Rapport Buitenlandvergoedingen rijksambtenaren 2002-2008; terugblik
Staten-Generaal — Kamerstuk Overig
Datum: 2014-07-01 00:00:00.000000
Rechtsgebied: Wetgeving


Vergaderjaar 2010-2011
 Tweede Kamer der Staten-Generaal
 2
 Kamerstukken
 
 
 
 
 31 910
 
 Buitenlandvergoedingen rijksambtenaren 2002–2008
 
 
 Nr. 12
 RAPPORT: TERUGBLIK
 
 
 Inhoud
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 1
 
 
 
 
 Over dit onderzoek
 
 
 
 
 3
 
 
 
 
 
 1.1
 
 
 De functie van terugblikonderzoeken
 
 
 3
 
 
 
 
 1.2
 
 
 Onze aanbevelingen uit 2009
 
 
 3
 
 
 
 
 1.2.1
 
 
 Regelgeving
 
 
 4
 
 
 
 
 1.2.2
 
 
 Verschillen tussen ambtenaren
 
 
 5
 
 
 
 
 1.2.3
 
 
 Registratie van gedetacheerden
 
 
 5
 
 
 
 
 1.2.4
 
 
 Beleid en stimuleringsmaatregelen
 
 
 5
 
 
 
 
 1.2.5
 
 
 Pensioenpremies
 
 
 6
 
 
 
 
 1.3
 
 
 Reactie minister in 2009
 
 
 6
 
 
 
 
 1.3.1
 
 
 Regelgeving
 
 
 6
 
 
 
 
 1.3.2
 
 
 Verschillen tussen ambtenaren
 
 
 6
 
 
 
 
 1.3.3
 
 
 Registratie van gedetacheerden
 
 
 7
 
 
 
 
 1.3.4
 
 
 Beleid en stimuleringsmaatregelen
 
 
 8
 
 
 
 
 1.3.5
 
 
 Pensioenpremies
 
 
 8
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 2
 
 
 
 
 Stand van zaken 2010: opvolging
						aanbevelingen
 
 
 
 
 9
 
 
 
 
 
 2.1
 
 
 Regelgeving
 
 
 9
 
 
 
 
 2.2
 
 
 Verschillen tussen ambtenaren
 
 
 10
 
 
 
 
 2.3
 
 
 Registratie van gedetacheerden
 
 
 11
 
 
 
 
 2.4
 
 
 Beleid en stimuleringsmaatregelen
 
 
 12
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 3
 
 
 
 
 Aantal gedetacheerden in
						2010
 
 
 
 
 13
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 4
 
 
 
 
 Conclusies en
						aanbevelingen
 
 
 
 
 15
 
 
 
 
 
 4.1
 
 
 Conclusies over de stand van zaken in 2010
 
 
 15
 
 
 
 
 4.2
 
 
 Aanbevelingen
 
 
 15
 
 
 
 
 4.3
 
 
 Slotbeschouwing
 
 
 15
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 5
 
 
 
 
 Reactie minister van BZK en nawoord
						Algemene Rekenkamer
 
 
 
 
 17
 
 
 
 
 
 5.1
 
 
 Reactie minister van BZK
 
 
 17
 
 
 
 
 5.2
 
 
 Nawoord Algemene Rekenkamer
 
 
 18
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Bijlage 
 
 
 
 
 Overzicht van aanbevelingen en
						reacties op het oorspronkelijke rapport uit 2009
 
 
 
 
 19
 
 
 
 
 
 
 Literatuur
 
 
 
 
 22
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 1
 OVER DIT ONDERZOEK
 
 
 
 1.1
 De functie van terugblikonderzoeken
 
 De onderzoeksrapporten van de Algemene Rekenkamer bevatten
				 standaard een aantal aanbevelingen gericht op de oplossing van problemen die in
				 het onderzoek zijn gesignaleerd. Bewindspersonen zeggen soms naar aanleiding
				 van deze aanbevelingen concrete acties toe, soms ook niet. Wat gebeurt er met
				 de aanbevelingen van de Algemene Rekenkamer en de toezeggingen van
				 bewindspersonen na de publicatie van ons rapport? Hebben onze aanbevelingen
				 opvolging gekregen?
 Deze vragen willen we graag beantwoorden, omdat de problemen
				 die we signaleren om een oplossing vragen.
 De Algemene Rekenkamer toetst regelmatig de effecten van haar
				 aanbevelingen. Wij monitoren over een langere periode – zo nodig vijf jaar of
				 langer – of ministeries onze aanbevelingen opvolgen en of de toezeggingen van
				 de bewindspersonen worden nakomen. Wij voeren daarvoor niet alleen gesprekken
				 met ambtenaren, maar steunen ook zoveel mogelijk op de (voortgangs)informatie
				 van de ministeries zelf en op externe evaluaties die in opdracht van
				 ministeries zijn verricht.
 Wij bekijken voor ieder onderzoek afzonderlijk hoe lang wij de
				 opvolging van de aanbevelingen en toezeggingen blijven volgen. Sommige
				 aanbevelingen gaan over zaken die jaren nodig hebben om hun beslag te krijgen;
				 andere aanbevelingen kunnen op veel kortere termijn worden gerealiseerd.
 
 In dit rapport presenteren wij de resultaten van onze
					 monitoractiviteiten rond het onderzoek Buitenlandvergoedingen rijksambtenaren 2002–2008, dat wij
					 in 2009 in twee delen hebben gepubliceerd:
 
 
 •
 deel A: Detacheringen zonder bezoldiging (Algemene
						 Rekenkamer, 2009a);
 
 
 •
 deel B: Detacheringen met bezoldiging (Algemene
						 Rekenkamer, 2009b).
 
 
 
 Ons onderzoek was gericht op Nederlandse
					 rijksambtenaren die tussen 1 januari 2002 en 1 juni 2008 werkzaam waren bij
					 een internationale organisatie. 
					 1 Onder een «internationale organisatie» verstaan
						 wij hier: een organisatie in het buitenland waar Nederlandse ambtenaren zijn
						 gedetacheerd. We hebben de regelgeving rond de vergoedingen voor deze
					 ambtenaren beschreven, geïnventariseerd hoeveel ambtenaren in de onderzochte
					 periode gedetacheerd waren en welke vergoedingen aan hen waren verstrekt.
 
 Het onderzoek hebben wij indertijd verricht op verzoek van de
				 Tweede Kamer. Aanleiding voor dat verzoek vormde de ophef die was ontstaan over
				 de betaling van vergoedingen aan een gedetacheerde ambtenaar van het Ministerie
				 van Buitenlandse Zaken (BuZa). De Tweede Kamer wilde een volledig beeld krijgen
				 van hoe er rijksbreed wordt omgegaan met het toekennen van vergoedingen door
				 ministeries aan Nederlandse medewerkers bij internationale organisaties.
 
 
 
 1.2
 Onze aanbevelingen uit 2009
 
 
 In 2009 concludeerden wij dat het aantal gedetacheerde
					 ambtenaren in de periode 1 januari 2002–1 juni 2008 gering was, zowel het
					 aantal ambtenaren zonder bezoldiging (200) als het aantal ambtenaren mét
					 bezoldiging (293). Gezien deze kleine aantallen vonden wij dat er relatief veel
					 mis ging binnen deze groep. Veel vergoedingen werden verstrekt zonder overleg
					 met de betreffende internationale organisatie. De regels van internationale
					 organisaties staan dit niet toe wanneer er geen expliciete toestemming is
					 verleend. 
					 2 In het oorspronkelijke onderzoek zijn hiervoor de
						 regels van de instellingen van de Verenigde Naties en de Europese Unie
						 onderzocht. Daarnaast hebben we gekeken naar de regelgeving van de Organisatie
						 voor Economische Samenwerking en Ontwikkeling (OESO). De ratio hierachter is dat de onafhankelijkheid van
					 gedetacheerde ambtenaren moet worden gewaarborgd.
 Voorts stelden wij in 2009 vast dat ministeries de regels
					 voor pensioenen slecht naleefden. Dit betrof met name de verplichte invordering
					 van pensioenpremies bij gedetacheerden na afloop van hun detacheringsperiode
					 (zie kader).
 
 
 
 Invordering van pensioenpremies
 
 Om te voorkomen dat er tijdens een detachering waarbij de
					 bezoldiging wordt stopgezet een pensioenbreuk ontstaat, blijft een ministerie
					 nog wel de pensioenpremies van de gedetacheerde ambtenaar afdragen aan het
					 pensioenfonds. Het werknemersdeel van deze pensioenpremies moet daarna altijd
					 op de gedetacheerde worden verhaald. Dit geldt ook voor het werkgeversdeel.
					 Alleen in die gevallen waarin de gedetacheerde na afloop van de
					 detacheringsperiode, voor het werkgeversdeel, geen vergoeding ontvangt van de
					 internationale organisatie, kan het ministerie besluiten af te zien van het
					 verhalen van het werkgeversdeel. 
 
 Wij stelden in 2009 vast dat ministeries de invordering van
				 pensioenpremies in de praktijk vaak achterwege lieten.
 Wij hebben in 2009 aanbevelingen gedaan om de situatie te
				 verbeteren. Hieronder vermelden wij deze aanbevelingen; waar nodig voorzien wij
				 ze in gecursiveerde tekst van een toelichting.
 
 
 1.2.1
 Regelgeving
 
 Een aantal van onze aanbevelingen had betrekking op
					 regelgeving.
 
 
 •
 Maak een rijksbrede procedure met een duidelijk
						 onderscheid tussen buitengewoon verlof met en zonder bezoldiging.
 
 
 •
 Houd rekening met de bepaling dat het verlof niet eerder
						 ingaat dan nadat betrokkene schriftelijk heeft verklaard dat hij/zij de daaraan
						 verbonden voorwaarden aanvaardt.
 
 
 •
 Volg de regelgeving voor het verhalen van
						 pensioenpremies.
 Pas de regelgeving voor het verhalen van pensioenpremies
						 aan de praktijk aan.
 [De praktijk was als volgt: op het
						 moment dat een detachering zonder bezoldiging werd beëindigd, keerde de
						 internationale organisatie het tijdens de detacheringsperiode opgespaarde
						 werkgeversdeel van de pensioenpremies in één keer uit aan de gedetacheerde.
						 In Nederland kon de gedetacheerde deze uitkering gebruiken om het
						 werkgeversdeel van de door het ministerie in Nederland afgedragen
						 pensioenpremies terug te betalen. Indien het uitgekeerde bedrag daarvoor te
						 laag was, werd het verschil door het ministerie kwijtgescholden. Deze gang van
						 zaken was niet volgens de toen geldende regelgeving, maar kwam in de praktijk
						 veel voor. Aangezien de kwijtschelding maar een klein deel van het te verhalen
						 werkgeversdeel van de pensioenpremie betrof, hebben wij indertijd de
						 aanbeveling gedaan om de regelgeving af te stemmen op de gangbare
						 praktijk.]
 
 
 •
 Indien salarisachteruitgang moet worden gecompenseerd,
						 doe dat dan via een meer geëigend artikel of breid de regelgeving hiervoor
						 uit.
 [In de praktijk werden vaak ad hoc
						 afspraken gemaakt over het niet-invorderen van pensioenpremies, die dan als
						 compensatie werden gezien voor de achteruitgang in het salaris van
						 betrokkene.]
 
 
 •
 Zorg, waar nodig door middel van regelgeving, voor een
						 goede rechtsgrond voor de te verstrekken vergoedingen. Zorg er tevens voor dat
						 daarin criteria zijn opgenomen op grond van welke regelgeving een ambtenaar in
						 aanmerking komt voor deze vergoedingen.
 [In de praktijk kwam het voor dat
						 ministeries gebruikmaakten van het Dienst Buitenlandse Zaken
						 Voorzieningenstelsel 2007, zonder dat hiervoor een rechtsgrond aanwezig was.
						 Alleen bij de Ministeries van BuZa en Economische Zaken (EZ) was deze
						 rechtsgrond wel aanwezig. Het ging hierbij onder meer om vergoedingen voor de
						 kosten van huur, gas, elektra en water, om koopkrachtcorrectie, om een
						 standplaatstoelage en om vergoedingen voor de kosten van onderwijs,
						 huispersoneel en representatie.]
 
 
 •
 Indien het bevoegd gezag in individuele gevallen op goede
						 gronden tot het oordeel komt dat een financiële tegemoetkoming op zijn plaats
						 is, leg dit dan vooraf schriftelijk gemotiveerd vast.
 
 
 •
 Geef vergoedingen bij detachering zonder bezoldiging
						 alleen in hoge uitzonderingsgevallen en alleen na consultatie van de
						 betreffende internationale organisatie.
 
 
 
 
 
 1.2.2
 Verschillen tussen ambtenaren
 
 Ook hebben wij enkele aanbevelingen gedaan die betrekking
					 hadden op het voorkomen van verschillen tussen ambtenaren van gelijkwaardig
					 niveau.
 
 
 •
 Centraliseer per ministerie de besluitvorming, zodat
						 ambtenaren van gelijkwaardig niveau niet onder verschillende condities worden
						 gedetacheerd; maak hierbij gebruik van op rijksniveau gecentraliseerde
						 expertise.
 
 
 •
 Breng het vaststellen van de voorwaarden voor de
						 detachering (zoals salaris en vergoeding) onder bij een op rijksniveau
						 gecentraliseerd expertisebureau, om te voorkomen dat ambtenaren van
						 gelijkwaardig niveau onder verschillende condities worden gedetacheerd.
 
 
 
 
 
 1.2.3
 Registratie van gedetacheerden
 
 Twee van onze aanbevelingen hadden betrekking op een betere
					 registratie van gedetacheerden.
 
 
 •
 Houd bij het inrichten van het salarissysteem P-Direkt
						 rekening met de verschillende detacheringsmogelijkheden en geef binnen het
						 systeem met een code aan waar de betreffende ambtenaar is gedetacheerd en op
						 welke manier (bijvoorbeeld met of zonder bezoldiging), zodat
						 managementinformatie hierover snel kan worden samengesteld.
 
 
 •
 Neem detacheringsinformatie op in het salarissysteem en
						 in de reguliere personeels- en managementinformatie.
 
 
 
 
 
 1.2.4
 Beleid en stimuleringsmaatregelen
 
 Twee andere aanbevelingen hadden betrekking op het
					 stimuleringsbeleid rond detacheringen.
 
 
 •
 Specificeer wat de doelstellingen van het beleid zijn.
						 Geef SMART 
						 3 SMART: specifiek, meetbaar, afgestemd,
								realistisch en tijdgebonden. aan wat de rijksoverheid wil bereiken met het
						 «krachtig stimuleren van detacheringen».
 
 
 •
 Stimuleer het aantal detacheringen door concrete
						 maatregelen zoals:
 
 
 –
 ambtenaren standaard na vijf arbeidsjaren een
								detachering aanbieden;
 
 
 –
 een landelijke detacheringscoördinator
								aanstellen;
 
 
 –
 een bureau opzetten dat plaatsing van Nederlandse
								kandidaten op belangrijke internationale posities bevordert (en nauw samenwerkt
								met de coördinator);
 
 
 –
 databanken opzetten voor internationale vacatures en
								internationaal personeel.
 
 
 
 
 
 
 
 1.2.5
 Pensioenpremies
 
 Tot slot had één van onze aanbevelingen betrekking op de
					 aanzienlijke hoeveelheid niet-ingevorderde pensioenpremies.
 
 
 •
 Indien om welke reden dan ook de verschuldigde
						 pensioenpremies (deels) niet zijn ingevorderd, overweeg dan om dit alsnog
						 doen.
 
 
 
 
 
 
 1.3
 Reactie minister in 2009
 
 De minister van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties (BZK)
				 heeft, mede namens haar collega-ministers, 20 maart 2009 op deel A en
				 24 augustus 2009 op deel B van ons rapport gereageerd.
 Onze conclusie dat er relatief veel mis was gegaan bij het
				 verstrekken van vergoedingen en mobiliteitstoeslagen verdiende volgens de
				 minister aanmerkelijke nuancering. De minister wees er in dit verband op dat
				 van de in totaal 293 gedetacheerden mét bezoldiging er maar 22 waren aan wie
				 een vergoeding was verstrekt die op grond van het Dienst Buitenlandse Zaken
				 Voorzieningenstelsel 2007 (DBZV) als onrechtmatig kon worden aangemerkt.
 De minister ging in haar reactie ook in op onze afzonderlijke
				 aanbevelingen.
 
 
 1.3.1
 Regelgeving
 
 De minister gaf aan belang te hechten aan onze aanbeveling om
					 arbeidsvoorwaardelijke aspecten van detachering, in het bijzonder de
					 vergoedingen, te harmoniseren. Zij wilde vanuit het oogpunt van goed en
					 zorgvuldig werkgeverschap een en ander in een nieuwe circulaire vastleggen.
					 Hierin zouden ook de regels rond pensioenpremies moeten worden verduidelijkt.
					 Verder zou deze circulaire duidelijkheid moeten scheppen over de mogelijkheden
					 om al dan niet gebruik te maken van het DBZV en over de noodzaak om
					 beslissingen over vergoedingen aan ambtenaren niet alleen vast te leggen in
					 beleidsregels, maar ook per individuele beslissing te motiveren.
 
 
 
 1.3.2
 Verschillen tussen ambtenaren
 
 De minister gaf aan onze aanbeveling om de besluitvorming
					 rond buitenlandse detacheringen per ministerie te centraliseren, te
					 interpreteren als een aansporing om in de nieuwe circulaire de condities voor
					 detachering scherp te omschrijven.
 Meer specifiek ging de minister in op de verschillen die wij
					 in deel B van het onderzoek hadden gesignaleerd tussen ambtenaren van het
					 Ministerie van BuZa en gedetacheerde ambtenaren van andere ministeries. Deze
					 verschillen betroffen onder andere het feit dat ambtenaren van het Ministerie
					 van BuZa bij detacheringen met bezoldiging via de zogeheten END-regeling (zie
					 kader) in het voordeel zijn ten opzichte van andere rijksambtenaren, doordat
					 zij ook dan voor de hogere buitenlandvergoedingen conform het DBZV in
					 aanmerking komen.
 
 
 END-regeling
 
 
 Voor ambtenaren die als nationaal deskundigen worden
						 uitgezonden ten behoeve van de Europese Unie geldt de regeling Expert National
						 Détaché (END), in het Nederlands aangeduid als Gedetacheerde Nationale
						 Deskundige (GND). Deze regeling is voor het eerst vastgelegd in een besluit van
						 de Europese Commissie dat op 22 december 2000 in werking is getreden. Het
						 betreft een dagvergoeding die in 2008 € 119,39 bedroeg. Deze dagvergoeding
						 is bedoeld om op forfaitaire basis de verblijfskosten te dekken die de END’er
						 in de detacheringsplaats heeft gemaakt.
 Van het Ministerie van BuZa hebben wij vernomen dat
						 ambtenaren van de dienst Buitenlandse Zaken die als END’er gaan werken,
						 vergoedingen krijgen conform het DBZV. De dagvergoeding die zij van de Europese
						 Commissie krijgen dient hiermee te worden verrekend. De hogere DBZV-vergoeding
						 wordt volgens het Ministerie van BuZa toegekend vanuit het principe «gelijke
						 monniken, gelijke kappen». Men wil op die manier jaloezie, misverstanden en
						 negatieve energie op posten voorkomen. Wij merken op dat dit dan alleen
						 betrekking heeft op ambtenaren van het Ministerie van BuZa en niet op de
						 ambtenaren van andere ministeries. Er is op dit punt derhalve geen sprake van
						 een rijksbreed beleid.
 Ten slotte is er ook de variant «cost free END».
						 Hierbij worden zowel het salaris als de dagvergoeding voor uitzending volledig
						 door het uitzendende ministerie gedragen in plaats van door de Europese
						 Commissie. Voor de ambtenaar zelf maakt dit geen verschil. Deze variant werd
						 alleen door het Ministerie van BuZa gebruikt.
 
 
 
 
 De minister van BZK verklaarde in haar reactie deze gang
						van zaken door erop te wijzen dat ambtenaren van het Ministerie van BuZa een
						andere rechtspositie hebben. Daarnaast wees zij erop dat artikel 69 van het
						Algemeen Rijksambtenarenreglement (ARAR) ruimte biedt om door ambtenaren
						gemaakte kosten naar billijkheid te vergoeden. Het Ministerie van EZ heeft op
						grond van dit artikel in 2007 een regeling gemaakt voor het van overeenkomstige
						toepassing verklaren van het DBZV (EZ, 2007).
 De minister stelde verder vast dat uit het onderzoek bleek
						dat het DBZV niet eenduidig werd toegepast. Zij stelde vast dat dit niet in
						overeenstemming was met een aanbeveling uit haar eigen circulaire van april
						2007 over de END-regeling. Daarin staat dat het DBZV alleen mag worden
						toegepast op ambtenaren van het Ministerie van BuZa. Zij wilde bezien wat kon
						worden gedaan om die eenduidigheid alsnog te bewerkstellingen.
 
 
 
 
 1.3.3
 Registratie van gedetacheerden
 
 In antwoord op onze aanbeveling om gedetacheerden als zodanig
					 te registreren in het salarissysteem P-Direkt, zegde de minister toe dat zij de
					 P-Direkt-organisatie de mogelijkheden hiervoor zou laten onderzoeken. Zo zouden
					 ministeries internationaal gedetacheerde ambtenaren beter kunnen volgen en
					 daarover (beleids)informatie kunnen samenstellen.
 
 
 
 1.3.4
 Beleid en stimuleringsmaatregelen
 
 
 De minister vond onze constatering dat het
						stimuleringsbeleid rond internationale detacheringen feitelijk niet meer omvat
						dan de doelstelling om detacheringen te stimuleren en dat concretisering
						daarvan in termen van streefcijfers en voorgenomen activiteiten ontbreken, een
						«heldere boodschap».
 Inmiddels echter was volgens de minister, met de komst van
						het Programma Vernieuwing Rijksdienst (BZK, 2007) het streven naar meer
						detacheringen in een breder perspectief ter hand genomen. De minister gaf aan
						onze conclusies en aanbeveling in dat kader nader te bezien.
 
 
 
 
 1.3.5
 Pensioenpremies
 
 
 De minister ging in haar reactie ten slotte nog in op het
						punt van het niet-invorderen van pensioenpremies waarover voorafgaand aan de
						detachering met de betrokkene was afgesproken dat deze wél zouden worden
						verhaald. Zij gaf aan het met ons eens te zijn dat invordering zo mogelijk
						alsnog moest gebeuren. Daarbij zouden beginselen van behoorlijk bestuur en
						juridische kaders volgens haar bepalend zijn voor de mogelijkheden.
 Over de resultaten hiervan hebben wij uitgebreid
						gerapporteerd in ons rapport Rijk verantwoord 2009
						(Algemene Rekenkamer, 2010). Daarin was de volgende tabel opgenomen:
 
 
 Tabel 1. Bevindingen volgen invorderen
						pensioenpremies
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Ministerie 
 
 
 Totaal
 
 
 Betaald
 
 
 Verjaard
 
 
 Kwijtgescholden
 
 
 
 
 
 
 Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties
 
 
 17 277 (1)
 
 
 17 277 (1)
 
 
 
 
 
 
 Buitenlandse Zaken
 
 
 45 525 (5)
 
 
 20 376 (3)
 
 
 25 149 (2)
 
 
 
 
 
 Defensie
 
 
 40 847 (5)
 
 
 40 847 (5)
 
 
 
 
 
 
 Economische Zaken
 
 
 36 235 (5)
 
 
 33 765 (4)
 
 
 
 2 470 (1)
 
 
 
 
 Financiën
 
 
 167 205 (11)
 
 
 50 177 (6)
 
 
 14 433 (2)
 
 
 102 595 (3)
 
 
 
 
 Justitie
 
 
 241 291 (8)
 
 
 168 727 (4)
 
 
 31 210 (3)
 
 
 41 354 (1)
 
 
 
 
 Landbouw, Natuur en Voedselkwaliteit
 
 
 97 603 (5)
 
 
 35 905 (2)
 
 
 61 698 (3)
 
 
 
 
 
 Sociale Zaken en Werkgelegenheid
 
 
 18 505 (1)
 
 
 18 505 (1)
 
 
 
 
 
 
 Volkshuisvesting, Ruimtelijke Ordening en Milieu
 
 
 269 777 (13)
 
 
 101 566 (7)
 
 
 112 676 (2)
 
 
 55 535 (4)
 
 
 
 
 Totaal
 
 
 934 265 (54)
 
 
 487 145 (33)
 
 
 245 166 (12)
 
 
 201 954 (9)
 
 
 
 
 In procenten
 
 
 100%
 
 
 52,2%
 
 
 26,2%
 
 
 21,6%
 
 
 
 
 
 
 Uit de tabel blijkt dat iets meer dan de helft, namelijk
						€ 487 145, alsnog is ingevorderd. Iets meer dan een kwart van het bedrag, te
						weten € 245 166, bleek niet meer invorderbaar te zijn vanwege een
						verjaringstermijn van vijf jaar.
 In de kolom «kwijtgescholden» zijn de gevallen verzameld
						waarbij de invordering niet heeft plaatsgevonden om andere redenen dan een
						verjaringstermijn van vijf jaar. In vier gevallen bleken er achteraf toch
						afspraken gemaakt te zijn: tweemaal over het werkgeversdeel en tweemaal over
						het werknemersdeel. Eénmaal werd een brief overgelegd waaruit bleek dat het
						werkgeversdeel uit coulanceoverwegingen indertijd was kwijtgescholden. In één
						geval bleek de betreffende ambtenaar in dienst van de Europese Commissie te
						zijn getreden. In één geval bleek een lacune in de schuldbekentenis te zijn
						aangegrepen om niet te hoeven betalen. Verder is overlijden aangevoerd en in
						één geval werd ten onrechte een verjaringstermijn van twee in plaats van vijf
						jaar gehanteerd.
 
 
 
 
 
 
 2
 STAND VAN ZAKEN 2010: OPVOLGING AANBEVELINGEN
 
 Naar aanleiding van ons onderzoek uit 2009 is op 24 augustus
				2010 in de Staatscourant nieuwe regelgeving gepubliceerd in de circulaire
				«Buitengewoon verlof in verband met het vervullen van een functie bij een
				internationale volkenrechtelijke organisatie». In deze regelgeving is rekening
				gehouden met een groot deel van onze aanbevelingen. Een aantal van onze
				aanbevelingen is rechtstreeks verwerkt in de regelgeving.
 
 
 2.1
 Regelgeving
 
 Met de publicatie van de circulaire «Buitengewoon verlof in
				 verband met het vervullen van een functie bij een internationale
				 volkenrechtelijke organisatie» in augustus 2010 zijn onze aanbevelingen over
				 de regelgeving grotendeels opgevolgd. Er wordt onderscheid gemaakt tussen
				 buitengewoon verlof zonder behoud van bezoldiging en buitengewoon verlof met
				 behoud van bezoldiging. Buitengewoon verlof zonder behoud van bezoldiging wordt
				 verleend wanneer de ambtenaar formeel in dienst treedt van de internationale
				 organisatie. Met het oog op de eigen onafhankelijkheid schrijft het beleid van
				 deze organisaties vaak voor dat de betrokken ambtenaar geen bezoldiging en ook
				 geen vergoedingen meer mag ontvangen van de overheidswerkgever waar hij of zij
				 op dat moment in dienst is.
 
 Buitengewoon verlof met behoud van bezoldiging kan alleen
					 worden verleend als de internationale organisatie daartegen geen bezwaar heeft
					 en de ambtenaar geen betaald dienstverband met die organisatie aangaat
					 (Staatscourant nr. 13076, § 3 en 4). Wanneer de betrokken ambtenaar een
					 buitengewoon verlof aangaat, moet hij/zij de daaraan verbonden voorwaarden
					 aanvaarden. In de circulaire is opgenomen dat het de voorkeur heeft dat de
					 ambtenaar de voorwaarden voorafgaand aan het verlof accepteert door
					 ondertekening of elektronische autorisatie, of eventueel door niet binnen zes
					 weken bezwaar in te dienen tegen het besluit. Het ARAR (artikel 34) en het
					 Reglement Dienst Buitenlandse Zaken (RDBZ, artikel 46) moeten hiervoor nog
					 worden aangepast.
 In de circulaire zijn ook bepalingen opgenomen over
					 pensioenpremies. Hierin is onder meer vastgelegd dat het bevoegd gezag ervoor
					 moet zorgdragen dat de door de ambtenaar verschuldigde ABP-premie ook
					 daadwerkelijk wordt ingevorderd. In geval van buitengewoon verlof met behoud
					 van bezoldiging blijft het werkgeversdeel voor het bevoegde gezag, tenzij de
					 ambtenaar een vergoeding voor pensioenopbouw ontvangt van de internationale
					 organisatie. In geval van buitengewoon verlof zonder behoud van bezoldiging
					 wordt ook het werkgeversdeel op de ambtenaren verhaald. Het verhalen van de
					 pensioenpremies vindt in principe maandelijks plaats, maar het bevoegd gezag
					 kan ook een regeling treffen om pas na afloop van de detachering het gehele
					 bedrag te verhalen.
 
 Regelgeving rond vergoedingen, tegemoetkomingen of
				 schadeloosstellingen is opgenomen in artikel 77 RDBZ en artikel 69 ARAR. In de
				 circulaire wordt aanbevolen om door middel van een beleidsregel of
				 ministeriële regeling (met instemming van de staatssecretaris van BZK) vast te
				 stellen in welke gevallen en in hoeverre uitvoering wordt gegeven aan artikel
				 69 ARAR. 
				 4 Hierin staat dat de minister «naar billijkheid» de
						ambtenaar schadeloos kan stellen, kosten kan vergoeden of een geldelijke
						tegemoetkoming kan verlenen. Er zijn geen criteria opgenomen op grond van welke regel
				 een ambtenaar in aanmerking komt voor deze vergoedingen. In de regelgeving is
				 vastgelegd dat als een ambtenaar zonder bezoldiging (aanvullende)
				 voorzieningen ontvangt, de internationale organisatie moet worden
				 geconsulteerd.
 Het bevoegd gezag kan gebruikmaken van de bevoegdheid om af te
				 wijken van de regelgeving, mits dit gemotiveerd gebeurt en deze mogelijkheid
				 niet expliciet is uitgesloten. Afwijken van regelgeving kan alleen aan de orde
				 zijn wanneer het stimuleringsbeleid van het kabinet rond detacheringen op
				 gespannen voet staat met strikte toepassing van de regelgeving.
 
 
 
 2.2
 Verschillen tussen ambtenaren
 
 In ons onderzoek van 2009 constateerden wij dat er grote
				 verschillen in vergoedingen bestonden tussen de verschillende departementen.
				 Ambtenaren van het Ministerie van BuZa zijn ten opzichte van de overige
				 rijksambtenaren in het voordeel bij detacheringen met bezoldiging via de
				 END-regeling, zo stelden wij vast, doordat zij ook dan voor de hogere
				 buitenlandvergoedingen conform het DBZV in aanmerking komen.
 De verklaring die het Ministerie van BuZa hiervoor gaf was dat
				 er anders rechtsongelijkheid zou ontstaan ten opzichte van bij ambassades
				 gedetacheerde BuZa-ambtenaren, die sowieso voor een vergoeding conform het DBZV
				 in aanmerking komen. Hierbij werd onzes inziens over het hoofd gezien dat er
				 nog wel sprake was van rechtsongelijkheid ten opzichte van gedetacheerde
				 ambtenaren van andere ministeries. Bovendien nemen departementen in gevallen
				 waarin de END-regeling van toepassing kan zijn maar niet wordt toegepast,
				 onnodig kosten voor rijksrekening, zo stelden wij in ons rapport van 2009.
 Om meer eenduidigheid te bereiken rond de toepassing van het
				 DBZV bij de END-regeling, is in de circulaire van augustus 2010 regelgeving op
				 dit punt opgenomen. Zo omvat de nieuwe regelgeving onder andere de variant
				 «cost free END». In deze variant worden zowel de bezoldiging als alle
				 vergoedingen (exclusief kosten van dienstreizen) door het uitzendende
				 ministerie gedragen. Voor ambtenaren van het Ministerie van BuZa wordt ook hier
				 het DBZV 2007 
				 5 Dienst Buitenlandse Zaken
						Vergoedingenstelsel. toegepast (Staatscourant nr. 13076, § 7). Op deze manier
				 is in de regelgeving verwerkt dat BuZa-ambtenaren vergoedingen krijgen op basis
				 van het DBZV, terwijl andere ambtenaren in vergelijkbare situaties vergoedingen
				 krijgen op basis van de END-regeling.
 
 In de praktijk gaat het bij het Ministerie van BuZa om vijf
					 detacheringen (peildatum 1 september 2010) waarbij deze variant wordt
					 toegepast. De betreffende ambtenaren maken inderdaad allemaal gebruik van het
					 DBZV.
 Daarnaast blijkt de «cost-free END»-mogelijkheid ook buiten
					 het Ministerie van BuZa te worden toegepast, namelijk bij de Ministeries van
					 VenW (2), VWS (1) en VROM (2) (peildatum 1 september 2010). Overigens wordt in
					 deze gevallen het DBZV niet toegepast; de END-vergoeding wordt hier door het
					 departement zelf gedragen. Hoewel deze constructie volgens de regels is
					 toegestaan, hadden wij het beter gevonden als deze kosten door de Europese Unie
					 zouden worden gedragen. Nu komen de kosten voor rijksrekening.
 
 
 Ook het verstrekken van vergoedingen op basis van het DBZV
					 zonder rechtsgrond blijkt nog voor te komen. Het Ministerie van OCW heeft aan
					 drie gedetacheerden DBZV-vergoedingen toegekend. De Ministeries van LNV en VenW
					 hebben ieder aan één gedetacheerde een DBZV-vergoeding toegekend (peildatum
					 1 september 2010).
 In totaal ontvangen er binnen het Rijk dus vijf in het
					 buitenland gedetacheerde ambtenaren een vergoeding op basis van het DBZV zonder
					 dat hier een rechtsgrond voor is. Overigens vermeldt het Ministerie van OCW dat
					 het bij alle detacheringen, met uitzondering van de END’ers, de DBZV-regeling
					 van het Ministerie van BuZa hanteert. Deze vermelding is echter niet terug te
					 voeren op formele regelgeving.
 
 Bij het Ministerie van VWS is met één gedetacheerde ambtenaar
				 afgesproken dat het werknemersdeel van de pensioenpremie niet zal worden
				 ingevorderd. Dit is in strijd met de regelgeving. Tussen de regelingen die de
				 gedetacheerden genieten bestaan derhalve nog steeds verschillen. Verder houdt
				 de nieuwe regelgeving geen rekening met gevallen buiten het Ministerie van BuZa
				 waarin DBZV-vergoedingen worden verstrekt.
 
 Wij hebben geen organisatorische wijzigingen gesignaleerd in
					 relatie tot het detacheringsbeleid. Ook is er geen op rijksniveau
					 gecentraliseerd expertisebureau ingesteld om te voorkomen dat ambtenaren van
					 gelijkwaardig niveau onder verschillende condities worden gedetacheerd. Wel
					 zijn er, door het Ministerie van BuZa, twee werkgroepen opgericht die zich met
					 deze problematiek bezighouden, namelijk de werkgroep Verbeterde afstemming in
					 Den Haag en de werkgroep Versterking personele uitwisseling.
 De werkgroep Versterking personele uitwisseling heeft een
					 voorstel gedaan om te komen tot interdepartementale uitwisseling (zowel stages
					 als detacheringen) rond internationaal georiënteerde functies. In dit kader
					 gaat begin 2011 een proefproject van start.
 
 
 
 
 2.3
 Registratie van gedetacheerden
 
 
 Naar aanleiding van onze aanbevelingen op het punt van de
					 registratie van in het buitenland gedetacheerde ambtenaren heeft het Ministerie
					 van BZK een «casestudy» laten uitvoeren naar de mogelijkheden hiertoe.
					 Hierbij zijn de drie bij het Rijk in gebruik zijnde systemen van P-Direkt
					 onderzocht: het salarissysteem, het HR-systeem 
					 6 HR: human resources. en het personeelsdossier. De conclusie van deze
					 casestudy was dat er weliswaar registratievormen bestaan voor
					 buitenlanddetacheringen, maar dat deze niet adequaat zijn in het licht van onze
					 aanbevelingen.
 Uit de casestudy kwam ook naar voren dat het mogelijk is om
					 alle detacheringen (dus niet alleen buitenlandse detacheringen) eenduidig en
					 gestandaardiseerd vast te leggen. De contracthouders zouden opdracht moeten
					 geven voor een systeemwijziging. Op dit moment onderzoekt het Ministerie van
					 BZK welke wijzigingen wenselijk zijn. Gekeken wordt onder meer naar uitbreiding
					 van het formulier «Buitengewoon verlof». 
					 7 Ook wordt gekeken naar aanpassing van de
						 loon-componenten buitenlandvergoedingen.
 
 Bij een aantal ministeries is inmiddels al sprake van centrale
				 registratie. Dit is het geval bij de Ministeries van BZK, BuZa, Financiën en
				 VROM. De Ministeries van EZ en SZW hebben een centrale registratie waar alleen
				 de END’ers worden geregistreerd.
 
 
 
 2.4
 Beleid en stimuleringsmaatregelen
 
 Naar aanleiding van onze aanbeveling om het aantal
				 detacheringen te stimuleren, zijn rijksbreed enkele stimulerende maatregelen
				 genomen:
 
 
 •
 het al genoemde proefproject van de werkgroep Versterking
						personele uitwisseling met internationaal georiënteerde functies (stages,
						detacheringen) dat begin 2011 van start gaat;
 
 
 •
 de rijksbrede beschikbaarstelling, in het kader van het
						Programma Vernieuwing Rijksdienst, van twintig fte’s (zonder geld) 
						8 Er zijn wel «stoelen» voor deze mensen, maar
							 het geld moet vrijkomen door andere fte’s niet in te vullen. Dat wil zeggen
							 dat deze fte’s buiten de taakstelling zijn gehouden. buiten het «dubbel slot» 
						9 Dubbel slot: de combinatie van zowel een
							 personele als een financiële taakstelling. om, te gebruiken door departementen die boven op hun
						END’ers nog extra mensen in Brussel willen plaatsen (hiervan is in 2010
						overigens geen gebruikgemaakt);
 
 
 •
 het besluit om te komen tot een uniforme studiefaciliteit
						voor de voorbereiding op het toelatingsexamen voor potentiële EU-ambtenaren
						(zie kader).
 
 
 
 
 Studiefaciliteit voor het «concours»
 
 
 Op 14 juli 2010 heeft het SG-overleg een voorstel aanvaard
						van de Hoogambtelijke Werkgroep EU-benoemingen om te komen tot een uniforme
						studiefaciliteit voor de voorbereiding op het «concours»: het
						toelatingsexamen voor potentiële EU-ambtenaren.
 De voorgestane faciliteit kent vijf studieverlofdagen en
						een vergoeding voor reis- en cursuskosten. Daarmee is de voorziening iets
						ruimer dan waarin artikel 59 van het ARAR standaard voorziet, maar levert daar
						geen strijd mee op. Het bieden van een dergelijke uniforme faciliteit is in
						overeenstemming met het algemene beleid om de aanwezigheid van Nederlanders in
						internationale organisaties te bevorderen.
 Het SG-overleg heeft besloten dat op de voorgestelde wijze
						studiefaciliteiten zullen worden toegekend aan de doelgroep. De minister van
						BZK zal begin 2011 een circulaire uitbrengen om de eenvormige werkwijze voor de
						toekenning van faciliteiten te bevorderen en het gebruik te stimuleren. Dan zal
						ook blijken hoe de doelgroep is gedefinieerd en hoeveel mensen hier gebruik van
						kunnen maken.
 
 
 
 
 Het Ministerie van Financiën heeft ons desgevraagd laten
					 weten dat het actief werft als vacatures een belang hebben voor het
					 departement. Het Ministerie van SZW hanteert een gericht beleid ten aanzien van
					 END-plaatsingen. Opvallend is dat het Ministerie van SZW tevens aangeeft
					 terughoudend te zijn als het gaat om aantallen detacheringen.
 Bij het Ministerie van VWS bestaat sinds februari 2010 een
					 werkgroep Buitenlanddetacheringen, die onder leiding staat van de
					 plaatsvervangend SG. Deze werkgroep houdt zich bezig met het ontwikkelen van
					 het strategisch internationaal detacheren vanuit dit ministerie.
 
 Aan onze aanbeveling om de doelstelling van het beleid nader te
				 specificeren heeft het kabinet geen opvolging gegeven. Wat het kabinet precies
				 wil bereiken met het stimuleringsbeleid is zodoende nog steeds
				 onduidelijk.
 
 
 
 
 3
 AANTAL GEDETACHEERDEN IN 2010
 
 
 In het kader van dit terugblikonderzoek zijn wij nagegaan
				 hoeveel rijksambtenaren er, met dan wel zonder bezoldiging, op 1 september
				 2010 gedetacheerd waren bij een internationale organisatie.
 Ons vorige onderzoek besloeg de periode januari 2002–1 juni
				 2008. Om een vergelijking tussen de aantallen ambtenaren mogelijk te maken
				 hebben wij ons bij de telling in 2010 beperkt tot de rijksambtenaren die op
				 1 september 2010 gedetacheerd waren. In het oorspronkelijke rapport hadden we
				 opgenomen welke ambtenaren gedetacheerd waren in de periode 1 januari
				 2002–1 juni 2008. In dit rapport zijn alleen de gedetacheerden opgenomen op
				 één peildatum, te weten 1 juni 2008.
 
 In onderstaande tabellen hebben wij voor de ministeries en de
				Hoge Colleges van Staat opgenomen hoeveel medewerkers op bovengenoemde data in
				het buitenland waren gedetacheerd. Bij de detacheringen zonder bezoldiging is
				het beeld zoals weergegeven in tabel 2.
 
 Tabel 2. Aantal gedetacheerde rijksambtenaren zonder
				 bezoldiging op 1 september 2010 en 1 juni 2008
 
 
 
 
 
 
 
 Ministerie
 
 
 2010
 
 
 2008
 
 
 
 
 
 
 Hoge Colleges van Staat
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 
 
 Algemene Zaken
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 
 
 Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties
 
 
 7
 
 
 2
 
 
 
 
 Buitenlandse Zaken
 
 
 13
 
 
 17
 
 
 
 
 Defensie
 
 
 3
 
 
 15
 
 
 
 
 Economische Zaken
 
 
 4
 
 
 10
 
 
 
 
 Financiën
 
 
 5
 
 
 8
 
 
 
 
 Justitie
 
 
 0
 
 
 5
 
 
 
 
 Landbouw, Natuur en Voedselkwaliteit
 
 
 0
 
 
 5
 
 
 
 
 Onderwijs, Cultuur en Wetenschap
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 
 
 Sociale Zaken en Werkgelegenheid
 
 
 0
 
 
 1
 
 
 
 
 Verkeer en Waterstaat
 
 
 1
 
 
 10
 
 
 
 
 Volksgezondheid, Welzijn en Sport
 
 
 6
 
 
 8
 
 
 
 
 Volkshuisvesting, Ruimtelijke Ordening en Milieu
 
 
 2
 
 
 6
 
 
 
 
 
 Totaal 
 
 
 
 
 41
 
 
 
 
 87
 
 
 
 
 
 
 Uit de tabel kan worden afgeleid dat het aantal detacheringen
				zonder bezoldiging, dat tijdens ons eerste onderzoek al niet zo groot was, nog
				verder is afgenomen. Bij de detacheringen met bezoldiging is het beeld zoals
				weergegeven in tabel 3 (tussen haakjes staat het aantal END’ers):
 
 Tabel 3. Aantal gedetacheerde rijksambtenaren met
				 bezoldiging op 1 september 2010 en 1 juni 2008
 
 
 
 
 
 
 
 Ministerie
 
 
 2010
 
 
 2008
 
 
 
 
 
 
 Hoge Colleges van Staat
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 
 
 Algemene Zaken
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 
 
 Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties
 
 
 5 (4)
 
 
 6 (6)
 
 
 
 
 Buitenlandse Zaken
 
 
 21 (5)
 
 
 34 (11)
 
 
 
 
 Defensie
 
 
 1
 
 
 2
 
 
 
 
 Economische Zaken
 
 
 11 (9)
 
 
 11 (10)
 
 
 
 
 Financiën
 
 
 18 (14)
 
 
 19 (11)
 
 
 
 
 Justitie
 
 
 2 (1)
 
 
 25 (15)
 
 
 
 
 Landbouw, Natuur en Voedselkwaliteit
 
 
 9 (6)
 
 
 14 (7)
 
 
 
 
 Onderwijs, Cultuur en Wetenschap
 
 
 11 (8)
 
 
 5 (3)
 
 
 
 
 Sociale Zaken en Werkgelegenheid
 
 
 5 (5)
 
 
 4 (3)
 
 
 
 
 Verkeer en Waterstaat
 
 
 16 (9)
 
 
 9 (3)
 
 
 
 
 Volksgezondheid, Welzijn en Sport
 
 
 5 (5)
 
 
 5 (3)
 
 
 
 
 Volkshuisvesting, Ruimtelijke Ordening en Milieu
 
 
 2 (2)
 
 
 3 (3)
 
 
 
 
 
 Totaal 
 
 
 
 
 106 (68)
 
 
 
 
 137 (75)
 
 
 
 
 
 
 
 Ook bij het aantal detacheringen mét bezoldiging is een afname
				 te constateren.
 Het aantal detacheringen met en zonder bezoldiging verschilt,
				 net als ten tijde van het vorige onderzoek, per departement. Bij het Ministerie
				 van BuZa komen buitenlanddetacheringen nog steeds het meeste voor, hoewel de
				 verschillen tussen de ministeries bij de detacheringen met bezoldiging wel
				 steeds kleiner worden. Dit is opvallend, omdat een detachering bij BuZa
				 onderdeel is van het loopbaanbeleid, een middel om ambtenaren internationale
				 ervaring te laten opdoen voor de diplomatieke dienst. Ook bij de Ministeries
				 van Financiën en Justitie komen internationale detacheringen relatief vaak
				 voor.
 Verder is het opvallend dat ondanks het stimuleringsbeleid het
				 aantal in het buitenland gedetacheerden gestaag afneemt. Waarschijnlijk hebben
				 de verschillende doorgevoerde taakstellingen ook hun invloed gehad op het
				 aantal gedetacheerden.
 
 
 
 
 4
 CONCLUSIES EN AANBEVELINGEN
 
 
 
 4.1
 Conclusies over de stand van zaken in 2010
 
 Een groot deel van onze aanbevelingen uit 2009 is opgevolgd.
				 Dit geldt met name voor de aanbevelingen die wij hebben gedaan ter aanpassing
				 van de regelgeving. Deze zijn gerealiseerd met het verschijnen van de
				 circulaire «Buitengewoon verlof in verband met het vervullen van een functie
				 bij een internationale volkenrechtelijke organisatie» (augustus 2010). In een
				 aantal gevallen is de regelgeving niet goed nageleefd. In één geval zijn
				 afspraken gemaakt over het niet-invorderen van het werknemersdeel van de
				 pensioenpremie en in vijf gevallen zijn vergoedingen verstrekt op basis van het
				 DBZV zonder dat hiervoor een rechtsgrond aanwezig was.
 
 Aanbevelingen die (nog) niet zijn opgevolgd betreffen onder
					 andere het opzetten van een gecentraliseerd expertisebureau op rijksniveau, het
					 opnemen van detacheringen in de registratie van P-Direkt en het nader
					 specificeren van de doelstellingen van het stimuleringsbeleid voor
					 buitenlanddetacheringen. In een aantal gevallen ontbreekt nog steeds een
					 rechtsgrond voor het verstrekken van het DBZV.
 Ook is de besluitvorming over detacheringen niet bij ieder
					 ministerie gecentraliseerd, waardoor het risico bestaat dat ambtenaren van
					 gelijkwaardig niveau onder verschillende condities worden gedetacheerd. Dit
					 blijkt in de praktijk ook nog steeds voor te komen.
 
 
 
 
 4.2
 Aanbevelingen
 
 In ons vorige rapport concludeerden wij dat een totaal aantal
				 van 501 gedetacheerden in een periode van zes-en-een-half jaar vrij klein was
				 te noemen. Dit aantal is de laatste twee jaren daarna zelfs teruggelopen van
				 224 gedetacheerden op 1 juni 2008 tot 141 gedetacheerden op 1 september 2010.
				 Wat het kabinet precies wil met het stimuleringsbeleid rond detacheringen (i.e.
				 welke doelen het hiermee wil bereiken), is echter nog steeds onduidelijk.
				 Daarom herhalen we onze aanbeveling op dit punt:
 
 
 –
 Specificeer wat de doelstellingen van het beleid zijn. Geef
						SMART aan wat de rijksoverheid wil
						bereiken met «het krachtig stimuleren van detacheringen».
 
 
 In het licht van onze constateringen rond het gebruik van het
				 DBZV buiten het Ministerie van BuZa en EZ herhalen wij ook de volgende
				 aanbeveling:
 
 
 –
 Zorg voor een goede rechtsgrond voor het verstrekken van
						vergoedingen volgens het DBZV.
 
 
 
 
 
 4.3
 Slotbeschouwing
 
 Wij sluiten dit hoofdstuk af met een aantal passages (cursief weergegeven) uit de slotbeschouwing van ons rapport
				 uit 2009 (deel B). De betreffende passages zijn onzes inziens nog steeds
				 behartenswaardig.
 
 
 De voordelen van detacheringen bij
					 internationale/multilaterale organisaties – het opdoen van ervaring en de
					 mogelijkheid om in het buitenland uitdrukking te geven aan het Nederlandse
					 gezichtspunt – worden duidelijk in het kabinetsbeleid benoemd. Dit beleid
					 houdt echter niet meer in dan de doelstelling detacheringen krachtig te
					 stimuleren. Concrete doelstellingen, streefcijfers en een eenduidig
					 handelingsperspectief ontbreken.
 
 
 Wij zien [...] grote verschillen in de
					 uitgekeerde vergoedingen aan ambtenaren van gelijkwaardig niveau [...]. De
					 oorzaak hiervan is duidelijk. De besluitvorming binnen ministeries is (vaak)
					 niet centraal belegd, waardoor er geen uniforme behandeling van detacheringen,
					 met of zonder bezoldiging, is.
 
 
 Rond de problematiek die in het laatste deel van bovenstaande
				 slotbeschouwing wordt geschetst kunnen we gelukkig wel enige verbetering
				 constateren. Enkele departementen hebben hun centrale registratie
				 verbeterd.
 
 Ten slotte blijkt informatie over
				 detacheringen geen deel uit te maken van de reguliere personeels- en
				 managementinformatie, waardoor de leiding zich op voorhand al de mogelijkheid
				 heeft ontnomen om het kabinetsbeleid «krachtig» uit te voeren.
 
 Wij hebben goede hoop dat bij een aantal departementen
				 detacheringen in de loop van 2011 wél worden opgenomen in de reguliere
				 personeels- en managementinformatie. Of dit ook tot «krachtige» uitvoering
				 van het – ongespecificeerde – kabinetsbeleid zal leiden, zal moeten worden
				 afgewacht.
 
 
 Gegeven het belang dat het kabinet hecht
					 aan detacheringen, verdient goed en zorgvuldig werkgeverschap bij beide vormen
					 van detachering extra aandacht. Enerzijds dient verzekerd te worden dat
					 betrokkenen door de verlofneming al hun vooruitzichten behouden. Anderzijds
					 dient verzekerd te worden dat vergoedingen, bezoldigingen en compensaties voor
					 gemaakte kosten rechtmatig en eenduidig worden uitgekeerd.
 
 
 [...] Evenmin zijn er geharmoniseerde
					 arbeidsvoorwaarden voor beide vormen van detachering vastgelegd.
 
 
 Tot slot constateren wij met instemming dat de hierboven
				 geschetste problematiek inmiddels op papier is verholpen met de introductie van
				 nieuwe regelgeving. De praktijk moet zich echter nog aanpassen.
 
 
 
 
 5
 REACTIE MINISTER VAN BZK EN NAWOORD ALGEMENE
				 REKENKAMER
 
 De minister van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties (BZK)
				heeft, mede namens zijn collega-ministers, op 10 februari 2011 gereageerd op
				ons rapport. Wij geven hieronder de inhoud van de bestuurlijke reactie weer. 
				11 De integrale brief is te raadplegen op onze website:
					 www.rekenkamer.nl. Wij besluiten het hoofdstuk met een nawoord bij enkele
				passages uit de brief van de minister.
 
 
 5.1
 Reactie minister van BZK
 
 De minister van BZK vat in zijn brief de belangrijkste
				 bevindingen van ons terugblikonderzoek samen, te weten dat de meeste
				 aanbevelingen uit de twee in 2009 gepubliceerde rapporten Buitenlandvergoedingen rijksambtenaren 2002–2008 zijn
				 opgevolgd, en dat het aantal detacheringen in de periode 2008–2010 is
				 afgenomen. Vervolgens gaat de minister op een aantal punten specifieker
				 in.
 Over de aanbeveling die wij in 2009 deden om het bestaande
				 stimuleringsbeleid voor buitenlanddetacheringen te specificeren, schrijft de
				 minister dat deze heeft geleid tot een aantal acties (zoals ook aangegeven in
				 ons rapport). De minister geeft aan dat hij de verdere uitwerking van het
				 beleid de komende tijd zal oppakken. Dit zal gebeuren in de nieuwe context
				 waarin het overheidspersoneelbeleid zich bevindt, namelijk een van grote druk
				 op de budgetten met extra taakstellingen, aldus de minister.
 De minister wil een nuancering aanbrengen in onze constatering
				 over de terughoudendheid van het Ministerie van SZW bij
				 buitenlanddetacheringen. SZW is volgens de minister enerzijds voorzichtig met
				 het bekendmaken van detacheringsmogelijkheden vanwege de druk op budget en
				 formatie. Anderzijds is er slechts een beperkt aantal relevante vacatures bij
				 Europese instellingen, waarbij bovendien sprake is van toenemende concurrentie
				 uit andere (nieuwe) lidstaten voor plaatsing, schrijft de minister.
 In samenhang met het voorgaande geeft de minister aan dat hij
				 bij de concretisering van het beleid ook een verbinding zal leggen met het
				 kabinetsbesluit tot de vorming van een compacte rijksdienst. Het bundelen van
				 ondersteunende diensten voor de internationale functie van het Rijk met een
				 centrale rol daarbij voor het Ministerie van BuZa, is één van de projecten in
				 het uitvoeringsprogramma, zo licht de minister toe.
 
 Wat de naleving van de regels betreft onderschrijft de
					 minister onze vaststelling dat de praktijk zich nog moet aanpassen aan de
					 nieuwe circulaire van het Ministerie van BZK. Dat dit nog niet is gebeurd,
					 schrijft hij toe aan het feit dat deze aangepaste regelgeving nog maar kort
					 geleden is gepubliceerd.
 De aanpassing betreft onder meer de door ons gesignaleerde
					 toepassing van het DBZV zonder rechtsgrond door andere departementen dan dat
					 van BuZa. Op basis van de circulaire zal de minister met zijn collega’s
					 afstemmen hoe aangesloten kan worden op het beleid van het Ministerie van BuZa.
					 Ook geeft de minister aan dat de toepassing van de verhaalsregeling
					 pensioenpremies mogelijk nog «extra communicatieve aandacht» vergt.
 
 Over de registratie van gedetacheerden meldt de minister dat
				 hij, conform onze constatering, inderdaad beziet in hoeverre wijzigingen in
				 P-Direkt wenselijk zijn om alle detacheringen eenduidig en gestandaardiseerd
				 vast te leggen. Gezien de prioriteiten die hij heeft gesteld ten aanzien van de
				 bestaande dienstverlening door P-Direkt (onder meer naar aanleiding van de
				 departementale herindeling), zal het vervolg van een en ander pas volgend jaar
				 kunnen plaatsvinden.
 
 
 
 5.2
 Nawoord Algemene Rekenkamer
 
 Wij hebben met belangstelling kennisgenomen van de reactie van
				 de minister van BZK.
 Wij constateren dat er sprake is van spanning tussen enerzijds
				 het formele stimuleringsbeleid rond internationale detacheringen en anderzijds
				 de grote druk op de budgetten waarmee de ministeries op dit ogenblik worden
				 geconfronteerd. Wij geven de minister van BZK in overweging het beleid op deze
				 budgettaire realiteit aan te passen, zodat het beleid en de uitvoering daarvan
				 niet te zeer uiteen gaan lopen.
 De door de minister genoemde verklaring voor het feit dat het
				 Ministerie van SZW terughoudend is met de bekendmaking van mogelijkheden voor
				 buitenlanddetacheringen kunnen wij niet geheel onderschrijven. Wij vinden dat
				 de toenemende concurrentie uit andere (nieuwe) lidstaten op zichzelf geen reden
				 zou moeten vormen om terughoudend te zijn met het bekendmaken van vacatures bij
				 internationale instellingen. Wel kunnen ministeries bij zo’n bekendmaking
				 wijzen op het feit dat er waarschijnlijk veel gegadigden zullen zijn.
				 Vervolgens is het zaak om de Nederlandse rijksambtenaren zo goed mogelijk toe
				 te rusten voor een succesvolle sollicitatieprocedure. Concrete instrumenten
				 hiervoor zouden in het stimuleringsbeleid van het kabinet kunnen worden
				 uitgewerkt.
 Het voornemen van de minister om de ondersteunende diensten van
				 de internationale functie van het Rijk te bundelen, onderschrijven wij. Wanneer
				 buitenlandse detacheringen uniform worden behandeld, zullen de grote
				 verschillen die wij hebben gesignaleerd tussen de vergoedingen die worden
				 uitgekeerd aan ambtenaren van gelijkwaardig niveau, naar verwachting tot het
				 verleden gaan behoren.
 Ook onderschrijven wij het voornemen van de minister om in 2012
				 aan de slag te gaan met een eenduidige en gestandaardiseerde vastlegging van in
				 het buitenland gedetacheerden in P-Direkt. Wij hebben er begrip voor dat er
				 vanwege de departementale herindeling op dit moment andere prioriteiten zijn
				 die voorrang krijgen.
 Positief vinden wij de toezegging van de minister ervoor te
				 zullen zorgen dat er rijksbreed een rechtsgrond wordt gecreëerd voor het
				 gebruik van het DBZV.
 Wij danken de minister voor de gedane toezeggingen en zullen de
				 ontwikkelingen op dit terrein ook in de toekomst blijven volgen.
 
 
 
 
 
 BIJLAGE
 OVERZICHT VAN AANBEVELINGEN EN REACTIES OP HET OORSPRONKELIJKE
				RAPPORT UIT 2009
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Conclusies
 
 
 Aanbevelingen
 
 
 Toezeggingen/reacties
 
 
 Nawoord
 
 
 
 
 
 
 
 Deel A
 
 
 
 
 
 Alles bij elkaar genomen blijkt het aantal gedetacheerde
						 ambtenaren zonder bezoldiging in de periode 1 januari 2002 tot 1 juni 2008
						 klein te zijn. Op het totale aantal ambtenaren dat bij de rijksoverheid
						 werkzaam (circa 180 000) is een aantal van minder dan 200 over een periode van
						 zes-en-een-half jaar verwaarloosbaar. 
 
 
 
 De minister is het hiermee eens.
 
 
 
 
 
 Veel vergoedingen worden gegeven zonder overleg met de
						 internationale organisatie, terwijl internationale organisaties regelgeving
						 hebben die dit zonder hun expliciete toestemming niet toestaat. 
 
 
 Geef vergoedingen bij detachering zonder bezoldiging
						 alleen in hoge uitzonderingsgevallen en alleen na consultatie van de
						 desbetreffende internationale organisatie.
 
 
 Deze aanbeveling neemt de minister over.
 
 
 
 
 
 Binnen de aangetroffen procedures worden weliswaar alle
						 vormen van detachering genoemd, maar wordt nauwelijks ingegaan op de
						 verschillen. Pas sinds kort wordt er in een procedure van het Ministerie van
						 BuZa op gewezen dat het verstrekken van vergoedingen bij buitengewoon verlof
						 zonder bezoldiging strijdig kan zijn met de regelgeving van internationale
						 organisaties.
 
 
 Maak een rijksbrede procedure met een duidelijk
						 onderscheid tussen buitengewoon verlof met en zonder bezoldiging.
 Centraliseer per ministerie de besluitvorming om te
						 voorkomen dat verschillende ambtenaren onder verschillende condities worden
						 gedetacheerd en maak gebruik van op rijksniveau gecentraliseerde
						 expertise.
 Houd bij het inrichten van het P-Direkt salarissysteem
						 rekening met de verschillende detacheringsmogelijkheden en geef binnen het
						 systeem met een code aan waar de betreffende ambtenaar gedetacheerd is en op
						 welke manier (bijvoorbeeld met of zonder bezoldiging), zodat snel
						 managementinformatie hierover kan worden samengesteld.
 
 
 De minister gaat in een nieuwe circulaire de condities
						 voor detachering scherp omschrijven.
 Op de aanbeveling voor het inrichten van P-Direkt komt de
						 minister terug na het uitbrengen van deel B.
 
 
 
 
 
 Met voorwaardenbrieven, die in de regelgeving als
						 belangrijke documenten worden omschreven, wordt slordig omgegaan. 
 
 
 Houd rekening met de bepaling dat het verlof niet eerder
						 ingaat dan nadat betrokkene schriftelijk heeft verklaard dat hij de daaraan
						 verbonden voorwaarden aanvaardt. 
 
 
 De minister gaat hiermee rekening houden wanneer zij op
						 termijn de formulering van het betreffende ARAR-artikel gaat herzien.
 
 
 We willen hierbij wijzen op het verschil tussen het
						 ontbreken van een handtekening op een voorwaardenbrief en het niet reageren op
						 een besluit. 
 
 
 
 
 Daarnaast wordt de regelgeving voor het verhalen van
						 pensioenpremies slecht nageleefd en blijft de invordering van pensioenpremies
						 relatief vaak achterwege. Kwijtschelding van pensioenpremies wordt vaak
						 gebruikt ter compensatie van bijvoorbeeld salarisachteruitgang.
 
 
 Volg de regelgeving voor het verhalen van
						 pensioenpremies.
 Indien salarisachteruitgang gecompenseerd moet worden,
						 doe dat via een meer geëigend artikel of bereid de regelgeving hiervoor
						 uit;
 Indien om welke reden dan ook de verschuldigde
						 pensioenpremies (deels) niet zijn ingevorderd, overweeg dan om dit alsnog te
						 doen. 
 
 
 De minister vindt dat kwijtschelding van pensioenpremies
						 tot de mogelijkheden moet blijven behoren.
 De niet ingevorderde premies worden alsnog ingevorderd
						 voor zover beginselen van behoorlijk bestuur en juridische mogelijkheden dit
						 toelaten.
 
 
 Wij vinden het positief dat de minister de regelgeving
						 omtrent pensioenpremies wil gaan verduidelijken.
 Met instemming nemen wij kennis van deze toezegging.
						 
 
 
 
 
 Bij een aantal ministeries is de praktijk gegroeid dat
						 indien de vertrekpremie die betrokkene na afloop van de detachering meekrijgt
						 niet toereikend blijkt te zijn om het totale werkgeversdeel van de
						 pensioenpremie te voldoen het resterende bedrag voor rijksrekening zal worden
						 genomen. 
 
 
 Pas de regelgeving voor het verhalen van pensioenpremies
						 aan de praktijk aan.
 
 
 De minister gaat de regelgeving op dit punt
						 verduidelijken. Zij zal ons punt over het compenseren van salarisachteruitgang
						 hierin meenemen.
 
 
 Bij een derde wordt om deze reden het werkgeversdeel niet
						 (geheel) verhaald. Bevoegd gezag mag bij uitzondering hiervan af zien, mits
						 goed onderbouwd. 
 
 
 
 
 
 Deel B
 
 
 
 
 
 Het kabinetsbeleid lijkt niet meer in te houden dan de
						 intentie om detacheringen krachtig te stimuleren. 
 
 
 Specificeer wat de doelstellingen van het beleid zijn.
						 Geef SMART aan wat de rijksoverheid wil bereiken met het krachtig stimuleren
						 van detacheringen.
 
 
 De minister zegt toe het kabinetsbeleid rond
						 internationale detacheringen op deze punten nader te bezien. 
 
 
 We hebben met instemming kennisgenomen van deze
						 toezegging van de minister. 
 
 
 
 
 In dat licht gezien is een totaal van 501 detacheringen,
						 met en zonder bezoldiging, in een periode van zes-en-een-half jaar vrij klein
						 te noemen.
 
 
 Stimuleer het aantal detacheringen door concrete
						 maatregelen zoals ambtenaren deze mogelijkheid standaard na vijf arbeidsjaren
						 aan te bieden; aanstellen van een landelijke detacheringcoördinator; opzetten
						 van een bureau die plaatsing van Nederlandse kandidaten op belangrijke
						 internationale posities bevorderd (en nauw samenwerkt met de coördinator);
						 databases opzetten met internationale vacatures en internationaal
						 personeel.
 
 
 De minister acht deze concrete maatregel te ambitieus.
						 Legt een te groot beslag op het personeel en op het aantal
						 detacheringsplaatsen. Een dergelijke maatregel vraagt om een nadere analyse van
						 vraag en aanbod.
 
 
 De door de minister aangehaalde nadere analyse van vraag
						 en aanbod zou een goed hulpmiddel zijn bij het SMART maken van het
						 kabinetsbeleid.
 
 
 
 
 Al in deel A wezen wij erop dat het daardoor lastig te
						 beoordelen is of het beleid op dit gebied rijksbreed doeltreffend is
 
 
 Neem detacheringsinformatie op in het salarissysteem en
						 in de reguliere personeels- en managementinformatie.
 
 
 De minister zegt toe door P-Direkt een casestudie uit te
						 laten voeren naar de mogelijkheden om detacheringsinformatie in de
						 salarissystemen vast te leggen.
 
 
 We nemen met instemming kennis van het voornemen. van de
						 minister.
 
 
 
 
 Er blijken onverklaarbare verschillen te bestaan tussen
						 de vergoedingen aan ambtenaren van gelijkwaardig niveau. 
 
 
 Centraliseer per ministerie de besluitvorming zodat
						 ambtenaren van gelijkwaardig niveau niet onder verschillende condities worden
						 gedetacheerd en maak hierbij gebruik van op rijksniveau gecentraliseerde
						 expertise. 
 
 
 De minister stelt dat er steeds sprake is van maatwerk,
						 wat leidt tot verschillen in verstrekte vergoedingen. Zij is het met ons eens
						 dat de besluitvorming duidelijk moet zijn vastgelegd, ook per individueel
						 geval.
 
 
 We vinden het positief dat de minister de noodzaak
						 hiervan inziet.
 
 
 
 
 Tevens blijken er grote verschillen in vergoedingen te
						 bestaan tussen de verschillende departementen. 
 
 
 Beleg het vaststellen van de voorwaarden over de
						 detachering (zoals salaris en vergoeding) bij de al op rijksniveau
						 gecentraliseerde expertise om te voorkomen dat ambtenaren van gelijkwaardig
						 niveau onder verschillende condities worden gedetacheerd. 
 
 
 De minister stelt vast dat uit het onderzoek blijkt dat
						 het DBZV niet eenduidig wordt toegepast en wil bezien wat gedaan kan worden om
						 dit alsnog te bewerkstellingen.
 
 
 We zijn positief over het voornemen van de minister om
						 arbeidsvoorwaardelijke aspecten van detachering meer te harmoniseren.
 
 
 
 
 Verschillen zijn er ook in het verstrekken van
						 mobiliteitstoeslagen. 
 
 
 Indien het bevoegd gezag in individuele gevallen op goede
						 gronden tot het oordeel komt dat een financiële tegemoetkoming op zijn plaats
						 is, moet dit vooraf schriftelijk worden vastgelegd.
 
 
 De minister stelt dat er steeds sprake is van maatwerk,
						 wat leidt tot verschillen in verstrekte vergoedingen. Zij is het met ons eens
						 dat de besluitvorming duidelijk moet zijn vastgelegd, ook per individueel
						 geval.
 
 
 We vinden het positief dat de minister de noodzaak
						 hiervan inziet.
 
 
 
 
 
 
 
 
 LITERATUUR
 
 
			 Publicaties
 Algemene Rekenkamer (2009a). Buitenlandvergoedingen rijksambtenaren 2002–2008; Deel A:
			 Detacheringen zonder bezoldiging. Tweede Kamer, vergaderjaar
			 2008–2009, 31 910,
			 nrs. 1–2. Den Haag: Sdu.
 Algemene Rekenkamer (2009b). Buitenlandvergoedingen rijksambtenaren 2002–2008; Deel B:
			 Detacheringen met bezoldiging. Tweede Kamer, vergaderjaar 2008–2009,
			 31 910, nrs.
			 1–2. Den Haag: Sdu.
 Algemene Rekenkamer (2010). Rijk verantwoord
			 2009. Tweede Kamer, vergaderjaar 2009–2010,
			 32 360, nr.
			 2. Den Haag: Sdu.
 
			 Wet- en regelgeving
 
 Buitengewoon verlof in verband met het
			 vervullen van een functie bij een internationale volkenrechtelijke organisatie.
			 Circulaire. Staatscourant nr. 13076, 24 augustus 2010.