Wijziging van de Kieswet in verband met de nieuwe staatsrechtelijke positie van Bonaire, Sint Eustatius en Saba als openbaar lichaam binnen Nederland; Advies Raad van State en nader rapport
Staten-Generaal — Kamerstuk 
Datum: 2019-09-26 00:00:00.000000
Rechtsgebied: Wetgeving


(function (window, document, dataLayerName, id) {
 window[dataLayerName] = window[dataLayerName] || [], window[dataLayerName].push({ start: (new Date).getTime(), event: "stg.start" }); var scripts = document.getElementsByTagName('script')[0], tags = document.createElement('script');
 function stgCreateCookie(a, b, c) { var d = ""; if (c) { var e = new Date; e.setTime(e.getTime() + 24 * c * 60 * 60 * 1e3), d = "; expires=" + e.toUTCString() } document.cookie = a + "=" + b + d + "; path=/; Secure" }
 var isStgDebug = (window.location.href.match("stg_debug") || document.cookie.match("stg_debug")) && !window.location.href.match("stg_disable_debug"); stgCreateCookie("stg_debug", isStgDebug ? 1 : "", isStgDebug ? 14 : -1);
 var qP = []; dataLayerName !== "dataLayer" && qP.push("data_layer_name=" + dataLayerName), qP.push("use_secure_cookies"), isStgDebug && qP.push("stg_debug"); var qPString = qP.length > 0 ? ("?" + qP.join("&")) : "";
 tags.async = !0, tags.src = "https://koop.piwik.pro/containers/" + id + ".js" + qPString, scripts.parentNode.insertBefore(tags, scripts);
 !function (a, n, i) { a[n] = a[n] || {}; for (var c = 0; c < i.length; c++)!function (i) { a[n][i] = a[n][i] || {}, a[n][i].api = a[n][i].api || function () { var a = [].slice.call(arguments, 0); "string" == typeof a[0] && window[dataLayerName].push({ event: n + "." + i + ":" + a[0], parameters: [].slice.call(arguments, 1) }) } }(i[c]) }(window, "ppms", ["tm", "cm"]);
 })(window, document, 'dataLayer', 'f8b9eee5-8d9c-4ea1-abd5-83e174f29813');
 
 
 
Direct naar content
Navigatie
Contextinformatie
Publicatie
Acties
Gerelateerde informatie

Menu

U bent nu hier: 
Publicaties
Officiële publicaties

Inloggen

Primaire navigatie

Andere sites binnen Overheid.nl
Home
Uitgebreid zoeken
Mijn abonnementen
Help

Andere sites binnen Overheid.nl

Berichten over uw Buurt
Zoals vergunningen, bouwplannen en lokale regelgeving.

Rondom uw woonadres
Rondom een zelfgekozen adres

Dienstverlening
Zoals belastingen, uitkeringen en subsidies.

Naar dienstverlening

Beleid & regelgeving
Officiële publicaties van de overheid.

Naar beleid & regelgeving

Contactgegevens overheden
Adressen en contactpersonen van overheidsorganisaties.

Naar overheidsorganisaties

 
 
 
U bent hier:

Home

Kamerstuk 31956, nr. 4

 
 
 

Kamerstuk

Datum publicatie
Organisatie
Vergaderjaar
Dossier- en ondernummer

10-06-2009

Tweede Kamer der Staten-Generaal

2008-2009

31956 nr. 4

 

 

 
 
 Toon meer van: Extra informatie
 
 

 
 

Informatie over publicatie

 

 

 
 Toon meer van: Gerelateerd
 
 

 
 Publicaties in kamerdossier

Kamerdossier 31956Toon alle publicaties in het hoofddossier

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Publicaties referendum

 

 

 

 

 

Authentieke versie (PDF)
bestandsgrootte: 37 Kb

Informatie

Gerelateerd

Printen

Delen

 
 
 
31 956Wijziging van de Kieswet in verband met de nieuwe staatsrechtelijke
positie van Bonaire, Sint Eustatius en Saba als openbaar lichaam binnen Nederlandnr. 4ADVIES RAAD VAN STATE EN NADER RAPPORT1Hieronder zijn opgenomen het advies van de Raad van State d.d. 5 maart
2009 en het nader rapport d.d. 18 mei 2009, aangeboden aan de Koningin
door de staatssecretaris van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties. Het
advies van de Raad van State is cursief afgedrukt.Bij Kabinetsmissive van 4 februari 2009, no. 09.000233, heeft
Uwe Majesteit, op voordracht van de staatssecretaris van Binnenlandse Zaken
en Koninkrijksrelaties, bij de Raad van State ter overweging aanhangig gemaakt
het voorstel van wet houdende wijziging van de Kieswet in verband met de nieuwe
staatsrechtelijke positie van Bonaire, Sint Eustatius en Saba als openbaar
lichaam binnen Nederland, met memorie van toelichting.Het voorstel regelt het kiesrecht voor de openbare lichamen Bonaire, Sint
Eustatius en Saba. De Raad van State onderschrijft de strekking van het wetsvoorstel,
maar maakt opmerkingen over de verkiezing van de Eerste Kamer der Staten-Generaal,
de berekening van de stemwaarde bij de verkiezing van de Eerste Kamer, het
stemmen bij volmacht, de wetssystematiek en de inrichting van het stembiljet.
Hij is van oordeel dat in verband daarmee aanpassing van het voorstel wenselijk
is.Blijkens de mededeling van de Directeur van Uw kabinet van 8 december
2008, nr. 08.003515, machtigde Uwe Majesteit de Raad van State zijn advies
inzake het bovenvermelde voorstel van wet rechtstreeks aan mij te doen toekomen.Dit advies, gedateerd 5 maart 2009, nr. W04.08.0523/I, bied ik U
hierbij aan.De Raad geeft U in overweging het voorstel van wet te zenden aan de Tweede
Kamer der Staten-Generaal, nadat met het advies rekening zal zijn gehouden.De opmerkingen van de Raad van State worden in het navolgende besproken.Daarbij worden de volgorde en nummering van het advies van de Raad aangehouden.1. Verkiezing van de Eerste KamerArtikel 55 van de Grondwet bepaalt dat de leden van de Eerste Kamer worden
gekozen door de leden van de provinciale staten. De openbare lichamen worden
niet provinciaal ingedeeld. Daarom bepaalt het wetsvoorstel dat de leden van
de Eerste Kamer in de openbare lichamen worden gekozen door de leden van de
eilandsraden. Bonaire, Sint Eustatius en Saba worden voor deze verkiezing
tezamen beschouwd als een provincie.2De regering is van oordeel dat deze constructie niet in strijd is met
artikel 55 van de Grondwet. Daartoe verwijst zij naar de voorlichting van
afdeling I van de Raad van State van het Koninkrijk van 18 september
2006 inzake de hervorming van de staatkundige verhoudingen van
de Antilliaanse eilanden binnen het Koninkrijk.1
De afdeling stelde dat de ingezetenen van de drie eilanden die Nederlander
zijn – overeenkomstig artikel 3 van het Eerste Protocol bij het Europees
verdrag tot bescherming van de rechten van de mens en de fundamentele vrijheden
(EVRM) het kiesrecht voor het Nederlandse parlement moeten kunnen uitoefenen.
Omdat de provinciale bevoegdheden deels door de eilanden zullen worden uitgeoefend,
achtte de afdeling het aangewezen dat de leden van de eilandsraden voor de
verkiezing van de Eerste Kamer worden gelijkgesteld met leden van provinciale
staten. De afdeling achtte het wenselijk deze constructie op termijn in de
Grondwet vast te leggen, tegelijk met een regeling in de Grondwet van de associatie
tussen Nederland en de BES-eilanden.De Kiesraad sluit zich aan bij de opvatting van de Raad van State in deze
voorlichting.2 De Raad voor het openbaar bestuur
en de Raad voor de gemeentefinanciën geven in hun gezamenlijk advies
als hun voorlopig oordeel dat de constructie niet in overeenstemming is met
artikel 55 van de Grondwet. Als het voor de wetgever mogelijk wordt voor de
toepassing van een grondwettelijke bepaling een orgaan in de plaats te stellen
van of gelijk te stellen aan het in de Grondwet aangewezen orgaan, dan zouden
in de toekomst op min of meer vergelijkbare eenvoudige manier belangrijke
grondwettelijke waarborgen kunnen worden omzeild of uitgehold.3In reactie op deze adviezen merkt de regering op dat het toekennen van
het kiesrecht aan de leden van de eilandsraad naar de letter van de Grondwet
in strijd is met artikel 55. Gelet op de bijzondere situatie en het te waarborgen
kiesrecht van de bewoners van de openbare lichamen beschouwt de regering de
gekozen constructie, tot het moment dat artikel 55 van de Grondwet in overeenstemming
wordt gebracht met de staatkundige veranderingen, als meest aangewezen.De Raad van State meent dat deze reactie verder uitgewerkt zou kunnen
worden. Hij merkt allereerst op dat artikel 55 niet de enige relevante grondwetsbepaling
is. Twee andere grondwetsbepalingen dienen in de beschouwing te worden betrokken.
Dit betreft artikel 4 (het grondrecht van alle Nederlanders om gelijkelijk
de leden van algemeen vertegenwoordigende organen te verkiezen) en artikel
53, eerste lid (Eerste en Tweede Kamer worden binnen door de wet te stellen
grenzen gekozen op de grondslag van evenredige vertegenwoordiging).Artikel 55De letterlijke tekst van artikel 55 houdt in dat de leden van de Eerste
Kamer worden gekozen door de leden van provinciale staten; de letterlijke
tekst biedt geen ruimte voor uitzonderingen. Naast de tekst van het artikel
is ook de historie van belang.Dat provinciale staten optreden als kiescolleges voor de Eerste Kamer
is sinds 1848 in de Grondwet vastgelegd. Tot 1983 werd elke drie jaar de helft
van de leden van de Eerste Kamer gekozen. Omdat deze driejaarlijkse cyclus
niet gelijkliep met de vierjaarlijkse cyclus voor de verkiezingen van provinciale
staten, was het kiezersmandaat van Eerste-Kamerleden altijd min of meer verouderd.
In 1983 is overgegaan op het huidige systeem, inhoudend dat de Eerste Kamer
in haar geheel bijna direct (binnen drie maanden) na de verkiezingen van provinciale
staten wordt gekozen.Bij de grondwetsherziening 1983 is ook de getrapte verkiezing ter discussie
gesteld. Binnen de staatscommissie-Cals/Donner stelde een meerderheid voor
de Eerste Kamer rechtstreeks te laten kiezen. Zij achtte getrapte verkiezingen
in strijd met het door de commissie aanvaarde streven de invloed van de kiezers
te vergroten. Bovendien achtte zij het ongewenst aan provinciale colleges,
die immers in wezen geheel andere taken hebben en allereerst met het oog op
die taken moeten worden samengesteld, een bijkomende taak toe te kennen. Een
minderheid binnen de staatscommissie constateerde dat de Eerste Kamer zich
er altijd van bewust was geweest dat zij tegenover de Tweede Kamer als «volkskamer»
een bescheiden rol moest spelen. Zij was van mening dat een op dezelfde wijze
en waarschijnlijk op hetzelfde tijdstip verkozen Eerste Kamer even sterk zou
zijn «gelegitimeerd» als de Tweede Kamer, en dat daardoor het
eigen karakter van de Eerste Kamer zou verdwijnen. Zij onderkende dat provinciale
staten niet bij uitstek gekwalificeerd waren voor die verkiezing.4De regering sprak zich in 1974, met steun van de Raad van State, uit voor
rechtstreekse verkiezing van de Eerste Kamer. Haar argumenten ontleende zij
grotendeels aan de meerderheid van de staatscommissie.1 Een meerderheid van de Tweede Kamer was echter bevreesd dat een rechtstreeks
gekozen Eerste Kamer zich te weinig van de Tweede Kamer zou onderscheiden
en haar terughoudendheid zou laten varen. Deze meerderheid sprak zich in een
motie-De Kwaadsteniet uit voor handhaving van getrapte verkiezingen,2 waar de regering zich bij neerlegde.Artikel 4Artikel 4 Grondwet bepaalt dat ieder Nederlander gelijkelijk het recht
heeft de leden van algemeen vertegenwoordigende organen te verkiezen (en tot
lid daarvan te worden verkozen), behoudens bij de wet gestelde beperkingen
en uitzonderingen. Uit de parlementaire geschiedenis komt naar voren dat het
artikel mede betrekking heeft op de Eerste Kamer; de getrapte verkiezing van
de Eerste Kamer valt onder de beperkingsclausule.3De regering achtte het kiesrecht van een zodanig gewicht dat opneming
van een zelfstandig grondrecht, naast de voorschriften inzake de desbetreffende
vertegenwoordigende organen, gerechtvaardigd was. Het betreft hier een recht
op participatie in de publieke zaak. Bovendien is opneming van het kiesrecht
onder de grondrechten ook in overeenstemming met de opzet van verschillende
internationale documenten op het terrein van de grondrechten; de regering
noemde onder meer artikel 21, eerste lid, van de Universele Verklaring van
de rechten van de mens en artikel 26 van het Internationaal verdrag inzake
burgerrechten en politieke rechten.4 De Raad
merkt op dat ook artikel 3 van het eerste Protocol bij het EVRM, volgens de
jurisprudentie van het Europees Hof voor de Rechten van de Mens, algemeen
kiesrecht voor de wetgevende macht garandeert. Zo achtte het Hof het in strijd
met dit artikel dat het Verenigd Koninkrijk inwoners van Gibraltar geen kiesrecht
gaf voor het Europees Parlement. Dat Gibraltar te weinig inwoners had om,
in het Britse kiesstelsel, een eigen kiesdistrict te kunnen vormen, achtte
het Hof niet doorslaggevend.5Artikel 53, eerste lidArtikel 53 is in zijn huidige vorm in de Grondwet vastgelegd in 1917;
het markeerde de invoering van het algemeen kiesrecht op de grondslag van
evenredige vertegenwoordiging, dat inmiddels een van de hoekstenen is van
onze democratie. Bij de grondwetsherziening van 1917 ging de meeste aandacht
uit naar de verkiezing van de Tweede Kamer, maar het heeft eveneens betekenis
voor de Eerste Kamer.De Eerste Kamer is, samen met de regering en de Tweede Kamer, belast met
de taak om wetten tot stand te brengen; zij controleert voorts de regering.
In een democratie is het van belang dat de leden van zo’n orgaan worden
gelegitimeerd door de kiezers, zodat sprake kan zijn van een volksvertegenwoordiging.
Zou de Eerste Kamer op dezelfde wijze worden gekozen, dan zou het politieke
primaat van de Tweede Kamer worden aangetast, hetgeen als onwenselijk wordt
beschouwd. Dat betekent dat de Eerste Kamer een legitimatie zal moeten hebben
die minder sterk is dan die van de Tweede Kamer. De gevolgde constructie,
waarbij provinciale staten de leden van de Eerste Kamer kiezen, moet vooral
worden bezien als een hulpconstructie om de kiezerswil op een minder directe
wijze te vertalen. Van provinciale vertegenwoordiging en behartiging van specifiek
provinciale belangen is bij de Eerste Kamer nooit sprake geweest.De Raad meent dan ook dat het grondrechtelijke aspect van het algemeen
kiesrecht zwaarder zal moeten wegen dan de letterlijke tekst van artikel 55,
nu verkiezing door middel van provinciale staten slechts een hulpconstructie
is. De constructie waarbij de openbare lichamen voor de verkiezing van de
Eerste Kamer tezamen worden beschouwd als een provincie acht de Raad dan ook
in overeenstemming met het samenstel van de artikelen 4, 53 en 55 van de Grondwet.De Raad adviseert de toelichting in deze zin aan te vullen. 1. Verkiezing van de Eerste KamerNaar aanleiding van het advies is de memorie van toelichting uitgebreid
met een analyse van het samenstel van de artikelen 4, 53 en 55 van de Grondwet.
Voor de motivering om de eilandsraden mede aan te merken als kiescollege voor
de Eerste Kamer is aangesloten bij de onderscheidende aspecten van de provinciale
staten als kiescollege voor de Eerste Kamer. De leden van de eilandraden zijn,
net als de leden van provinciale staten, volksvertegenwoordigers die rechtstreeks
zijn gekozen; bovendien wordt hierdoor verzekerd dat in het hele land wordt
deelgenomen aan de verkiezing van de Eerste Kamer. Tenslotte geldt ook voor
de eilandsraden als voordeel dat zij, net als provinciale staten voor een
belangrijk deel losstaan van de staatkundige rol van de Eerste Kamer; daardoor
ontstaat er geen sterke onderlinge afhankelijkheid tussen beide organen.1Voorts is met een voorbeeld geïllustreerd dat andere oplossingen
die ook aan de letter van artikel 55 van de Grondwet voldoen, slechts leiden
tot gekunstelde en ingewikkelde constructies. Met de Raad concludeert het
kabinet dat de gekozen constructie op korte termijn de meest aangewezene is,
gelet op de bijzondere situatie en het te waarborgen kiesrecht van de inwoners
van de openbare lichamen. Met deze keuze wordt recht gedaan aan het samenstel
tussen en de gedachten achter de artikelen 4, 53 en 55 van de Grondwet.2. Berekeningsmethode bij verkiezingen voor de Eerste KamerDe leden van provinciale staten kiezen de leden van de Eerste Kamer. Het
ledental van provinciale staten in de provincies is niet evenredig met het
aantal inwoners: in kleinere provincies tellen provinciale staten relatief
meer leden dan in grote. Bij verkiezingen voor de Eerste Kamer zou het dan
ook onevenwichtig zijn om aan de stem van elk provinciale-statenlid evenveel
gewicht toe te kennen. Dat is de reden dat aan elke stem van een lid van provinciale
staten een stemwaarde wordt toegekend. Die komt overeen met het aantal inwoners
van de provincie gedeeld door honderd keer het aantal zetels van provinciale
staten, afgerond op een geheel getal.2 Daarmee
wordt voldaan aan artikel 53, eerste lid, van de Grondwet, dat voorschrijft
dat de leden van beide kamers van de Staten-Generaal – binnen door de
wet te stellen grenzen – worden gekozen op de grondslag van evenredige
vertegenwoordiging.In het wetsvoorstel wordt deze systematiek ook toegepast op de openbare
lichamen. Daarbij wordt uitgegaan van het aantal zetels van de eilandsraden,
maar met een belangrijk verschil: voor het bepalen van de stemwaarde voor
de openbare lichamen wordt het aantal inwoners van de drie openbare lichamen,
evenals het aantal eilandsraadsleden, bij elkaar opgeteld.3 Daarmee worden de verschillen tussen de drie openbare lichamen niet
verdisconteerd, zoals blijkt uit deze tabel: openbaar lichaamaantal inwoners1aantal eilandsraadsledenstemwaardeBonaire11 500913* Sint Eustatius2 70055* Saba1 50053*BES15 700198*** = fictieve berekening voor elk openbaar lichaam afzonderlijk** = berekening volgens het wetsvoorstel, waarbij de openbare lichamen
als één geheel worden behandeld1 Benadering van het aantal inwoners, genoemd in de toelichting
(§ 7.3 (Tweede Kamerverkiezingen)).Zoals uit deze tabel blijkt werkt de methode van het wetsvoorstel ongunstig
uit voor Bonaire: zou de methode van de Kieswet worden toegepast, dan zou
de stemwaarde voor een eilandsraadslid van Bonaire 13 bedragen. De eilandsraadsleden
van Sint Eustatius en Saba krijgen een grotere stemwaarde toegekend dan waarop
zij volgens het systeem van de Kieswet recht zouden hebben. Daarmee wordt
niet voldaan aan het vereiste van evenredigheid, gesteld door artikel 53 van
de Grondwet.De Raad adviseert de stemwaarde voor elk openbaar lichaam afzonderlijk
te berekenen.2. Berekeningsmethode bij verkiezingen voor de Eerste Kamer Naar aanleiding van het advies is het wetsvoorstel aangepast zodat de
stemwaarde van de leden van de eilandsraden voor de verkiezing van de leden
van de Eerste Kamer voor elk openbaar lichaam afzonderlijk wordt berekend.
De toelichting is overeenkomstig aangepast.3. Stemmen bij volmachtHet stemmen bij volmacht wordt in de openbare lichamen op twee manieren
beperkt in vergelijking met de geldende Kieswet. Ten eerste moet de volmacht
schriftelijk worden aangevraagd; overdracht van de oproepingskaart is dus
niet mogelijk. Ten tweede zal de aanvrager, aan de hand van reisbescheiden
of een verklaring van een arts, moeten aantonen dat hij niet in staat is zelf
zijn stem uit te brengen.1 Deze beperkingen gelden
niet in het Europese deel van Nederland.De toelichting vermeldt dat stemmen bij volmacht tot nu toe in de openbare
lichamen niet mogelijk was. De drie bestuurscolleges hebben, gezien eerdere
negatieve ervaringen, ernstige bezwaren tegen stemmen bij volmacht; het toestaan
van de volmachtstem onder strengere voorwaarden dan in het Europese deel van
Nederland wordt gezien als een compromis. De toelichting meldt voorts dat,
in lijn met het advies van de Adviescommissie inrichting verkiezingsproces,
het voornemen bestaat om de huidige volmachtpraktijk aan te scherpen door
het invoeren van een identificatieplicht; die zal worden geregeld in het voorstel
van Wet inrichting verkiezingsproces.2Nu de invoering van een identificatieplicht is aangekondigd, ziet de Kiesraad
geen aanleiding om een voor de BES-eilanden afwijkende regeling te treffen
voor het volmachtstemmen; de Kiesraad hecht aan een uniforme regeling op dit
terrein.3De Raad merkt op dat iedere Nederlander gelijkelijk het recht heeft de
leden van algemeen vertegenwoordigende organen te verkiezen. Bij de wet kunnen
beperkingen en uitzonderingen worden gesteld;4
de voorwaarden bij de uitoefening van het kiesrecht zullen echter voor alle
kiesgerechtigden hetzelfde moeten zijn. De nu voorgestelde beperkingen van
het stemmen bij volmacht zijn, zo meent de Raad, aanvaardbaar bij de verkiezing
van de eilandsraden, omdat zij dan gelijkelijk voor alle kiesgerechtigden
zullen gelden, maar zij dienen zoveel mogelijk vermeden te worden bij de verkiezingen
voor de Tweede Kamer en het Europees Parlement, omdat zij dan alleen zullen
gelden voor een deel van het electoraat.De Raad merkt nog op dat het voornemen om de huidige volmachtpraktijk
aan te scherpen geen rechtvaardiging kan vormen om op dit moment het stemmen
bij volmacht op de openbare lichamen te beperken. De voorgenomen identificatieplicht
is immers een andere beperking dan de beperkingen die nu worden voorgesteld.De Raad adviseert de ongelijkheid in de regeling voor stemmen bij volmacht
zoveel mogelijk weg te nemen en daartoe alternatieven voor de voorgestelde
regeling te onderzoeken. Een mogelijkheid zou zijn de voorgestelde beperkingen
van het stemmen bij volmacht in de openbare lichamen een tijdelijk karakter
te geven door het opnemen van een expiratiedatum. Een andere mogelijkheid
zou zijn dat de voorzitter van het stembureau in de openbare lichamen bij
volmachtstemmen een ruim gebruik maakt van de bevoegdheid om te vragen om
identificatie.53. Stemmen bij volmachtIk heb naar aanleiding van het advies besloten de voorgestelde regeling,
die alleen schriftelijke volmachtverlening mogelijk maakt, te beperken tot
de eilandsraadverkiezingen. Voor de overige verkiezingen zal de regeling gelden
zoals opgenomen in de Kieswet (waarbij dus ook onderhandse volmachtverlening
mogelijk is). Met deze keuze wordt mijns inziens tegemoet gekomen aan enerzijds
het bezwaar van de Raad van State inzake de gelijke behandeling binnen het
electoraat en anderzijds het bezwaar van de eilandbestuurders tegen onderhandse
volmachtverlening dat immers gebaseerd is op de in het verleden gebleken fraudegevoeligheid
van deze regeling bij de eilandsraadverkiezingen. Ik hecht er aan er op te
wijzen dat indien het wetsvoorstel tot wijziging van de Kieswet en enkele
andere wetten houdende invoering van het stemmen met een stempas naar keuze
binnen de eigen gemeente (Kamerstukken II, 2005/06, 30 569) in werking
treedt, daarmee de identificatieplicht in de Kieswet wordt ingevoerd. Voor
het stemmen door middel van het verlenen van een (onderhandse) volmacht betekent
dit dat de volmachtnemer – naast diens eigen identiteitsbewijs –
ook een kopie van het identiteitsbewijs van de volmachtgever dient over te
leggen op het moment dat hij de stem uitbrengt. Deze regeling zal ook in Bonaire,
Sint Eustatius en Saba gaan gelden bij de Tweede Kamerverkiezing en de verkiezing
voor de Nederlandse leden van het Europees Parlement.4. WetssystematiekHet wetsvoorstel regelt onder meer hoe het proces van kandidaatstelling
en verkiezing voor de Tweede Kamer, de Eerste Kamer en het Europees Parlement
zal verlopen in de openbare lichamen. Er is voor gekozen deze – van
de geldende Kieswet afwijkende – bepalingen niet onder te brengen in
de hoofdstukken van de Kieswet waarop zij betrekking hebben, maar in een nieuw,
afzonderlijk hoofdstuk Ya. In de toelichting wordt onderkend dat deze nieuwe
regeling niet altijd eenvoudig te lezen zal zijn wegens de vele verwijzingen
naar de relevante artikelen in andere delen van de Kieswet. Om dit te ondervangen
zal een circulaire worden opgesteld.1De Raad van State constateert dat de gevolgde wetstechniek leidt tot een
in hoge mate onleesbare wettekst. De verkiezingsprocedure in de openbare lichamen
is niet volledig uitgeschreven, maar moet worden gereconstrueerd. Dit komt
het sterkst tot uitdrukking bij de verkiezingen voor het Europees Parlement.
De algemene regels voor die verkiezingen zijn destijds – in hoofdstuk
Y van de Kieswet – evenmin volledig uitgeschreven, zodat de gebruiker
van de wet hoofdstuk Y moet lezen in samenhang met afdeling II van de wet;
met de regels voor de Europese verkiezingen in de BES moet de gebruiker hoofdstuk
Ya lezen in samenhang met hoofdstuk Y, dat op zijn beurt gelezen moet worden
in samenhang met afdeling II (het patchwork-model). Bij sommige artikelen
van hoofdstuk Ya ontbreekt een uitdrukkelijke verwijzing naar de bepalingen
waarop zij betrekking hebben, waardoor de toegankelijkheid nog geringer is.2De aangekondigde circulaire kan dit bezwaar niet ondervangen, omdat het
streven altijd zal moeten zijn dat de wet zelf zo helder en toegankelijk mogelijk
is, met vermijding van verwijzingen naar bepalingen die zelf verwijzingen
bevatten.3Alleen de wet heeft immers rechtskracht.De Raad adviseert het relatief kleine aantal artikelen waarmee voor de
openbare lichamen wordt afgeweken van de geldende Kieswet op te nemen in die
onderdelen van de Kieswet waarop zij betrekking hebben.4. WetssystematiekHet advies is geen aanleiding geweest om de keuze in het wetsvoorstel
voor de plaatsing van de bepalingen die specifiek betrekking hebben op de
(organisatie van de) verkiezingen in Bonaire, Sint Eustatius en Saba in een
apart hoofdstuk achterin de Kieswet (maar vóór de straf-, slot-
en overgangsbepalingen), aan te passen. Ik ben van mening dat met het opnemen
van de artikelen die nu in hoofdstuk Ya staan, in de onderdelen van de Kieswet
waarop zij betrekking hebben, de regeling niet veel duidelijker zou worden.
De gebruikers van de Kieswet in Bonaire, Sint Eustatius en Saba zouden mogelijk
gebaat zijn bij het in de bestaande bepalingen in de Kieswet telkens noemen
van de bestuursorganen van de openbare lichamen (en daarbij dan uiteraard
ook de afwijkende bepalingen). Voor deze optie is niet gekozen omdat daarmee –
alhoewel voor de gebruikers in Bonaire, Sint Eustatius en Saba mogelijk beter –
over het geheel genomen de leesbaarheid van de
Kieswet minder zou worden. De gekozen indeling is bovendien in overeenstemming
met de Handleiding voor aanpassing van wetgeving voor Bonaire, Sint Eustatius
en Saba. Ten slotte heeft ook de Kiesraad aangegeven het als een voordeel
te zien dat de tekst van de Kieswet op deze wijze zoveel mogelijk intact blijft
en dat de bepalingen die betrekking hebben op de openbare lichamen zoveel
mogelijk zijn samengebracht in één hoofdstuk.5. Inrichting van het stembiljetDe toelichting meldt dat op de huidige stembiljetten in de Nederlandse
Antillen foto’s van de lijsttrekkers worden opgenomen en dat de partijen
met een kleur worden aangegeven; op stembiljetten in Bonaire worden de instructies
in zowel in het Nederlands als het Papiaments gegeven. Het kabinet is bereid
te onderzoeken welke mogelijkheden er zijn om soortgelijke aanpassingen mogelijk
te maken. De toelichting vermeldt echter geen conclusie.4 De Kieswet gaat impliciet uit van het gebruik van het
Nederlands; alle modellen, formulieren en toelichtingen zijn in het Nederlands
gesteld.1De Raad merkt op dat het van belang is dat kiezers in ieder geval informatie
over de wijze van stemmen krijgen in de talen die ter plaatse het meest gangbaar
zijn. In Bonaire is dat vooral het Papiaments en Nederlands, in Sint Eustatius
en Saba vooral het Engels. De Raad adviseert in de toelichting aan te geven
op welke wijze hieraan tegemoet kan worden gekomen.5. Inrichting van het stembiljetIn lijn met het advies van de Raad van State is de memorie van toelichting
aangevuld met een passage over de wijze waarop tegemoet kan worden gekomen
aan het belang van de kiezers in Bonaire, Sint Eustatius en Saba om in ieder
geval informatie over de wijze van stemmen te krijgen in de talen die ter
plaatse het meest gangbaar zijn. Ook aan de opmerking van de Raad dat de Kieswet
impliciet uitgaat van het gebruik van het Nederlands (modellen, formulieren
en toelichtingen zijn in het Nederlands gesteld) is in de memorie van toelichting
meer aandacht besteed.6. Toepasselijk bestuursrechtVoorgesteld artikel Ya 42 stelt tegen enkele soorten beschikkingen beroep
open op het Gemeenschappelijk Hof. Het tweede lid bepaalt dat de Wet administratieve
rechtspraak BES (WarBES) «voor zoveel nodig van overeenkomstige toepassing»
is.De Raad heeft in zijn advies over de IBES opgemerkt dat deze constructie
geen aanbeveling verdient. Voorts acht hij de woorden «voor zoveel nodig»
in artikel Ya 42 onnodig onnauwkeurig. Daarom adviseert de Raad ook in de
hiervoor weergegeven situatie de Wet administratieve rechtspraak BES van toepassing
te verklaren op beschikkingen.6. Toepasselijk bestuursrechtAls gevolg van het bepaalde in artikel 3 van de Invoeringswet BES, is
de Wet administratieve rechtspraak BES automatisch van toepassing op de beschikkingen
genoemd in artikel Ya 42 van het wetsvoorstel. Enkele onderdelen van de Wet
administratieve rechtspraak BES worden van overeenkomstige toepassing verklaard
op het beroep in eerste en enige aanleg bij het Gemeenschappelijk Hof omdat
de Wet administratieve rechtspraak BES daarvoor geen specifieke bepalingen
kent.7. Voor redactionele kanttekeningen verwijst de Raad naar de bij
het advies behorende bijlage.7. Redactionele kanttekeningenDe redactionele kanttekeningen zijn op één na verwerkt in
het wetsvoorstel. De Raad van State adviseert de artikelen «Y 13 en
Y 14» in artikel Ya 32, vierde lid, van het wetsvoorstel te vervangen
door «Y 12 en Y 13». Dit wordt niet overgenomen, omdat dit mijns
inziens berust op een verkeerde lezing van de betreffende artikelen door de
Raad. De artikelen Y 13 en Y 14 van de Kieswet hebben, evenals de andere in
artikel Ya 32, vierde lid, van het wetsvoorstel genoemde artikelen, betrekking
op stukken die bij de kandidatenlijsten moeten worden overgelegd. Artikel
Y 12 van de Kieswet bepaalt dat de kandidatenlijsten voor de verkiezing van
het Europees Parlement gelden voor het gehele land en waar deze moeten worden
ingeleverd en hoort niet thuis in artikel Ya 32, vierde lid, van de Kieswet.8. Overige aanpassingenVan de gelegenheid is ten slotte gebruikt gemaakt om nog een paar andere
wijzigingen in het wetsvoorstel en de toelichting aan te brengen. Er ontbrak
nog een overgangsregeling voor de registratie van aanduidingen van politieke
partijen in het geval dit wetsvoorstel in werking zou treden vrij kort voor
de eilandsraadverkiezingen in 2011. Het wetsvoorstel en de toelichting zijn
hiermee nu aangevuld. Voorts bleek het nodig – in verband met bestuurlijke
afspraken – waar in de Kieswet bedragen in euro’s worden vermeld,
deze voor betalingen vanuit Bonaire, Sint Eustatius en Saba te voorzien van
een equivalent in dollars. Ook dit is aangepast in het wetsvoorstel. Naar
aanleiding van de redactionele opmerking van de Raad van State over artikel
Ya 10 van het wetsvoorstel (thans artikel Ya 9), zijn vergelijkbare wijzigingen
aangebracht in de artikelen Ya 26 (thans artikel Ya 23) en Ya
37 van het wetsvoorstel. In verband met het gewijzigde artikel 3 van het wetsvoorstel
Invoeringswet Bonaire, Sint Eustatius en Saba, zijn ten slotte een aantal
beroepsbepalingen in het onderhavige wetsvoorstel gewijzigd en zijn er een
aantal toegevoegd. Onderhavig wetsvoorstel ging er tot nog toe vanuit dat
tegen besluiten die op grond van de Kieswet worden genomen door bestuursorganen
in het Europese deel van Nederland altijd en enkel beroep open zou moeten
staan bij de Afdeling bestuursrechtspraak van de Raad van State. Conform het
gewijzigde artikel 3 van het wetsvoorstel Invoeringswet Bonaire, Sint Eustatius
en Saba is nu bij deze besluiten ook voorzien in rechtsbescherming bij het
Gemeenschappelijk Hof van Justitie van Aruba, Curaçao, Sint Maarten
en van Bonaire, Sint Eustatius en Saba.De Raad van State geeft U in overweging het voorstel van wet te zenden
aan de Tweede Kamer der Staten-Generaal, nadat met het vorenstaande rekening
zal zijn gehouden.De Vice-President van de Raad van State,H. D. Tjeenk WillinkIk moge U verzoeken het hierbij gevoegde gewijzigde voorstel van wet en
de gewijzigde memorie van toelichting aan de Tweede Kamer der Staten-Generaal
te zenden.De staatssecretaris van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties,A. Th. B. Bijleveld-Schouten Bijlage bij het advies van de Raad van State betreffende no. W04.08.0523/I
met redactionele kanttekeningen die de Raad in overweging geeft.– Artikel I, onderdeel L, schrappen, nu alleen het Europese deel
van Nederland gemeenten kent.– In de artikelen Ya 4, derde lid, Ya 6, vierde lid, Ya 10, tweede
lid, Ya 24, eerste lid, Ya 25, vierde lid, Ya 26, tweede lid, Ya 32, vierde
lid, Ya 34, vierde lid, en Ya 37, tweede lid, «originaliteit»
vervangen door: authenticiteit, nu originaliteit opgevat zou kunnen worden
in de betekenis van creativiteit.– Artikel Ya 10 invoegen vóór artikel Ya 9, zodat
de volgorde wordt aangehouden van de bepalingen uit de Kieswet waarop deze
artikelen betrekking hebben. Voorts het eerste lid als volgt redigeren: De
gemeenschappelijke verklaring, bedoeld in artikel I 10, eerste lid, kan tevens
worden ingeleverd bij de gezaghebbers van Bonaire, Sint Eustatius en Saba.– In artikel Ya 13, derde lid, «deze» wijzigen in: dit.– Artikel Ya 26 naar chronologie invoegen vóór artikel
Ya 24.– In artikel Ya 32, vierde lid, «Y 13 en Y 14» vervangen
door: Y 12 en Y 13.– In artikel Ya 44 de verwijzing naar artikel I 7, voor zover die
betrekking heeft op het eerste en tweede lid, schrappen, nu in het daarin
geregelde is voorzien in artikel Ya 44, eerste lid, en door de verwijzing
naar artikel Ya 42, tweede tot en met vierde lid. XNoot1De oorspronkelijke tekst van het voorstel van wet en van de memorie van
toelichting zoals voorgelegd aan de Raad van State is ter inzage gelegd bij
het Centraal Informatiepunt Tweede Kamer.XNoot2Voorgesteld artikel Ya 23, eerste lid.XNoot1Kamerstukken II 2006/07, 30 800 IV, nr. 3, bijlage, blz. 23.XNoot2Advies van de Kiesraad van 23 oktober 2008, kenmerk 2008–0000569970,
bladzijde 3.XNoot3Advies van de Raad voor het openbaar bestuur en de Raad voor de gemeentefinanciën
van 23 september 2008, kenmerk 2008–0000442879, achtste bladzijde.XNoot4Eindrapport van de Staatscommissie van advies inzake de Grondwet en de
Kieswet (commissie-Cals/Donner), 1971, blz. 103–105.XNoot1Nota inzake het grondwetsherzieningsbeleid, Kamerstukken II 1973/74, 12 944,
nr. 2, blz. 8, Naar een nieuwe Grondwet deel 12, blz. 21–22. Advies
van de Raad van State van 3 april 1974, Kamerstukken II 1973/74, 12 944,
nr. 6, 3.2, Naar een nieuwe Grondwet deel 12, blz. 81–83.XNoot2Kamerstukken II 1974/75, 12 944, nr. 22, Naar een nieuwe Grondwet
deel 13, blz. 539.XNoot3Kamerstukken II 1975/76, 13 872, nr. 3, blz. 27, Naar een nieuwe
Grondwet deel Ia, blz. 27.XNoot4Kamerstukken II 1975/76, 13 872, nr. 3, blz. 26, Naar een nieuwe
Grondwet deel Ia, blz. 26.XNoot5EHRM 18 februari 1999, 24 833/94, LJN: AD4560 (Matthews/Verenigd
Koninkrijk), r.o. 60–65.XNoot1Kamerstukken II 2001/02, 26 976, nr. 2, blz. 16.XNoot2Artikel U 2 van de Kieswet.XNoot3Voorgesteld artikel Ya 30.XNoot1Voorgesteld artikel Ya 11 (voor de Tweede Kamerverkiezingen), dat voor
de openbare lichamen afwijkt van de regeling voor volmacht in het geldende
artikel L 2 van de Kieswet; idem voorgesteld artikel Ya 38 (verkiezingen voor
het Europees Parlement).XNoot2Toelichting, § 7.6.4 (Volmachten).XNoot3Advies van de Kiesraad van 23 oktober 2008, kenmerk 2008–0000509970,
blz. 7.XNoot4Artikel 4 van de Grondwet.XNoot5Artikel J 24, tweede lid, van de Kieswet.XNoot1Toelichting, § 5 (Opbouw wetsvoorstel), eerste tekstblok.XNoot2Zo moet, zonder dat dat uit de tekst blijkt, voorgesteld artikel Ya 37,
eerste lid, worden gelezen in samenhang met artikel I 10, eerste lid, en artikel
Y 19, eerste lid (dat evenmin verwijst naar artikel I 10).XNoot3Zie ook de aanwijzingen 10 en 78 van de Aanwijzingen voor de regelgeving.XNoot4Voorstel van Invoeringswet openbare lichamen Bonaire, Sint Eustatius en
Saba, zaak no.W04.08.0522/I, toelichting, § 7.6.3 (Stembiljetten).XNoot1Opgenomen in de regeling van de minister van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties
van 23 oktober 1989, Stcrt. Suppl. 1989, 210 («Modellen Kieswet
en Kiesbesluit»). 
 
 Naar boven

 

Directe linkKopieer de link naar uw clipboard 

https://zoek.officielebekendmakingen.nl/kst-31956-4.html

Sluit modaal

 

Disclaimer
De hier aangeboden pdf-bestanden van het Staatsblad, Staatscourant, Tractatenblad, provinciaal blad, gemeenteblad, waterschapsblad en blad gemeenschappelijke regeling vormen de formele bekendmakingen in de zin van de Bekendmakingswet en de Rijkswet goedkeuring en bekendmaking verdragen voor zover ze na 1 juli 2009 zijn uitgegeven. Voor pdf-publicaties van vóór deze datum geldt dat alleen de in papieren vorm uitgegeven bladen formele status hebben; de hier aangeboden elektronische versies daarvan worden bij wijze van service aangeboden.

 

Over deze website
Contact
English
Help
Zoeken

Informatie hergebruiken
Privacy en cookies
Toegankelijkheid
Sitemap
Kwetsbaarheid melden

Open data
Linked Data Overheid
PUC Open Data

MijnOverheid.nl
Rijksoverheid.nl
Ondernemersplein.nl
Werkenbijdeoverheid.nl