weg dat er interessante initiatieven zijn,
zoals ten aanzien van koophuur, en de bewindsman wilde graag bevorderen dat
mogelijkheden die voor bepaalde groepen een oplossing bieden, een verdere
verspreiding krijgen.Er zijn in dezen overigens wel beperkingen, hetgeen vooral geldt voor
mensen met zeer lage inkomens. Om ook die mensen (bijvoorbeeld mensen met
een bijstandsuitkering) in staat te stellen om op basis van gelijke financiële
mogelijkheden een woning te kopen in plaats van te huren, zou het nodig zijn
om vele jaren lang een forse financiële bijdrage te verlenen die ook
op een veel hoger niveau zou moeten liggen dan de individuele huursubsidie.
Verder is er nog het grote risico van het onderhoud, een risico dat vrijwel
altijd wordt onderschat. Onderhoud is meestal veel duurder dan wordt gedacht
en in het kader van de stadsvernieuwing heeft de overheid daar ook behoorlijk
leergeld voor betaald. Mensen met een zeer laag inkomen zijn dan ook niet
of nauwelijks op een serieuze wijze in staat om een woning te kopen. Dat heeft
uiteraard mede te maken met het feit dat grote bedragen aan overheidsmiddelen
in de vorm van objectsubsidies in de huursector terecht zijn gekomen. Juist
daardoor is een huurwoning voor mensen met een laag inkomen aanzienlijk beter
betaalbaar dan een koopwoning. Daarom moeten mensen die een koopwoning niet
kunnen betalen, ook niet door middel van bijdragen of subsidies worden verlokt
om toch een woning te kopen.Verder gaat het bij een keuze tussen huur of koop altijd om een individuele
afweging. De een heeft meer over voor een woning, de ander heeft weer de behoefte
om zijn leven op een wat andere wijze in te richten. Daarnaast zijn er inderdaad
soms vrij aanzienlijke verschillen tussen delen van het land. In het algemeen
zijn mensen buiten de Randstad eerder in staat om een woning te kopen dan
mensen in de Randstad, maar ook buiten de Randstad zijn er behoorlijke verschillen.
Het doel van de voorstellen in de brief van 22 mei is nu om mensen meer in
staat te stellen om invulling te geven aan hun eigen keuzevrijheid. Daarbij
zullen echter altijd grenzen gelden, zo betoogde de staatssecretaris, alleen
al omdat het ondenkbaar is dat de bedragen die tot nu toe zijn besteed aan
objectsubsidies in de huursector, opnieuw beschikbaar worden gesteld ten behoeve
van het eigen woningbezit. Dat is trouwens ook niet nodig, want
de koopsector loopt op zichzelf goed en zal naar verwachting de komende periode
nog verder uitbreiden. Wel is het zinvol om mensen door middel van experimenten
wat meer mogelijkheden te bieden in tussenvormen van koop en huur en om door
middel van een stimuleringsregeling en taakuitbreiding van het WEW de risico's
van het eigen woningbezit voor mensen met lagere inkomens te verminderen.
Juist om te voorkomen dat mensen in een onverantwoorde situatie verzeild raken,
is de regeling zodanig opgezet dat altijd binnen de NIBUD-normen wordt gebleven,
ook wanneer de tijdelijke gewenningsbijdrage ineens zou wegvallen.Hij zag de gewenningsbijdrage in ieder geval als een goede methode om
mensen over de brug te helpen. Hij verwachtte ook dat dankzij die bijdrage
meer huurders zich tot hun verhuurder zullen wenden met het verzoek om de
huurwoning te mogen kopen, waardoor verhuurders weer gestimuleerd zullen worden
om tot verkoop over te gaan.Hij beaamde dat er in de koopsector nog een specifiek risico is dat in
de huursector ontbreekt, namelijk wanneer zich een plotselinge terugval in
inkomen voordoet, bijvoorbeeld omdat iemand werkloos wordt. In het algemeen
valt betrokkene dan weliswaar niet direct terug op het bijstandsniveau, maar
inderdaad is er in zo'n geval in de huursector het vangnet van de individuele
huursubsidie, terwijl zo'n vangnet er niet is in de koopsector. Ook daarom
doen mensen er verstandig aan om hun eigen positie goed te overwegen, alvorens
te kiezen voor een koopwoning of een huurwoning.Bij de overdrachtsbelasting gaat het niet om een studie naar de mogelijkheid
om die belasting inkomensafhankelijk te maken of het tarief in algemene zin
te verlagen, maar wordt bekeken of mensen die een huurwoning kopen en die
daardoor met vrij hoge kosten worden geconfronteerd, waarvan de overdrachtsbelasting
niet de minste is, tegemoet kan worden gekomen door voor de eerste keer vrijstelling
van overdrachtsbelasting te verlenen. Hier speelt het gelijkheidsbeginsel
een grote rol, want het blijkt zeer moeilijk te zijn om de bedoelde groep
precies af te grenzen van andere groepen die in min of meer vergelijkbare
omstandigheden verkeren. De kans dat de rechter uiteindelijk zal uitspreken
dat het verschil in situatie te klein is om het verschil in fiscale behandeling
te kunnen rechtvaardigen, wordt dan ook vrij groot geacht. Er wordt nog verder
op gestudeerd, maar het ziet ernaar uit dat hiervoor geen goede regeling kan
worden getroffen. In dat geval is het risico veel te groot dat door middel
van rechterlijke uitspraken uiteindelijk vrijwel iedereen vrijstelling van
overdrachtsbelasting verkrijgt, hetgeen zeer omvangrijke budgettaire consequenties
zou hebben.Naar aanleiding van de suggestie om te kijken naar mogelijkheden in de
sfeer van het huurwaardeforfait, herinnerde de staatssecretaris eraan dat
verleden jaar nog, na uitvoerige discussies, door de Kamer besluiten zijn
genomen over het huurwaardeforfait. Het leek hem niet zinvol om die discussie
opnieuw te starten.Indertijd is al eens een studie verricht naar de mogelijkheden die fiscalisering
van de individuele huursubsidie zou bieden, maar de uitkomst daarvan was dat
fiscalisering juist voor mensen met de laagste inkomens zeer slecht zou uitpakken.
Diezelfde uitkomst verwachtte hij als zou worden nagegaan of fiscalisering
van de gewenningsbijdrage mogelijkheden zou bieden. Op zichzelf vond hij het
terecht dat hieraan het punt van de armoedeval is gekoppeld, maar anderzijds
gaat het bij de gewenningsbijdrage om een bijdrage die in vijf jaar tot nul
afloopt en deze zal dus weinig toe- of afdoen aan een eventuele armoedeval.
Veel belangrijker voor een eventuele armoedeval is de individuele huursubsidie,
omdat mensen daar vaak veel langer dan vijf jaar gebruik van maken en omdat
het bedrag van de huursubsidie vrij snel minder wordt naarmate het inkomen
stijgt. Onlangs is dan ook het traject waarover huursubsidie wordt verkregen,
enigszins verlengd, waarmee wordt voorkomen dat iemand die bijvoorbeeld
vanuit de bijstand in een Melkertbaan terecht komt, direct zijn huursubsidie
volledig kwijtraakt. Daarmee is de armoedeval nog niet weggenomen, maar is
deze wel gematigd.Overigens wordt deze zomer het rapport van de commissie-Derksen over de
armoedeval verwacht. Daarin zullen alle aspecten van inkomensafhankelijke
regelingen worden bekeken en zal ook worden ingegaan op de mogelijke fiscalisering
van bijdragen.Op zichzelf is het mogelijk om de grens voor de gewenningsbijdrage wat
hoger te leggen, maar in de praktijk zou dat betekenen dat een in feite onnodige
stimulans wordt gegeven. Voor mensen die een zodanig inkomen hebben dat zij
geen recht meer hebben op huursubsidie, is het immers toch al aantrekkelijk
om een woning te kopen. Verder zou de gewenningsbijdrage dan wel erg klein
worden, want het fiscale effect wordt verrekend met de gewenningsbijdrage
en juist als het inkomen wat hoger ligt, is ook het fiscale effect groter.De gewenningsbijdrage is bedoeld voor iedereen die een huurwoning koopt,
dus ongeacht de vraag of de woning wordt verkocht door een corporatie of een
particuliere eigenaar. Als voorwaarde geldt niet dat er nu al daadwerkelijk
huursubsidie wordt verkregen; wel moet het gaan om mensen met een zodanig
inkomen dat zij op zichzelf recht hebben op huursubsidie.Bij het aanvragen van een gewenningsbijdrage vindt een inkomenstoets plaats
en deze toets wordt na twee jaar herhaald. Iemand die binnen die twee jaar
buiten de inkomensgrenzen komt te vallen, krijgt vervolgens dus geen bijdrage
meer, maar heeft die bijdrage dan ook niet meer nodig.In antwoord op de vraag wanneer de regeling zou kunnen ingaan, merkte
de bewindsman op dat er nog enige maanden nodig zijn voor voorbereidende werkzaamheden.
Zo moeten de formulieren nog worden gedrukt, moet nog uitgemaakt worden waar
iemand met een aanvraag terecht kan e.d. Hij hoopte dat deze werkzaamheden
per 1 oktober a.s. kunnen worden afgerond. De regeling zal niet in de vorm
van een wetsvoorstel worden gegoten, maar in de vorm van een ministeriële
regeling ter uitwerking van het Besluit woninggebonden subsidies 1995, dus
als de voorbereidende werkzaamheden inderdaad per 1 oktober kunnen worden
afgerond, kan de regeling ook direct in werking treden. Het is verder de bedoeling
om de regeling terug te laten werken tot 22 mei 1997 (het moment waarop de
brief aan de Kamer is uitgegaan), omdat er anders het risico is dat mensen
blijven wachten tot de regeling is ingegaan en daardoor de verkoop van woningen
gaat stagneren, terwijl het juist de bedoeling is om de verkoop van woningen
te bevorderen. Bovendien wordt met deze terugwerkende kracht tegemoet gekomen
aan het pleidooi dat indertijd al bij de behandeling van de motie-Hofstra
is gehouden om een regeling zo snel mogelijk te laten ingaan.Overigens is al door het ministerie een conceptministeriëleregeling
opgesteld, waarin de lijnen van de brief van 22 mei nader zijn uitgewerkt
en verwoord. De staatssecretaris liet dit concept ronddelen, ter informatie
van de leden van de commissie.Op dit moment vindt overleg plaats tussen hypotheekbemiddelaars en financiers
over een keurmerk, waarbij tevens het punt van een betere voorlichting over
de onderhoudslasten aan de orde is. In dit verband zei hij dat ook hij twijfels
had over de hoogte van hypothecaire leningen die soms worden verstrekt. Hem
was zelfs een geval bekend waarin een financier een lening van tien keer het
jaarinkomen verstrekte. Hij vond dat zeer onverstandig en ook zeer onterecht
ten opzichte van de aanvrager van een lening, want met zo'n lening worden
de risico's onverantwoord groot. Hij was dan ook voornemens dit punt nog eens
aan de orde te stellen in het overleg met hypotheekbemiddelaars en financiers.
Overigens zag hij de laatste tijd bij serieuze banken gelukkig een wat meer
terughoudende opstelling. Verder merkte hij hierbij op dat in de praktijk verenigingen van eigenaren
vaak niet zo best functioneren. Nagegaan wordt dan ook, mede aan de hand van
ervaringen in het buitenland, hoe deze verenigingen kunnen worden gestimuleerd
om beter te functioneren. Woningcorporaties zouden daar zeker een rol bij
kunnen spelen, bijvoorbeeld door het beschikbaar stellen van kennis, en doen
dat ook al op een aantal plaatsen. Corporaties blijven trouwens bij complexen
vaak gedurende langere tijd nog eigenaar van een aantal woningen, en spelen
dan als «grote eigenaar» uiteraard een belangrijke rol in de verenigingen
van eigenaren voor die complexen. Het probleem zit vooral bij verenigingen
van eigenaren die zich niet bewust zijn van hun kwetsbare positie en die na
jaren van slecht functioneren ineens voor de noodzaak van groot en dus kostbaar
onderhoud komen te staan.Hij beaamde dat het «nemen van optimale verantwoordelijkheid»
niet synoniem is met het kopen van een huis. In dit kader betekent het het
maken van een bewuste keuze, afhankelijk van de persoonlijke omstandigheden.
Voor de één kan die keuze dus heel anders uitvallen dan voor
de ander.Hij sloot het gebruik van het experimenteerartikel in de wet zeker niet
uit. Wellicht is dat artikel trouwens nodig om vorm te kunnen geven aan de
experimenten van de SEV.Er is bewust van afgezien om in de brief van 22 mei in te gaan op het
initiatiefvoorstel-Duivesteijn inzake een individuele koopbijdrage. Zo is
vaste regel dat het kabinet zich bij initiatiefvoorstellen terughoudend opstelt.
Bovendien ligt het initiatiefvoorstel op dit moment nog bij de Raad van State,
dus het kabinet is nog helemaal niet «aan de beurt» om hierover
een opvatting te geven. De bewindsman wees hierbij wel nogmaals op het uitgangspunt
voor de gewenningsbijdrage dat mensen ook zónder die bijdrage aan de
NIBUD-normen moeten voldoen. Verder wees hij op het streven om de risico's
voor mensen zo klein mogelijk te maken, in welk verband in de brief van 22
mei o.a. het voorstel is genoemd inzake een hypotheekgarantie bij het aanvullend
of herfinancieren van een hypothecaire lening ten behoeve van het bekostigen
van groot onderhoud.Hij kon niet zo snel een vergelijking maken tussen het staatje op blz.
5 van de brief en de Monitor woonuitgaven, alleen al omdat de monitor de cijfers
over 1994 bevat en het staatje in de brief de cijfers over 1995. Een doorkijk
naar 2000 of nog later leek hem zeer lastig. Weliswaar is wel als trend bekend
dat het bedrag aan huursubsidie de komende jaren met ongeveer 1 mld. zal toenemen
en daartegenover het bedrag aan objectsubsidie zal afnemen, maar daarnaast
speelt er nog het punt van de herstructureringsuitgaven waarbij het ook om
grote bedragen gaat. Verder is hier uiteraard van belang in welk tempo de
omvang van de koopsector zal toenemen en de omvang van de huursector zal verminderen,
en dat is sterk afhankelijk van factoren die nauwelijks zijn te voorzien,
zoals de rentestand in de komende jaren en de prijsontwikkeling in de koopsector. Discussie in tweede termijnDe heer Hofstra (VVD) wees erop dat de VVD al vele jaren een
sterk voorstander van het eigen woningbezit is. Gelukkig gaat de PvdA die
vroeger niet bepaald te porren was voor bevordering van het eigen woningbezit,
nu met het IKB-initiatiefvoorstel ook die kant op. Als belangrijk nadeel van
dit initiatiefvoorstel zag hij overigens dat hiermee in feite de al bestaande
sociale huursector opnieuw wordt uitgevonden, hetgeen hij niet bepaald efficiënt
kon vinden.Hij stond niet negatief tegenover experimenten met tussenvormen van koop
en huur, mits er daarbij wel steeds duidelijkheid is over de rechten en plichten
van de bewoner. Hij had de indruk dat het bij de gewenningsbijdrage in totaal maar om
een betrekkelijk bescheiden bedrag zal gaan, zeker bescheiden in vergelijking
met de zeer hoge bedragen die met de individuele huursubsidie zijn gemoeid.Voor fiscalisering van de bijdrage voelde hij niets. Ook hij herinnerde
hierbij aan de uitkomst van de studie naar mogelijke fiscalisering van de
individuele huursubsidie.Risico's ten aanzien van rentestand, onderhoud en de waarde van het onroerend
goed zijn bij uitstek risico's voor de eigenaar. Mensen die een huurwoning
kopen, moeten zich daar goed van bewust zijn. Overigens had hij geen enkel
bezwaar tegen enig flankerend beleid op dit punt, zoals voorlichting of garantiestellingen.Hij pleitte opnieuw voor het iets verhogen van de grenzen van de groepen
die in aanmerking komen voor de gewenningsbijdrage. Hij was zich ervan bewust
dat bij hogere inkomens het fiscale effect groter is, maar door de grenzen
iets te verhogen wordt in ieder geval voorkomen dat bepaalde groepen tussen
wal en schip raken.Ten slotte kon hij zich voorstellen dat de regeling die nu in concept
op tafel is gelegd, wordt beschouwd als een eerste stap. Over enige tijd zal
het initiatiefvoorstel-Duivesteijn in bespreking komen en er ligt ook nog
een CDA-motie over woonhuurquote. Aan de hand daarvan kan er opnieuw over
gesproken worden.De heer Biesheuvel (CDA) had er begrip voor dat de staatssecretaris
zich niet concreet wil uitlaten over het initiatiefvoorstel-Duivesteijn, maar
met de voorgelegde conceptregeling wordt in feite toch een oordeel over dat
initiatiefvoorstel gegeven. Hij had er geen bezwaar tegen dat nu een bepaalde
groep wordt gestimuleerd om een woning te kopen. Weliswaar had hij de omvang
van die groep liever groter gezien en had hij ook graag een bredere afweging
in de brief gezien, maar de discussie daarover kan in een later stadium opnieuw
worden gevoerd. Overigens onderschreef hij niet de negatieve kwalificatie
door de heer Duivesteijn van de brief van 22 mei.De heer Jeekel (D66) was het ermee eens dat de bevordering
van het eigen woningbezit zich niet tot zodanige inkomensgroepen zou moeten
uitstrekken dat vele jaren lang zeer forse subsidies van overheidswege nodig
zijn. De risico's, bijvoorbeeld inzake de rentestand, worden dan echt te groot.Verder ging hij ervan uit dat ook de staatssecretaris een evenwicht voorstaat
tussen de overheidsbijdragen voor enerzijds huren en anderzijds kopen. Nu
de ontwikkelingen op dit vlak moeilijk zijn te voorzien, pleitte hij ervoor
dat hierover een jaarlijkse rapportage komt, opdat de Kamer kan volgen of
het evenwicht globaal behouden blijft.De heer Duivesteijn (PvdA) vond de voorgestelde regeling voor
een gewenningsbijdrage zeer marginaal. De bijdrage zal in de praktijk gemiddeld
zo'n f 1000 per jaar zijn, gedurende vijf jaar, maar mensen geven daarvoor
het recht op individuele huursubsidie op en kunnen dan niet meer langs die
weg profiteren van maatregelen die zijn gericht op koopkrachtbehoud van de
lagere inkomens. Hij ging er daarom van uit dat de regeling alleen aantrekkelijk
zal zijn voor een zeer beperkte groep, vooral starters. Hij wilde die groep
deze regeling niet onthouden, maar het blijft wel een marginaal geheel. Met
zijn initiatiefvoorstel had hij een veel bredere benadering gekozen, waar
nu met deze gewenningsbijdrage op vooruit wordt gelopen. Overigens zou hij
graag zien dat een volgende keer nader kan worden gesproken over de nu rondgedeelde
conceptregeling. De heer Poppe (SP) had die wens ook. Verder stelde hij vast
dat er geen antwoord is gekomen op zijn vraag naar de meerwaarde van de bijdrageregeling.
Ook deze regeling betekent in feite weer een stukje afbraak van de sociale
huursector die daardoor steeds verder geminimaliseerd wordt. De regeling geeft
ook grote risico's voor mensen. Weliswaar moeten ze aan de NIBUD-normen voldoen,
maar er is het gevaar dat ze een maand later niet meer aan die normen voldoen.
Daarnaast vroeg hij nog hoeveel mensen naar verwachting een beroep op deze
regeling zullen doen.De staatssecretaris stond open voor nadere discussies, bijvoorbeeld
aan de hand van concrete voorbeelden, over de vraag of het gewenst is om de
onder- of de bovengrenzen van de nu voorgestelde regeling alsnog te wijzigen.
Hij zag echter niet dat tot sterke wijzigingen kan worden gekomen. Als de
ondergrens nog verder naar onderen wordt gelegd, worden de risico's voor de
mensen echt te groot, en verhoging van de bovengrens heeft in feite weinig
effect, omdat het fiscale voordeel dan zo groot wordt dat de gewenningsbijdrage
al snel tot nul terugloopt. Hij zegde overigens toe dat laatste nog eens na
te zullen gaan en het gebruik van de regeling in de komende tijd nauwkeurig
te monitoren. Bovendien kan de Kamer de komende tijd nadere informatie verwachten
over de SEV-experimenten, over mogelijke garanties voor hypotheekleningen
voor groot onderhoud en over mogelijkheden om de positie van de vereniging
van eigenaren te versterken.Als maatschappelijke meerwaarde van het voorstel zag hij vooral dat bepaalde
groepen mensen hierdoor een grotere keuzemogelijkheid krijgen. Het zal overigens
om een vrij bescheiden bedrag gaan: naar verwachting zal het bedrag op de
VROM-begroting voor deze regeling in de komende jaren oplopen tot circa 60
mln. per jaar. Daartegenover wordt uiteindelijk op de VROM-begroting een besparing
op de uitgaven voor individuele huursubsidie verwacht van 105 mln. per jaar,
hetgeen vooral samenhangt met het feit dat de gewenningsbijdrage in vijf jaar
afloopt naar nul. Los daarvan zijn er de kosten die samenhangen met de fiscale
aftrek, maar die drukken niet op de VROM-begroting. De voorzitter van de commissie,Versnel-SchmitzDe griffier van de commissie,De GierXNoot1Samenstelling: Leden: Lansink (CDA), Te Veldhuis (VVD), Van den Berg (SGP),
M.M. van der Burg (PvdA), Versnel-Schmitz (D66), voorzitter, Van Gijzel (PvdA),
Feenstra (PvdA), Verbugt (VVD), A. de Jong (PvdA), Gabor (CDA), ondervoorzitter,
Aiking-van Wageningen (groep-Nijpels), Poppe (SP), Augusteijn-Esser (D66),
Duivesteijn (PvdA), Giskes (D66), Stellingwerf (RPF), Crone (PvdA), M.B. Vos
(GroenLinks), Klein Molekamp (VVD), Hofstra (VVD), Assen (CDA), Jeekel (D66),
Meijer (CDA), Visser-van Doorn (CDA) en Luchtenveld (VVD).Plv. leden: Biesheuvel (CDA), O.P.G. Vos (VVD), Van Middelkoop (GPV),
Verspaget (PvdA), Jorritsma-van Oosten (D66), Dijksma (PvdA), Houda (PvdA),
Van Blerck-Woerdman (VVD), Witteveen-Hevinga (PvdA), Leers (CDA), Hendriks,
Reitsma (CDA), Huys (PvdA), De Graaf (D66), Leerkes (Unie 55+), Swildens-Rozendaal
(PvdA), Oedayraj Singh Varma (GroenLinks), Keur (VVD), H.G.J. Kamp (VVD),
Ten Hoopen (CDA), Van 't Riet (D66), Van de Camp (CDA), De Haan (CDA) en Blauw
(VVD). 
 
 Naar boven

 

Directe linkKopieer de link naar uw clipboard 

https://zoek.officielebekendmakingen.nl/kst-23449-5.html

Sluit modaal

 

Disclaimer
De hier aangeboden pdf-bestanden van het Staatsblad, Staatscourant, Tractatenblad, provinciaal blad, gemeenteblad, waterschapsblad en blad gemeenschappelijke regeling vormen de formele bekendmakingen in de zin van de Bekendmakingswet en de Rijkswet goedkeuring en bekendmaking verdragen voor zover ze na 1 juli 2009 zijn uitgegeven. Voor pdf-publicaties van vóór deze datum geldt dat alleen de in papieren vorm uitgegeven bladen formele status hebben; de hier aangeboden elektronische versies daarvan worden bij wijze van service aangeboden.

 

Over deze website
Contact
English
Help
Zoeken

Informatie hergebruiken
Privacy en cookies
Toegankelijkheid
Sitemap
Kwetsbaarheid melden

Open data
Linked Data Overheid
PUC Open Data

MijnOverheid.nl
Rijksoverheid.nl
Ondernemersplein.nl
Werkenbijdeoverheid.nl