Voorstel tot wijziging van de Grondwet (opneming van een zorgplicht voor het welzijn van dieren); Memorie van toelichting zoals gewijzigd naar aanleiding van het advies van de Raad van State
Staten-Generaal — Kamerstuk 
Datum: 2014-07-04 00:00:00.000000
Rechtsgebied: Wetgeving


(function (window, document, dataLayerName, id) {
 window[dataLayerName] = window[dataLayerName] || [], window[dataLayerName].push({ start: (new Date).getTime(), event: "stg.start" }); var scripts = document.getElementsByTagName('script')[0], tags = document.createElement('script');
 function stgCreateCookie(a, b, c) { var d = ""; if (c) { var e = new Date; e.setTime(e.getTime() + 24 * c * 60 * 60 * 1e3), d = "; expires=" + e.toUTCString() } document.cookie = a + "=" + b + d + "; path=/; Secure" }
 var isStgDebug = (window.location.href.match("stg_debug") || document.cookie.match("stg_debug")) && !window.location.href.match("stg_disable_debug"); stgCreateCookie("stg_debug", isStgDebug ? 1 : "", isStgDebug ? 14 : -1);
 var qP = []; dataLayerName !== "dataLayer" && qP.push("data_layer_name=" + dataLayerName), qP.push("use_secure_cookies"), isStgDebug && qP.push("stg_debug"); var qPString = qP.length > 0 ? ("?" + qP.join("&")) : "";
 tags.async = !0, tags.src = "https://koop.piwik.pro/containers/" + id + ".js" + qPString, scripts.parentNode.insertBefore(tags, scripts);
 !function (a, n, i) { a[n] = a[n] || {}; for (var c = 0; c < i.length; c++)!function (i) { a[n][i] = a[n][i] || {}, a[n][i].api = a[n][i].api || function () { var a = [].slice.call(arguments, 0); "string" == typeof a[0] && window[dataLayerName].push({ event: n + "." + i + ":" + a[0], parameters: [].slice.call(arguments, 1) }) } }(i[c]) }(window, "ppms", ["tm", "cm"]);
 })(window, document, 'dataLayer', 'f8b9eee5-8d9c-4ea1-abd5-83e174f29813');
 
 
 
Direct naar content
Navigatie
Contextinformatie
Publicatie
Acties
Inhoudsopgave
Gerelateerde informatie

Menu

U bent nu hier: 
Publicaties
Officiële publicaties

Inloggen

Primaire navigatie

Andere sites binnen Overheid.nl
Home
Uitgebreid zoeken
Mijn abonnementen
Help

Andere sites binnen Overheid.nl

Berichten over uw Buurt
Zoals vergunningen, bouwplannen en lokale regelgeving.

Rondom uw woonadres
Rondom een zelfgekozen adres

Dienstverlening
Zoals belastingen, uitkeringen en subsidies.

Naar dienstverlening

Beleid & regelgeving
Officiële publicaties van de overheid.

Naar beleid & regelgeving

Contactgegevens overheden
Adressen en contactpersonen van overheidsorganisaties.

Naar overheidsorganisaties

 
 
 
U bent hier:

Home

Kamerstuk 30900, nr. 5

 
 
 

Kamerstuk

Datum publicatie
Organisatie
Vergaderjaar
Dossier- en ondernummer

07-03-2007

Tweede Kamer der Staten-Generaal

2006-2007

30900 nr. 5

 

 

 
 
 Toon meer van: Inhoudsopgave
 
 

 
 AanhefLichaam1. Inleiding2. Dierenwelzijn in wet- en regelgeving3. Dierenwelzijn als zorgplicht voor de overheid4. Dierenrechten en dierenwelzijn5. Sociale grondrechten6. Parlementaire geschiedenis7. Gevolgen voor bestaande wetgeving8. Financiële paragraaf9. Administratieve lastenARTIKELSGEWIJZE TOELICHTINGArtikel II
 

 
 
 Toon meer van: Extra informatie
 
 

 
 

Informatie over publicatie

 

 

 
 Toon meer van: Gerelateerd
 
 

 
 Publicaties in kamerdossier

Kamerdossier 30900Toon alle publicaties in het hoofddossier

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Publicaties referendum

 

 

 

 

 

Authentieke versie (PDF)
bestandsgrootte: 21 Kb

Informatie

Gerelateerd

Printen

Delen

 
 
 
30 900Voorstel van wet van de leden Halsema en Van Gent houdende verklaring
dat er grond bestaat een voorstel in overweging te nemen tot verandering in
de Grondwet, strekkende tot opneming van een zorgplicht voor het welzijn van
dierennr. 5MEMORIE VAN TOELICHTING ZOALS GEWIJZIGD NAAR AANLEIDING VAN HET ADVIES
VAN DE RAAD VAN STATE1. InleidingHet welzijn van dieren dient verankerd te worden in de Grondwet. Dat is
de strekking van onderhavig wetvoorstel. Indieners stellen voor om een nieuw
sociaal grondrecht op te nemen in de Grondwet, die bepaalt dat de overheid
een zorgplicht heeft voor het welzijn van dieren. In de huidige Grondwet ontbreekt
een minimale norm voor de omgang door de mens met het dier. Door sommigen1 wordt dit een «morele blinde vlek» genoemd.
Het is immers bekend dat dieren, met name de hoogontwikkelde dieren, wezens
zijn die het vermogen hebben tot lijden. Dit vermogen zorgt ervoor dat voor
mensen de verplichting zou moeten bestaan om te voorkomen dat zij vermijdbaar
lijden toebrengen aan dieren. Dit wetsvoorstel zorgt ervoor dat er een minimale
maat voor het menselijke handelen wordt neergelegd. 2. Dierenwelzijn in wet- en regelgevingDe verplichting om te voorkomen dat mensen vermijdbaar lijden toebrengen
aan dieren sluit aan bij het centrale doel van de reeds bestaande dierenwelzijnwetgeving.
De bescherming van het welzijn van dieren is al wel in de enkelvoudige wetgeving
vastgelegd, zoals in de Gezondheid- en Welzijnswet voor Dieren en de Wet op
de Dierproeven. Indieners vinden het onvoldoende om dit slechts in enkelvoudige
wetgeving vast te leggen. Als je het welzijn van het dier in de Grondwet verankert,
zijn dieren minder overgeleverd aan de politieke waan van de dag. Bovendien
wordt de bestaande dierenwelzijnswetgeving versterkt en de doorwerking van
dierenwelzijnvoorschriften zeker gesteld. Het doel van de dierenwelzijnswetgeving
zou moeten zijn, dat het niet toegestaan is dieren zonder reden pijn doen,
lijden of schade toebrengen. Indieners zijn van mening dat met de bestaande
wetgeving dit doel niet in voldoende mate wordt bereikt. Dat geldt in het
bijzonder voor het lijden en de pijn van dieren in bepaalde vormen van de
intensieve veehouderij, bij diertransporten en bij doding van dieren. Voor
bepaalde gehouden diersoorten, zoals eenden, konijnen en kalkoenen, gelden
nog geen minimumnormen waaraan de veehouderij zou moeten voldoen, juist om
onnodig lijden te voorkomen.3. Dierenwelzijn als zorgplicht voor de overheidIndieners kiezen ervoor om het welzijn van dieren vast te leggen door
het toevoegen van een sociaal grondrecht. De overheid krijgt hiermee de opdracht
om actief zorg te dragen voor het welzijn van dieren. De zorgplicht richt
zich dan ook in eerste instantie op de wetgever. Deze moet er voor zorgen
dat in de wetgeving de belangen van dieren gelijkwaardig worden meegenomen.
Om het welzijn van dieren op een gelijkwaardige manier te kunnen meewegen
in de afweging tussen het «gebruik» van dieren door de mens en
de intrinsieke waarde en welzijn van het dier, is het nodig deze belangen
beide in de Grondwet te vervatten. Dit zorgt er niet voor dat alle vormen
van gebruik van dieren door de mens verboden worden of onmogelijk worden gemaakt.
Het is zeker niet de bedoeling van de indieners om bijvoorbeeld het gebruik
van dieren voor voeding of als gezelschapsdier onmogelijk te maken, of om
de bestrijding van zogenaamde schadelijke soorten onmogelijk te maken. De
zorgplicht voor dieren als levend wezen verhindert echter wel dat de gebruiksfunctie
voor de mens tot enige maatstaf wordt verheven en de eigen intrinsieke waarde
van het dier ondergeschikt gemaakt wordt. Het zorgt ervoor dat het belang
van het dier vanaf het eerste begin en op gelijkwaardige wijze wordt meegenomen
in de belangenafweging die gemaakt dient te worden bij het opstellen van wet-
en regelgeving.De toevoeging van dit zogenaamde sociale grondrecht geeft de overheid
een zorgplicht voor het welzijn voor dieren. Het is dan ook een logische keuze
om dit recht toe te voegen aan de zorgplicht van de overheid voor het leefmilieu,
zoals dat in artikel 21 van de Grondwet is vastgelegd. Critici zouden kunnen
zeggen dat deze zorgplicht voor het milieu ook de dieren geldt. Immers, onder
het begrip «leefmilieu» kan ook de natuur, flora en fauna, worden
geschaard. Indieners zijn echter van mening dat deze bepaling niet voldoet,
omdat deze niet van toepassing is op gehouden dieren. Bovendien is het slechts
een zorgplicht voor de instandhouding van de soort en de bescherming van de
habitat. Het biedt geen bescherming tegen het vermijdbare lijden, schade of
pijn van de individuele in het wild levende dieren.4. Dierenrechten en dierenwelzijnEerder is aangegeven dat het doel van dit wetsvoorstel is het verankeren
van dierenwelzijn in de Grondwet. Dit gebeurt door de overheid de verplichting
op te leggen om te zorgen voor welzijn van dieren. In onderhavig wetsvoorstel
wordt niet uitgewerkt wat deze zorg precies inhoudt. Dat is aan de wetgever
om vast te leggen in wet- en regelgeving. Als handvat hiervoor zouden kunnen
dienen de zogenaamde «five freedoms», geformuleerd door prof.
R. Brambell, voorzitter van een Britse regeringscommissie die onderzoek deed
naar het welzijn van dieren in de intensieve veehouderij. Deze commissie heeft
richtlijnen opgesteld en aanbevolen, die later zijn uitgewerkt tot de zogenaamde «five
freedoms». Dieren moeten volgens Brambell:– vrij zijn van dorst, honger en ondervoeding;– vrij zijn van ongemakken veroorzaakt door de leefomgeving;– vrij zijn van pijn, letsel en ziekte;– vrij zijn om soortspecifiek gedrag te vertonen;– vrij zijn van angst en lijden.Het is niet het objectief van de indieners om leed van dieren dat los
van menselijk toedoen plaatsvindt onder de zorgplicht te scharen. Indieners
richten zich op het verkómen van vermijdbaar
lijden, schade of pijn, en daarmee niet het onvermijdbare, niet door toedoen
van de mens plaatsvindende lijden. De toelichting is op dit punt
aangepast om mogelijk misverstand te voorkomen.Dieren kunnen in de (huidige) Grondwet geen «dragers van rechten»
zijn. Zij zijn «slechts» rechtsobject. Indieners vinden dat dieren
niet zomaar objecten zijn als alle andere objecten, maar speciale zorg van
de overheid behoeven. Daarom kiezen zij ervoor om deze zorgplicht ook daadwerkelijk
in de Grondwet op te nemen.5. Sociale grondrechtenDe grondwet kent meerdere zogenaamde sociale grondrechten.. Het eerste
hoofdstuk van de Grondwet bevat de zogenoemde klassieke en sociale grondrechten.
Staatsrechtsgeleerden1 betwijfelen of een dergelijk
onderscheid tegenwoordig nog te maken valt. Grondrechten moeten in onderlinge
samenhang worden geïnterpreteerd en vertonen een hoge interdependentie.
Klassieke grondrechten zijn vooral negatieve rechten; zij verlangen van de
overheid dat de in de Grondwet verwoorde vrijheidsrechten niet dan met wettelijke
grondslag aangetast kunnen worden. Klassieke grondrechten houden een waarborg
tegen ongeoorloofde schending in en zijn in rechte afdwingbaar. De sociale
grondrechten verlangen een actieve rol van de overheid. Om het in deze grondrechten
opgenomen doel te bereiken is overheidshandelen vereist. Het overheidshandelen
biedt echter de burger geen expliciete aanspraken op het behalen van de in
deze grondrechten benoemde doelstellingen, maar houden meer een inspanningsverplichting2 voor de overheid in om de sociale grondrechten naar de
geest na te leven. Door het toevoegen van een zorgplicht aan de overheid voor
het welzijn van dieren, kan gezegd worden dat zich ervoor moet inspannen,
dat dieren vrij zijn van pijn, lijden, honger etc. Gesteld kan worden dat
door de voorgestelde uitbreiding van artikel 21 dieren recht hebben op een
overheid die zich inspant om dieren te vrijwaren van onnodig lijden, pijn
etc.6. Parlementaire geschiedenisIn februari 2005 vond in de Tweede Kamer het debat plaats over de nota «Grondrechten
in een pluriforme samenleving». Het lid Halsema riep in het debat het
kabinet op om de mogelijkheid te onderzoeken een zorgplicht voor het welzijn
van dieren op te nemen in de Grondwet. De minister van Bestuurlijke Vernieuwing
en Koninkrijksrelaties zegde toe dit onderzoek te doen in het kader van een
nota over de aard en betekenis van de Grondwet. Zijn opvolger heeft vervolgens
dit onderzoek uitgesteld tot de bevindingen van de Nationale Conventie3. In het advies van de Conventie wordt echter niet ingegaan
op de mogelijkheid van een zorgplicht voor dierenwelzijn in de Grondwet. Vandaar
dat indieners nu zelf komen met dit initiatiefwetsvoorstel.7. Gevolgen voor bestaande wetgevingDe uitbreiding van de in artikel 21 Grondwet neergelegde overheidszorg
voor de bewoonbaarheid van het land en de bescherming en de verbetering van
het leefmilieu met de zorg voor het welzijn van dieren heeft enkele voor de
hand liggende gevolgen. Alle wetgevers moeten zich er in alle fasen van het
wetgevingsproces van vergewissen dat de voorgestelde wets- of beleidswijziging
geen schendingen van grondrechten oplevert. Voor reeds bestaande wet- en regelgeving
zal na inwerkingtreding van dit initiatiefwetsvoorstel waar nodig wetswijziging
noodzakelijk zijn.8. Financiële paragraafDit wetsvoorstel kent geen financiële gevolgen.9. Administratieve lastenDit wetsvoorstel leidt niet tot verhoging van de administratieve lasten
voor burgers dan wel bedrijven.ARTIKELSGEWIJZE TOELICHTINGArtikel IIIn dit artikel wordt de zorgplicht van de overheid voor het leefmilieu
uitgebreid met een zorgplicht voor het welzijn van dieren. Het begrip «dieren»
wordt geacht voldoende bekend te zijn en wordt in het wetsvoorstel niet nader
toegelicht of gespecificeerd. Ook wordt er geen onderscheid gemaakt in dit
wetsvoorstel tussen bijvoorbeeld hoger- en lagerontwikkelde diersoorten. Indieners
sluiten echter niet uit dat door de wetgever in wet- en regelgeving of door
de rechter in de rechtspraak dit onderscheid alsnog gemaakt wordt. Ook wordt
door de indieners geen onderscheid gemaakt tussen gehouden dieren en in het
wild levende dieren1. De zorgplicht die in onderhavig
wetsvoorstel wordt vastgelegd betreft beide groepen dieren.HalsemaVan GentXNoot1Zoals rechtsfilosoof prof. dr. P. Cliteur.XNoot1Bijvoorbeeld Van der Pot, Handboek van het Nederlandse staatsrecht, 2006
pag. 446XNoot2Instructienormen, vergelijk Prof. Mr. C.A.J.M. Kortmann, Constitutioneel
recht, 1990, pag. 354.XNoot3Tweede Kamer, vergaderjaar 2005–2006, 29 614, nr. 9.XNoot1In de bestaande wet- en regelgeving wordt er wel een onderscheid gemaakt
tussen gehouden en in het wild levende dieren. Zo heeft de Gezondheids- en
welzijnswet voor Dieren slechts betrekking op gehouden dieren, en de Flora-
en Faunawet slecht op in het wild levende dieren. 
 
 Naar boven

 

Directe linkKopieer de link naar uw clipboard 

https://zoek.officielebekendmakingen.nl/kst-30900-5.html

Sluit modaal

 

Disclaimer
De hier aangeboden pdf-bestanden van het Staatsblad, Staatscourant, Tractatenblad, provinciaal blad, gemeenteblad, waterschapsblad en blad gemeenschappelijke regeling vormen de formele bekendmakingen in de zin van de Bekendmakingswet en de Rijkswet goedkeuring en bekendmaking verdragen voor zover ze na 1 juli 2009 zijn uitgegeven. Voor pdf-publicaties van vóór deze datum geldt dat alleen de in papieren vorm uitgegeven bladen formele status hebben; de hier aangeboden elektronische versies daarvan worden bij wijze van service aangeboden.

 

Over deze website
Contact
English
Help
Zoeken

Informatie hergebruiken
Privacy en cookies
Toegankelijkheid
Sitemap
Kwetsbaarheid melden

Open data
Linked Data Overheid
PUC Open Data

MijnOverheid.nl
Rijksoverheid.nl
Ondernemersplein.nl
Werkenbijdeoverheid.nl