Reactie op de aangenomen motie van het lid Heijnen (32500 VII, nr. 15) om te bewerkstelligen dat de normen voor de externe inhuur bij het rijk ook gelden voor zelfstandige bestuursorganen (ZBO’s)
Staten-Generaal — Kamerstuk Brief
Datum: 2014-07-01 00:00:00.000000
Rechtsgebied: Wetgeving


Vergaderjaar 2011-2012
 Tweede Kamer der Staten-Generaal
 2
 Kamerstukken
 
 
 
 31 490
 
 Vernieuwing van de rijksdienst
 
 
 Nr. 74
 BRIEF VAN DE MINISTER VAN BINNENLANDSE ZAKEN EN
		KONINKRIJKSRELATIES
 
 
 
 Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal
 Den Haag, 24 oktober 2011
 
 
 
 1.
 Inleiding
 
 Naar aanleiding van het Wetgevingsoverleg van 15 november 2010
				(kamerstuk 32 500 VII,
				nr. 21) is de motie van het lid Heijnen (PvdA) aangenomen, waarin de
				regering wordt verzocht te bewerkstelligen dat de normen voor de externe inhuur
				bij het rijk ook gelden voor zelfstandige bestuursorganen (ZBO’s). In de
				motie wordt de regering verzocht «daartoe zo nodig wet- en regelgeving voor te
				bereiden» (TK, 2010–2011, 32 500 VII, nr. 15).
 In het Wetgevingsoverleg heb ik mij bereid verklaard te kijken
				naar de mogelijkheden die er zijn om ook ZBO’s zich te laten houden aan de
				rijksnormen voor externe inhuur. Ik wilde echter niet zo ver gaan om toe te
				zeggen dat hiervoor wet- en regelgeving zullen worden aangepast. Om die reden
				heb ik de motie ontraden.
 In deze brief geef ik een nadere reactie op de motie-Heijnen.
				Daarbij leg ik ook een relatie met de motie-Koopmans-Heijnen (TK, 2010–2011,
				31 490, nr. 58), waarin de
				regering onder meer wordt verzocht te bevorderen dat ZBO’s gebruik maken van
				de rijksbrede bedrijfsvoeringsinfrastructuur (onderdeel van het programma
				Compacte Rijksdienst).
 Vooraf merk ik nog op dat de reactie op de motie-Heijnen geruime
				tijd op zich heeft laten wachten. Dit heeft als reden dat ik mij eerst een
				beeld wilde vormen van de feitelijke situatie bij een aantal ZBO’s voor wat
				betreft de omvang van de externe inhuur.
 
 
 
 2.
 Externe inhuur bij ZBO’s
 
 Om meer zicht te krijgen op het feitelijke gebruik van externe
				inhuur bij ZBO’s heb ik via een steekproef van circa 30 ZBO’s (de ZBO’s
				die ook meededen in de personele taakstelling Vernieuwing Rijk) nagegaan wat de
				omvang van de externe inhuur in 2010 was. Dit zowel wat betreft de hoogte van
				de totale uitgaven als de betaalde uurtarieven. De ZBO’s is gevraagd naar de
				totale uitgaven voor externe inhuur in 2010 in relatie tot de omvang van de
				uitgaven voor eigen personeel. Tevens is gevraagd hoe vaak in 2010 inhuur heeft
				plaatsgevonden tegen een hoger uurtarief dan het maximumuurtarief van € 225
				(excl. BTW) zoals geldt binnen het rijk.
 Percentage externe inhuur
 Het beeld is dat de ZBO’s over het algemeen met een percentage
				externe inhuur van 10 á 15% uit de voeten kunnen om hun taken op doelmatige
				wijze uit te voeren.
 Van de dertig in de streekproef betrokken ZBO's zijn er 17
				waarvan het aandeel van de externe inhuur in de totale personele uitgaven
				kleiner of gelijk is aan 10%. Bij drie (kleinere) ZBO's ligt dit aandeel boven
				de 20%. De grotere ZB0’s als CBS, UWV en Sociale Verzekeringsbank komen uit
				in de range van 10 tot 14%.
 
 Verschillende ZBO’s merken op dat als de categorie
				 uitzendkrachten buiten het begrip externe inhuur zou vallen ze fors lager
				 zouden scoren.
 Aangezien de ZBO’s over het algemeen typische
				 uitvoeringsorganisaties zijn en in hoge mate vraaggestuurd werken, hebben zij
				 er behoefte aan de omvang van de personele capaciteit te kunnen laten
				 fluctueren met de vraag. Pieken en dalen wil men – juist ook vanuit
				 kostenoverwegingen – kunnen opvangen met een flexibele schil van in te huren
				 personele capaciteit, voornamelijk uitzendkrachten.
 Het niet kunnen opvangen van deze pieken en dalen zal de
				 behoefte aan meer personeel met een vast contract doen toenemen, wat juist tot
				 hogere kosten zal leiden.
 
 
 De ZBO’s die in 2010 boven de norm van 10% uitkwamen heb ik
				 vervolgens de vraag gesteld of dat een incidenteel of structureel karakter had
				 en of een percentage inhuur van maximaal 10% structureel past bij een doelmatig
				 productieproces van hun organisatie.
 De ZBO’s die in 2010 een percentage inhuur kenden dat fors
				 uitkwam boven de 10% gaven aan dat dit incidentele redenen had. De meeste
				 overige ZBO’s die in 2010 boven de 10% uitkwamen gaven aan dat een percentage
				 van maximaal 10% externe inhuur structureel in hun organisatie niet past bij
				 een doelmatige bedrijfsvoering. Met een percentage inhuur van 10 á 15% kunnen
				 zij over het algemeen wel uit de voeten. Dit hangt samen met de genoemde
				 behoefte om uitzendkrachten in te zetten.
 
 Uurtarieven externe inhuur
 
 Acht van de dertig ZBO's hebben externe medewerkers ingehuurd
				 tegen een hoger tarief dan het bij het rijk gehanteerde maximumuurtarief van
				 € 225 (excl. BTW). In totaal gaat het om 27 personen, waarvan onder meer
				 negen door DNB (toezichthouder), vijf door de OPTA en zes door de Nederlandse
				 Zorgautoriteit. In alle gevallen werd door de ZBO’s als reden opgegeven de
				 noodzaak om zeer specifieke expertise en/of de Landsadvocaat in te huren.
 Deze uitkomst is lastig te wegen, aangezien het totaal aantal
				 ingehuurde personen niet bekend is. Ook de duur van de inhuurcontracten is
				 uiteraard van belang. Bij de 27 gevallen van overschrijding van het
				 maximumuurtarief kan het zowel gaan om korter als langer lopende contracten. Op
				 het totaal van de inhuur bij 30 ZBO’s is het genoemde aantal echter relatief
				 beperkt te noemen en bij de meeste ZBO’s komt overschrijding van het
				 maximumuurtarief in het geheel niet voor.
 
 
 
 
 3.
 Overwegingen en conclusie
 
 Ik realiseer mij dat een deel van de onderzochte ZBO’s, al dan
				niet tijdelijk, uitkomt boven de uitgavennorm van 10%. Tevens is in 2010 in een
				relatief beperkt aantal gevallen het maximumuurtarief van € 225
				overschreden. Verder is het beeld dat ZBO’s met een percentage externe inhuur
				tussen de 10 en 15% over het algemeen uit de voeten kunnen als tegelijkertijd
				een doelmatige bedrijfsvoering van de ZBO’s wordt verlangd.
 Het van toepassing verklaren van de rijksnormen voor externe
				inhuur op ZBO’s, acht ik gelet daarop niet wenselijk. Mijn afweging daarbij
				is als volgt.
 
 Met de Kamer deel ik de opvatting dat ZBO’s net als de
				 ministeries hun taakuitvoering op zo doelmatig mogelijke wijze behoren te
				 realiseren. Verbetermogelijkheden in de sfeer van de ondersteunende
				 bedrijfsvoering bij ZBO’s hebben dan ook de aandacht van het kabinet (zie ook
				 paragraaf 4 van deze brief).
 De motie-Heijnen vraagt mij om de normen voor de omvang van de
				 externe inhuur zoals die gelden voor de organisaties bij het rijk, ook van
				 toepassing te laten zijn op ZBO’s.
 Voor mij is daarbij – naast het in paragraaf 2 al genoemde
				 – relevant hoe dit zich verhoudt tot de zelfstandige positie van ZBO’s wat
				 betreft hun bedrijfsvoering, welke wettelijke veranderingen dit zou vergen en
				 of dit bijdraagt aan een grotere doelmatigheid van de taakuitvoering door
				 ZBO’s.
 
 Op dit moment hebben ministers geen formele bevoegdheden om
				ZBO’s aan te sturen op de wijze waarop zij in hun benodigde personele
				capaciteit voorzien. De enige mogelijkheid om in te grijpen in de
				bedrijfsvoering van ZBO’s is het onthouden van goedkeuring aan hun begroting
				en/of jaarrekening. Van dit middel kan alleen gebruik worden gemaakt als er
				sprake is van «strijd met het recht of het algemeen belang».
 
 Om alsnog de formele bevoegdheid te geven aan ministers om
				 ZBO’s te binden aan normen voor externe inhuur zouden zowel de Kaderwet
				 ZBO’s als alle afzonderlijke instellingswetten van ZBO’s moeten worden
				 gewijzigd. Dit is een langdurig en ingewikkeld traject en – nog belangrijker
				 – gaat in wezen in tegen de bedoelingen van het instellen van ZBO’s,
				 namelijk het creëren van afstand tussen politiek en de taakuitvoering door
				 ZBO’s. De wetgever acht die afstand geboden voor een effectieve en
				 efficiënte uitvoering van de publieke taken in kwestie.
 Daarbij komt dat dan ook een systematiek van rapportering over
				 de naleving van deze normen dient te worden ingevoerd met alle administratieve
				 lasten voor de ministeries en de ZB0»s zelf vandien.
 
 Voor mij staat voorop het belang dat de ZBO’s hun taken op
				efficiënte wijze uitvoeren. ZBO’s maken daarbij zelf de afweging op welke
				wijze zij in hun behoefte aan personele capaciteit voorzien. Mijn beeld is dat
				de ZBO’s dit over het algemeen op een kostenbewuste wijze doen en daarom acht
				ik, alles overwegende, het van toepassing laten zijn van de rijksnormen voor
				externe inhuur op ZBO’s niet wenselijk. Uit de steekproef blijkt immers dat
				voor een doelmatige taakuitvoering de ZBO’s met een inhuurpercentage van 10
				tot 15% uit de voeten kunnen.
 Ik maak hierbij de kanttekening dat de sturing vanuit het rijk op
				de bedrijfsvoering van ZBO’s in brede zin wel mijn aandacht heeft. Daarbij
				gaat het om meer dan alleen de normen voor de externe inhuur. In het
				onderstaande ga ik daar kort nader op in naar aanleiding van de motie
				Koopmans-Heijnen.
 
 
 
 4.
 Relatie met motie Koopmans-Heijnen
 
 In deze motie wordt de regering verzocht te bevorderen dat de
				gehele rijksdienst gebruik maakt van de rijksbrede infrastructuur voor de
				ondersteunende bedrijfsvoering en alleen uitzonderingen op deze regel toe te
				laten na toestemming van de minister van BZK. Gevraagd wordt tevens om te
				onderzoeken of de ZBO’s op eenzelfde wijze behandeld kunnen worden.
 Op dit moment wordt onderzocht in hoeverre het te zijner tijd
				mogelijk en wenselijk is dat ZBO's aansluiten bij (onderdelen van) de
				rijksbrede bedrijfsvoeringsinfrastructuur, zoals die in voorbereiding is in het
				kader van het programma Compacte Rijksdienst.
 In een separate brief aan uw Kamer kom ik terug op de
				betreffende motie Koopmans-Heijnen.
 
 
 
 
 De minister van
			 Binnenlandse Zaken en
			 Koninkrijksrelaties,
 
 J. P. H.
 Donner