Midden-Oostenconflict; Verslag algemeen overleg over de ontwikkelingen in Irak en de agenda en het werkprogramma van de Veiligheidsraad
Staten-Generaal — Kamerstuk 
Datum: 2014-07-10 00:00:00.000000
Rechtsgebied: Wetgeving


(function (window, document, dataLayerName, id) {
 window[dataLayerName] = window[dataLayerName] || [], window[dataLayerName].push({ start: (new Date).getTime(), event: "stg.start" }); var scripts = document.getElementsByTagName('script')[0], tags = document.createElement('script');
 function stgCreateCookie(a, b, c) { var d = ""; if (c) { var e = new Date; e.setTime(e.getTime() + 24 * c * 60 * 60 * 1e3), d = "; expires=" + e.toUTCString() } document.cookie = a + "=" + b + d + "; path=/; Secure" }
 var isStgDebug = (window.location.href.match("stg_debug") || document.cookie.match("stg_debug")) && !window.location.href.match("stg_disable_debug"); stgCreateCookie("stg_debug", isStgDebug ? 1 : "", isStgDebug ? 14 : -1);
 var qP = []; dataLayerName !== "dataLayer" && qP.push("data_layer_name=" + dataLayerName), qP.push("use_secure_cookies"), isStgDebug && qP.push("stg_debug"); var qPString = qP.length > 0 ? ("?" + qP.join("&")) : "";
 tags.async = !0, tags.src = "https://koop.piwik.pro/containers/" + id + ".js" + qPString, scripts.parentNode.insertBefore(tags, scripts);
 !function (a, n, i) { a[n] = a[n] || {}; for (var c = 0; c < i.length; c++)!function (i) { a[n][i] = a[n][i] || {}, a[n][i].api = a[n][i].api || function () { var a = [].slice.call(arguments, 0); "string" == typeof a[0] && window[dataLayerName].push({ event: n + "." + i + ":" + a[0], parameters: [].slice.call(arguments, 1) }) } }(i[c]) }(window, "ppms", ["tm", "cm"]);
 })(window, document, 'dataLayer', 'f8b9eee5-8d9c-4ea1-abd5-83e174f29813');
 
 
 
Direct naar content
Navigatie
Contextinformatie
Publicatie
Acties
Inhoudsopgave
Gerelateerde informatie

Menu

U bent nu hier: 
Publicaties
Officiële publicaties

Inloggen

Primaire navigatie

Andere sites binnen Overheid.nl
Home
Uitgebreid zoeken
Mijn abonnementen
Help

Andere sites binnen Overheid.nl

Berichten over uw Buurt
Zoals vergunningen, bouwplannen en lokale regelgeving.

Rondom uw woonadres
Rondom een zelfgekozen adres

Dienstverlening
Zoals belastingen, uitkeringen en subsidies.

Naar dienstverlening

Beleid & regelgeving
Officiële publicaties van de overheid.

Naar beleid & regelgeving

Contactgegevens overheden
Adressen en contactpersonen van overheidsorganisaties.

Naar overheidsorganisaties

 
 
 
U bent hier:

Home

Kamerstuk 21664, nr. 106

 
 
 

Kamerstuk

Datum publicatie
Organisatie
Vergaderjaar
Dossier- en ondernummer
Datum vergadering

16-03-1999

Tweede Kamer der Staten-Generaal

1998-1999

21664 nr. 106

04-03-1999

 

 

 
 
 Toon meer van: Inhoudsopgave
 
 

 
 AanhefLichaamVragen en opmerkingen uit de commissieHet antwoord van de minister van Buitenlandse ZakenOndertekening
 

 
 
 Toon meer van: Extra informatie
 
 

 
 

Informatie over publicatie

 

 

 
 Toon meer van: Gerelateerd
 
 

 
 Publicaties in kamerdossier

Kamerdossier 21664Toon alle publicaties in het hoofddossier
Kamerdossier 26301Toon alle publicaties in dit dossier

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Publicaties referendum

 

 

 

 

 

Authentieke versie (PDF)
bestandsgrootte: 46 Kb

Informatie

Gerelateerd

Printen

Delen

 
 
 
21 664Midden-Oosten conflict26 301Lidmaatschap Veiligheidsraadnr. 106VERSLAG VAN EEN ALGEMEEN OVERLEGVastgesteld 4 maart 1999De vaste commissie voor Buitenlandse Zaken1
heeft op 11 februari 1999 overleg gevoerd met minister Van Aartsen van Buitenlandse
Zaken over:– de ontwikkelingen in Irak (21 664, nr. 102; BuZa 99-0022);– agenda en werkprogramma Veiligheidsraad (26 301, nr.
1; BuZa 98-622; BuZa 990010 en BuZa 990053).Van het gevoerde overleg brengt de commissie bijgaand beknopt verslag
uit. Vragen en opmerkingen uit de commissieDe heer Koenders (PvdA) constateerde dat de positie van de
Veiligheidsraad ten aanzien van Irak thans zeer onduidelijk is, ondanks de
totstandkoming van de drie panels. Wat het humanitaire aspect betreft lijdt
het Irakese volk onder de gijzeling van zijn eigen dictator; de internationale
gemeenschap lijkt daarop geen antwoord te hebben. De militaire acties van
december 1998 hebben niet geleid tot een duidelijke aanpak van deze problematiek,
terwijl het succesvolle UNSCOM niet meer in Irak kan opereren. De acties waren
volstrekt legitiem en verantwoord. Saddam Hussein had de Veiligheidsraad voor
schut gezet; resoluties van de Veiligheidsraad moeten worden uitgevoerd. Gelet
op het gevaar van de massavernietingswapens konden de acties ook proportioneel
worden genoemd. De effectiviteit van de acties, het vernietigen van een zo
groot mogelijk gedeelte van het militaire potentieel van Saddam Hussein, kan
op dit moment echter niet worden bewezen. Het risico bestaat dat de situatie
van vóór de bombardementen is hersteld, terwijl de Veiligheidsraad
verdeeld is. Als er niet snel overeenstemming wordt bereikt over een bepaald
inspectieregime, dreigt het gevaar van proliferatie van wapens in de regio.
De enigszins aangetaste rol van de Veiligheidsraad dient zo snel mogelijk
te worden hersteld.Op dringend verzoek van de bondgenoten is Nederland lid geworden van het
sanctiecomité, in het kader waarvan initiatieven kunnen worden genomen.
Daarbij dient het herstel van de prominente politieke rol van de Veiligheidsraad
voorop te staan. Nederland heeft in dit verband een Atlantische en een Europese
verantwoordelijkheid, naast zijn relatie met de landen die Nederland in de
Veiligheidsraad hebben gekozen. Het is logisch dat de minister contact heeft
opgenomen met zijn Britse en Amerikaanse ambtgenoten over de nieuwe
strategie, maar daarnaast moet aandacht worden gegeven aan de brugfunctie
in de richting van Frankrijk en de Arabische Liga. In het kader van de EU
dienen inspectie- en sanctieregime meer pregnant op de agenda te worden geplaatst.
Verder moet worden bedacht dat een aantal landen, terecht of ten onrecht,
de indruk heeft dat de Veiligheidsraad met twee maten meet en wordt gedomineerd
door het Verenigd Koninkrijk en de Verenigde Staten.Irak beschikt over een tot tien SCUD's, wellicht ook over zenuwgas en
biologische wapens; in nucleaire zin lijkt de zaak op orde te zijn. Aangezien
UNSCOM niet kan terugkeren, rijst de vraag: hoe nu verder? Met een systeem
van ongoing monitoring and verification (OMV) zou nu kunnen worden begonnen
op nucleair gebied en met betrekking tot ballistische raketten. Met betrekking
tot de biologische en chemische wapens dienen de Franse voorstellen serieuzer
te worden genomen dan uit de brieven van de minister blijkt, mede gelet op
het feit dat met een inspectieregime op de grond nooit kan worden vastgesteld
of een land nog biologische en chemische wapens heeft. Diplomaten hebben geen
rol te spelen bij UNSCOM-missies; voorkomen moet worden dat UNSCOM wordt gepolitiseerd.
Uiteraard dient er sprake te zijn van een bepaald inspectieregime. Daartoe
moet hoe dan ook binnen de Veiligheidsraad consensus worden bereikt, ook al
is die wellicht niet optimaal.Het slechte gedrag van Saddam Hussein mag niet worden beloond, maar bij
het hanteren van sancties moet ook rekening worden gehouden met het humanitaire
aspect. Een gehele generatie Irakezen verkeert in nood. De Nederlandse regering
dient haar standpunt ten aanzien van het olie voor voedsel- en medicijnenprogramma
en de mogelijkheid van verlichte sancties duidelijk naar voren te brengen,
mede in relatie met voorstellen van Saoedi-Arabië: uitbreiding van het
genoemde programma onder VN-contractregime.De Verenigde Staten en het Verenigd Koninkrijk hebben aangegeven dat zij
de oppositie in Irak willen gaan steunen maar deze strategie kan leiden tot
verraad wanneer blijkt dat de oppositie geen militaire middelen heeft.De heer Koenders stelde de door de minister verstrekte informatie over
de Veiligheidsraad en de Nederlandse positie in die raad zeer op prijs. De
realiteit is dat belangrijke kwesties inzake oorlog en vrede niet binnen de
Veiligheidsraad maar elders worden geregeld. De VN trekken zich terug uit
Afrika, waar een privatisering van de oorlog plaatsvindt. In de praktijk is
de rol van de secretaris-generaal verzwakt, terwijl de neutraliteit en onafhankelijkheid
van de VN niet door alle landen worden erkend. De urgentie van deze problemen
komt niet sterk genoeg uit de brieven van de minister naar voren; hieraan
moet bij de prioriteitsstelling meer aandacht worden gegeven.Wat is de positie van de Nederlandse regering ten aanzien van de waarnemers
in Sierra Leone? Het is van groot belang dat Nederland in het kader van EU
en VN de Koerdische kwestie aan de orde stelt. Ook dient het Nederlandse beleid
te worden gericht op de public records van het sanctiecomité. Waarom
zouden de VN, gelet op de privatisering van de oorlog in Congo, niet ook het
Afrikaanse en internationale bedrijfsleven bij hun activiteiten betrekken?
Deze actoren financieren en regisseren gedeeltelijk de oorlog. Voorts dient
Nederland de discussie over de zogenaamde «smart sanctions» te
entameren. Wat is de visie van de regering op de relatie tussen de VN en de
regionale organisaties?De heer Wilders (VVD) was van oordeel dat de militaire acties
van december 1998 nodig en gerechtvaardigd zijn; alternatieven hebben zich
niet voorgedaan. Zonder deze acties zou Saddam Hussein zonder meer zijn doorgegaan
met het opbouwen en wellicht ook gebruiken van massavernietigingswapens. Pentagongeneraals
hebben verklaard dat het Irak ongeveer twee jaar zal kosten om de aangebrachte
schade te herstellen. Kan deze wellicht wat optimistische visie worden bevestigd? Zolang niet ondubbelzinnig kan worden vastgesteld dat Irak niet meer over
massavernietigingswapens beschikt, kunnen geen concessies worden gedaan met
betrekking tot het inspectieregime, zoals OMV. Alles moet in het werk worden
gesteld opdat men de inspecties kan hervatten. Of het nu om UNSCOM gaat of
een andere opzet, indringende inspecties naar biologische, chemische en ook
nucleaire wapens dienen speerpunt van beleid te zijn. In een recent verschenen
rapport van de directeur-generaal van het Atomic Agency wordt gepleit voor
grondige en verrassingsinspecties op nucleair terrein. Welke conclusies verbindt
de minister aan dit rapport? Voorts bestaat geen duidelijkheid over de VX-gasraketten
en ongeveer 30 conventionele warheads. Is het in verband hiermee wel gerechtvaardigd
om aan een lichter regime te denken? In hoeverre is de eventuele inschakeling
van de Organization for the Prohibition of Chemical Weapons (OPCW) omstreden?
Voorzover al een lichter regime zou worden overwogen met betrekking tot het
nucleaire terrein en ballistische raketten, kan daarvan geen sprake zijn wanneer
Irak niet instemt met beslist wél indringende inspecties voor de sectoren
chemisch en biologisch.The Guardian heeft de vorige week gemeld dat Saddam Hussein contacten
zou hebben gelegd met de terrorist Bin Laden, die in ruil voor acties asiel
zou zijn aangeboden. Hierover zijn ook uitspraken gedaan in de Amerikaanse
Senaat. Kan de minister hierop ingaan?Het is een goede zaak dat de Veiligheidsraad drie panels heeft ingesteld;
dit kan het ontstaan van consensus bevorderen. Er moet echter een scenario
voor handen zijn voor de situatie die ontstaat wanneer men er uiteindelijk
niet uitkomt of met aanbevelingen komt die niet acceptabel zijn, bijvoorbeeld
omdat te vergaande concessies worden gedaan.In een interview met de Wereldomroep heeft ambassadeur Van Walsum, nog
voor hij één Veiligheidsraadszitting had meegemaakt, naar aanleiding
van het Iraakse vraagstuk gezegd: we zullen gewoon door moeten modderen. Wellicht
kan de minister deze betreurenswaardige uitspraak toelichten, nuanceren en
eventueel corrigeren.De heer Weisglas (VVD) was de minister erkentelijk voor de
uitvoerige informatie betreffende de Veiligheidsraad en gaf steun aan de integrale
benadering van de minister van het werk van de raad. Het gaat niet alleen
om het oplossen van conflicten, maar ook om «early warning» en
om de zaken die na een conflict om aandacht vragen: wederopbouw en humanitaire
hulp. Ambassadeur Van Walsum heeft echter terecht gesteld dat voorkomen moet
worden dat al te sterk het accent op de «zachte» sector wordt
gelegd, zulks ten koste van de Nederlandse bijdrage aan de kernwerkzaamheden
van de Veiligheidsraad, gericht op conflictbeheersing.Terecht streeft Nederland ernaar dat sancties meer worden toegespitst
op het nagestreefde doel, dat regelmatig naar hun effectiviteit wordt gekeken
en dat extra aandacht wordt gegeven aan de humanitaire aspecten van sancties.
Vaak wordt er, bij gebrek aan alternatieven, naar het sanctiewapen gegrepen
zonder dat men oog heeft voor de negatieve gevolgen. Worden in het verleden
toegepaste sancties geëvalueerd?Met de EU-partners zal overleg worden gevoerd over de Nederlandse opstelling
in de Veiligheidsraad. Wat is wat dit betreft de handelwijze van de permanente
Veiligheidsraadsleden die tevens EU-lidstaten zijn?Mevrouw Vos (GroenLinks) werd in haar opvatting dat de militaire
acties van de Verenigde Staten en het Verenigd Koninkrijk tegen Irak als buitenproportioneel
en ineffectief moeten worden beschouwd, gesterkt door recente ontwikkelingen.
De Veiligheidsraad is verdeeld en UNSCOM kan haar werk niet meer doen. Deze
organisatie was niet tevreden over de wijze waarop zij moest functioneren,
maar had haar werkzaamheden wel kunnen voortzetten. In Irak zijn er nog altijd
massavernietigingswapens; de bevolking lijdt en Saddam gedijt.
Hij trekt zich steeds minder van de internationale gemeenschap aan, hetgeen
ook blijkt uit zijn acties om de no flyzones te bruuskeren. Had Nederland
zich niet beter terughoudender kunnen opstellen tegenover de militaire acties?Hoe nu verder? Nederland werkt op een aantal sporen aan het herstel van
de eenheid binnen de Veiligheidsraad. De inspecties moeten worden hersteld
maar UNSCOM kan niet meer terug. De Franse voorstellen, gericht op permanente
inspecties, verdienen serieuze bestudering omdat zij wellicht tot consensus
kunnen leiden.Wat embargo's en sancties betreft speelt Nederland als voorzitter van
het sanctiecomité een belangrijke rol. De kwestie van de reserveonderdelen
voor de olie-industrie staat in een wat vreemd daglicht omdat bij de recente
bombardementen een gedeelte van die industrie is vernietigd. De bevolking
lijdt nu al tien jaar onder een zeer vergaande vorm van economische sancties,
zodat generaties verloren gaan. Armoede en honger leiden ertoe dat kinderen
niet meer naar school gaan. Saddam Hussein moet weg, maar de vraag rijst of
met dit type van sancties moet worden doorgegaan. Nederland dient zich positief
te richten op de initiatieven van Frankrijk en Saoedie-Arabië. Het lijkt
erop dat men zich vooral richt op de Verenigde Staten en het Verenigd Koninkrijk,
maar ook andere coalities zijn mogelijk, zodat het embargo op gewone goederen
kan worden gestopt. Voorkomen moet worden dat als gevolg van een negatieve
spiraal de bevolking steeds passiever wordt; dit komt oppositie en verzet
niet ten goede.De no flyzones moeten worden gehandhaafd ter bescherming van de Koerden
en de Shi'iten, maar het is bijzonder jammer dat militaire acties in dit kader
leiden tot burgerslachtoffers in Basrah. Blijkbaar willen de Verenigde Staten
de Shi'iten steunen, maar de vraag is tot welke consequenties dit kan leiden.
Wellicht wordt op deze manier een bepaalde bevolkingsgroep in het zadel geholpen,
hetgeen weer tot onderdrukking van andere groepen leidt.Als gevolg van het memorandum of understanding van 1996 speelt het regime
in Baghdad een centrale rol ten aanzien van het olie voor voedselprogramma,
ook waar het gaat om de distributie. Kan deze ongewenste situatie worden aangepakt?Mevrouw Vos maakte zich zorgen over de toekomst van de Veiligheidsraad
en de VN. Het aantal conflicten ten aanzien waarvan deze internationale rechtsorde
niet bij machte is (geweest) om effectief op te treden, is groot. Het is van
het grootste belang dat binnen de Veiligheidsraad de eenheid wordt hersteld.
Ook in dit kader dient Nederland zich minder sterk op de Verenigde Staten
en het Verenigd Koninkrijk en wat meer op bijvoorbeeld Frankrijk te oriënteren.
Het is opvallend dat in de brief van 20 november het onderwerp mensenrechten
niet wordt vermeld terwijl dit toch een speerpunt dient te zijn voor het Nederlandse
beleid ten aanzien van de Veiligheidsraad. Nederland wenst een actieve rol
te spelen op het gebied van de non-proliferatie. Daarbij behoort dat er ook
naar de eigen nucleaire strategie wordt gekeken. Tegen die achtergrond dient
de minister zich actiever op te stellen in discussies over bijvoorbeeld «no
first use».De heer Hoekema (D66) vond de militaire acties in Irak onontkoombaar.
UNSCOM kon niet langer functioneren, hetgeen uit de rapporten van Butler blijkt.
Wanneer niet was opgetreden, zou dat een beloning zijn geweest voor het gedrag
van Saddam Hussein. Terecht is door Nederland steun gegeven aan de acties
maar achteraf kan worden geconcludeerd dat het wellicht beter was geweest
om even te wachten en meer aan te haken bij de Franse opstelling: de acties
moeten worden betreurd, maar er is geen alternatief. Nu leken de westelijke
VR-leden verdeelder dan zij in werkelijkheid waren. Inmiddels is een uitzichtloze situatie ontstaan; een terugkeer van UNSCOM
in de oude vorm is onmogelijk. De binnenlandse situatie in Irak biedt nog
geen begin van een alternatief. Is er overleg met de Verenigde Staten over
mogelijke «dragers van verandering» in Irak? Subsidieert het US-congres
bepaalde oppositiegroeperingen? Wat vindt Nederland daarvan? Binnen de Veiligheidsraad
heerst verdeeldheid. De indruk bestaat dat de Verenigde Staten en het Verenigd
Koninkrijk tegenover de andere leden staan. Irak lijkt geïsoleerd maar
blijkt toch in staat te zijn om een zekere Arabische solidariteit tot stand
te brengen, terwijl de westelijke gemeenschap verdeeld is. Het regime is voor
een groot gedeelte maar niet voor 100% ontwapend.De politieke agenda van Nederland in de Veiligheidsraad dient gericht
te zijn op een brugfunctie tussen de Verenigde Staten en Frankrijk waar het
gaat om de inhoudelijke aspecten van de inspecties. Tegen die achtergrond
is een meer uitgewerkt standpunt over de Franse visie gewenst. Wat het oil
for foodprogram betreft zou Irak meer olie kunnen exporteren dan het nu doet,
onder meer omdat reserveonderdelen ontbreken. Het verdient aanbeveling om
het sanctieregime op een andere manier vorm te geven omdat dit programma niet
tegemoet komt aan de noden van de Iraakse bevolking. De lage olieprijs betekent
dat het plafond niet wordt gehaald, met alle nadelen van dien voor de Iraakse
bevolking.De Europese coördinatie met betrekking tot de Veiligheidsraad moet
worden verbeterd. Het is geen goede zaak dat in die raad Frankrijk en Engeland
zeer verschillende posities innemen waar het gaat om de inspecties en de aanpak
van Irak. Gelet op de impasse die ten aanzien van de inspecties is ontstaan –
een afscheid van UNSCOM is onontkoombaar – is het wellicht goed om aan
differentiatie te denken: een rol voor de IAEA voor nucleaire inspecties,
een belangrijkere rol voor de OPCW voor chemische inspecties, een speciaal
panel voor de biologische wapens, een ad-hocregime voor de raketten. Hoe meer
twijfels er bij een bepaalde sector rijzen, hoe indringender de inspectie
dient te zijn. Een dergelijke opzet kan goed worden gecombineerd met OMV.
Wordt overigens, na de rapportage van de drie panels in april, het VN-beleid
ten aanzien van Irak geëvalueerd?Bij de integrale benadering die Nederland ten aanzien van de VN kiest,
dienen zeker ook de mensenrechten te worden betrokken. Nadere informatie,
wellicht schriftelijk, is noodzakelijk over de smart sanctions en de coördinatie
in relatie met de EU. Hoe is het gesteld met de discussie over de representativiteit
van de Veiligheidsraad en mogelijke hervormingen? Wordt door de minister een
bepaalde prioriteit aangehouden in de grote hoeveelheid conflicten en agendapunten,
vermeld in de brief van februari 1999? Prioriteit zou moeten worden gegeven
aan het sanctiebeleid en de conflicten in Afrika waarbij Nederland bijvoorbeeld
door deelname aan een vredesoperatie is betrokken, zoals de Sahara.De heer Verhagen (CDA) herinnerde aan de steun van zijn fractie
aan de militaire acties in Irak, onvermijdelijk geworden als gevolg van de
opstelling van Saddam Hussein; de maat was vol. De fractie van het CDA zou
echter de voorkeur hebben gegeven aan acties van de internationale gemeenschap
als geheel. Bovendien had men vooraf een strategie moeten ontwikkelen voor
de follow-up, samenhangend met het doel waarvoor geweld werd gebruikt: het
tegengaan van het ontwikkelen en het gebruik van massavernietigingswapens.
Dat UNSCOM na de acties niet meer zou kunnen terugkeren naar Irak, lag voor
de hand. Er is een belangrijk verschil tussen gelijk hebben en gelijk krijgen.
De minister heeft gelijk waar het gaat om de standpunten die hij in zijn brieven
over Irak aangeeft, maar of hij gelijk krijgt, staat nog te bezien gelet op
de vele al gestelde vragen.De minister heeft in verband met de Nederlandse opstelling in en benadering
van de Veiligheidsraad veel informatie verstrekt. De vraag is echter
of het relevant is om op basis van deze overzichten met de minister van gedachten
te wisselen. De voorkeur moet worden gegeven aan een werkwijze waarbij direct
voorafgaande aan belangrijke bijdragen aan discussies in de Veiligheidsraad
met de regering van gedachten wordt gewisseld over in te nemen standpunten,
inclusief mogelijke gevolgen voor het meer algemene Nederlandse buitenlandse
en ontwikkelingssamenwerkingsbeleid. Zo heeft Nederland in januari gepleit
voor meer aandacht voor de sociaal-economische situatie in Georgië en
steun ten behoeve van vluchtelingen. Wat betekent dit voor de discussie die
met minister Herfkens wordt gevoerd over de landenkeuze?De heer Verhagen bepleitte een algemene discussie over de inzet van Nederland
in de Veiligheidsraad, los van actuele onderwerpen. Uit de brief inzake de
beleidsvoornemens blijkt dat men zich onder de kapstok van conflictbeheersing
wil gaan bezighouden met preventieve diplomatie, humanitaire aspecten, collectieve
sancties, nonproliferatie enz. Welke standpunten worden op die terreinen ingenomen?
Uit de eerste speech van Van Walsum in de Veiligheidsraad en uit brieven blijkt
dat Nederland een discussie over de smart sanctions verlangt, maar onduidelijk
is nog welke ideeën de regering daarover heeft. Welke invulling wordt
hieraan gegeven in het eigen buitenlandse beleid?Tijdens de behandeling van het Verdrag van Amsterdam is uitvoerig gesproken
over de noodzaak van het verder ontwikkelen van het GBVB. Wat betekent deze
factor voor de Nederlandse opstelling in de Veiligheidsraad? Hoe vindt afstemming
met EU-partners plaats? Zal intensief worden samengewerkt met Frankrijk en
het Verenigd Koninkrijk? Wanneer de opmerking van Van Walsum dat veel zaken
al worden voorgekookt door de «P5» binnen de Veiligheidsraad juist
is, is het van groot belang dat Nederland vooraf tracht om binnen het EU-kader
tot gemeenschappelijke standpunten te komen. Op welke wijze zal Nederland,
conform het Verdrag van Amsterdam, de overige lidstaten van de EU bij de besprekingen
in de Veiligheidsraad betrekken?De heer Van Middelkoop (GPV) realiseerde zich dat, wanneer
kleinere en middelgrote staten toegeven aan de verleiding om het «echte
werk» aan de grote staten over te laten, zij geen steun geven aan een
actie als Desert Fox. Dat heeft de Nederlandse regering terecht niet gedaan.
Na de frustraties rond het werk van UNSCOM moest er iets gebeuren. Bovendien,
wanneer men zich uitsluitend kritisch wil opstellen tegenover het feit dat
de Amerikanen bepaalde verantwoordelijkheden op zich nemen, moet men ook niet
bij de Verenigde Staten aankloppen om bijvoorbeeld de problemen in Kosovo
opgelost te krijgen.Niettemin zijn vragen over de effectiviteit van Desert Fox gerechtvaardigd.
Hoe erg is het dat UNSCOM uit Irak is «weggebombardeerd»? De acties
zijn in feite zonder effect gebleven, maar kunnen niet als contraproductief
worden beschouwd. Zonder dit optreden zou de geloofwaardigheid van de Veiligheidsraad
zwaar zijn aangetast en zou Saddam Hussein hebben getriomfeerd.De Kamer stemt in met de visie van de regering dat acties als Desert Fox
worden gelegitimeerd door resoluties van de Veiligheidsraad, maar deze zijn
al tamelijk oud zodat deze onderbouwing niet sterk is. Een eventuele nieuwe,
met Desert Fox vergelijkbare actie zou beslist een nieuwe resolutie vergen
om de politieke legitimatie veilig te stellen. Wat is de visie van de minister
hierop, gelet op de positie van Nederland in de Veiligheidsraad?Het is niet verbazingwekkend dat informatie van UNSCOM bij de CIA terecht
is gekomen. De Verenigde Staten treden namens de VN op, gemandateerd door
de Veiligheidsraad. Hoe «verkeerd» is het dan dat zij gebruikmaken
van informatie, verzameld door een ander instrument van de VN, UNSCOM? Wat
is overigens de rechtsbasis voor de militaire steun die de Verenigde Staten
aan de Iraakse oppositie zou geven? Ook de heer Van Middelkoop was van oordeel dat Nederland zich in de Veiligheidsraad
niet mag concentreren op de zachte sector, terwijl het harde en vuile werk
wordt overgelaten aan de permanente lidstaten. Oud-minister Kooymans gaf onlangs
terecht aan dat het niet het early warningsysteem is dat tekortschiet, maar
dat het gaat om de nalatigheid van politieke besluitvormers om zo nodig het
zevende hoofdstuk van het handvest in stelling te brengen. De situatie in
Afrika toont zijn gelijk aan.In de periode waarin Nederland in de Veiligheidsraad functioneert, gaat
het niet langer in primaire zin om het nastreven van interstatelijke vrede,
maar vooral om interne conflicten. Sommige uitspraken van de Veiligheidsraad
gaan op dat terrein tamelijk ver. Zo bepleitte de raad in 1994 het herstel
van de democratie in Haïti. Kan de raad, in het verlengde daarvan, ook
een pleidooi houden voor het wegjagen van een despoot als Saddam Hussein?
Nederland dient te bevorderen dat dergelijke vragen worden beantwoord.De Veiligheidsraad maakt een extensief gebruikt van de bevoegdheden die
hem door het handvest worden toegekend, gebaseerd op de noodzaak om bedreiging
van de vrede tegen te gaan. Er is zelfs al gesproken over bedreiging van de
ecologische vrede. Een probleem is dat dit machtige orgaan, steeds minder
representatief voor de wereld, zichzelf toetst. Is niet een bepaalde vorm
van toetsing van resoluties mogelijk, zonder dat het werk van de Veiligheidsraad
wordt gefrustreerd? Wellicht kan de periode van het Nederlandse lidmaatschap
worden benut om hierover verder na te denken.De heer Marijnissen (SP) betreurde het dat pas twee maanden
na de militaire acties over dit onderwerp kan worden gesproken. Nog altijd
is onduidelijk waarom een onmiddellijk aangevraagde interpellatie niet werd
toegestaan. Is het juist dat door de buitenlandwoordvoerders op de ochtend
vóór het debat over de Europese Raad werd afgesproken om deze
kwestie in dat debat af te doen? De als schriftelijke vragen ingediende interpellatievragen
zijn overigens geweigerd en naar de griffier van de commissie doorverwezen,
maar nog altijd niet beantwoord. Hierop dient in de eerste procedurele vergadering
van de commissie te worden teruggekomen.Toen in november 1998 de spanning inzake Irak opliep, werd ook de Eerste
Wereldoorlog herdacht. Nooit is duidelijk geworden waarom in die oorlog miljoenen
mensen moesten vallen, maar vaststaat dat bij het ontstaan ervan prestigekwesties
een belangrijke rol hebben gespeeld. Ook wat Irak betreft hebben prestigekwesties
het gewonnen van rationele afwegingen. Waar het gaat om mogelijkheden voor
de internationale gemeenschap om in de Iraakse situatie op te treden, dient
de ratio het altijd te winnen van de waan van de dag en andere emoties.Als gevolg van de Amerikaans-Engelse alleengang is het prestige van de
Veiligheidsraad afgenomen, mede omdat de meerderheid van de permanente leden
afwijzend tegenover de militaire acties stond. Ook meer in het algemeen moet
worden geconstateerd dat de internationale gemeenschap weinig middelen heeft
om correcte naleving van resoluties van de Veiligheidsraad af te dwingen;
er is geen sprake van een wereldregering, laat staan een democratisch gelegitimeerde.
Hoewel het instrumentarium zeer beperkt is, is gebleken dat UNSCOM een buitengewoon
nuttig instrument is geweest. Het is tragisch dat juist de militaire acties
ertoe hebben geleid dat dit instrument is weggevallen. De conclusie moet zijn
dat de Verenigde Staten zich hebben laten meeslepen in een prestigestrijd
die ook om binnenlandse redenen goed van pas kwam. Het automatisme waarmee
de Nederlandse regering steeds het Amerikaans-Engelse standpunt volgt, moet
worden doorbroken. Veel beter is het om tot bredere oriëntaties en eigen
analyses te komen en steeds na te gaan welk politiek doel de Verenigde Staten
en het Verenigd Koninkrijk nastreven en of er sprake is van een goede follow-up. Door de bombardementen is de infrastructuur in Irak zwaar beschadigd,
zijn er burgerslachtoffers gevallen, is Saddam Hussein binnenlands in een
slachtofferrol terechtgekomen en is verdeeldheid binnen de Veiligheidsraad
ontstaan. Nu Unscom niet meer naar Irak kan terugkeren, ontstaan er nieuwe
mogelijkheden voor Saddam Hussein om met de productie van massavernietigingswapens
door te gaan. Bestreden moet worden dat de oude resoluties voldoende legitimatie
bieden voor de militaire acties, wanneer de meerderheid van de permanente
leden van de Veiligheidsraad het daarmee niet eens zijn. De Amerikaanse defensieminister
Cohen heeft al aangekondigd, in het kader van het strategisch concept van
de NAVO te zullen bepleiten, dat resoluties van de Veiligheidsraad niet meer
nodig zijn voor militaire acties. Is er sprake van enige commitment voor Irak
in verband met de drie panels van de Veiligheidsraad? Men zal met het oog
op een nieuw inspectieregime toch op de een of andere manier weer on speaking
terms moeten komen met het Iraakse regime. Verder moet worden getracht om
de oppositie binnen en buiten Irak op één lijn te krijgen zodat
een goed politiek programma kan worden geformuleerd waaraan steun kan worden
verleend. Voorzover voldaan wordt aan eisen van de internationale gemeenschap
dienen sancties te worden opgeheven, hetgeen de geloofwaardigheid van de internationale
gemeenschap ten goede kan komen. Hoe zal «ondubbelzinnig» kunnen
worden vastgesteld dat er geen biologische en chemische wapens in Irak meer
zijn, hetgeen als voorwaarde voor het opheffen van sancties is verwoord? Zijn
details bekend over de relatie tussen UNSCOM en CIA en hoe wordt die relatie
door de Nederlandse regering beoordeeld? Het antwoord van de minister van Buitenlandse ZakenDe minister onderstreepte dat de internationale gemeenschap
in Irak te maken heeft met een verwerpelijk, gevaarlijk, onbetrouwbaar en
onvoorspelbaar regime dat elke dag systematisch mensenrechten schendt. Tegen
die achtergrond heeft de internationale gemeenschap door de jaren heen zware
druk op het regime uitgeoefend en heeft het weinig zin al te lang stil te
staan bij de legitimiteit van het militaire optreden eind 1998. Er is sprake
van een keten van resoluties waarop dat optreden is gebaseerd. In die situatie
is het niet de taak van de Nederlandse regering om in verband met goedkeuring
van acties andere regeringen te consulteren. Zij heeft meteen aangegeven dat
het in de ingetreden situatie onvermijdelijk was dat de militaire operatie
volgde, ook al moest dat worden betreurd. Er zit overigens wat dit betreft
geen licht tussen de Duitse visie en die van Nederland terwijl de Franse verklaring
met dezelfde invalshoek is geformuleerd. Er moest een keuze worden gemaakt;
met zo'n operatie kan men niet «half» akkoord gaan. De Nederlandse
regering heeft terecht geconcludeerd dat de actie noodzakelijk en legitiem
was.Het militaire doel van de actie was drieledig: het zoveel mogelijk vernietigen
van locaties, gebruikt voor ontwikkeling, productie en opslag van massavernietigingswapens;
het uitschakelen van de luchtverdedigingssystemen, verbindings- en commandocentra;
het toebrengen van schade aan de overige militaire infrastructuur. De beoogde
resultaten zijn voor een belangrijk gedeelte behaald, zoals vertrouwelijk
verstrekte gegevens duidelijk maken. Hoewel in Basrah een olie-installatie
werd geraakt, was dat geen doel. De internationale gemeenschap staat nog altijd
achter het olie voor voedselprogramma. Het politieke doel was Saddam Hussein
duidelijk te maken dat hij zich dient te houden aan datgene wat de wereldgemeenschap
van hem vraagt.Kennelijk leeft bij sommigen het beeld dat Nederland in de Veiligheidsraad
een soort slaafse volgeling zou zijn van standpunten die daar door Washington
en Londen worden verwoord, maar uit de aan de orde gestelde brieven
blijkt dat dit niet zo is. Een andere zaak is dat de Nederlandse regering,
na eigen inhoudelijke analyse, afweging en argumentatie, naast opinies kan
komen te staan die ook door Amerikanen en Britten worden onderschreven, zoals
is gebeurd met betrekking tot de actie van eind 1998. Bovendien is Nederland
vanaf zijn aantreden in de Veiligheidsraad doende geweest met het overigens
nog niet uitgewerkte Franse initiatief. Daarover is niet alleen met Britse
en Amerikaanse ministers gesproken, maar ook en intensief met de Franse minister
van buitenlandse zaken. Door Nederland wordt in een middenpositie binnen de
Veiligheidsraad bepleit het Franse plan op zijn merites te beoordelen. De
Fransen is gevraagd, hoe effectief het voorgestelde controleregime kan zijn
en of er zicht is op Iraakse medewerking. Deze vragen zijn nog niet beantwoord,
hetgeen begrijpelijk is omdat het om een woest moeilijk probleem gaat.Voor het werk van de drie panels zal geruime tijd worden genomen; velen
zijn van oordeel dat men nu de tijd haar werk moet laten doen. Vooral door
middel van het eerste panel wordt getracht, in het totaal van de Veiligheidsraad
een zodanige consensus te bewerkstelligen dat het Iraakse regime daarmee op
een effectieve manier kan worden geconfronteerd. Dit grondwerk moet eerst
verzet worden. Voor men kan overgaan op het OMV-systeem zal door middel van
indringende inspecties ter plaatse moeten worden nagegaan wat de stand van
zaken met betrekking tot de massavernietigingswapens is.Hierbij moet inderdaad in technische zin onderscheid worden gemaakt tussen
de biologische en chemische wapens enerzijds en de nucleaire wapens anderzijds,
ook al zijn ze in politieke zin gekoppeld. Wat de eerste categorie betreft
doet het probleem van «dual use» zich voor. Vaststaat dat er grondstoffen
zoek zijn, dat documenten ontbreken, dat declaraties onvolledig zijn, enz.
Het is juist ten aanzien van deze dossiers dat Irak sterk tegenwerkt. Hiervoor
moet in het kader van de inspectie-nieuwe stijl een oplossing worden gevonden.
Minder harde problemen doen zich voor met betrekking tot de nucleaire sector
en de raketten, mede omdat een ongemerkte productie zeer onwaarschijnlijk
is. Ook in de Franse voorstellen wordt uitgegaan van een vorm van pre-inspectie,
voorafgaand aan OMV. De Nederlandse regering onderschrijft die visie. Het
eerste panel zal hiervoor een goede vorm moeten vinden, maar uitgewerkte plannen
zijn er nog niet; eerder is er sprake van een opbouwfase. Saddam Hussein heeft
in de laatste periode steeds stelselmatig voorkomen dat effectieve inspecties
konden plaatsvinden; het werk van UNSCOM was in feite al onmogelijk en afgelopen
vóór tot militaire actie werd overgegaan. Hoewel een panacee
nog niet is gevonden, zal de geschetste werkwijze moeten worden gevolgd en
langs die lijn is Nederland zowel in New York als in bilaterale contacten
bezig om een bijdrage te leveren aan de werkzaamheden van het panel.De humanitaire situatie in Irak is erbarmelijk waar het gaat om de sectoren
gezondheid, moeder en kindzorg en therapeutische voeding voor kwetsbare groepen.
De situatie is in Centraal- en Zuid-Irak zorgwekkender – in de Nederlandse
hulpverlening ligt het accent op die gebieden – dan in Noord-Irak, waar
de VN trachten om oplossingen aan te reiken. Nederland zet zich in voor stroomlijning
van de diverse goedkeuringsprocedures en stelt ook financiële middelen
beschikbaar voor humanitaire hulp in Irak.In het kader van het sanctiecomité van de Veiligheidsraad wordt
thans vooral aandacht gegeven aan het mogelijk maken van pelgrimstochten van
Iraakse moslims naar Mekka en de levering van reserveonderdelen ten behoeve
van de Iraakse olie-industrie, van belang in verband met het olie voor voedselprogramma.
Irak mag op het moment ter waarde van 5,2 mld. dollar olie verkopen, maar
dit plafond wordt niet gehaald als gevolg van de slechte staat waarin de olie-industrie
verkeert en de lage olieprijs. Het Nederlandse voorzitterschap van het comité
poogt in samenwerking met het VN-secretariaat om door middel van zo efficiënt
mogelijke werkwijzen de opgelopen achterstanden weg te werken.
Men richt zich op een snelle verwerking van aanvragen, adequaat financieel
management en prioriteitsstelling in coördinatie met VN-organisaties
en Irak.Ook op grond van milieuoverwegingen is het van groot belang dat wordt
gezorgd voor herstel van de Iraakse olie-industrie; de invoer van reserveonderdelen
moet mogelijk worden gemaakt. Dit is een thema, ten aanzien waarvan Nederland
de Verenigde Staten en het Verenigd Koninkrijk tegenover zich vindt. Het olie
voor voedselprogramma is een van de weinige instrumenten waarover men in de
relatie met Irak kan beschikken. Alles moet in het werk worden gesteld om
dit programma goed te laten werken. Ook via de EU moet worden getracht om
de humanitaire nood in Irak te lenigen. De Nederlandse regering zal niet nalaten
om in dat kader initiatieven te nemen, maar gelet op de bestaande situatie
lijkt het niet waarschijnlijk dat een nieuw programma succesvol zou zijn.
Bij dit alles geldt een eerste verantwoordelijkheid voor de Iraakse autoriteiten
die in feite de eigen bevolking gijzelen.Wat Noord-Irak en de ten aanzien daarvan in december 1998 aangenomen motie
betreft, is reeds in de beantwoording van schriftelijke vragen aangegeven
dat er sprake dient te zijn van een pijleroverstijgende aanpak; een taskforce
binnen de EU werkt hieraan. Hierbij moet worden gedacht aan het tegengaan
van mensensmokkel, het verbeteren van de humanitaire en de economische situatie
en het benutten van mogelijkheden in de politieke context. Op verzoek van
de heer Koenders zal de regering de Kamer schriftelijk meer precies inlichten
over de uitvoering van deze motie.Over contacten tussen Saddam Hussein en Bin Laden is de regering niets
bekend. Waar het gaat om onderlinge contacten tussen UNSCOM en veiligheidsdiensten,
is al in antwoord op schriftelijke vragen gesteld dat de regering ermee instemt
dat alle informatie richting UNSCOM is gegaan. Gegevens over het traject in
de andere richting zijn niet bekend, maar als deze methodiek zou zijn gevolgd,
zou dit naar de mening van de regering moeten worden afgekeurd. Het steunen
van de oppositie in Irak is bijzonder moeilijk omdat hiermee in feite rechtstreeks
wordt ingegrepen in de politieke ontwikkelingen in Irak. De mogelijkheden
hiervoor zijn, gelet op de aard van het regime, ongelofelijk klein. Ondanks
het feit dat Saddam Hussein twee oorlogen heeft gevoerd, is er nog altijd
geen sprake van een georganiseerde oppositie.Ambassadeur Van Walsum heeft in het door de heer Wilders bedoelde interview
willen aangeven dat er op het moment eenvoudig geen perfecte oplossing kan
worden aangereikt voor het Iraakse probleem. De gewraakte opmerking van de
ambassadeur moet worden bezien in de context van het gehele interview. Deze
voortreffelijke ambassadeur mag zeker niet op deze ene opmerking worden afgerekend.De minister deed de toezegging dat de nog resterende vragen over de Veiligheidsraad
schriftelijk worden beantwoord.De voorzitter van de commissie,De BoerDe griffier van de commissie,HommesXNoot1Samenstelling: Leden: Blaauw (VVD), Weisglas (VVD), Van den Berg (SGP),
Ter Veer (D66), Van Middelkoop (GPV), Apostolou (PvdA), Van Gijzel (PvdA),
Voorhoeve (VVD), Hillen (CDA), Valk (PvdA), Verhagen (CDA), ondervoorzitter,
Hessing (VVD), Van Ardenne-van der Hoeven (CDA), Hoekema (D66), Marijnissen
(SP), M. B. Vos (GroenLinks), Dijksma (PvdA), Van den Doel (VVD), Koenders
(PvdA), De Boer (PvdA), voorzitter, Van der Knaap (CDA), Ross-van Dorp (CDA),
Karimi (GroenLinks), Timmermans (PvdA) en Wilders (VVD).Plv. leden: Dijkstal (VVD), Bolkestein (VVD), De Graaf (D66), Van 't Riet
(D66), Rouvoet (RPF), Belinfante (PvdA), Duivesteijn (PvdA), Patijn (VVD),
Visser-van Doorn (CDA), Zijlstra (PvdA), Eurlings (CDA), Cherribi (VVD), De
Haan (CDA), Scheltema-de Nie (D66), Van Bommel (SP), Harrewijn (GroenLinks),
Bussemaker (PvdA), Remak (VVD), Albayrak (PvdA), Van Oven (PvdA), Van den
Akker (CDA), Leers (CDA), Vendrik (GroenLinks), Feenstra PvdA) en Balemans
(VVD). 
 
 Naar boven

 

Directe linkKopieer de link naar uw clipboard 

https://zoek.officielebekendmakingen.nl/kst-21664-106.html

Sluit modaal

 

Disclaimer
De hier aangeboden pdf-bestanden van het Staatsblad, Staatscourant, Tractatenblad, provinciaal blad, gemeenteblad, waterschapsblad en blad gemeenschappelijke regeling vormen de formele bekendmakingen in de zin van de Bekendmakingswet en de Rijkswet goedkeuring en bekendmaking verdragen voor zover ze na 1 juli 2009 zijn uitgegeven. Voor pdf-publicaties van vóór deze datum geldt dat alleen de in papieren vorm uitgegeven bladen formele status hebben; de hier aangeboden elektronische versies daarvan worden bij wijze van service aangeboden.

 

Over deze website
Contact
English
Help
Zoeken

Informatie hergebruiken
Privacy en cookies
Toegankelijkheid
Sitemap
Kwetsbaarheid melden

Open data
Linked Data Overheid
PUC Open Data

MijnOverheid.nl
Rijksoverheid.nl
Ondernemersplein.nl
Werkenbijdeoverheid.nl