Algemene Vergadering der Verenigde Naties; Brief minister over de twaalfde zitting van de VN-Mensenrechtenraad die van 14 september tot en met 2 oktober 2009 plaatsvond
Staten-Generaal — Kamerstuk Brief regering
Datum: 2014-07-03 00:00:00.000000
Rechtsgebied: Wetgeving


Tweede Kamer der Staten-Generaal
 2
 Vergaderjaar 2009-2010
 
 
 
 KST136306
 2009-2010
 
 26 150
 Algemene Vergadering der Verenigde Naties
 
 
 
 
 Nr. 
 81
 BRIEF VAN DE MINISTER VAN BUITENLANDSE ZAKEN
 Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal
 
 Den Haag, 29 oktober 2009
 
 In vervolg op mijn brief van 17 september 2009, betreffende de inzet
van de Nederlandse regering tijdens de twaalfde reguliere zitting van de VN-Mensenrechtenraad
(Kamerstuk 2009–2010, 26 150, nr. 79, Tweede Kamer) en in vervolg
op het Algemeen Overleg met uw Kamer op 29 september 2009 (26 150,
nr. 80), informeer ik u hierbij over het verloop van de twaalfde zitting,
die plaatsvond van 14 september tot en met 2 oktober jl.
 
 Mede dankzij een uitstekend Zweeds EU-voorzitterschap en een actieve opstelling
van de Verenigde Staten – voor eerst lid van de Mensenrechtenraad –
heeft deze zitting een viertal met consensus aangenomen landenresoluties opgeleverd,
heeft de Raad (vooralsnog) geen eenzijdige en disproportionele conclusies
getrokken uit het Goldstone-rapport en is een heldere resolutie over de vrijheid
van meningsuiting aangenomen, zonder verwijzing naar godsdienstlastering.
Aan de andere kant betekent het aannemen van de Russische resolutie over «traditionele
waarden» dat de komende tijd alertheid geboden is ten aanzien van pogingen
om het respect voor de universaliteit van de rechten van de mens te ondermijnen.
 Landensituaties
 Het rapport van de Commissie Goldstone over de operatie Cast Lead in Gaza, speelde een centrale rol tijdens deze zitting.
In de interactieve dialoog over het rapport heeft Nederland op nationale titel
een tweetal aanvullende feitelijke vragen gesteld over de wijze waarop de
Israëlische positie in het rapport is verwoord en het tijdpad dat Goldstone
voor de follow-up van zijn rapport voor ogen heeft.
Zoals aan uw Kamer toegezegd in het hierboven genoemde Algemeen Overleg, en
conform aangenomen moties van uw Kamer terzake, heeft de Nederlandse delegatie
de betrokken partijen vervolgens op nationale titel opgeroepen diepgaand onderzoek
in te stellen naar de beschuldigingen van schending van mensenrechten en humanitair
oorlogsrecht. 
 
 De door Pakistan namens de Palestijnse Autoriteit ingediende conceptresolutie
over het rapport, was voor de EU – en zeker voor Nederland – onacceptabel
vanwege haar eenzijdige aandacht voor het Israëlische optreden tijdens
de operatie Cast Lead, de onvoorwaardelijke ondersteuning
van alle aanbevelingen en het voorstel de bespreking van het rapport voor
te leggen aan andere VN-organen. Op verzoek van de Palestijnse delegatie is
besloten de conceptresolutie niet ter stemming voor te leggen, als gevolg
waarvan de Raad heeft besloten de resolutie door te schuiven naar haar dertiende
sessie in maart 2010. Op aandringen van de Palestijnse Autoriteit wordt op
15 oktober echter een Speciale Zitting van de Mensenrechtenraad gehouden
over recente onrust op de Tempelberg in Jeruzalem. Naar verwachting zal hierbij
opnieuw een aantal leden van de Mensenrechtenraad het Goldstone-rapport opbrengen.
De Nederlandse inzet zal daarbij overigens niet afwijken van die tijdens de
twaalfde zitting.
 U wordt na afloop van de Speciale Zitting geinformeerd over het verloop
en de uitkomsten.
 
 Nederland heeft – zoals ik heb aangekondigd in mijn brief van 17 september –
op nationale titel specifiek aandacht besteed aan de mensenrechtensituaties
in Iran, Afghanistan (met name de Sji’a-wet), Sri Lanka (met name over
mensenrechtenverdediger Tissy) en Zimbabwe. Daarnaast heb ik mij ervoor ingezet
dat de EU de Democratische Republiek Congo oproept de aanbevelingen van het
rapport van de Hoge Commissaris ten aanzien van het tegengaan van het voortdurende
geweld tegen vrouwen en het tegengaan van straffeloosheid, te implementeren.
 
 De voorzitter van de Mensenrechtenraad heeft de Tanzaniaan Mohamed Chande
Othman benoemd tot Onafhankelijke Deskundige voor de mensenrechtensituatie
in Soedan.
 
 Voorts is met consensus een resolutie aangenomen, waarmee het mandaat
van de Onafhankelijk Deskundige voor Somalië met een jaar is verlengd.
Door Nederland en een aantal andere landen is er met succes op toegezien dat
diens mandaat monitoring mogelijk maakt en dat er geen eisen zijn gesteld
ten aanzien van technische assistentie en veldaanwezigheid.
 
 In mijn brief van 17 september gaf ik reeds aan dat het mandaat van
de Speciale Rapporteur voor Burundi automatisch zou worden voortgezet. Hoewel
zijn mandaat daarin niet voorzag, kon hij – dankzij een intensieve lobby
van de EU – tijdens deze zitting verslag uitbrengen over zijn recente
bezoek aan dat land.
 
 Op sterk aandringen van onder meer Nederland, is de EU er in geslaagd
een resolutie te doen aannemen over de situatie in Birma, die de veroordeling
van Aung San Suu Kyi en de situatie van andere politieke gevangenen aan de
orde stelt. China en Pakistan gaven aan de resolutie te zien als ongeoorloofde
inmenging in de rechtsgang van een VN-lidstaat.
 
 Ook ten aanzien van de mensenrechtensituatie in Cambodja is tijdens deze
zitting een resolutie aangenomen. Op aandringen van de EU zijn hierin duidelijke
verwijzingen opgenomen naar de zorgelijke situatie rond het gebrek aan vrijheid
van meningsuiting, eigendomsrechten, straffeloosheid en de onafhankelijkheid
van de Buitengewone Kamers van het Hof van Cambodja (het «Khmer Rouge-tribunaal»).
 
 Tenslotte is op aandringen van de groep van Latijnsamerikaanse en Caribische
landen een resolutie aangenomen, die de staatsgreep in Honduras veroordeelt. 
 Thematische kwesties
 De resolutie over de vrijheid van meningsuiting is één van
de meest in het oog springende resultaten van deze zitting. Voor het eerst
sinds 2005 heeft de Mensenrechtenraad over dit belangrijke onderwerp overeenstemming
bereikt. In het oorspronkelijke Amerikaans-Egyptische tekstvoorstel stond
een duidelijke verwijzing naar godsdienstlastering («defamation
of religions»), maar de Raad kon het – met name onder
druk van de EU – eens worden over de zinsnede «negatieve raciale
en religieuze stereotypering». Middels een duidelijke stemverklaring
heeft de EU aangegeven genoemde zinsnede te zien als teken dat de jarenlange
discussie over godsdienstlastering hiermee is afgesloten. In de EU-stemverklaring
is tevens duidelijk aangegeven dat in de resolutie weliswaar over de rol van
de media wordt gesproken, maar dat dat uiteraard geen enkele legitimatie kan
zijn voor meer overheidscontrole terzake.
 
 Voorts is op Russisch initiatief een resolutie aangenomen, waarmee de
Mensenrechtenraad besloot om een bijeenkomst te houden over de rol van «traditionele
waarden». De Europese leden van de Mensenrechtenraad, maar ook de VS
en landen als Chili, Mexico, Korea en Japan stemden tegen, in de veronderstelling
dat een dergelijke bijeenkomst kan leiden tot ondermijning van het respect
voor de universaliteit van de rechten van de mens en het beschermen van schadelijke
traditionele praktijken. Een aantal gematigde OIC-landen, waaronder Senegal
en Indonesië, steunde de resolutie op voorwaarde dat de bedoelde universaliteit
tijdens de bijeenkomst wordt erkend. De overige OIC-landen, en uiteraard ook
OIC-waarnemer Rusland zelf, stemden zonder voorbehoud in. De Afrikaanse landen
toonden zich bijzonder enthousiast over het initiatief en China wees er in
zijn stemverklaring op dat traditionele waarden ouder dan zijn dan de mensenrechten.
 
 Tijdens de paneldiscussie over mensenrechten van illegaal verblijvende
migranten in detentiecentra, benadrukte de Hoge Commissaris voor de Mensenrechten
dat langdurige detentie van irreguliere migranten moet worden vermeden en
alternatieve maatregelen moeten worden getroffen. Het panel benadrukte dat
criminalisering van irreguliere migratie een grote zorg blijft. De EU heeft
onderstreept dat detentie alleen als laatste middel zou moeten dienen.
 
 Cuba heeft, net als vorig jaar, met succes een resolutie ingediend over
het recht op ontwikkeling. De notie in de resolutie dat de internationale
gemeenschap dient toe te werken naar een juridisch bindend instrument, heeft
er toe geleid dat de VS tegenstemden. De EU, ook tegenstander van een dergelijk
instrument, heeft met succes aangedrongen op een verwijzing in de tekst naar
de noodzaak dat staten de voorwaarden scheppen voor de verwerkelijking van
dit recht, en heeft daarom niet tegengestemd maar zich van stemming onthouden.
 
 Nederland heeft, samen met vijf andere landen, de Plaatsvervangend Hoge
Commissaris voor de Mensenrechten bedankt voor haar deelname aan het side event tijdens de vorige AVVN over seksuele oriëntatie
en gender-identiteit, en heeft er op aangedrongen dat dit onderwerp binnen
de OHCHR wordt vervlochten.
 
 Op initiatief van Duitsland en Spanje, is een resolutie aangenomen over
de toegang tot water en – vooral – sanitatie. Op aandringen van
de Afrikaanse groep is in de tekst relatief veel nadruk gelegd op de internationale
samenwerking. Nederland heeft actief deelgenomen aan de onderhandelingen en –
zoals ik aankondigde in mijn brief van 17 september jl. – de resolutie
gesteund. 
 
 Tijdens deze zitting presenteerde de speciale rapporteur voor Giftig Afval,
Ibeanu, onder meer zijn bevindingen over de affaire Probo Koala. Nederland
heeft tijdens de interactieve dialoog met de speciale rapporteur aangegeven
dat het nagenoeg alle aanbevelingen kan overnemen. De door Ivoorkust ingediende
resolutie inzake giftig afval is met consensus aangenomen. Helaas is het Nederland
en een aantal andere landen, met name door Afrikaanse tegenstand, niet gelukt
om met de resolutie te verwijzen naar de verplichting van staten om bestaande
(internationale) wetgeving toe te passen.
 
 Op Braziliaans initiatief, heeft de Mensenrechtenraad besloten om tijdens
de volgende sessie opnieuw aandacht te besteden aan defollow-up van de VN-conferentie van juni jl. over de economische
en financiële crisis.
 
 De ngo «International Movement against all forms of Discrimination
and Racism» organiseerde met medewerking van Nepal een side-event over het onderwerp discriminatie op grond van werk of
afkomst. Het rapport van de Sub-Commission van
de voormalige Mensenrechtencommissie over discriminatie op grond van werk
of afkomst moet op termijn leiden tot effectieve aandacht in de Raad voor
deze vorm van discriminatie. De Nederlandse delegatie naar de twaalfde zitting
van de Mensenrechtenraad heeft en marge van de zitting met diverse partners
gesprekken gevoerd over de positie van dalits, die rechtstreeks samenhangt
met het onderwerp discriminatie op grond van werk of afkomst.
 
 Mexico heeft uiteindelijk moeten zwichten voor de weerstand van vooral
Egypte, Pakistan en Rusland, tegen het instellen van een nieuwe onafhankelijke
deskundige op het gebied van discriminatie van vrouwen. Mexico is uiteindelijk
akkoord gegaan met een Pakistaans voorstel om aan te sturen op een vrij algemeen
geformuleerde studie inzake discriminerende wetgeving ten aanzien van vrouwen.
Mexico stelde dat dit de enige manier was om de mogelijkheid van het instellen
van dergelijk mechanisme open te houden. Ook geeft dit uitstel de gelegenheid
om nog eens goed te kijken naar de inbedding van een dergelijk mechanisme
in bestaande structuren. De resolutie kon met consensus worden aangenomen.
De VS en de EU zijn teleurgesteld over het tegenvallende resultaat en zullen
in de toekomst blijven zoeken naar een mogelijkheid om een dergelijk mechanisme
in te stellen.
 
 Brazilië nam tijdens deze zitting een aantal initiatieven met betrekking
tot de ESC-rechten. De resolutie over de bescherming van mensenrechten in
het kader van HIV/Aids werd uiteindelijk met consensus aangenomen, nadat onder
sterke druk van met name Nederland en Frankrijk een indirecte verwijzing was
opgenomen naar de bescherming van de rechten van homoseksuelen. Deze verwijzing
in een resolutie van de Mensenrechtenraad moet als winst worden beschouwd,
maar steekt in negatieve zin af tegen de voortgang die in het kader van WHO
en UNAids op dit punt is gemaakt.
 
 De Braziliaanse resolutie over toegang tot medicijnen kon eveneens, na
intensieve onderhandelingen, met consensus worden aangenomen. Evenals bij
andere resoluties ingediend door leden van de Niet-gebonden landen, was deze
resolutie sterk gericht op het verbinden van mensenrechten aan verplichtingen
van de internationale gemeenschap op het gebied van hulp en handel. De EU
heeft in de onderhandelingen over de tekst van deze resolutie aangedrongen
op meer aandacht voor de verplichtingen van nationale regeringen.
 
 Nederland is tevreden over de resolutie over uitbanning van discriminatie
van mensen die aan lepra lijden. Met de resolutie heeft de Raad aangegeven dat de richtlijnen terzake dienen te worden verbeterd, en verwijst
ze in die zin terug naar de Adviescommissie van de Mensenrechtenraad.
 
 De Zwitserse resolutie over transitional justice
is met consensus aangenomen. Deze resolutie stuitte op veel weerstand van
met name Rusland en Pakistan (vooral ten aanzien van amnestieverlening). Ook
Nederland had aanvankelijk bezwaren tegen de tekst (wegens onduidelijkheid
over het begrip immuniteiten). Na stevige onderhandelingen is deze resolutie
behoorlijk geamendeerd, met als resultaat een sterkere tekst dan de vorige
resolutie.
 
 Ook de Mexicaanse resolutie inzake de rechten van kinderen van migranten
is met consensus aangenomen. Nederland kon zich vinden in de tekst en heeft
in EU-verband aangegeven de resolutie te kunnen co-sponsoren. Hoewel een aantal
EU-staten deze mening aanvankelijk leek te delen, heeft geen van hen deze
resolutie uiteindelijk ge-cosponsord. Nederland heeft zich bij deze EU-consensus
aangesloten.
 
 Tenslotte is op Russisch initiatief besloten om na de veertiende reguliere
zitting (juni 2010) een werkgroep in te stellen ter voorbereiding van de terugblik
op het functioneren van de Raad. Bij het oprichten van de Raad is overeengekomen
een dergelijke terugblik te houden.
 
 De minister van Buitenlandse Zaken,
 M. J. M. Verhagen