Hoger Onderwijs-, Onderzoek- en Wetenschapsbeleid; Verslag van een Notaoverleg
Staten-Generaal — Kamerstuk 
Datum: 2019-09-23 00:00:00.000000
Rechtsgebied: Wetgeving


(function (window, document, dataLayerName, id) {
 window[dataLayerName] = window[dataLayerName] || [], window[dataLayerName].push({ start: (new Date).getTime(), event: "stg.start" }); var scripts = document.getElementsByTagName('script')[0], tags = document.createElement('script');
 function stgCreateCookie(a, b, c) { var d = ""; if (c) { var e = new Date; e.setTime(e.getTime() + 24 * c * 60 * 60 * 1e3), d = "; expires=" + e.toUTCString() } document.cookie = a + "=" + b + d + "; path=/; Secure" }
 var isStgDebug = (window.location.href.match("stg_debug") || document.cookie.match("stg_debug")) && !window.location.href.match("stg_disable_debug"); stgCreateCookie("stg_debug", isStgDebug ? 1 : "", isStgDebug ? 14 : -1);
 var qP = []; dataLayerName !== "dataLayer" && qP.push("data_layer_name=" + dataLayerName), qP.push("use_secure_cookies"), isStgDebug && qP.push("stg_debug"); var qPString = qP.length > 0 ? ("?" + qP.join("&")) : "";
 tags.async = !0, tags.src = "https://koop.piwik.pro/containers/" + id + ".js" + qPString, scripts.parentNode.insertBefore(tags, scripts);
 !function (a, n, i) { a[n] = a[n] || {}; for (var c = 0; c < i.length; c++)!function (i) { a[n][i] = a[n][i] || {}, a[n][i].api = a[n][i].api || function () { var a = [].slice.call(arguments, 0); "string" == typeof a[0] && window[dataLayerName].push({ event: n + "." + i + ":" + a[0], parameters: [].slice.call(arguments, 1) }) } }(i[c]) }(window, "ppms", ["tm", "cm"]);
 })(window, document, 'dataLayer', 'f8b9eee5-8d9c-4ea1-abd5-83e174f29813');
 
 
 
Direct naar content
Navigatie
Contextinformatie
Publicatie
Acties
Inhoudsopgave
Gerelateerde informatie

Menu

U bent nu hier: 
Publicaties
Officiële publicaties

Inloggen

Primaire navigatie

Andere sites binnen Overheid.nl
Home
Uitgebreid zoeken
Mijn abonnementen
Help

Andere sites binnen Overheid.nl

Berichten over uw Buurt
Zoals vergunningen, bouwplannen en lokale regelgeving.

Rondom uw woonadres
Rondom een zelfgekozen adres

Dienstverlening
Zoals belastingen, uitkeringen en subsidies.

Naar dienstverlening

Beleid & regelgeving
Officiële publicaties van de overheid.

Naar beleid & regelgeving

Contactgegevens overheden
Adressen en contactpersonen van overheidsorganisaties.

Naar overheidsorganisaties

 
 
 
U bent hier:

Home

Kamerstuk 31288, nr. 38

 
 
 

Kamerstuk

Datum publicatie
Organisatie
Vergaderjaar
Dossier- en ondernummer

11-09-2008

Tweede Kamer der Staten-Generaal

2007-2008

31288 nr. 38

 

 

 
 
 Toon meer van: Inhoudsopgave
 
 

 
 AanhefLichaamOndertekeningStenografisch verslag van een notaoverleg van de vaste commissie voor
Onderwijs, Cultuur en Wetenschap
 

 
 
 Toon meer van: Extra informatie
 
 

 
 

Informatie over publicatie

 

 

 
 Toon meer van: Gerelateerd
 
 

 
 Publicaties in kamerdossier

Kamerdossier 31288Toon alle publicaties in het hoofddossier

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Publicaties referendum

 

 

 

 

 

Authentieke versie (PDF)
bestandsgrootte: 141 Kb

Informatie

Gerelateerd

Printen

Delen

 
 
 
31 288Hoger Onderwijs-, Onderzoek- en Wetenschapsbeleidnr. 38VERSLAG VAN EEN NOTAOVERLEGVastgesteld 3 september 2008De vaste commissie voor Onderwijs, Cultuur en Wetenschap1 heeft op 2 juli 2008 overleg gevoerd met minister Plasterk van
Onderwijs, Cultuur en Wetenschap over de strategische agenda
hoger onderwijs.Van het overleg brengt de commissie bijgaand stenografisch verslag uit.De plaatsvervangend voorzitter van de vaste commissie voor Onderwijs,
Cultuur en Wetenschap,Jan de VriesDe griffier van de vaste commissie voor Onderwijs, Cultuur en Wetenschap,De Kler Stenografisch verslag van een notaoverleg van de vaste commissie voor
Onderwijs, Cultuur en WetenschapWoensdag 2 juli 2008 13.30 uurDe voorzitter: Jan de VriesAanwezig zijn 8 leden der Kamer, te weten:Anker, Besselink, Bosma, Dezentjé Hamming-Bluemink, Dibi, Jan Jacob
van Dijk, Jasper van Dijk en Jan de Vries,en de heer Plasterk, minister van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap.Aan de orde is de behandeling van:de brief van
de minister van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap d.d. 20 december 2007
inzake het Hoogste Goed, strategische agenda voor het hoger onderwijs-, onderzoek-
en wetenschapsbeleid en Kennis in Kaart (31288, nr. 17);de brief
van de minister van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap d.d. 28 januari
2008 inzake Samenwerkingsprotocol Inspectie-NVAO (30183, nr. 20);Advies Onderwijsraad: "Richtpunten bij onderwijsagenda's: Een commentaar
op de uitgebrachte beleidsagenda's voor de onderwijssectoren, de beroepsgroep
en een leven lang leren" (31332, nr. 4);de brief van de
minister van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap d.d. 12 juni 2008 inzake
afschrift van de brief aan universiteiten en hogescholen over collegegeld
in bijzondere omstandigheden (31288, nr. 30);de brief van de
minister van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap d.d. 13 juni 2008 inzake
voortgangsrapportage 2008 van Het Hoogste Goed, strategische agenda voor het
hoger onderwijs-, onderzoek- en wetenschapsbeleid (31288, nr. 31);de brief van de minister van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap d.d. 16 juni
2008 inzake beleidsdoorlichting "Jonge en talentvolle onderzoekers"
(31511, nr. 1);de brief van de minister van Onderwijs, Cultuur
en Wetenschap d.d. 7 februari 2008 inzake het inspectierapport "Aandacht
voor allochtone studenten in het hoger onderwijs" (31288, nr. 20);de brief van de minister van Onderwijs, Cultuur en Onderwijs d.d. 3 juni
2008 inzake aanwending van de extra middelen voor allochtone studenten in
het hoger onderwijs (31288, nr. 28).De voorzitter:Ik open deze vergadering van de vaste commissie voor Onderwijs, Cultuur
en Wetenschap en heet u allen hartelijk welkom, in het bijzonder de minister
en zijn ambtenaren. Wij hebben vandaag een notaoverleg met de minister over
de strategische agenda hoger onderwijs-, onderzoek- en wetenschapsbeleid.Het woord is aan de heer Bosma.De heerBosma(PVV)Ooit las ik op een toilet: "In der Beschränkung zeigt sich der
Beschränker", vrij naar Goethe. Dat was in café De Doffer,
het staat er nog.Om te beginnen hiep hiep hoera voor deze minister dat hij zich niet laat
chanteren door grootmoefti Doekle Terpstra. Deze minister heeft een miljard
bij elkaar gesprokkeld voor hogere salarissen. Een enorme prestatie en goed
voor het onderwijs. Vervolgens vonden er gesprekken plaats met diverse poldermodelleiders,
waaronder deze Terpstra. Het kwam tot een akkoord. Wij herinneren ons de tv-beelden
met bloemen en champagne. Je zou zeggen "een man een man, een woord een
woord", maar er wordt nu volop gedraaid en dat is jammer. Mijn strategische
agenda voor het hoger onderwijs zou zijn: laat Doekle Terpstra in zijn sop
gaarkoken. Wij zagen al rondom de politie-cao's dat deze man poseerde als
de grote probleemoplosser, maar nadat hij alle talkshows had bezocht, bleek
er helemaal geen akkoord te zijn, en betrokkenen vertelden waaruit de onderhandelingsgave
van deze Terpstra nu eigenlijk bestond. Hij ging op zijn knieën met het
verzoek of de bonden alsjeblieft wilden tekenen.Ik ben benieuwd in dit snel oplopende conflict of ook het CDA de zijde
kiest van deze coalitieminister, en Doekle Terpstra als een baksteen laat
vallen. Terpstra gaat ten slotte eens ooit benoemen en bouwen, dus een baksteen
is dan zo gek nog niet.De voorzitter:Misschien mag ik u er aan herinneren dat wij vandaag overleg hebben over
de nota van het kabinet over de strategische agenda hoger onderwijs-, onderzoek-
en wetenschapsbeleid en dat uw prachtige woorden, nu al uitgesproken, niet
voorwerp van overleg kunnen zijn, omdat wij hier niet spreken over het actieplan
LeerKracht van Nederland of andere zaken die samenhangen met cao-besprekingen.
Gaat u verder met uw betoog.De heerBosma(PVV)Voorzitter. Ik zal onmiddellijk mijn leven beteren. De vraag is wel wat wij aan moeten met zoiets als de HBO-raad, waar Doekle
Terpstra immers voorzitter van is. Wat heeft zo'n instituut nu eigenlijk bijgedragen
aan een beter hoger beroepsonderwijs? Het Nieuwe Leren/competentiegericht
onderwijs neemt hand over hand toe. Weinig uren, veel projecten en nog steeds
eindeloos gepraat over persoonlijke ontwikkelingsplannen en reflecteren op
eigen gedrag. Vooral de eerstegraads lerarenopleidingen kunnen er wat van,
in plaats van het bijbrengen van de kennis die nodig is in de onderbouw van
vwo/havo kwebbelt men door over persoonlijke ontwikkelingsplannen, en noemt
men dat vervolgens competentiegericht onderwijs.Het is de stellige overtuiging van mijn fractie dat de uitval in de eerste
jaren niet alleen te wijten is aan een verkeerde studiekeuze, maar ook aan
de didactiek, het Nieuwe Leren, dat men ook wel "competentiegericht onderwijs"
noemt. Heel veel van die uitval is te wijten aan deze didactiek.Het hbo-diploma moet ergens voor staan, maar het staat onvoldoende ergens
voor als er niet heldere minimumeindeisen zijn. De overheid moet daar helder
in zijn en duidelijk maken wat aan het eind van de rit verwacht kan worden.
Gelukkig zijn er hbo-directeuren die op eigen initiatief doen wat Doekle Terpstra
al die jaren heeft verzuimd, namelijk meer les laten geven. Mijn tweede hiep
hiep hoera van vandaag betreft daarom Geert Dales van INHOLLAND. Hij kondigt
aan: meer les en volop intakegesprekken. De voornemens zijn in ieder geval
goed.Op de pabo's is de situatie waarschijnlijk het meest alarmerend. De AVS,
de vereniging van schooldirecteuren, vindt zelfs dat alle pabo's dicht moeten.
Het niveau is te laag, basisscholen klagen over het gebrek aan algemene ontwikkeling.
Te veel heerst de alles-is-leukcultuur, met weinig harde eisen. Let wel, dit
zijn de hoofden van de basisscholen, dus de toekomstige leidinggevenden. De
aanmeldingen voor de pabo lopen ook terug, zelfs met 11%. Dat is op
termijn een verlies van vele duizenden docenten.Het wordt tijd voor een soort deltaplan om de pabo's weer op de rails
te helpen. Daarbij moet de vakinhoud weer centraal staan en niet de didactiek.
De pendule is langzaam die kant op aan het zwaaien, maar het kan nog veel
harder. Daarbij moet de pabo's verboden worden om te sjoemelen, bijvoorbeeld
met de taaltoets na één jaar. Nu zien wij in de regio Rotterdam
dat de ene pabo hiermee wil stoppen, terwijl de andere deze toets wil handhaven.
Gevolg: bij de handhavende pabo daalt vervolgens het aantal inschrijvingen.
Calculerende studenten gaan shoppen en kiezen blijkbaar de weg van de minste
weerstand.Graduate schools zijn op zichzelf een goede ontwikkeling om toponderzoekers
te binden en perspectief te bieden, maar de budgettering oogt mager. Fundamenteel
onderzoek is cruciaal, maar waar is dan die 1 mln. voor de graduate schools
voor bedoeld? Daarvan kun je hooguit een faxapparaat en wat kantoorruimte
huren. De VSNU en NWO willen elkaar nog wel eens in de haren vliegen. Dat
begrijp ik. Zij strijden tenslotte beide om hetzelfde budget. Hoe staat de
minister bijvoorbeeld tegenover de claim van de VSNU dat NWO de neiging heeft
vooral onderzoek te steunen waarvan de kwaliteit reeds bewezen is? Aldus de
heer Noorda van de VSNU.De commissie-Bakker, die over vijftig minuten van start gaat in een andere
zaal in dit gebouw, wijdt ook aandacht aan onderwijs en pleit bijvoorbeeld
voor strenge selectie plus collegegelddifferentiatie. In de nota van de minister
vinden wij daarvan weinig terug. Hoe staat hij tegenover de uitkomsten van
de commissie-Bakker?Behalve over de nota praten wij vandaag over een serie allochtone knuffelprojecten.
Het is pijnlijk, vast te stellen hoezeer Nederland al in de buidel heeft moeten
tasten voor de multiculturele samenleving. De extra uitkeringen, extra kosten
voor criminaliteit, de gestegen woningprijs door de massa-immigratie, een
extra beroep op onderwijs en gezondheidszorg, de multikul kost ons klauwen
met geld. Maar wij zijn er nog niet, wij moeten dan ook nog betalen voor allerlei
allochtonenprojecten in het hoger onderwijs. Vreemd, je hoort linkse mensen
altijd zeggen dat afkomst er niet toe doet, maar als de subsidiekraan open
moet, geldt blijkbaar een heel ander verhaal.Ronduit stuitend is de discriminerende opzet van allerlei projecten. Alleen
allochtonen mogen meedoen aan een wedstrijd waarbij zij een reis naar Californië
kunnen winnen. Niet de mensen die Nederland hebben opgebouwd, niet Henk en
Wim. En de minister zit stralend op de eerste rij om de prijs uit te reiken.
Zou de minister ook op de eerste rij hebben gezeten als je een prijs krijgt
mits je autochtoon bent, of niet-joods, of blank? O nee, natuurlijk niet,
dan is het discriminatie, stom, stom, stom.De heerDibi(GroenLinks)U wijst er altijd op dat er bij bepaalde groepen in de samenleving een
oververtegenwoordiging in allerlei probleemstatistieken is, en dat je daarin
misschien ook een inhaalslag zal moeten maken. Nu hebben wij specifiek beleid
op het gebied van allochtonen. Mijn fractie is er voorstander van om ook specifiek
beleid te voeren voor studenten met een handicap. Vindt u dat er een specifieke
oplossing moet zijn voor studenten met specifieke problemen, of zegt u daar
ook van dat we dat niet moeten doen omdat er algemeen beleid is voor alle
studenten?De heerBosma(PVV)Ik weet niet precies op welk beleid u doelt van uw fractie. Ik zal er
met belangstelling naar kijken. Toevallig is gisteren de motie-Heijnen ter
stemming gekomen over streefcijfers met betrekking tot gehandicapten in overheidsdienst.
Daar hebben wij voor gestemd. Dus als uw plannen, die ik niet ken, in het
verlengde daarvan liggen of dezelfde geest ademen, zullen wij daar meer dan
welwillend naar kijken.De heerDibi(GroenLinks)Vindt u dat er specifiek beleid kan worden gevoerd als er specifieke problemen
zijn binnen een groep? Als u nu specifiek beleid voor allochtonen afwijst,
wijst u dat dan ook af voor studenten met een handicap?De heerBosma(PVV)Nee.De heerJasper van Dijk(SP)Voorzitter. De commotie die is ontstaan rond het actieplan LeerKracht
hangt samen met de afspraken in de strategische agenda, want de ambities rond
de aanpak van de schooluitval hangen natuurlijk ook samen met de investeringen
in docenten, bijvoorbeeld in het hbo. Hoe zit het precies? Wat is er aan de
hand? Ik heb om een brief gevraagd, en misschien komt er nog een
debat. Maar wat is er volgens de minister precies aan de hand?De voorzitter:U hebt deze woorden nu uitgesproken. Ik stel voor dat de minister daar
nu niet op reageert. Het staat mij bij dat u tijdens de regeling van werkzaamheden
om een brief hebt gevraagd. Die brief is nog niet ontvangen, maar misschien
inmiddels al wel verstuurd. Na ontvangst zal de Kamer daarvoor zelf de procedure
bepalen, maar wij spreken daar niet over in dit overleg. Gaat u verder met
uw betoog.De heerJasper van Dijk(SP)Ik vraag dan of de minister kan aangeven of er een verband is tussen de
aanpak van de uitval in het hoger onderwijs en het investeren in docenten.Over de meerjarenafspraken met de koepelorganisaties zijn heldere doelen
geformuleerd met afrekenbare afspraken. De uitval moet tot 2011 gehalveerd
worden. Met de HBO-raad is afgesproken om 70% van de docenten in 2014
over een mastergraad te laten beschikken. Dat is ambitieus. Dit zijn op zichzelf
goede doelstellingen, maar deze afspraken moeten nog wel binnengehaald worden
en daarvoor zijn investeringen nodig, en een uitstekende begeleiding.De afgelopen maand is bijvoorbeeld ook een brief binnengekomen van scholieren-
en studentenorganisaties met een resolutie. Ook zij roepen op tot aanpak van
de uitval, meer voorlichting over de vervolgstudies en meer meeloopdagen,
bijvoorbeeld door lijsten te maken van studenten die nieuwkomers kunnen rondleiden.
Ik heb hierover ook om een brief gevraagd. Misschien kan de minister zeggen
hoe het ervoor staat.Het contact tussen student en docent moet echt beter. Uit een steekproef
van de LSVB blijkt dat 65% van de studenten maar eens per jaar of minder
contact heeft met de studiebegeleider. De minister is het ermee eens dat er
intensieve studiebegeleiding moet komen, maar die is er nog niet. Wat gaat
de minister concreet doen om dit te verbeteren? Dit is echt de eerste voorwaarde
om de uitval te bestrijden.Er zit ook een gevaar in al die afspraken met instellingen over uitval.
Zij kunnen een perverse prikkel geven om universiteiten en hogescholen zo
te bekostigen dat zij eigenlijk alleen nog maar de beste studenten willen
binnenhalen. De minder goede studenten zijn dan alleen maar een belemmering
om al die prestatieafspraken te halen. Graag een reactie van de minister.De bindende verwijzing wil de minister al na drie maanden na aanvang van
de studie, dus na het eerste tentamen. Dan al een selectie maken, lijkt ons
wat vroeg. Er moet op zijn minst een tweede instapmoment zijn. De minister
schrijft ook dat hij daar wel naar wil kijken, maar kan hij dit dan ook garanderen?In een eerder debat hebben wij ook gesproken over university colleges.
Hoe staat het met de brief van de minister over de precieze omschrijving van
kleinschalig, intensief en residentieel onderwijs? De LSVB wijst er ook terecht
op dat er zonder een goede afbakening wildgroei ontstaat, waarbij instellingen
overal een soort supercolleges kunnen neerzetten met een hogere toegangsprijs.De minister ziet niets in het voorstel van de Onderwijsraad om een commissie
in te stellen die het invoeren van kleinschalig onderwijs onderzoekt. Hij
zegt dat de meerjarenafspraken voldoen, maar dat is volgens mij iets anders.
Het lijkt mij best goed om te onderzoeken wat de financiële implicaties
zijn van meer kleinschalig onderwijs. Dat heeft kosten en baten. Graag krijg
ik een reactie van de minister.Volgens de SER zijn concrete aanknopingspunten ter versterking van de
verbinding tussen onderwijs en arbeidsmarkt in de strategische agenda ver
te zoeken. Komen daar nog voorstellen voor? Bijvoorbeeld in verband met de
verwachte lerarentekorten pleit de raad voor het promoten en stimuleren van
de mogelijkheid om ook tijdens de bacheloropleiding in het wetenschappelijk
onderwijs een tweedegraads onderwijsbevoegdheid te halen. Hoe ziet de minister
dit?De plannen voor de academieassistenten zijn goed. Over de medezeggenschap
wordt in het najaar gesproken. Hierover is de motie-Leijten aangenomen. Kan
de minister al iets zeggen over de onderwerpen rond de opleidingscommissies?
Studenten hebben hierin alleen adviesrecht. Wij voelen wel iets voor een instemmingsrecht.
Graag krijg ik een reactie van de minister.Hoe zit het met de toezegging rond de accreditatie? De minister heeft
gezegd dat studenten zitting mogen nemen in het panel Toets nieuwe opleidingen,
en spreekt de hoop uit dat studenten daarvoor beschikbaar zijn. Is dit al
uitgewerkt?De VSNU vraagt zich af of het wel klopt dat de overheidsinvesteringen
vanaf 2008 de aanbevolen 63,5 mln. per jaar overstijgen. Ik citeer: "De
stijging vanaf 2008 is geen investering maar een verschuiving van geld uit
de eerste geldstroom en de smart mix naar de vernieuwingsimpuls. Deze verschuiving
heeft veel minder effect dan het lijkt. Daarnaast heeft de afname van de eerste
geldstroom directe gevolgen voor het aantal assistenten in opleiding die de
universiteiten zelf kunnen aanstellen." Die zorg ziet de SP-fractie ook.
Erkent de minister dat het gevaar bestaat dat universiteiten minder aio's
aanstellen vanwege de overheveling?Over wetenschapsfraude publiceerde de Volkskrant een artikel. Het LOWI,
het Landelijk Orgaan Wetenschappelijke Integriteit, zegt dat er een groot
gebrek is aan openbare gegevens over wat er aan de universiteiten gebeurt.
Dat geldt ook voor instellingen als het CBS, het KNMI, het RIVM en TNO. De
meeste fraudezaken worden intern afgehandeld. Hoe het eraan toegaat, weet
bijna niemand. Het LOWI doet de suggestie om te stimuleren dat onderzoeksinstellingen
zoals het CBS, het KNMI en het RIVM actief naar het LOWI gaan wanneer zich
iets van fraude voordoet. Kan de minister dit commitment aan hen vragen? Openbaarheid
over alle gevallen van fraude zou ook een goede zaak zijn.De minister is geen voorstander van verschillende soorten promovendi,
schrijft hij. Ik ook niet. Een promovendus dient een volwaardige werknemer
van de universiteit te zijn. De zorgen over bursalen en aio's heb ik al eerder
aangekaart. De minister vindt het ook merkwaardig dat er verschillende promovendi
bestaan, maar hij wil de wet niet veranderen. Hij gaat de vakbonden vragen
wat zij ervan vinden. Dat vind ik merkwaardig, want de minister kan zelf duidelijkheid
bieden. Het is wat mij betreft te gemakkelijk om dit alleen maar als "merkwaardig"
te benoemen. De minister kan dit regelen, ook gelet op de suggestie van het
Promovendi Netwerk Nederland PNN. Daar zijn mogelijkheden toe. Het gaat erom
dat promovendi goede arbeidsrechtelijke voorwaarden hebben. Bovenal is er sprake van downgrading van de promovendus bij de instellingen, waarop
meer actie gewenst is.De tweede studie wordt niet meer bekostigd. Hoe verhoudt zich dat tot
het pleidooi van de minister voor meer excellentie, beter hoger onderwijs
en meer ambitie? Van de studenten moet 10% aan meer dan aan het standaardprogramma
voldoen. Waarom worden hier het Honoursprogramma en het Siriusprogramma wel
genoemd, maar een tweede studie niet? Waarom moeten gemotiveerde studenten
extra betalen?Wat de studiefinanciering betreft, is het een goed besluit om de afbetaling
op vijftien jaar te houden. Dat steunen wij, maar wij hebben wel enkele vragen
over leningen. Alles staat of valt met goede voorlichting aan studenten die
leningen aangaan bij de IB-Groep. De SP-fractie is voor heldere informatie
in één brochure. Hierin moet dan ook staan dat mensen maximaal
11% van hun meerdere inkomen op de aflossingsvrije voet moeten betalen.
Kan de minister aangeven hoe hoog die aflossingsvrije voet is? Het stopzetten
van de afbetaling geldt wat ons betreft niet automatisch in een tijd waarin
je niet kunt aflossen. Wij willen graag de garantie dat de mogelijkheid van
stopzetting van de aflossing niet automatisch wordt geactiveerd als je niet
kunt aflossen. De SP-fractie wil ook graag meer aandacht voor versneld en
eerder aflossen. Nu is het onduidelijk waar de student extra aflossingsbedragen
naar toe moet overmaken en hoe het verminderen van de schuld eruitziet.Wat de kwijtscheldingsprocedure betreft, willen wij weten hoe het zit
na vijftien jaar. Gebeurt die kwijtschelding automatisch, of moet de student
die actief aanvragen? Wat ons betreft, gebeurt dit automatisch.Over de bijverdiengrens komen veel klachten binnen vanwege vorderingen
die niet juist zouden zijn, bijvoorbeeld met € 40 te veel verdienen
en € 600 terugbetalen. Dat is tamelijk zuur. Wat vindt de minister
van het idee van de SP-fractie om alle studenten in het najaar een brief te
sturen met informatie over bijverdienen, zodat hierover helderheid ontstaat?MevrouwBesselink(PvdA)Ik ben benieuwd wat de heer Van Dijk vindt van de reactie van de minister,
die in zijn nota drie voorstellen heeft uitgewerkt en die tot een conclusie
is gekomen. De minister heeft zijn reactie volgens mij dus al gegeven. Ik
ben daarom heel benieuwd naar de reactie van de heer Van Dijk op de bijverdiengrens.De heerJasper van Dijk(SP)Die mogelijkheden heb ik gezien. Het zijn aanvullende vragen die ik stel.
Ik zou graag willen dat er voor studenten helderheid bestaat over leningen,
want u weet net zo goed als ik dat daarover heel wat onduidelijkheid bestaat.MevrouwBesselink(PvdA)Ik vind dit een beetje een vaag antwoord van de heer Van Dijk. Ik ben
in het algemeen een helderder antwoord van hem gewend. De minister schetst
drie voorstellen en zegt daarvan dat hij toch maar niets gaat doen. De heer
Van Dijk wil eigenlijk niet dat de minister iets verandert, maar tegelijkertijd
geeft hij aan, het onrechtvaardig te vinden dat mensen zo veel moeten terugbetalen
als zij maar weinig verdienen.De heerJasper van Dijk(SP)Ik stel mijn vraag zoals ik die gesteld heb. Ik wil graag weten hoe de
minister dit ziet. Ik zou willen dat studenten maximale informatie kregen
over de situatie waarin zij zitten, want veel studenten zijn niet op de hoogte
van het feit dat zij de bijverdiengrens naderen en vervolgens met een harde
terugbetalingsregeling worden geconfronteerd.MevrouwBesselink(PvdA)Voorzitter. Ik besteed aandacht aan de drie belangrijke uitgangspunten
van de PvdA-fractie voor hoger onderwijs, te weten de kwaliteit, de toegankelijkheid
en de emancipatiedoelstelling.De kwaliteit van het hoger onderwijs is een belangrijke pijler om in te
investeren. Zoals uit de strategische agenda blijkt, is het beleid van deze
minister daarop gericht. Naar enkele punten zijn wij extra benieuwd. Het voorstel
om de kwaliteitsindicatoren mee te nemen in de bekostiging van het hoger onderwijs,
zoals in de motie-Zijlstra/Besselink gevraagd, zien wij graag tegemoet. De
minister geeft aan dat de voorstellen van de commissie-Sorgdrager in september
te verwachten zijn. Wij zijn daar positief over gestemd, omdat daaruit interessante
ideeën voortkomen, waarmee in Engeland en de Verenigde Staten al ervaring
is opgedaan.De transparante voorlichting aan studenten over de daadwerkelijke inhoud
van de opleiding die zij gaan volgen, waarover de minister in zijn brief schrijft,
vinden wij heel belangrijk met het oog op een goede studiekeuze voor de student.
Wij verwachten dan ook dat de minister onderwijsinstellingen hier strikt aan
houdt. Het zou wat ons betreft een kwaliteitsindicator kunnen zijn voor instellingen.
Hoe gaat de minister nu borgen dat de juiste studiekeuze op het juiste moment
wordt begeleid? De PvdA-fractie ziet daarbij een belangrijke rol weggelegd
voor de decaan in het voortgezet onderwijs, want daar wordt de keuze gemaakt
en eenmaal in de opleiding, is het eigenlijk al een stap te laat. Hoe gaat
de minister hier een kwaliteitsstap maken?Voor de uitwerking van de motie-Besselink over de niet goed, geld teruggarantie
en de mede door ons ondertekende motie-Leijten over de medezeggenschap moeten
wij nog even wachten. Wij zijn wel benieuwd naar die uitkomsten. Kan de minister
al een tipje van de sluier oplichten wat hij hiermee gaat doen?De pilots voor het nieuwe accreditatiesysteem gaan na de zomer van start.
Wij krijgen eind 2008 het nieuwe wetsvoorstel. In hoeverre kunnen die resultaten
als serieuze input dienen voor het wetsvoorstel?In het voorstel staan maatregelen die de studiefinanciering betreffen.
Wij zijn blij met het voorstel dat de minister een inkomensafhankelijke terugbetaling
gaat invoeren, een maatregel die de lasten voor ex-studenten op sociale wijze
verdeelt over de draagkracht van het inkomen op dat moment. Daarnaast heeft
de minister in het notaoverleg van 10 december jongstleden toegezegd,
met de studentenbonden te gaan praten over de terugbetaaltermijn van vijftien
naar vijfentwintig jaar. De maatregel was bedoeld als geste aan de studenten,
maar werd door deze groep niet overal als zodanig ervaren. Het is een prima
interventie dat de minister vervolgens is gaan praten. De fractie van de PvdA
kon zich goed vinden in een uitgebreider terugbetaalregime voor de studenten.
Ons idee was dat dit de maatregel, met name in de eerste dure jaren na de
studie – huis kopen, auto kopen – zou ontlasten, omdat de terugbetaling
van de studieschuld over meerdere jaren kan worden uitgesmeerd. De lijn die
ook ISO steunt, maar waar de LSVB vanuit een ander perspectief tegen was.
Daarom kon tot onze spijt geen gezamenlijk standpunt ontstaan.
De PvdA-fractie respecteert vooralsnog de keuze van de minister om de vijftienjarige
terugbetaaltermijn in stand te houden.De heerJan Jacob van Dijk(CDA)Kan mevrouw Besselink uitleggen welk maatschappelijk probleem er wordt
opgelost door een aflossingsregeling in het leven te roepen die inkomensgerelateerd
is?MevrouwBesselink(PvdA)Aangezien eigenlijk alle studenten, blijkens het standpunt van zowel ISO
als de LSVB, daar erg voor zijn en ik mij goed kan voorstellen dat het heel
prettig is om te weten welk deel van je inkomen je kwijt bent aan het terugbetalen
van je studieschuld, vind ik het goed om hierover helderheid te verschaffen.
Dat vind ik een verbetering ten opzichte van de bestaande regeling, omdat
je ineens een veel groter deel van je inkomen moet terugbetalen aan je lening.
Het probleem dat wordt opgelost, is dat er een eerlijke verdeling komt over
je salarisloop. Dat lijkt mij belangrijk.De heerJan Jacob van Dijk(CDA)Je kunt een vrij omvangrijke schuld voor je kiezen krijgen. Als je een
schuld van € 40.000 verdeelt over vijftien jaar, is de schuld per
jaar gemiddeld € 3000. Verdeel dat nu eens over het bedrag dat je
per maand moet gaan betalen, ofwel € 250, dan is dat niet direct
een bedrag dat substantieel hoger is dan de 11% die je zou moeten gaan
betalen. Ik vraag mij echt af of wij hier vanuit Den Haag exact dat percentage
moeten aangeven. Moeten wij niet ook de vrijheid bij studenten neerleggen?
Daarom vraag ik nogmaals welk maatschappelijk probleem wij precies oplossen.MevrouwBesselink(PvdA)Ik zou aan de heer Van Dijk de wedervraag willen stellen wat erop tegen
is.De voorzitter:Dat is niet de bedoeling. U moet een antwoord geven op de vraag van de
heer Van Dijk.MevrouwBesselink(PvdA)Ik vind het prettig, en de studenten willen dit ook. Het maatschappelijke
probleem van de studenten los je op. Het gaat om hun geld, hun salaris. Dus
als zij er goede overwegingen voor hebben om het op deze manier te doen –
ik begrijp dat heel goed, want dit is ook de manier waarop ik het zou willen –
denk ik dat je dit probleem oplost. Als je verderop bent in je carrière
en al vijftien jaar werkervaring hebt, is je salaris echt een stuk hoger dan
wanneer je net bent begonnen na je studie. Dan moet er van alles gebeuren.
Je gaat vanuit je kamer in de studentenhuisvesting naar je eerste huis, dat
ingericht moet worden. Er komt een vriendje of vriendinnetje bij. Er moet
een auto voor het werk komen. Er moet een nieuwe kledingvoorraad komen voor
je baan.De voorzitter:U spreekt uit ervaring. Stopt u maar met uw opsomming.MevrouwBesselink(PvdA)Dus als je in die fase de kosten wat kunt spreiden, lijkt mij dat perfect.De heerDibi(GroenLinks)Is dit nu een open vraag aan de minister? Ik hoor de PvdA-fractie wel
vaker een proefballonnetje oplaten. Vervolgens doet de minister het niet,
en dan is het ook meteen weer de wereld uit. Of is dit een harde eis?MevrouwBesselink(PvdA)Het is een voorstel van de minister. Dat is dus een hard voorstel. Het
staat in zijn voortgangsrapportage. Daar kan ik mij helemaal in vinden.De heerDibi(GroenLinks)Is dit de eerste stap in de richting van een academicusbelasting? Of is
dit voor u ook het einde?MevrouwBesselink(PvdA)U kent onze positie hierin. Volgens mij vraagt u naar de bekende weg.
Het afbetalen na je studie vind ik nog steeds een zeer interessante mogelijkheid.
Binnen de mogelijkheden die er nu zijn, ben ik dus blij met deze stap.In diverse passages van de voortgangsrapportage en in zijn reactie op
de voorstellen van de Onderwijsraad rept de minister over vervroegde selectie
voor het onderste traject en na drie maanden in het eerste jaar. Deze discussie
hebben wij ook uitgebreid aan de orde gehad in het AO naar aanleiding van
het rapport Wegen voor Talent. In de tekst van de voortgangsrapportage zou
echter nog steeds het risico kunnen bestaan van onduidelijkheid over wat die
selectie nu precies inhoudt. Mijn collega Jasper van Dijk sprak daar ook al
over. Voor de fractie van de PvdA moet volstrekt helder zijn dat wij een bindend
studieadvies na drie maanden niet accepteren. Zoals het er nu staat, lezen
wij dit als een mogelijkheid om na drie maanden in te stromen in het honourstraject.
Wij willen expliciet de toezegging van de minister dat dit de juiste interpretatie
is, en dat er dus geen twijfel over mag bestaan dat dit niet een slinkse manier
is om een bindend studieadvies na drie maanden in te voeren. Graag krijg ik
hierover helderheid van de minister. Ook de zinsnede in de meerjarenafspraken
met het hbo geeft hierover niet veel helderheid. Wat bedoelt de minister precies
met "in een zo vroeg mogelijk stadium gedurende de propedeuse"?
Gaat het echt alleen om de instroom? Daar zijn wij voor, met de kans dat je
later een tweede instroommoment hebt. Wij zijn niet voor één
instroommoment en een definitieve verwijzing.In de voortgangsrapportage geeft de minister een uitgebreide inventarisatie
van de mogelijkheden om de bijverdiengrens te verruimen, in een overzichtelijke
en gedegen weergave van drie opties. De fractie van de PvdA is echter teleurgesteld
over de conclusie die de minister hieruit trekt. Hij concludeert namelijk
dat het beter is om het te laten zoals het is. Voor ons is onverteerbaar dat
een student die € 1 te veel verdient € 951 terug moet
betalen, omdat ook het recht voor de ov-kaart voor het hele jaar vervalt.
Wij willen hier echt van af. Uit de woorden van de heer Jasper van Dijk begrijp
ik dat hij dat niet wil.Wij zijn ervan overtuigd geraakt dat het volledig afschaffen van de bijverdiengrens
te hoge kosten met zich meebrengt, in de orde van grootte van 240 mln. De
optie om een glijdende schaal in te voeren, vinden wij het meest charmant.
Wij snappen best dat je die 10 mln. aan kosten daarvoor moet inverdienen om
geen gat in onze begroting te slaan. Maar is het een idee om de bijverdiengrens,
die nu op € 12.916,17 ligt, volgend jaar niet te indiceren maar
bijvoorbeeld vast te zetten op € 13.000, een eenvoudig
bedrag dat gemakkelijk te onthouden is? Dit bedrag kunnen wij dan een aantal
jaren bevriezen, zodat wij de 10 mln. die nodig is om een glijdende schaal
in te voeren, kunnen inverdienen. Hiermee lossen wij het belangrijke knelpunt
op van een grote en oneerlijke terugbetaling, terwijl wij geen onmogelijk
gat in onze begroting slaan. Graag krijg ik hierop een reactie van de minister.Het hoger onderwijs en met name het hbo heeft voor de fractie van de PvdA
een belangrijke emancipatietaak, Vooral in het hbo zullen de nieuwe eerstegeneratiestudenten
worden opgevangen, met name niet-westerse allochtonen. In een eerder stadium
had ik hierover graag een apart AO gehad, omdat ik dit een belangrijke maatschappelijke
opdracht vind. De hoge uitval onder allochtone studenten doet afbreuk aan
die emancipatietaak. Wij willen het talent dat deze doelgroep heeft tot zijn
recht laten komen. Onderwijs is dan het beste middel.Wij moeten dus investeren in deze jongens en meisjes, zodat zij een belangrijke
voorbeeldfunctie krijgen. De minister heeft er extra geld voor uitgetrokken
en geeft hier extra aandacht aan. Hij heeft afspraken gemaakt met de hbo-instellingen.
Wij hebben daarover veel lof gehoord. Ook de onderwijsinstellingen verdienen
in dezen een pluim voor de manier waarop zij bijdragen aan de emancipatiedoelstelling.
Ik verzoek de minister om de Kamer behalve over de toegezegde procesevaluatie
door ECHO te informeren over de harde facts and figures van de uitvalcijfers.
Het doel moet zijn dat de uitval voor allochtone studenten niet meer verschilt
van de gemiddelde uitvalcijfers.De heerBosma(PVV)Nog niet zo lang geleden heeft mevrouw Besselink mijn fractieleider uitgemaakt
voor "racist".De heerDibi(GroenLinks)Ik ook!De heerBosma(PVV)Ja, jij ook, maar jij doet het elke week! De opmerking van mevrouw Besselink
geeft aan dat de PvdA-fractie niet zozeer een electoraal probleem heeft als
wel een intellectueel probleem. Het is ook een beetje gek, want mijn fractieleider
heeft zich nooit uitgelaten over welk ras dan ook. Mevrouw Besselink sprak
over ECHO, dat ook een prijs kent, de ECHO Award. Je kunt alleen zo'n reisje
winnen naar Californië als je een niet-westerse allochtoon bent. Vindt
mevrouw Besselink dit ook racisme of discriminatie?MevrouwBesselink(PvdA)Dat vind ik doelgroepenbeleid.De heerBosma(PVV)Het is in ieder geval niet de doelgroep waar de PvdA-fractie vroeger voor
opkwam, want die mensen hebben de PvdA-fractie gelukkig in de steek gelaten.MevrouwBesselink(PvdA)Ten aanzien van de meerjarenafspraken met de VSNU en het hbo valt op dat
er vooral afspraken zijn gemaakt over het terugdringen van de uitval in het
tweede en het derde jaar, terwijl de echte uitdaging natuurlijk in het eerste
jaar ligt. Daarom moet de grootste moeite worden gedaan om de studenten die
dreigen uit te vallen binnenboord te houden. Welke afspraken zijn er gemaakt
om dat eerste jaar te versterken? Alleen afspraken over een goede doorverwijzing
zijn voor mij te gering. Zijn er bijvoorbeeld ook afspraken gemaakt over het
minimale aantal contacturen?Hoe gaat de minister de afspraken monitoren, aangezien niet alle afspraken
even SMART geformuleerd zijn? Op welke wijze krijgen wij bij evaluatie van
de afspraken de gegevens en hoe gaat de minister die gegevens verzamelen om
tot een oordeel te komen?Ten aanzien van de studievoortgangsgesprekken tussen instellingen en studenten
vinden wij de houding van de minister iets te vrijblijvend. Met name de veronderstelling
dat de student maar een gesprek moet vragen als hij daaraan behoefte heeft,
lijkt mij een brug te ver. Deze mogelijkheid moet niet alleen openstaan voor
de assertieve student, maar ook de minder assertieve student moet hierop terug
kunnen vallen. De vorm van het functioneringsgesprek kan per instelling verschillen,
maar de mogelijkheid ertoe moet gegarandeerd zijn.Complimenten voor het voorstel van de minister om studenten van de tap
naar het lab te krijgen. Dat is een goed initiatief om studenten op hun eigen
niveau aan het werk te laten en in te zetten voor de wetenschap. Gaat de minister
ons rapporteren over de manier waarop dit in werkelijkheid gaat?In de voortgangsrapportage staat nog weinig over de wetenschap. Een belangrijke
ontwikkeling vindt de PvdA-fractie de joint degrees. Wij horen hierover op
dit moment niet zo veel. Hoe staat het daarmee? Is hier geen bericht goed
bericht? Wij lezen wel dat de aandacht voor jong talent in de wetenschap goed
werkt en dat hierin een duidelijke vooruitgang te zien is. Is doorgaan met
dit beleid toereikend en zijn deze maatregelen voldoende om de toekomstige
instroom te blijven garanderen?De fractie van de PvdA is blij met de extra aandacht voor het Sectorplan
Natuurwetenschappen. Is dit nu voldoende om de kennisinfrastructuur die wij
hebben in stand te houden? Uit de branche komen hierover zorgwekkende geluiden.Ten slotte vraag ik aandacht voor studeren met een handicap. Wij hebben
nu de voortgangsrapportage, maar dit staat niet in de strategische agenda.
Is dit beleid nu wel voldoende geborgd?De heerJasper van Dijk(SP)Wat vindt de PvdA-fractie van promovendi? De minister noemt het merkwaardig
dat er verschillende soorten bestaan. Wat is een promovendus volgens uw partij?
Is dat een werknemer, of mag het ook een bursaal zijn?MevrouwBesselink(PvdA)Wij staan achter de lijn van de minister.De heerJasper van Dijk(SP)Wat is uw standpunt? De minister noemt dit merkwaardig, dus hij zegt ook
dat het eigenlijk niet goed is dat er meerdere soorten promovendi zijn. Deelt
u mijn mening dat de promovendus een werknemer dient te zijn? Dat is een makkelijke
vraag.MevrouwBesselink(PvdA)Wij delen de mening van de minister. Hij heeft hierover afspraken gemaakt.De heerJan Jacob van Dijk(CDA)Voorzitter. Dit is een voortgangsrapportage. De vraag begint langzamerhand
wel naar boven te komen ten opzichte waarvan dit een voortgangsrapportage
is. Is dat alleen ten opzichte van het notaoverleg dat wij in december hebben
gehad? Is het ook ten opzichte van het rapport Ruim baan voor Talent, als
ik zo naar de inbreng luister? Of heeft het ook te maken met het AO dat wij
recentelijk hebben gehouden over de IB-Groep? Dit zijn allemaal elementen
die vandaag ook weer de revue passeren. Ik wil mij toch meer beperken tot
de onderwerpen waarover wij in december hebben gesproken om te zien waar wij
nu staan en welke piketpalen wij hier nog kunnen slaan voor de wetgeving die
in de komende periode onze kant op moet komen.Een van die redenen waarom het hoger onderwijs hoog op de agenda moet
staan, is de afspraak in het kader van de Lissabondoelstellingen dat in het
jaar 2010 50% van de beroepsbevolking een hogeronderwijsdiploma of
in ieder geval een kwalificatie moet hebben. Wij zaten vorig jaar op 37%.
Het is hard werken om die 50% te halen. Liggen wij op koers en op welke
manier gaan wij er alsnog voor zorgen dat dit misschien niet in 2010, maar
dan toch in 2011 gerealiseerd wordt?In december hebben wij gesproken over de nieuwe bekostigingssystematiek
en over de strategische agenda, die gezien kon worden als het nieuwe HOOP.
Tijdens dat overleg hebben wij een proceduredebatje gevoerd over de vraag
of wij dit nu konden vaststellen. Formeel kon dat niet, omdat het plan eerst
een halfjaar ter inzage moest liggen zodat er reacties van het veld konden
komen. Nu zijn wij een halfjaar verder, dus formeel kunnen wij over de bekostiging
wel een definitief standpunt innemen. De mening die de CDA-fractie destijds
had, is niet veranderd. Wij zijn nog steeds voorstander van het voorstel dat
nu op tafel ligt. De vraag is wel of het de minister lukt om het in 2010 in
te voeren. Is de wetgeving dan klaar en zijn de instellingen dan ook klaar
om de nieuwe systematiek volledig over te nemen? Of zijn er nog problemen
te verwachten?Een belangrijk element als het gaat om het hoger onderwijs is dat van
de kwaliteit. De motie-Zijlstra/Besselink om kwaliteitselementen nog extra
in de basisfinanciering naar voren te brengen, is al genoemd. Die motie is
niet gesteund door de CDA-fractie, omdat wij van mening waren dat dit soort
elementen sowieso via accreditatie helder naar voren komt, dan wel dat er
ook geen studenten naar een slechte opleiding gaan. Om die reden waren wij
er eerlijk gezegd geen groot voorstander van om daaraan nu weer nieuwe elementen
toe te voegen. Desondanks wachten wij natuurlijk met belangstelling af waarmee
de commissie-Sorgdrager zal komen, maar bij de toegevoegde waarde plaatsen
wij wel wat vraagtekens.Dat neemt niet weg dat er op universiteiten ook wel wat meer aan de bacheloropleidingen
en aan de kwaliteit daarvan zou mogen worden gedaan. De minister heeft er
in december vorig jaar zelf ook melding van gemaakt dat binnen de universitaire
wereld de neiging bestaat om een higher education council op poten te zetten.
Hoe staat het daarmee? In het advies van de Onderwijsraad wordt gesteld dat
het om de kwaliteit te bevorderen verstandig zou zijn studieverenigingen in
het leven te roepen. Met name binnen het hbo zien wij dat dit nogal achterblijft.
Wat gaat de minister eraan doen om dat soort gedachten verder naar voren te
brengen?Om de uitval in het hoger onderwijs te bekorten, hebben wij onlangs vrij
uitgebreid met elkaar van gedachten gewisseld, dus ik ga hierop nu niet al
te lang door. Wel spreek ik mijn twijfel uit of het voldoende is om alleen
decanen op de hoogte te brengen van wat er in het hoger onderwijs gebeurt.
Ik houd juist een pleidooi om te zorgen dat het vooral docenten zijn die weten
wat er in de vervolgopleidingen wel of niet gebeurt. Decanen hebben die kennis
wel, maar de meeste invloed op de keuze van een vervolgopleiding ligt negen
van de tien keer bij individuele docenten. Ik zou daarom graag zien dat hiervoor
meer aandacht komt.Ik vind het goed dat heel veel hogeronderwijsinstellingen langzamerhand
tot de conclusie zijn gekomen dat hun populatie gedifferentieerd is. Er zijn
heel goede, minder goede en slechte studenten. Dat betekent dat je daarvoor
ook een aanpak moet hebben, dat je er aparte programma's voor in het leven
moet roepen en dat je dus een gedifferentieerd pakket neer moet zetten. Hoe
staat het met die differentiatie? Het valt mij in deze strategische agenda
weer op dat de minister aandacht heeft voor excellentie, maar niet voor wat
er aan de onderkant zit. Dat betreur ik. Wij komen straks nog wel te spreken
over allochtonen, maar daar zit het hem niet. Het zit juist ook op andere
plekken. Ik weet dat sommige universiteiten al het een en ander doen om dit
vooruit te brengen, maar alleen aandacht voor excellentie vind ik eerlijk
gezegd wat jammer. Hoe staat de minister tegenover honoursprogramma's in het
hbo? In het wo zijn zij er al wel, maar in het hbo nog niet.Ik vraag mij af hoe gelukkig de term "bindende studieverwijzing"
is, vanwege de spraakverwarring met een bindend studieadvies. Ik beveel de
minister aan, hiervoor een volkomen andere term te gebruiken. Deze term roept
namelijk alleen maar spraakverwarring op. Over de gedachte om deze bindende
studieverwijzing al na drie maanden te geven, hebben wij de vorige keer al
gesproken. Ik heb er wel wat twijfels over of dat niet te snel is. Het bindend
studieadvies zou de minister alleen nog maar willen na het eerste studiejaar.
Daar plaats ik wel wat vraagtekens bij. Als iemand het eerste jaar gehaald
heeft en de volgende jaren helemaal niets meer doet, wat is dan nog het instrument
van een universiteit of een hbo-instelling om die student te bewegen toch
nog iets te doen? Misschien zijn er andere instrumenten nodig, maar wat de
minister hier voorstelt, vind ik eerlijk gezegd jammer.Het element van studeren voor studenten met een studiebeperking is een
onderwerp dat wel in de voortgangsrapportage naar voren komt, maar niet in
de strategische agenda. Ik verzoek de minister, het onderwerp studeren met
een functiebeperking op te nemen in de instellingsaudit en daaraan in de pilots
ook al aandacht te besteden. Alleen instellingen die hieraan wel aandacht
hebben besteed, zouden wat ons betreft in aanmerking kunnen komen voor een
instellingsaudit.De minister heeft maatregelen genomen als het gaat om allochtonen in het
onderwijs, maar alleen in het hbo. Er zijn ook diverse universiteiten, zoals
de Erasmus Universiteit en de Vrije Universiteit, die hiervoor stevige programma's
hebben, maar zij moeten die volledig zelf financieren. Waarom heeft de minister
er niet aan gedacht om hiervoor ook een programma in het leven te roepen?Ten aanzien van de bijverdiengrens sluit ik mij kortheidshalve aan bij
het voorstel van mevrouw Besselink. Wel heb ik hierbij de vraag hoe dit eventueel
financieel goed kan worden gedekt. Dat is mijn enige beperking bij deze sympathieke
suggestie. Over de aflossingsregeling heb ik daarnet al in een interruptiedebatje
met mevrouw Besselink helder van gedachten gewisseld. Wat ons betreft, hoeft
de minister niet met het wetsvoorstel hierover onze kant op te komen. Wij
zien niet in welk maatschappelijk probleem hij oplost met een aflossingsregeling
die inkomensgerelateerd is. Wij zijn daar gewoon tegen.Wat de titulatuur in het hbo betreft, weten wij dat er op dit moment wat
problemen zijn voor mensen die bijvoorbeeld zijn afgestudeerd aan de Design
Academy of aan de Hogere Hotelschool. Als zij daarmee in het buitenland iets
willen doen, hebben zij de titel van bachelor, die in het buitenland niet
wordt gezien als een serieuze opleiding. Op welke manier denkt de minister
dit probleem te kunnen oplossen? Ik refereer ook aan de vorige voorstellen
voor het Bekostigingsbesluit WHW en de daarin genoemde uitzonderingsposities.
In dit kader is ook boeiend wat de Vlaamse regering op dit moment doet, door
de middelbare beroepsopleiding daar hbo te gaan noemen. De minister heeft
daarover ook brieven ontvangen. Kan hij aangeven wat hij op dit terrein precies
heeft gedaan?Het voorstel van de tap naar het lab vinden wij positief. De minister
wil hierbij ook de KNAW betrekken. Dat vinden wij prima, maar wij hopen wel
dat dit met weinig bureaucratie kan worden ingevoerd.In het SER-advies wordt aandacht gevraagd voor gelden voor onderzoek.
De FES-gelden lopen er in 2009 en 2010 uit. Dat zorgt ervoor dat wij een behoorlijk
tekort krijgen aan onderzoeksgelden. Op welke manier gaat de minister dit
dreigende financiële probleem oplossen?Wat ons betreft zou het verstandig zijn als de minister de KNAW om advies
vroeg over de graduate schools in relatie tot het vraagstuk van de bursalen.De subsidie voor het ISIM, het interuniversitair instituut op het terrein
van islamstudies, loopt af. Kan de minister de stand van zaken geven?MevrouwDezentjé Hamming-Bluemink(VVD)Voorzitter. Ik excuseer mijn collega Halbe Zijlstra, die op dit moment
bij zijn vrouw is voor de geboorte van een hopelijk gezond jongetje. Ik vervang
hem hier en ik wens hem en zijn vrouw vanaf deze plek veel sterkte.Ons land behoort tot de tien meest concurrerende economieën van de
wereld. Dat prijkt in de strategische agenda hoger onderwijs op de eerste
pagina. Toch blijkt in landen als Finland en de VS de doorstroom van talent
in alle lagen van de bevolking veel beter te gaan dan hier. Ook de OESO constateerde
onlangs dat het hoger onderwijs in Nederland te eenvormig is om talent genoeg
kansen te geven. Sleutelwoord moet wat de VVD-fractie betreft dus verschil
tussen mensen zijn. Verschil in talenten en verschil in ambitie verdienen
het om verschillend behandeld te worden. Alleen zo wordt uit ieder mens het
beste gehaald, en leveren wij ook een maximale bijdrage aan de kenniseconomie.Want ook al staan wij nog in de top-tien van economieën; de vraag
is: hoe lang nog? Want onze kenniseconomie heeft echt last van achterstallig
onderhoud. De heer Rinnooy Kan constateerde in zijn Hofstadrede dat onze kennisinvestering
ver achterblijft bij het beoogde groeipad. Wij willen dus meer groeien, maar
wij investeren niet gelijkwaardig. Anders gezegd: wij willen voor een dubbeltje
op de eerste rij zitten. Als wij echt het streven hebben om bij de top-vijf
van kenniseconomieën te gaan horen, is er meer nodig dan alleen maar
roepen dat wij willen investeren in kennis en excellentie. Het kabinet moet
echt de daad bij het woord voegen; Excelleren in onderwijs en onderzoek moet
niet alleen ambitie, maar ook aanpak zijn! Anders hebben wij hier te maken
met government by speech. Daar worden wij niet wijzer van.Aan die aanpak ontbreekt het dit kabinet volgens de VVD-fractie. Want
je kunt wel zéggen dat gemiddeld niet langer voldoende is, maar dat
heeft geen enkele zin, als je gewoon gemiddeld bezig blijft. Doelen kun je
alleen bereiken met de juiste instrumenten.Het eerste grote probleem dat niet ongenoemd kan blijven, is het mislukken
van het Convenant Actieplan LeerKracht. De VVD-fractie maakt zich grote zorgen
over de ontwikkeling van de laatste dagen. Is de strategische agenda überhaupt
nog uitvoerbaar nu het convenant niets meer voor blijkt te stellen? Denk alleen
al aan het streven naar meer docenten in het hbo met een mastergraad en een
PhD-graad. De minister had hiervoor in het convenant extra middelen ter beschikking
gesteld. Het lijkt mij toch goed om dit hier nog even aan te stippen. Wat
is de impact van het mislukken van het convenant voor het hoger onderwijs?Dit brengt mij bij een ander punt van zorg: In de strategische agenda
zegt dit kabinet te willen inzetten op differentiatie in het hoger onderwijs;
In 2014 moet 10% van de bachelorstudenten bijvoorbeeld deelnemen aan
opleidingstrajecten, zoals honoursprogramma's, die aanmerkelijk meer van studenten
vragen dan gemiddelde opleidingsprogramma's doen. Ook moet er een meer gevarieerd
aanbod aan opleidingen ontstaan. Dat klinkt allemaal mooi, maar het is nog
compleet onduidelijk hoe het kabinet dit denkt te bereiken. Meer geld toevoegen
aan de lumpsum biedt volgens de VVD-fractie nog geen garantie; dat kan voor
allerlei doeleinden gebruikt worden, daarom heet het een lump sum. Hoe worden
hogescholen aan die meerjarenafspraken gehouden? Hoe kan het kabinet ervoor
zorgen dat het extra geld naar de juiste doelen gaat? Graag krijg ik hierop
een reactie van de minister.Hoe wil het kabinet de nadruk op excellentie combineren met de doelstelling
om tot een algehele groei van participatie in het hoger onderwijs te komen?
Meer mensen moeten mee kunnen doen, maar de lat moet tegelijkertijd hoger.
Hoe gaat het kabinet zorgen voor meer kansen voor talent en tegelijkertijd
voor een brede kwalitatieve basis? Als meer mensen mee moeten doen, loop je
juist het risico dat het niveau omlaag gaat. Zeker als hogescholen straks
worden afgerekend op hun uitvalcijfers, zal er een prikkel bestaan om studenten
met mindere resultaten toch binnenboord te houden. Hoe gaat de minister hiermee
om?Hoe staat het verder met de doelstelling om 50% van de beroepsbevolking
hoger opgeleid te laten zijn? Is deze realistisch? Of zal dit alleen lukken
als het begrip "hoger onderwijs" voor het gemak wordt opgerekt?
Als je echt de prikkel in stand houdt om die 50% te halen, wordt het
dan niet een perverse prikkel als je alleen maar kijkt naar de kwantiteit
van uitvalcijfers en leerlingen met diploma's? Kwaliteit moet daarbij ook
een heel belangrijke rol spelen.In Vlaanderen zijn er al ontwikkelingen gaande waar bepaalde mbo-opleidingen
het hbo-stempel krijgen. Hoe gaat de minister een waardevermindering van het
hbo tegen en welke stappen gaat hij richting Vlaanderen ondernemen? Het is
immers ook van belang voor de positionering van Nederlandse hbo-instellingen
dat er eenduidigheid bestaat over het niveau van het hbo.De regering noemt niet alleen de mogelijkheid van differentiatie tussen
opleidingen, maar ook binnen opleidingen. Maar hier zit volgens de VVD-fractie
ook een valkuil. Wanneer binnen één opleiding een apart traject
bestaat voor excellente studenten, voor gemiddelde studenten en voor potentiële
uitvallers, is het raar wanneer zij uiteindelijk alle drie met hetzelfde papiertje
de opleiding verlaten. Hoe zal dat verschil in gevolgd niveau tot uitdrukking
komen in het behaalde diploma? Kortom, hoe wordt differentiatie binnen opleidingen
omgezet in differentiatie van resultaten? Met andere woorden, hoe houd je
de diploma's waardevast?De SER geeft overduidelijk aan dat het kabinet weliswaar ambities heeft;
maar dat het niet de benodigde middelen en instrumenten heeft om de doelen
te kunnen bereiken. Ik haal een aantal zaken uit het advies aan en vraag om
een reactie van de minister. Investering in kennis zou volgens het kabinet
beter moeten aansluiten op de kennisbehoefte van innoverende bedrijven. Een
prachtige gedachte. Toch zijn concrete aanknopingspunten om de verbinding
tussen onderwijs en bedrijfsleven te versterken in de strategische agenda
ver te zoeken, aldus de SER. Waarom zijn budgetten voor onderzoeksprogramma's,
zoals BSIK- en FES-gelden, bijvoorbeeld zo tijdelijk van karakter, terwijl
zij in het verleden hebben bijgedragen aan een goede samenwerking tussen kennisinstellingen
en bedrijven? De extra R&D-middelen lopen binnenkort af. Wat gaat er met
de FES-gelden gebeuren? Komt er een vervolgtraject om kennis en bedrijfsleven
op elkaar te laten aansluiten? Dit is volgens de VVD-fractie cruciaal voor
een gezonde kenniseconomie. Daar moeten wij het van hebben in de komende jaren.Bedrijfsleven en onderzoek kunnen heel veel van elkaar leren. Ik denk
dat ik dat deze minister niet hoef uit te leggen. Gaat de minister er in de
toekomst ook op toezien dat bij de ontwikkeling van nieuwe opleidingen rekening
wordt gehouden met de vraagontwikkeling in de arbeidsmarkt?Niet alleen kunnen hoger onderwijs en wetenschappelijk onderwijs leren
van het bedrijfsleven; ook buiten de landsgrenzen valt heel veel te winnen.
Een internationaal perspectief op wetenschap en onderwijs is in deze tijd
onontbeerlijk om mee te blijven tellen. Studeren in het buitenland moet gestimuleerd
worden, zodat studenten hun blik verruimen en kennis van over de hele wereld
mee terugnemen naar Nederland. De meeneembare studiefinanciering is al een
stap in de goede richting, al blijft dit wel afhankelijk van een goede uitvoering
door de IB-Groep. Daarover is onlangs in het AO uitgebreid gesproken. De VVD-fractie
hoopt dat de minister hierop scherp zal blijven toezien.De VVD-fractie wijst graag op enkele nuttige aanbevelingen van de SER
in het kader van internationalisering van het hoger onderwijs. Het doel van
de Bologna-afspraken uit 1999 was een Europese open ruimte voor hoger onderwijs,
een European Higher Education Area. Zo'n ruimte biedt studenten de mogelijkheid
om overal in Europa te studeren en geeft afgestudeerden een grotere kans om
waar in Europa ook de door hen gewenste plek op de arbeidsmarkt te vinden.
Nu Nederland, als onderdeel van de Benelux, in 2009 secretaris zal zijn van
het Bolognaproces is het goed de balans eens op te maken. Hoe staat het met
het internationale karakter van ons hoger onderwijs? En hoe denkt de minister
over het advies om de toegankelijkheid en de aantrekkingskracht van ons hoger
onderwijs voor buitenlandse studenten te vergroten? Welke concrete stappen
worden hiertoe ondernomen? Is de minister ook van plan de ingewikkelde procedures
om te komen tot een joint degree met een andere Europese onderwijsinstelling
te vereenvoudigen, zoals ook het SER-advies luidde? Volgens de VVD-fractie
zou het goed zijn wanneer het opzetten van opleidingen in samenwerking met
buitenlandse hogeronderwijsinstellingen veel gemakkelijker werd. Een recent
marktonderzoek van de Universiteit Twente gaf aan dat er in dat kader ook
meer moeten worden geïnvesteerd in internationale marketing voor het
Nederlands hoger onderwijs. Dat lijkt mij een goede zaak. Buitenlandse instellingen
moeten vanwege onze goede naam graag met Nederland een joint degree willen
aangaan. Wat gaat de minister hieraan doen?Wat de internationalisering betreft, noem ik tot slot de Engelse taal.
Ook de Onderwijsraad kwam laatst met de aanbeveling om al op jonge leeftijd
te beginnen met Engels in het onderwijs. De VVD-fractie vindt dit een interessante
gedachte. In een tijd waarin steeds meer opleidingen in het Engels worden
gegeven, en het bedrijfsleven in een steeds mondialere context opereert, mag
het niet zo zijn dat studenten niet mee kunnen komen of slechte kansen hebben
op de arbeidsmarkt omdat zij slecht zijn in Engels. Wat is de visie van de
minister op het Engels in het onderwijs? Kan de minister alvast een korte
eerste reactie geven op het advies van de Onderwijsraad?Aan een Leven Lang Leren zal ik niet al te veel tijd besteden. Open, flexibel
hoger onderwijs zoals de SER dit voorstelt, is dat ook de opvatting van de
minister?De strategische agenda zet in op individuele studiekeuzegesprekken om
zo de kans op uitval te verkleinen. De VVD-fractie vindt het goed dat de minister
in dezen naar studenten geluisterd heeft. Het ISO heeft immers aangedrongen
op intakegesprekken om de uitval terug te brengen. Dat drie van de tien studenten
hun studie niet afmaken, is natuurlijk je reinste talentverspilling. Maar
is bij het invoeren van de studiekeuzegesprekken ook nagedacht over de bureaucratische
rompslomp die dit met zich meebrengt? Wat gaat dit kosten in tijd en geld?
Is de minister bereid het advies van de SER op te volgen en eerst pilots te
starten om de meerwaarde van deze studiekeuzegesprekken vast te stellen?Bestrijden van de uitval in het hoger onderwijs is een goede zaak, maar
waarom zo'n prioriteit bij de uitval van allochtone studenten? Er zijn bijvoorbeeld
evenveel gehandicapte studenten in het hoger onderwijs, met twee keer zoveel
kans op uitval als de reguliere student. Er is vanaf 2005 weliswaar subsidie
gegeven voor deze groep, maar die loopt binnenkort af. De minister wil nu
maatstaven gaan ontwikkelen en komt in 2010 met meer uitsluitsel over gehandicapten
in het hoger onderwijs. Waarom niet één keer het woord "functiebeperking"
in de strategische agenda, maar wel een investering in allochtonenparticipatie,
oplopend tot 17 mln. in 2011? Acht de minister de ene groep belangrijker dan
de andere? Waarom richt de minister zich niet gewoon op uitval in het algemeen?
De VVD-fractie is niet voor doelgroepenbeleid. Er zijn immers veel meer groepen
aan te wijzen die veel uitval vertonen.De heerDibi(GroenLinks)Voorzitter. Ik was niet van plan om over dat onderwerp iets
te zeggen, maar de CDA-fractie vraagt zich af welk maatschappelijk probleem
wij oplossen met een inkomensafhankelijke terugbetaalregeling. Daarom lijkt
het mij goed daarop toch in te gaan. Wij zien torenhoge studieschulden bij
studenten die pas zijn afgestudeerd en die niet meteen een goed betaalde baan
vinden. Om de leenangst terug te dringen en solidair te zijn met die afgestudeerden,
lijkt een inkomensafhankelijke regeling mij essentieel. Ik verzoek de minister
dan ook om daarmee snel te komen. Wij zullen voor die regeling stemmen.De heerJan Jacob van Dijk(CDA)Volgens mij is er al een draagkrachtmeting. Degene die in het begin geen
baan heeft, wordt dus volledig vrijgesteld om in die periode zijn studiegeld
terug te betalen. Ik vraag mij dus nog steeds af wat het maatschappelijk probleem
is.De heerDibi(GroenLinks)Er zijn jongeren die op dit moment studeren en totaal niet weten hoeveel
geld zij moeten terugbetalen. Zij weten niet hoe hoog hun studieschuld uiteindelijk
zal zijn en evenmin of zij een goed betaalde baan zullen vinden. Naar mijn
idee is het belangrijker om een inkomensafhankelijke regeling in het leven
te roepen dan een draagkrachtmeting te doen die inzicht geeft in een tijdelijke
situatie. Daarbij komt dat ik het een eerste stap vind naar de academische
belasting waarvan mijn fractie een groot voorstander is.De heerJan Jacob van Dijk(CDA)Ik ben blij dat de heer Dibi spreekt over een academische belasting. Nu
kan ik zeggen dat mijn fractie daarvan tegenstander is. Het gaat mij echter
veel meer om een aantal andere elementen waaraan de heer Dibi volstrekt voorbij
gaat. Wordt de werklast bij de IB-Groep en de Belastingdienst niet geweldig
opgekrikt met de plannen van de heer Dibi? Dan moet uiteindelijk immers van
iedereen worden nagegaan hoe het precies zit met die draagkrachtmeting. Is
het dan niet veel verstandiger om studenten en afgestudeerden vrij te laten
en hen dat soort dingen zelf te laten regelen? Waarom moeten wij bepalen hoeveel
brood er gekocht wordt?De heerDibi(GroenLinks)Als een student beslist dat hij wat meer kan terugbetalen dan de draagkrachtmeting
uitwijst en dat ook doet, moet hij dat vooral zelf weten. Als er toch geen
verschil is tussen die draagkrachtmeting en een inkomensafhankelijke regeling,
hoeft de heer Van Dijk ook geen bezwaar te maken. Ik vind het belangrijk dat
studenten gerustgesteld zijn, dus dat zij weten dat zij niet op kosten worden
gejaagd als zij afgestudeerd zijn. Het is belangrijk dat studenten weten dat
de draagkracht bepalend is voor het bedrag dat zij moeten terugbetalen.De SER heeft harde noten gekraakt over het beleid voor het hoger onderwijs
van deze minister. Dat moet toch pijn doen. Ik zie best dat de minister ook
goede dingen doet, zoals het regelen van intakegesprekken. Ook zie ik dat
hij terugkeert op de schrede van de collegegelddifferentiatie en het deurbeleid,
ofwel selectie aan de poort. Veel van de kritiek die de SER uit, delen wij.
Ook wij maken ons zorgen over het feit dat de minister de nadruk legt op excellente
studenten. Natuurlijk moeten zij kunnen excelleren, maar de prioriteit ligt
naar ons oordeel bij het tegengaan van schooluitval. De top moet hoger en
de basis moet vooral breder worden. De SER maakt zich ook hard voor internationalisering
van het hoger onderwijs. Zoals de minister weet, is dat een punt dat ook mij
na aan het hart ligt. In elk debat zal ik dit stokpaardje daarom berijden.Evenals de GroenLinksfractie is de SER van mening dat de toegankelijkheid
van het hoger onderwijs voor buitenlandse studenten verder moet worden verbeterd
en dat het aantal buitenlandse studenten moet worden vergroot. Naar aanleiding
van het vorige debat over dat onderwerp wil ik graag van de minister weten
of hij het met die doelstelling eens is. Ik ben namelijk zeer ontevreden over
zijn antwoorden op mijn vragen over de kennisbeurzen. Het voornemen om de
kennisbeurzen in te trekken voor studenten van buiten de Europese economische
ruimte, moet van tafel. De minister heeft tijdens die beantwoording iets gezegd
over een aanzuigende werking die kan ontstaan. Al die studenten zouden naar
Nederland kunnen komen om te studeren. Ik vind dat het juist van belang is
om bijvoorbeeld studenten uit ontwikkelingslanden te stimuleren naar Nederland
te komen, zonder dat zij meteen torenhoge bedragen voor hun studie moeten
betalen. Dat is niet alleen in strijd met de internationalisering van het
hoger onderwijs, maar ook uit het oogpunt van de internationale solidariteit
is dat onverteerbaar. Dat heb ik de vorige keer ook gezegd. Graag wil ik dus
nogmaals een reactie van de minister.Om het lerarenvak aantrekkelijker te maken, heeft de minister het scholingsfonds
voor opleidingen en bijscholing in het leven geroepen. Daarvoor zijn wij hem
zeer dankbaar. Wij hebben begrepen dat de vraag naar een dergelijk fonds vanuit
het veld enorm groot is. Niet alleen studenten moeten over de grens kijken,
maar ook docenten. Volgens de SER moeten zij toegerust worden om de internationale
context te kunnen begrijpen. Is de minister bereid om budget toe te voegen
aan het scholingsfonds voor internationale stages en bijscholing voor docenten?De commissie-Bakker heeft ook een aantal opmerkingen gemaakt over het
hoger onderwijs. Veel van die opmerkingen heeft de minister gelukkig al naar
de prullenbak verwezen. Ik doel bijvoorbeeld op de opmerkingen over de leerrechten.
Een opmerking vind ik echter wel belangrijk in het kader van een Leven Lang
Leren. Als mensen op latere leeftijd een opleiding volgen, moeten zij meer
betalen. Daardoor worden mensen die op latere leeftijd met studeren willen
beginnen, in hun mogelijkheden belemmerd. Wat vindt de minister daarvan? Ik
heb een beetje geshopt in het briefadvies van de SER, maar zou graag op alle
punten een reactie van de minister willen. Is hij bereid om de Kamer die reactie
toe te sturen?De vorige keer is een punt gemaakt van het studeren door studenten met
een handicap. Een aantal woordvoerders heeft dat zojuist ook gedaan. Evenals
mevrouw Dezentjé Hamming zeg ik dat het vreemd is dat de minister wel
specifiek beleid voert voor allochtone studenten maar niet voor studenten
met een handicap. Het gaat niet om tien studenten, maar om 48.000 mensen die
tijdens hun studie belemmeringen ondervinden als gevolg van hun handicap.
28.000 Studenten krijgen te maken met vertraging of uitval. Wij hebben de
voortgangsrapportage van de minister ontvangen. Daaruit blijkt dat er vertraging
is opgetreden en dat er geen conclusies kunnen worden getrokken als gevolg
van een gebrek aan onderzoeksresultaten. De minister verwacht dat er binnen
veel hbo-instellingen en instellingen voor hoger onderwijs ook
na 2009 aanmerkelijke verbeteringen nodig zijn om gelijkwaardige deelname
aan het onderwijs te bewerkstelligen voor mensen met en zonder functiebeperking.
Op deze wijze zal de minister zijn doelstelling niet realiseren. Is hij bereid
om tot 2011 minimaal gelijkblijvende budgetten voor mensen met een functiebeperking
te reserveren en aan onderwijsinstellingen extra geld voor de implementatie
beschikbaar te stellen? Welke actie heeft hij ondernomen ten aanzien van de
herinrichting van het accreditatiesysteem? Wordt er in geval van accreditatie
ook gelet op datgene wat onderwijsinstellingen doen voor studenten met een
handicap? Omdat de voltallige Kamer het onderwerp studeren met een functiebeperking
belangrijk vindt, had ik verwacht dat de minister daarover in de strategische
agenda in ieder geval met een woord zou reppen.Gemakshalve sluit ik mij aan bij de vragen van de heer Jasper van Dijk
over de promovendi en de studiebegeleiding. Ik voeg daaraan toe dat ik al
eerder een vraag heb gesteld over de jaarlijks terugkerende functioneringsgesprekken.
Hoe staat het daarmee?De commissie-Chang heeft geadviseerd om 1 mld. in wetenschappelijk onderzoek
te investeren. Je zou kunnen zeggen dat daarmee die andere 1 mld. van de commissie-Rinnooy
Kan wordt bedoeld. Ik ben niet gek en begrijp dus best dat het een irreëel
advies is. Ik ben benieuwd wat de minister gaat doen om daarin te investeren,
ook met zijn vroegere werk als wetenschapper in het achterhoofd. Ik hoor de
premier en de minister voortdurend spreken over innovatie en de concurrerende
kenniseconomie. De minister moet dan ook de daad bij het woord voegen.Tijdens het vorige overleg hebben wij gesproken over het geven van een
bindend studieadvies na drie maanden. Wij hebben toen duidelijk gezegd dat
die periode te kort is. De ervaring leert dat onder andere de omgeving een
rol speelt bij het ontwikkelen van talent. Wij hebben de minister toen gevraagd
uit te gaan van een periode van zes maanden. Wat is daarop zijn reactie?De heerAnker(ChristenUnie)Voorzitter. In het overleg van december jongstleden over de strategische
agenda voor het hoger onderwijs en het onderzoeks- en wetenschapsbeleid, heb
ik aangegeven dat mijn fractie blij is met de in de agenda uiteengezette ambities
die zijn gericht op beter onderwijs en minder uitval. Ook is de fractie van
de ChristenUnie blij met de positieve gedrevenheid van de sector waarover
de minister spreekt.Sinds december hebben wij over een aantal punten nader gesproken. Andere
voornemens behoeven nog nadere uitwerking, waaronder het nieuwe bekostigingsstelsel
en de internationalisering.In de voortgangsrapportage staat weer aan aantal nieuwe plannen. Ik vind
het heel goed dat deze minister niet stilzit, maar vraag mij af of de voortgangsrapportage
het beste instrument is om bijvoorbeeld een nieuwe aflossingssystematiek voor
te stellen. Ik zal eerlijk zijn: ik was daardoor een klein beetje verrast.
Mijn fractie heeft de nodige vragen over het inkomensgerelateerd terugbetalen
van studieschulden. Het brede draagvlak van studentenorganisaties is een belangrijk
gegeven, maar dat is niet doorslaggevend voor de keuze voor dit stelsel. Kan
de minister aangeven wat op het punt van het resultaat het verschil is tussen
het voorgestelde en het huidige stelsel? Welke knelpunten zullen met het nieuwe
stelsel worden weggenomen en wat zullen de effecten zijn? Wij zien nog niet
de noodzaak van deze verandering. Het zal veel energie kosten om de wet te
wijzigen en vervolgens moet een en ander bijvoorbeeld bij de IB-Groep of de
Belastingdienst organisatorisch worden geregeld. Ik wilde daarover geen cynische
opmerkingen maken, maar dat doen de collega's naast mij wel.Ik kan mij vinden in de keuze om de huidige aflosperiode van vijftien
jaar niet te veranderen. Uit de stukken blijkt dat daarover in studentenland
verschillend wordt gedacht. Wij kiezen voor de benadering dat ex-studenten
niet nog eens 25 jaar bezig zijn met de afbetaling van hun studieschuld. De
rente loopt dan nog tien jaar langer door. Het is dus de vraag hoeveel een
voormalig student daarvan per saldo beter wordt.Veel studenten blijken in het eerste of het tweede jaar van hun studie
af te haken. De ambitie van het kabinet is de uitval van studenten in de bachelorfase
binnen zeven jaar te halveren. Dat is een goed uitgangspunt. Wij zijn dan
ook blij met de meerjarenafspraken die op dit terrein met de HBO-raad en de
VSNU zijn gemaakt. Het is goed dat er in het kader van het terugdringen van
de uitval aandacht is voor groepen die achterblijven. Wij kunnen het ons immers
niet veroorloven om talenten te laten liggen.In de strategische agenda wordt expliciet aandacht besteed aan allochtone
studenten. Het is goed om te zien dat het verschil in uitval tussen niet-westerse
allochtone studenten en autochtone studenten na twee jaar steeds kleiner wordt.
Toch is er nog reden genoeg om de komende tijd bijzondere aandacht te hebben
voor het studiesucces van deze groep.Evenals vorige sprekers, vraag ik aandacht voor studenten met een functiebeperking.
Ook in december heb ik dat gedaan. Gedurende de eerste twee jaar van de studie
is de uitval in die groep ruim twee keer hoger dan die van de overige studenten.
Er is dus heel veel te winnen. In de tussenrapportage over het plan van aanpak
dat betrekking heeft op het terugdringen van belemmeringen voor studenten
met een functiebeperking, staat dat instellingen of beoordelaars niet verwachten
dat de algemene en de specifieke voorzieningen na de periode van het plan
van aanpak op orde zijn. Ook de minister spreekt de verwachting uit dat veel
facetten op het terrein van de toegankelijkheid van het onderwijs na 2009
nog aanmerkelijk moeten worden verbeterd om gelijkwaardige deelname te bewerkstelligen.
De groep allochtone studenten, waarvoor bijzondere aandacht is, is wat omvang
betreft vergelijkbaar. Het lijkt ons goed om ook specifieke aandacht te blijven
schenken aan de groep studenten met een functiebeperking. Tijdens het vorige
overleg over dit onderwerp, werd verwezen naar de voortgangsrapportage. Die
is inmiddels beschikbaar. Ik denk dan ook dat het tijd wordt om studeren voor
mensen met een functiebeperking een plekje te geven, bijvoorbeeld in deze
strategische agenda.In het kader van Ruim baan voor Talent hebben wij op 5 juni jongstleden
gesproken over de bindende verwijzing. De minister komt daarop nu terug. Hij
wil selectie aan de poort aantrekkelijker maken door het moment te vervroegen
waarop instellingen bindend mogen verwijzen, namelijk drie maanden na aanvang
van de studie. Wij blijven toch twijfelen. Wat is de aard van de bindende
verwijzing? In het overleg op 5 juni hebben wij daarover ook een vraag
gesteld. De minister schrijft dat uit onderzoek blijkt dat selectie beter
na drie maanden kan plaatsvinden dan aan de poort. Dat maakt echter nog niet
dat dit het beste selectiemoment is. Zoals gezegd, hebben wij nog steeds onze
twijfels. Er gebeurt immers ontzettend veel in de eerste drie maanden: zelfstandig
wonen, leren studeren, lid worden van een vereniging. Voor het laatste vraagt
de Onderwijsraad ook aandacht. De impact die het begin van het studentenleven
op betrokkenen heeft, kan niet worden uitgevlakt. Dat wil niet zeggen dat
dat als excuus kan worden gebruikt om slecht te presteren. Op deze wijze kunnen
de eerste drie maanden van de studie echter wel bepalend worden voor de rest
van de onderwijscarrière. Dat lijkt enigszins te worden ondervangen
door een tweede instapmoment mogelijk te maken. De minister zal daarover met
de instellingen spreken. In welke mate is er zekerheid over een tweede instapmoment?
Is dat uit het oogpunt van de opleidingen ook te beredeneren? Als het mogelijk
is om op een later moment in te stappen, waar ligt dan de urgentie van het
eerste instapmoment na drie maanden? Ik hoop dat de minister onze twijfels
op dit punt kan wegnemen.Mijn fractie onderschrijft de ambities in deze agenda, namelijk een hoge
basiskwaliteit van onderwijs voor alle studenten en het realiseren van een
aantal excellente opleidingen voor topstudenten. De vraag is echter hoe een
en ander zich verhoudt tot de investeringen die nodig zijn voor het realiseren
van een brede basis. Kan de minister de zorg wegnemen die de SER in zijn brief
heeft verwoord? Hoe wil hij er zorg voor dragen dat het stimuleren van excellentie
volop samengaat met dat van een kwalitatief goede, brede basis in het hoger
onderwijs en het onderzoek?Bij de stukken is een briefje gevoegd over de internationalisering. Wij
maken ons enige zorgen en zien uit naar de nota over dat onderwerp die na
de zomer zal verschijnen.De voorzitter:Ik wijs de leden en de minister erop dat er morgenochtend in de procedurevergadering
zal worden gesproken over de brief die betrekking heeft op het Convenant Actieplan
LeerKracht. Dan zal daarover ook een besluit worden genomen. Die brief kan
vanmiddag dus geen onderwerp van overleg zijn.MinisterPlasterkVoorzitter. De heer Jan Jacob van Dijk heeft al gezegd dat het vandaag
over de voortgangsrapportage gaat. Ik geef toe dat er meer is gebeurd dan
rapporteren. Hier en daar is aangegeven wat de stand van zaken is en in welke
richting er wordt bewogen. Daardoor zijn meerdere plannen in de rapportage
met elkaar vermengd. Ook de heer Anker heeft daarop gewezen. Ik dacht dat
ik de Kamer zodoende meenam in het proces van waar wij nu staan tot waar wij
naar toe gaan. Ik geef echter wel toe dat zaken een beetje door elkaar lopen.
Ik doel bijvoorbeeld op de inkomensgerelateerde terugbetaling. Dat is iets
anders dan inkomensafhankelijk terugbetalen. Het kan niet zo zijn dat wij
vandaag spreken over inkomensgerelateerde terugbetaling en dat dat onderwerp
daarmee als besproken moet worden beschouwd. Ik realiseer mij dat ik nu niets
anders kan doen dan het geven van informatie over de stand van zaken. Natuurlijk
moeten wij ook met een wetsvoorstel komen en misschien dienen wij in het stadium
dat daaraan voorafgaat nadere informatie te verschaffen, opdat voor de Kamer
duidelijk is wat de plannen en de consequenties zijn. Dan weet ik wat de Kamer
van de plannen en de consequenties vindt.Ik zal een paar algemene thema's behandelen waaraan in de verschillende
bijdragen aandacht is besteed. Daarna zal ik op de specifieke punten van de
sprekers ingaan. Tot slot zal ik nagaan welke vragen niet zijn beantwoord
en welke opmerkingen en kritiekpunten er nog zijn.In algemene zin zeg ik dat in de praktijk blijkt dat er altijd om extra
geld wordt gevraagd, ongeacht het onderwerp dat wordt aangeroerd. De heer
Dibi heeft een paar zaken genoemd. Er is extra geld gevraagd voor internationale
studies, verlof voor leraren, kennisbeurzen enzovoorts. Het is natuurlijk
altijd mogelijk om extra geld te vragen, al zijn de enveloppen verdeeld. Als
wij dus spreken over extra geld, moeten wij ons op enig moment afvragen waar
dat vandaan dient te komen. Ik weet dat de Kamer zich dat realiseert, maar
maak die opmerking toch vooraf.De tweede algemene opmerking is dat ik mij soms afvraag waar onze verantwoordelijkheid
ophoudt. In ons systeem hebben de instellingen een eigen autonomie. Dat geldt
zeker voor het hoger onderwijs. De mensen van die instellingen zijn gespecialiseerd
in het onderwijs dat zij geven. Een verschil met het peuteronderwijs is dat
zij te maken hebben met jongvolwassenen die in staat zijn om zelf op een bepaald
moment aan de bel te trekken. In relatie tot de functioneringsgesprekken vraag
ik mij af of wij dienen te bepalen dat er met elke student twee keer per jaar
een functioneringsgesprek moet worden gevoerd. Is het echt onze verantwoordelijkheid
om de instellingen dwingend op te leggen dat zij met de studenten twee keer
per jaar functioneringsgesprekken voeren? Die mensen geven op een serieuze
manier onderwijs. Wij mogen er toch van uitgaan dat zij zelf bepalen welk
regime nuttig is voor het houden van functioneringsgesprekken? Als het niet
goed gaat, kunnen de studenten van hun medezeggenschapsrecht gebruikmaken
en dat aangeven. Het veld kent een grote verantwoordelijkheid. Nederland kent
geen staatsonderwijs. De overheid heeft daarom een aantal zaken op afstand
gezet.De groep allochtonen in het hoger onderwijs groeit. Dat is goed nieuws.
Vorige week was ik bij Hogeschool INHOLLAND op bezoek. De Rotterdamse vestiging
van die hbo-school is nu voor tweederde gekleurd. Het aantal allochtone studenten
is overigens wel per vestiging verschillend. De problematiek binnen zo'n school
is misschien wel groter dan voorheen omdat het de eerste generatie is die
hoger onderwijs volgt en een deel van die groep thuis de Nederlandse taal
niet heeft gesproken, ondanks dat men in Nederland geboren en getogen is.
Het laatste merk je ook in het gesprek. Hoewel de medewerkers van die school
hun best doen om zo goed mogelijk onderwijs te geven, is de groep die onder
druk staat in het hoger onderwijs groter geworden als gevolg van het succes
van het voortgezet onderwijs. Het hoger onderwijs gaat niet ten onder, maar
je ziet wel de consequenties van het succes in het middelbaar onderwijs. Het
zijn kinderen wier ouders laagopgeleid werk deden. Zij komen nu eerder bij
de hbo-scholen terecht dan in het wetenschappelijk onderwijs. Het uitvalpercentage
binnen die groep is wel groter. In sommige gevallen heeft dat te maken met
een taalachterstand. Tijdens het werkbezoek van vorige week werd ik geconfronteerd
met een Turks-Nederlandse jongeman die taalcursussen ging volgen. Misschien
bent u verontwaardigd en vraagt u zich af hoe dat kan: hij is in Nederland
geboren en getogen en moet op zijn negentiende een cursus Nederlands volgen?
Ik zou mij die verontwaardiging goed kunnen voorstellen. Kennelijk is er in
het verleden iets fout gegaan. Maat dat is de situatie die je daar aantreft.
Die school wil zich extra inzetten om die jongeman te begeleiden. Als hij
de Nederlandse taal zo slecht beheerst, gaat het immers niet goed. Die jongen
is goed te spreken over wat hij daar heeft geleerd. Die school zet daarvoor
extra middelen in. Ik vind het een waardevolle inzet. De werkwijze is weliswaar
selectief, maar wat is het alternatief als hij uitvalt? Ik vind het niet alleen
een gerechtvaardigde inzet, maar ook een waardevolle. Vaak ben ik het met
de heer Bosma eens maar als ik hem nu hoor, vraag ik mij af of hij niet in
die scholen komt. Ziet hij dat dan niet? Denkt hij dan niet dat het sociale
steigers zijn en dat het fantastisch is dat mensen dat doen? Misschien moet
je selectief zijn en er iets extra's in stoppen, maar dat is toch mooi? Wat
wil je anders met die groep?De heer Bosma is kritisch over de ECHO Awards. Ik mocht die dit jaar weer
uitreiken en vond het fantastisch. Die mensen zijn succesvolle rolmodellen
met een allochtone achtergrond. Met ras heeft het niets te maken: het zijn
mensen die geel, zwart of wit zijn. Het zijn mensen uit andere culturen die
naar Nederland zijn gekomen. Ik vind het fantastisch om te zien hoe zij bezig
zijn. Ik mocht die prijzen uitreiken op een avond die werd gepresenteerd door
twee prominente Kamerleden, namelijk de heer Leerdam en de heer Rutte. Hun
ideeën hebben ten grondslag gelegen aan het selectief op die groep gerichte
programma. Ik hoop dat daarvoor ook binnen de kring van de VVD-fractie enthousiasme
blijft bestaan, want ik vind het een waardevol programma.MevrouwDezentjé Hamming-Bluemink(VVD)Wij kunnen nu toch veel beter inzetten op algemeen uitvalbeleid? De uitvalcijfers
zijn bekend. Ook ik kom in die scholen en zie wat er gebeurt. Als je autochtoon
bent en dreigt uit te vallen, kun je kennelijk niet van een dergelijk programma
gebruikmaken. Dat is immers voor allochtonen bedoeld. Ik vind dat het de taak
van de scholen moet zijn om daarop in het algemeen en scherp in te zetten.
Wij moeten nu geen specifiek doelgroepenbeleid voeren.MinisterPlasterkIk wil de indruk wegnemen dat het uitvalbeleid alleen op allochtonen is
gericht. Het algemene uitvalbeleid op scholen is gericht op alle voortijdig
schoolverlaters, dus op alle uitvallers. Ik ben het met mevrouw Dezentjé
Hamming eens dat het heel slecht zou zijn als dat voor anderen niet toegankelijk
was. Wat mij betreft is het zowel het een als het ander. Daarnaast is er dus
beleid dat is gericht op taalvaardigheid. Er zijn ook mentoraatprojecten:
de succesvolle ouderejaarsstudenten nemen de eerstejaarsstudenten onder de
vleugels. Geert Dales – de partijgenoot van mevrouw Dezentjé
Hamming – is voorzitter van die instelling en rapporteert enthousiast
over projecten die inhouden dat men binnen de eigen allochtone kring een ouderejaarsstudent
koppelt aan een eerstejaarsstudent. Ik heb met die studenten gepraat. Zij
hebben gezegd dat dat net iets beter werkt. Een eerstejaarsstudent die uit
Afghanistan is gevlucht, wordt door een derdejaarsstudent onder de arm genomen
en wegwijs gemaakt. Die derdejaarsstudent treedt dan als een soort buddy op.
Dat is misschien beter dan de eerstejaarsstudent te koppelen aan iemand met
een andere achtergrond. Dat zijn waardevolle zaken die met betrekkelijk weinig
middelen kunnen worden gerealiseerd en die echt bijdragen aan het verbeteren
van het studierendement.MevrouwDezentjé Hamming-Bluemink(VVD)Ik ben bekend met peer support. roc's maken daarvan ook gebruik. Maar
waar blijven wij dan met de studenten met een functiebeperking? Zij doen opeens
niet meer mee?De voorzitter:Op dat onderwerp zal de minister later in zijn betoog ingaan.MinisterPlasterkIk meen dat ik de Kamer in een algemeen overleg al een brief heb toegezegd
over de studiekeuzegesprekken. De problematiek is naar mijn idee niet eenvoudig
maar het is een belangrijk punt. Daarom heb ik de Kamer daarover een aparte
brief toegezegd. Ik wil de studiekeuzegesprekken tot een van de hoofdpunten
van beleid maken. Wij zijn het er namelijk over eens dat een verkeerde aansluiting
van het voortgezet onderwijs op het hoger onderwijs veel onnodige uitval veroorzaakt.
Ik maak daarbij de kanttekening dat de uitval in het eerste jaar van het hoger
onderwijs een iets ander karakter heeft dan die in het algemeen. Als iemand
zonder diploma "uit het middelbaar onderwijs valt" of als een persoon
tijdens het tweede of het derde jaar van zijn studie uitvalt, kunnen wij spreken
van falen. Dan is er iets niet goed gegaan. Er is dan iets gebeurd wat uit
maatschappelijk, persoonlijk of financieel oogpunt onwenselijk is. Als iemand
na de middelbare school een studie kiest en hij na een paar maanden besluit
dat hij die richting in zijn leven niet op wil, vind ik dat niet altijd een
ramp. Het is immers een keuze waarmee die persoon veertig of vijftig jaar
verder moet. Het is mogelijk dat de medicijnenstudie niet bevalt en dat betrokkene
bij nader inzien veel liever jurist wil worden dan dokter. Natuurlijk is het
een inefficiëntie in het systeem, maar het is ook niet goed om te proberen
het dwangmatig op de baan te houden. Jonge mensen van zeventien weten nu eenmaal
niet altijd zeker wat zij willen doen. Op verschillende manieren kun je daaraan
iets doen. Je ziet dat er steeds meer opleidingen komen die dat keuzemoment
als het ware in de studie inbakken. Ik noem de bachelor Bèta gamma
in Amsterdam als voorbeeld. Dat is iets anders dan een bètacollege.
In het eerste jaar van de bachelor Bèta gamma volgen de studenten bijna
algemeen voortgezet onderwijs. Men plooit het wel zo dat, als iemand in de
loop van het jaar besluit om scheikundige te worden, hij zonder veel studievertraging
kan instromen in de scheikundestudie. Dat werkt ook de andere kant op. Dan
vang je het meer op aan de ontvangende kant: de keuze wordt in het eerste
jaar geleidelijk aan toegespitst.Een andere mogelijkheid is dat wordt geprobeerd om de keuzemogelijkheid
te verbeteren. Er zijn twee trajecten mogelijk. Het ene valt onder het hoger
onderwijs, namelijk de intakegesprekken. Dat is mijn domein. Zojuist werd
gevraagd of er eerst pilots moeten komen of dat een en ander dient te worden
uitgerold. Mijn antwoord is duidelijk: er moeten eerst pilots komen om na
te gaan of het werkelijk werkt. Het andere is meer inzet door het middelbaar
onderwijs. Die kan en moet meer inhouden dan dat de decanen een
paar foldertjes uitdelen. Dat is het domein van staatssecretaris Van Bijsterveldt.
Ik zal de brief voor de Kamer samen met haar tot stand brengen. Het is dus
mijn bedoeling om die trajecten bij elkaar te brengen, zodat wij ons gemeenschappelijk
verantwoordelijk kunnen voelen voor het verbeteren van die keuzemogelijkheid.
Die brief is al eerder toegezegd. De Kamer zal die over twee tot drie maanden
ontvangen. Ik wil er namelijk echt werk van maken.Het is misschien goed om erop te wijzen dat de SER de ambities van de
strategische agenda in grote lijnen onderschrijft. Ik ben het met mevrouw
Dezentjé Hamming en de heer Dibi eens dat in die brief een aantal kritische
kanttekeningen staat. Maar daarin wordt ook veel onderschreven. Zo gaat het:
in eerste instantie schrijft de SER dat hij het er in grote lijnen mee eens
is. Vervolgens komt hij met een aantal specifieke punten. Ik beschouw het
echter niet als het afkraken van het beleid. Ik las het verslag eerst op de
veelbezochte website ScienceGuide. Toen ik daarna de brief las, viel die mij
reuze mee. In grote lijnen bevat de brief opbouwende kritiek en een aantal
kanttekeningen. De rode draad is dat de overheid meer zou moeten investeren
in hoger onderwijs en research. Dat is natuurlijk logisch, want de brief komt
van de partners in het bedrijfsleven. Als wij kijken naar de versterking van
de kennisbasis, is het achterblijven van de uitgaven voor research en development
met name terug te voeren op het bedrijfsleven. Het is wel logisch dat het
bedrijfsleven zegt dat er door de overheid meer geïnvesteerd zou moeten
worden, maar wij zouden kunnen zeggen dat zij zelf moeten doen wat zij voor
hun land kunnen doen. Dat wreekt zich natuurlijk een beetje. Veel van die
beslissingen worden niet op landsniveau genomen, omdat ook het grote bedrijfsleven
in Nederland nagaat waar de researchinspanningen het best kunnen worden gedaan.
Dat gebeurt helaas niet meer allemaal in Nederland. Sommige mensen klagen
over de geringe researchinspanningen. Tegelijkertijd zijn zij eindverantwoordelijk
voor grote multinationals die bezig zijn met het verplaatsen van hun research
naar andere landen.MevrouwDezentjé Hamming-Bluemink(VVD)Wij zijn natuurlijk niet bij elkaar gekomen om de minister over zijn bol
te aaien maar om hem kritisch te bevragen op het moment dat het beleid echt
kan worden gewijzigd. Ik wijs erop dat het SER-advies weliswaar de ambities
heeft omarmd maar niet de aanpak. Dat is een wezenlijk verschil. Ik vind dat
de minister nogal blij is met zijn eigen nota, dus ik hecht eraan om deze
kritische kanttekening te maken.MinisterPlasterkDe voorzitter van de SER heeft in verschillende hoedanigheden, waaronder
als voorzitter van de commissie-Rinnooy Kan, regelmatig gepleit voor meer
inzet op het gebied van research. In de tweede pijler heeft het kabinet een
bedrag ingezet dat opliep tot 300 mln. voor kennis- en innovatieonderzoek,
500 mln. uit de lastenenveloppe economische structuurversterking, waarvan
115 mln. voor de WBSO dat bedoeld is om bedrijven te stimuleren meer in research
en development te investeren. Uit het FES is een extra bedrag van 245 mln.
ter beschikking gesteld voor Genomics, een mooi vak. In pijler 3 gaat 25%
van het totaalbedrag van 500 mln. voor energie naar kennis en innovatie op
dat terrein. Er wordt 200 mln. extra geïnvesteerd in innovatief ondernemerschap
enzovoorts. Als wij alles bij elkaar optellen, is te zien dat de kennissector
niet onderbedeeld is. Bij de formatie van dit kabinet is in totaal een extra
bedrag van 7 mld. ingezet. Ik meen dat OCW met alles bij elkaar in de orde
van grootte van 2,5 mld. zit. Het is maar wat je optelt, maar wij zitten in
de orde van grootte van de bedragen waar de SER om vraagt. Ik ben als portefeuillehouder
altijd enthousiast te krijgen voor nog meer geld voor wetenschap, maar wij
kunnen echt niet zeggen dat wij daarin niet stevig investeren.De heerJan Jacob van Dijk(CDA)Ik vind het goed dat de minister al die bedragen opsomt en dat hij aangeeft
dat er veel geld wordt geïnvesteerd. Hoe is het dan mogelijk dat er behoorlijk
veel wetenschappelijke instituten langskomen met de mededeling dat het voor
2008 goed is geregeld, dat het in 2009 ook nog wel zal lopen maar dat er in
2010 behoorlijke bedragen zullen vervallen vanwege de FES-financiering? Dat
is een bepaalde systematiek, maar de continuïteit is niet gegarandeerd.
Hoe gaat de minister ervoor zorgen dat die wel wordt gegarandeerd en dat die
bedragen voor de komende periode behouden blijven?MinisterPlasterkHet is in principe incidentele financiering, maar die is wel over een
aantal jaren uitgezet. Het kabinet komt nog met een melding over de wijze
waarop het de komende periode met de FES-voeding meent om te gaan. Wij zitten
wat dat betreft natuurlijk vast aan de budgettaire kaders, maar proberen er
samen met het ministerie van Economische Zaken voor te zorgen dat wij het
in ieder geval zo in het vat gieten dat de goed lopende FES-proramma's niet
de afgrond in glijden omdat er geen continuïteit is.De heerJan Jacob van Dijk(CDA)De minister zegt dat hij daarvoor aandacht heeft. Wat betekent dat?MinisterPlasterkDat betekent dat ik mij er in het kabinet samen met minister Van der Hoeven
sterk voor maak om binnen de kaders van de FES-systematiek, waarop de minister
van Financiën moet toezien, zo veel mogelijk middelen vrij te spelen
voor met name de kennisinfrastructuur. Daarmee willen wij discontinuïteit
voorkomen.De heerJan Jacob van Dijk(CDA)Betekent dit dat wij dat met Prinsjesdag weer terugzien, of gebeurt dat
op een ander moment? Er is nogal wat onrust op dat terrein.MinisterPlasterkIk weet niet wanneer dit precies komt. Mijn medewerkers verwachten dat
de langetermijnstrategie voor het FES voor de zomer naar de Kamer wordt gestuurd.
Laten wij er in ieder geval van uitgaan dat die ruimschoots voor de begroting
van volgend jaar komt.Er moet natuurlijk nog een wetsvoorstel komen over de inkomensgerelateerde
terugbetaling. De heer Jan Jacob van Dijk verraste mij enigszins door daarover
op voorhand een standpunt in te nemen. Ik vraag de Kamer wat dat betreft nog
even een open mind te hebben, opdat wij de argumenten kunnen wisselen. Ik
kan dan nagaan of ik de Kamer op enig moment kan overtuigen van
de rationaliteit zoals ik die zie. Ik heb niet de illusie dat dat vandaag
helemaal gaat lukken en daarvoor is notaoverleg misschien niet het juiste
instrument. Ik leg nu graag de uitgangspunten aan de Kamer voor. Misschien
kunnen wij daarop binnenkort, voordat wij het wetgevingstraject ingaan, uitvoeriger
in een brief terugkomen waarin een en ander met getallen wordt onderbouwd.
Misschien is er daarna een gelegenheid om daarover openlijk met elkaar van
gedachten te wisselen. Ik zou het jammer vinden als dit direct onder tafel
verdween. Het kernpunt is dat ik zekerheid wil bieden. Het is de bedoeling
dat studenten bij aanvang van de studie de zekerheid kunnen hebben dat zij
na hun studie met een deel van hun inkomen hun studieschuld kunnen aflossen
en dat zij dus geen beroep hoeven te doen op ingewikkelde draagkrachtregelingen.
Ik denk dat de heer Dibi uiteindelijk iets anders wenst. Ik benadruk daarom
dat het uitgangspunt van die regeling is en blijft dat studenten hun persoonlijke
studieschuld geheel terugbetalen. Dat is dus iets anders dan de academicusbelasting
die in de kringen van diverse organisaties bestaat, inclusief de jongerenorganisatie
van de PvdA. Het idee daarachter is dat je in een hogere belastingschaal komt
als je aan de universiteit hebt gestudeerd. Dat staat los van de vraag of
je geleend hebt. Dat is nu eenmaal het geval. De zojuist genoemde systematiek
is een andere: je bouwt je individuele schuld op en die betaal je zelf af.
Het huidige voorstel houdt in dat je de studieschuld in zeven, acht of negen
jaar aflost als je bijvoorbeeld arts wordt. Dat is immers een beroep dat redelijk
wordt betaald. Na het aflossen van die schuld, kan die arts wellicht comfortabeler
leven dan iemand die na zijn studie in een beroep terechtkomt dat minder goed
wordt betaald. Die persoon doet er namelijk langer over om zijn studieschuld
af te betalen. Dat is echter niet anders. Uiteindelijk moet die schuld worden
terugbetaald. Je kunt als tegenargument gebruiken dat iemand aan het begin
van zijn carrière 11% van zijn inkomen aan het afbetalen van
zijn studieschuld moet besteden, maar dat geldt ook voor anderen. Die persoon
heeft echter na acht tot negen jaar het gemak dat hij helemaal niets meer
hoeft te betalen, omdat hij zijn schuld heeft afbetaald. Dat systeem werkt
ook in Australië. Daar leidt het tot het terugdringen van de leenaversie
en niet tot problemen over de afbetaling. Ik heb het systeem met de minister
van Financiën besproken. Het is budgettair neutraal. Wij gaan er dus
van uit dat wij niet tegen extra kosten aanlopen, omdat iedereen uiteindelijk
zijn studieschuld afbetaalt. Uitzonderingen zijn diegenen die vijftien jaar
lang niets verdienen, maar dat is sowieso een andere categorie. Die is er
nu ook. Het systeem is minder bureaucratisch omdat je die draagkrachtmeting
niet hebt en er wordt rekening gehouden met persoonlijke omstandigheden. Als
iemand bijvoorbeeld even niet in de gelegenheid is om zijn studieschuld af
te betalen omdat hij gaat trouwen, een kind krijgt of gaat verhuizen, kan
hij een paar jaar de joker inzetten. Dat wil zeggen dat hij de afbetaling
even kan stopzetten. Die termijn komt natuurlijk wel bij de aflossingsperiode.
Ik heb niet de illusie dat ik de Kamer met deze woorden heb overtuigd. Zij
zou daarvoor meer van het voorstel moeten zien. Ik hecht er echter wel aan
om als schot voor de boeg aan te geven dat ik het een billijk, redelijk en
verstandig systeem vind en dat ik het jammer zou vinden als het in dit prille
stadium in de knop gebroken werd.MevrouwDezentjé Hamming-Bluemink(VVD)Er bestaat ook zoiets als de verantwoordelijkheid van de student. Ik begrijp
dat het systeem een breed draagvlak heeft. De minister zegt weliswaar dat
er nog iets naar de Kamer komt aan de hand waarvan kan worden beslist. In
de stukken staat echter dat dit is wat het is en dat er een wetsvoorstel aan
de Kamer wordt voorgelegd. Het laatste is toch iets korter door de bocht geformuleerd
dan de minister het nu doet voorkomen. Zo vrij en open is het blijkbaar allemaal
niet.MinisterPlasterkJa, maar ik luister heel goed naar de Kamer. Ik heb zojuist de bijdragen
in eerste termijn gehoord en geconstateerd dat verschillende Kamerleden, waaronder
mevrouw Dezentjé Hamming, grote aarzelingen over dit systeem hebben
uitgesproken. Ik heb weliswaar een gedrukte tekst bij mij, maar dat wil niet
zeggen dat ik alles van tevoren vast heb staan. Nadat ik de Kamer heb gehoord,
oordeel ik dat het verstandig is om een brief met getallen, voorbeelden en
antwoorden aan de Kamer voor te leggen voordat het wetsvoorstel aan haar wordt
toegestuurd. Misschien kunnen wij de Kamer er met die brief van overtuigen
dat het een verstandig voorstel is.De heerJan Jacob van Dijk(CDA)Ik denk dat het eerlijk is om tegen de minister te zeggen dat wij heel
grote bezwaren hebben tegen een gedachte in die richting. Welk maatschappelijk
probleem lost de minister daarmee op? De minister zegt in zijn betoog dat
hij de student daarmee zekerheid geeft. Dat vind ik te marginaal.MinisterPlasterkHet gaat mij niet om zekerheid voor de student die zich al gecommitteerd
heeft aan een lening. Het gaat mij natuurlijk om het zo toegankelijk mogelijk
maken van het hoger onderwijs, opdat wij de Lissabondoelstellingen behalen.
Het is de bedoeling studenten die twijfelen of zij een lening zullen aangaan,
een gevoel van zekerheid te geven. Zij moeten ervan overtuigd zijn dat zij
gerust een lening kunnen afsluiten omdat er een afbetalingsregeling is die
inspeelt op de individuele situatie. Uiteindelijk moet betrokkene zijn studieschuld
terugbetalen, maar hij kan niet opeens in de knel komen. Door die zekerheid
te bieden, wordt de leenaversie teruggedrongen. Ik vind dat alles rationeel.
Ik verzin dit overigens niet ter plekke. Het vorige kabinet – een minister
van het CDA – heeft dit systeem al voorgesteld. Ik kan mij voorstellen
dat in sommige kringen het beeld bestaat van een inkomensafhankelijke afbetaling.
De heer Jan Jacob van Dijk heeft die term ook gebruikt. Ik spreek van een
inkomensgerelateerde afbetaling. Inkomensafhankelijk heeft de geur van een
academicusbelasting. De heer Dibi ruikt die geur met smaak, want hij is voorstander
van een academicusbelasting. Dan betalen voormalig studenten met een hoger
inkomen echter meer aan hun studieschuld dan diegenen met een lager inkomen.
Dat is niet de bedoeling. Uiteindelijk moeten alle studenten hun studieschuld
toch terugbetalen.De heerDibi(GroenLinks)Ik vind dat de minister een beetje te bescheiden is. Hij zegt in feite
dat het systeem inkomensafhankelijk is. Omdat hij vindt dat die term te veel
riekt naar een bepaalde ideologie en hij de CDA-fractie mee wil krijgen, gebruikt
hij die echter niet. Het gaat erom solidair te zijn met studenten,
de leenaversie terug te dringen en mensen de schuld naar draagkracht terug
te laten betalen. Voor mij is dat wel een eerste stap naar de academicusbelasting.
Naar mijn idee is dat een heel goede stap.MinisterPlasterkIk heb zeer grote aarzelingen bij een academicusbelasting. Dan zou de
eerste de beste rijk geworden pandjesbaas minder belasting betalen dan een
leraar die academicus is. Daartegen heb ik grote bezwaren. Ik vind dat je
de progressiviteit in de inkomstenbelasting moet leggen en dat die niet moet
worden gekoppeld aan het diploma dat men op zak heeft. Ik vind het heel verstandig
om het afbetalen van de studieschuld mogelijk te maken op een manier die rekening
houdt met de actuele situatie van studenten. Dat vind ik beter dan de koppeling
aan een academicusbelasting, wat inhoudt dat een leraar meer belasting moet
betalen dan een onroerendgoedeigenaar. Het laatste vind ik, zoals ik gezegd
heb, ongewenst.De heerDibi(GroenLinks)De GroenLinksfractie heeft samen met de PvdA-fractie en de LSVB dit plan
ooit voorgesteld. Het klopt dat er veel kanttekeningen zijn te maken bij de
academicusbelasting. Ik vind dat de minister niet zo bescheiden hoeft te zijn.
Hij mag best trotser zijn op deze regeling, want die is heel goed.De heerAnker(ChristenUnie)Wij hebben nog steeds twijfels en vragen ons af wat de toegevoegde waarde
van het systeem zal zijn. Het lijkt mij goed dat wij daarover nog eens spreken
en dat er meer informatie komt dan die paar regels in de voortgangsrapportage.
Als wij goede redenen hebben om het systeem te aanvaarden, vinden wij het
belangrijk om een goede toets te doen naar de uitvoerbaarheid. Het is al een
hele klus om een wetgevingsproces te doorlopen en het ministerie van OCW heeft
genoeg andere klussen. Daarbij komt dat de regeling goed moet worden uitgevoerd.
Wij waren net wat cynisch over de Belastingdienst, maar die moet er echt in
worden meegenomen. Anders bestaat de kans dat wij met een operatie beginnen
waar niemand veel beter van wordt.MinisterPlasterkIk ben het met de heer Anker eens dat de uitvoerbaarheid heel belangrijk
is. Op basis van de huidige informatie heb ik de indruk dat juist die draagkrachtmeting
een grotere belasting voor de IB-Groep is dan het voorstel dat ik zojuist
heb gedaan. Laten wij dat in de nadere informatie meenemen. Ik vraag de Kamer
slechts een open mind te hebben ten opzichte van dit voorstel. Dan kunnen
wij daarop in een later stadium ingaan op basis van meer informatie.Verschillende Kamerleden hebben het een en ander gezegd over de bijverdiengrens,
waaronder mevrouw Besselink. Ik vind het een lastig onderwerp. Ik probeer
altijd alles toe te zeggen wat redelijkerwijs kan. Op dit punt vind ik dat
echter lastig. De huidige situatie is dat, als je meer verdient dan € 12.916,17
per jaar, je wordt geacht in je eigen levensonderhoud te kunnen voorzien.
Dan gaat men er dus van uit dat je geen studiebeurs meer nodig hebt. Aan die
persoon hoeven de gemeenschapsgelden dan niet meer te worden besteed. Als
een student handig is op het terrein van informatica en hij nu en dan wat
bijklust bij een bedrijfje, is dat goed. Dat stimuleren wij ook. Als hij op
een gegeven moment een inkomen van € 13.000 weet te genereren, kan
hij daarvan leven en heeft hij dus geen studiebeurs meer nodig. Dat is de
redenering achter het staand beleid. Het is mogelijk dat het beter is om op
te houden met werken als met dat werk € 12.500 wordt verdiend. Dat
bedrag wordt immers uiteindelijk van de studiebeurs afgetrokken. Daarmee moet
de student vooraf rekening houden. Het is zuur als iemand er te laat achter
komt dat hij te veel inkomsten heeft en een ov-jaarkaart heeft gekregen. Dan
moet hij namelijk alsnog de kosten voor die kaart terugbetalen.Wat wij in ieder geval moeten doen, is de student optimaal informeren,
opdat hij dat tijdig ziet aankomen. Ik zeg de Kamer met alle plezier toe dat
wij nog eens goed naar het informatietraject kijken en nagaan of de student
in de loop van het jaar kan worden gemeld dat hij nu moet ingrijpen. Mevrouw
Besselink heeft hier eerder naar gevraagd. Het is duidelijk dat zij dit onderwerp
belangrijk vindt, en zegt dat dit niet genoeg is. Zij wil een glijdende schaal,
zodat dit geleidelijk aan gebeurt. Het probleem is – mevrouw Besselink
geeft dit zelf ook al aan – dat dit nooit budgettair neutraal kan. Als
mensen daarbovenop ook nog het een en ander mogen blijven ontvangen, valt
dit dus niet in één keer in een gat, maar valt het glijdend
af in de area under the curve; dat is het extra geld dat het gaat kosten.
Dit betekent bij een gelijkblijvend budget dat de mensen die minder bijverdienen
dam ook al eerder een deel van hun beurs gaan verliezen.Mevrouw Besselink heeft daarvoor een creatieve oplossing. Zij stelt voor
de bijverdiengrens niet te verlagen. Dat zou immers wel kunnen. Het is mogelijk
om te regelen dat studenten al vanaf € 10.000 een deel van hun studiebeurs
verliezen. De mensen die tussen € 10.000 en € 12.000 verdienen,
verliezen dan wat inkomsten ten gunste van de mensen die boven het bedrag
van € 12.000 zitten. Dan gaat het keurig glijden in plaats van dat
het valt. De Kamer vraagt waarom die grens niet wordt bevroren, zodat die
inflatie geleidelijk aan die grens uitholt. Maar voor een irreëel budget
zijn wij dan toch bezig om die te verplaatsen. Irreëel budget wil zeggen
dat mensen nu volgens de prijzen van dit jaar een volledige studiebeurs krijgen.
Zij zouden die over twee jaar niet meer hebben, omdat daarop uiteindelijk
ongeveer twee keer 3% wordt ingeteerd. Als je een glijdende schaal
introduceert, kost het reëel 10 mln. Dat vind ik veel geld. Ik heb toch
het liefst dat wij er op basis van goede informatie voor zorgen dat mensen
achteraf niet denken dat zij dom zijn geweest en dat zij het niet op die wijze
hadden moeten aanpakken.MevrouwBesselink(PvdA)De minister heeft een goede samenvatting gegeven van wat ik bedoeld heb.
Mijn idee van het bevriezen is dat er achteraf een soort inverdieneffect wordt
georganiseerd. Dat element zat ook in een van de opties van de minister. Daarmee
kan die 10 mln. worden inverdiend. Dan is het toch budgettair neutraal. Ik
verzoek de minister om dat serieus na te gaan. Ik begrijp dat hij wellicht
een paar jaar moeilijk zit, omdat daarmee een voorschot wordt genomen op die
10 mln. Zou daarvoor niet een slimme oplossing te vinden zijn? Misschien is
het mogelijk om wat te schuiven. Ik vind het namelijk echt bezwaarlijk dat
je € 951 moet terugbetalen als je er € 1 boven zit. Dat
wil ik er echt uit hebben.MinisterPlasterkMevrouw Besselink reageert op een probleem dat ik nog niet eens genoemd
heb. Als je dit oplost door te bevriezen voor de inflatie, levert
het volgend jaar natuurlijk geen geld op. Dat zal pas over een paar jaar geld
opleveren. Als je het probleem nu wilt oplossen, is er inderdaad ook nog een
kasprobleem. Je kunt weliswaar schuiven, maar het moet ergens vandaan komen.
Zoals gezegd, heb ik dat probleem nog niet eens genoemd. Ik heb alleen gesproken
over de stabiele eindsituatie. Die is toch dat je de mensen die een inkomen
hebben dat hoger is dan € 13.000 iets extra's toeschuift ten koste
van de mensen die met de prijzen van dit jaar onder dat bedrag zitten. Het
is het een of het ander. Je kunt wat schuiven of er een extra budget aan besteden.
Ik vraag mij af of verschuiven verstandig is. Ik vind het echter ook onwenselijk
om er extra budget in te stoppen. Ik ben het met de Kamer eens dat die val
in het ergste geval neutraal mag zijn. Dan houdt men van de laatstverdiende
euro niets meer over. Dat is al zuur genoeg. Als men van de laatstverdiende
euro ook de ov-jaarkaart moet terugbetalen en er dus slechter van wordt dat
men die ene euro heeft bijverdiend, is dat navrant.MevrouwBesselink(PvdA)Ik zoek naar een goede oplossing voor dat probleem. De minister hoeft
mijn voorstel niet over te nemen.MinisterPlasterkIk zeg toe dat ik dat in overleg met de andere bewindspersonen nog eens
zal proberen. Ik begrijp dat het onrechtvaardig is. Het is ook begrijpelijk
als iemand zegt dat hij in december niet zou hebben bijgewerkt als hij dat
vooraf had geweten. Het voelt als oneerlijk. Ik wil voor dat probleem een
oplossing vinden, maar andere studenten moeten daarvoor niet betalen en het
onderwijsbudget moet daarvoor niet worden gebruikt. Het is een inspanningsverplichting
in plaats van een toezegging, omdat ik niet vooraf kan zeggen dat het lukt,
maar ik zal het serieus proberen.MevrouwBesselink(PvdA)Dan voeren wij het debat daarna nog een keer.MinisterPlasterkIk kom op het onderwerp handicap en studie. Veel Kamerleden hebben daarover
vragen gesteld. Kennelijk is de informatie die ik over dat onderwerp heb verschaft,
te summier. Ik stel dan ook vast dat wij daarnaar bij een volgende gelegenheid
beter moeten kijken.Er is wel veel specifiek beleid voor studenten met een handicap. In principe
zijn de onderwijsinstellingen verantwoordelijk voor de toegankelijkheid en
de volledige participatie van mensen met een functiebeperking. Op basis van
de beschikbare gegevens stel ik vast dat er in de instellingen zeker nog verbetering
nodig is. Daarom heb ik in de voortgangsrapportage twee punten genoemd. Het
eerste punt is het voortzetten van de extra ondersteuning van de instellingen
en studenten door het Expertisecentrum Handicap en Studie. Het tweede punt
is het ontwikkelen van een eerste maatstaf voor de voorzieningen in instellingen
voor hoger onderwijs, zodat wij kunnen monitoren of alles op orde is.De heer Dibi heeft extra budget voor deze doelgroep gevraagd. Voordat
ik daarover een beslissing neem, zal ik een en ander in kaart brengen. Ik
heb behoefte aan indicatoren: treedt er vertraging op als gevolg van die functiebeperking
en doet het hoger onderwijs alles wat het daaraan kan doen? Ik ben er dus
niet op voorhand aan toe om extra budget beschikbaar te stellen. In principe
moeten de verantwoordelijke instellingen de lumpsumfinanciering onder andere
gebruiken voor fatsoenlijk onderwijs voor de 46.000 studenten met een functiebeperking.De heerDibi(GroenLinks)Ik probeer niet het Kamerlid te zijn dat zijn inbreng steeds op geld toespitst.
Ik ergerde mij dan ook aan de eerste opmerking van de minister. Als de minister
een doelstelling formuleert, moet hij er voldoende geld bij leggen. Als hij
dat niet doet, zeg ik dat het budget niet past bij de geformuleerde doelstelling.
De minister zegt zelf dat de toegankelijkheid van het hoger onderwijs voor
studenten met een handicap in de toekomst problematisch blijft. Is de minister
dan ook bereid om tot 2011 gelijkblijvende budgetten voor deze groep te reserveren?
Vindt de minister dat bij de accreditatie van onderwijsinstellingen moet worden
nagegaan of zij iets doen aan het toegankelijk maken van het onderwijs voor
studenten met een handicap? Ik vraag dus niet om extra geld. De minister moet
zijn doelstelling wijzigen als hij niet voldoende geld op tafel legt om die
te realiseren, of hij moet geld bijleggen.MinisterPlasterkMijn excuses als ik de indruk wek dat er altijd extra budget bij moet.
Ik wil er meer in het algemeen de aandacht voor vragen dat wij het moeten
doen met het budget dat wij hebben. Wij moeten ook niet uit het oog verliezen
dat wij werken op basis van lumpsumfinanciering. Ook dan is het mogelijk dat
ik als minister, verantwoordelijk voor het systeem als geheel, zeg dat het
hoger onderwijs vanzelfsprekend goed toegankelijk moet zijn, fysiek maar ook
in andere opzichten, voor mensen met een functiebeperking, zonder dat ik dat
uit een extra potje hoef te financieren. Ik mag er toch gewoon van uitgaan
dat de instellingen dit doen? Als wij constateren dat het onvoldoende gebeurt –
daarvoor moeten wij nog de voortgangsrapportage krijgen – moet u in
eerste instantie de instellingen daarop aanspreken en vragen wat zij hieraan
denken te gaan doen. Als het zo ver zou gaan, voldeden zij namelijk niet aan
een maatschappelijke taak die zij hebben. Ik heb wel de indruk dat er veel
gebeurt bij deze instellingen.De heerDibi(GroenLinks)In de aanloop naar de voortgangsrapportage zegt u zelf al dat voor vele
facetten van toegankelijkheid van het onderwijs aan vele ho-instellingen,
ook na 2009, nog steeds aanmerkelijke verbeteringen nodig zijn om een situatie
van gelijkwaardige deelname van studenten met en zonder functiebeperking te
bereiken. U constateert dus zelf al dat het problematisch wordt in de toekomst.
Ik heb geen antwoord gekregen op mijn vraag. Bent u bereid om gelijkblijvende
budgetten – dus niet extra geld – te reserveren voor deze groep,
of stopt de financiering ineens?MinisterPlasterkIk heb in de voortgangsrapportage al aangegeven dat ik in 2009 een externe
commissie wil vragen om op grond van al die informatie nog op een aantal punten
actie te ondernemen.De heerAnker(ChristenUnie)Ik onderschrijf de vraag van mijn collega Dibi over de accreditatie.
Ik ben heel benieuwd naar het antwoord van de minister. De vorige keer hebben
wij de strategische agenda besproken. Daarbij hebben wij aangegeven dat wij
dit hele onderwerp misten in de strategische agenda. Toen is er verwezen naar
de voortgangsrapportage die net in de Kamer ligt en waarnaar iedereen verwijst,
maar hierin staat wederom niets, terwijl deze informatie standaard in deze
strategische agenda moet worden meegenomen. Dat wil iedereen. Dit is oud beleid,
dat hier heel goed in zou kunnen.MinisterPlasterkIk ben het met u eens dat dit standaard moet worden meegenomen in de strategische
agenda. Ik zal zorgen dat dit voortaan gebeurt. De accreditatie vind ik een
goed idee, dus dat zal ik doen. Het budget, dat afloopt in 2009, wil ik voorwaardelijk
maken van de voortgangsrapportage en van wat de commissie in 2010 concludeert.
Als de conclusie daarvan is dat die inzet moet blijven, zeg ik de Kamer toe
dat wij dit kunnen handhaven.MevrouwDezentjé Hamming-Bluemink(VVD)Als ik de redenering van deze minister volg, zegt hij dat wij van de instellingen
mogen verwachten dat het allemaal goed geregeld wordt voor studenten met een
beperking, dus dan moet daar geen geld naar toe. Hetzelfde zou ik ook kunnen
volhouden voor allochtone studenten. Ik vind dat iedereen een betere plek
in deze maatschappij moet hebben. Dat geldt voor alle doelgroepen. Dus waarom
nu deze keuze voor allochtonen? De allochtone student wordt hier weggezet
als een student...De voorzitter:Ik denk dat de minister op dit punt al heeft geantwoord.MevrouwDezentjé Hamming-Bluemink(VVD)Ik denk van niet.MinisterPlasterkHet beleid voor studenten met een functiebeperking dat u bepleit, wordt
inderdaad uit een taks betaald, dus als u allergisch bent voor een taks, zult
u dat ook voor de besteding zijn. Bij de allochtone studenten gaat het erom
dat zij geconcentreerd zijn in bepaalde instellingen, met name in de grote
steden. Als je bekostigt op basis van studentenaantallen, is het echt onbillijk
om dat voor instellingen met tweederde studenten uit allochtone kring –
waarvan een deel specifieke aandacht behoeft – uit hetzelfde budget
te laten doen. Er is daarentegen geen reden om te denken dat studenten met
een functiebeperking meer of minder gerepresenteerd zijn in de ene of in de
andere instelling. Ik vind het dus billijk om er in principe van uit te gaan
dat een fatsoenlijke hogeronderwijsinstelling er met de lumpsum voor zorgt
dat het onderwijs voor deze studenten toegankelijk is.De heerJan Jacob van Dijk(CDA)Ik ga even terug naar de gehandicapten. Ik had heel specifiek gevraagd
om dit niet alleen mee te nemen in de accreditatie, maar vooral in de pilots
die nu gelden omtrent de instellingsaudit.MinisterPlasterkIk zeg toe dat ik bij de NVAO navraag of wij dit kunnen gaan doen. De heer Bosma heeft aandacht gevraagd voor de pabo's. De situatie is enigszins
verwarrend. Ik ben de oorzaak van die verwarring, want bij aanvang van dit
kabinet heeft collega Van Bijsterveldt, die verantwoordelijk is voor het lerarenbeleid,
mij gevraagd of ik ermee kon leven dat de lerarenopleidingen als onderdeel
van het hoger onderwijs onderdeel van haar portefeuille zouden worden. Dat
was eerder niet het geval. Daarmee ben ik akkoord gegaan omdat ik dit een
billijke vraag vond. Dus nu is zij de eerstverantwoordelijke voor de pabo's.
Als de Kamer daarover een meer indringend gesprek wil, verwijs ik naar haar.De heer Bosma heeft gezegd dat voor de graduate schools weinig budget
beschikbaar is, slechts 1 mln. per jaar. Dat is in het eerste jaar, in deze
kabinetsperiode loopt dat bedrag op tot 15 mln. per jaar. Dat is natuurlijk
nog steeds niet voldoende om deze scholen te laten draaien, maar het is geld
waarmee je kunt proberen ervoor te zorgen dat de zaak zodanig gereorganiseerd
wordt dat de aio's, die op zichzelf vanuit een ander budget worden betaald,
op een andere manier worden opgeleid. Dat is ook het gesprek dat wij nu met
de instellingen voeren.De heer Bosma heeft gevraagd wat ik vind van de kritiek van de VSNU dat
de NWO vooral goedlopend onderzoek financiert. Ik ben het daar niet mee eens.
Ik vind dat de NWO juist door de persoonsgerichte steun heel veel doet. Ik
noem het Veni-, Vidi- en het Viciprogramma. Juist de Veniprojecten zijn gericht
op jonge, getalenteerde onderzoekers. Geleidelijk word je meer senior. Naarmate
je meer senior wordt, moet je bewezen hebben dat je iets kunt. Met name voor
het eerste onderdeel vind ik dat men echt de kost behoorlijk voor de baat
laat uitgaan en bereid is om iemand met talent de kans te geven. Dat geldt
trouwens ook voor een aantal andere mozaïekprogramma's, zoals het Aspasiaprogramma.
Ik vind dit in het algemeen dus geen terechte kritiek.Naar aanleiding van het rapport van de commissie-Bakker vroeg de heer
Bosma wat ik vind van collegegelddifferentiatie en selectie aan de poort.
Daarover hebben wij twee weken geleden een uitgebreid AO gehouden naar aanleiding
van het rapport Ruim baan voor Talent. De regering is nog dezelfde mening
toegedaan als toen.De heer Jasper van Dijk heeft gevraagd naar de studiebegeleider. Ik wil
het gesprek met alle plezier nog eens aangaan met de HBO-raad en de VSNU om
te horen hoe men hiertegenover staat. Als er klachten zijn van studentenorganisaties,
wil ik die daar specifiek aan de orde stellen. In principe financieren wij
de instellingen op basis van studierendement en -succes. Een verstandige instelling
zal natuurlijk om dat rendement te halen, los van het rendement vanuit de
eigen professionaliteit, proberen studenten goed te begeleiden. Of je de mate
waarin die begeleiding plaatsvindt, kunt afmeten aan het aantal functioneringsgesprekken
vraag ik mij af, ook terugkijkend naar mijn eigen studie. Ik weet niet of
ik die gesprekken ooit heb gehad. Toch had ik wel het gevoel dat de docenten
een beetje zicht hadden op wie er in de knel zat.De tekst over de bindende studieverwijzing geeft kennelijk nog steeds
aanleiding tot onduidelijkheid. In de brief staat dat het ging om een verwijzing
binnen de studie. Dat hoort erop te wijzen – zo heb ik het bedoeld –
dat het dus niet gaat om het wegsturen uit de studie of iets dergelijks, maar
alleen om trajecten binnen de studie. De heer Jan Jacob van Dijk
heeft gevraagd of een bindend studieadvies en een bindende studieverwijzing
niet te veel op elkaar lijken. Ik sta open voor suggesties om dit op een andere
manier te formuleren. Wij kunnen dit ook gewoon "studieverwijzing"
noemen en het woord "bindend" loslaten, omdat dat kennelijk het
misverstand veroorzaakt. In de brief wordt gesproken van "toelating voor
een traject binnen een opleiding (bindende verwijzing)". Dus met "traject
binnen een opleiding" bedoelde ik te zeggen dat het niet gaat om toelating
tot de opleiding, maar toelating tot een traject daarbinnen. Ik zal zien of
wij een andere terminologie kunnen verzinnen en of wij dit voortaan nog helderder
kunnen presenteren. Mevrouw Besselink antwoord ik dat haar interpretatie klopt.
Het gaat inderdaad om trajecten binnen de studie en niet om een bindend studieadvies.MevrouwBesselink(PvdA)Is het tweede instapmoment nu geregeld?MinisterPlasterkDaar kom ik zo meteen op terug.De heer Jasper van Dijk heeft gevraagd of kleinschalig onderwijs meer
zou kosten. De discussie over de schaal hebben wij vaker gevoerd. Er zijn
natuurlijk schaalvoordelen en -nadelen als je opschaalt en ook weer als je
afschaalt. Bij veel instellingen zie ik dat zij proberen, beide voordelen
te incasseren door de bestuursstructuur grootschalig te laten maar het onderwijs
kleinschalig aan te bieden, met de voordelen daarvan. Dat vind ik een heel
goede ontwikkeling. Wij hebben eerder bijvoorbeeld gesproken over het Utrecht
Law College, dat onderdeel blijft van de Universiteit Utrecht maar dat wel
probeert om kleinschaligheidsbaten te vinden.Over medezeggenschap komt er in oktober een wetsvoorstel.De overheveling van de eerste naar de tweede geldstroom, waarover de heer
Jasper van Dijk heeft gesproken, is toch een overheveling van instituties,
van besturen, naar jonge zelfstandige onderzoekers, waarover wij in een andere
context de degens hebben gekruist. Als er bij het middelbaar onderwijs onvoldoende
gebeurt, wordt de heer Van Dijk weer boos op mij omdat hij niet begrijpt hoe
ik die besturen kan vertrouwen. In dit geval hebben wij 100 mln. uit de eerste
geldstroom genomen, die via de NWO terechtkomt bij min of meer onafhankelijke
jonge onderzoekers, die mogen stemmen met de voeten door te bekijken waar
zij het het beste hebben.Een van de redenen voor ongemak binnen de kring van de universiteiten,
was dat men daar zei dat het reële budget achteruitgaat als je dit te
snel doet. Daardoor zou men draconische maatregelen moeten nemen. Dat probleem
hebben wij opgelost door dit langzamer te doen. Een andere reden voor het
ongemak zal misschien zijn dat men denkt "het was eerst ons budget, waarvan
wij mochten bepalen waar het heen ging, terwijl het nu via de NWO gaat".
Dan komt het weliswaar ook bij dezelfde instelling, en grosso modo bij dezelfde
universiteiten terecht, maar de instellingen hebben er iets minder bestuurlijke
grip op omdat het van onderop komt. Dat is ook het bedoelde effect. Ik vind
dit een gewenste ontwikkeling, dus ik hoop de heer Jasper van Dijk er nog
een keer van te overtuigen dat dit juist jonge mensen wat onafhankelijker
maakt. Ik spreek uit ervaring, want ik had lang geleden zo'n persoonsgerichte
beurs, waarmee ik bij een niet nader te noemen universiteit in Nederland zat.
Ik had het gevoel dat ik maar eens ergens anders naar toe moest en kon toen
met één telefoontje naar de NWO dat budget meenemen, waarna
ik naar Amsterdam ben verhuisd. Niemand kon zeggen dat dit het budget van
de universiteit was. Ik vind dit juist waardevol.Wat de wetenschapsfraude betreft, heeft de heer Jasper van Dijk gevraagd
om een grotere rol voor het LOWI. Ik heb daar wel enige aarzeling bij, vergelijkbaar
met de politie afsturen op voetbalovertredingen, die ook echt ongewenst zijn
en die behoren te worden bestraft, maar onderdeel zijn van wat er op een voetbalveld
gebeurt. Dit zeg ik niet om wetenschapsfraude te bagatelliseren, want fraude
mag niet, maar er is een heel groot grijs gebied. Snoeiharde fraude en het
verzinnen van resultaten leidt tot ontslag op staande voet. Dan kun je echt
niet hebben in een op vertrouwen gebaseerd bedrijf. Er zijn heel veel grijstinten.
Ik heb ook wel eens meegemaakt dat een student iets voor publicatie opstuurde
waar per ongeluk mijn naam ook op stond. Ik had het niet afgevangen, maar
gelukkig ving een referent het af. Toen bleek dezelfde foto twee keer te zijn
gebruikt. Die student heeft misschien net iets te snel gedacht "ik weet
wel ongeveer wat erin staat, ik gebruik het nog een keer". Dat mag niet.
Daarover hebben wij een zeer ernstig gesprek gevoerd. Ik heb dit niet ergens
aangemeld, maar ik heb de betrokkene wel bestraffend toegesproken en hem gezegd
dat ik voortaan wilde weten waar hij gegevens vandaan haalde, om te vermijden
dat hij zou denken de rest ongeveer te weten. Vaak zit wetenschapsfraude in
dat gebied. Mendel telde erwten en leidde daaruit de wetten van Mendel af
met duizend rode en drieduizend groene erwten. Naderhand heeft een statisticus
nog eens daarnaar gekeken. Hij heeft daarvan gezegd dat de kans kleiner dan
1% is dat de verwachtingswaarde één op drie was. Na tweeduizend
erwten heeft een broeder daar in de tuin waarschijnlijk gedacht "nu weet
ik het verder wel" en is hij in de zon gaan liggen. Fraude! Dat mag niet,
want dit betekent dat de getallen zoals zij waren opgeschreven, niet klopten.Daarmee wil ik zeggen dat ik er tegenstander van ben om dit te veel te
gaan bureaucratiseren. Dit is een serieus probleem. Je moet bij de instellingen
een cultuur hebben waar men begrijpt dat je niet mag frauderen. Dat is ook
het fabuleren van resultaten, het pikken van ideeën, iets als je eigen
werk presenteren terwijl het je eigen werk niet is, iets als je eigen gedachte
presenteren terwijl het je eigen gedachte niet is. Dat is allemaal onderdeel
van die cultuur. De politie kan niet zeggen dat een idee van iemand anders
was. Ik ben voor grote aandacht voor wetenschapsfraude en ik vind het goed
dat er een organisatie als het LOWI is, dat beschikbaar is voor mensen die
hierbij ondersteuning nodig hebben, maar ik vind toch in de eerste plaats
dat de afzonderlijke instituten en de groepen daarbinnen hiervoor aandacht
zouden moeten hebben.Ik heb de VSNU met klem gevraagd of zij zelf ook niet vindt dat het verstandiger
zou zijn als mensen voor hetzelfde werk dezelfde aanstellingsgrond kregen.
Er zijn een paar universiteiten – Groningen is er een van – waar
men benadrukt dat de bursalen voor het overgrote deel studenten uit het buitenland
zijn, die dolgraag een promotieplaats willen, en dat het niet redelijk, niet
billijk en niet verstandig zou zijn om hun een gewone aanstelling te geven.
Ik vind persoonlijk het nadeel groter dan het voordeel. De vraag is of wij
wettelijk moeten ingrijpen. Dat zou nog de enige weg zijn. Als
men dit op een andere manier kan regelen, doet men dat. Het boeiende is dat
de VSNU er dus voorstander van is om te proberen, binnen de Europese onderzoeksruimte,
zo veel mogelijk uniformiteit in aanstellingen te creëren, opdat mensen
optimaal van de ene plek naar de andere kunnen verhuizen, maar dit binnen
Nederland nog niet is gerealiseerd. Ik probeer de VSNU met overtuiging over
de streep te krijgen. Uiteindelijk moeten de afzonderlijke instellingen dit
dan ook nog willen. In september aanstaande krijg ik het antwoord van de VSNU.
Dan moet ik, afhankelijk van het antwoord, besluiten wat ik daarmee ga doen.
Ik zal de Kamer daarvan op de hoogte brengen.Over de IB-Groep hebben wij net een AO gehad, waarbij mevrouw Leijten
aanwezig was, die zich hierin erg heeft verdiept en er een goed rapport over
heeft opgesteld dat zij in deze commissie heeft overhandigd.Mevrouw Besselink vroeg naar de hoogte van de aflossingsvrije voet. Voor
alleenstaanden is dit 84% van het wettelijk minimumloon. In bedragen
van 2008 is dat € 17.000 per jaar. Voor studenten met een partner
is dit 120% van het minimumloon, ofwel € 20.000 per jaar.De heer Jan Jacob van Dijk heeft niet alleen aandacht gevraagd voor excellentie,
maar ook voor het studierendement, omdat het niet uitvallen of het behalen
van je diploma vaak een kwestie is van aandacht voor de studenten die überhaupt
moeite hebben om binnen het curriculum te blijven. Misschien is het woord "excellentie"
wel vaak gebruikt, maar het meeste budget van mij, maar ook van de instellingen,
gaat vooral naar het binnenboord houden van de mensen die moeite genoeg hebben
om het curriculum te volgen.De heer Jan Jacob van Dijk heeft verder gevraagd naar het gebruik van
de term "hbo" in Vlaanderen. Ik werd ook verrast door dat gebruik,
waarop ik mijn collega Van Vleteren heb aangesproken. Het boeiende was dat
ik hem sprak in Breda voor twee bijeenkomsten, de ene van de Taalunie, waarin
wij proberen onze taal zo veel mogelijk tot één uniforme taal
te houden opdat zaken in de verschillende landen hetzelfde betekenen. Daarna
spraken wij over de accreditatie in het hoger onderwijs. Daarbij bleek opeens
dat men in Vlaanderen had besloten om wat wij als "mbo" aanduiden
als "hbo" aan te duiden, met een soort prefix erbij waaruit blijkt
dat het iets anders is dan het Nederlandse hbo. Dat vind ik niet plezierig,
omdat dit getalletje zo verloren raakt en het dan toch lijkt alsof het hbo
in Vlaanderen hetzelfde is als het hbo in ons land. Dat zou een drukkende
werking kunnen hebben op de internationale status van het hbo in Nederland.
Met een verwijzing naar het gegeven dat wij proberen om onze taal op elkaar
af te stemmen, heb ik gevraagd waar men nu mee bezig is. Dat verzoek ligt
daar. Wij kunnen moeilijk het leger naar Vlaanderen sturen om de borden van
de muur te halen. Ik hoop mijn collega te kunnen overtuigen. Ik ben er persoonlijk
van overtuigd dat dit echt onverstandig is.De heer Jan Jacob van Dijk heeft gesproken over het ISIM. Er was een samenwerkingsverband
van vier universiteiten op het gebied van islamstudies, waaruit nu Utrecht,
Leiden en Amsterdam zich hebben teruggetrokken. Vervolgens heeft het instituut
gezegd dat het budget maar van OCW moet komen. Daarvan heb ik gezegd dat wij
zo niet getrouwd zijn. Er zat ook een aanmoedigingssubsidiëring vanuit
OCW bij omdat islamstudies belangrijk zijn. Ik proefde bij sommige universiteiten
de intentie om zich hierop te profileren en vermoed dat zij dit liever in
eigen kring doen. Dat mag, maar dan valt zo'n samenwerkingsverband weg. Omdat
ik het toch waardevol vind dat dit ook nationaal gebeurt, heb ik gevraagd
of men hier nog eens naar wil kijken. De Universiteit Leiden heeft nu als
een soort penvoerder in dezen het initiatief genomen om toch iets op tafel
te leggen waarin alle vier de partners zich hopelijk kunnen vinden. Ik heb
mij bereid getoond om hierin significant mee te subsidiëren, juist om
alle vier aan te sporen hierin mee te doen. Dan wordt het budget ook versterkt
met iets op landelijk niveau. Ik hoop dat men eruit komt. Ik zeg niet toe
dat, als men dit niet doet, wij het hele budget bij OCW binnenboord trekken.
Dan zouden wij vreemde prikkels aanbrengen.Mevrouw Dezentjé Hamming heeft gesproken over de aansluiting op
de arbeidsmarkt. Je mag er toch van uitgaan dat studenten, die kiezen voor
hun studie, en hogeronderwijsinstellingen zich verantwoordelijk voelen voor
feit dat er na die studie een baan moet worden gevonden. Ik vind het een beetje
gek om dit tot een apart beleidsaandachtsgebied van OCW te maken. Natuurlijk
moet na het hoger beroepsonderwijs en na het wetenschappelijk onderwijs de
stap worden gezet om een baan te vinden. Ik aarzel of wij dit nu tot apart
onderwerp moeten verheffen, dan wel of wij moeten zeggen dat het zo klaar
als een klontje hoort te zijn dat hbo en wo ervoor zorgen dat wat zij afleveren
een goede instroom naar de arbeidsmarkt oplevert.MevrouwDezentjé Hamming-Bluemink(VVD)Ik deel de opvatting van de minister dat je van instellingen mag verwachten
dat zij rekening houden met de arbeidsmarktontwikkeling. Wij gaan daar allemaal
van uit. Ik zou zeggen "meten is weten". Wordt er onderzoek naar
gedaan hoe het verder gaat met de studenten, hoe snel zij aan een baan komen
en wat zij gaan verdienen? Dat lijkt mij waardevol. Is de minister daartoe
bereid?MinisterPlasterkJa. Ik meen dat dat onderzoek wordt gedaan, niet alleen van overheidswege.
Er wordt jaarlijks naar ik meen zelfs door Intermediair gerapporteerd hoe
lang mensen zonder baan zijn. Op dit moment is dat niet lang, omdat er nu
een seller's market is voor hoger opgeleiden. In veel sectoren klagen werkgevers
zelfs dat zij onvoldoende hoger opgeleiden kunnen krijgen. Het probleem is
niet dat studenten geen baan vinden, maar meer dat men in sommige sectoren
klaagt dat mensen worden opgeleid in een andere richting dan waar de hoogste
aanvraagdruk ligt voor hoger opgeleiden. Hier giert ook wel de varkensmarktcyclus
door de ether. Wij moeten oppassen dat niet iedereen massaal scheikunde gaat
studeren en dat over vijf jaar blijkt dat er te veel scheikundigen zijn. Het
is ook lastig om hierin heel regulerend op te treden.In het najaar komen wij in bredere kring terug op het belang van internationalisering.
Ik onderschrijf dat. Over het gebruik van Engels in het onderwijs moet ik
precies zijn. In mijn hoedanigheid van voorzitter van de Nederlandse Taalunie
heb ik de Kamer al eens, in een andere context, gezegd dat ik vind dat wij
ervoor moeten zorgen dat in Nederland alles in de Nederlandse taal kan en
moet kunnen, en dat wij geen sectoren krijgen waar het Nederlands niet meer
als toereikend wordt ervaren. Ik vind dan ook dat het Nederlandse onderwijs
in het Nederlands moet worden gegeven. In het hoger onderwijs ligt dit een slag anders, juist door de internationalisering.
Ik kom ook bij opleidingen waar men trots zegt dat alles in het Engels gebeurt
en waar dit een statussymbool lijkt te worden. Dan is soms de vraag wat beter
is: goed Nederlands of slecht Engels. Ik vind dat wij hiermee pragmatisch
moeten omgaan. Als bij het Wageningen Universiteit bij bepaalde richtingen
meer dan de helft van de studenten de Nederlandse taal niet machtig is omdat
men daar vanuit het buitenland een tijdje komt studeren, is het volkomen rationeel
om het onderwijs in het Engels te geven. Veel studiemateriaal is sowieso in
het Engels, en veel mensen zullen na hun studie indringend met Engels in aanraking
moeten komen. Het is dus wel belangrijk dat er in het hoger onderwijs veel
aandacht is voor de Engelse taal.De heer Dibi pleit voor kennisbeurzen voor mensen, ook van buiten de EU,
en legt het verband met internationalisering. Ik zie dat verband wel, maar
het is niet precies hetzelfde. Bij internationalisering gaat het erom dat
wij Nederlandse studenten aanmoedigen om naar het buitenland te gaan en dat
wij ons systeem ook openstellen voor studenten uit het buitenland. Als wij
onze Nederlandse studenten naar het buitenland laten gaan, hebben wij de meeneembare
studiefinanciering om dat te betalen. Daar moet een zekere reciprociteit in
zitten. Als mensen uit de Eurozone, waarmee wij deze afspraken hebben gemaakt,
bij ons komen, kunnen zij hun studiefinanciering mee daar naartoe nemen. Onder
wat de heer Dibi bepleit, zit echter nog een andere doelstelling, die te maken
heeft met internationale solidariteit en ontwikkelingssamenwerking. Dat zijn
heel legitieme doelstellingen, maar ik kan het vanuit mijn Nederlandse onderwijsbudget
niet maken om alle "kinderkes" tot mij te laten komen. Dat budget
is niet toereikend. Ik zit ook nog met het probleem van de immigratie. Dat
is niet mijn eerste verantwoordelijkheid, omdat ik geen portefeuillehouder
ben. Wij kunnen ook niet zeggen – dat doet de heer Dibi overigens ook
niet – dat iedereen uit de wereld die in Nederland wil studeren, maar
moet komen. Dit leidt dus tot een beperkte toegankelijkheid. De heer Dibi
heeft mijn antwoord misschien als koel of zakelijk gelezen.De heerDibi(GroenLinks)Ik heb het als nationalistisch gelezen. Ik bepleit niets nieuws. Het ministerie
van OCW heeft drie jaar gewerkt aan de invoering van kennisbeurzen en heeft
op het laatste moment het plan ingetrokken. Het gaat niet alleen maar om ontwikkelingssamenwerking
en internationalisering. Een onderwijsinstelling in Nederland heeft er ook
profijt van dat allerlei studenten uit het buitenland komen, die allerlei
zaken vanuit hun land meenemen. Zou de minister niet nogmaals daarnaar willen
kijken? Ik vind het nogal gemakkelijk om te zeggen dat wij een budget voor
Nederland hebben, dat niets te maken heeft met studenten uit het buitenland.MinisterPlasterkDe regering kan niet achterhalen wat aan kennisbeurzen zou zijn ingetrokken.
Ik heb het beleid van mijn voorganger op dat punt gewoon voortgezet.De heerDibi(GroenLinks): Dat is precies wat ik zeg: die zouden van de grond komen,
maar dat is niet gebeurd omdat zij op het laatste moment zijn ingetrokken.
Of daarop wordt bezuinigd.MinisterPlasterkIk heb niets ingesteld en evenmin iets ingetrokken. Wij staan er open
voor. Misschien kan ik de heer Dibi op een punt nog gelukkiger maken. Met
het Innovatieplatform beraden wij ons op een volgende stap die wij moeten
zetten om internationaal kenniswerkers aan te trekken. In de vorige periode
is gezegd dat zal worden geprobeerd om de stap naar immigratie te vergemakkelijken.
Wat dat betreft is er inmiddels het een en ander gebeurd, maar er komen nog
steeds klachten binnen. Het loopt dus nog niet perfect. Wij zullen daaraan
dan ook aandacht besteden. Wij denken nu na over een 2.0-versie en zullen
nog actiever moeten zijn. Wij moeten niet alleen het land openstellen voor
kenniswerkers als wij bepaalde vacatures hebben. Op lange termijn zullen wij
strategische allianties moeten aangaan met mensen uit landen als India en
China. Ook bilaterale interacties tussen kennisinstellingen zullen belangrijk
zijn. Wij kunnen ons namelijk niet meer veroorloven dat wij dat kennispotentieel
missen. Er zijn sectoren – ik noem de landbouw en de techniek –
waarvoor wij in de toekomst geen hoger opgeleide mensen meer zullen vinden.
In dat kader ben ik bereid om gerichter te kijken of het mogelijk is kenniswerkers
binnen te halen. Dat zou ertoe kunnen leiden dat wij die mensen in een eerder
stadium naar Nederland halen, namelijk als student of promovendus. Het woord "nationalistisch"
is gebruikt. Wij zijn onderdeel van de grote wereld en proberen zo internationalistisch
mogelijk te zijn, maar wij kunnen niet de hele wereld opleiden zonder dat
er sprake is van een Nederlands belang. Dat mag de Kamer ook niet van ons
vragen.De heerAnker(ChristenUnie)Ik heb er behoefte aan op hetzelfde onderwerp te reageren. Het loopt een
beetje weg, omdat het niet echt een plek heeft in deze voortgangsrapportage.
En er zal ook een uitgebreide internationaliseringsagenda aan de Kamer worden
voorgelegd. Het speelt echter wel een rol en dat zal ook komend studiejaar
het geval zijn. Het gaat erom dat een hoger bedrag aan collegegeld wordt gevraagd
van studenten buiten de Europese Economische Ruimte. De heer Dibi wijst daarop.
De kennisbeurzen zouden daarvoor in de plaats komen. Die komen echter niet
goed van de grond. Daarbij komt dat het specifieke deel dat voor internationale
studenten was gereserveerd, in de lumpsum is terechtgekomen en dat het oormerk
is verdwenen. Wij moeten afwachten hoe het het komend jaar gaat, maar het
ziet ernaar uit dat een groot aantal studenten een hoger bedrag aan collegegeld
moet betalen. Dat is echt een probleem. Hoe kijkt de minister daartegenaan
en wanneer kan de Kamer de internationaliseringsagenda verwachten die ook
betrekking zal hebben op ontwikkelingssamenwerking?MinisterPlasterkIk heb al gezegd dat de internationaliseringsagenda komend najaar beschikbaar
zal zijn. Mede op verzoek van de Tweede Kamer heb ik het regime voor Surinaamse
studenten veranderd. Zij krijgen dus niet met instellingscollegegeld te maken
maar met het wettelijk vastgestelde bedrag. Met het oog op de geschiedenis
van Suriname en onze verbondenheid met dat land, heb ik gezegd dat ik een
extra verantwoordelijkheid voor die studenten voel. Ik heb er daarom voor
gezorgd dat zij minder collegegeld hoeven te betalen. Toen ik als minister
aantrad, werd gezegd dat Suriname een Zuid-Amerikaans land is en dat wij daarmee geen relatie hebben ten aanzien van het hoger onderwijs. Die
studenten zouden dus een hoger bedrag aan collegegeld moeten betalen. Dat
vond ik dus te kort door de bocht. Ik heb ook liever dat wij op de zojuist
geschetste manier enigszins selectief te werk gaan dan dat wij het regime
voor iedereen in de hele wereld openstellen, tenzij er veel meer budget naartoe
wordt gebracht. Dat is het dilemma. Voor Surinaamse studenten heb ik dus specifiek
de keuze gemaakt die ik zojuist heb weergegeven. Binnen Europa vindt die uitwisseling
sowieso plaats. Ik zie dat de heer Anker verder wil gaan en stel daarom voor
dat wij in het kader van de internationalisering nader over dit onderwerp
spreken. De heer Anker heeft gelijk als hij zegt dat ook ontwikkelingssamenwerking
en dat soort zaken daarbij een rol moeten spelen. Wij kunnen die zaken dan
op een rijtje zetten.Tijdens het debat over de collegegelddifferentiatie heb ik een brief toegezegd
over studievoorlichting en loopbaanoriëntatie. Ik verwacht dat de Kamer
die uiterlijk over twee maanden ontvangt.Ik zeg toe dat ik de Kamer een brief stuur over de studiekeuzevoorlichting
in het voortgezet onderwijs.Er is gevraagd naar de pilots met het nieuwe stelsel voor accreditatie.
Die pilots worden geëvalueerd. Ik verwacht dat de uitkomsten van die
evaluaties eind dit jaar beschikbaar komen. Die zullen worden betrokken bij
de vaststelling van een nieuw accreditatiekader. De Kamer kan die uitkomsten
betrekken bij de behandeling van het wetsvoorstel voor het nieuwe kader. Het
laatste zal in januari of februari 2009 aan de Kamer worden aangeboden. Ik
neem die pilots dus heel serieus. Zodoende hebben wij ook invloed op de wijze
waarop de accreditatietoetsen worden ingericht.MevrouwBesselink(PvdA)De minister heeft precies die informatie gegeven die ik al had. Als die
pilots na de zomer van start gaan, zijn die nog maar net begonnen op het moment
dat wij de nota ontvangen. Wat is dan de waarde van de informatie uit die
pilots?MinisterPlasterkIk heb geen glazen bol. Die pilots gaan van start. Zodra wij daarvan enige
feedback krijgen, kunnen wij die betrekken bij het wetsvoorstel. Wij moeten
uiteindelijk gezamenlijk beoordelen of de kwaliteit van die informatie voldoende
is om het op dat moment te kunnen doen. Ik ga ervan uit dat dat het geval
is. Het is in ieder geval mogelijk om aan te geven met welke criteria in de
praktijk kan worden gewerkt en met welke niet.De studiebegeleiding is ook onderdeel van de meerjarenafspraken met de
VSNU en de HBO-raad. Het zijn vooral resultaatafspraken. Daarnaast monitoren
wij de studietijd en de contacturen. Een van de Kamerleden heeft erop gewezen
dat de heer Dales dat bij INHOLLAND tot een van zijn speerpunten heeft gemaakt.
Ook de andere instellingen doen dat. Ik vind dat verstandig en belangrijk.
Ik ben eerder wel kritisch geweest omdat er tijdens het eerste jaar van de
hbo-opleiding slechts acht contacturen zijn. Dat is niet goed, wat de achtergrond
ook is. Ik merk nu dat de mensen van de opleidingsinstituten zeggen dat er
gedurende het eerste jaar intensief moet worden begeleid. In het tweede en
het derde jaar kan er dan best meer op zelfstudie worden aangekoerst. Met
name de mensen die van het mbo komen waar zij 25 uur per week les kregen,
begrijpen niet waar zij terecht zijn gekomen. Zij krijgen gedurende het eerste
jaar van het hbo immers slechts acht uur per week les. De uitval zal dan groot
zijn. Wij zijn het dus volledig met elkaar eens wat de contacturen betreft.Mevrouw Besselink heeft gevraagd waarom de meerjarenafspraken zich met
name richten op de uitval in het tweede en het derde jaar. Ik heb al gezegd
dat de uitval tijdens het eerste jaar een ander karakter heeft. Met die opmerking
wil ik die uitval echter niet bagatelliseren. Uiteindelijk vindt bekostiging
plaats op basis van de aanwezigheid gedurende de gehele studie. Dat is ook
een sterke prikkel om uitval te voorkomen. Geld is voor alle instellingen
altijd een belangrijke prikkel.De joint degrees worden meegenomen in het Voorstel van wet wijziging WHW.Wat mij betreft komt er een tweede instroommoment. Ik treed daarover in
overleg met de instellingen en houd de Kamer op de hoogte.Wat een high education Council betreft, heeft de VSNU de lead. De HBO-raad
doet een verkenning. Naar verwachting is hij daarmee tot eind 2008 bezig.Het aantal allochtonen in het wetenschappelijk onderwijs is helaas nog
geringer dan dat in het hoger beroepsonderwijs. Het lukt redelijk om allochtonen
van het middelbaar onderwijs naar het hoger beroepsonderwijs te laten doorstromen,
maar dat geldt in veel mindere mate voor doorstroming naar het wetenschappelijk
onderwijs. Dat is het slechte nieuws. Het goede nieuws is dat de problemen
die gerelateerd zijn aan hoger onderwijs voor allochtonen in het wetenschappelijk
onderwijs minder groot zijn, al klinkt dat ironisch omdat er minder allochtonen
zijn in het wetenschappelijk onderwijs. In 2011 zullen ook de universiteiten
in de Randstad extra middelen voor allochtone studenten ontvangen. Tot die
tijd kunnen zij gebruikmaken van de middelen die in het kader van de meerjarenafspraken
ter beschikking komen. Na het overleg met de universiteiten heb ik de indruk
dat het daarmee kan.Er is gevraagd naar de voortgang en het proces van de graduate schools.
Ik heb de Kamer daarover op 14 mei jongstleden geïnformeerd. Het
mbo is op dit moment in overleg met de KNAW, de VSNU en enkele andere partijen.
Ik verwacht dat mij in september een definitief voorstel ter goedkeuring wordt
voorgelegd, evenals een advies van de KNAW over de graduate schools. Zodra
ik die stukken heb ontvangen, zullen wij die naar de Kamer sturen. Ik meende
te horen dat er een koppeling wordt gelegd tussen de problematiek van de graduate
schools en die van bursalen en aio's. Het heeft mijn voorkeur om die twee
problemen los te koppelen. Ik denk namelijk dat het voor de organisatie van
het onderwijs en de begeleiding in een graduate school op zichzelf niet veel
uitmaakt of iemand als bursaal werkt of als aio in dienst is. Het gaat namelijk
veel meer om de inrichting van het onderwijs dan om de aard van de aanstelling.
Dat laat onverlet dat ik het liefst zou willen dat al die personen op dezelfde
manier werden aangesteld. Dat heb ik eerder gezegd. Ik wil dus niet dat het
een gekoppeld wordt aan het ander.De heerJan Jacob van Dijk(CDA)Ik zou het toch interessant vinden als de minister deze vraag voorlegde
aan de KNAW om te horen of die een mogelijke relatie tussen bursalen en graduate
schools ziet en zo ja, hoe.De heerJasper van Dijk(SP)De minister zegt dat hij er de voorkeur aan geeft dat promovendi
op dezelfde manier worden aangesteld. Waarop doelt hij dan?MinisterPlasterkIk bedoel dat zij als werknemers worden aangesteld. Bij veel universiteiten
in het land gebeurt dat ook. Slechts bij een aantal universiteiten gebeurt
dat op een andere manier.De Kamer heeft gevraagd naar de Lissabondoelstelling. Voor de duidelijkheid
merk ik op dat de doelstelling die inhoudt dat 50% van de beroepsbevolking
in 2010 hoger opgeleid moet zijn, niet haalbaar is. Dat heb ik overigens in
2000 al gezegd, toen ik nog een eenvoudig columnist was. Dat is overigens
niet de doelstelling van het kabinet. Het vorige kabinet heeft naar aanleiding
van de Lissabondoelstelling uitgesproken dat het in 2010 50% van de
jonge mensen wil laten deelnemen aan het hoger onderwijs. Die doelstelling
is bijna gerealiseerd. Op dit moment is het 46%. Ik verwacht dan ook
dat de doelstelling van 50% wordt behaald. Ik verwacht dat het niet
eerder mogelijk is dan in 2020 om de doelstelling te realiseren die inhoudt
dat 50% van de beroepsbevolking hoger is opgeleid.Op het gevaar af dat ik de Kamer boos maak, zeg ik dat ik de Lissabondoelstelling
als een inspiratiebron zie. Ik beschouw die eerder als een enthousiasmerend,
wenkend perspectief dan als uiteindelijk doel. Wij leiden mensen uiteraard
niet op om de Lissabondoelstelling te behalen. Wij doen dat omdat zij er ten
eerste zelf gelukkiger van worden en ten tweede omdat dat nodig is voor onze
kennismaatschappij. Ik zou het ook vervelend vinden als wij perverse prikkels
gebruikten om de doelstelling te behalen, bijvoorbeeld het omlaag brengen
van de standaarden.Zowel mevrouw Dezentjé Hamming als de heer Jacob van Dijk heeft
gevraagd of ik genoeg doe aan valorisatie. Dat is een vanzelfsprekend onderdeel
van veel beleid in de strategische agenda. Onder andere in de hbo-sector zijn
er lectoren en praktijkgerichte onderzoekers. In de sector wetenschappelijk
onderwijs geldt onder andere de ontwikkelingenregeling voor intellectueel
eigendom. Ik werk aan een uitvindersregeling en de NFU komt met een kaderregeling
voor de UMC's op dit terrein. Interdepartementaal brengt de programmadirectie
Kennis en Innovatie samen met het Innovatieplatform in kaart hoe de meer economisch
gerichte valorisatie kan worden versterkt. Daarnaast is er sociale innovatie.
Dat is een breed begrip: slimmer werken. Het woord "slim" is binnen
mijn departement verboden, maar binnen interdepartementale directies is dat
niet houdbaar. Verder is er de organisatie van innovatie binnen bedrijven
en instellingen. Ik vind het dus een belangrijk onderwerp. Dat komt ook terug
in de kabinetsreactie op het advies van de commissie-Bakker, in de Industriebrief
van minister Van der Hoeven en in het Innovatieplatform.De voorzitter:Ik dank de minister voor zijn beantwoording en geef in tweede termijn
het woord aan de heer Bosma.De heerBosma(PVV)Voorzitter. Inmiddels is gebleken dat wij morgen spreken over de brief
die betrekking heeft op het Convenant Actieplan LeerKracht.Ik vind de woorden van de minister over de Lissabondoelstelling heel interessant
en ben het met hem eens dat de standaarden niet naar beneden moeten. De minister
heeft over de studiefinanciering echter wel gezegd dat het belangrijk is om
de Lissabondoelstellingen te behalen.Het is vreemd en betreurenswaardig dat deze minister niet over de pabo's
gaat. Dat is immers een zeer cruciaal gedeelte van het hbo. Nu blijkt dat
deze minister daarvoor niet verantwoordelijk is, vrees ik dat het een beetje
door de vingers glipt. Daarom heb ik dit punt genoemd.Ik begrijp nog steeds niet wie geholpen is met de allochtonenprojecten.
Ik wil dat iedereen hard aan het werk gaat, dat er heldere eindtermen komen
en dat iedereen de steun krijgt die hij nodig heeft. De minister heeft gezegd
dat hij een bezoek heeft gebracht aan Hogeschool INHOLLAND. Volgens hem is
tweederde gekleurd. Daarmee zou de problematiek de school zijn binnengehaald.
Dat geeft nog eens aan dat wij te maken hebben met een immigratieprobleem.
Ik begrijp dat die problematiek niet onder deze minister valt. Toch hecht
ik eraan te zeggen dat dit kabinet er na jaren weer in slaagt om meer te doen
aan gezinsvorming en gezinshereniging. Hetzelfde geldt voor asiel en de Europaroute.
Ik vind dat het kabinet wat die zaken betreft de taak heeft om op te treden.De heerJan Jacob van Dijk(CDA)Wat heeft dit te maken met deze minister en het onderwerp waarover wij
vandaag spreken?De heerBosma(PVV)Ik ga in op de woorden van de minister, die ik heb geciteerd. Als hij
de relatie legt tussen het feit dat tweederde gekleurd is en het binnenhalen
van de problematiek in de school, geef ik aan dat dit een immigratieprobleem
is. Ik schrik des temeer als ik opnieuw van de minister hoor dat er moet worden
gewerkt aan het binnenhalen van kenniswerkers. Wat dat betreft moeten wij
altijd erg goed op onze woorden letten. Ik weet niet of onder "kenniswerkers"
hetzelfde wordt verstaan als onder "kennismigranten". Een aantal
vergaderingen eerder heeft deze minister nog geciteerd uit een artikel in
Vrij Nederland, waaruit blijkt dat zogenaamde kennismigranten in een snackbar
werken. Het criterium voor kennismigranten is immers inkomen. Het heeft helemaal
niets met opleiding te maken, maar met inkomen. Dan kweken wij dus weer een
nieuwe immigratiestroom. Daar schrik ik dan ook erg van.Over de studiekeuzeproblematiek zegt de minister dat het mogelijk moet
zijn om tijdens het eerste jaar van de studie over te stappen. Volgens hem
moet er een soort fluïditeit in zitten. Ik ben dat met hem eens, al klinkt
het heel romantisch. Voor veel studenten is de harde realiteit dat zij slechts
een bepaalde tijd hebben vanwege de studiefinanciering. Daarom is het heel
belangrijk om intakegesprekken te voeren.De heerJasper van Dijk(SP)Voorzitter. In hoofdlijnen deel ik de insteek van de minister ten aanzien
van de studiefinanciering. Een toegankelijk stelsel is inderdaad van belang.
Ik kan mij in de omschrijving van de minister vinden, al vind ik dat het nog
toegankelijker kan worden gemaakt, bijvoorbeeld door voor studenten met lagere
inkomens de aanvullende beurs te verhogen.De minister heeft toegezegd dat hij een brief zal schrijven over de bijverdiengrens.
Ik verzoek hem daarin de punten op te nemen die ik in eerste termijn heb genoemd.
Ik herinner hem nog even aan de kwijtscheldingsprocedure. Wordt
de afbetaling na vijftien jaar automatisch stopgezet?Mijn fractie is het er niet mee eens dat ook deurwaarders een rol spelen.
Daarom dien ik daarover de volgende motie in.De Kamer,gehoord de beraadslaging,constaterende dat de IB-Groep voor de inning van de studieschuld deurwaarders
inschakelt, ook als er nog een beroeps- of bezwaarprocedure loopt;constaterende dat er geen eindeloze bezwaar- en beroepsprocedures mogelijk
zijn bij de IB-groep;verzoekt de regering, afspraken te maken met de IB-Groep om geen deurwaarders
in te zetten zolang een oud-student een beroeps- of bezwaarprocedure heeft
lopen,en gaat over tot de orde van de dag.De voorzitter:Deze motie is voorgesteld door de leden Jasper van Dijk en Leijten. Naar
mij blijkt, wordt de indiening ervan voldoende ondersteund.Zij krijgt nr. 34 (31288).De heerJasper van Dijk(SP)Voorzitter. Ik dank de minister voor het antwoord op de vraag over de
promovendi en voor de toezegging dat hij in september met een brief komt naar
aanleiding van het overleg met de VSNU. Ik verzoek de minister om daarbij
ook de uitstekende brieven van de vakbonden te betrekken en moedig hem aan
een en ander goed te regelen.De minister zegt over de NWO-overheveling dat het goed is om die persoonsgebonden
te maken. Dat klopt, maar het gaat erom dat de minister dat bedrag uit de
eerste geldstroom haalt. Het gaat ten koste van de eerste geldstroom. Als
het extra geld zou zijn geweest, had de minister mij aan zijn zijde gevonden.Ik heb vragen gesteld over het LOWI. Ik verzoek de minister om in geval
van grote overtredingen een commitment te vragen. De minister heeft gelijk
als hij zegt dat de politie niet op voetbalspelers afgestuurd moet worden.
Zij kan echter wel op het stadion worden afgestuurd.De minister heeft niet gezegd waarom de tweede studie niet wordt bekostigd.MevrouwBesselink(PvdA)Voorzitter. Ik dank de minister voor zijn duidelijkheid over het studieadvies
en pleit ervoor te voorkomen dat daarover weer verwarring ontstaat. Het is
dan ook van belang naar de formuleringen te kijken.Ik dank de minister voor zijn toezegging dat hij nogmaals aandacht zal
besteden aan de bijverdiengrens met als doel die val te overbruggen. Ik denk
daarover graag op creatieve wijze mee. Ik wil dat het probleem van die val
en het terugbetalen van de ov-jaarkaart wordt opgelost. De brief over de transparante voorlichting zie ik graag tegemoet. Mijn
suggestie over de kwaliteitsindicator kan daarin misschien worden meegenomen.Ik vind dat de minister snel over de meerjarenafspraken en de inzet tijdens
het eerste studiejaar heenging. Het eerste jaar is juist cruciaal. Wij zetten
daarop uiteraard in. Welke concrete afspraken maken wij daarover met de instellingen?
Ik wil wat dat betreft geen harde indicatoren. Ik ben het met de minister
eens dat een en ander niet moet worden vastgezet omdat de groepen verschillend
zijn.Is de instroom van jong talent in de wetenschap gegarandeerd met de maatregelen
die wij nemen?Houdt het Sectorplan Natuurwetenschappen het kennisniveau en de kennisinfrastructuur
op peil?De heerJan Jacob van Dijk(CDA)Voorzitter. Ik dank de minister voor zijn beantwoording. Of ik blij ben
met alle antwoorden, valt nog te bezien. Er is een groot aantal toezeggingen
gedaan. Een van de belangrijkste is naar mijn oordeel dat in de instellingsaudit
het onderwerp studie- en handicap zal worden meegenomen. De minister heeft
toegezegd dat hij daarover in overleg zal treden met de NVAO. Het is noodzakelijk
dat dit op korte termijn gebeurt. Ik ben blij dat wij dit vandaag hebben geregeld.Ik heb nog geen antwoord gekregen op mijn vraag over de studieverenigingen
in het hbo. Hetzelfde geldt voor de internationale titulatuur voor het hbo.
Ik doel bijvoorbeeld op afgestudeerden aan de Design Academy, die zich niet
Bachelor of Arts of Bachelor of Science mogen noemen. Dat wordt namelijk in
het buitenland niet als een serieuze titel gezien. Dat was ook al in de vorige
wet opgenomen. Misschien kan de minister hieraan nog eens aandacht besteden
en mijn vraag beantwoorden.Ik heb geconstateerd dat een Kamermeerderheid buitengewoon sceptisch is
over het voorstel van de minister om de aflossingsregeling inkomensgerelateerd
te maken. De minister kan ook tellen. Ik hoop dat hij met die telkunst tot
bepaalde conclusies kan komen waarmee hij de meerderheid tegemoetkomt. Ik
ben niet van plan om nu over dat onderwerp een motie in te dienen. Mocht de
minister straks alsnog met dat voorstel komen, dan weet hij in ieder geval
hoe wij er op dit moment tegenover staan. Wij zijn van mening dat het maatschappelijk
probleem op dit moment niet duidelijk genoeg is om het voorstel met open armen
te ontvangen.Ik steun het voorstel van mevrouw Besselink over de bijverdiengrens. De
vraag is hoe wij kunnen voorkomen dat iemand die € 12.916,17 verdient
een bedrag van € 951 moet terugbetalen. Die persoon zou bij wijze
van spreken die ene euro aan de studiefinanciering kunnen terugbetalen in
plaats van het bedrag van € 951. Dat zou een oplossing kunnen zijn
voor het voorliggende probleem.De heerBosma(PVV)De heer Jan Jacob van Dijk spreekt enigszins in raadselen. Hij zegt dat
nog valt te bezien of hij blij is met alle antwoorden. Met welke antwoorden
is hij het minst tevreden?De heerJan Jacob van Dijk(CDA)Volgens mij vraagt de heer Bosma naar de bekende weg. Aan het eind van
mijn betoog heb ik klip en klaar aangegeven met welke antwoorden ik ontevreden
ben.MevrouwDezentjé Hamming-Bluemink(VVD)Voorzitter. Ik dank de minister voor de beantwoording. Hoewel de minister
zegt dat hij perverse prikkels ook niet wil, vrees ik dat wij de weg op gaan
van een kwaliteitsinflatie van het hoger onderwijs. In de strategische agenda
heb ik drie perverse prikkels gesignaleerd.De eerste is dat 50% hoger opgeleid moet zijn: participatie en
Lissabonagenda. De tweede is dat er op drie niveaus een opleiding kan worden
gevolgd en dat iedereen toch met hetzelfde papiertje naar huis gaat. Hoe waardevast
zijn die diploma's? De derde is dat de algehele groei van de participatie
moet toenemen. In de praktijk leidt dat tot een verruiming waardoor meer mensen
kunnen meedoen. De vierde prikkel is dat scholen zullen worden afgerekend
op uitvalcijfers. Ik heb dus vier perverse prikkels gesignaleerd die een kwantitatieve
doelstelling inhouden maar geen kwalitatieve. Ik dien daarom de volgende motie
in.De Kamer,gehoord de beraadslaging,constaterende dat dit kabinet in zijn strategische agenda voor het hoger
onderwijs-, onderzoek- en wetenschapsbeleid vooral kwantitatieve doelstellingen
heeft geformuleerd en geen kwalitatieve;overwegende dat deze beleidskeuze kan leiden tot een kwaliteitsinflatie
van het hoger onderwijs omdat de prikkels te eenzijdig op kwantiteit zijn
gericht;verzoekt de regering, in haar strategische agenda kwaliteitsgebonden doelstellingen
te formuleren om devaluatie van het hoger onderwijs te voorkomen en waardevastheid
van diploma's te garanderen,en gaat over tot de orde van de dag.De voorzitter:Deze motie is voorgesteld door het lid Dezentjé Hamming-Bluemink.
Naar mij blijkt, wordt de indiening ervan voldoende ondersteund.Zij krijgt nr. 35 (31288).De heerJan Jacob van Dijk(CDA)In hoeverre worden de opmerkingen van mevrouw Dezentjé Hamming
ondervangen door het accreditatiestelsel dat wij hanteren? Waarop is haar
angst gebaseerd dat met kwantitatieve doelstellingen en een accreditatiestelsel
achter de hand de kwaliteit achteruitgaat?MevrouwDezentjé Hamming-Bluemink(VVD)Ik ga vooral af op de strategische agenda en het antwoord van de minister.
Zowel het een als het ander heeft mij niet gerustgesteld. Ik hoor graag wat
de minister daarover te zeggen heeft. Zojuist heeft de minister gezegd dat
hij perverse prikkels wil voorkomen. Ik heb er vier gesignaleerd en verneem
dus graag hoe hij dat gaat aanpakken.Mijn tweede motie heeft betrekking op de groep mensen met een functiebeperking
in het hoger onderwijs.De Kamer,gehoord de beraadslaging,constaterende dat de groep allochtonen in het hoger onderwijs ongeveer
even groot is als de groep studenten met een functiebeperking en dat de laatste
groep zelfs een hoger uitvalrisico heeft dan de eerste;constaterende dat de regering wel 4 mln. extra beschikbaar stelt, oplopend
tot 17 mln. in 2001, voor participatie van allochtonen in het hoger onderwijs,
terwijl de extra middelen voor studenten met een functiebeperking dit jaar
aflopen;overwegende dat de regering alle studenten met een uitvalrisico gelijke
kansen zou moeten bieden en dat mensen met een functiebeperking dus niet mogen
worden achtergesteld ten opzichte van allochtone studenten;verzoekt de regering, een participatiebeleid te voeren dat niet gericht
is op doelgroepen, maar op uitvallers in het algemeen en hiertoe in het convenant
met de hogescholen bestuurlijk commitment te vragen voor het bereiken van
concrete verbetering van het studiesucces van alle potentiële uitvallers;
in plaats van enkel de niet-westerse allochtoon,en gaat over tot de orde van de dag.De voorzitter:Deze motie is voorgesteld door het lid Dezentjé Hamming-Bluemink.
Naar mij blijkt, wordt de indiening ervan voldoende ondersteund.Zij krijgt nr. 36 (31288).De heerDibi(GroenLinks)Voorzitter. Ik dank de minister voor de beantwoording. Het meest blij
ben ik met zijn antwoorden op mijn vragen over de studenten met een handicap.
Het is merkwaardig dat de fracties van de PVV en de VVD geen bezwaar maken
als extra aandacht wordt gegeven aan studenten met een handicap maar wel als
die wordt gegeven aan allochtonen. Volgens mij moeten wij wat dat betreft
nuchter opereren: als er studenten zijn die specifieke aandacht nodig hebben,
moeten zij die krijgen. En er moet worden geëvalueerd. Als die doelgroepprojecten
ineffectief blijken, moet de minister de financiering stopzetten. Ik pleit
dus niet voor knuffelprojecten maar voor effectieve projecten die studie-uitval
tegengaan en studieparticipatie bevorderen.Ik ben ook blij met de antwoorden op mijn vragen over de inkomensgerelateerde
aflossing. Ik zie de brief daarover graag tegemoet. De minister moet zich
vooral niet laten intimideren door het machtsargument van de CDA-fractie dat
eerstgenoemde ook kan tellen. Wij moeten het voorstel afwachten en doen wat
de minister vraagt, namelijk een open mind hebben.De minister komt met een aparte brief over de internationalisering. Kan
hij daarbij betrekken wat voor de participatie de negatieve gevolgen zijn
van het verhogen van het collegegeld voor studenten buiten de EER?De heerAnker(ChristenUnie)Voorzitter. Ik heb nog geen reactie gekregen op mijn inbreng
over de eerste drie maanden en het honoursprogramma. Ik ben wel blij dat duidelijkheid
is gegeven over de studieverwijzing. Dat gebeurt binnen de studie. Het gaat
dan echt om de vraag of je daaraan al dan niet mee kunt doen en of je moet
overwegen om met de studie te stoppen. Dat begrijp ik best. Dat is extra.
Het honoursprogramma blijft voor ons onduidelijk. Voordat je met een studie
begint, moet je al weten dat je die wilt doen. Dan komt dat moment na drie
maanden. Ik zou daarover graag meer horen. Ik neem aan dat wij daarover een
rapportage ontvangen. De minister is immers nog in gesprek met de onderwijsinstellingen
over de vraag hoe het moet met een tweede instapmoment. Wij zouden het fijn
vinden als men daaraan later alsnog kan beginnen.Het debat over de internationaliseringsagenda zal belangrijk zijn. Ook
mijn fractie heeft daarvoor al meerdere malen de aandacht gevraagd. Ten aanzien
van ontwikkelingssamenwerking en internationaal studeren valt mij op dat er
heel veel verschillende programma's van beurzen en universiteiten zijn. Niet
altijd is duidelijk waarvoor die programma's bedoeld zijn en hoe zij werken.
Het zou fijn zijn als de minister daarover in het stuk over internationaal
studeren meer duidelijkheid geeft.Hoe is de minister tot het voorstel over de studieschuldaflossing gekomen?
Hebben de studentenorganisaties of de IB-Groep daarnaar gevraagd? Ik wil een
open mind hebben, als wij over dat onderwerp op een bepaald moment een brede
discussie kunnen voeren en wij achteraf beslissen of er een wetsvoorstel moet
komen. Ik verzoek de minister om daaraan deze zomer niet al zijn tijd te besteden.
Dan loopt hij immers het risico dat hij dat werk voor niets doet.MinisterPlasterkVoorzitter. De heer Bosma betreurt het dat de pabo's onderdeel uitmaken
van de portefeuille van een andere bewindspersoon dan ik. Ik beschouw die
opmerking als een compliment, al ben ik ervan overtuigd dat de pabo's in goede
handen zijn bij staatssecretaris Van Bijsterveldt. Zowel het een als het ander
heeft voor- en nadelen. Je kunt zeggen dat de lerarenopleiding onderdeel uitmaakt
van het hbo en dat het daarom voor de hand ligt dat die opleiding ook onder
de portefeuille van de minister van OCW valt. De andere gedachte is dat, als
een bewindspersoon specifiek met het lerarenbeleid bezig is, het verstandig
is om ook het opleiden van die leraren tot het terrein van die portefeuillehouder
te rekenen. De laatste redenering is bij de portefeuilleverdeling gevolgd.
Dat heeft grote voordelen, omdat er dan direct een koppeling is tussen de
verantwoordelijkheid voor het voortgezet onderwijs en die voor de lerarenopleiding.
Over de vorige constructie – die is pas door dit kabinet veranderd –
was ook het een en ander te zeggen. Ik vind dat een en ander nu goed functioneert
en heb daarover een goed contact met staatssecretaris Van Bijsterveldt.Een minderheid van de allochtonen spreekt Nederlands. Dat kan leiden tot
problemen op school en dus ook in het hoger onderwijs. Het is juist dat dat
onder andere het gevolg is van immigratie in het verleden. Ik wijs er echter
op dat het grootste deel uit de tweede of de derde generatie Nederlanders
komt. Die mensen zijn dus geboren en getogen in Nederland. De heer Bosma heeft
uit historisch oogpunt gelijk als hij zegt dat dit deels een gevolg is van
de immigratiegolf in de jaren zestig en zeventig, maar desondanks moeten wij
ervoor zorgen dat wij iedereen in Nederland een toekomst bieden en ieders
potentieel gebruiken. Ik ben er dus dolblij mee dat wij nu de eerste generatie
in het hoger onderwijs hebben. Die heeft daardoor wellicht een achterstand
ten opzichte van mensen wier ouders ook gestudeerd hebben. Daarom moeten wij
deze groep aandacht geven.Ik heb toegezegd dat ik terugkom op de bijverdiengrens. De motie van de
heer Jasper van Dijk komt mij bekend voor. Inmiddels weet ik dat die vorige
week tijdens een algemeen overleg door mevrouw Leijten is ingediend. Ik heb
de Kamer toen ontraden om die motie aan te nemen en doe dat nogmaals, onder
verwijzing naar de argumentatie van toen. Een schorsende werking voor de deurwaardersinzet
voor mensen met een schuld zou echt onder de perverse prikkels vallen. Er
is altijd sprake van persoonlijk leed. Dat is niet anders. Ik ben geen voorstander
van deze oplossing, want ook een studieschuld is een schuld. Die moet worden
afbetaald.De heerJasper van Dijk(SP)Het gaat om de studenten die een beroeps- of bezwaarprocedure hebben ingesteld.MinisterPlasterkJa, maar ook voor andere mensen die een bezwaarprocedure hebben ingesteld,
geldt geen schorsende werking voor de deurwaardersprocedure. Ik ontraad de
Kamer dus nogmaals om deze motie aan te nemen.In september kom ik in het bekostigingsakkoord terug op de tweede studie.Mevrouw Besselink heeft gevraagd of de instroom van jong talent is gegarandeerd.
Volgens mij doen wij op dat terrein wat wij kunnen.MevrouwBesselink(PvdA)Bieden deze maatregelen ook in de toekomst voldoende garanties, of moet
er op termijn een extra slag overheen?MinisterPlasterkAls het gaat om de instroom van jong talent in het hoger onderwijs, speelt
daarbij mee dat wij niemand afschrikken met het perspectief dat de studieschuld
niet kan worden betaald. Ik hoop dat mevrouw Besselink ook de andere commissieleden
er de komende maanden van kan overtuigen dat het belangrijk is om tot een
regime te komen dat inhoudt dat iedereen zijn studieschuld daadwerkelijk afbetaalt.
Dat moet zodanig in het vat worden gegoten dat er zo min mogelijk leenaversie
is. Dit zeg ik met een knipoog naar de heer Jan Jacob van Dijk. Tegen de heer
Anker zeg ik nogmaals dat de doelstelling is dat er een regime komt dat inhoudt
dat iedereen zijn studieschuld afbetaalt. Dat moet vooropstaan. Ik zet dus
niet in op een academicusbelasting. Dat is een heldere keuze die ik wil maken,
maar ik wens wel na te gaan of het met het afbetalingsregime mogelijk is om
zo snel mogelijk de schuld af te betalen. Als de betaling om persoonlijke
redenen moet worden opgeschort, is dat mogelijk gedurende een periode van
maximaal vijf jaar. Wat het tempo van aflossen betreft, moet rekening worden
gehouden met de inkomenspositie. Dat is de essentie van het voorstel. Ik heb
niet de illusie dat ik de heer Jan Jacob van Dijk vandaag heb overtuigd, maar
ik kan mij niet voorstellen dat hij niet aan mijn verzoek voldoet om een open
mind te hebben.De heerJan Jacob van Dijk(CDA)Dat zegt meer over de minister dan over mij.MinisterPlasterkJazeker, ik heb een positief mensbeeld. Er moet heel wat gebeuren voordat
ik wat dat betreft teleurgesteld raak.De rapportage over de natuur- en scheikundesector komt eraan. Op de meerjarenafspraken
kom ik na de zomer terug.De studieverenigingen zijn primair de verantwoordelijkheid van de instellingen.
Als er specifieke punten zijn die ik in het overleg met de instellingen moet
meenemen, dan doe ik dat met alle plezier. Ik verzoek de heer Jan Jacob van
Dijk om mij die aan te reiken.De heerJan Jacob van Dijk(CDA)Het gaat mij in belangrijke mate om wat onder andere in het advies van
de Onderwijsraad is aanbevolen. Daarop heb ik geen reactie van de minister
gekregen. Misschien kan hij daarop schriftelijk reageren.MinisterPlasterkDat zeg ik toe.Ik zal met de hbo-instellingen overleg voeren over de titulatuur en kom
daarop terug. Het is niet mogelijk om een en ander bij hamerslag af te handelen.Ik heb goed gehoord wat de commissie over de bijverdiengrens heeft gezegd.
Het gaat vooral om het terugbetalen van de ov-jaarkaart die studenten hebben
gekregen. Of zij die gebruikt hebben, is niet te achterhalen maar zij moeten
die vervolgens wel terugbetalen. Dat is de nagel die erin zit. Ik heb nog
niet helder voor ogen of wij dit op een soepele manier zonder budgettaire
consequenties uit het systeem kunnen halen en zal er dus naar kijken.Mevrouw Dezentjé Hamming en ik zijn het erover eens dat het belangrijk
is op te passen voor perverse prikkels. In de brief staat een rij met achtergrondvariabelen
die betrekking heeft op de kwaliteit: excellente studenten, motivatiegraad,
stafstudenten, gemiddeld aantal uren per week, contacturen, de studiegerelateerde
activiteiten en de NVAO. De heer Jan Jacob van Dijk heeft er bij interruptie
al op gewezen dat de NVAO sowieso de maat is voor het handhaven van de kwaliteit.
Met die "garanties" voor kwaliteit, zijn er kwantitatieve doelstellingen.
Die zijn opgesteld onder regie van de staatssecretarissen Rutte, Nijs en Bruins.
Dat is haast een oneindige reeks van VVD-staatssecretarissen in het vorige
kabinet die de functie vervulden die ik nu vervul. Die staatssecretarissen
hebben met enthousiasme de doelstelling van 50% naar voren geschoven,
want zij waren veel meer van de outputsturing dan ik. Het verbaast mij dan
ook dat mevrouw Dezentjé Hamming daarover nu zo negatief is. Ik kan
mij voorstellen dat zij kritisch is en waarschuwt voor outputsturing omdat
de perverse effecten in de gaten moeten worden gehouden. Daarover zijn wij
het eens. Ik verwachtte echter niet dat de VVD-fractie al die kwantitatieve
doelstellingen opeens zou wegschuiven.MevrouwDezentjé Hamming-Bluemink(VVD)Het valt mij op dat de minister denkt dat, als hij een paar voormalige
VVD-staatssecretarissen noemt, ik mijn kritische houding verander. Dat is
niet het geval. Het is niet mijn bedoeling om kwantitatieve doelstellingen
in de plaats van kwalitatieve doelstellingen te stellen. Ik wil die samen
laten opgaan. Van die Lissabondoelstelling van 50% werd jaren geleden
nog gedacht dat die iets voorstelde. Ik verzoek de minister om de kwantitatieve
en kwalitatieve doelstellingen gelijktijdig te laten oplopen.MinisterPlasterkIk wijs erop dat die doelstelling waarover mevrouw Dezentjé Hamming
nu enigszins snerend spreekt, door mijn voorgangers – zij waren allemaal
lid van de VVD – hoog in het vaandel werd gedragen. Ik ben het met mevrouw
Dezentjé Hamming eens dat deze doelstelling altijd moet worden gecombineerd
met kwalitatieve doelstellingen, die ook zijn vermeld. Ik heb daarvan een
aantal voorbeelden genoemd. In het dictum van de motie van mevrouw Dezentjé
Hamming staat dat er sprake is van devaluatie van het hoger onderwijs. Daarmee
ben ik het niet mee eens. Ik ontraad de Kamer daarom die motie aan te nemen.Er zijn verschillende gradaties van ontraden. Ik ontraad de Kamer met
klem om de volgende motie aan te nemen, omdat het ongemakkelijk is –
het neigt zelfs naar ongepast – om allochtonen en gehandicapten met
elkaar te vergelijken. Het is mogelijk om over beide doelgroepen onafhankelijk
van elkaar te praten. Ik heb al gezegd dat voor allochtonen geldt dat er sprake
is van een zeer geconcentreerde problematiek. Het is niet fair om scholen
op dezelfde basis te bekostigen, terwijl de ene school geen allochtone studenten
heeft en het bestand van de andere voor tweederde uit allochtone leerlingen
bestaat. Er is echt specifieke aandacht nodig om een hoog studierendement
te behalen.Ik heb gezegd dat mensen met een functiebeperking in gelijke mate in alle
instellingen vertegenwoordigd zijn. Het behoort dus echt tot de core business
van het hoger onderwijs dat het studenten met een functiebeperking volledig
en goed onderwijs geeft. Het ene is dus ongelijk verdeeld en het andere gelijk.
Voor de laatste groep moet lumpsumfinanciering voldoende zijn, al ben ik er
verantwoordelijk voor, erop toe te zien dat dat echt gebeurt. Voor de eerste
groep is er een reden voor specifiek beleid. Ik zeg nogmaals dat ik bijzonder
onder de indruk ben van de inzet van de heer Rutte voor de ECHO Awards, die
specifiek zijn gericht op succesvolle allochtone studenten in het hoger onderwijs.
Als de nieuwe lijn van de VVD-fractie is dat zij daartegen is, moet haar fractievoorzitter
zich terugtrekken uit een dergelijk programma. Ik zou dat zeer betreuren,
want hij doet dat vol enthousiasme. Ik zou het niet kunnen plaatsen als het
nieuwe standpunt van de VVD-fractie was dat zij tegen dit soort specifieke
en betrekkelijk beperkte programma's is. Ik zeg nogmaals dat ik de Kamer ontraad
om deze motie aan te nemen.MevrouwDezentjé Hamming-Bluemink(VVD)Ik meen dat er iets recht moet worden gezet. Ik ben nergens tegen. Ik
zeg alleen dat de verkeerde prioriteiten worden gesteld. Dat is mijn punt.
Het risico op uitval is voor studenten met een functiebeperking zelfs groter
en de minister legt de prioriteit bij niet-westerse allochtonen. Daarmee ben
ik het niet eens.MinisterPlasterkIk heb al bezwaar gemaakt tegen die vergelijking. Het is niet een kwestie
van prioriteiten stellen. Dit zijn twee totaal verschillende categorieën.
De ene is integraal onderdeel van de lumpsum en de missie van de instituten,
voor de andere is er inderdaad aanleiding voor een specifieke inzet. Ook die
studenten hebben wij hard nodig. Er is absoluut geen sprake van hulpverlening.
Het is in het belang van de Nederlandse economie dat wij alle talent gebruiken.
Als daarvoor nodig is dat wij een bepaalde groep even een extra steuntje in
de rug geven, zodat die het hoger onderwijs kan meepakken, worden wij daarvan
in Nederland over tien tot dertig jaar allemaal beter. Ik ben daarvan dus
een groot voorstander en ik zeg nogmaals dat ik de Kamer ontraad om deze motie
aan te nemen.In de brief over de internationalisering zal ik ingaan op de kennisbeurzen.De heer Anker heeft gevraagd of het niet beter is om nog even te wachten
met de honoursprogramma's. Ik heb daarover aangegeven dat de instellingen
zeggen dat het juist goed is om mensen zo vroeg mogelijk aan die programma's
te laten deelnemen. Dan wennen zij namelijk aan de studie-intensiteit en zij
komen direct in een ambitieuze omgeving terecht. De instellingen hebben het
gevoel dat als zij dat laten liggen, mensen andere dingen gaan doen –
ongetwijfeld ook interessant – en een paar maanden later minder goed
te "pakken" zijn voor een honoursprogramma. Ik begrijp dat wordt
gevraagd wat er moet gebeuren met de groep die er na een paar maanden achterkomt,
ook aan zo'n programma te willen deelnemen. Daarom wordt het tweesporenbeleid
gevolgd: de ene groep wordt zo vroeg mogelijk "gepakt" en er moet
een tweede instroommoment komen voor mensen die na een paar maanden beseffen
dat zij het te gemakkelijk vinden en een ambitieuzer programma willen volgen.
Laatstgenoemden kunnen dan alsnog aanpikken. Dat vraagt iets van de instellingen,
ook om dit intern te organiseren. Ik kan daarom geen toezegging doen voordat
ik daarover met de instellingen een gesprek heb gevoerd. De richting is naar
mijn idee dezelfde.De heerJasper van Dijk(SP)Ik heb er behoefte aan om de minister te corrigeren. Het is onjuist dat
mijn motie op stuk nr. 34 eerder is ingediend.De voorzitter:Ik meen dat de minister verwees naar het algemeen overleg waar een en
ander gewisseld is en dus niet naar de motie.MinisterPlasterkIk meen dat in het algemeen overleg is gezegd dat de SP-fractie zich voornam
om een motie over dit onderwerp in te dienen en dat ik mijn standpunt daarover
toen liet blijken. De heer Jasper van Dijk heeft gelijk. Het is hierbij gecorrigeerd.De voorzitter:Ik dank de minister voor deze feitelijke correctie en voor zijn antwoorden
in tweede termijn. Ik dank eenieder voor de bereidwilligheid om dit overleg
snel en naar tevredenheid af te ronden, als ik de leden zo zie. Morgenavond
of -nacht zal over de moties worden gestemd.Sluiting 16.50 uur.XNoot1Samenstelling: Leden: Van der Vlies (SGP), Van de Camp (CDA), voorzitter, Depla (PvdA),
Slob (ChristenUnie), Remkes (VVD), Joldersma (CDA), Jan de Vries (CDA), Jan
Jacob van Dijk (CDA), Aptroot (VVD), Leerdam (PvdA), Kraneveldt-van der Veen
(PvdA), Roefs (PvdA), ondervoorzitter, Verdonk (Verdonk), Van Leeuwen (SP),
Biskop (CDA), Bosma (PVV), Pechtold (D66), Zijlstra (VVD), Langkamp (SP),
Jasper van Dijk (SP), Besselink (PvdA), De Rooij (SP), Ouwehand (PvdD) en
Dibi (GroenLinks). Plv. leden: Van der Staaij (SGP), Ferrier (CDA), Gill'ard (PvdA), Anker
(ChristenUnie), Van Miltenburg (VVD), Atsma (CDA), Schinkelshoek (CDA), Dezentjé
Hamming-Bluemink (VVD), Van Dijken (PvdA), Hamer (PvdA), Van Dam (PvdA), Van
der Burg (VVD), Gesthuizen (SP), Jonker (CDA), Fritsma (PVV), Van der Ham
(D66), Ten Broeke (VVD), Leijten (SP), Bouchibti (PvdA), Gerkens (SP), Thieme
(PvdD), Peters (GroenLinks) en Vietsch (CDA). 
 
 Naar boven

 

Directe linkKopieer de link naar uw clipboard 

https://zoek.officielebekendmakingen.nl/kst-31288-38.html

Sluit modaal

 

Disclaimer
De hier aangeboden pdf-bestanden van het Staatsblad, Staatscourant, Tractatenblad, provinciaal blad, gemeenteblad, waterschapsblad en blad gemeenschappelijke regeling vormen de formele bekendmakingen in de zin van de Bekendmakingswet en de Rijkswet goedkeuring en bekendmaking verdragen voor zover ze na 1 juli 2009 zijn uitgegeven. Voor pdf-publicaties van vóór deze datum geldt dat alleen de in papieren vorm uitgegeven bladen formele status hebben; de hier aangeboden elektronische versies daarvan worden bij wijze van service aangeboden.

 

Over deze website
Contact
English
Help
Zoeken

Informatie hergebruiken
Privacy en cookies
Toegankelijkheid
Sitemap
Kwetsbaarheid melden

Open data
Linked Data Overheid
PUC Open Data

MijnOverheid.nl
Rijksoverheid.nl
Ondernemersplein.nl
Werkenbijdeoverheid.nl