Financiële verantwoordingen over het jaar 1997; Financiële verantwoording van het Ministerie van Economische Zaken (XIII)
Staten-Generaal — Kamerstuk 
Datum: 2014-07-10 00:00:00.000000
Rechtsgebied: Wetgeving


(function (window, document, dataLayerName, id) {
 window[dataLayerName] = window[dataLayerName] || [], window[dataLayerName].push({ start: (new Date).getTime(), event: "stg.start" }); var scripts = document.getElementsByTagName('script')[0], tags = document.createElement('script');
 function stgCreateCookie(a, b, c) { var d = ""; if (c) { var e = new Date; e.setTime(e.getTime() + 24 * c * 60 * 60 * 1e3), d = "; expires=" + e.toUTCString() } document.cookie = a + "=" + b + d + "; path=/; Secure" }
 var isStgDebug = (window.location.href.match("stg_debug") || document.cookie.match("stg_debug")) && !window.location.href.match("stg_disable_debug"); stgCreateCookie("stg_debug", isStgDebug ? 1 : "", isStgDebug ? 14 : -1);
 var qP = []; dataLayerName !== "dataLayer" && qP.push("data_layer_name=" + dataLayerName), qP.push("use_secure_cookies"), isStgDebug && qP.push("stg_debug"); var qPString = qP.length > 0 ? ("?" + qP.join("&")) : "";
 tags.async = !0, tags.src = "https://koop.piwik.pro/containers/" + id + ".js" + qPString, scripts.parentNode.insertBefore(tags, scripts);
 !function (a, n, i) { a[n] = a[n] || {}; for (var c = 0; c < i.length; c++)!function (i) { a[n][i] = a[n][i] || {}, a[n][i].api = a[n][i].api || function () { var a = [].slice.call(arguments, 0); "string" == typeof a[0] && window[dataLayerName].push({ event: n + "." + i + ":" + a[0], parameters: [].slice.call(arguments, 1) }) } }(i[c]) }(window, "ppms", ["tm", "cm"]);
 })(window, document, 'dataLayer', 'f8b9eee5-8d9c-4ea1-abd5-83e174f29813');
 
 
 
Direct naar content
Navigatie
Contextinformatie
Publicatie
Acties
Inhoudsopgave
Gerelateerde informatie

Menu

U bent nu hier: 
Publicaties
Officiële publicaties

Inloggen

Primaire navigatie

Andere sites binnen Overheid.nl
Home
Uitgebreid zoeken
Mijn abonnementen
Help

Andere sites binnen Overheid.nl

Berichten over uw Buurt
Zoals vergunningen, bouwplannen en lokale regelgeving.

Rondom uw woonadres
Rondom een zelfgekozen adres

Dienstverlening
Zoals belastingen, uitkeringen en subsidies.

Naar dienstverlening

Beleid & regelgeving
Officiële publicaties van de overheid.

Naar beleid & regelgeving

Contactgegevens overheden
Adressen en contactpersonen van overheidsorganisaties.

Naar overheidsorganisaties

 
 
 
U bent hier:

Home

Kamerstuk 26025, nr. 26

 
 
 

Kamerstuk

Datum publicatie
Organisatie
Vergaderjaar
Dossier- en ondernummer

07-07-1998

Tweede Kamer der Staten-Generaal

1997-1998

26025 nr. 26

 

 

 
 
 Toon meer van: Inhoudsopgave
 
 

 
 AanhefLichaamOndertekeningLichaamRekening van verplichtingen, uitgaven en ontvangsten van
het Ministerie van Economische Zaken (XIII) voor het jaar 1997 Staat behorende bij de Wet van .. ..... 19.., Stb. ... en bij de financiële
verantwoording over het jaar 1997 Rekening 1997 (inclusief slotwetmutaties)
 Ministerie van Economische Zaken (XIII) Onderdeel uitgaven en verplichtingen
(bedragen x f 1000) Staat behorende bij de Wet van .. ...... 19.., Stb. ...
en bij de financiële verantwoording over het jaar 1997 Rekening
1997 (inclusief slotwetmutaties) Ministerie van Economische Zaken (XIII)
 Onderdeel ontvangsten (bedragen x f 1000) Staat behorende bij de Wet van .. ..... 19.., Stb. ...
en bij de financiële verantwoording over het jaar 1997 Rekening 1997
(inclusief slotwetmutaties) Ministerie van Economische Zaken (XIII) Agentschap
Senter (bedragen x f 1 000) TOELICHTING ALGEMEEN DEEL I InleidingII. Kerncijfers EZ en verloop van de begrotingsuitvoering
1997tabel 1: kerncijfers EZ UitgavenGrafiek 1: Uitgaven EZ 1997–1993 tabel 2: verschillenanalyse (vaststellingswet–realisatie)
reguliere uitgaven 1997 Verplichtingentabel 3: verschillen analyse (vaststellingswet –
realisatie) reguliere verplichtingen 1997 Hoofdbeleidsterrein 1: Algemeen Grafiek 2: verplichtingen hoofdbeleidsterrein Algemeen
(mln gldns) Toelichting bij AlgemeenHoofdbeleidsterrein 2: Technologie Grafiek 3: verplichtingen hoofdbeleidsterrein Technologie
(mln gldns) Toelichting bij TechnologieHoofdbeleidsterrein 3: Industrie Grafiek 4: verplichtingen hoofdbeleidsterrein Industrie
(mln gldns) Toelichting bij IndustrieHoofdbeleidsterrein 4: Regionaal beleid Grafiek 5: verplichtingen hoofdbeleidsterrein Regionaal
beleid (mln gldns) Toelichting bij Regionaal beleidHoofdbeleidsterrein 5: Diensten, MKB en Ordening Grafiek 6: verplichtingen hoofdbeleidsterrein Diensten,
MKB en Ordening (mln gldns) Toelichting bij Diensten, MKB en OrdeningHoofdbeleidsterrein 7: Buitenlandse Economische Betrekkingen Grafiek 7: verplichtingen hoofdbeleidsterrein Buitenlandse
Economische Betrekkingen (mln gldns) Toelichting bij Buitenlandse economische betrekkingenHoofdbeleidsterrein 9: Energie Grafiek 9: verplichtingen hoofdbeleidsterrein Energie
(mln gldns)* Toelichting bij EnergieOntvangsten Grafiek 9: ontvangsten EZ, excl. aardgas, WIR, EBN en
COVA (mln gldns) Toelichting bij ontvangstenGasbatenIII Financieel beheer InleidingPlanning & Control (P&C)KengetallenToezichtsfunctieAutomatiseringAdministratieve Organisatie.Opmerkingen van de Algemene Rekenkamer over de financiële
verantwoording 1996ARTIKELSGEWIJZE TOELICHTING UITGAVEN 01.00 ALGEMEEN Artikel 01.01 Verplichtingen- en uitgavenraming vastgestelde begroting
versus realisatie (x f 1000) Belangrijke mutaties in voorgaande suppletore begrotingen Toelichting realisatie 1997Tabel 1: Opbouw van de personele raming voor geheel EZ Tabel 2: Verdeling van budgetten personeel en materieel
en het aantal fte's Toelichting diensten EZ AlgemeenBureau voor de Industriële Eigendom MaterieelKengetallen Toelichting:Centraal Bureau voor de Statistiek MaterieelPersoneelCentraal Planbureau PersoneelEconomische Controledienst MaterieelPersoneelKengetallen Toelichting:Staatstoezicht op de Mijnen PersoneelKengetallen Toelichting:Rijks Geologische Dienst Personeel en materieelCentrale Dienst voor In- en Uitvoer EVD MaterieelNederlandse Mededingingsautoriteit Materieel + PersoneelArtikel 01.03 Loonbijstelling Verplichtingen- en uitgavenraming vastgestelde begroting
versus realisatie (x f 1000) Belangrijke mutaties in voorgaande suppletore begrotingen Artikel 01.04 Prijsbijstelling Verplichtingen- en uitgavenraming vastgestelde begroting
versus realisatie (x f 1000) Belangrijke mutaties in voorgaande suppletore begrotingen Artikel 01.05 Onvoorzien Verplichtingen- en uitgavenraming vastgestelde begroting
versus realisatie (x f 1000) Toelichting realisatie 1997Artikel 01.06 Uitgaven post-actief personeel Verplichtingen- en uitgavenraming vastgestelde begroting
versus realisatie (x f 1000) Toelichting realisatie 1997 Kengetallen Artikel 01.12 Europees Octrooibureau Verplichtingen- en uitgavenraming vastgestelde begroting
versus realisatie (x f 1000) Toelichting realisatie 1997Kengetallen Artikel 01.55 Bijdrage aan het agentschap Senter Verplichtingen- en uitgavenraming vastgestelde begroting
versus realisatie (x f 1000) Toelichting realisatie 1997 Uitvoeringskosten per DG: Artikel 01.61 Personeel en materieel EZ, exclusief CBS Verplichtingen- en uitgavenraming vastgestelde begroting
versus realisatie (x f 1000) Toelichting realisatie 199702.00 INDUSTRIEEL EN ALGEMEEN TECHNOLOGIEBELEID Artikel 02.02 Specifieke bedrijfsgerichte technologiestimulering Verplichtingen- en uitgavenraming vastgestelde begroting
versus realisatie (x f 1000) Belangrijke mutaties in suppletore begrotingenToelichting realisatie 1997Stimulering strategische samenwerkingVoorbereiding Technologische ProductieSubsidieregeling maritiem onderzoekFlankerend beleidElektronische SnelwegenRegeling Economie Ecologie TechnologieBTSArtikel 02.03 Internationale en algemene technologiestimulering Verplichtingen- en uitgavenraming vastgestelde begroting
versus realisatie (x f 1000) Belangrijke mutaties in suppletore begrotingenToelichting realisatie 1997BITMESArtikel 02.04 Overheidsaanschaffingen en bevordering van
bedrijfsgerichte samenwerking Verplichtingen- en uitgavenraming vastgestelde begroting
versus realisatie (x f 1000) Belangrijke mutaties in suppletore begrotingenToelichting realisatie 1997 02.05 InnovatieCentra Verplichtingen- en uitgavenraming vastgestelde begroting
versus realisatie (x f 1000) Belangrijke mutaties in suppletore begrotingenToelichting realisatie 1997Kengetallen ICNN Artikel 02.06 Subsidies in het belang van de industriële
ontwikkeling Verplichtingen- en uitgavenraming vastgestelde begroting
versus realisatie (x f 1000) Toelichting realisatie 1997N.V. NEHEMNederlands Normalisatie Instituut (NNI)Nederlandse Organisatie voor Toegepast-Natuurwetenschappelijk
Onderzoek (TNO)Nationaal Lucht- en Ruimtevaartlaboratorium (NLR)Stichting voor de Technische Wetenschappen (STW)Artikel 02.07 Internationale ruimtevaartprogramma's Verplichtingen- en uitgavenraming vastgestelde begroting
versus realisatie (x f 1000) Toelichting realisatie 1997 Artikel 02.08 Bevordering van de vliegtuigindustrie en
ruimtevaart Verplichtingen- en uitgavenraming vastgestelde begroting
versus realisatie (x f 1000) Toelichting realisatie 1997Artikel 02.09 Speur- en ontwikkelingswerk Verplichtingen- en uitgavenraming vastgestelde begroting
versus realisatie (x f 1000) Belangrijke mutaties in suppletore begrotingenToelichting realisatie 1997Kengetallen TOK: Artikel 02.11 Garanties technologiebeleid Verplichtingen- en uitgavenraming vastgestelde begroting
versus realisatie (x f 1000) Toelichting realisatie 199702.12 Technologische infrastructuur Verplichtingen- en uitgavenraming vastgestelde begroting
versus realisatie (x f 1000) Belangrijke mutaties in suppletore begrotingenToelichting realisatie 1997Toelichting realisatie 1997Technologische vernieuwingStichting voor de Technische Wetenschappen (STW)Innovatief gerichte Onderzoeksprogramma (IOP)Kengetallen IOP >Technologische Top InstitutenTechnologie en samenlevingArtikel 02.13 Projecten gefinancierd uit het Fonds economische
structuurversterking Verplichtingen- en uitgavenraming vastgestelde begroting
versus realisatie (x f 1000) Toelichting realisatie 199703.00 INDUSTRIE- EN DIENSTENBELEID Artikel 03.01 Crisisbeheersing Verplichtingen- en uitgavenraming vastgestelde begroting
versus realisatie (x f 1000) Toelichting realisatie 1997Artikel 03.03 Versterking economische structuur Verplichtingen- en uitgavenraming vastgestelde begroting
versus realisatie (x f 1000) Toelichting realisatie 1997Artikel 03.04 Industriële promotie Verplichtingen- en uitgavenraming vastgestelde begroting
versus realisatie (x f 1000) Toelichting realisatie 1997Artikel 03.05 Steun scheepsbouw Verplichtingen- en uitgavenraming vastgestelde begroting
versus realisatie (x f 1000) Belangrijke mutaties in suppletore begrotingenToelichting realisatie 1997 Scheepsbouwsteun Artikel 03.06 Herstelfinanciering en steun aan individuele
bedrijven Verplichtingen- en uitgavenraming vastgestelde begroting
versus realisatie (x f 1000) Artikel 03.09 Garantieregeling Particuliere Participatiemaatschappijen
1981 Verplichtingen- en uitgavenraming vastgestelde begroting
versus realisatie (x f 1000) Artikel 03.12 Bijdrage aan de Industriefaciliteit Verplichtingen- en uitgavenraming vastgestelde begroting
versus realisatie (x f 1000) Toelichting realisatie 199704.00 REGIONAAL BELEID 04.01 Bijdragen ten behoeve van Regionale ontwikkelingmaatschappijen
en overige Verplichtingen- en uitgavenraming vastgestelde begroting
versus realisatie (x f 1000) Belangrijke mutaties in suppletore begrotingenToelichting realisatie 199704.04 Voorwaardenscheppend beleid Verplichtingen- en uitgavenraming vastgestelde begroting
versus realisatie (x f 1000) Belangrijke mutaties in suppletore begrotingen04.05 Structuurversterkende projecten in het kader van
de BRT-compensatie Verplichtingen- en uitgavenraming vastgestelde begroting
versus realisatie (x f 1000) Belangrijke mutaties in suppletore begrotingen04.06 Projecten gefinancierd uit het Europees Fonds voor
Regionale Ontwikkeling Verplichtingen- en uitgavenraming vastgestelde begroting
versus realisatie (x f 1000) Belangrijke mutaties in suppletore begrotingen04.08 Bevordering regionale bedrijfsinvesteringen Verplichtingen- en uitgavenraming vastgestelde begroting
versus realisatie (x f 1000) Belangrijke mutaties in suppletore begrotingenToelichting realisatie 1997IPR-centraal Kengetallen IPR-decentraal04.09 Regio-programma's Verplichtingen- en uitgavenraming vastgestelde begroting
versus realisatie (x f 1000) Belangrijke mutaties in suppletore begrotingenToelichting realisatie 1997ISPEFRO-cofinancieringKengetallen EFRO-cofinanciering 04.10 Stimulering Ruimte voor Economische Activiteit Verplichtingen- en uitgavenraming vastgestelde begroting
versus realisatie (x f 1000) Belangrijke mutaties in suppletore begrotingenToelichting realisatie 1997I. Vijf nieuwe terreinen: II. Herstructurering van twee terreinen: Kengetallen 05.00 DIENSTEN, MIDDEN- EN KLEINBEDRIJF EN ORDENING 05.01 Voorlichting en advisering MKB Verplichtingen- en uitgavenraming vastgestelde begroting
versus realisatie (x f 1000) Toelichting realisatie 1997IMK-netwerkProjecten MKB en ondernemerschapBrancheCentra voor Technologie (BCT)05.02 Onderzoek en onderwijs MKB Verplichtingen- en uitgavenraming vastgestelde begroting
versus realisatie (x f 1000) Toelichting realisatie 1997Economisch Instituut voor het MKB (EIM)Beleidsonderbouwend onderzoek OMKBOndernemersonderwijs en -scholingMDW-onderzoek05.03 Borgstellingsregelingen Verplichtingen- en uitgavenraming vastgestelde begroting
versus realisatie (x f 1000) Toelichting realisatie 1997Kengetallen BBMKB 05.05 Bedrijfsbeëindigingshulp Verplichtingen- en uitgavenraming vastgestelde begroting
versus realisatie (x f 1000) Toelichting realisatie 1997 05.07 Hulp Waterschade Verplichtingen- en uitgavenraming vastgestelde begroting
versus realisatie (x f 1000) Toelichting realisatie 199705.08 Bijdrage aan technostartersfondsen Verplichtingen- en uitgavenraming vastgestelde begroting
versus realisatie (x f 1000) Belangrijke mutaties in suppletore begrotingen05.12 Toeristisch beleid Verplichtingen- en uitgavenraming vastgestelde begroting
versus realisatie (x f 1000) Belangrijke mutaties in suppletore begrotingenToelichting realisatie 1997Instellingen waarbij EZ bijdraagt aan de financieringKengetallen NBT Overige uitgaven05.21 Marktwerking Verplichtingen- en uitgavenraming vastgestelde begroting
versus realisatie (x f 1000) Toelichting realisatie 1997(Subsidie)bijdragen.05.22 Bijdrage Nederlands Meetinstituut Verplichtingen- en uitgavenraming vastgestelde begroting
versus realisatie (x f 1000) Belangrijke mutaties in suppletore begrotingenToelichting realisatie 1997Kengetallen 07.00 BUITENLANDSE ECONOMISCHE BETREKKINGEN EN EXPORT-BEVORDERING AlgemeenOntwikkeling uitgaven BEB 1990–1997 (x f 1
mln.) Artikel 07.01 Internationale organisaties Verplichtingen- en uitgavenraming vastgestelde begroting
versus realisatie (x f 1000) Toelichting realisatie 1997Artikel 07.02 Bevordering van de buitenlandse economische
betrekkingen Verplichtingen- en uitgavenraming vastgestelde begroting
versus realisatie (x f 1000) Belangrijke mutaties in suppletore begrotingenToelichting realisatie 1997Programma Economische Samenwerking Projecten (PESP)Verplichtingen PESP naar regio (x f 1 mln.) Beurzenprogramma IndonesiëProgramma Samenwerking Opkomende Markten (PSOM)Investeringsfaciliteit Opkomende markten (IFOM)WTO-TrustfundArtikel 07.03 Stimulering exportactiviteiten Verplichtingen- en uitgavenraming vastgestelde begroting
versus realisatie (x f 1000) Belangrijke mutaties in suppletore begrotingenToelichting realisatie 1997 De realisatie op subartikelniveau is als volgt: Besluit Subsidies Exportfinanciering (BSE)Exportfinancieringsarrangement Indonesië (EFI)Garantie herverzekering Inpres 8Garantie Exportkredietverzekering EthiopiëGarantiefaciliteit Opkomende Markten (GOM)Artikel 07.04 Economische voorlichting en exportbevordering Verplichtingen- en uitgavenraming vastgestelde begroting
versus realisatie (x f 1000) Toelichting realisatie 1997 De realisatie op subartikelniveau is als volgt: Toelichting:Artikel 07.05 Economische hulp Oost-Europa Verplichtingen- en uitgavenraming vastgestelde begroting
versus realisatie (x f 1000) Belangrijke mutaties in suppletore begrotingenToelichting realisatie 1997 De realisatie per artikelonderdeel is als volgt: De categorie verplichtingen MOE (x 1 mln) Kennisoverdracht Programma Samenwerking Oost-Europa (PSO)Multilaterale projectenTrustfundsVerplichtingen PSO, Multi en Trust naar landen (x f 1
mln.) Managementtraining (Passage)Programma Uitzending Managers NMCP (PUM)Export- en Investeringsbevordering SENO-faciliteit (voorheen Leasefaciliteit)Cumulatief obligo SENO naar landen (x f 1 mln.) Tijdelijke Regeling Herverzekering Investeringen Oost-Europa
(TRHIO)Cumulatieve verplichtingen TRHIO naar landen (x f mln.)
 Investeringsbevordering/Technische Assistentie (IBTA)Investeringsfaciliteit Midden- en Oost-Europa (IFMOE)08.00 WET INVESTERINGSREKENING Artikel 08.01 Investeringsbijdragen en investeringstoeslagen Verplichtingen- en uitgavenraming vastgestelde begroting
versus realisatie (x f 1000) Belangrijke mutaties in suppletore begrotingen en toelichting
realisatie 199709.00 ENERGIEBELEID Artikel 09.01 Energiebesparingstechnologie Verplichtingen- en uitgavenraming vastgestelde begroting
versus realisatie (x f 1000) Belangrijke mutaties in suppletore begrotingenToelichting realisatie 1997Programma-overeenkomsten en uitvoeringskosten Novem (verplichtingen
x f 1): Tenderregeling Industriele energiebesparing (TIEB) Subsidieregeling Energiebesparings- en MilieuadviezenTenderregeling Nieuwe Energie-efficiënte combinaties
met Warmte/Kracht-Systemen (NEWS) Artikel 09.02 Duurzame energie Verplichtingen- en uitgavenraming vastgestelde begroting
versus realisatie (x f 1000) Belangrijke mutaties in suppletore begrotingenToelichting realisatie 1997 Onderstaand is de raming afgezet tegen de uiteindelijke
realisatie (x f 1000). Programma-overeenkomsten en uitvoeringskosten Novem (verplichtingen
x f 1): Stimulering zonneboilers Artikel 09.03 Energievoorzieningsonderzoek Verplichtingen- en uitgavenraming vastgestelde begroting
versus realisatie (x f 1000) Toelichting realisatie 1997 Onderstaand is de raming afgezet tegen de uiteindelijke
realisatie (x f 1000). Artikel 09.04 Beleidsondersteuning en overige uitgaven Verplichtingen- en uitgavenraming vastgestelde begroting
versus realisatie (x f 1000) Toelichting realisatie 1997 Onderstaand is voor elk artikelonderdeel de raming afgezet
tegen de uiteindelijke realisatie (x f 1000). Artikel 09.05 Energieonderzoek-Centrum Nederland Verplichtingen- en uitgavenraming vastgestelde begroting
versus realisatie (x f 1000) Toelichting realisatie 1997Artikel 09.06 Doelfinanciering NITG-TNO Verplichtingen- en uitgavenraming vastgestelde begroting
versus realisatie (x f 1000) Belangrijke mutaties in voorgaande suppletore begrotingen
en toelichting realisatie 1997Artikel 09.07 CO2-reductieplan door EZ Verplichtingen- en uitgavenraming vastgestelde begroting
versus realisatie (x f 1000) Belangrijke mutaties in voorgaande suppletore begrotingen
en toelichting realisatie 1997Artikel 09.12 Garanties Energiebeleid Verplichtingen- en uitgavenraming vastgestelde begroting
versus realisatie (x f 1000) Toelichting realisatie 1997Artikel 09.21 Stichting Centraal Orgaan Voorraadvorming
Aardolieprodukten Verplichtingen- en uitgavenraming vastgestelde begroting
versus realisatie (x f 1000) Belangrijke mutaties in suppletore begrotingen en toelichting
realisatie 1997Artikel 09.22 Uitkering aan houder certificaten Energiebeheer
Nederland B.V. Verplichtingen- en uitgavenraming vastgestelde begroting
versus realisatie (x f 1000) Belangrijke mutaties in suppletore begrotingen en toelichting
realisatie 1997Artikel 09.32 Toepassing energiebesparingstechnologie
en duurzame energie Verplichtingen- en uitgavenraming vastgestelde begroting
versus realisatie (x f 1000) Belangrijke mutaties in suppletore begrotingen en toelichting
realisatie 1997Artikel 09.33 Onderzoek en ontwikkelingswerk op energiegebied Verplichtingen- en uitgavenraming vastgestelde begroting
versus realisatie (x f 1000) Belangrijke mutaties in suppletore begrotingen en toelichting
realisatie 1997ONTVANGSTEN 01.00 Algemeen Artikel 01.31 Ontvangsten Centraal Bureau voor de Statistiek Ontvangstenraming vastgestelde begroting versus realisatie
(x f 1000) Belangrijke mutaties in voorgaande suppletore begrotingen
en toelichting realisatie 1997Artikel 01.41 Terugontvangen bijdragen van Senter Ontvangstenraming vastgestelde begroting versus realisatie
(x f 1000) Toelichting realisatie 199702.00 INDUSTRIEEL EN ALGEMEEN TECHNOLOGIEBELEID Artikel 02.02 Ontvangsten technische ontwikkelingskredieten Ontvangstenraming vastgestelde begroting versus realisatie
(x f 1000) Toelichting realisatie 1997Artikel 02.04 Diverse ontvangsten technologiebeleid Ontvangstenraming vastgestelde begroting versus realisatie
(x f 1000) Toelichting realisatie 1997Artikel 02.05 Ontvangsten uit het Fonds economische structuurversterking Ontvangstenraming vastgestelde begroting versus realisatie
(x f 1000) Toelichting realisatie 199703.00 INDUSTRIE- EN DIENSTENBELEID Artikel 03.01 Ontvangsten staalindustrie Ontvangstenraming vastgestelde begroting versus realisatie
(x f 1000) Toelichting realisatie 1997Artikel 03.03 Ontvangsten uit bijdragen aan de industrie
 Ontvangstenraming vastgestelde begroting versus realisatie
(x f 1000) Toelichting realisatie 199704.00 REGIONAAL BELEID 04.03 Diverse ontvangsten regionaal Ontvangstenraming vastgestelde begroting versus realisatie
(x f 1000) Belangrijke mutaties in suppletore begrotingenToelichting realisatie 199705.00 DIENSTEN, MIDDEN- EN KLEINBEDRIJF EN ORDENING 05.01 Ontvangsten uit borgstellingsregelingen Ontvangstenraming vastgestelde begroting versus realisatie
(x f 1000) Belangrijke mutaties in suppletore begrotingenToelichting realisatie 199705.12 Opbrengst van casino's Ontvangstenraming vastgestelde begroting versus realisatie
(x f 1000) Toelichting realisatie 1997Kengetallen 05.13 Opbrengst afgifte exploitatievergunningen speelautomaten Ontvangstenraming vastgestelde begroting versus realisatie
(x f 1000) Toelichting realisatie 199705.15 Ontvangsten Nederlands Meetinstituut Ontvangstenraming vastgestelde begroting versus realisatie
(x f 1000) Toelichting realisatie 199707.00 BUITENLANDSE ECONOMISCHE BETREKKINGEN EN EXPORT-BEVORDERING Artikel 07.01 Ontvangsten BEB Ontvangstenraming vastgestelde begroting versus realisatie
(x f 1000) Toelichting realisatie 1997Artikel 07.02 Ontvangsten Exportbevorderingsen Voorlichtingsdienst
 Ontvangstenraming vastgestelde begroting versus realisatie
(x f 1000) Toelichting realisatie 199709.00 ENERGIEBELEID Artikel 09.01 Inkomsten uit aardgas Ontvangstenraming vastgestelde begroting versus realisatie
(x f 1000) Belangrijke mutaties in suppletore begrotingenToelichting realisatie 1997 Onderstaand is voor elk artikelonderdeel de raming afgezet
tegen de uiteindelijke realisatie (x f 1000). Artikel 09.02 Uitkering van Energiebeheer Nederland B.V.
 Ontvangstenraming vastgestelde begroting versus realisatie
(x f 1000) Toelichting realisatie 1997Artikel 09.03 Ontvangsten voorraadheffing in verband met
financiering Stichting Centraal Orgaan Voorraadvorming Aardolieprodukten Ontvangstenraming vastgestelde begroting versus realisatie
(x f 1000) Toelichting realisatie 1997Artikel 09.04 Dividend Ultra-Centrifuge Nederland N.V. Ontvangstenraming vastgestelde begroting versus realisatie
(x f 1000) Belangrijke mutaties in suppletore begrotingen en toelichting
realisatie 1997Artikel 09.05 Ontvangsten zoutwinning Ontvangstenraming vastgestelde begroting versus realisatie
(x f 1000) Toelichting realisatie 1997Artikel 09.06 Diverse ontvangsten Energie Ontvangstenraming vastgestelde begroting versus realisatie
(x f 1000) Toelichting realisatie 1997AGENTSCHAP SENTERMissieFinancieel beheerAdministratieve Organisatie en Interne ControleBALANS De balans van het agentschap Senter per 31 december 1997
(bedragen x f 1 000) Toelichting op de balans Materiële vaste activaDe specificatie van de materiële vaste activa luidt
als volgt (bedragen x f 1 000): Onderhanden werkDebiteurenNog te ontvangen en vooruitbetaaldLiquide middelen/Rekening-courant bij de RHBAgentschapsvermogenLening Ministerie van Economische ZakenVoorzieningenDe samenstelling en het verloop van de voorzieningen waren
in 1997 als volgt (bedragen x f 1 000): CrediteurenOverige schulden en nog te betalen kostenNiet uit de balans blijkende verplichtingenREKENING VAN BATEN EN LASTEN Specificatie van de rekening van baten en lasten van agentschap
Senter over 1997 (bedragen x f 1 000) Toelichting op de rekening van baten en lasten Baten algemeenOmzet EZOmzet overige departementenOverige omzetLasten algemeenPersonele kostenMateriële kostenDotatie voorzieningen De dotaties aan voorzieningen in 1997 zijn als volgt te
specificeren (bedragen x f 1 000): REKENING VAN KAPITAALUITGAVEN EN KAPITAALONTVANGSTEN Specificatie van de rekening van kapitaaluitgaven en kapitaalontvangsten
van het agentschap Senter over 1997 (bedragen x f 1 000) Toelichting KapitaaluitgavenKapitaalontvangstenKENGETALLENTabel 1: Opdrachtenoverzicht > f 1,0 mln Tabel 2: Kengetallen met betrekking tot beleidsgeld EZ
inzake opdrachten > f 1 mln Tabel 3: Gemiddelde personeelsbezetting in fte's (ambtelijk
en inhuur) Tabel 4: Gemiddelde loonkosten per fte naar ambtelijk
en ingehuurd personeel Tabel 5: Omzet per fte Tabel 6: Toegevoegde waarde per fte Tabel 7: Doelmatigheid Saldibalans van het Ministerie van Economische Zaken per
31 december 1997 (bedragen x mln) Toelichting op de saldibalans per 31 december 1997 1 en 2) Begrotingsuitgaven en begrotingsontvangsten3) Liquide middelen (f 5,2 mln)4) Rekening-courant RHB (f 7 077,7 mln)5) Uitgaven buiten begrotingsverband (= intra-comptabele
vorderingen) (-/- f 4,2 mln)6) Ontvangsten buiten begrotingsverband (= intra-comptabele
schulden) (f 47,4 mln)8) Extra-comptabele vorderingen (f 4 447,6 mln) 8a) Tegenrekening extra-comptabele vorderingen (f 4 447,6
mln)Soort vordering Direct opeisbare vorderingen Artikel 04.08 Bevordering regionale bedrijfsinvestering
(f 3 240)Artikel 09.00 Mijnwetheffing (f 47 938)Op termijn opeisbare vorderingen Artikel 07.03 Stimulering export activiteiten (f 81 394)Artikel 07.05 Economische hulp Oost-Europa (f 289 142)Geconditioneerde vorderingen Artikel 03.08 Bijdrage auto-ontwikkeling NedCar B.V. (f 700 000) Artikel 04.01 Bijdrage ten behoeve van Regionale Ontwikkelingsmaatschappijen
en overige (f 71 484)Artikel 05.03 Borgstellingsregelingen MKB (f 587 758)Artikel 07.05 Economische hulp Oost-Europa (f 191 268)Artikel 09.12 Garanties energiebeleid (f 68 049)Niet invorderbare vorderingen Artikel 02.11 Garanties technologiebeleid (f 361 284)Artikel 09.11 Bijdragen ten behoeve van de mijnindustrie
(f 124 538)Vorderingen per categorie van het agentschap Senter Vorderingen Senter (f 1 813 890)9 ) Extra-comptabele schulden ( x f 1000=) (f 1,5
mln) 9a) Tegenrekening extra-comptabele schulden (f 1,5
mln) Inhoudingen steun mijnondernemingen (f 355)10) Voorschotten (f 4 948,3 mln) 10a) Tegenrekening voorschotten (f 4 948,3 mln)Overzicht openstaande voorschotten EZ (x f 1 mln) De onderverdeling van de voorschotten bij het kernministerie
per 31-12-1997 naar jaarlagen en per hoofdbeleidsterrein (HBT) geeft het volgende
beeld (x f 1000): Toelichting op voorschotten groter dan f 50 mln: Artikel 02.08 (f 95,5 mln).Artikel 04.08 (f 100,5 mln)Artikel 04.09 (f 240,5 mln)Artikel 05.07 (f 100 mln)Artikel 07.03 (f 63 mln)Artikel 07.05 (f 258,9 mln)Diverse artikelen NOVEMToelichting op voorschotten van voor 1993 Artikel 02.12 (f 1,4 mln)Artikel 03.03 (f 22,8 mln)Artikel 04.04 (f 4,6 mln).Artikel 04.05 (f 18,6 mln)Artikel 04.08 (f 58,4 mln)Artikel 04.09 (f 11,8 mln)Artikel 05.01 (f 0,15 mln)Artikel 05.12 (f 3,7 mln)Artikel 09.11 (f 0,5 mln)11) Openstaande verplichtingen binnen- en buiten begrotingsverband
respectievelijk f 9 720,6 en f 395,2 mln 11a) Tegenrekening openstaande verplichtingen binnen-
en buiten begrotingsverband respectievelijk f 9 720,6 en f 395,2
mln(x f 1 mln) (x f 1 mln) 12) Deelnemingen (f 992,1 mln) 12a) Tegenrekening deelnemingen (f 992,1 mln)(x f 1 mln) (x f 1 mln) 
 

 
 
 Toon meer van: Extra informatie
 
 

 
 

Informatie over publicatie

 

 

 
 Toon meer van: Gerelateerd
 
 

 
 Publicaties in kamerdossier

Kamerdossier 26025Toon alle publicaties in het hoofddossier

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Publicaties referendum

 

 

 

 

 

Authentieke versie (PDF)
bestandsgrootte: 311 Kb

Informatie

Gerelateerd

Printen

Delen

 
 
 
26 025Financiële verantwoordingen over het jaar 1997nr. 26FINANCIËLE VERANTWOORDING VAN HET MINISTERIE VAN ECONOMISCHE ZAKEN
(XIII)Deze financiële verantwoording bestaat uit:– de rekening van verplichtingen, uitgaven en ontvangsten, zoals
blijkt uit bijgevoegde staten, voorzien van een toelichting;– de op deze rekening aansluitende saldibalans per 31 december 1997,
voorzien van een toelichting.De financiële verantwoording van het agentschap Senter bestaat uit
de rekening van baten en lasten en van kapitaaluitgaven en -ontvangsten, zoals
blijkt uit de bijgevoegde staten, voorzien van een toelichting en de balans
per 31 december 1997, voorzien van een toelichting.Den Haag,30 juni 1998De Minister van Economische Zaken,G. J. Wijers Rekening van verplichtingen, uitgaven en ontvangsten van
het Ministerie van Economische Zaken (XIII) voor het jaar 1997 INHOUDSOPGAVEBlz.   BEGROTINGSSTATEN4   TOELICHTING15   Algemeen deel15     Het
algemeen deel bestaat uit de volgende paragrafen:    IInleiding15IIKerncijfers EZ15 IIIFinancieel beheer28   Artikelsgewijze toelichting31     Uitgaven31 Ontvangsten102  Agentschap Senter112    Saldibalans
per 31 december 1997 van het Ministerie van Economische Zaken (XIII)
en de bij die saldibalans behorende toelichting123Staat behorende bij de Wet van .. ..... 19.., Stb. ... en bij de financiële
verantwoording over het jaar 1997 Rekening 1997 (inclusief slotwetmutaties)
 Ministerie van Economische Zaken (XIII) Onderdeel uitgaven en verplichtingen
(bedragen x f 1000)    (1) (2) (3)  (4)
= (1) + (2) + (3) (5) (6) = (5) – (4) Art.Omschrijving Oorspronkelijk vastgestelde begroting Mutaties
(+ of –) op grond van eerste suppletore begroting Mutaties
(+ of –) op grond van tweede suppletore begroting  Totaal
geraamd Realisatie1Slotwetmutaties (+ of –) 
(+ = tekortschietend geraamd bedrag)    verplichtingenuitgaven verplichtingen uitgaven verplichtingenuitgaven  verplichtingen uitgaven verplichtingenuitgaven verplichtingen uitgaven   TOTAAL 3 374 764 74 512 182 178  3 631 454 3 648 101 16 647                01 Algemeen 644 552      704 011 692 694   01Apparaatsuitgaven EZ589 059579 45712 53512 05211 82210 487 613 416601 996613 818595 731402– 6 265 03Loonbijstelling3 0693 0699 5299 529– 12 598– 12 598        04Prijsbijstelling– 8 798– 8 79816 49716 497– 7 699– 7 699         05Onvoorzien774774– 58– 58– 664– 664 5252  – 52– 52 06Uitgaven post-actief personeel17 66417 664  836836 18 50018 50017 59217 592– 908–908  08Nog te verdelen
bedragen  30 90030 900– 23 848– 27 846 7 0523 054  – 7 052– 3 054 12Europees Octrooibureau6 0266 026  2 5402 540 8 5668 5668 8748 874308308  55Bijdrage aan het agentschap
Senter34 22137 46718 40911 1037 8009 343 60 43057 91365 85155 4495 421– 2 464 61Personeel en materieel EZ, exclusief CBS 8 893 1 450 3 587  13 930 15 048 1 118                02 Industrieel en Algemeen Technologiebeleid 818 323      903 237 924 617   01Onderzoek en voorlichting ten behoeve van technologiebeleid 600      600 347 – 253 02Specifieke bedrijfsgerichte technologiestimulering263 506214 07551 04611 59320 745– 28 956 335 297196 712336 485194 3291 188– 2 383 03Internationale en algemene technologiestimulering144 065128 6203 870– 29 85911 26251 743 159 197150 504153 081167 845– 6 11617 341 04Overheidsaanschaffingen en bevordering bedrijfsgerichte
samenwerking15 00027 275– 650– 650 – 8 376 14 35018 24913 77319 787– 5771 538 05InnovatieCentra42 40243 512  – 37 6744 000 4 72847 5124 72847 845 333  06Subsidies
in het belang van de industriële ontwikkeling68 69980 1754 0754 0603 60416 355 76 378100 59076 457100 84479254  07Internationale
ruimtevaartprogramma's15 521115 456  39 59622 557 55 117138 01355 620139 6165031 603 08Bevordering van de vliegtuigindustrie en ruimtevaart5 0005 000  95 00095 000 100 000100 000100 000100 000    09Speur- en ontwikkelingswerk152 06398 76812 942– 817– 67 500– 2 503 97 50595 44895 12995 312– 2 376– 136 10Innovatiestimuleringsregeling    7070 707028910821938 11Garanties technologiebeleid    7373 73737373   12Technologische infrastructuur118 61550 577186– 7 803– 18 117 110 83032 466106 45835 257– 4 3722 791 13Projecten gefinancierd uit het Fonds economische structuurversterking 54 265 – 31 265    23 000 23 254 254                03 Industrie- en Dienstenbeleid 55 506      81 389 87 711   01Crisisbeheersing6592 342 – 300 – 1 539 659503117135– 542– 368  03Versterking
economische structuur13 43317 8522 600370– 4 520– 2 188 11 51316 0349 69418 241– 1 8192 207 04Industriële promotie14 62814 067     14 62814 06714 76014 047132– 20 05Steun scheepsbouw 17 57250 00031 74810 000– 2 198 60 00047 12263 24450 6023 2443 480 06Beheerskosten263273   – 10 2632632733– 236–230 09Garantieregeling Particuliere Participatiemaatschappijen
1981 3 400      3 400 4 653 1 253 12Bijdrage aan de Industriefaciliteit20 000      20 000 20 000                   04 Regionaal Beleid 350 430      369 339 366 221   01Bijdragen ten behoeve van regionale ontwikkelingsmaatschappijen
en overige12 83319 650 8 0281 6123 237 14 44530 91514 44531 921 1 006  04Voorwaardenscheppend
beleid 5 800   – 5 800         05Structuurversterkende projecten in het kader van
de BRT-compensatie 11 000 – 6 000 – 3 000  2 000 1 709 – 291 06Projecten gefinancierd uit het Europees Fonds Regionale
Ontwikkeling 1 777   – 1 777        08Bevordering regionale bedrijfsinvesteringen99 318101 594 – 30 000 – 10 249 99 31861 34594 22257 820– 5 096– 3 525  010 IPR centraal deel48 910 50 533                020
IPR decentraal50 408 50 742                050 PSOL319              09Regio-programma's97 677140 47590 00016 850– 65249 475 187 025206 800174 242207 162–12 783362 10Stimulering Ruimte voor Economische Activiteit79 30070 134– 2171467 572– 2 001 86 65568 27986 62567 609– 30– 670                05 Diensten, Midden- en Kleinbedrijf en Ordening 210 973      198 556 195 227                    Midden- en Kleinbedrijf              01Voorlichting
en advisering MKB31 38034 945702969– 4497 32 07836 41131 37736 920– 701509  02Onderzoek
en onderwijs MKB11 26214 539  700– 2 039 11 96212 50011 19511 648– 767– 852  03Borgstellingsregelingen850 75060 359 – 12 400   850 75047 959817 14445 425– 33 606– 2 534 05Bedrijfsbeëindigingshulp17 36017 360  – 300– 128 17 06017 23217 10116 76441– 468 07Hulp Waterschade  4 2508 200 – 3 800 4 2504 4002 3173 439– 1 933– 961  08Bijdrage
aan technostartersfondsen   3 000    3 000 3 000                    Diensten              11Brancheverbetering 394   125  519 629 110 12Toeristisch beleid46 53150 530 – 293 513– 3 769 50 04446 73249 84146 422–203– 310                   Ordening              21Marktwerking3 3984 625  3 533372 6 9314 9977 2224 384291– 613  22Bijdrage
Nederlands Meetinstituut26 91328 221138– 6703 891– 2 745 30 94224 80630 48726 596– 4551 790                07 Buitenlandse Economische Betrekkingen en Exportbevordering 335 930      325 250 324 312   01Internationale organisaties11 42811 4281 0011 001   12 42912 42912 58912 589160160  02Bevordering van de
buitenlandse economische betrekkingen41 78131 5942 8402 858– 17 180– 20 369 27 44114 08324 75411 515– 2 687– 2 568 03Stimulering exportactiviteiten585 68386 325103 193– 1 393155 25226 948 844 128111 880384 143115 062– 459 9853 182 04Economische voorlichting en exportpromotie20 70120 6455457251 9501 566 23 19622 93623 57020 714374– 2 222 05Economische hulp Oost-Europa200 711185 938327 591– 5 26114 259– 16 755 542 561163 922525 165164 432– 17 396510                08WetInvesteringsrekening 270 000      355 000 355 182   01Investeringsbijdragen en investeringstoeslagen 270 000 25 000 60 000  355 000 355 182 182                 09Energiebeleid  689 050      694 672 702 137                    Energiebeleid vanaf 1996              01Energiebesparingstechnologie204 47664 64142 4502 700– 3 805– 10 807 243 12156 534228 65092 478– 14 47135 944 02Duurzame energie93 10924 47030 477– 2566 310– 7 962 129 89616 252133 40331 6493 50715 397 03Energievoorzieningsonderzoek10 00022 927  2 981  12 98122 9274 17519 716– 8 806– 3 211 04Beleidsondersteuning en overige uitgaven4 5653 792  274– 798 4 8392 9944 6574 000– 1821 006 05Energieonderzoek-Centrum Nederland61 97462 056  1 716– 3 248 63 69058 80863 69063 656 4 848 06Doelfinanciering NITG-TNO    33 93433 934 33 93433 93438 17838 1784 2444 244 07CO2-reductieplan door EZ    76 969  76 969 2 500 – 74 469  12Garanties energiebeleid 8 030  974505 9748 5359748 552 17                  Doorsluisposten                (1)(2) (3)  (4) = (1) + (2) + (3) (5)(6) = (5) – (4)  21Stichting Centraal Orgaan
Voorraadvorming Aardolieprodukten151 250151 250  8 7508 750 160 000160 000154 626154 626– 5 374– 5 374 22Uitkering aan houder certificaten Energiebeheer Nederland
B.V.138 000138 000  5 0005 000 143 000143 000141 896141 896– 1 104– 1 104                  Afwikkeling energiebeleid tot 1996              31Adviesraden, normalisatiewerkzaamheden en overige uitgaven 389   229  618 449 – 169 32Toepassing energiebesparingstechnologie en duurzame energie 159 145 – 5 315 –7 629  146 201 116 640 –29 561 33Onderzoek en ontwikkelingswerk op energiegebied 49 641   – 11 772  37 869 24 438 – 13 431 34Energieonderzoek-Centrum Nederland     4 000  4 000 2 000 – 2 000 35Investeringssubsidies energiebesparing 4 709   – 1 709  3 000 3 859 8591 De gerealiseerde bedragen zijn steeds afgerond naar boven
(op duizenden guldens)Mij bekend,De Minister van Economische Zaken Staat behorende bij de Wet van .. ...... 19.., Stb. ...
en bij de financiële verantwoording over het jaar 1997 Rekening
1997 (inclusief slotwetmutaties) Ministerie van Economische Zaken (XIII)
 Onderdeel ontvangsten (bedragen x f 1000)    (1) (2) (3)  (4)
= (1) + (2) + (3) (5) (6) = (5) – (4) Art.Omschrijving Oorspronkelijk vastgestelde begroting Mutaties
(+ of –) op grond van eerste suppletore begroting Mutaties (+
of –) op grond van tweede suppletore begroting  Totaal geraamdRealisatie Slotwetmutaties (+ of –) (+ = meer ontvangen)   ontvangsten ontvangstenontvangsten  ontvangsten ontvangsten ontvangsten  TOTAAL5 847 8251 043 997765 898 7 657 7207 675 09217 372          01 Algemeen67 194   82 61588 895  01Diverse ontvangsten8 339– 100777 9 0168 368– 648 11Ontvangsten Bureau voor de Industriële Eigendom45 955 1 500 47 45547 51762 21Ontvangsten Centraal Planbureau2 235 773 3 0082 699– 309 31Ontvangsten Centraal Bureau voor de Statistiek8 9009 8002 300 21 00027 0846 084 41Terugontvangen bijdragen van Senter  959 9591 156197 51Ontvangsten Rijks Geologische Dienst1 765 – 588 1 1772 071894          02 Industrieel en Algemeen Technologiebeleid145 265   149 642153 771  02Ontvangsten technische ontwikkelingskredieten85 000 29 000 114 000116 2032 203 04Diverse ontvangsten technologiebeleid6 0004 0002 642 12 64214 3151 673 05Ontvangsten uit het Fonds economische structuurversterking54 265– 31 265  23 00023 253253          03 Industriebeleid103 766   490 515495 308  01Ontvangsten staalindustrie48 370 82 107 130 477129 134–1 343 03Ontvangsten uit bijdragen aan de industrie55 096– 19 096323 738 359 738365 5245 786 04Ontvangsten Garantieregeling Particuliere Participatiemaatschappijen
1981300   300637337  06Opbrengst
aandelen DSM     1313           04 Regionaal
Beleid11 900   5 5206 022  03Diverse ontvangsten regionaal beleid11 900– 9 9003 520 5 5206 022502          05 Diensten, Midden- en Kleinbedrijf en Ordening155 244   203 744203 215  01Ontvangsten uit borgstellingsregelingen26 0004 000  30 00031 7361 736 11Ontvangsten voor toezicht op examens     8383 12Opbrengst van casino's120 000 42 500 162 500163 8571 357 13Opbrengst afgifte exploitatievergunningen speelautomaten4 500 1 000 5 5004 573– 927 15Ontvangsten Nederlands Meetinstituut2 744   2 7442 234–510 21Diverse ontvangsten DMO2 000 1 000 3 000732– 2 268          07 Buitenlandse Economische Betrekkingen en Exportbevordering4 956   7 1748 526  01Ontvangsten BEB2 733596660 3 9895 6131 624 02Ontvangsten Exportbevorderings- en Voorlichtingsdienst2 223962  3 1852 913– 272          08 Wet Investeringsrekening45 000   40 00043 095  01Ontvangsten WIR45 000– 15 00010 000 40 00043 0953 095           09 Energiebeleid5 314 500   6 678 5106 676 260  01Inkomsten uit aardgas5 000 0001 100 000235 046 6 335 0466 338 9993 953 02Uitkering van Energiebeheer Nederland B.V. 138 000 5 000 143 000141 896– 1 104 03Ontvangsten voorraadheffing in verband met financiering
Stichting Centraal Orgaan Voorraadvorming Aardolieprodukten151 250 8 750 160 000154 626– 5 374 04Dividend Ultra-Centrifuge Nederland N.V. 11 000 14 607 25 60725 607  05Ontvangsten zoutwinning3 000 607 3 6073 607  06Diverse ontvangsten Energie11 250   11 25011 525275Mij bekend,De Minister van Economische Zaken Staat behorende bij de Wet van .. ..... 19.., Stb. ...
en bij de financiële verantwoording over het jaar 1997 Rekening 1997
(inclusief slotwetmutaties) Ministerie van Economische Zaken (XIII) Agentschap
Senter (bedragen x f 1 000)   (1)(2)(3) Art.OmschrijvingOorspronkelijk vastgestelde begrotingRealisatieSlotwetmutatie
(+ of –) (+ = tekortschietend t.o.v. geraamd bedrag) 1Agentschap
Senter Totale baten48 68070 174– 21 494 Totale lasten48 60068 397  19 797 Saldo van baten en lasten   80 1 777– 1 697      Totale kapitaalontvangsten 1 800 1 912– 112 Totale kapitaaluitgaven 1 520 3 582– 2 062Mij bekend,De Minister van Economische Zaken, TOELICHTING ALGEMEEN DEEL I InleidingDe toelichting bij de rekening bevat per begrotingsartikel een inhoudelijke
toelichting bij opmerkelijke verschillen tussen de begrotingsraming, zoals
vastgesteld bij de oorspronkelijke begroting (de Wet van 17 april 1997, Stb.
222) en de uiteindelijke realisatie. Aangezien deze verschillen (in het merendeel
van de gevallen) al in de eerdere suppletore begrotingen zijn toegelicht,
heeft de toelichting bij de rekening veelal een samenvattend karakter en wordt
zonodig verwezen naar de toelichting bij de betrokken suppletore begroting. II. Kerncijfers EZ en verloop van de begrotingsuitvoering
1997In de navolgende opstelling zijn kerncijfers ten aanzien van de EZ-begroting
weergegeven. In de aansluitende tekstblokken is respectievelijk ingegaan op
de uitgaven-, verplichtingen- en ontvangstenbegroting. tabel 1: kerncijfers EZ  Stand
vaststellingswet 1997Stand 2e suppletore begroting 1997Realisatie
1997Realisatie 1996 Uitgaven totaal3 3753 6313 6483 901– personele uitgaven452478468453 –
materiële uitgaven154156160160 –
beleids- en overige uitgaven,2 7692 9973 0203 288waarvan voor:     * industrieel en algemeen technologiebeleid8189039251 098* industrie- en dienstenbeleid568188326 *
regionaal beleid350369366296 * diensten, MKB
en ordening211199195233 * buitenlandse economische
betrekkingen en exportbevordering336325324251 *
WIR270355355325 * energiebeleid689695702708* overige uitgaven39706451 * afrondingsverschil  1      Aangegane
verplichtingen totaal4 3165 4794 8354 262waarvan voor:     * industrieel en algemeen technologiebeleid825954942914* industrie- en dienstenbeleid4910710874 *
regionaal beleid289387370286 * diensten, MKB
en ordening9881 0049671 009 * buitenlandse
economische betrekkingen en exportbevordering8601 450970637* energiebeleid663869773660 * overige
verplichtingen642708706683 * afrondingsverschil  – 1– 1     Stand verplichtingen ultimo  9 7219 551waarvan voor:     * reguliere verplichtingen  4 6664 591* garantie-verplichtingen  5 0544 960* afrondingsverschil  1 Ontvangsten
totaal  7 6756 905– ontvangsten
uit aardgas  6 3395 391 – diverse
ontvangsten EZ  1 3361 514UitgavenEZ heeft in 1997 f 3 648 mln betaald. Bij een vergelijking met
de realisatie uit 1996 blijkt in 1997 f 253 mln minder betaald te zijn,
maar dit verschil zit met name in incidentele dossiers. Geschoond voor de
incidentele betalingen in 1996 voor met name Fokker (f 384,4 mln) en
de Stichting NedCar (f 241,7 mln) valt de realisatie 1997 ruim f 365
mln hoger uit dan in 1996. Zie hiervoor ook de aansluitende grafiek. Grafiek 1: Uitgaven EZ 1997–1993 Vergeleken met de vaststellingswet is in 1997 (f 3 648 mln –
f 3 375 mln= ) f 273 mln meer betaald. Gecorrigeerd voor de
WIR (artikel 08.01), Fes (artikel 02.13) en Waterschade (artikel 05.07) blijkt
in 1997 f 216 mln meer betaald ten opzichte van de oorspronkelijke raming
van de «reguliere EZ-uitgaven». De grootste posten die zijn toegevoegd
aan het EZ-plafond zijn de eindejaarsmarge 1996 (f 31 mln), artikel 09.06
NITG (f 22 mln), artikel 02.08 NIVR (f 28 mln) en extra uitgaven
op basis van extra ontvangsten (f 97 mln). Een globale analyse van de
posten die de overschrijding veroorzaken wordt in het aansluitende overzicht
gegeven (tabel 2). Voor een uitgebreidere verklaring zij verwezen naar de
artikelsgewijze toelichting van deze Rekening, middels het opgenomen artikelnummer. tabel 2: verschillenanalyse (vaststellingswet–realisatie)
reguliere uitgaven 1997  raming vast-
stel- lings- wet Realisatieverschilvoornaamste
verklaringabsoluut %artikel/instrumentmln P&M en overig  645  693487%01.01 CBS (m.n. werken in opdracht)31      01.01
vertraging invoering NMa– 11      01.55
uitvoering EZ-regelingen door Senter18      01.61
afwikkeling oude P&M-verplichtingen7      subtotaal45Technologie  764  90113718%02.02
lagere uitgaven flankerend beleid– 20      02.03
Micro-elektronicastimulering (Brussel)46      02.07
Ruimtevaart (hogere call-up)24      02.08
storting NIVR nav luchtvaartcluster95      02.12
geringer aantal TTi's– 12      subtotaal133Industrie   56   88 3258%03.05
opvoeren budget scheepsbouw33      subtotaal33Regionaal bel.  350  366 165%04.08 lagere bevoorschotting decentrale IPR– 34      04.09
bevoorschotting EFRO-cofinanciering57      subtotaal23DMO  211  192–  19– 
9%05.03 verliesdeclaraties Borgstellingen MKB– 15      subtotaal– 15BEB & export  336  324– 
12–  3%07.02 investeringsfac. Opkomende markten– 20     07.03 EFI– 13      07.03
Garantiefaciliteit opkomende markten43      07.05
IFMOE– 49      07.05 PSO– 19     07.05 SENO-faciliteit50      subtotaal– 8Energie  689  702 132%09.07 oprichting NITG38 09-diverse posten: lagere betalingen op oude
verplichtingen– 33      subtotaal5Totaal*3 0503 2662167%gespecificeerd verschil216* excl. Fes (02.13), Waterschade (05.07) en WIR (08.01). VerplichtingenDe realisatie van de verplichtingenbegroting valt in 1997 voor een bedrag
van f 517 mln hoger uit dan de oorspronkelijk vastgestelde begroting
(gecorrigeerd voor artikel 05.07 Waterschade). Tabel 3 geeft een globaal inzicht
in de oorzaak van deze overschrijding. Voor een meer gedetailleerde toelichting
wordt verwezen naar de artikelsgewijze toelichting bij deze Rekening. tabel 3: verschillen analyse (vaststellingswet –
realisatie) reguliere verplichtingen 1997  raming
vast- stel- lings- wet Realisatieverschil*voornaamste
verklaringabsoluut %artikel/instrumentmln P&M en overig  642  70664 10%01.01 CBS (m.n. werken in opdracht)31      01.55
uitvoering EZ-regelingen door Senter32      subtotaal63Technologie  825  94211814%02.02 clusterprojecten52      02.02
EET, BTS, Infralijn16      02.05 ICNN
(integratie met IMK-voorlichting)– 38      02.07
Ruimtevaart (ophoging lopende verpl.)40      02.08
storting NIVR nav luchtvaartcluster95      02.09
TOK– 57      subtotaal108Industrie   49  108 59120%03.05
opvoeren budget scheepsbouw63      subtotaal63Regionaal bel.  289  370 8028%04.09 EFRO (versnelde bevoorschotting)79      subtotaal79DMO  988  964 – 23 – 2%05.03
garantieverlening Borgstellingen MKB– 34      05.12
toeristisch beleid3      05.21 onderzoek
marktwerking4      05.22 bijdrage NMi4     subtotaal– 23BEB & export  860  97011013%07.02 IFOM– 20      07.03
BSE– 209      07.03 Inpres-8– 38     07.03 GOM43      07.05
SENO340      07.05 TRHIO24      07.05
IFMOE– 49      subtotaal91Energie  663  77310916%09.01 lange termijn besparingsonderzoek18      09.01
Programma's Industrie– 12      09.01
Programma's Verkeer en vervoer12      09.02
Programma's Zon-thermisch18      09.02
Programma's Windenergie30      09.07
oprichting NITG38      subtotaal104Totaal**4 3164 83351712%gespecificeerd verschil485* in de absolute verschilen kunnen afrondingsverschillen voorkomen **
excl. Waterschade (05.07)Aansluitend zijn per Hoofdbeleidsterrein grafieken en toelichtende teksten
opgenomen die een beeld geven van de verschillen tussen de ramingen bij vaststellingswet
en de realisaties 1997. Hoofdbeleidsterrein 1: Algemeen Grafiek 2: verplichtingen hoofdbeleidsterrein Algemeen
(mln gldns) Toelichting bij Algemeen• Voor het CBS is de raming verhoogd in verband met de uitvoering
van werk in opdracht. Dit heeft dan ook geleid tot een hogere realisatie op
het ontvangstenartikel CBS (01.31).• De realisatie van de overige diensten van EZ valt lager uit door
de overgang van de CDIU naar het ministerie van Financiën en de fusie
van de RGD met TNO-GG tot het NITG in 1997. Daarnaast vallen de verplichtingen
op deze post lager uit doordat de NMa later in het jaar is opgericht dan oorspronkelijk
geraamd.• Voor de opdrachtverlening voor uitvoering door Senter (01.55) van
een aantal faciliteiten is in 1997 een groter bedrag verplicht dan oorspronkelijk
geraamd. Dit wordt veroorzaakt door aanvullende opdrachten aan Senter. Dekking
hiervoor is in beginsel afkomstig uit de beleidsartikelen waarop de betreffende
faciliteiten geraamd staan.• De post «overig HBT Algemeen» laat eveneens een hogere
realisatie zien. Dit wordt echter voornamelijk veroorzaakt door het verwerken
van een nog openstaande taakstelling van f 8,8 mln bij de vastgestelde
begroting. Hoofdbeleidsterrein 2: Technologie Grafiek 3: verplichtingen hoofdbeleidsterrein Technologie
(mln gldns) Toelichting bij Technologie• In 1997 is nog een laatste maal budget vrijgemaakt voor Clusterbeleid
(02.02). Het gaat hier om aanvragen die in 1996 zijn ingediend, maar niet
meer in dat jaar verwerkt konden worden. Het budget is hoofdzakelijk binnen
dit artikel 02.02 vrijgemaakt.• Gedurende het jaar is voor de subsidieregeling Economie, Ecologie
en Technologie (EET) aanvullende ruimte uit de cluster III-gelden aan de EZ-begroting
toegevoegd, waardoor in totaal voor bijna f 47 mln verplicht kon worden.• Het ICNN (02.05) is in 1997 geïntegreerd met het IMK-voorlichting.
Naar aanleiding van deze fusie zal de verplichting voor het subsidiejaar 1998,
welke in 1997 geraamd stond, pas in 1998 worden aangegaan.• In verband met een bijstelling voor inflatie- en wisselkoersontwikkelingen
en de deelname aan enkele nieuwe programma's, valt de realisatie van het ruimtevaartartikel
(02.07) hoger uit dan de oorspronkelijke raming.• Naar aanleiding van het Regeringsstandpunt inzake het Nederlandse
Luchtvaartcluster is in 1997 f 95 mln extra voor het NIVR beschikbaar
gesteld.• Voor de dekking van intensiveringen op artikel 02.02 (voor met
name de onderdelen Clusterbeleid en BTS) is f 45 mln uit het budget voor
de TOK-regeling vrijgemaakt. Hoofdbeleidsterrein 3: Industrie Grafiek 4: verplichtingen hoofdbeleidsterrein Industrie
(mln gldns) Toelichting bij Industrie• In 1997 is f 60 mln binnen de EZ-begroting vrijgemaakt voor
scheepsbouw (03.05). Hiervan is f 50 mln verplicht voor de generieke
steunregeling en f 10 mln voor de NESEC. Hoofdbeleidsterrein 4: Regionaal beleid Grafiek 5: verplichtingen hoofdbeleidsterrein Regionaal
beleid (mln gldns) Toelichting bij Regionaal beleid• Ten behoeve van de cofinanciering van de doelstelling-2 programma's
van het EFRO is op artikel 04.09 aanmerkelijk meer verplicht dan was geraamd
in de oorspronkelijke begroting.• Voor de financiering van het project «Kansenzones Startende
Ondernemers in Rotterdam» is f 7 mln aan het budget van artikel
04.10 toegevoegd. Hoofdbeleidsterrein 5: Diensten, MKB en Ordening Grafiek 6: verplichtingen hoofdbeleidsterrein Diensten,
MKB en Ordening (mln gldns) * gezien de aard (garanties) en de omvang (f 851 mln) zijn bij de
BBMKB kasramingen en -realisatie vermeld i.p.v. verplichtingengegevens Toelichting bij Diensten, MKB en Ordening• Vanwege gunstige economische omstandigheden is er wederom (ook
in 1996) minder op ingediende verliesdeclaraties betaald, waardoor bij de
Borgstellingen MKB (05.03) de realisatie lager uitvalt. In 1997 is voor een
bedrag van f 817 mln aan garanties verleend door EZ uit hoofde van de
Borgstellingsregeling (geraamd was f 850 mln).• Ook zijn in 1997 nog verplichtingen op artikel 05.07 uit hoofde
van de schaderegelingen naar aanleiding van de watersnood 1995 gerealiseerd,
omdat de afwikkeling van de bezwaarschriften en schaderegelingen meer tijd
in beslag nam dan geraamd.• Voor de financiering van de vervanging van de nationale standaarden
is enige ruimte toegevoegd voor het NMi (artikel 05.22). Hoofdbeleidsterrein 7: Buitenlandse Economische Betrekkingen Grafiek 7: verplichtingen hoofdbeleidsterrein Buitenlandse
Economische Betrekkingen (mln gldns) Toelichting bij Buitenlandse economische betrekkingen• Doordat goedkeuring van de Europese Commissie van de Investeringsfaciliteit
Opkomende Markten (IFOM) niet tijdig verkregen is, konden in 1997 geen verplichtingen
voor dit instrument worden aangegaan.• De verplichtingenruimte bij het Besluit Subsidies Exportfinanciering
(BSE) is slechts voor een deel daadwerkelijk benut vanwege een geringe belangstelling
voor deze faciliteit alsmede in verband met een begrotingstechnische aanpassing
van de raming die noodzakelijk is in verband met de relatief grote slaagkans
van de ondersteunde exporttransacties (zie toelichting bij artikel 07.03 voor
nadere informatie).• De realisatie op de garantie Inpres-8 valt lager uit omdat de gemiddelde duur van contractonderhandelingen langer is dan verwacht, waardoor
niet alle geraamde garantieruimte in 1997 kon worden ingezet.• In 1997 is de Garantiefaciliteit Opkomende Markten (GOM) opgezet
om de aansluiting tussen export kredietverzekering en de ORET/MILIEVprogramma's
te verbeteren. In 1997 is hiervoor f 42,5 mln verplicht.• Voor de SENO-faciliteit is in 1997 de relatie tussen het risicodragend
vermogen en de herverzekeringsruimte veranderd van 1:1 naar 1:2, waardoor
f 240 mln extra verplichtingenruimte ontstond op basis van reeds verstrekte
achtergestelde lening. Dit tesamen met een beleidsmatige verhoging van de
facilteit heeft tot een uitputting van f 365 mln geleid.• De samenvoeging van de Tijdelijke Regeling Herverzekering Investeringen
in Oost-Europa (THRIO) met de Wet Herverzekering Investeringen (WHI) tot de
Regeling Herverzekering Investeringen (RHI) vond pas medio 1997 plaats, waardoor
het wenselijk bleek voor de eerste helft 1997 alsnog een verplichtingenbudget
op te voeren voor de TRHIO.• In de loop van 1997 bleek dat er geen behoefte bestond aan een
verdere verruiming van de beschikbare middelen voor de InvesteringsFaciliteit
Midden- en Oost Europa (IFMOE), zodat de oorspronkelijk voor 1997 voorziene
storting van f 50 mln achterwege kon blijven. Hoofdbeleidsterrein 9: Energie Grafiek 9: verplichtingen hoofdbeleidsterrein Energie
(mln gldns)* * exclusief de beleidsmatig niet relevante doorsluisposten COVA (09.21)
en EBN (09.22) Toelichting bij Energie• Bij zowel artikel 09.01 als artikel 09.02 hebben zich in de loop
van 1997 enige herallocaties voorgedaan tussen diverse programma's gericht
op energiebesparing en duurzame energie. Daarnaast valt bij beide artikelen
de realisatie hoger uit in verband met het vastleggen van tweejarige programmaovereenkomsten
met uitvoerder NOVEM. Hiertoe is verplichtingenruimte naar voren gehaald.• De Rijks Geologische Dienst is in 1997 gefuseerd met TNO-GG tot
het Nederlands Instituut voor Toegepaste Geowetenschappen (NITG).
De overheidsbijdrage aan dit nieuwe instituut loopt via het nieuwe artikel
09.06 Doelfinanciering NITG-TNO.• In 1997 is in het kader van het CO-2 reductieplan f 2,5
mln aan verplichtingen vastgelegd op artikel 09.07. Ontvangsten Grafiek 9: ontvangsten EZ, excl. aardgas, WIR, EBN en
COVA (mln gldns) Toelichting bij ontvangsten• De extra ontvangsten van het CBS vloeien voort uit werk in opdracht
voor derden en zijn via een desaldering ingezet voor extra uitgaven CBS (uitgavenartikel
01.01).• Op de uitstaande TOK-kredieten is f 31 mln meer ontvangen
dan geraamd.• Hoogovens heeft een nog uitstaande lening vervroegd afgelost welke
op artikel 03.01 geboekt is.• De verkoop van de aandelen Alpinvest was niet geraamd zodat de
realisatie fors hoger uitvalt.• De meevaller bij de Casino's (05.12) wordt voor het grootste deel
veroorzaakt door een afdracht die oorspronkelijk in 1996 was geraamd maar
uiteindelijk in 1997 is gerealiseerd. GasbatenDe ontvangsten uit hoofde van de aardgasbaten (niet-belastingontvangsten
en niet-Fes deel) vallen f 1 339 mln hoger uit door stijgingen van zowel de dollarkoers als de olieprijs. Aan het Fes is in totaal f 1 473,5
mln afgedragen. Dit is f 673,4 mln meer dan oorspronkelijk graamd. III Financieel beheer InleidingIn 1997 zijn belangrijke verbeteringen doorgevoerd op het gebied van het
financieel beheer, onder meer door de implementatie van gebruikerswensen ten
aanzien van het Financieel Administratief Systeem (FAS) en de verdieping en
verbreding van de werkplancyclus. De aansluitende paragrafen gaan in op de
diverse elementen van het financieel beheer. Planning & Control (P&C)In 1997 vonden de volgende ontwikkelingen plaats.• De werkplancyclus is als model voor planning, sturing, beheersing
en verantwoording, uitgebreid tot de beleidsonderdelen. Op deze wijze ontstaat
ook ten aanzien van deze onderdelen een grotere transparantie in het bedrijfsproces.• Bij de overige dienstonderdelen, die al langer onderdeel uitmaken
van de werkplancyclus, heeft 1997 in het kader gestaan van kwaliteitsverbetering.
Bij steeds meer onderdelen van EZ raakt de werkplancylus meer verweven met
het interne P&C-instrumentarium.• Het concept van Integraal managementverantwoordelijkheid is gekozen
om het plannen, sturen en verantwoorden van de kostensoorten in de apparaatssfeer
over te brengen naar de lijnmanager. De ontwikkeling ervan en het instellen
van ondersteunende systemen vergt uiteraard enige tijd. De beoogde effecten
liggen op het gebied van: grotere flexibiliteit, effectiviteit en efficiency.
Integraal management wordt ingebed in de P&C-cyclus.• De ontwikkeling van een vernieuwd personeel informatievoorzieningssysteem
op het SAP platform, biedt de mogelijkheden tot geïntegreerde systeemmatige
managementinformatie. De materiële en financiële beheerssystemen
draaien ook op dit platform. KengetallenIn augustus 1997 verscheen het onderzoek van de Algemene Rekenkamer (AR)
«Informatievoorziening en kengetallen» (Kamerstukken II 1996/97,
25 471, nrs 1–2). In dit onderzoek wordt EZ samen met Justitie
en Financiën ingedeeld in een «kopgroep», qua ontwikkeling
en toepassing van kengetallen. De AR komt tot dit positieve oordeel op grond
van de bestudering van begrotingsstukken en de attitude van EZ ten aanzien
van kengetallen. De voornaamste aandacht van EZ in het ontwikkelingstraject
van kengetallen ging in 1997 uit naar de inbedding van kengetallen in het
reguliere bedrijfsproces en de verdere gedachtevorming over de moge- lijkheden
en onmogelijkheden van de toepassing van doeltreffendheidskengetallen. Gekozen
is voor een formule waarbij ten aanzien van vier «pilots» een
beter inzicht in de mate van doelbereik en doeltreffendheid gepresenteerd
kan worden. Deze pilots worden in 1998 uitgewerkt. In de ontwerpbegroting
1999 zal verslag gedaan worden van de uitkomsten van deze nadere gedachtevorming
over doeltreffendheidskengetallen. ToezichtsfunctieIn 1997 is een aanzet gegeven voor een accentverschuiving in het rechtmatigheidstoezicht
op de beleidsuitgaven die door het kernministerie worden uitgevoerd. De voorlopige
conclusie daarbij is dat – onder zekere condities – een deel van
het toezicht op rechtmatigheid kan verschuiven van de directie
Financiën van EZ naar de financiële stafbureau's van de dienstonderdelen.
De besluitvorming over deze accentverschuiving in het toezichtsveld zal naar
verwachting in de eerste helft 1998 worden afgerond. In de ontwerpbegroting
1999 zal hier nader op teruggekomen worden. AutomatiseringHet financiële systeem dat per 1 juni 1996 operationeel werd, is
in 1997 verder ontwikkeld. Openstaande gebruikerswensen zijn geïmplementeerd
en conform de planning is overgegaan op een nieuwe versie van het onderliggende
standaardpakket. Ook kon na gezamenlijk optreden van de departementen die
dit standaardpakket gebruiken, worden bereikt dat de leverancier voorzieningen
heeft getroffen voor specifieke Nederlandse comptabele regelgeving. De ingebruikneming
van de personeelsmodule in het pakket zal eerst in 1998 haar beslag krijgen.
Daarna kunnen ook stappen worden gezet om het integraal managementproces te
ondersteunen met informatie uit het geïntegreerde systeem. Administratieve Organisatie.Het beheer en het onderhoud van de Administratieve Organisatie (AO) is
er op gericht om inzicht te blijven houden op het feitelijk functioneren van
het financieel beheer van EZ. Om de AO actueel te houden heeft het Audit-Committee
de beschikking over een departementale AO-onderhoudsorganisatie, die belast
is met de coördinatie en het toezicht op het onderhoud. Het beheer en
het onderhoud van de AO worden verzorgd door de verantwoordelijke dienstonderdelen.Als gevolg van nieuw en gewijzigd EZ beleid, aanpassingen van de comptabele
regelgeving en organisatorische veranderingen blijft de AO in beweging. Het
actueel houden van de AO-beschrijvingen vraagt dan ook blijvende aandacht.Binnen EZ is het overgrote deel van de AO-beschrijvingen op orde. Bij
het CBS is in 1996 en 1997 een inhaalslag uitgevoerd waardoor de leemten in
de AO zijn ingevuld.Het DG voor Buitenlandse Economische Betrekkingen is in 1997 begonnen
met het actualiseren van de AO. Dit zal in 1998 verder worden afgewikkeld.
In het onderhoud van de AO van de directies Interne Zaken en Personeel Organisatie
en Informatie-management zijn de afgelopen jaren achterstanden ontstaan. In
1997 is begonnen met het wegwerken van deze achterstanden. Naar verwachting
zal een en ander in 1998 worden afgerond.Voorkoming misbruik en oneigenlijk gebruik (M&O) Het geheel van de
door EZ getroffen maatregelen biedt een voldoende waarborg voor een doeltreffende
bestrijding van misbruik en oneigenlijk gebruik (M&O). Zie hiervoor onder
meer de diverse rapportages aan de Tweede Kamer (Kamerstukken II, 22 150,
nrs. 5 en 11).Een belangrijk aspect bij M&O is de juistheid van de door derden aangele-
 verde gegevens. Deze gegevens worden bij het beleidsinstrumentarium van EZ
gewaarborgd door controle (gecertificeerde jaarrekeningen van de aanvragers
en accountsverklaringen bij eindafrekeningen). Op deze wijze wordt de kans
op M&O zoveel mogelijk beperkt.In 1995 is het initiatief genomen tot een actualisatie van de M&O-gevoeligheid
van het beleidsinstrumentarium. Daarbij is het accent gelegd op het aspect
«derdengegevens». Deze actualisatie wordt jaarlijks herhaald.
Omdat het beleidsinstrumentarium een dynamisch geheel is, met wijzigingen
in bestaande instrumenten en de introductie van nieuwe initiatieven, wordt
de exercitie periodiek – in beginsel jaarlijks – herhaald. Ook in 1997 werd geconcludeerd dat de getroffen maatregelen een voldoende
waarborg vormen.Rijksbreed geldt dat zowel de uitvoering van de uitkerings- en wachtgeldregelingen
als de BTZR (Besluit Tegemoetkoming Ziektekosten Rijkspersoneel) bijzondere
aandacht vragen ter voorkoming van M&O. Bij de uitvoering in 1997 zijn –
voor wat betreft de uitgaven die ten laste komen van de EZ-begroting geen
afwijkingen van materieel belang waargenomen. Opmerkingen van de Algemene Rekenkamer over de financiële
verantwoording 1996De Algemene Rekenkamer (AR) kwam in haar rechtmatigheidsonderzoek 1996
tot een overwegend positief oordeel over de financiële verantwoording
1996 van EZ.• Zoals blijkt uit de AR-rapportage heeft de Rekenkamer haar bezwaar
tegen de tekortkomingen bij het Centraal Bureau voor de Statistiek (CBS) opgeheven.
In 1997 is door het CBS verder gewerkt aan het verbeteren van de AO en interne
controle. Het CBS heeft over de voortgang gerapporteerd aan de AR.• Als uitkomst van haar vervolgonderzoek naar het projectbeheer op
het onderdeel «tijdig afsluiten van voorschotten» heeft de AR
geadviseerd om voor interne rapportages over onterecht openstaande projecten
als norm een maximum van 1% van het saldo openstaande voorschotten te hanteren.
EZ zal de begrippen «tijdig afsluiten van voorschotten» en «onterecht
openstaande projecten/verplichtingen» nader definiëren. Hierna
zal een en ander worden opgenomen in de procedure «verplichtingenbeheer».• Uit het vervolgonderzoek van de AR naar het Financieel Administratief
Systeem (FAS) van EZ bleek dat de invoering van dit systeem in 1996 een aantal
problemen heeft opgeleverd voor de bedrijfsvoering en de accountantscontrole.
In 1997 is door diverse acties een groot deel van deze problemen opgelost.
De nog resterende punten hebben weliswaar weinig gevolgen voor de bedrijfsvoering
en de accountantscontrole, maar zullen wel in de komende jaren worden aangepakt.• In haar oordeel over de accountantscontrole stelt de AR vast dat
deze voldoende basis vormde voor haar oordeelsvorming over de financiële
verantwoording. Wel constateerde de AR dat er door tekorten in de werking
van de interne controle, onder andere bij het CBS, veel aanvullend werk door
de accountantsdienst moest worden uitgevoerd. Ook de controle van het nieuwe
financieel systeem vereiste veel onvoorziene inspanning. In 1997 konden de
genoemde tekorten voor een groot deel worden weggenomen. ARTIKELSGEWIJZE TOELICHTING UITGAVEN 01.00 ALGEMEEN Artikel 01.01 Verplichtingen- en uitgavenraming vastgestelde begroting
versus realisatie (x f 1000)  VerplichtingenUitgavenStand vastgestelde begroting 1997589 059579 457Realisatie 1997613 818595 731 Verschil
(+ = meer gerealiseerd dan oorspronkelijk geraamd)24 75916 274Belangrijke mutaties in voorgaande suppletore begrotingen Bij eerste suppletore begroting is de overgang van de Centrale Dienst
voor In- en Uitvoer naar het Ministerie van Financiën verwerkt, middels
een overboeking van f 7,298 mln. In verband met meeropbrengsten uit werken
voor derden voor het CBS is bij eerste suppletore een desaldering met het
ontvangstenartikel 01.31 van f 9,8 mln verwerkt en bij tweede suppletore
f 2,3 mln. Daarnaast is bij tweede suppletore begroting een overboeking
van f 9,2 mln verwerkt naar artikel 09.06 Doelfinanciering NITG/TNO vanwege
de fusie tussen de RGD en TNO per 1 september. Toelichting realisatie 1997De hierna opgenomen tabel 1 geeft inzicht in de opbouw van de totale personele
raming en realisatie voor geheel EZ. Tabel 2 geeft inzicht in de personele
en materiële budgetten en realisaties voor de dienstonderdelen van het
kernministerie en de buitendiensten, het aantal fte's en de gemiddelde apparaatsuitgaven
(personeel en materieel) per fte.In de aansluitende toelichting onder tabel 2 wordt ingegaan op de realisa-
 ties van de afzonderlijke dienstonderdelen. Tabel 1: Opbouw van de personele raming voor geheel EZ (bedragen
x f 1 000)begrotingrealisatieverschilGemiddelde begrotingssterkte in fte's4 680,44 239,3– 441,1Gemiddelde prijs per fte86,41695,0678,651Het grote verschil tussen de raming en realisatie van de gemiddelde be-
grotingssterkte wordt hoofdzakelijk veroorzaakt door openstaande vaca- tures
en het wegvallen van de CDIU en de RGD in 1997. Tabel 2: Verdeling van budgetten personeel en materieel
en het aantal fte's Kernministerie
en buitendiensten (bedragen x f 1 mln) Budget personeel5Budget
materieelPersoneel in fteGem. budget per fte begrotingrealisatiebegrotingrealisatiebegrotingrealisatie6begrotingrealisatieAlgemene leiding1,51,70,61,616,613,90,130,24Beleidsontwikkeling en uitvoering:        – Industrie
en diensten25,424,210,412,5250,5228,30,140,16– Economische structuur23,122,29,99,3228,7196,60,140,16– Energie12,913,35,15,3125,1117,20,140,16– Buitenlandse economische betrekkingen (incl. Herijking)14,317,05,96,9139,0153,50,150,16Ondersteuning:        – algemene economische politiek3,63,61,51,036,432,10,140,14– voorlichting13,33,63,64,437,235,70,190,22– interne zaken8,98,85,65,4146,0126,30,100,11– financiën26,56,82,02,070,566,30,120,13– accountantsdienst33,23,20,91,333,030,40,120,15– personeel, organisatie en informatie7,69,33,13,888,292,30,120,14– juridische zaken13,94,01,72,134,731,60,160,19Buitendiensten:        – ECD16,718,46,78,3202,0206,10,120,13– CDIU45,00,31,60,070,50,00,09 – CPB16,116,84,34,6135,5129,40,150,17– Bureau IE14,113,47,510,5168,5147,50,130,16– SodM4,95,31,41,547,544,00,130,15– CBS198,7207,552,165,12 453,52 312,90,100,12– EVD10,510,75,24,6128,0117,20,120,13– RGD416,012,311,47,2193,5124,10,140,16– NMa5,73,412,73,652,033,90,350,21Overig:        – Overige personeelsuitgaven32,644,2      – Overige materiële uitgaven  1,72,8    – Opleidingsplaatsen    27,3–  Totaal434,5450,0154,9163,74 684,24 239,3  Percentage van totale P&M per jaar0,740,730,260,27    1 Van de ondersteunende diensten valt het gemiddelde budget
per fte van deze twee hoger uit. Bij voorlichting bevat het materiële
budget eveneens het centrale voorlichtingsbudget en bij juridische zaken bevat
het materële budget eveneens de proceskosten2 Directie Financiën en Financiering & Deelnemingen.3 Exclusief externe accountants.4 De CDIU is m.i.v. 1 januari 1997 overgegaan naar het Ministerie
van Financiën en de RGD is m.i.v. 1 september 1997 gefuseerd met TNO-GG5 De uitsplitsing betreft alleen de loonkosten. De overige
personele uitgaven zijn opgenomen onder «overige personeelsuitgaven»6 Gemiddelde bezetting gedurende 1997 Toelichting diensten EZ AlgemeenVoor een nadere toelichting op de activiteiten van het Bureau I.E., het
CBS, de ECD, SodM en de EVD zij verwezen naar de laatst verschenen jaarverslagen
van deze diensten. Bureau voor de Industriële Eigendom  begrotingrealisatieverschilmateriële uitgaven (x f 1 000)7 48910 4802 991personeelsuitgaven (x f 1 000)14 39315 369976personele omvang (fte's)168,5147,5– 21,0MaterieelDe hogere materiële uitgaven houden verband met automatisering en
het project Octrooi Informatie On-line (O.I.O.). Bij de reguliere materiële uitgaven vielen op diverse posten de uitgaven lager uit, waaronder
exploitatie en ontwikkeling automatisering en bureaukosten. Kengetallen  BeschermenVerspreiden raming*realisatieverschilraming*realisatieverschilmaterieel (x 1 mln)3,0833,095+ 0,0124,4067,385+ 2,979personeel (in fte)5961+ 24849,5+ 1,5* De in de begroting 1997 opgenomen kengetallen bij het materiële
budget zijn onjuist. Deze kengetallen hadden moeten aansluiten bij de voor
de materiële kosten opgenomen raming. In bovenstaande tabel zijn de juiste
ramingscijfers opgenomen. Toelichting:Onder beschermen valt octrooiverlening, beheer octrooiregister en het
verstrekken van wettelijke publicaties. Onder Verspreiden valt het beschikbaar
stellen van octrooidocumentatie, het bevorderen van het gebruik van octrooi-informatie
en advisering op octrooigebied. Centraal Bureau voor de Statistiek  begrotingrealisatieverschilmateriële uitgaven (x f 1 000)52 12465 10412 980personeelsuitgaven (x f 1 000)198 726216 76418 038personele omvang (fte's)2 453,52 312,9– 140,6MaterieelDe overschrijding op het materiële budget wordt hoofdzakelijk veroorzaakt
door een desaldering van f 8,1 mln met het ontvangstenartikel 01.31 Ontvangsten
CBS in verband met werken in opdracht. Daarnaast heeft aanvulling ten behoeve
van een investeringsimpuls op het gebied van automatisering (f 4,0 mln)
plaatsgevonden. PersoneelDe overschrijding bij het personeelsbudget wordt hoofdzakelijk veroorzaakt
door een desaldering met ontvangstenartikel 01.31 Ontvangsten CBS in verband
met werken in opdracht (f 4,0 mln) en een binnen de EZ-begroting opgevangen
verhoging (f 2,9 mln) ten behoeve van de uitvoering van het businessplan.
Tevens zijn middelen toegevoegd uit hoofde van (aanvullende) loonbijstelling
(f 3,6 mln), voor het CBS nog niet verwerkte herstructurering van de
schalen (f 3,4 mln) en enkele kleinere mee- en tegenvallers. Centraal Planbureau  begrotingrealisatieverschilmateriële uitgaven (x f 1 000)4 3204 562242personeelsuitgaven (x f 1 000)16 36717 5461 179personele omvang (fte's)135,5136,51,0PersoneelDe belangrijkste oorzaak voor de overschrijding op het personeelsbudget
betreft een aanpassing in verband met gewijzigde loonkosten (f 0,740
mln). Economische Controledienst  begrotingrealisatieverschilmateriële uitgaven (x f 1 000)6 6748 3311 657personeelsuitgaven (x f 1 000)16 96518 9862 021personele omvang (fte's)202206,14,1MaterieelDe overschrijding van het materiële budget wordt door diverse posten
veroorzaakt waarvan de grootste een investering in dienstauto's (f 0,608
mln) betreft. PersoneelNaast wat kleinere posten wordt de overschrijding van het personeelsbudget
veroorzaakt door de uitbreiding van de ECD ten behoeve van de opsporing van
synthetische drugs (f 1,311 mln). Kengetallen  Raming 1997Realisatie 1997VerschilDOELMATIGHEIDSKENGETALLEN   1a Aantal prestaties (=
EOR)3 2682 336– 932 1b Uitgaven
per prestatie2 1003 063963 1c Aantal fte's67,567– 0,52a Aantal prestaties (= FER)35042777 2b Uitgaven
per prestatie18 50010 580– 7 9202c Aantal fte's44,042,0– 2,0 3a Aantal
prestaties (= IER)1 100695– 405 3b
Uitgaven per prestatie6 90011 3404 440 3c
Aantal fte's69,078,09,0 4 Met prestaties toegelicht
begrotingsbedrag (x f 1 mln)20 95719 556– 1 4015 Niet toe te lichten begrotingsbedrag (x f 1 mln)2 6827 7615 0796 Totaal aantal fte207,0206,1– 0,90 7
Uitgaven per fte (x f 1 mln)0,1140,1330,02Toelichting:Als gevolg uitgebreidere en meer diepgaande onderzoeken is het aantal
prestaties bij EOR (Economische Ordenings Recherche) en IER (Internationaal
Economische Recherche) minder dan geraamd. Bovendien is bij de IER een aantal
onderzoeken overgenomen door de Douane, als gevolg van een afgesloten convenant.
Bij de FER (Financieel Economische Recherche) is het aantal gerealiseerde
onderzoeken groter dan geraamd, omdat voor de Nederlandsche Bank en de Stichting
Toezicht Effectenverkeer (STE) een aantal (niet geraamde) enquête-onderzoeken
zijn uitgevoerd. Staatstoezicht op de Mijnen  begrotingrealisatieverschilmateriële uitgaven (x f 1 000)1 3971 48487personeelsuitgaven (x f 1 000)4 9555 446491personele omvang (fte's)47,544,0– 3,5PersoneelDe overschrijding van het personeelsbudget wordt nagenoeg veroorzaakt
door een aanpassing in verband met gewijzigde loonkosten. Kengetallen  begrotingrealisatieverschilDOELMATIGHEIDSKENGETALLEN   1a. Aantal prestaties (=
Zorgsysteem documenten)10122 1b. Uitgaven per prestatie (x
f 1000)10,4004,667– 5,733 2a. Aantal
prestaties (=Bedrijfsinterne audits )10100 2b. Uitgaven
per prestatie (x f 1000)26,40012,300– 14,1003a. Aantal prestaties (= Zelf auditen)64– 23b. Uitgaven per prestatie (x f 1000)61,00073,00012,0004a. Aantal prestaties (= VGD's en BMP's) *)8576– 94b. Uitgaven per prestatie (x f 1000)4,4472,500– 1,9475a. Aantal prestaties (= projectmatige inspecties)5725b. Uitgaven per prestatie (x f 1000)104,80044,300– 60,5006a. Aantal prestaties (=overige inspecties)1 000852– 1486b. Uitgaven per prestatie (x f 1000)0,6870,8500,1637a. Aantal prestaties (= Incidenten onderzoek)100125257b. Uitgaven per prestatie (x f 1000)1,9302,4500,5208a. Aantal prestaties (=Mijnwetgeving)193– 168b. Uitgaven per prestatie (x f 1000)16,895179,670162,7759a. Aantal prestaties (=Opsporing)6115 9b. Uitgaven
per prestatie (x f 1000)23,16714,800– 8,36710a. Aantal prestaties (=Beschikkingen)350151– 19910b. Uitgaven per prestatie (x f 1000)0,7090,7700,06111. Met prestaties toegelicht begrotingsbedrag (x f 1 mln)3,2242,806– 0,41812. Niet toegelicht begrotingsbedrag (x f 1 mln)3,1284,1240,99613. Aantal fte47,547,50,0* Veiligheids- en gezondheidsdocumenten en bedrijfsmilieuplannen. Toelichting:De aanpassing in de uitvoering van toezichtsinstrumenten: zorgsysteemdocumenten (1), bedrijfsinterne audits (2) en het zelf auditen (3)
heeft in 1997 geleid tot een daling van kosten per eenheid prestatie.Substantiële verschillen tussen begroting en realisatie treden op
bij de posten betreffende Mijnwetgeving (8a en 8b). Dit wordt veroorzaakt
doordat een intensivering van personele inzet per prestatie benodigd was voor
advisering bij de invoering van de ieuwe Mijnbouwwet en wijziging van aanverwante
regelgeving. Dit heeft tot een lager aantal prestaties en tot een stijging
van de uitgaven per prestatie geleid.Onder meer in verband met het samenvoegen van wetten is het aantal Beschikkingen
(10a) sterk afgenomen.Met betrekking tot het niet toegelichte bedrag (12) dient te worden opgemerkt
dat dit bedrag betrekking heeft op uitgaven die wel een directe relatie hebben
met de produkten van de dienst. Deze worden echter niet vermeld in bovenstaand
overzicht omdat dit te gedetailleerde informatie zou opleveren. Rijks Geologische Dienst  begrotingrealisatieverschilmateriële uitgaven (x f 1 000)11 3527 151– 4 201personeelsuitgaven (x f 1 000)16 27312 293– 3 980personele omvang (fte's)193,5124,1– 69,4Personeel en materieelHet verschil tussen de begroting en realisatie wordt voor het overgrote
deel veroorzaakt door een overboeking van een deel van de kosten naar artikel
09.06 (doelfinanciering NITG-TNO) in verband met de doelfinanciering voor
de fusie tussen de RGD en TNO-GG (NITG) per 1 september 1997 (f 5,425
mln personeel en f 3,784 mln materieel). Centrale Dienst voor In- en Uitvoer  begrotingrealisatieverschilmateriële uitgaven (x f 1 000)1 5900– 1 590personeelsuitgaven (x f 1 000)5 155307– 4 848personele omvang (fte's)70,50– 70,5Het verschil tussen de begroting en realisatie voor zowel materieel als
personeel is het gevolg van de overgang van de CDIU naar het Ministerie van
Financiën. EVD  begrotingrealisatieverschilmateriële uitgaven (x f 1000)2 1404 6082 468personeelsuitgaven (x f 1000)10 64011 409769personele omvang (fte's)128,0117,2– 10,8MaterieelDe overschrijding op het materiële budget wordt veroorzaakt door
een andere toedeling van budgetverantwoordelijkheid voor huisvesting en bureaukosten
binnen het departement. Nederlandse Mededingingsautoriteit  begrotingrealisatieverschilmateriële uitgaven (x f 1000)12 6943 588– 9 106personeelsuitgaven (x f 1000)5 7023 993– 1 709personele omvang (fte's)52,033,9– 18,1Materieel + PersoneelAls gevolg van later in werking treden van de Mededingingswet dan geraamd
vallen zowel de personele als de materiële kosten fors lager uit. Eind
1997 was de NMa volledig operationeel. Artikel 01.03 Loonbijstelling Verplichtingen- en uitgavenraming vastgestelde begroting
versus realisatie (x f 1000)  verplichtingenuitgavenStand vastgestelde begroting 19973 0693 069Realisatie
1997–– Verschil (+ = meer gerealiseerd dan oorspronkelijk
geraamd)– 3 069– 3 069Belangrijke mutaties in voorgaande suppletore begrotingen Bij eerste suppletore begroting is de, door het Ministerie van Financiën
uitgekeerde, loonbijstelling van f 9,529 mln op dit artikel toegevoegd.
Bij tweede suppletore begroting is deze loonbijstelling nader over de EZ-begroting
verdeeld, waarbij f 2,09 mln is ingezet voor algehele EZ-problematiek.
Onderstaande tabel geeft een specificatie van de verdeling.  (x
f 1000) 01.01 Apparaatskosten EZ– 4 151 01.55
Bijdrage Senter– 27 02.05 InnovatieCentra– 69002.06 NNI– 25 02.06 Marin– 4402.06 TNO– 2 528 05.01 IMK– 48005.02 EIM– 209 05.12 NBT– 48505.22 NMI– 453 09.05 ECN– 1 21109.06 NITG-TNO– 205 Oplossing EZ-problematiek– 2 090Totaal– 12 598Artikel 01.04 Prijsbijstelling Verplichtingen- en uitgavenraming vastgestelde begroting
versus realisatie (x f 1000)  verplichtingenuitgavenStand vastgestelde begroting 1997– 8 798– 8 798Realisatie 1997–– Verschil
( + = meer gerealiseerd dan oorspronkelijk geraamd)+ 8 798+ 8 798Belangrijke mutaties in voorgaande suppletore begrotingen Bij eerste suppletore is f 16,497 mln aan prijsbijstelling uitgedeeld.
Dit bedrag is in de eerste plaats aangewend voor de nog openstaande ombuiging
op dit artikel van f 8,798 mln. Het restant is bij tweede suppletore
begroting nader over de EZ-begroting verdeeld. Artikel 01.05 Onvoorzien Verplichtingen- en uitgavenraming vastgestelde begroting
versus realisatie (x f 1000)  verplichtingenuitgavenStand vastgestelde begroting 1997774774 Realisatie
1997–– Verschil (+ = meer gerealiseerd dan oorspronkelijk
geraamd)– 774– 774Toelichting realisatie 1997Gedurende het jaar is van het beschikbare budget f 0,722 mln ingezet
voor diverse onvoorzien uitgaven van kleine omvang. De resterende ruimte van
f 0,052 mln is vrijgevallen. Artikel 01.06 Uitgaven post-actief personeel Verplichtingen- en uitgavenraming vastgestelde begroting
versus realisatie (x f 1000)  verplichtingenuitgavenStand vastgestelde begroting 199717 66417 664Realisatie 199717 59217 592 Verschil
(+ = meer gerealiseerd dan oorspronkelijk geraamd)– 72– 72Toelichting realisatie 1997 Kengetallen  raming 1997realisatie 1997Wachtgeld (verplichtingen x f 1 mln)17,66417,591 Aantal
wachtgelders ultimo van het jaar394375 Rekenkundig gemiddeld
uitgekeerd bedrag (x f 1 000)44,83246,909Het lager aantal wachtgelders ultimo van het jaar is het gevolg van een
combinatie van lagere instroom en hogere uitstroom van het aantal wachtgelders. Artikel 01.12 Europees Octrooibureau Verplichtingen- en uitgavenraming vastgestelde begroting
versus realisatie (x f 1000)  verplichtingenuitgavenStand vastgestelde begroting 19976 0266 026 Realisatie
19978 8748 874 Verschil (+ = meer gerealiseerd
dan oorspronkelijk geraamd)+ 2 848+ 2 848Toelichting realisatie 1997De realisatie valt hoger uit door een aanpassing van de raming in verband
met een hogere in rekening gebrachte bijdrage aan pensioen tax-adjustments
(f 0,347 mln) en het grotere aantal door het Europees Octrooibureau uitgebrachte
en tegen aangepaste tarieven in rekening gebrachte adviezen (f 2,5 mln). Kengetallen Tax adjustmentsbegrotingrealisatieverschil1. Aantal pensioengerechtigden*128110– 182. Gemiddelde teruggave (x f 1 000)13,48018,845+ 5,3653. Totale uitgaven (x f 1 mln.)1,7262,073+ 347* Heeft betrekking op aantal in voorafgaand jaar omdat daadwerkelijke
verrekening in jaar t+1 plaatsvindt. NieuwheidsonderzoekenbegrotingrealisatieverschilBudget (verplichtingen x f 1 mln)4,3006,800+ 2,500Aantal onderzoeken1 2351 828+ 593 Tarief
per onderzoek (x f 1 000)3,4803,720+ 0,240Door het EOB zijn in 1997 meer onderzoeken verricht dan geraamd, door
het hogere aanbod van het Bureau I.E.. Dit aantal is ten tijde van het opstellen
van de begroting 1997 onderschat. Artikel 01.55 Bijdrage aan het agentschap Senter Verplichtingen- en uitgavenraming vastgestelde begroting
versus realisatie (x f 1000)  verplichtingenuitgavenStand vastgestelde begroting 199734 22137 467Realisatie 199765 85155 449 Verschil
(+ = meer gerealiseerd dan oorspronkelijk geraamd)+ 31 630+ 17 982Toelichting realisatie 1997 Uitvoeringskosten per DG: (bedragen x f 1 000)raming
1997realisatie 1997verschil DG Industrie & Diensten22 70342 509+ 19 806DG Economische Structuur2 9075 143+ 2 235DG Energie2 4786 866+ 4 388 DG
Buitenlandse Economische Betrekkingen6 13311 332+ 5 199Totaal34 22165 851+ 31 630De hogere realisatie bij het DG I&D heeft meerdere oorzaken. Met ingang
van 1997 maakt EG-Liaison onderdeel uit van het agentschap Senter en worden
de opdrachten voor EGL op dit artikel verantwoord. In 1997 werd zowel de opdracht
over 1997 en over 1998 administratief vastgelegd, hetgeen in totaal een hogere
realisatie van f 7,4 mln heeft veroorzaakt. Daarnaast zijn
de uitvoeringskosten van de WVA/S&O-regeling met circa f 3,1 mln
gestegen als gevolg van het grotere beroep op deze regeling. De overige stijging van de uitvoeringskosten wordt veroorzaakt door aanvullende
opdrachten voor diverse andere regelingen. Artikel 01.61 Personeel en materieel EZ, exclusief CBS Verplichtingen- en uitgavenraming vastgestelde begroting
versus realisatie (x f 1000)  verplichtingenuitgavenStand vastgestelde begroting 1997–8 893 Realisatie
1997–15 048 Verschil (+ = meer gerealiseerd dan
oorspronkelijk geraamd)–+ 6 155Toelichting realisatie 1997Op dit artikel worden uitgaven geraamd op de nog openstaande P&M-verplichtingen
uit het verleden. Hierop is in 1997 bijna f 7 mln meer betaald dan geraamd. 02.00 INDUSTRIEEL EN ALGEMEEN TECHNOLOGIEBELEID Artikel 02.02 Specifieke bedrijfsgerichte technologiestimulering Verplichtingen- en uitgavenraming vastgestelde begroting
versus realisatie (x f 1000)  verplichtingenuitgavenStand vastgestelde begroting 1997263 506214 075Realisatie 1997336 485194 329 Verschil
(+ = meer gerealiseerd dan oorspronkelijk geraamd)+ 72 979– 19 746Belangrijke mutaties in suppletore begrotingenBij eerste suppletore begroting is f 25 mln voor de regeling EET
en f 20 mln voor electronische snelwegen toegevoegd. Daarnaast werd bij
tweede suppletore begroting ruim f 36 mln uit artikel 02.09 Speur- en
ontwikkelingswerk artikel toegevoegd (onder meer voor verruiming van de BTS). Toelichting realisatie 1997In onderstaande tabel is voor elk artikelonderdeel de raming afgezet tegen
de realisatie Artikelonderdeelverplichtingenuitgaven   geraamdrealisatiegeraamdrealisatie570Overige activiteiten001 7001 460600Stimulering
strategische samenw. 051 59414 70413 617620Voorbereiding techn. productie50 75464 58335 74830 255710PBTS/referentieprojecten04 43159 40459 249720IOP02123 29223 124 730Maritiem
onderzoek4 81210 1054 8124 890740Flankerend beleid71 56820 82934 81314 509745Elektronische Snelweg036 42307 998750Infralijn31 9467 08111 4225 077 754EET21 20046 91710 0009 578760TWA1 2261 1101 2331 065770KMO0000 780Informatietechnologie03311 00816 400800BTS70 00085 48700 810Kennisdiffusie
MKB12 0005 9463 9005 264 811TNO/MKB-initiatief01 92500900Oude verplichtingen002 0391 842Totaal263 506336 485214 075194 329Stimulering strategische samenwerkingIn 1997 zijn de laatste subsidies aan de zogenaamde clusterprojecten afgewikkeld.
Het betreft toezeggingen aan zeven projecten waarin bedrijven samenwerken
met de kennisinfrastructuur met een totaal subsidiebedrag van f 51,6
mln. De Tweede Kamer is hierover op 8 september 1997 nader geïnformeerd.
In de jaarrekening 1996 werd melding gemaakt van een subsidietoezegging van
f 50 mln aan een groot technologieproject. De Kamer is hierover separaat
geinformeerd. Ook werd de subsidietoezegging aan de Europese Commissie gemeld.
De goedkeuringsprocedure kon in 1997 nog niet worden afgerond. Voorbereiding Technologische ProductieOver dit onderwerp wordt de Tweede Kamer afzonderlijk geïnformeerd. Subsidieregeling maritiem onderzoekVoor de uitvoeringskosten van deze regeling zijn de volgende kengetallen
te geven:  raming
1997realisatie 1997verschil DOELMATIGHEIDSKENGETALLEN   1. Aantal prestaties (=behandelde aanvragen)6061+ 12. Kosten per prestatie (x f 1 000)4,1502,087– 2,0633. Aantal prestaties (=dossiers in beheer)6075+ 154. Kosten per prestatie (x f 1 000)5,0572,890– 2,1674.1 Overige kosten (x f 1 mln)–0,339+ 0,3395. Toegelicht begrotingsbedrag (=uitv.kosten Senter (x f 1 mln)0,5520,683+ 0,1316. Uitvoerend personeel in fte (=Senter)2,02,7+ 0,7In de begroting 1997 zijn de overige kosten verdeeld over de aantallen
prestaties (behandelde aanvragen en dossiers in beheer). Omdat dit geen goede
weerspiegeling van de daarmee samenhangende kosten is, worden de overige kosten
niet langer over de aantallen prestaties verdeeld, maar separaat opgenomen.
Dit verklaart de substantiële afwijking in de kosten per prestatie. De
stijging van de totale uitvoeringskosten wordt grotendeels veroorzaakt doordat
het aantal dossiers in beheer sneller toeneemt dan geraamd. Flankerend beleidDe in het kader van het flankerend beleid aangegane verplichtingen hebben betrekking op het stimuleren van milieutechnologie (f 9,2
mln), materiaaltechnologie (f 0,9 mln), technologische samenwerking (f 4,9
mln), informatietechnologie (f 1 mln), en overig (f 4,9 mln).Bij milieutechnologie betreft het grotendeels het programma schoner produceren
(f 2,4 mln), het ecodesign project uitgevoerd door de Innovatie Centra
(f 4,3 mln) en een project met betrekking tot duurzame productontwikkeling
van TNO en TU-delft (f 2,0 mln).Onder technologische samenwerking worden de projecten van de «projectgroep
Pionier» verantwoord.In de categorie overig werd een initiatief voor startende ondernemers
op het terrein van composietmaterialen ondersteund (f 3,8 mln). Elektronische SnelwegenEind 1994 heeft het Kabinet het Nationaal Actieprogramma Elektronische
Snelwegen aangekondigd. Het actieprogramma is eind 1997 geëvalueerd.
De Kamer is recent over de uitkomsten van deze evaluatie geïnformeerd
(Kamerstukken II 1997/98, 24 565, nr. 6). De uitgaven die in het kader
van dit actieprogramma door EZ worden gedaan, worden op dit artikel verantwoord
en op artikel 02.09 Speur- en ontwikkelingswerk (de KREDO-regeling). Op dit
artikelsub zijn verplichtingen aangegaan voor:– (voorbeeld)projecten binnen de overheid (f 15,6 mln);– een 3-jarig actieplan om via de InnovatieCentra het elektronisch
zakendoen bij het MKB te introduceren (f 12 mln);– onderzoeksopdrachten (f 5,6 mln);– overige (f 3,2 mln) waaronder aandacht voor het millennium
probleem (f 2,2 mln). Regeling Economie Ecologie TechnologieDe uitvoering van deze regeling is opgedragen aan Novem. In 1997 is aan
Novem f 45 mln aan programma-middelen toegezegd. Hiervan betrof f 5
mln de ophoging van de 1e tender en f 40 mln had betrekking op de 2e
tender. Novem heeft voor de 2e tender 35 aanvragen beoordeeld, waarvan er
uiteindelijk 14 zijn gehonoreerd. De uitvoeringskosten in 1997 bedroegen circa
f 1,9 mln. BTSHet besluit subsidies Bedrijfsgerichte Technologische Samenwerking is
begin 1997 geïntroduceerd. De regeling is zeer voortvarend door de doelgroep
opgepakt. In totaal zijn 279 aanvragen ingediend, waarvan er 98 gehonoreerd
werden met een budgetbeslag van f 85 mln. Van de 98 gehonoreerde projecten
behoort circa 63 % tot het MKB. De kosten voor het uitvoeren van de BTS door
Senter bedroegen in 1997 circa f 3,0 mln. Artikel 02.03 Internationale en algemene technologiestimulering Verplichtingen- en uitgavenraming vastgestelde begroting
versus realisatie (x f 1000)  verplichtingenuitgavenStand vastgestelde begroting 1997144 065128 620Realisatie 1997153 081167 845 Verschil
( + = meer gerealiseerd dan oorspronkelijk geraamd)+ 9 016+ 39 225Belangrijke mutaties in suppletore begrotingenBij de tweede suppletore begroting is f 20 mln verplichtingenruimte
voor Micro-elektronicastimulering (MES) aan dit artikel toegevoegd. Dekking
hiervoor komt uit vrijvallende kasruimte als gevolg van intrekkingen op verplichtingen
uit voorgaande jaren op MES. De bijdragen van EZ in het kader van MES behoeven
de instemming van de Europese Commissie. In 1996 leidde het tijdelijk uitblijven
van deze instemming tot substantieel lagere uitgaven ten opzichte van de raming.
De goedkeuring in 1997 van een aantal MES-programma's heeft geleid tot een
spiegelbeeldig effect, dus tot een opwaartse bijstelling van de uitgavenraming. Toelichting realisatie 1997In onderstaande tabel is voor elk artikelonderdeel de raming afgezet tegen
de realisatie: Artikelonderdeelverplichtingenuitgaven  geraamdrealisa
tiegeraamdrealisatie 010BTIP / EUREKA30 00017 25819 23715 308011Techn. samenw. Indonesië3 0651 9263 6302 113013Techn. samenw. projecten4 000–1 116 014Eureka
Secretariaat–213–213 020Micro-elektronica
stimulering107 000133 683104 637150 210Totaal144 065153 080128 620167 844BITMedio 1997 zijn de verschillende internationale technologie-subsidieregelingen
(BTIP en Indonestec) samengegaan in het nieuwe besluit subsidies bedrijfsgerichte
internationale technologieprogramma's (BIT). Doordat deze regeling later dan
verwacht is gepubliceerd konden niet alle aanvragen tijdig in 1997 worden
beoordeeld en gecommiteerd. Dit verklaart de lagere realisatie van het verplichtingenbudget
en daaraan gekoppeld ook de lagere uitgaven. De samenvoeging heeft ook tot
gevolg dat de in de begroting 1997 opgenomen kentallen voor het BTIP niet
meer vergelijkbaar zijn met de uiteindelijke realisatie voor het BIT. Om deze
reden is in deze verantwoording afgezien van het opnemen van een vergelijkingstabel. MESDoor de Europese Commissie zijn inmiddels de MES-projecten ADTT, Radiologie,
Ecodesign en diverse samenwerkingsprojecten goedgekeurd. Ook is het MEDEA-programma
door de Europese Commissie goedgekeurd (enkele projecten onder MEDEA wachten
nog op goedkeuring vanwege hun financiële omvang). De goedkeuringsprocedure
voor het COMMEND-project werd in 1997 niet afgerond. Artikel 02.04 Overheidsaanschaffingen en bevordering van
bedrijfsgerichte samenwerking Verplichtingen- en uitgavenraming vastgestelde begroting
versus realisatie (x f 1000)  verplichtingenuitgavenStand vastgestelde begroting 199715 00027 275Realisatie 199713 77319 787 Verschil
( + = meer gerealiseerd dan oorspronkelijk geraamd)– 1 227– 7 488Belangrijke mutaties in suppletore begrotingenPer saldo is de uitgavenraming met bijna f 7,5 mln verlaagd, met
name als gevolg van lagere uitgaven voor de BTOC-regeling. Toelichting realisatie 1997  raming
1997realisatie 1997verschil RAMINGSKENGETALLEN   1. Aantallen (= gehonoreerde projecten Codema)920+ 112. Bedrag per eenheid (= project)1,6670,681– 0,9863. Toegelicht begrotingsbedrag (=subsidie)15,00013,617– 1,383DOELMATIGHEIDSKENGETALLEN   1. Aantal prestaties (=behandelde
projecten Codema)1121+ 10 2. Aantal prestaties
(=dossiers in beheer)851+ 43 3. Toegelicht begrotingsbedrag
(=uitv.kstn Kernministerie)0,0820,172+ 0,090 4.
Uitvoerend personeel in fte (= Kernministerie)0,51,0+ 0,5In 1997 werden 11 nieuwe projecten gecommiteerd en werden aan 9 projecten
aanvullende toezeggingen gedaan. Het overgrote deel van de projecten betreft
toezeggingen aan het Ministerie van Defensie in het kader van de Codema-regeling.Het aantal projecten in beheer week aanzienlijk af van de raming maar
ook van de realisaties van de afgelopen jaren. Naar verwachting heeft dit
een incidenteel karakter. De afwijking van de kengetallen houden verband met
dit hogere aantal gehonoreerde projecten. Omdat er sprake was van gemiddeld
beduidend kleinere projecten, is het totale begrotingsbeslag beneden de raming
gebleven Daarnaast werd één project via begrotingsoverheveling
gefinancierd. 02.05 InnovatieCentra Verplichtingen- en uitgavenraming vastgestelde begroting
versus realisatie (x f 1000)  verplichtingenuitgavenStand vastgestelde begroting 199742 40243 512Realisatie
19974 72847 845 Verschil (+ = meer gerealiseerd
dan oorspronkelijk geraamd)– 37 6744 333Belangrijke mutaties in suppletore begrotingenAls gevolg van de fusie van het ICNN met IMK-Voorlichting is bij de tweede suppletore begroting een temporisatie ad f 42 mln verwerkt
welke een louter administratieve achtergrond heeft. Tevens is f 4 mln
ontvangen van artikel 02.06 Subsidies industriële ontwikkeling ten behoeve
van de integratie van de Centra voor Micro-Elektronica (CME) in het ICNN. Toelichting realisatie 1997Op 31 december 1997 zijn het ICNN en IMK-Voorlichting gefuseerd tot een
nieuwe organisatie onder de naam Syntens. In 1996 is tot deze fusie besloten
(TK 24 243, 14-10-1996), waarna de uitgangspunten voor de nieuwe organisatie
zijn vastgelegd in de Blauwdruk eerstelijns advies-netwerk. Het belangrijkste
motief voor de fusie was gelegen in het creëren van een doorzichtige
en toegankelijke voorlichting en adviesstructuur. Aan de nieuwe organisatie
wordt een jaarlijkse doelsubsidie toegekend, in plaats van de bestaande apparaatskostensubsidie.
De vormgeving van deze subsidie, alsmede de ontsluiting van de voor deze subsidie
benodigde informatie over bedrijfsprocessen heeft er toe geleid dat de subsidietoekenning
voor 1998 niet in 1997 heeft plaatsgevonden. Van de subsidie 1996 is f 2
mln gereserveerd voor fusiekosten. Kengetallen ICNN (Bedragen
in verplichtingen x f 1 mln)artikel(-sub)Raming
1997Realisatie 1997Verschil DOELMATIGHEIDSKENGETALLEN    1.
Adviezen > 1 uur02.055 7004 540– 1 1602. Adviezen < 1 uur 15 20010 500b)– 4 7003. Voorlichtingsbijeenkomsten 360350a)– 10  – deelnemende bedrijven 9 0007 700a)c)– 1 300  – deelnemende personen 12 70010 000a)c)– 2 700a) voorlopige cijfersb) in 1997 hebben minder bedrijven dan geraamd een beroep op het ICNN
gedaan.c) Door de lagere realisatie van het aantal voorlichtingsbijeenkomsten
is ook de realisatie van het aantal deelnemers per bedrijf en per persoon
beïnvloed. Artikel 02.06 Subsidies in het belang van de industriële
ontwikkeling Verplichtingen- en uitgavenraming vastgestelde begroting
versus realisatie (x f 1000)  verplichtingenuitgavenStand vastgestelde begroting 199768 69980 175Realisatie 199776 457100 844 Verschil
( + = meer gerealiseerd dan oorspronkelijk geraamd)+ 7 758+ 20 669Toelichting realisatie 1997In onderstaande tabel is voor elk artikelonderdeel de raming afgezet tegen
de realisatie: Artikelonderdeelverplichtingenuitgaven  geraamdrealisatiegeraamdrealisatie010NEHEM3 0003 0003 2004 000020CMO––1 30011025NIM5001 2045001 114 027MIC/TUD200400200400 110NNI1 9984 5622 0024 243120MARIN1 8391 7061 8391 706220OESO58665866 320NBBI–29–64330NEA6151 065615615 410Raad
voor de certificatie–––178 415Raad
voor de accreditatie400350400117 420TNO51 65754 72852 87254 425500Nederland distributieland1 0001 0001 0001 680510INK500575550610 515NMi1 3002 8001 3003 279520Stichting Bos en Hout490490490490 620NLR4 3204 3206 2706 270810Stichting Koning Willem I150161150139860STW––6 00021 436870Bureau EG-liaison672–944–890SCME––485–Totaal 68 69976 45680 175100 844N.V. NEHEMDe in het verslagjaar aangegane verplichtingen van f 3,0 miljoen
betreft de basisfinanciering 1997 ten behoeve van de signaalfunctie van Nehem.
Conform de in 1991 met Nehem in het kader van de verzelfstandiging gemaakte
afspraken loopt de basisfinanciering in de periode 1996 t/m 1999 af tot nihil
(1997 f 3 miljoen; 1998 f 2 miljoen; 1999 nihil). Nederlands Normalisatie Instituut (NNI)In 1997 is de volgende subsidie aan het NNI verstrekt:• een taakgerichte bijdrage van f 0,6 mln voor de wettelijke
taken (richtlijn 83/189 en GATT-overeenkomst) die door het NNI worden uitgevoerd;• en een projectgerichte bijdrage van ongeveer f 1 mln.Laatstgenoemde bijdrage heeft enerzijds tot doel de kansen en bedreigingen
voor het Nederlandse bedrijfsleven ten aanzien van Europese en internationale
normalisatie te signaleren en anderzijds het bedrijfsleven, op die gebieden
waar erkende nationale economische belangen in het geding zijn, bij dat normalisatieproces
te betrekken.Naast deze bijdragen is in het verslagjaar ongeveer f 3 mln voor
de afkoop van – voor rekening van EZ komende – VUT-uitkeringen
toegezegd en betaald. Nederlandse Organisatie voor Toegepast-Natuurwetenschappelijk
Onderzoek (TNO)Op grond van de TNO-Wet van 19 december 1985 wordt jaarlijkse een bijdrage
aan TNO in het kader van het doel- en stimuleringsprogramma «om niet»
ter beschikking gesteld. Wel worden er door het departement afspraken gemaakt
over de besteding van de door EZ beschikbaar gestelde middelen. Deze afspraken
worden vastgelegd in de toezegging van het voorafgaande jaar (1997 dus in
1996). Nationaal Lucht- en Ruimtevaartlaboratorium (NLR)Het NLR houdt zich bezig met toegepast onderzoek op het gebied van de
ruimtevaart- en de vliegtuigontwikkeling in brede zin. EZ verstrekt jaarlijks via het Ministerie van Verkeer en Waterstaat een vaste bijdrage van
f 4,5 miljoen (exclusief subsidiekorting) in het exploitatie-tekort van
het NLR (jaarlijks circa f 30 à f 35 miljoen, exclusief de
bijdragen aan de investeringen). Stichting voor de Technische Wetenschappen (STW)Op dit artikelonderdeel worden de betalingen op oude verplichtingen verantwoord
en op het artikelonderdeel 02.12 030 de betalingen op nieuwe verplichtingen.
In 1997 werd er meer betaald op oude verplichtingen dan geraamd. Artikel 02.07 Internationale ruimtevaartprogramma's Verplichtingen- en uitgavenraming vastgestelde begroting
versus realisatie (x f 1000)  verplichtingenuitgavenStand vastgestelde begroting 199715 521115 456Realisatie 199755 620139 616 Verschil
( + = meer gerealiseerd dan oorspronkelijk geraamd)+ 40 099+ 24 160Toelichting realisatie 1997 DOELMATIGHEIDSKENGETALLENraming
1997realisatie 1997verschil 1. Aantallen (=nieuwe projecten)11–2. Aantal prestaties (=dossiers in beheer)3533– 23. Toegelicht begrotingsbedrag (=uitv.kstn Kernministerie)0,6680,774+ 0,1064. Uitvoerend personeel in fte (= Kernministerie)4,14,5+ 0,4In 1997 is één nieuw project gecommiteerd. Het betreft de
participatie van Nederland in het ARTES 9 programma.De totale commiteringen kunnen als volgt worden ingedeeld: Algemene contributie14,6
mln ARTES 90,6 mln Ophoging lopende verplichtingen24,4
mln Bijstelling ivm inflatie, wisselkoers en technische risico's16,0
mlnTotaal55,6 mlnDe ophoging van lopende verplichtingen heeft grotendeels betrekking op
de programma's ARTES 5 (f 9,9 mln), Ariane V (f 2,9 mln), Festip
(f 1,6 mln), TDP (f 2,2 mln), Sciamachy (f 3,0) en GSTP (f 3,3
mln). Artikel 02.08 Bevordering van de vliegtuigindustrie en
ruimtevaart Verplichtingen- en uitgavenraming vastgestelde begroting
versus realisatie (x f 1000)  verplichtingenuitgavenStand vastgestelde begroting 19975 0005 000 Realisatie
1997100 000100 000 Verschil ( + = meer gerealiseerd
dan oorspronkelijk geraamd)+ 95 000+ 95 000Toelichting realisatie 1997Eind 1997 heeft het kabinet haar standpunt over het luchtvaartcluster
aan de Kamer gezonden (Kamerstukken II 1997/8, 25 820, nr. 1). In deze
nota heeft het kabinet het beleid uiteengezet dat in de komende jaren de basiscondities
zal bieden voor het luchtvaartcluster na het wegvallen van Fokker. Onderdeel
van de voorstellen is de participatie van het Nederlandse Luchtvaartcluster
aan de ontwikkeling van de AIRBUS A3XX. De overheid stelt in totaal f 320
mln beschikbaar voor de financiering van luchtvaartprogramma's die voor de
korte termijn gericht zijn op kwalificatie voor, en voor de iets langere termijn
onderdeel uitmaken van de A3XX-ontwikkeling. Van deze f 320 mln werd
eind 1997 aan het NIVR f 75 mln ter beschikking gesteld, zodat het NIVR-revolving
fund over voldoende middelen beschikt voor in ieder geval de voorziene uitgaven
in 1998. De exacte financieringsbehoefte kan pas bepaald worden nadat de werkpakketten
voor de Nederlandse industrie vaststaan en de overige ontwikkelingsprogramma's
verder zijn uitgewerkt.Verder is in 1997 aan het NIVR-revolving fund f 8 mln ter beschikking
gesteld voor het Nationaal Ruimtevaarttechnologie-programma 1998 en f 1,5
mln voor (een deel van) de bureaukosten van het NIVR in 1998.Voor de reeds in eerdere jaren goedgekeurde luchtvaarttechnologie-programma's
beschikte het NIVR-revolving fund ultimo 1996 over een saldo van ruim f 25
mln. Rekeninghoudend met de financieringsbehoefte van deze programma's voor
1997 en 1998 is f 15,5 mln aan het revolving fund toegevoegd. Op basis
van voorlopige cijfers van het NIVR kent het fund het volgende verloop: Saldo ultimo 1996  f
25,2 mln Uitgaven:    – Luchtvaartprogramma's8,6 mln  – Ruimtevaartprogramma's12,3 mln   – Bureaukosten4,5
mln  Totaal uitgaven NIVR t.l.v. rev. fund f 25,4 mln Ontvangsten:    – stortingen15,5 mln   – overige3,7
mln  Totaal ontvangsten rev. fund f 19,2 mln Mutatie in 1997 m.b.t. oudere programma's  f
6,2 mlnSaldo ultimo 1997 (oudere programma's)  f
19,0 mln – Storting NRT-programma 1998  f 8,0
mln – Storting deel bureaukosten 1998 NIVR  f
1,5 mln – Storting Airbus  f 75,0 mlnTotaal saldo NIVR ultimo 1997  f 103,5 mlnArtikel 02.09 Speur- en ontwikkelingswerk Verplichtingen- en uitgavenraming vastgestelde begroting
versus realisatie (x f 1000)  verplichtingenuitgavenStand vastgestelde begroting 1997152 06398 768Realisatie 199795 12995 312 Verschil
( + = meer gerealiseerd dan oorspronkelijk geraamd)– 56 934– 3 456Belangrijke mutaties in suppletore begrotingenBij eerste suppletore begroting is het budget voor de KREDO-regeling met
f 22 mln verhoogd (f 10 mln uit middelen uit het prioriteitencluster
III en f 12 mln temporisatie uit 1996). Bij tweede suppletore begroting
is de raming met f 67,5 mln verlaagd ten behoeve van een overheveling
van f 37,5 mln naar artikel 02.02 Specifieke bedrijfsgerichte technologiestimulering
en een temporisatie van f 30 mln aan KREDO-middelen naar 1998 in verband
met het pas op een laat moment in 1997 beschikbaar komen van de met deze regeling
samenhangende AMvB. Toelichting realisatie 1997In onderstaande tabel is voor elk artikelonderdeel de raming afgezet tegen
de realisatie: Artikelonderdeelverplichtingenuitgaven  geraamdrealisatiegeraamdrealisatie110TOK132 06378 46092 35592 956120KREDO20 00011 4726 0272 003130MPO–5 198386353 Totaal152 06395 12998 76895 312Kengetallen TOK:  raming
1997realisatie 1997verschil RAMINGSKENGETALLEN   1. Aantallen (= gehonoreerde kredietaanvragen TOK-groot)31– 22. Bedrag per eenheid (= kredietaanvraag TOK-groot)19,16625,0005,8343. Aantallen (= gehonoreerde kredietaanvragen TOK-klein)5051+ 14. Bedrag per eenheid (= kredietaanvraag TOK-klein)1,2501,048– 0,2025. Toegelicht begrotingsbedrag (=subsidie (x f 1 mln))120,00078,460– 41,540DOELMATIGHEIDSKENGETALLEN   1. Aantal prestaties (=behandelde
kredietaanvragen)120113– 7 2. Kosten per
prestatie ( x f 1 000)9,3339,647+ 0,314 3.
Aantal prestaties (=dossiers in beheer)730600– 1304. Kosten per prestatie ( x f 1 000)3,5142,339– 1,1754.1 Overige kosten (x f 1 mln)–1,330+ 1,3305. Toegelicht begrotingsbedrag (=uitvoeringskosten Senter)3,6853,824+ 0,1396. Uitvoerend personeel in fte (= Senter)15,017,6+ 2,6DOELTREFFENDHEIDSKENGETALLEN   Totale projectomvang
bij kredietpercentage van 40% (TOK-klein) (x mln)156134– 22De realisatie van het verplichtingenbudget van de TOK is aanzienlijk lager
uitgekomen dan geraamd. Het aantal kleine TOK-projecten en het bijbehorende
budgetbeslag is conform de raming. Het verschil zit in enkele grote potentiële
TOK-aanvragen die in 1997 niet gecommiteerd konden worden als gevolg van het
uitblijven van goedkeuring door de Europese Commissie.In de begroting 1997 zijn de overige kosten verdeeld over de aantallen
prestaties (behandelde aanvragen en dossiers in beheer). Omdat dit geen goede
weerspiegeling van de daarmee samenhangende kosten is, worden de overige kosten
niet langer over de aantallen prestaties verdeeld, maar separaat opgenomen.
Dit verklaart de substantiële afwijking in de kosten per prestatie. De
grootste verschillen in de kengetallen houden verband met het hierboven reeds
genoemde lagere aantal grote-TOK commiteringen. Artikel 02.11 Garanties technologiebeleid Verplichtingen- en uitgavenraming vastgestelde begroting
versus realisatie (x f 1000)  verplichtingenuitgavenStand vastgestelde begroting 1997–– Realisatie
19977373 Verschil ( + = meer gerealiseerd dan oorspronkelijk
geraamd)+ 73+ 73Toelichting realisatie 1997Als gevolg van het faillissement van Fokker heeft de Staat ultimo 1997
een vordering op de failliete boedel van f 361,3 mln. De in 1996 verstrekte
garantie van f 12,5 mln met betrekking tot de financiering van de verlengde afbouw van Fokker toestellen is in 1997 in zijn geheel komen
te vervallen zonder dat er op betaald diende te worden. 02.12 Technologische infrastructuur Verplichtingen- en uitgavenraming vastgestelde begroting
versus realisatie (x f 1000)  verplichtingenuitgavenStand vastgestelde begroting 1997118 61550 577Realisatie
1997106 45835 257 Verschil (+ = meer gerealiseerd
dan oorspronkelijk geraamd)– 12 157– 15 320Belangrijke mutaties in suppletore begrotingenDe realisatie bij de TTi's was in 1997 lager dan oorspronkelijk geraamd.
De ruimte die hierdoor ontstond is ingezet voor de financiering ter dekking
van de vervanging nationale standaarden (artikel 05.22 NMi) en voor de kansenzones
startende ondernemers in Rotterdam (artikel 04.10 StiREA). Tevens is een verplichtingenbedrag
ad f 8,5 mln doorgeschoven naar 1998. Dit vanwege vertraging in de indiening
van de voor de subsidiëring benodigde begroting van het Dutch Polymer
Institute (DPI).De bijdrage van EZ aan STW is in 1997 met f 10 mln verhoogd. Het
betreft hier de in 1997 af te geven subsidietoezegging aan STW, die betrekking
heeft op het subsidiejaar 1998. Toelichting realisatie 1997In onderstaande tabel is voor elk artikelonderdeel de raming afgezet tegen
de realisatie ArtikelonderdeelVerplichtingenUitgaven  geraamdrealisatiegeraamdrealisatie010Technolog. vernieuwing14 9749 87022 65320 352020Onderzoek techn.beleid4 3105 8222 7393 451030STW20 33230 3744 2951 770*040IOP18 99919 983890760050Topinstituten60 00036 12320 0008 425060Technologie&Samenleving–4 286–499,Totaal118 615106 45850 57735 257* In 1997 werd minder betaald op nieuwe verplichtingen dan geraamd. Toelichting realisatie 1997Het budget op dit artikel wordt gebruikt voor de voorbereiding en uitvoering
van beleid voor de technologische onderzoeksinfrastructuur, onderwijs en arbeidsmarkt,
kennisoverdracht, publieksvoorlichting en technologie & samenleving. Technologische vernieuwingNaast de KIM (f 0,3 mln subsidie voor 14 arbeidsplaatsen incl. begeleidingskosten)
zijn de gebruikelijke instituutfinancieringen gerealiseerd, waaronder de subsidie
voor de AWT (f 1,3 mln), de subsidie voor de publieksvoorlichting door
de Stichting WeTeN (f 3 mln) en het Strategisch Plan Bureau IE (f 2,6
mln). Stichting voor de Technische Wetenschappen (STW)STW beoordeelt de bij haar ingediende projectvoorstellen tweede geldstroom
op wetenschappelijke kwaliteit en utilisatie (de kans dat gebruikers de resultaten
zullen toepassen). STW rapporteert jaarlijks aan EZ (openbaar stuk, geen TK-nummer)
over de utilisatieresultaten van de projecten die vijf respectievelijk tien
jaar geleden zijn gestart. Daaruit blijkt dat wat betreft betrokkenheid van
gebruikers, produkten en inkomsten er goede resultaten worden behaald c.q.
in het verschiet liggen. Meer dan een derde van alle projecten die in 1986
zijn gestart heeft geleid tot een produkt. In ruim 12% van die projecten is
er commercialisatie, of uitzicht daarop. Innovatief gerichte Onderzoeksprogramma (IOP)Het IOP-instrument is een middel om onderzoeksinspanningen van universiteiten
en onder-zoeksinstellingen meer te richten op specifieke vragen en problemen
uit het bedrijfsleven en om de kennisinfrastructuur te versterken en/of te
veranderen. Het wordt ingezet op terreinen die voor het Nederlands bedrijfsleven
van strategisch belang zijn en waar aansluiting van vraag en aanbod van kennis
niet of onvoldoende uit zichzelf tot stand komt. Het IOP-budget bedraagt jaarlijks
zo'n 19 mln. Het budget voor het jaar 1997 is in geringe mate naar boven bijgesteld
vanwege de commitering van een cluster van onderling samenhangende projecten
binnen het IOP Opto-Elektronica.De volgende IOP-programma's zijn in 1997 uitgevoerd:Beeldverwerking ad 3,9 mln.Opto-electronia ad 5 mln.Milieutechnologie ad 4,9 mln.Oppervlakte ad 3,3 nln.Katalyse ad 1,6 mln.Een zestal kleinere IOP-programma's (< f 0,5 mln) ad f 1,28
mln Kengetallen IOP DOELMATIGHEIDSKENGETALLENartikel(-sub)Raming
1997Realisatie 1997Verschil 1. Behandelde aanvragen (in
aantallen) 5794*37 2. Kosten per prestatie (x
f 1000) 43,23724,316– 18,921 3.
Aantal projekten in beheer (in aantallen) 334332– 24. Kosten per prestatie (x f 1000) 2,4602,8200,365. Toegelicht begrotingsbedrag (uitv. Senter) (x f 1 mln)01.55–0203,2863,222– 0,646. Uitvoerend personeel in fte (= Senter) 15,015,6**0,67. Uitvoeringskosten als % van de toezeggingen 17,316,1– 1,2* incl. 7 buitenland stages; **) realisatie is incl. de uren voor buitenland
stages, raming is excl. deze uren >Technologische Top InstitutenIn 1997 is voor de Technologische Topinstituten in totaal ruim 36 mln
(incl. 0,182 mln. voor monitoring en evaluatie) verplicht voor zowel de subsidiejaren
1997 als 1998. Het gaat daarbij om de TTi's voedselwetenschappen, metaaltechnologie
en telematica. De operationalisering van het DPI heeft wat vertraging opgelopen.
De bijdrage per TTi is als volgt: Subsidiejaar (bijdrage x f 1 mln):19971998Voedselwetenschappen2,499,50 Metaaltechnologie3,3310,00Telematica2,128,50 Totaal7,9428,00STW heeft de uitvoering van de monitoring van de TTi's ter hand genomen.
Zij dient inzicht te verkrijgen in de activiteiten van de TTi's, in relatie
tot de daartoe beschikbaar gestelde overheidsmiddelen. De resultaten van deze
monitoring zullen worden meegenomen bij de evaluatie van de TTi's in 2001. Technologie en samenlevingIn 1997 is het interdepartementale programma Technologie & Samenleving
opgeschaald van twee naar vier thema's. In 1997 zijn hierdoor de uitvoeringskosten
van het programma omhoog gegaan. De vier thema's zijn: Ouderenzorg, Criminaliteit,
Gehandicapten, Werkplekaanpassingen voor ouderen en gehandicapten. De gelden
van Technologie & Samenleving stonden voorheen geraamd op het artikelonderdeel
010 . Artikel 02.13 Projecten gefinancierd uit het Fonds economische
structuurversterking Verplichtingen- en uitgavenraming vastgestelde begroting
versus realisatie (x f 1000)  verplichtingenuitgavenStand vastgestelde begroting 1997–54 265 Realisatie
1997–23 254 Verschil ( + = meer gerealiseerd
dan oorspronkelijk geraamd)–– 31 011Toelichting realisatie 1997Uit het Fonds economische structuurversterking worden drie EZ-projecten
gefinancierd. Het betreft de projecten NOBIS (Nederlands onderzoeksprogramma
Biologische in-situ Sanering), HPCN (High Performance Computing en Networking)
en de investeringen in de onderzoeksfaciliteiten van het MARIN. De raming
versus de realisatie per project geeft het volgende beeld: (uitgaven x f 1
mln)ramingrealisatieverschilNOBIS7,3658,357+ 0,992 HPCN9,9002,409– 7,491MARIN37,00012,487– 24,513 Totaal54,26523,254– 31,011De lagere uitgavenrealisatie voor het project MARIN wordt veroorzaakt
doordat de toekenning van de Rijksbijdrage van f 100 mln, later heeft
plaatsgevonden dan geraamd, waardoor het project later van start is gegaan. 03.00 INDUSTRIE- EN DIENSTENBELEID Artikel 03.01 Crisisbeheersing Verplichtingen- en uitgavenraming vastgestelde begroting
versus realisatie (x f 1000)  verplichtingenuitgavenStand vastgestelde begroting 19976592 342 Realisatie
1997117135 Verschil ( + = meer gerealiseerd dan oorspronkelijk
geraamd)– 542– 2 207Toelichting realisatie 1997De op dit artikel verantwoorde uitgaven en aangegane verplichtingen hebben
betrekking op de aan EZ gedelegeerde taken op het gebied van crisisbeheersing.
De bestedingen in 1997 hebben voor het overgrote deel betrekking op telecommunicatievoorzieningen. Artikel 03.03 Versterking economische structuur Verplichtingen- en uitgavenraming vastgestelde begroting
versus realisatie (x f 1000)  verplichtingenuitgavenStand vastgestelde begroting 199713 43317 852Realisatie 19979 69418 241 Verschil
( + = meer gerealiseerd dan oorspronkelijk geraamd)– 3 739+ 389Toelichting realisatie 1997In het verslagjaar zijn 10 projecten gecommiteerd in het kader van de
branche structuur versterking (f 0,890 mln) en 9 projecten in het kader
van stimulering van commerciële diensten (f 0,998 mln). Daarnaast
werden voor 51 projecten verplichtingen aangegaan die grotendeels betrekking
hebben op niet-technologie georiënteerd beleidsonderbouwend en actiegericht
onderzoek (f 5,241 mln). Een viertal projecten hiervan had betrekking
op de versterking van de filminfrastructuur in Nederland (f 0,451 mln).
Een ander substantiëel project had betrekking op een onderzoek waarin
de concurentiekracht van een viertal bedrijfstakken in een internationale
vergelijking werd getoetst (f 1,116 mln). Artikel 03.04 Industriële promotie Verplichtingen- en uitgavenraming vastgestelde begroting
versus realisatie (x f 1000)  verplichtingenuitgavenStand vastgestelde begroting 199714 62814 067Realisatie 199714 76014 047 Verschil
( + = meer gerealiseerd dan oorspronkelijk geraamd)+ 132– 20Toelichting realisatie 1997In onderstaande tabel is voor elk artikelonderdeel de raming afgezet tegen
de realisatie: ArtikelonderdeelaantalVerplichtingen gemiddeld  posten in
1997raming 1997realisatie 1997per post in 1997 USA46 0666 9871 747Japan (incl. Hong Kong)22 0671 677839Korea1400423423 Taiwan11 150879879Singapore15 09192192 Europa23 1203 1901 595Adviezen werkz. derden–1 3161 412–Totaal1114 62814 7601 213In 1997 zijn door inspanning van het Commissariaat voor Buitenlandse Investeringen
en in goed samenspel met de acquisiteurs van lagere overheden en ROM's 84
investeringsprojecten van buitenlandse bedrijven in Nederland gerealiseerd,
welke naar schatting circa 4 600 nieuwe directe arbeidsplaatsen tot stand
zullen brengen. De nadere specificatie is als volgt (ter vergelijking de resultaten
over 1996): Herkomst
van bedrijven (donorgebieden)Aantal projectenInvestering
in mln DflArbeidsplaatsen  199719961997199619971996Noord-Amerika50464131 5433 2842 551Azië2533142159528709 Europa991 040291775564Totaal84881 5951 9934 5873 824 Aard
der projektenAantal projectenInvestering in mln DflArbeidsplaatsen 199719961997199619971996Productie/Assemblage13121 2531 6051 9291 196Distributie19281232196561 074Int.Dienstverlening Algemeen21107067695366Europese hoofdkantoren181412868654429Call Centers6101832605690 Overig
(o.a. Marketing/Sales)714324869 Totaal84881 5951 9934 5873 824 Verdeling
naar regioAantal projectenInvestering in mln DflArbeidsplaatsen 199719961997199619971996Groningen411135019345 Friesland106301 0000Drenthe1287271140324 Overijssel534762197367Flevoland128108918 Gelderland250258373Utrecht773215123222 Noord-Holland34281151791 091840Zuid-Holland1719981 037510447Zeeland000000 Noord-Brabant714970254364946Limburg576290872242Totaal84881 5951 9934 5873 8241997 was een record-jaar voor wat betreft het aantal nieuwe arbeidsplaatsen
door buitenlandse investeringen. Het aantal gerealiseerde directe arbeidsplaatsen
kwam met 4 587 hoger uit dan de top-score uit 1996 (3 824). Deze
hoge score wordt in sterke mate bepaald door het project in Friesland. Artikel 03.05 Steun scheepsbouw Verplichtingen- en uitgavenraming vastgestelde begroting
versus realisatie (x f 1000)  verplichtingenuitgavenStand vastgestelde begroting 1997–17 572 Realisatie
199763 24450 602 Verschil ( + = meer gerealiseerd
dan oorspronkelijk geraamd)+ 63 244+ 33 030Belangrijke mutaties in suppletore begrotingenOmdat het beëindigen van de internationale scheepsbouwsteun het uitgangspunt
is voor het beleid, was in de begroting 1997 aanvankelijk geen budget beschikbaar
voor scheepsbouwsteun. De Verenigde Staten heeft echter het OESO-akkoord over
de wereldwijde afbouw van de scheepsbouwsteun niet geratificeerd. De EU heeft
daarop de 7e richtlijn met betrekking tot scheepsbouwsteun verlengd tot ultimo
1998. Bij eerste suppletore begroting 1997 is om die reden een budget van
f 50 mln voor scheepsbouwsteun beschikbaar gesteld. Dit verklaart tevens
het grote verschil in de kengetallen bij aanvragen en projecten in beheer.Daarnaast is bij tweede suppletore begroting binnen het totaal van de
EZ-begroting f 10 mln vrijgemaakt voor de Stichting Nederlandse Scheepsbouw
Export Centrale (NESEC) voor topfinanciering aan werven voor de bouw van schepen. Toelichting realisatie 1997  raming
1997realisatie 1997verschil DOELMATIGHEIDSKENGETALLEN   1. Aantal prestaties (=aanvragen voor subsidie schepen)061612. Aantal prestaties (=dossiers in beheer)255126 3.
Toegelicht begrotingsbedrag (=uitv.kstn Kernministerie)0,2610,26104.
Uitvoerend personeel in fte (= Kernministerie)1,61,60Toelichting op grote verschillen in de kengetallentabel.Van de 61 subsidie-aanvragen zijn er 48 gehonoreerd. Een groot deel van
deze toezeggingen kon meteen in 1997 volledig betaald worden, zodat er eind
1997 nog slechts 51 verplichtingen (dossiers in beheer) openstonden.In onderstaande grafiek wordt de verhouding orderbedrag/subsidiebudget
over een reeks van jaren weergegeven. Scheepsbouwsteun Uit de grafiek blijkt dat de subsidieomvang ten opzichte van de orderportefeuille
relatief gedaald is.De Nederlandse scheepsbouwindustrie heeft zich in 1997 op enkele deelsectoren
na, evenals in voorgaande jaren goed kunnen handhaven in de internationale
concurrentiestrijd. Ook in 1997 vergde dat wel de inzet van ordersteun vanuit
de overheid. De nieuwbouwwerven konden de prijs-concurrentie door een combinatie
van uitbesteding, beperking tot kernactiviteiten en specialisatie opvangen.
De concurrentie op de markt van visserijschepen en die van de grotere scheepstypen
(w.o. roll-on roll-off ferry's en passagiers-ferry's) is in 1997 heviger geworden.
Oorzaken zijn een beperkte vraag en overheidssteun elders. Artikel 03.06 Herstelfinanciering en steun aan individuele
bedrijven Verplichtingen- en uitgavenraming vastgestelde begroting
versus realisatie (x f 1000)  verplichtingenuitgavenStand vastgestelde begroting 1997263273 Realisatie
19972733 Verschil ( + = meer gerealiseerd dan oorspronkelijk
geraamd)– 236– 240Artikel 03.09 Garantieregeling Particuliere Participatiemaatschappijen
1981 Verplichtingen- en uitgavenraming vastgestelde begroting
versus realisatie (x f 1000)  verplichtingenuitgavenStand vastgestelde begroting 1997–3 400 Realisatie
1997–4 653 Verschil ( + = meer gerealiseerd dan
oorspronkelijk geraamd)–+ 1 253Artikel 03.12 Bijdrage aan de Industriefaciliteit Verplichtingen- en uitgavenraming vastgestelde begroting
versus realisatie (x f 1000)  verplichtingenuitgavenStand vastgestelde begroting 199720 000– Realisatie
199720 000– Verschil ( + = meer gerealiseerd
dan oorspronkelijk geraamd)––Toelichting realisatie 1997In 1997 werden geen nieuwe toezeggingen gedaan op grond van de Industriefaciliteit.
In 1997 is een deel van de in het verleden door de Staat gestorte gelden in
de Industriefaciliteit terugontvangen. Hierdoor is in 1997 de garantieverplichting
van de Staat met f 20 mln toegenomen tot f 150 mln.Ultimo 1997 beschikte de Stichting Financiering Industriefaciliteit, die
namens de Staat in de Industriefaciliteit deelneemt, over f 37 mln aan
liquide middelen. 04.00 REGIONAAL BELEID 04.01 Bijdragen ten behoeve van Regionale ontwikkelingmaatschappijen
en overige Verplichtingen- en uitgavenraming vastgestelde begroting
versus realisatie (x f 1000)  verplichtingenuitgavenStand vastgestelde begroting 199712 83319 650Realisatie
199714 44431 921Verschil (+ = meer gerealiseerd
dan oorspronkelijk geraamd)1 61112 271Belangrijke mutaties in suppletore begrotingenGezien de rentestand in 1997 was het voor de Staat gunstig om een aantal
uitstaande leningen ten behoeve van het financieringsbedrijf van de N.V. NOM
vervroegd af te lossen. Hierdoor werd de uitgavenraming met f 10,25 mln
verhoogd. Toelichting realisatie 1997Voor een presentatie van de activiteiten van de Regionale Ontwikkelings
Maatschappijen (ROM's) wordt kortheidshalve verwezen naar de jaarverslagen
die deze N.V.'s uitbrengen. In onderstaande tabel is voor elk van de vijf
ROM's de raming afgezet tegen de realisatie. De in het verslagjaar aangegane
verplichtingen hebben betrekking op de apparaatskostenvergoeding. ArtikelonderdeelVerplichtingenUitgaven(x f 1000)geraamdrealisatiegeraamdrealisatie010Noordelijke Ontwikkelingsmaatschappij (NOM)4 9464 9464 9964 996110Industriebank Limburgs Instituut voor Ontwikkeling en Financiering
(LIOF)3 3143 3143 4453 445 210Overijsselse
Ontwikkelingsmaatschappij (OOM)1 8351 8351 8811 881310Gelderse Ontwikkelingsmaatschappij (GOM)1 0001 0001 0261 277410Brabantse Ontwikkelingsmaatschappij (BOM)1 5811 5811 6381 638610Medewerkers overige instituten157208158209720NOM financieringsbedr. oud––5 22215 631750GOM financieringsbedr. oud––1 2841 284770OOM financieringsbedr. oud–1560–1 560Totaal12 83314 44419 65031 921In 1997 is aan apparaatskosten een bedrag van 13,237 mln uitbetaald. Daarnaast
is op leningen die door EZ zijn overgenomen 14,950 mln (ten dele vervroegd)
afgelost en 3,525 mln rente betaald. Evenals in 1996 vond in 1997 geen storting
plaats in het aandelen-kapitaal van de ROM's, omdat de liquiditeitspositie
van deze ROM's daartoe geen aanleiding gaf. 04.04 Voorwaardenscheppend beleid Verplichtingen- en uitgavenraming vastgestelde begroting
versus realisatie (x f 1000)  verplichtingenuitgavenStand vastgestelde begroting 199705 800Realisatie
199700 Verschil (+ = meer gerealiseerd dan oorspronkelijk
geraamd)05 800Belangrijke mutaties in suppletore begrotingenIn tegenstelling tot hetgeen oorspronkelijk was verondersteld, werden
er in 1997 geen uitgaven verricht voor de nog openstaande verplichtingen. 04.05 Structuurversterkende projecten in het kader van
de BRT-compensatie Verplichtingen- en uitgavenraming vastgestelde begroting
versus realisatie (x f 1000)  verplichtingenuitgavenStand vastgestelde begroting 1997011 000Realisatie
199701 709Verschil (+ = meer gerealiseerd dan oorspronkelijk
geraamd)0– 9 291Belangrijke mutaties in suppletore begrotingenIn verband met vertraging in de uitvoering van projecten is de uitgavenraming
verlaagd. 04.06 Projecten gefinancierd uit het Europees Fonds voor
Regionale Ontwikkeling Verplichtingen- en uitgavenraming vastgestelde begroting
versus realisatie (x f 1000)  verplichtingenuitgavenStand vastgestelde begroting 199701 777 Realisatie
199700 Verschil (+ = meer gerealiseerd dan oorspronkelijk
geraamd)0– 1 777Belangrijke mutaties in suppletore begrotingenIn verband met vertraging in de uitvoering van projecten is de uitgavenraming
verlaagd. 04.08 Bevordering regionale bedrijfsinvesteringen Verplichtingen- en uitgavenraming vastgestelde begroting
versus realisatie (x f 1000)  verplichtingenuitgavenStand vastgestelde begroting 199799 318101 594Realisatie 199794 22257 820Verschil
(+ = meer gerealiseerd dan oorspronkelijk geraamd)– 5 096– 43 774Belangrijke mutaties in suppletore begrotingenOp grond van het per begin 1996 gewijzigde bevoorschottingsregime voor
de IPR decentraal en de daaraan gerelateerde liquiditeitsbehoefte van de regio's
in 1997 is de uitgavenraming met ruim f 40 mln verlaagd. Toelichting realisatie 1997Betreft de centrale en de decentrale Investeringspremieregeling (IPR).
In onderstaande tabel is voor elk artikelonderdeel de raming afgezet tegen
de realisatie. ArtikelonderdeelVerplichtingenUitgaven(x f 1000)geraamdrealisatiegeraamdrealisatie010 IPR-centraal49 06543 81450 68840 656020 IPR-decentraal50 25350 40850 58716 976050 PSOL––319188 Totaal99 31894 222101 59457 820IPR-centraal Kengetallen (Bedragen in verplichtingen x
1 mln)artikel(-sub)Raming 1997Realisatie
1997Verschil RAMINGSKENGETALLEN    1. Toegezegde
subsidies (in aantallen) 1111*0 2. Gemiddeld
bedrag per toezegging 4,4603,966– 0,4943. Toegezegde subsidies04.08–01049,06543,813**– 5,252DOELMATIGHEIDSKENGETALLEN    1. Beoordeelde subsidieaanvragen
(in aantallen) 1510*– 5 2. Beoordeelde
betaalverzoeken (in aantallen) 5032– 183. Dossiers in beheer (in aantallen) 80112324. Toegelicht begrotingsbedrag (uitvoering Kernministerie)01.01–0100,4080,4300,225. Externe kosten verificatie-onderzoek01.01–0100,4790,182– 0,2976. Uitvoerend personeel in fte (= Kernministerie) 2,52,507. Uitvoeringskosten als % van de toezeggingen (in %) 1,81,4– 0,4Kwaliteitskengetallen    8. Gehonoreerde tov ingediende
aanvragen (in %) 73110*)37 9. Aantal bezwaarschriften
(in aantallen) 440 DOELTREFFENDHEIDSKENGETALLEN    1. Te realiseren arbeidsplaatsen (in aantallen) 8301 6117812. Premie per arbeidsplaats 0,0590,027– 0,0323. Investeringen 475733,7258,7 4. Premiepercentage
(in %) (subsidie/investeringen) 105,9– 4,1* de beoordeling van één subsidietoekenning heeft in 1996
plaatsgevonden.** eind 1997 is de afwikkeling van de toekenning van één
project ad f 3,6 mln om formele redenen vertraagd.Door de toezegging aan één omvangrijk project nemen de arbeidsplaatsen,
de investeringen en de daarmee samenhangende subsidie toe. Dientengevolge
daalt de premie per arbeidsplaats. De toezeggingen uit hoofde van de centrale
IPR in 1997 zijn als volgt over de provincies verdeeld:  provincieinvesteringenarbeids-projecten
plaatsen subsidie Groningen186,712859,5Friesland103,92625,7Drenthe117,0145212,1 Overijssel0,0000,0Limburg326,11 312216,3 Totaal733,71 6111143,6Onderstaande grafiek geeft de realisatiecijfers van de afgelopen jaren
met betrekking tot de centrale IPR. De gerealiseerde arbeidsplaatsen, het aantal gehonoreerde projecten en de investeringen geven kwantitatief
het doelbereik van het instrument. Alle projecten betreffen uitbreidingsinvesteringen. Hiervan zijn er 8
industrieel en 1 dienst-verlenend. IPR-decentraalUit de decentrale IPR worden alleen in de drie Noordelijke provincies
verplichtingen aangegaan. De uitvoering van de regeling is ondergebracht bij
het Samenwerkingsverband Noord-Nederland (SNN). De grens van de subsidiabele
grondslag van de decentraal uit te voeren projecten ligt op f 10 mln.
De toezeggingen door SNN in 1997 uit hoofde van de decentrale IPR zijn als
volgt over de provincies verdeeld: provincieinveste-arbeids-projectensubsidie
in f mln  ringen plaatsen      totaal per arbeidsplaats Groningen259,7357268838,0400,052Friesland424,53391316755,8820,061 Drenthe159,2094987322,8390,046Totaal843,4772137328116,761*0,055* De afwijking van de in 1997 door EZ beschikbaar gestelde bijdrage is
ontstaan doordat het SNN in eerdere jaren niet het volledige voor die jaren
beschikbaar gestelde budget heeft aangewend, alsmede door de herbestedingsruimte
die is ontstaan als gevolg van definitieve vaststellingen die lager zijn dan
de toegezegde bedragen. 04.09 Regio-programma's Verplichtingen- en uitgavenraming vastgestelde begroting
versus realisatie (x f 1000)  verplichtingenuitgavenStand vastgestelde begroting 199797 677140 475Realisatie
1997174 242207 162Verschil (+ = meer gerealiseerd
dan oorspronkelijk geraamd)76 56566 687Belangrijke mutaties in suppletore begrotingenBinnen de EZ-begroting is in 1997 f 90 mln vrijgemaakt voor de financiering
van de doelstelling 2-programma's. Deze gelden zijn in belangrijke mate reeds
in 1997 aan de betrokken regio's uitgekeerd. Toelichting realisatie 1997In onderstaande tabel is voor elk artikelonderdeel de raming afgezet tegen
de realisatie ArtikelonderdeelVerplichtingenUitgaven(x f 1000)geraamdrealisatiegeraamdrealisatie010 ISP-regulier72 76272 76269 24275 899520 Oost. mijnstreek Z-Limburg–58 52112 161610 EFRO-co-financiering24 915101 47554 912111 885900 Oude verplichtingen––7 8007 217Totaal97 677174 242140 475207 162ISPHet SNN heeft uit hoofde van ISP-V in 1997 voor de volgende clusters projectbijdragen
gecommiteerd:  ClusterAantal
projectenbedrag (x f 1 mln) Agro-business 166,205Logistiek 51,294MKB, Toerisme en Industrie 236,165 Gezamenlijke
thema's/Algemeen 421,693Co-financiering:    –
doelstelling 2 Groningen/Drenthe 1315,602–
doelstelling 5b Groningen/Drenthe 20,808 –
doelstelling 5b Friesland 00,0– doelstelling
5b Overijssel 62,953 – overig 148,345Totaal 8363,065** SNN commiteerde in 1997 op grond van de ingediende projecten minder
dan van EZ was ontvangen (f 72,762 mln).Het onderdeel «Gezamenlijke thema's/Algemeen» omvat een substantiële
financiële bijdrage aan de Regeling Bedrijfsgerichte Stimulering Noord-Nederland
(RBS). Voor meer informatie over de voortgang van het Integraal Structuurplan
Noorden des Lands wordt naar het ISP-jaarverslag verwezen, dat jaarlijks aan
de Kamer toegezonden wordt. EFRO-cofinancieringIn 1997 hebben de vastleggingen plaatsgevonden voor de doelstelling 2-programma's
voor de periode 1997–1999. Tevens is voor het doelstelling 5b programma
Overijssel een cofinancieringsbijdrage verstrekt. In 1997 hebben verplichtingen
daarnaast betrekking gehad op de Communautaire Initiatieven. Hieronder worden
verstaan Konver inclusief het actieplan «Kop en Munt» in de Kop
van Noord-Holland en Interreg II in de grensgebieden met België en Duitsland. Programma'sAantalVerplichtingen
(x f 1 mln) Doelstelling 2490,000 Doelstelling
5b12,000 Interreg II184,304Konver (incl.
Kop en Munt)55,148 MKB20,022Totaal30101,474Kengetallen EFRO-cofinanciering (Bedragen
in verplichtingen x 1 mln)artikel (-sub)Raming
1997Stand na bijstelling 1997Realisatie 1997Verschil RAMINGSKENGETALLEN     1. Toegezegde subsidies (in aantallen) 10303002. Gemiddeld bedrag per toezegging 2,4923,8313,382– 0,4493. Toegezegde subsidies04.09–61024,915114,930101,474– 13,456*DOELMATIGHEIDSKENGETALLEN     1. Beoordeelde programma's
en aanvragen (in aantallen) 10103020 2.
Beoordeelde betaalverzoeken (in aantallen) 505044– 63. Dossiers in beheer (in aantallen) 404057174. Toegelicht begrotingsbedrag (uitvoering Kernministerie)01.61–0100,1960,1960,2060,15. Uitvoerend personeel in fte (= Kernministerie) 1,21,21,206. Uitvoeringskosten als % van de toezeggingen (in %) 0,80,80,20,6*) Met name bij Interreg is onderuitputting opgetreden in verband met
vertraging in de goedkeuring van individuele projecten. 04.10 Stimulering Ruimte voor Economische Activiteit Verplichtingen- en uitgavenraming vastgestelde begroting
versus realisatie (x f 1000)  verplichtingenuitgavenStand vastgestelde begroting 199779 30070 134Realisatie
199786 62567 609Verschil (+ = meer gerealiseerd
dan oorspronkelijk geraamd)7 325– 2 525Belangrijke mutaties in suppletore begrotingenVan artikel 02.12 Technologische infrastructuur is f 7 mln overgeheveld
ter financiering van het project Kansenzones Startende Ondernemers in Rotterdam. Toelichting realisatie 1997In het verslagjaar zijn aan de vier grote steden toezeggingen gedaan van
in totaal 25 mln conform afspraken in het kader van het GroteStedenBeleid
(GSB). De verdeling is: Amsterdam (f 9 375 mln), Rotterdam (f 7,125
mln), Den Haag (f 5,5 mln) en Utrecht (f 3 mln).Via een tenderprocedure hebben 8 projecten buiten de vier hierbovengenoemde
steden een bijdrage uit de StiREA ontvangen. Vijf projecten werden gehonoreerd
ad 7,5 mln, de overige drie tussen de 5,7 mln en 7,0 mln.Tevens zijn op dit artikel 66 verplichtingen met een omvang van 4,624
mln aangegaan voor onderzoek voor beleidsevaluaties en voor de interventietaken.In onderstaande tabellen zijn het aantal ontsloten hectares bedrijventerreinen
die medegefinancierd zijn met de StiREA tender 1997 en het aantal gecreëerde
arbeidsplaatsen weergegeven: I. Vijf nieuwe terreinen: GemeenteOmschrijving
/ Projectha brutoha nettoarbeidsplaats ZaanstadWestzanerpolder39271 350TilburgVossenberg-west119843 000 HelmondBZOB38341 575VenloTrade port west90702 100 ZwolleHessenpoort5840900TOTAAL 3442558 925II. Herstructurering van twee terreinen: GemeenteOmschrijving
/ ProjecthaArbeidsplaats nieuwArbeidsplaats behoud HaarlemWaardepolder1501 70012 000SmallingerlandDe Haven2401 0804 500TOTAAL 3902 78016 500Kengetallen (Bedragen
in verplichtingen x 1 mln)artikel(-sub)Raming
1997Realisatie 1997Verschil RAMINGSKENGETALLEN    1.
Grote steden beleid    – Toegezegde subsidies (in aantallen) 440– Gemiddeld bedrag per toezegging 6,2506,2500– Toegezegde subsidies04.10–01025,00025,00002. Tenderprocedure    – Toegezegde subsidies (in
aantallen) 108– 2 – Gemiddeld
bedrag per toezegging 5,0007,1252,125 –
Toegezegde subsidies04.10–01050,00057,0007,000DOELMATIGHEIDSKENGETALLEN    Grote steden beleid    1.
Beoordeelde subsidieaanvragen (in aantallen) 440 2.
Beoordeelde betaalverzoeken (in aantallen) 8124*) 3.
Dossiers in beheer (in aantallen) 880 4. Toegelicht
begrotingsbedrag (uitvoering kernministerie)01.61–0100,0650,06505. Uitvoerend personeel in fte (=Kernministerie) 0,30,306. Uitvoeringskosten als % van de toezeggingen 0,30,30Tenderprocedure    7. Beoordeelde subsidieaanvragen
(in aantallen) 5032– 18 8. Beoordeelde
betaalverzoeken (in aantallen) 40– 4 9.
Dossiers in beheer (in aantallen) 2015– 511. Externe uitvoeringskosten advies04.10–0200,0820,085010. Uitvoeringskosten als % van de toezeggingen  0,40,3– 0,1*) een drietal grote steden heeft een extra voorschot gevraagd en gekregen. 05.00 DIENSTEN, MIDDEN- EN KLEINBEDRIJF EN ORDENING 05.01 Voorlichting en advisering MKB Verplichtingen- en uitgavenraming vastgestelde begroting
versus realisatie (x f 1000)  verplichtingenuitgavenStand vastgestelde begroting 199731 380 34 945Realisatie
199731 37736 920Verschil (+ = meer gerealiseerd
dan oorspronkelijk geraamd)– 31 975Toelichting realisatie 1997In onderstaande tabel is voor elk artikelonderdeel de raming afgezet tegen
de realisatie ArtikelonderdeelVerplichtingenUitgaven geraamdrealisatiegeraamdrealisatie010 IMK-netwerk23 93125 70024 99525 906030 Adviesdiensten KNOV417883801 796 040
Herstr. voorl.instr.0751 6403 470 110
CBO00120223 130 Proj.markt&ondern.schap4 4082 0043 7001 246140 Branche centra.techn.3 0002 8104 1104 189908 Managementondersteuning00090Totaal31 38031 37734 94536 920IMK-netwerkOp 31 december 1997 is de fusie tussen ICNN en IMK-Voorlichting afgerond
(zie toelichting op artikel 02.05 Innovatiecentra)De kengetallen IMK zijn niet in de rekening opgenomen, omdat deze ten
tijde van het opstellen van de rekening (begin april) nog niet voorhanden
waren. Projecten MKB en ondernemerschapIn 1997 zijn onder andere toezeggingen afgegeven ten behoeve van garantiestellingen
in het kader van het Communautair Initiatief ADAPT II en een drie jaar durende
sponsoring van de Stichting Kleinnood. BrancheCentra voor Technologie (BCT)In 1997 zijn 9 aanvragen ingediend, waarvan 7 zijn gehonoreerd. De gehonoreerde
aanvragen betroffen ondermeer de keramische branche en de bouw. 05.02 Onderzoek en onderwijs MKB Verplichtingen- en uitgavenraming vastgestelde begroting
versus realisatie (x f 1000)  verplichtingenuitgavenStand vastgestelde begroting 199711 26214 539Realisatie 199711 19511 648 Verschil
(+ = meer gerealiseerd dan oorspronkelijk geraamd)– 67– 2 891Toelichting realisatie 1997In onderstaande tabel is voor elk artikelonderdeel de raming afgezet tegen
de realisatie ArtikelonderdeelVerplichtingenUitgaven  geraamdrealisatiegeraamdrealisatie010EIM8 2388 2388 5178 623020Beleidsonderb.onderzk.1 7241 4671 7451 197110Starterscursussen0000 210Ondernemersonderwijs002 5001 165220Toezicht examens0000 230Ondern.onderw.&-sch.6006451 08950240MDW-onderzoek700845688613Totaal11 26211 19514 53911 648Economisch Instituut voor het MKB (EIM)Het EIM heeft tot taak ontwikkelingen in het MKB en in specifieke sectoren
te onderzoeken en te analyseren.In 1997 heeft EIM onder andere een verkenning uitgevoerd naar Human Resource
Management in het MKB, de Sociale zekerheid en Ondernemerschap, Kennismanagement
in het MKB. Om het voorgenomen beleid bij het MKB te kunnen toetsen is eind
1997 een verkenning opgestart voor een op te zetten MKB-panel. Op verzoek
van EZ heeft EIM onder andere onderzoeken uitgevoerd naar kennisintensieve
starters, snelle groeiers en vernieuwend ondernemerschap. EIM19961997Beleids budget verplichtingen (x f 1 mln)12,1748,238Beleidsbudget kas (x f 1 mln)12,2718,517 –
opbrengsten (x f 1 mln)16,34527,807** Cijfers uit begroting EIM. Realisatie nog niet bekendOnderstaande grafiek geeft de realisatiecijfers van de afgelopen jaren
met betrekking tot de activiteiten van het EIM. * Cijfers uit begroting EIM. Realisatie nog niet bekend Beleidsonderbouwend onderzoek OMKBDe grootste commiteringen in 1997 betreffen het onderzoek Internationale
vergelijking kapitaalmarkten (0,220 mln), het onderzoek Potentiële high
performance ondernemingen (0,332 mln) en het onderzoek Belemmeringen in dienst
nemen personeel (0,204 mln). Ondernemersonderwijs en -scholingIn 1997 is het project ter bevordering van het ondernemerschap onder etnische
groepen (MOTOR) gestart (doorlooptijd tot eind 1999). Daarnaast zijn, mede
op initiatief van het Ministerie van SZW, vier projecten gestart die zich
richten op het stimuleren van ondernemerschap onder uitkeringsgerechtigden
(doorlooptijd tot medio 1999). MDW-onderzoekIn 1997 is in het kader van het project Marktwerking, Deregulering en
Wetgevingskwaliteit weten regelgeving doorgelicht op onevenredig belastende,
concurrentiebeperkende en kwalitatief inadequate regels. Zeven projecten zijn
dit jaar aan de Tweede Kamer gerapporteerd; zeven nieuwe projecten zijn gestart.In verband met de afgeronde en nieuw gestarte projecten zijn diverse externe
adviezen ingewonnen, het merendeel in opdracht van het Ministerie van Economische
Zaken en het Ministerie van Justitie samen. De belangrijkste adviezen zijn:– onderzoek naar de organisatie van het Toezicht op geprivatiseerde
nutsvoorzieningen in enkele andere landen;– onderzoek naar de integratie van levensmiddelenwetgeving;– onderzoek naar de regelgeving in de gemeente Den Haag, in het
kader van het project Stad en regels;– onderzoek naar de financiële positie van het loodswezen;– onderzoek naar de vergunningverlening bij bedrijfsvestiging;– onderzoek naar toetredingsbelemmeringen in de makelaardij;– advisering in het kader van het project WTZ;– onderzoek naar knelpunten in de regelgeving;– onderzoek naar de ontwikkeling van de bouwregelgeving;– onderzoek naar domeinmonopolie accountancy;– knelpuntenonderzoek produktwetgeving;– rechtsvergelijkend onderzoek produktwetgeving;– onderzoek naar de praktijk van het concurrentiebeding; 05.03 Borgstellingsregelingen Verplichtingen- en uitgavenraming vastgestelde begroting
versus realisatie (x f 1000)  verplichtingenuitgavenStand vastgestelde begroting 1997850 75060 359Realisatie 1997817 14445 425 Verschil
(+ = meer gerealiseerd dan oorspronkelijk geraamd)– 33 606– 14 934Toelichting realisatie 1997In onderstaande tabel is voor elk artikelonderdeel de raming afgezet tegen
de realisatie ArtikelonderdeelVerplichtingenUitgaven(x 1000)geraamdrealisatiegeraamdrealisatie010Verliesdeclaraties MKB850 000817 11259 55645 356310Oude borgstellingsfondsen50315031 410Rentesubs.
waterkredieten700–70038 510Reg.
waterschd-kred 1994––530 Totaal 850 750817 14360 35945 425Mede door de gunstige conjunctuur vielen de uitgaven en verplichtingen
onder de borgstellingsregelingen voor het MKB lager uit. Kengetallen BBMKB (Bedragen
in verplichtingen x 1 mln)artikel(-sub)Raming
1997Realisatie 1997Verschil RAMINGSKENGETALLEN    1. Nieuwe kredietmeldingen (in aantallen) 4 1003 861– 2392. Gemiddeld bedrag per krediet 0,2070,2120,053. Verstrekte kredieten05.03–010850,000817,200– 32,8004. Uitstaand garantieobligo 2 836,0002 406,000– 430,000DOELMATIGHEIDSKENGETALLEN    1. Meldingen en wijzigingen
(in aantallen) 7 0007 861861 2. Controles
verliesdeclaraties (in aantallen) 525713188 3.
Controles schuldregelingen (in aantallen) 4509855354. Buiteninvorderingstellingen (in aantallen) 2003191195. Beheersposten (in aantallen) 38042242 6.
Toegelicht begrotingsbedrag (uitvoering Kernministerie)*01.61–0102,2172,064– 0,1537. Uitvoerend personeel in fte (= Kernministerie) 13,612,0– 1,6Kwaliteitskengetallen    8. Bedrag gehonoreerde versus
ingediende verliesdecl. (in %) 97,595,6– 1,9* De uitvoeringskosten betreffen de kosten van de controle door het Kernministerie.
De bank voert de regeling uit en krijgt in de regel als bijdrage in de incassokosten
een percentage (20%) bij het afsluiten van een schuldregeling. De ontvangsten
als gevolg van de schuldregeling komen binnen op ontvangstenartikel 05.01–010.• Het uitstaand obligo is lager dan geraamd als gevolg van vervroegde
aflossingen en uitgegeven garanties op kredieten welke nog moeten worden opgenomen.• Het aantal afgehandelde verliesdeclaraties was in 1997 hoger als
gevolg van de eind 1996 verrichtte extra inspanningen ter verkorting van de
behandelduur.• Het aantal schuldregelingen is toegenomen als gevolg van schoning
van de portefeuille bij de banken. Onderstaande grafiek geeft de realisatiecijfers van de afgelopen jaren
weer. 05.05 Bedrijfsbeëindigingshulp Verplichtingen- en uitgavenraming vastgestelde begroting
versus realisatie (x f 1000)  verplichtingenuitgavenStand vastgestelde begroting 199717 36017 360Realisatie 199717 10116 764 Verschil
(+ = meer gerealiseerd dan oorspronkelijk geraamd)– 259– 596Toelichting realisatie 1997 (Bedragen
in verplichtingen x 1 mln)artikel(-sub)Raming
1997Realisatie 1997Verschil RAMINGSKENGETALLEN    1. Uitkeringsgerechtigden (in aantallen) 3 4763 295– 1812. Gemiddelde uitkering per jaar (x f 1000) 4,9205,0870,1673. Totaal bedrag uitkeringen05.0517,10016,682– 0,418DOELMATIGHEIDSKENGETALLEN    1. Externe uitvoeringskosten05.050,2600,3380,782. Toegelicht begrotingsbedrag (uitvoering Kernministerie)01.61–010nihilnihil–3. Uitvoeringskosten als % van uitkeringsbedrag 1,62,00,4Per 1-7-1987 is de bedrijfsbeëindigingshulp gesloten voor nieuwe
toetreders. Op grond van de bestaande toekenningen zullen nog tot in de jaren
2000 uitkeringen gedaan moeten worden. 05.07 Hulp Waterschade Verplichtingen- en uitgavenraming vastgestelde begroting
versus realisatie (x f 1000)  verplichtingenuitgavenStand vastgestelde begroting 199700 Realisatie
19972 3173 439 Verschil (+ = meer gerealiseerd
dan oorspronkelijk geraamd)2 3173 439Toelichting realisatie 1997Dit artikel bevat de door de Rijksoverheid beschikbaar gestelde middelen
die bedoeld zijn als tegemoetkoming in de geleden schade door het niet-agrarisch
bedrijfsleven als gevolg van de hoogwaterstanden van begin 1995, alsmede de
daarmee verband houdende uitvoeringskosten. 05.08 Bijdrage aan technostartersfondsen Verplichtingen- en uitgavenraming vastgestelde begroting
versus realisatie (x f 1000)  verplichtingenuitgavenStand vastgestelde begroting 1997–– Realisatie
1997–3 000 Verschil (+ = meer gerealiseerd dan
oorspronkelijk geraamd)–3 000Belangrijke mutaties in suppletore begrotingenAan één van de participatiemaatschappijen heeft in 1997
een in 1996 voorziene betaling plaatsgevonden. Deze betaling kon toen geen
doorgang vinden, omdat niet alle voor een rechtmatige betaling benodigde stukken
konden worden opgeleverd. 05.12 Toeristisch beleid Verplichtingen- en uitgavenraming vastgestelde begroting
versus realisatie (x f 1000)  verplichtingenuitgavenStand vastgestelde begroting 199746 53150 530Realisatie 199749 84146 422 Verschil
(+ = meer gerealiseerd dan oorspronkelijk geraamd)3 310– 4 108Belangrijke mutaties in suppletore begrotingenIn de tweede suppletore begroting is het verplichtingenbudget per saldo
met f 3 mln verhoogd. Het budget voor toerisme zou aanvankelijk verhoogd
worden met f 6 mln, maar naderhand bleek dat de bijdrage van EZ inzake
BRTN ad f 3 mln niet in 1997 wordt geëffectueerd, maar eerst in
1998.Op grond van het uitvoeringsbeeld 1997 is de uitgavenraming verlaagd. Toelichting realisatie 1997In onderstaande tabel is voor elk artikelonderdeel de raming afgezet tegen
de realisatie ArtikelonderdeelVerplichtingenUitgaven(x 1000)geraamdrealisatiegeraamdrealisatie010Div. toeristische organ.47754 6304 7753 243020NBT38 25239 24238 25238 252040WTO255293255293 210Toer.
dienstverl./INFOVZ. 14805 6264 7474 145310Toeristisch onderzoek1 769501 756307904Stimulering congressector––500182907Verbetering toeristisch prod. ––245–Totaal 46 53149 84150 53046 422De uitgaven ten laste van dit artikel kunnen worden onderscheiden in instellingen
waarbij EZ bijdraagt aan de financiering en overige uitgaven. Instellingen waarbij EZ bijdraagt aan de financieringDeze categorie betreft vier instanties: de Algemene Nederlandse Vereniging
van VVV's (ANVV), het Nederlands Bureau voor Toerisme (NBT), het Nederlands
Congresbureau (NCB) en de World Tourism Organization (WTO). Kengetallen NBT (Bedragen
in verplichtingen x 1 mln)artikel(-sub)Raming
1997Realisatie 1997Verschil Totale begroting NBT 70,370,90,6– waarvan overheadkosten (algemene beheerskosten) 26,427,81,4– waarvan totale activiteitenkosten 43,943,1– 0,8-Overheadkosten als % van de totale activiteitenkosten 60,264,54,3Toerekening naar aandachtsgebieden:    –
totale kosten voor algemene Holland-promotie 9,8**–– totale kosten voor innovatie- en vernieuwingstaken 27,8**–– totale kosten voor promotionele diensten aan het bedrijfsleven 32,7**–– Bijdrage van EZ05.12 02037,737,5***– 0,2– Bijdrage van bedrijfsleven 32,632,4– 0,2* voorlopige cijfers; **) nog niet beschikbaar;*** excl. bijdr. aan AVN van 1,7 mln.Het beleid dat het Nederlands Bureau voor Toerisme (NBT) voert, wordt
afgestemd met EZ en concentreert zich op een aantal kerntaken, die in het
Strategisch Marketingplan 1997–1999 zijn vastgelegd. Hierbij geldt als
uitgangspunt, dat EZ alleen activiteiten financiert op het gebied van Hollandpromotie
en op het gebied van innovatie- en vernieuwingstaken.In tegenstelling tot de desbetreffende situatie in de meeste andere, in
ieder geval Europese landen, is het NBT geen onderdeel van de overheid, maar
een zelfstandige organisatie, met als taak het bevorderen van het toerisme
naar en in Nederland. Als gevolg van deze constructie geschiedt de financiering
op paritaire basis door het bedrijfsleven en EZ, wat bij vergelijking
met de situatie in andere landen een respectabele bijdrage uit de private
sector betekent.Toelichting ten aanzien van de overige instanties:• Uitgangspunt voor de medefinanciering door EZ van de ANVV is een
meerjarig activiteitenplan, waarbij de financieringsverhouding is aangepast
van aanvankelijk 75 : 25 naar thans 50 : 50. In 1997 is f 1,280 mln gecommiteerd
en betaald.• Onder de post NCB wordt de EZ-participatie verantwoord in het activiteitenprogramma
van de Vereniging voor Nederlandse Congresbelangen (VNC).• In 1997 is een bedrag van 0,293 mln betaald als contributie aan
de World Tourism Organization, een internationale organisatie waarvan EZ het
Nederlandse lidmaatschap voor haar rekening neemt. Overige uitgavenOnder deze categorie vallen de onderdelen toeristische dienstverlening
en informatie-voorziening en het beleidsonderbouwend- en evaluerend onderzoek.De onder de eerstgenoemde categorie verantwoorde activiteiten dienen ter
verbetering van de bedrijfsvoering in de toeristische branche en het verbeteren
van de samenwerking in (het belang van) de sector. Daarnaast worden langs
deze weg activiteiten ondersteund en waar nodig zelf ontwikkeld, die tot doel
hebben de waardering voor het Nederlandse toeristische product door buitenlandse
bezoekers te vergroten. Voor deze categorie activiteiten is in totaal voor
f 5,626 mln aan verplichtingen aangegaan en is f 4,145 mln betaald. 05.21 Marktwerking Verplichtingen- en uitgavenraming vastgestelde begroting
versus realisatie (x f 1000)  verplichtingenuitgavenStand vastgestelde begroting 19973 3984 625Realisatie
19977 2224 384Verschil (+ = meer gerealiseerd
dan oorspronkelijk geraamd)3 824– 241Toelichting realisatie 1997Het betreft (subsidie)bijdragen en uitgaven ten behoeve incidentele onderzoeken. (Subsidie)bijdragen.In 1997 werd aan de Stichting Geschillencommissie een bedrag ad f 0,420
mln toegezegd en betaald. Ten behoeve van de wachtgeldverplichtingen van de
Stichting Wetenschappelijk Onderzoek Konsumentenaangelegenheden (SWOKA) is
voor een bedrag ad f 0,140 mln aan verplichtingen aangegegaan en is voor
een bedrag ad f 0,08 mln betaald.Aan de Consumentenbond is in 1997 een éénmalige bijdrage
van f 2 mln toegezegd in verband met de financiële problemen waarin
deze organisatie verkeert. De definitieve toezegging zal plaatsvinden op basis
van een beoordeling van het door de Consumentenbond op te stellen plan van
aanpak.Overige uitgaven.Het betreft hier voornamelijk onderzoeken. Er is sprake van een grote
diversiteit van projecten met daarop afgestemde voorwaarden. In 1997 zijn hiervoor verplichtingen aangegaan voor f 3,8 mln en werden
betalingen verricht tot een bedrag van f 2,7 mln. 05.22 Bijdrage Nederlands Meetinstituut Verplichtingen- en uitgavenraming vastgestelde begroting
versus realisatie (x f 1000)  verplichtingenuitgavenStand vastgestelde begroting 199726 91328 221Realisatie 199730 48726 596Verschil
(+ = meer gerealiseerd dan oorspronkelijk geraamd)3 574– 1 625Belangrijke mutaties in suppletore begrotingenVan artikel 02.12 Technologische infrastructuur is f 4,7 mln ontvangen
ter financiering van de vervanging van de nationale standaarden.Tevens is f 1,5 mln overgeheveld naar artikel 02.06 Subsidies in
het belang van industriële ontwikkeling ten behoeve van fundamenteel
onderzoek door het NMi voor de periode 1996 t/m 1999. Toelichting realisatie 1997Jaarlijks worden tussen EZ en het NMi overeenkomsten voor de uitvoering
van werkzaamheden afgesloten. In 1997 werden voor de uitvoering van deze contracten
verplichtingen aangegaan tot een bedrag van 24,783 mln. Dit bedrag is als
volgt verdeeld: – Kansspelcontractf  2,288 mln – Contract
wetgeving en Internationale vertegenwoordiging f  1,609
mln – Contract Standaardenbeheer f 12,902 mln –
Meetmiddelencontract f  7,984 mlnVoorts is een subsidie van f 0,459 mln gegeven voor werkzaamheden,
die niet onder de basis-contracten vallen, maar wel voortvloeien uit het feit
dat dochtermaatschappijen van het NMi aangewezen zijn als het standaardeninstituut
en de ijkinstelling. Van de overige verplichtingen ad f 0,545 mln betreft
f 0,443 mln de bijdragen aan de internationale metrologische organisaties
waarvan de Nederlandse Staat lid is en die door EZ worden gedragen.In 1997 is f 4,7 mln ontvangen voor de vervanging van de nationale
standaarden. Het voornaamste element hierbij is de vervanging van de «vloeistofstandaard»
ad f 3 mln. Overige elementen liggen op het terrein van de «gashoeveelheidsmeting». Kengetallen (Bedragen
in verplichtingen x f 1 mln)artikel(-sub)Raming
1997Realisatie 1997Verschil DOELMATIGHEIDSKENGETALLEN    1. Standaardenbeheer    – Standaarden (aantal) 770– Gemiddelde beheers- en ontwikkelingskosten per standaard in
discussie1,335– – Gemiddelde afschrijving per
standaard in discussie0,387– – Ontwikkeling
standaarden in discussiein discussie– –
Toegelicht begrotingsbedrag05.22 010 12,90212,9022. Toezicht speelautomaten    a) Controle exploitanten    – Gecontroleerde exploitanten (in aantallen) ca. 1 0501 021– 29– Controlekosten per exploitant (x f 1000) in
discussie0,483– – Controles per jaar per exploitant
(in aantallen) 110 b) Controle speelautomaten    – Gecontroleerde speelautomaten (in aantallen) ca.
9 0009 151151 – Controlekosten per speelautomaat
(x f 1000) in discussie0,174– –
Controles per kansspelautomaat per jaar (in aantallen) 0,330,330– Controles per behendigheidsaut. per jaar (in aantallen) 0,200,200c) Administratieve werkzaamheden in discussie0,28–Toegelicht begrotingsbedrag  2,2882,2883.
Controle meetmiddelen    a) Controle meetmiddelen consumentensfeer    – Uitgevoerde controles (in aantallen) 54 25054 100– 150– Prijsvariatie controle per meetmiddel (in glds) 47–18851–155–– Controles per meetmiddel per jaar (in aantallen) 0,330,330b) Controle meetmiddelen industriële sfeer    –
Uitgevoerde controles (in aantallen) 12 0007 900– 4 100*)– Prijsvariatie controle per meetmiddel (in glds) 141–2 35092–2 570–– Controles per meetmiddel per jaar (in aantallen) 0,250,250c) Review samenwerkingsverbanden in discussie0,518–Toegelicht begrotingsbedrag  7,9847,984 4.
Assistentie wetgeving en overige uitgaven05.22–010in
discussie1,609– Uitvoerend personeel in fte (= Kernministerie) 1,81,6– 0,2Totalen toegelichte begrotingsbedragen    – Bijdrage
EZ aan NMi05.22–010in discussie24,783–– Beheerskosten kerndepartement01.01–0100,2930,290– 0,003* Verschil wordt veroorzaakt door een wijziging in de controlefrequentie.
In 1997 vindt controle éénmaal in de vier jaar plaats (voorheen
was dit in de drie jaar). 07.00 BUITENLANDSE ECONOMISCHE BETREKKINGEN EN EXPORT-BEVORDERING AlgemeenUit aansluitende grafiek blijkt dat de uitgaven voor dit beleidsterrein
in afgelopen jaren sterk gegroeid zijn, met name als gevolg van het op gang
komen van het financieel instrumentarium gericht op Midden- en Oost-Europa
(MOE). Ontwikkeling uitgaven BEB 1990–1997 (x f 1
mln.) Voor MOE zijn de afgelopen jaren diverse verschillende faciliteiten ingesteld.
Ter illustratie: de MOE-uitgaven in 1990 betroffen 2 faciliteiten (PSO en
Leasefaciliteit). Het aantal faciliteiten waar uitgaven voor verricht worden,
is inmiddels gestegen tot 11 (vanaf 1994). Gezien de groei van het aantal
faciliteiten en de budgettaire omvang van het beleidsterrein is een overeenkomstige
intensivering nodig voor het beheer van het instrumentarium, zoals de directe
uitvoering van faciliteiten en ex post- en ex ante-beleidsevaluaties.Het steeds groter deel van de uitvoering van het BEB-instrumentarium wordt
ondergebracht bij Senter (zie aansluitende tabel met vergoedingen aan Senter
voor uitvoering). faciliteit
(artikel) / bedragen x f 1 000)199519961997PESP (07.02)nvtnvt816 PSOM (07.02)nvtnvt444SEM (07.02)nvtnvt96 BSE (07.03)850917935EFI (07.03)nvt450589 PSB (07.04)nvtnvt218PSO (07.05)3 5184 2306 175 Multilaterale
projecten (07.05)nvtnvt495 totaal4 3685 5979 768In 1997 is een ex post evaluatie gestart naar de Investeringsfaciliteit
Midden- en Oost-Europa (IFMOE). Afronding hiervan vond plaats in de eerste
kwartaal 1998. Een in 1996 gestarte ex post evaluatie naar het instrument
Passage werd in 1997 afgerond.Voor een compleet overzicht van de evaluatieprogrammering en de rapportage
over de uitkomsten wordt verwezen naar de evaluatiebijlage bij de ontwerpbegroting. Artikel 07.01 Internationale organisaties Verplichtingen- en uitgavenraming vastgestelde begroting
versus realisatie (x f 1000)  verplichtingenuitgavenStand vastgestelde begroting 199711 42811 428Realisatie 199712 58912 589 Verschil
( + = meer gerealiseerd dan oorspronkelijk geraamd)+ 1 161+ 1 161Toelichting realisatie 1997Betreft contributies aan diverse internationale organisaties. Aansluitend
volgt een specificatie. ArtikelonderdeelVerplichtingenUitgaven(bedragen x f 1000)RamingRealisatieRamingRealisatie010 Benelux5 1345 3085 1345 308020 GATT/WTO4 8075 5964 8075 596030 Int. grondstoffen organisaties652677652677040 OMPI835807835807 060 Bijdrage
uitvoering Energiehandvest02010201 Totaal11 42812 58911 42812 589Artikel 07.02 Bevordering van de buitenlandse economische
betrekkingen Verplichtingen- en uitgavenraming vastgestelde begroting
versus realisatie (x f 1000)  verplichtingenuitgavenStand vastgestelde begroting 199741 78131 594Realisatie 199724 75411 515 Verschil
( + = meer gerealiseerd dan oorspronkelijk geraamd)– 17 027– 20 079Belangrijke mutaties in suppletore begrotingenIn de eerste Nota van Wijziging op de tweede suppletore begroting werd
een verlaging van het verplichtingen- en uitgavenbudget met f 17,5 mln
verwerkt, omdat de Investeringsfaciliteit Opkomende Markten (IFOM) niet meer
in 1997 door de Europese Commissie werd goedgekeurd. Toelichting realisatie 1997De realisatie op subartikelniveau is als volgt: ArtikelonderdeelVerplichtingenUitgaven(bedragen x f 1000)RamingRealisatieRamingRealisatie020PESP10 00011 5039 2607 423030 Beleidsonderbouwende activiteiten  103 050BSA981786981287060Beurzenprogramma Indonesië800800800443110Programma Samenwerking OM10 00011 525450362120Investeringsfaciliteit OM20 000 20 000 130SEM 140  140WTO-Trustfund   3 000Totaal41 78124 75431 59411 515Programma Economische Samenwerking Projecten (PESP)De inzet van beleidsruimte voor de PESP nam in 1997 opnieuw toe (1997:
f 11,5 mln, 1996: f 10,0 mln, 1995: f 8,1 mln). Zoals blijkt
uit de aansluitende grafiek is het aandeel van de regio's Midden- en Oost-Europa
en Midden- en Zuid-Amerika sterk gestegen. Azië blijft als regio het
meest in trek, met name Indonesië en China. De gemiddelde jaarlijkse
PESP-bijdragen die aan deze landen in het kader van de financiële pakketten
zijn aangeboden van respectievelijk f 1,053 mln en f 0,752 mln zijn
in 1997 ruimschoots gehaald met respectievelijk f 2,191 mln en f 1,336
mln. Energie/milieu en infrastructuur zijn de belangrijkste sectoren, terwijl
zich in 1997 een aantal nieuwe sectoren heeft aangediend zoals gezondheidszorg
en toerisme. Verplichtingen PESP naar regio (x f 1 mln.) Beurzenprogramma IndonesiëDit programma is in de eerste helft van 1997 van start gegaan via een
verplichting van f 0,800 mln aan de uitvoerder Stichting International
Human Resources van VNO-NCW (inclusief uitvoeringskosten van f 0,315
mln). OC&W levert tevens een bijdrage aan dit programma. In 1997 zijn
19 studenten geplaatst voor met name toegepaste wiskunde, MBA-opleidingen,
informatica en ingenieursopleidingen. Programma Samenwerking Opkomende Markten (PSOM)In 1997 zijn projecten ontwikkeld in India, China, Egypte, Israël
en Zuid-Afrika, waarbij voor elk land afzonderlijke thema's zijn vastgesteld.
In totaal zijn 15 projecten aanbesteed (identificatiemissies en monitoringsopdrachten
niet meegerekend) met een gezamenlijk budget van f 11,525 miljoen. In
een aantal gevallen wordt niet het gehele project via PSOM gefinancierd, maar
dragen de uitvoerders zelf maximaal twintig procent bij. De grootste bijdrage
is gegaan naar transportprojecten. Investeringsfaciliteit Opkomende markten (IFOM)Met de IFOM zou de Investeringsfaciliteit voor Midden- en Oost-Europa
(IFMOE) worden uitgebreid naar opkomende markten (onder andere China, Indonesië
en Zuid-Afrika). Deze uitbreiding is in het tweede halfjaar 1997 ter notificatie
voorgelegd aan de Europese Commissie (EC). Hierdoor heeft de invoering van
de IFOM vertraging opgelopen. Begin 1998 zal de IFOM in gewijzigde vorm opnieuw
aan de EC worden voorgelegd. In deze voorlegging zal tevens de verlaging van
de ondergrens van f 1 mln tot f 0,1 mln ten behoeve van kleine investeringen
worden opgenomen. WTO-TrustfundIn 1997 is een bedrag van f 3 mln betaald van de verplichting van
f 4 mln uit 1996. De WTO heeft hiervan een bedrag van f 1,493 mln
besteed aan projecten, seminars en missies. De middelen zijn besteed aan de
regio's Afrika, Azië, Midden- en Zuid-Amerika en Middenen Oost-Europa.
Voorts is een informatie-technologie-project opgestart. Conform afspraak is
13% van de doelbijdragen bestemd voor de uitvoering. Inclusief uitvoeringskosten
is f 1,687 mln besteed. Artikel 07.03 Stimulering exportactiviteiten Verplichtingen- en uitgavenraming vastgestelde begroting
versus realisatie (x f 1000)  verplichtingenuitgavenStand vastgestelde begroting 1997585 68386 325Realisatie 1997384 143115 062 Verschil
( + = meer gerealiseerd dan oorspronkelijk geraamd)– 201 540+ 28 737Belangrijke mutaties in suppletore begrotingenBij eerste suppletore begroting is f 105 mln aan de verplichtingenraming
toegevoegd in verband met het doorschuiven van in 1996 onbesteed gebleven
verplichtingenruimte voor de Garantie herverzekering Inpres-8. Bij tweede
suppletore begroting werd f 120 mln aan de verplichtingenraming toegevoegd
omdat dit wenselijk leek gezien het grote beroep in 1997 op de Exportfinancieringsarrangement
Indonesië (EFI). Bij Slotwet is de verplichtingenraming met f 460
mln verlaagd in verband met:• een opgetreden vertraging bij Inpres-8 (f 142 mln);• ramingstechnische correcties bij de EFI en de BSE (respectievelijk
f 115 mln en f 52 mln);• een beperkt beroep op de BSE als gevolg van de verhouding tussen
de refinancieringsrente voor guldens en de door de OESO vastgestelde commerciële
referentierente (f 151 mln). Toelichting realisatie 1997 De realisatie op subartikelniveau is als volgt: ArtikelonderdeelVerplichtingenUitgaven(bedragen x f 1000)RamingRealisatieRamingRealisatie010 Besluit Subsidies Exportfinanciering247 00037 57964 54265 873020 Levering kapitaalgoederen Argentinië  1 000 030
Exportfinancieringsarrangement Indonesië180 000184 28019 4006 689040 Garantie herverzekering Inpres 8157 300119 784  050
Garantie Export kredietverzekering Ethiopië    060
Garantiefaciliteit Opkomende Markten 42 500 42 500200 Parkeerpost Indonesië, China, G231 383 1 383  585 683384 14386 325115 062Besluit Subsidies Exportfinanciering (BSE)In 1997 is van het geraamde verplichtingenbedrag van f 247 mln een
bedrag van f 37,579 mln gerealiseerd. Dit is een daling ten opzichte
van het verplichte bedrag van f 79,634 mln in 1996. De belangrijkste
reden voor dit lage realisatiecijfer is dat de (internationale) rentetarieven
op een dermate laag niveau liggen dat rentematching via BSE nauwelijks aantrekkelijk
is voor exporteurs.Hoewel de Europese Unie nog de belangrijkste regio is (77%), is het totale
bedrag sterk gedaald. Azië is in relatieve en absolute zin toegenomen.
Evenals in de voorgaande twee jaren is veruit de meeste subsidie toegekend
aan de zeescheepsnieuwbouw (83%), wel is het absolute bedrag fors gedaald.
De omvang van machinebouw is toegenomen.De ramings- en doelmatigheidskengetallen geven het volgende beeld: (Bedragen
in verplichtingen x f 1 mln)raming 1997realisatie
1997 RAMINGSKENGETALLEN:  1 Aantallen (= gehonoreerde
aanvragen)8022 2 Bedrag per eenheid (= aanvraag)3,0881,7083 Toegelicht begrotingbedrag (= subsidie)247,00037,579 DOELMATIGHEIDSKENGETALLEN:  1 Aantal prestaties (= behandelde projectaanvragen)160522 Kosten per prestatie0,0040,009 3 Aantal prestaties
(= dossiers in beheer)16070 4 Kosten per prestatie0,0010,0065 Toelichting begrotingsbedrag (= uitv.kstn Senter)0,7760,9356 Uitvoerend personeel in fte3,44,35Toelichting:• Ramingskengetallen: Zoals toegelicht bij «Belangrijke mutaties
in suppletore begrotingen» bleef het aantal gehonoreerde aanvragen sterk
achter bij de raming als gevolg van een ramingstechnische correctie en een
beperkt beroep op de regeling.• Doelmatigheidskengetallen: Het aantal door Senter geleverde directe
prestaties (behandeling aanvragen, dossiers in beheer) lag beduidend lager
dan de raming. Zie de hiervoor genoemde verklaring. Als gevolg van een grotere
overhead kwamen de totale uitvoeringskosten echter hoger uit
dan geraamd. Het ging hierbij met name om werkzaamheden van Senter voor het
aanpassen van de regeling aan de Algemene Wet Bestuursrecht, meer interne
controle en andere interne procesverbetering (zoals dossiervorming, controle). Exportfinancieringsarrangement Indonesië (EFI)De looptijd van het EFI is wegens het grote beroep teruggebracht naar
drie jaar (1996 t/m 1998). Het voor 1999 begrote bedrag van f 120 mln
is toegevoegd aan de verplichtingenruimte in 1997. Hiermee is in 1997 in totaal
300 mln verplichtingenruimte beschikbaar, waarvan f 184,3 mln is toegezegd.
Machinebouw is de sector die het grootste beslag legt op het EFI. Garantie herverzekering Inpres 8Onder deze garantie kunnen de jaren 13 t/m 25 van langlopende commerciële
leningen die zijn gesubsidieerd via het Exportfinancieringsarrangement Indonesië
worden herverzekerd. In 1997 is voor een bedrag van f 119,784 mln aan
garantieverplichtingen vastgelegd. De realisatie is lager dan de raming van
f 157,300 mln, omdat de gemiddelde duur van de contractonderhandelingen
langer is dan verwacht. Garantie Exportkredietverzekering EthiopiëOp verplichtingen uit 1996 van f 122,144 mln worden jaarlijks tot
en met het einde van de looptijd in 2007 de aflossingen op het krediet afgeschreven.
Afschrijving vindt plaats zes maanden na het verstrijken van de aflossingstermijn.
De reden voor deze «time lag» is de zogenaamde wachttermijn die
EZ heeft om tot betaling van ontstane schade over te gaan. In 1997 zijn twee
aflossingen afgeschreven alsmede eenmalig de voorfinanciering en de bijstelling
als gevolg van de lagere prijzen voor de kapitaalgoederen. In totaal is f 18,854
mln afgeschreven, waarmee de reële stand van de garantie ultimo 1997
uitkomt op f 103,290 mln. Garantiefaciliteit Opkomende Markten (GOM)In de ontwerpbegroting 1998 is de instelling van de GOM aangekondigd met
een verplichtingenbedrag van f 25 mln. Bij najaarsnota 1997 is hieraan
een bedrag van f 17,5 mln toegevoegd. Eind 1997 is de faciliteit tot
stand gekomen en is de uitvoering uitbesteed aan stichting SENO en NCM. Aan
SENO is het totale bedrag van f 42,5 mln verplicht en uitbetaald via
een achtergestelde lening. Met betrekking tot de financieringswijze geldt
voor de GOM een vergelijkbare constructie als bij de SENO-faciliteit (zie
artikel 0705) met dien verstande dat bij de GOM de herverzekeringsruimte gelijk
is aan het risicodragend vermogen van SENO. Artikel 07.04 Economische voorlichting en exportbevordering Verplichtingen- en uitgavenraming vastgestelde begroting
versus realisatie (x f 1000)  verplichtingenuitgavenStand vastgestelde begroting 199720 70120 645Realisatie 199723 57020 714 Verschil
( + = meer gerealiseerd dan oorspronkelijk geraamd)+ 2 869+ 69Toelichting realisatie 1997 De realisatie op subartikelniveau is als volgt: ArtikelonderdeelVerplichtingenUitgaven(bedragen x f 1000)RamingRealisatieRamingRealisatie010 Bijdrage aan instituten5 8005 9715 8005 896120 Promotie*7 54611 1027 5468 456130 Voorlichting2 5802 1152 5241 986140 Onderzoek380174380168 610 Informatie2 1533 2612 1533 261620 Autom. en informatisering2 2429472 242947Totaal20 70123 57020 64520 714* Incl. f 0,662 mln betreffende het Programma voor Starters op Buitenlandse
Markten (PSB)Er is een overschot van circa f 2 mln ontstaan op de budgetten voor
handelsbevorderende taken in het buitenland. Een bedrag van f 4,2 mln
was beschikbaar voor bijdragen aan particuliere organisaties. Daarnaast was
een bedrag van f 2 mln beschikbaar voor «promotionele projecten
posten DBZ» (PPP). Doordat beide programma's pas halverwege 1997 op
gang zijn gekomen liggen de realisatiecijfers op het onderdeel «Promotie»
op een lager niveau.De EVD bevindt zich tot in de tweede helft van 1998 in een overgangsfase.
Dat is het gevolg van een ingrijpende reorganisatie die medio 1997 is gestart.
De reorganisatie is vooral bedoeld om het EVD-informatieproduct beter af te
stemmen op de behoeften van het (potentieel) exporterende bedrijfsleven. Dat
heeft consequenties voor de samenstelling van de producten van de EVD en voor
de inbedding van de producten in de organisatie. Daarnaast is de EVD intensief
bezig met het ontwikkelen en versterken van zijn bedrijfsvoering. Aansluitende
enkele productiegegevens van de EVD over 1997. EVDUitgaven 1997Aantallen
1997Fte's (bedragen x f 1000)realisatieramingrealisatieramingreal.ramingPromotionele activiteiten6 3235 300706097Publiciteit buitenland:      – publicatielijnen; 855111244– campagnes; 300 4  – publicitaire
activiteiten939345264  Voorlichting      –
voorlichtingsbijeenkomsten;371240293022– werkbezoeken en spreekdagen;480540232522– Buitenlandse Markten (oplage);7875504 0004 00022– Bestedingen Buitenland (oplage)3484101 1001 2001111– Vademecum Export (VE, oplage):415 9502 300  –
overzicht overheidsmaatregelen  89601515– landenoriëntaties45020728401010– informatiedossiers2450 180  –
gids voor exportinformatie2313231 000  –
CDROM212 700100  – export p.r. blad
(oplage)13120130 00030 000  Informatie
verzoeken1 2171 20062 000110 0003434Marktonderzoek/plan van aanpak16815071022Overig niet toebedeeld (excl. PSB)1262 242    Totaal
uitgaven voorlichting en promotie13 20912 603    Totaal
personeel in fte    9189Gemiddelde budget
per fte145142    Totale formatiesterkte
EVD is 126,5 fte      Toelichting:• De werkelijke kosten voor landenoriëntaties in 1997 zijn hoger
doordat daarin zowel de drukkosten als de kosten van freelance personeel voor
het opstellen van de landenoriëntaties zijn opgenomen. De daling van
het aantal geproduceerde landenoriëntaties is veroorzaakt doordat in
1997 een herziening heeft plaatsgevonden van het samenstel van landen waarvoor
een oriëntatie werd opgesteld.• De uitgaven van Vademecum Export zijn opgelopen doordat de prijs
van het Vademecum werd verlaagd tot het niveau dat voldoet aan het doel waarvoor
de EVD tarieven in rekening brengt. De daling van het aantal abonnees is te
verklaren uit de introductie van de EVDisk: het Vademecum Export op cd-rom.• De daling van de verkoop van het aantal publicaties wordt veroorzaakt
door een lagere productie van de landenoriëntaties, de werkdocumenten
voor projecten en aanbestedingen en de marktrapportages. De daling van het
aantal verkochte kopieën wordt voornamelijk veroorzaakt door de wijzigingen
in de uitvoering van het prijsbeleid.• Het aantal informatieverzoeken van 1997 is gebaseerd op vraagregistraties
die bij de verschillende onderdelen van de EVD hebben plaatsgevonden• De voorlichtings- en handelspromotionele activiteiten richten zich
met name op het Midden- Oosten en Azië, hoewel het aantal voor de laatstgenoemde
regio wel is gedaald ten opzichte van 1996. Met betrekking tot voorlichting
is in Midden- en Zuid-Amerika een aantal activiteiten ontplooid, terwijl het
aantal in 1996 nog nihil was. Artikel 07.05 Economische hulp Oost-Europa Verplichtingen- en uitgavenraming vastgestelde begroting
versus realisatie (x f 1000)  verplichtingenuitgavenStand vastgestelde begroting 1997200 711185 938Realisatie 1997525 165164 432 Verschil
(+ = meer gerealiseerd dan oorspronkelijk geraamd)+ 324 454– 21 506Belangrijke mutaties in suppletore begrotingenDe verplichtingenraming werd bij eerste suppletore begroting met f 328
mln verhoogd, in hoofdzaak als gevolg van een wijziging van de geraamde
schaderatio bij de SENO-faciliteit (f 240 mln) en een verlenging van
de Tijdelijke Regeling Herverzekering Investeringen Oost-Europa (TRHIO; f 73
mln). Toelichting realisatie 1997 De realisatie per artikelonderdeel is als volgt: ArtikelonderdeelVerplichtingenUitgaven(bedragen x f 1000)RamingRealisatieRamingRealisatie010 Prog. samenw. Oost-Europa (PSO)71 00087 60064 39345 301020 SENO-faciliteit (voorheen Leasefac.)25 000365 00025 45075 000030 TRHIO 23 654  040 IBTA20 0003 29010 00013 955050 Investeringsfaciliteit MOE50 00075850 000758060 GOS-programma1  2 5003 675110 Multilaterale projecten15 00024 29815 6629 855111 OESO CCET/NIS630605630605 120 Trustfunds10 00011 55010 0008 750140 Prog. uitz. managers NMCP4 0005 8583 5204 917150 Evaluatie en beleidsondersteuning500204500317160 Managementtraining (Passage)4 0002 3482 7021 299200 Parkeerpost handhav. MOE581 581 Totaal200 711525 165185 938164 4321 Het GOS-programma is in 1994 opgegaan in het PSODe faciliteiten zijn onder te verdelen in twee categorieën:– Kennisoverdracht:bilateraal: het Programma Samenwerking Oost-Europa (PSO), Managementtraining
(Passage), het Programma Uitzending Managers NMCP (PUM)multilateraal: Multilaterale projecten, OESO CCET/NIS, Trustfunds;– Export- en investeringsbevordering: de SENO-faciliteit
(voorheen Leasefaciliteit), de Tijdelijke Regeling Herverzekering Investeringen
Oost-Europa (TRHIO), Investeringsbevordering en Technische Assistentie (IBTA)
en de Investeringsfaciliteit Midden- en Oost-Europa (IFMOE). De categorie verplichtingen MOE (x 1 mln) De forse toename van de verplichtingen in 1997 ten opzichte van 1996 is
voornamelijk het gevolg van de verruiming van de 1:1 relatie tussen risicodragend
vermogen en herverzekeringsruimte bij de SENO-faciliteit (zie voor nadere
toelichting onder SENO-faciliteit). Kennisoverdracht Programma Samenwerking Oost-Europa (PSO)Met de onder PSO vallende landen zijn landenbeleidsprogramma's overeengekomen
waarin is neergelegd op welke aandachtsgebieden projecten zich moeten concentreren.
In 1997 is het PSO uitgebreid met de landen Moldavië en Wit-Rusland.
In totaal is f 87,600 mln aan verplichtingen aangegaan tegen f 75,156
mln in 1996. In 1997 is de beleidslijn gevolgd om het PSO af te bouwen in
de meer ontwikkelde landen in met name Midden-Europa en de bijdragen aan de
minder ontwikkelde landen in het oosten (Balkan en GOS) te verhogen.Het Joint Implementation Proef Projecten Programma (JI-PPP) en SCORE verdienen
nadere toelichting. Doel van het JI-PPP is ervaring op te doen met het Joint
Implementation-principe: het reduceren van emissies van broeikasgassen door
projecten in landen in Midden- en Oost-Europa. Het budget voor het JI-PPP
is een integraal deel van het PSO-thema energie en milieu en bedraagt f 12
miljoen. Daarnaast heeft Senter uit het reguliere PSO-budget nog voor f 3,5
miljoen extra aan JI-projecten ontwikkeld. JI-projecten zijn met name gericht
op energiebesparing. Voor drie projecten wordt samengewerkt met Novem in het
kader van het SCORE-programma (totaal f 2,8 miljoen), dat gericht is
op de landen Polen, Hongarije en Letland. Deze twee programma's hebben geleid
tot een toename van het bedrag dat aan energie/milieu-projecten is besteed.
Ook landbouw en transport hebben een toename laten zien ten koste van industrie/technologie
en regionale ontwikkeling.Hier enige informatie over de uitvoering PSO aan de hand van doelmatigheidskengetallen: (Bedragen
in verplichtingen x f 1 mln)Realisatie
1997Raming 1997 1 Aantal prestaties (= behandelde projectaanvragen)911002 Kosten per prestatie0,0280,023 3 Aantal prestaties
(= dossiers in beheer)252240 4 Kosten per prestatie0,0140,0095 Toelichting begrotingsbedrag (= uitv. kstn Senter)6,1754,3006 Uitvoerend personeel in fte24,418Multilaterale projectenHet programma Multilaterale projecten is opengesteld voor de PSO-landen.
Besloten is naast joint co-financiering, waarbij de internationale organisatie
de opdracht verstrekt ook parallelle co-financiering toe te staan. Hierbij
verleent Senter zelf de opdracht voor een project dat onderdeel uitmaakt van
een programma van de internationale organisatie.In 1997 is voor een bedrag van f 24,298 mln aan verplichtingen aangegaan.
Hiermee is het begrote bedrag van f 15 mln overschreden. De oorzaak hiervoor
is de verplichting van f 8,6 mln die nog vóór de uitbesteding
is aangegaan voor het Post Privatisation Fund in Oekraïne. Dit project
heeft er ook toe geleid dat Oekraïne de grootste afnemer van dit programma
is. Belangrijke sectoren zijn energie/milieu en infrastructuur. In 1997 is
de nadruk gelegd op de samenwerking met de Wereldbank en de EBRD. TrustfundsIn 1997 is in totaal f 11,55 mln verplicht: f 4,25 mln voor
de Wereldbank, f 2,6 mln voor de IFC en f 4,7 mln voor de EBRD.
In 1997 is voor een totaal bedrag van f 15,2 mln aan projecten goedgekeurd
door de drie internationale financiële instellingen. Dit is een stijging
ten opzichte van 1996 toen f 11,9 mln is goedgekeurd. De EBRD en IFC
vertonen een aanzienlijke stijging in 1997, terwijl de goedkeuringen van de
Wereldbank zijn afgenomen.Het totaal van de tot en met 1997 door EZ aangegane verplichtingen voor
de Trustfunds ad f 63,078 mln is als volgt verdeeld: Wereldbank f 32,6
mln (inclusief f 4 mln van Ministerie van Financiën), EBRD f 23,878
mln, IFC f 6,6 mln.Bij de Wereldbank wordt de genoten rente toegevoegd aan het Trustfund.
Ultimo 1997 is de gecumuleerde rente gelijk aan f 4,417 mln.Het bedrag voor projecten in Oekraïne en Rusland is fors toegenomen,
terwijl ook meer projecten op regionaal niveau plaatsvinden. De omvang van
de projecten in de Balkan is sterk verminderd.In onderstaande grafiek is de verdeling naar landen voor PSO, Multilaterale
projecten en Trustfunds tezamen weergegeven. Verplichtingen PSO, Multi en Trust naar landen (x f 1
mln.) Managementtraining (Passage)In 1997 is voor het doen van subsidietoezeggingen in het uitvoeringsjaar
1998 een bedrag van f 2,0 mln ter beschikking gesteld en voor uitvoeringskosten
een bedrag van f 0,288 mln. Tevens is voor het uitvoeringsjaar 1997 een
aanvullende verplichting aangegaan van f 0,06 mln voor subsidietoezeggingen.
Eind 1997 is de regeling herzien (Stcrt. 243). Tevens is de uitvoeringsovereenkomst
met de uitvoerder Nuffic verlengd tot eind 1998.In 1997 heeft Nuffic projecten goedgekeurd met een totale waarde van f 1,962
mln, hetgeen een afname is van de goedkeuringen in 1996 van f 3,153 mln.
Midden-Europa, ondanks een daling ten opzichte van 1996, en Rusland zijn de
grootste afnemers van het programma. Het bedrag voor projecten met betrekking
tot de Balkan is fors gedaald. Belangrijkste sectoren zijn bedrijfsleven en
landbouw, ondanks een daling ten opzichte van 1996. Programma Uitzending Managers NMCP (PUM)In 1997 is voor de uitvoering van het PUM in 1998 een bedrag van f 5
mln beschikbaar gesteld aan VNO-NCW (inclusief uitvoeringskosten). Tevens
is een aanvullende verplichting aangegaan voor het uitvoeringsjaar 1997 van
f 0,05 mln. Voor managementtrainingen in 1998 is een bedrag van f 0,594
mln aan De Baak Managementcentrum VNO-NCW verplicht. Voor de uitvoering van
het proefproject HINTS in 1997 is een bedrag verplicht van f 0,212 aan
VNO-NCW. Doelstelling van het HINTS is de «debriefing»-rapporten
van de PUM-ers toegankelijk te maken voor VNO-NCW-leden. Dit is een uitvloeisel
van een aanbeveling in de evaluatie PUM, die in 1995 is uitgevoerd.In 1997 is het PUM voor Oost-Europa tezamen met het PUM voor ontwikkelingslanden
ondergebracht in de stichting PUM.Onder PUM is een totaal bedrag van f 1,914 mln aan projecten gecommiteerd.
De meeste subsidies gaan naar projecten voor Midden-Europa en Rusland. Export- en Investeringsbevordering SENO-faciliteit (voorheen Leasefaciliteit)Deze faciliteit wordt beheerd door de stichting SENO die is opgericht
door EZ. NCM is de verzekeringstechnische uitvoerder. De uitvoeringskosten
voor de SENO-faciliteit betreffen de managementfee voor NCM, de medewerker
SENO, de vergoedingen voor de bestuursleden en overige exploitatiekosten.
Deze kosten bedragen een fractie van de totale herverzekeringsruimte.Vanwege de uitbreiding met koop/verkoop-transacties onder bepaalde extra
zekerheidsvoorwaarden, is de naam Leasefaciliteit gewijzigd in SENO-faciliteit.
De uitbreiding heeft tot gevolg gehad dat het beroep op de faciliteit in 1997
sterk is toegenomen. Het cumulatief uitstaande obligo eind 1997 is gelijk
aan f 437,599 mln, een toename in 1997 van f 244,247 mln. Dit is
de reden dat het oorspronkelijk begrote bedrag van f 25 mln als achtergestelde
lening reeds begin 1997 beschikbaar is gesteld aan SENO.Om de ingeschatte risico's meer in overeenstemming te brengen met de omvang
van het risicodragend vermogen is besloten de verhouding tussen het risicodragend
vermogen van SENO en de herverzekeringsruimte van 1:1 te verruimen naar 1:2.
Hiermee is een additionele ruimte gecreëerd van f 240 mln, waarvoor
een garantie is verstrekt aan SENO. Eind 1997 is een additionele verplichting
aangegaan van f 100 mln, waarvan f 50 mln via een garantie en f 50
mln via een uitgave als achtergestelde lening aan SENO. Hiermee is de totale
herverzekeringsruimte eind 1997 gelijk aan f 579,142 mln, waarvan f 290
mln garantie en f 289,142 mln risicodragend vermogen van SENO, dat bestaat
uit de achtergestelde lening van EZ. Dit betekent dat eind 1997 een herverzekeringsruimte
resteert van f 141,543 mln (f 579,142 mln minus f 437,599 mln).
Deze ruimte is nodig voor de behandeling van de aanvragen die bij NCM-Oost
en SENO in de pijplijn zitten.Op basis van de accountantsrapportage van SENO over 1996 heeft EZ een
bedrag van f 0,880 mln kwijtgescholden aan SENO. Dit bedrag bestaat uit
de in de loop der jaren opgebouwde negatieve Algemene Reserve, de beheerskosten
en een negatief verzekeringsresultaat (ontvangen premies minus schades van
f 0,992 mln). In 1997 is aan schades een bedrag van f 2,217 mln
uitbetaald. Daarnaast heeft SENO als gevolg van recuperatie een bedrag van
f 1,210 mln ontvangen.Het cumulatief uitstaande obligo betreft voornamelijk Rusland en Oekraïne.
Voor Midden-Europa worden nauwelijks herverzekeringen aangegaan, omdat voor
de meeste landen in deze regio niet de SENO-faciliteit maar de reguliere exportkredietverzekering
van toepassing is. Voor de overige GOS landen geldt een afname
van het obligo in 1997. Dit is veroorzaakt door intrekkingen van voorlopige
dekkingstoezeggingen en een schadegeval. De sector landbouw/visserij is zeer
sterk in omvang toegenomen als gevolg van de verruiming naar koop/verkoop-transacties
onder bepaalde extra zekerheidsvoorwaarden. Ook telecom en transpost laten
een toename zien. In 1997 is het bedrag dat cumulatief uitstaat aan polissen
fors toegenomen, hetgeen betekent dat een flink aantal exporttransacties daadwerkelijk
tot stand is gekomen. Eind 1996 stond f 87,538 mln aan polissen uit tegen
f 151,132 mln eind 1997, een toename derhalve van f 63,594 mln. Cumulatief obligo SENO naar landen (x f 1 mln.) In aansluitende tabel het verloop van het obligo van de SENO (voorlopige
cijfers). bedragen
in duizenden gldnsUitgereikte polissenUitgereikte
dekkingstoezeggingUitgereikte goedkeuringenTotaal Stand
per 31.12.96 *87 53860 21245 602193 352Mutaties bestaande polissen– 9373910– 546Einddatum polis– 57700– 577Ingetrokken0– 19 130– 15 510– 34 640Naar voorziening i.v.m. schade– 12 05700– 12 057Van goedkeuring naar dekkingstoezegging01 954– 1 9540Van goedkeuringen naar polis28 3400– 28 138202Van dekkingstoezegging naar polis16 892– 16 4230469Afgegeven in 199731 933191 85767 606291 396Stand per 31.12.97151 132218 86167 606437 599* de stand per 31.12.96 wijkt af van de overeenkomstige stand die vermeld
is in de financiële verantwoording van EZ over 1996, omdat in laatstgenoemd
stuk gebruik gemaakt is van voorlopige cijfers van SENO Tijdelijke Regeling Herverzekering Investeringen Oost-Europa
(TRHIO)Per 1 oktober 1997 is de TRHIO samengevoegd met de Wet Herverzekering
Investeringen voor ontwikkelingslanden in de Regeling Herverzekering Investeringen
(Rhi). Sindsdien zijn geen verplichtingen voor landen in Midden- en Oost-Europa
aangegaan.Vóór 1 oktober 1997 zijn twee aanvragen met een totaal obligo
van f 23,654 mln voor herverzekering goedgekeurd. Voorts zijn twee polissen,
op verzoek van verzekerden, ingetrokken met een totale waarde van f 41,429
mln. Het cumulatief uitstaande obligo bedraagt ultimo 1997 f 234,989
mln ten opzichte van f 252,764 mln ultimo 1996. Per saldo is het cumulatieve
obligo in 1997 afgenomen met f 17,775 mln. Rusland is de grootste afnemer
van deze faciliteit op afstand gevolgd door Midden-Europa. Belangrijke sectoren
zijn elektronica en voeding.Ten behoeve van schade-uitkeringen voor de landen in Midden- en Oost-Europa
onder de TRHIO is een extra-comptabele reserve opgebouwd. Het gaat om dekking
van de verplichtingen die zijn aangegaan onder de TRHIO en ook verplichtingen
die in de toekomst worden aangegaan voor de Midden- en Oost-Europese landen
onder de Rhi. Deze reserve wordt gevormd uit de voor de TRHIO beschikbare
kasmiddelen, premies (na aftrek van kosten) en provenuen. Eind 1997 is deze
gelijk f 50,617 mln, inclusief f 0,290 aan ontvangen premies. Aangezien
na de invoering van de Rhi geen bedragen meer worden toegevoegd, is dit de
maximale omvang van de extra comptabele reserve. Cumulatieve verplichtingen TRHIO naar landen (x f mln.)
 Investeringsbevordering/Technische Assistentie (IBTA)Aan de uitvoerder van de IBTA, de Nederlandse Financieringsmaatschappij
voor Ontwikkelingslanden (FMO), is in 1997 een aanvullend bedrag beschikbaar
gesteld voor het uitvoeringsjaar 1997 van f 3,29 mln, waarvan f 3
mln voor subsidies en f 0,29 mln voor uitvoeringskosten. Het bedrag van
f 20 mln dat voor het uitvoeringsjaar 1998 was begroot in 1997 is niet
verplicht, omdat de uitvoeringsovereenkomst tussen EZ en FMO die ultimo 1997
afliep en de regeling die moet worden herzien niet eerder dan begin 1998 gereed
zijn.In 1997 is FMO voor f 17,794 mln aan verplichtingen aangegaan tegen
f 15,738 mln in 1996. De stijging wordt veroorzaakt door de toename in
projecten voor Midden-Europa, de regio die het meest in trek is bij IBTA (78%).
Het beroep op de regeling voor de Balkan en Rusland is afgenomen. Oekraïne
begint in 1997 voorzichtig in beeld te geraken (twee projecten). Een groot
deel van de overige GOS-landen komt in aanmerking voor IBTA-Ontwikkelingslanden
van Ontwikkelingssamenwerking, hetgeen de lage score voor deze regio verklaart
(in 1997 alleen één project in Georgië). Investeringsfaciliteit Midden- en Oost-Europa (IFMOE)Aan de uitvoerder van de Investeringsfaciliteit, de NIB, is voor het doen
van borgstellingen in 1997 geen verplichting aangegaan. Wel is in 1997 een
bedrag van f 0,758 mln gestort dat over 1997 aan provisies is ontvangen.
Op de derdenrekening van de NIB bij de Rijkshoofdboekhouding is ultimo 1997
een bedrag beschikbaar van f 191,268 mln. De beheerskosten van de NIB
worden niet apart in rekening gebracht, maar worden gedekt uit de rentemarge
en provisie. In de tweede helft van 1997 is de evaluatie gestart, die begin 1998 gereed
zal zijn.Voor de problematiek aangaande de melding van de samenvoeging van de IFMOE
met de IFOM aan de Europese Commissie wordt verwezen naar de tekst bij IFOM
(artikel 0702).Het totaal uitstaande bedrag voor de oorspronkelijke borgstellingen ten
behoeve van de achtergestelde leningen die de NIB heeft verstrekt is eind
1997 gelijk aan f 156,309 mln, hetgeen een toename is ten opzicht van
eind 1996 van f 30,56 mln.De faciliteit wordt voornamelijk benut voor investeringen in Midden-Europa
(94%) en in beperkte mate Rusland. In 1997 is voor de eerste maal voor een
investering in de Balkan (Roemenië) een borgstelling afgegeven. Voor
de Oekraïne en de overige GOS-landen zijn nog geen borgstellingen afgegeven.
De belangrijkste sector is agribusiness/natuur. 08.00 WET INVESTERINGSREKENING Artikel 08.01 Investeringsbijdragen en investeringstoeslagen Verplichtingen- en uitgavenraming vastgestelde begroting
versus realisatie (x f 1000)  verplichtingenuitgavenStand vastgestelde begroting 1997–270 000 Realisatie
1997–355 182 Verschil ( + = meer gerealiseerd
dan oorspronkelijk geraamd)–+ 85 182Belangrijke mutaties in suppletore begrotingen en toelichting
realisatie 1997Bij eerste suppletore begroting is op basis van actuele inzichten de raming
verhoogd met f 25 mln. Bij tweede suppletore begroting is vervolgens,
op grond van de realisatie tot en met mei 1997, de raming nog eens verhoogd
met f 60 mln. 09.00 ENERGIEBELEID Artikel 09.01 Energiebesparingstechnologie Verplichtingen- en uitgavenraming vastgestelde begroting
versus realisatie (x f 1000)  verplichtingenuitgavenStand vastgestelde begroting 1997204 47664 641Realisatie 1997228 65092 478 Verschil
( + = meer gerealiseerd dan oorspronkelijk geraamd)+ 24 174+ 27 837Belangrijke mutaties in suppletore begrotingenBij eerste suppletore begroting is in totaal f 27,45 mln aan verplichtingenruimte
naar voren gehaald uit 1998 ten behoeve van Lange termijn onderzoek besparingstechnologie,
ten behoeve van Woningbouw/Diensten en ten behoeve van Verkeer en vervoer.
Tevens is bij deze suppletore begroting f 15 mln verplichtingeruimte
aan dit artikel toegevoegd voor de Subsidieregeling Energie-investeringen
in de non-profitsector. Toelichting realisatie 1997Onderstaand is de raming afgezet tegen de uiteindelijke realisatie (x
f 1000). ArtikelsubVerplichtingenUitgaven RamingRealisatieRamingRealisatie030 Lange termijn onderzoek besparingstechnologie25 85043 3769 88113 083110 Industrie70 16757 59919 78434 522120 Tenders energiebesparing20 00017 6813 6202 900130 Stimulering E&M-adviezen2 000300960950140 NEWS8 0006 9804 000881 150
Nieuwe technieken–1016901 335 210
Woningbouw/diensten62 95973 79614 85629 287230 Verkeer en vervoer8 50020 3595 9505 319240 Agrarische sector7 0005 9444 9004 201250 Non-profit regeling–2 514–0Totaal204 476228 65064 64192 478Het grootste deel van de verplichtingenrealisatie (f 216 mln) is
besteed aan programma-overeenkomsten met Novem. Het Besluit subsidies energieprogramma's
bevat bepalingen op basis waarvan Novem in opdracht van EZ subsidies verstrekt
aan derden voor investeringen die in de programma's beschreven worden. Verder
werden de subsidietoezeggingen in het kader van de volgende regelingen verstrekt: • Het Besluit tenders industriële energiebesparing (TIEB), welke
de demonstratie van nieuwe energiebesparingstechnologie in concrete industriële
toepassingen bevordert.• De Subsidieregeling Stimulering energiebesparingsen milieu-adviezen
1993 (E&M), ter bevordering van het inwinnen van externe energiebesparings/milieu-adviezen
door het MKB.• De tenderregeling Nieuwe Energie-efficiënte combinaties met
Warmte/Kracht-Systemen (NEWS).• De Subsidieregeling Energie-investeringen in de non-profitsector,
welke halverwege 1997 in werking trad.De TIEB en E&M worden uitgevoerd door Novem. De andere twee door Senter.
Jaarlijks wordt, in de vorm van een bijlage bij de ontwerpbegroting, een voortgangsrapportage
energiebesparing en duurzame energie gepresenteerd (Kamerstukken II 1997/98,
25 600, nr. 3 bijlage 12).Vanwege administratief-technische oorzaken is het in 1997 niet mogelijk
gebleken een deel van de betalingen aan Novem uit hoofde van het beleid t/m
1995 te verantwoorden op de artikelen 09.32 en 09.33. Deze betalingen (f 16,4
mln) zijn verantwoord op artikel 09.01, waardoor op dit artikel een overschrijding
van de begroting heeft plaatsvonden en op de artikelen 09.32 en 09.33 een,
met betrekking tot deze uitgaven, onderschrijding. Per saldo is het effect
neutraal.In onderstaande tabel wordt aangegeven welke verplichtingen zijn aangegaan
ten behoeve van Novem ten laste van 1997. De werkelijke omvang van de programma's
kan afwijken van de opgenomen cijfers omdat Novem ook gebruik kan maken van
overlopende gelden uit 1996. De menskrachtvergoeding, heeft zowel betrekking
op de uitvoering van in 1997 gestarte activiteiten als op de afwikkeling van
eerder gedane toezeggingen. Programma-overeenkomsten en uitvoeringskosten Novem (verplichtingen
x f 1): Brandstofcellen
1997–199815 990 173 LTGO
19977 915 360 NECT 1997–1998 (deels)12 787 264P&I 1997 (deels)3 650 015 Industrie 3a 199734 973 634MINT 1997 (deels)9 773 830 Regelingen industrie
199717 981 355 Diensten 199711 352 263Woningbouw 19977 127 432 Warmtevoorziening 1997
(deels)5 273 712 Loreen 1997–200012 011 510REV 1997–199817 585 684 AGRO 19974 350 551aanvulling op oud programma7 720 menskrachtvergoeding/uitvoeringskosten55 06
3 484 totaal215 843 987Tenderregeling Industriele energiebesparing (TIEB) (verplichtingenbedragen
in mln)artikel(-sub)Raming 1996/1997Realisatie
1996/1997Verschil DOELMATIGHEIDSKENGETALLEN    1.
Aantal behandelde investeringsaanvragen 7589+ 142. Aantal toezeggingen 3547+ 12 3.
Aantal behandelde studie-aanvragen 8063– 174. Aantal toezeggingen 4034– 6 5.
Uitvoerend personeel in fte (= Novem) 6,76,7–6. Toegelicht begrotingsbedrag (=uitvoeringskosten Novem)09.01–1101,71,7–RAMINGSKENGETALLEN    1. Aantallen (= gehonoreerde investeringsaanvragen) 3547+ 122. Bedrag per eenheid (= investeringsaanvraag) 0,530,4– 0,133. Toegelicht begrotingsbedrag (= programma-uitgaven)09.01–12018,418,9+ 0,5DOELTREFFENDHEIDSKENGETALLEN    1. Met subsidie tot
stand gekomen investeringen –53,3– 2.
Energiebesparing bij deze investeringen (Petajoules)1 –2–3. Honoreringspercentage (bedrag toegezegd/ aangevraagd) –57,5%–1 Belangrijk doel van de tender is herhaling door demonstratie;
het herhalingseffect is thans niet aan te geven omdat het vele jaren duurt
voor dit effect volledig gerealiseerd is. De aangegeven energiebesparing geeft
daarom onvolledig inzicht in het doelbereik. Met evaluatiestudies zal worden
geprobeerd enig inzicht in het herhalingseffect te krijgen.De toezeggingen die in 1997 zijn gedaan op de in de tweede helft van 1996
gepubliceerde investeringstender zijn in bovenstaande tabel verwerkt. Subsidieregeling Energiebesparings- en MilieuadviezenIn 1997 is door NOVEM f 3,158 mln toegezegd voor energiebesparingsadviezen,
f 1,388 mln voor energie en milieu-adviezen en f 0,921 mln voor
milieu-adviezen. Tenderregeling Nieuwe Energie-efficiënte combinaties
met Warmte/Kracht-Systemen (NEWS) (Bedragen
in verplichtingen x 1 mln)artikel(-sub)Raming
1997Realisatie 1997Verschil DOELMATIGHEIDSKENGETALLEN    1. Aantal behandelde aanvragen 4631– 152. Aantal toezeggingen onbekend11– 3.
Toegelicht begrotingsbedrag (= uitvoeringskosten Senter)01.55–0300,60,604. Uitvoerend personeel in fte (= Senter) 3,73,0– 0,7Van de 31 ingediende projecten is er 1 afgewezen en zijn 8 teruggetrokken
vóór de beoordeling door de adviescommissie. Van de overige
22 voorstellen zijn door de commissie uiteindelijk 11 projecten toegewezen.
De totale investering van deze projecten bedraagt ca f 32 mln en de besparing
19 mln m3ae/jaar. (AE= aardgasequivalent) Artikel 09.02 Duurzame energie Verplichtingen- en uitgavenraming vastgestelde begroting
versus realisatie (x f 1000)  verplichtingenuitgavenStand vastgestelde begroting 199793 10924 470Realisatie 1997133 40331 649 Verschil
( + = meer gerealiseerd dan oorspronkelijk geraamd)40 2947 179Belangrijke mutaties in suppletore begrotingenBij eerste suppletore begroting is f 32,79 mln verplichtingenruimte
uit 1998 naar voren gehaald voor met name de programma's Windenergie en Biomassa
en afval. Bij tweede suppletore begroting is nog eens f 7,5 mln verplichtingenruimte
aan dit artikel toegevoegd voor subsidies Windenergie. Toelichting realisatie 1997 Onderstaand is de raming afgezet tegen de uiteindelijke
realisatie (x f 1000). ArtikelsubVerplichtingenUitgaven RamingRealisatieRamingRealisatie110 Zon-thermisch8 62426 1383 1944 901120 Zon-photovoltaisch33 09531 7807 6776 784130 Windenergie16 64346 3574 7574 779140 Biomassa en afval15 49711 7434 2646 394150 Warmtepompen8 2509 4962 6487 127210 Stimulering zonneboilers6 0006 6391 3801 664310 Projectbureau Duurzame E5 0001 2505500Totaal93 109133 40324 47031 649Het grootste deel van de verplichtingenrealisatie (f 125 mln) is
besteed in het kader van programma-overeenkomsten met Novem. Het Besluit subsidies
energieprogramma's bevat bepalingen op basis waarvan Novem in opdracht van
EZ-subsidies verstrekt aan derden voor investeringen die in de
programma's beschreven worden. Jaarlijks wordt, in de vorm van een bijlage
bij de ontwerpbegroting, een voortgangsrapportage energiebesparing en duurzame
energie gepresenteerd (Kamerstukken II 1997/98, 25 600, nr. 3 bijlage
12).De hoge realisatie bij Zon-thermisch vloeit voort uit het feit dat de
realisatie betrekking heeft op meerdere jaren (zie volgende tabel). De hoge
realisatie bij Windenergie vloeit voort uit het bij eerdere suppletore begrotingen
toegevoegde budget.Vanwege administratief-technische oorzaken is het in 1997 niet mogelijk
gebleken een deel van de betalingen aan Novem uit hoofde van het beleid t/m
1995 te verantwoorden op de artikelen 09.32 en 09.33. Deze betalingen (f 11,1
mln) zijn verantwoord op artikel 09.02, waardoor op dit artikel een overschrijding
van de begroting heeft plaatsvonden en op de artikelen 09.32 en 09.33 een,
met betrekking tot deze uitgaven, onderschrijding. Per saldo is het effect
neutraal.In onderstaande tabel wordt aangegeven welke verplichtingen zijn aangegaan
ten behoeve van Novem ten laste van 1997. De werkelijke omvang van de programma's
kan afwijken van de opgenomen cijfers omdat Novem ook gebruik kan maken van
overlopende gelden uit 1996. De menskrachtvergoeding heeft zowel betrekking
op de uitvoering van in 1997 gestarte activiteiten als op de afwikkeling van
eerder gedane toezeggingen. Programma-overeenkomsten en uitvoeringskosten Novem (verplichtingen
x f 1): Zon-thermisch
19977 333 211 Zon-thermisch 1998/199915 400 000Zon-photovoltaïsch 199729 673 848 Windenergie
1997/199829 243 512 Windenergie EINP 199812 500 000Biomassa en afval 199711 685 821 Warmtevoorziening
1997 (deels)5 300 000 NECT 1997/1998 (deels )1 700 000MINT 1997 (deels)900 000 menskrachtvergoeding/uitvoeringskosten11 180 232totaal124 916 624In het kader van de subsidieregeling actieve zon-thermische systemen,
welke uitgevoerd wordt door Senter, worden subsidies verstrekt aan degene
die een zonneboiler aanschaft. De resultaten in 1997 zijn in de volgende tabel
samengevat. De uitvoeringskosten hebben zowel betrekking op aanvragen in 1997
als de afwikkeling van voor 1997 ingediende aanvragen. Stimulering zonneboilers (Bedragen
in verplichtingen x 1 mln)artikel(-sub)Raming
1997Realisatie 1997Verschil RAMINGSKENGETALLEN    1. Aantallen zonneboilers 6 50010 921+ 4 4212. Bedrag per eenheid (= aanvraag) (x f 1 000) 0,9230,614– 0,3093. Toegelicht begrotingsbedrag (= subsidie)09.02–2106,06,7+ 0,7DOELMATIGHEIDSKENGETALLEN    1. Aantal behandelde aanvragen 1 6002 417+ 8172. Aantal vaststellingen 1 5662 154+ 5885. Toegelicht begrotingsbedrag (= uitvoeringsk.)01.55–0301,000,9– 0,16. Uitvoerend personeel in fte (= Senter) 2,62,6–Een behandelde aanvraag kan betrekking hebben op meer dan 1 zonneboiler.
De verwachting dat de regeling per ultimo 1997 beëindigd zou worden,
heeft er toe geleid dat meer aanvragen zijn ingediend dan verwacht. De daling
van het bedrag per eenheid wordt veroorzaakt doordat de subsidie minder is
indien de boiler naar verwachting in 1998 wordt geplaatst, in plaats van in
1997.Het in de derde Energienota aangekondigde Projectbureau duurzame energie
is eind 1997 opgericht. Functies hiervan zijn: centraal aanspreekpunt, makelaar,
kennisplatform, opsporen en wegnemen van knelpunten en monitoring van de doelstellingen.
Voor 1997 is een verplichtingenbedrag van f 1,25 mln toegezegd, naast
een bijdrage van de Sep en EnergieNed.Ten slotte is een bijdrage van f 0,5 mln op dit artikel verantwoord
zijnde de bijdrage aan EnergieNed t.b.v. de landelijke campagne «Duurzame
Energie». Artikel 09.03 Energievoorzieningsonderzoek Verplichtingen- en uitgavenraming vastgestelde begroting
versus realisatie (x f 1000)  verplichtingenuitgavenStand vastgestelde begroting 199710 00022 927Realisatie 19974 17519 716 Verschil
( + = meer gerealiseerd dan oorspronkelijk geraamd)– 5 825– 3 211Toelichting realisatie 1997 Onderstaand is de raming afgezet tegen de uiteindelijke
realisatie (x f 1000). ArtikelsubVerplichtingenUitgaven RamingRealisatieRamingRealisatie110 Hoge Flux Reactor– 17 50018 526120 Progr's Kernenergie3 0003 9254 4051 190130 Progr's Kolen7 0002501 0220Totaal10 0004 17522 92719 716Hoge Flux Reactor (HFR): Ten behoeve van de Nederlandse bijdrage
aan aanvullende Euratomprogramma's is in 1996 voor een periode van vier jaar
32,5 mln ECU aan verplichtingen vastgelegd. De gerealiseerde betalingen op
dit onderdeel omvatten een voorschot op deze bijdrage.Programma's kernenergie: De verplichtingen en uitgaven op dit
artikel hebben betrekking op onderzoek naar de opslagmogelijkheden ten aanzien
van radio-actief afval en de instandhouding van de nucleaire kennis.Programma's kolen: In 1997 zijn, in afwachting van een definitief
afwikkelingsprogramma kolen, nagenoeg geen verplichtingen en uitgaven gepleegd. Artikel 09.04 Beleidsondersteuning en overige uitgaven Verplichtingen- en uitgavenraming vastgestelde begroting
versus realisatie (x f 1000)  verplichtingenuitgavenStand vastgestelde begroting 19974 5653 792 Realisatie
19974 6574 000 Verschil ( + = meer gerealiseerd
dan oorspronkelijk geraamd)+ 92+ 208Toelichting realisatie 1997 Onderstaand is voor elk artikelonderdeel de raming afgezet
tegen de uiteindelijke realisatie (x f 1000). ArtikelsubVerplichtingenUitgavenArtikelsubRamingRealisatieRamingRealisatie010 Beleidsondersteuning4 3154 5853 5423 927110 Bijdragen mijnindustrie2507225073Totaal4 5654 6573 7924 000In 1997 zijn een kleine 50 opdrachten verstrekt ten laste van dit onderdeel.
Onder andere de volgende studies zijn in opdracht gegeven:• Evaluaties van de meerjarenafspraken (f 0,215 mln).• De tweede fase van het onderzoek naar de aansluiting van vraag
en aanbod van het energieonderzoek in Nederland; dit onderzoek is mede gefinancierd
door het Ministerie van OCW, de Sep, Gasunie en EnergieNed (totale kosten
f 0,940 mln).• Een studie naar duurzame energie door CEA (Communicatie en Advies
over Energie en milieu; f 0,224 mln).• Een deel van de programma-overeenkomst P en I (Programmaontwikkeling
en Internationaal) 1997 met Novem (f 0,475 mln). Artikel 09.05 Energieonderzoek-Centrum Nederland Verplichtingen- en uitgavenraming vastgestelde begroting
versus realisatie (x f 1000)  verplichtingenuitgavenStand vastgestelde begroting 199761 97462 056Realisatie 199763 69063 656 Verschil
( + = meer gerealiseerd dan oorspronkelijk geraamd)+ 1 716+ 1 600Toelichting realisatie 1997Onderstaand is de raming afgezet tegen de uiteindelijke realisatie (x
f 1000). ArtikelsubVerplichtingenUitgaven RamingRealisatieRamingRealisatie010 Basis- en missie- financiering27 87528 65027 87528 650020 Samenwerkingsfinanciering27 45528 19327 53728 159030 VUT ECN6 6446 8476 6446 847Totaal61 97463 69062 05663 656Met de Basis- en ENGINE(=missie)-financiering wordt ECN in staat te gesteld
om onderzoek te verrichten en kennis en kunde te ontwikkelen op het gebied
van duurzame energie, fossiele brandstoffen, nucleaire energie, energie-efficiency
en beleidsstudies. Het ENGINE-programma wordt aangestuurd door de PAR (programma-adviesraad),
waarin vertegenwoordigers uit de academische wereld, de bedrijven, de e-sector
en de overheid zitting hebben. Deze PAR is over het algemeen positief over
de werkzaamheden binnen het ENGINE-programma.Met de Samenwerkingsfinanciering wordt ECN in staat gesteld om het, per
jaar op te stellen, Samenwerkingsprogramma (S-programma) uit te voeren. Binnen
het S-programma worden activiteiten uitgevoerd die in de volgende werkgebieden
zijn onder te brengen: duurzame energie, fossiele brandstoffen, nucleaire
energie, energie-efficiency en beleidsstudies.Het S-programma wordt per werkgebied aangestuurd door EBC's (externe beoordelingscommissies),
waarin partijen zitting hebben die financieel betrokken zijn bij het S-programma.
De nieuwe aansturing van ECN blijkt te werken, in die zin dat de werkzaamheden
bij ECN meer in samenwerking met de marktpartijen geschiedt en dat de toetsing
van het S-programma bij de betrokken partijen, na een korte gewenningsperiode,
goed blijkt te verlopen. Artikel 09.06 Doelfinanciering NITG-TNO Verplichtingen- en uitgavenraming vastgestelde begroting
versus realisatie (x f 1000)  verplichtingenuitgavenStand vastgestelde begroting 1997–– Realisatie
199738 17838 178 Verschil ( + = meer gerealiseerd
dan oorspronkelijk geraamd)+ 38 178+ 38 178Belangrijke mutaties in voorgaande suppletore begrotingen
en toelichting realisatie 1997Per 1 september 1997 is de Rijksgeologische Dienst (RGD) gefuseerd met
TNO-GG in het Nederlands Instituut Toegepaste Geowetenschappen (NITG). Vanaf
die datum ontvangt het NITG doelfinanciering van EZ. In 1997 bedroeg deze
doelfinanciering (inclusief loon- en prijsbijstelling en administratieve afrekening)
f 10,023 mln. Daarnaast heeft het NITG in 1997 ten laste van dit artikel
tevens de bijdragen ontvangen van de Ministeries van VROM en Financiën
voor de overdracht van onder roerende- en onroerende zaken (f 22,055
mln) en van EZ voor de flexibele pensionering van voormalige RGD-medewerkers
(f 3,1 mln) en voor de digitalisering van de olie- en gasdatabase (f 3
mln). Artikel 09.07 CO2-reductieplan door EZ Verplichtingen- en uitgavenraming vastgestelde begroting
versus realisatie (x f 1000)  verplichtingenuitgavenStand vastgestelde begroting 1997–– Realisatie
19972 500– Verschil ( + = meer gerealiseerd dan
oorspronkelijk geraamd)2 500–Belangrijke mutaties in voorgaande suppletore begrotingen
en toelichting realisatie 1997Bij de tweede suppletore begroting is f 78,421 mln verplichtingenruimte
aan dit artikel toegevoegd voor projecten in het kader van het CO2-reductieplan.
Uiteindelijk is in 1997 één project toegezegd (f 2,5 mln).
Senter verzorgt de begeleiding en monitoring van de projecten die in het kader
van het CO2-reductieplan worden uitgevoerd. Artikel 09.12 Garanties Energiebeleid Verplichtingen- en uitgavenraming vastgestelde begroting
versus realisatie (x f 1000)  verplichtingenuitgavenStand vastgestelde begroting 1997–8 030 Realisatie
19979748 552 Verschil ( + = meer gerealiseerd dan oorspronkelijk
geraamd)+ 974+ 522Toelichting realisatie 1997Onderstaand is voor elk artikelonderdeel de raming afgezet tegen de uiteindelijke
realisatie (x f 1000).   VerplichtingenUitgaven ArtikelsubRamingRealisatieRamingRealisatie010Leningen NPM–9742 6952 480140Garanties stadsverwarming––5 3356 072Totaal–9748 0308 552Artikel 09.21 Stichting Centraal Orgaan Voorraadvorming
Aardolieprodukten Verplichtingen- en uitgavenraming vastgestelde begroting
versus realisatie (x f 1000)  verplichtingenuitgavenStand vastgestelde begroting 1997151 250151 250Realisatie 1997154 626154 626 Verschil
( + = meer gerealiseerd dan oorspronkelijk geraamd)+ 3 376+ 3 376Belangrijke mutaties in suppletore begrotingen en toelichting
realisatie 1997Op basis van actuele inzichten is dit artikel bij tweede suppletore verhoogd
met f 8,75 mln. Dit betrof een desaldering met ontvangstenartikel 09.03
(Ontvangsten COVA). Zie voor een nadere toelichting op de realisatie dat ontvangstenartikel. Artikel 09.22 Uitkering aan houder certificaten Energiebeheer
Nederland B.V. Verplichtingen- en uitgavenraming vastgestelde begroting
versus realisatie (x f 1000)  verplichtingenuitgavenStand vastgestelde begroting 1997138 000138 000Realisatie 1997141 896141 896 Verschil
( + = meer gerealiseerd dan oorspronkelijk geraamd)+ 3 896+ 3 896Belangrijke mutaties in suppletore begrotingen en toelichting
realisatie 1997Bij tweede suppletore begroting is dit artikel, in verband met hogere
aardgasbaten, opwaarts bijgesteld met f 5 mln. Dit betrof een desaldering
met ontvangstenartikel 09.02 (Uitkering EBN). Zie voor een nadere toelichting
op de realisatie dat ontvangstenartikel. Artikel 09.32 Toepassing energiebesparingstechnologie
en duurzame energie Verplichtingen- en uitgavenraming vastgestelde begroting
versus realisatie (x f 1000)  verplichtingenuitgavenStand vastgestelde begroting 1997–159 145 Realisatie
1997–116 640 Verschil ( + = meer gerealiseerd
dan oorspronkelijk geraamd)–– 42 505Belangrijke mutaties in suppletore begrotingen en toelichting
realisatie 1997Op dit artikel worden de uitgaven verantwoord op de tot en met 1995 aangegane
verplichtingen. Het betreft met name betalingen aan Novem in het kader van
in het verleden afgesloten programma-overeenkomsten en betalingen door Senter
op aangegane verplichtingen in het kader van de BSET. Bij eerste suppletore
begroting is de kasraming op dit artikel neerwaarts bijgesteld met f 5,315
mln en bij tweede suppletore begroting met f 7,629 mln. Na 1997 moet
nog maximaal een bedrag van f 258,8 mln uitbetaald worden. Onderstaand
is de raming afgezet tegen de uiteindelijke realisatie (x f 1000). ArtikelsubUitgaven RamingRealisatie 111 Industrie29 58511 301112 Gebouwde omgeving en vervoer26 01312 020 113
Tenderregeling energiebesparingsprojecten16 21422 277422 Energiebesparingsadviezen3 7673 100 426
Invest. in windturbines28 23316 715 427 Overige
duurzame energie52 29249 031 510 Energiebesp.
bestaande gebouwen1 2001 306 900 Oude
verplichtingen1 841890 Totaal159 145116 640Het verschil tussen de raming en de realisatie heeft deels een administratief-technische
oorzaak. Zie hiervoor de toelichting bij uitgavenartikel 09.01 Energiebesparingstechnologie
en 09.02 Duurzame energie. Artikel 09.33 Onderzoek en ontwikkelingswerk op energiegebied Verplichtingen- en uitgavenraming vastgestelde begroting
versus realisatie (x f 1000)  verplichtingenuitgavenStand vastgestelde begroting 1997–49 641 Realisatie
1997–24 438 Verschil ( + = meer gerealiseerd
dan oorspronkelijk geraamd)–– 25 203Belangrijke mutaties in suppletore begrotingen en toelichting
realisatie 1997Op dit artikel worden de uitgaven verantwoord op de tot en met 1995 aangegane
verplichtingen. Het betrof met name betalingen aan Novem. Bij tweede suppletore
begroting is de kasraming op dit artikel neerwaarts bijgesteld met f 11,772
mln. Na 1997 moet nog maximaal een bedrag van f 62,5 mln uitbetaald worden
op nog openstaande verplichtingen. Onderstaand is de raming afgezet tegen
de uiteindelijke realisatie (x f 1000). ArtikelsubUitgaven RamingRealisatie 020 Onderzoek actiniden
& r-afval 8 110 Beleidsstudies1 2171 005210 Ontwikkeling kolenbeleid3 8253 628 510
Ond. energiebesparingstech. & duurzame energie43 99919 797900 Oude verplichtingen600 Totaal49 64124 438Het verschil tussen de raming en de realisatie heeft deels een administratief-technische
oorzaak. Zie hiervoor de toelichting bij uitgavenartikel 09.01 Energiebesparingstechnologie
en 09.02 Duurzame energie. ONTVANGSTEN 01.00 Algemeen Artikel 01.31 Ontvangsten Centraal Bureau voor de Statistiek Ontvangstenraming vastgestelde begroting versus realisatie
(x f 1000)  ontvangstenStand vastgestelde begroting 19978 900 Realisatie
199727 084 Verschil ( + = meer ontvangen dan oorspronkelijk
geraamd)+ 18 184Belangrijke mutaties in voorgaande suppletore begrotingen
en toelichting realisatie 1997De ontvangsten betreffen voornamelijk werken in opdracht en de verkoop
van publicaties. De hogere ontvangsten zijn gedurende 1997 gedesaldeerd met
uitgavenartikel 01.01 Apparaatsuitgaven EZ, ten behoeve van de uit werken
in opdracht voortvloeiende hogere personele en materiële uitgaven. Artikel 01.41 Terugontvangen bijdragen van Senter Ontvangstenraming vastgestelde begroting versus realisatie
(x f 1000)  ontvangstenStand vastgestelde begroting 1997– Realisatie
19971 156 Verschil ( + = meer ontvangen dan oorspronkelijk
geraamd)+ 1 156Toelichting realisatie 1997Betreft ontvangsten op grond van eindafrekeningen over 1996 met betrekking
tot door Senter uitgevoerde EZ-regelingen. 02.00 INDUSTRIEEL EN ALGEMEEN TECHNOLOGIEBELEID Artikel 02.02 Ontvangsten technische ontwikkelingskredieten Ontvangstenraming vastgestelde begroting versus realisatie
(x f 1000)  ontvangstenStand vastgestelde begroting 199785 000 Realisatie
1997116 203 Verschil ( + = meer ontvangen dan oorspronkelijk
geraamd)+ 31 203Toelichting realisatie 1997De ontvangsten betreffen aflossing en rente op verstrekte technische ontwikkelingskredieten.
Gedurende het jaar is de raming verhoogd omdat de resultaten voor met ontwikkelingskredieten
medegefinancieerde projecten gunstiger zijn gebeleken dan eerder werd verondersteld.
Het overgrote deel (bijna 80%) van de ontvangsten 1997 is afkomstig van tien
in het verleden verstrekte TOK-kredieten. Artikel 02.04 Diverse ontvangsten technologiebeleid Ontvangstenraming vastgestelde begroting versus realisatie
(x f 1000)  ontvangstenStand vastgestelde begroting 19976 000 Realisatie
199714 315 Verschil ( + = meer ontvangen dan oorspronkelijk
geraamd)+ 8 315Toelichting realisatie 1997Op dit artikel worden incidentele ontvangsten in het kader van technologiebeleid
verantwoord, alsmede de bijdrage van het Ministerie van OC&W aan de EET-regeling.
De realisatie voor 1997 bedragen respectievelijk f 9,315 mln en f 5
mln. Artikel 02.05 Ontvangsten uit het Fonds economische structuurversterking Ontvangstenraming vastgestelde begroting versus realisatie
(x f 1000)  ontvangstenStand vastgestelde begroting 199754 265 Realisatie
199723 253 Verschil ( + = meer ontvangen dan oorspronkelijk
geraamd)– 31 012Toelichting realisatie 1997Op dit artikel worden de ontvangsten geraamd ten behoeve van de financiering
van de FES-projecten NOBIS, HPCN en MARIN. Zie voor een nadere toelichting
het uitgavenartikel 02.13. 03.00 INDUSTRIE- EN DIENSTENBELEID Artikel 03.01 Ontvangsten staalindustrie Ontvangstenraming vastgestelde begroting versus realisatie
(x f 1000)  ontvangstenStand vastgestelde begroting 199748 370 Realisatie
1997129 134 Verschil ( + = meer ontvangen dan oorspronkelijk
geraamd)+ 80 764Toelichting realisatie 1997Hoogovens heeft de restschuld van een in het verleden verstrekte lening
vervroegd in 1997 afgelost. Om deze reden valt de realisatie fors hoger uit
dan de raming. Een en ander is in de tweede suppletore begroting verwerkt.
Daarnaast is er dividend van Hoogovens over 1997 ontvangen. Uitgesplitst geeft
dit het volgende beeld: (bedragen
x f 1 000)ramingrealisatieverschildividend Hoogovens14 00014 619+ 619reguliere aflossing + rente Hoogovens34 37029 468– 4 902 versnelde aflossing + rente Hoogovens–85 047+ 85 047Totaal48 370129 134+ 80 764Artikel 03.03 Ontvangsten uit bijdragen aan de industrie
 Ontvangstenraming vastgestelde begroting versus realisatie
(x f 1000)  ontvangstenStand vastgestelde begroting 199755 096 Realisatie
1997365 524 Verschil ( + = meer ontvangen dan oorspronkelijk
geraamd)+ 310 428Toelichting realisatie 1997Het aandelenbelang van de Staat in Alpinvest is medio 1997 afgestoten
via een beursgang. De bruto-opbrengst bedroeg ruim f 287 mln. Na aftrek
van kosten bedroeg de netto-opbrengst f 279,1 mln. Tevens is in 1997
f 39,1 mln ontvangen naar aanleiding van de verkoop van aandelen DAF
aan Paccar in 1996. Destijds is f 100 mln als zekerheidsstelling (Staatsaandeel
f 37,9 mln) voor eventuele claims op een aparte rekening geplaatst. Dit
bedrag is in 1997 vrijgevallen. Beide ontvangsten zijn in detweede suppletore
begroting verwerkt. Uitgesplitst geeft dit het volgende beeld: (bedragen
x f 1 000)ramingrealisatieverschilDAF (dividend, rente en aflossing)19 0962– 19 094ontvangst n.a.v. verkoop DAF in 1996–39 111+ 39 111ontvangst uit Industriefaciliteit30 00030 000–overige ontvangsten5006 218+ 5 718dividend Alpinvest5 50011 138+ 5 638verkoop aandelen Alpinvest–279 055+ 279 055Totaal55 096365 524+ 310 42804.00 REGIONAAL BELEID 04.03 Diverse ontvangsten regionaal Ontvangstenraming vastgestelde begroting versus realisatie
(x f 1000)  ontvangstenStand vastgestelde begroting 199711 900 Realisatie
19976 022 Verschil ( + = meer ontvangen dan oorspronkelijk
geraamd)– 5 878Belangrijke mutaties in suppletore begrotingenDe raming is gedurende het jaar enkele malen bijgsteld als gevolg van
uitstel van terugbetalingen uit hoofde van de IPR-decentraal ad f 9,9
mln (eerste suppletore begroting) en hogere afdrachten van de ROM's. Toelichting realisatie 1997Betreft diverse posten waaronder dividendafdracht van de ROM's. In 1997
werden voor deze categorie de volgende bedragen ontvangen: NOM (f 2,408
mln), LIOF (f 0,797 mln) en BOM (f 0,1 mln). 05.00 DIENSTEN, MIDDEN- EN KLEINBEDRIJF EN ORDENING 05.01 Ontvangsten uit borgstellingsregelingen Ontvangstenraming vastgestelde begroting versus realisatie
(x f 1000)  ontvangstenStand vastgestelde begroting 199726 000 Realisatie
199731 736 Verschil ( + = meer ontvangen dan oorspronkelijk
geraamd)5 736Belangrijke mutaties in suppletore begrotingenOp grond van realisaties van de afgelopen jaren uit hoofde van terugbetalingen
op verliesdeclaraties is de ontvangstenraming in 1997 met f 4 mln verhoogd. Toelichting realisatie 1997In onderstaande tabel is voor elk artikelonderdeel de raming afgezet tegen
de realisatie Artikelonderdeel
(x f 1000)geraamdrealisatie 010
Terugbetalingen verliesdeclaraties4 8007 470 030
Rente kmkb/bbmkb20089 040 Provisie verstrekte
kredieten21 00024 177 Totaal26 00031 736De terugbetaling verliesdeclaraties liggen beduidend boven de raming als
gevolg van schoning van de portefeuille van schuldregelingen bij de banken.Onderstaande grafiek geeft de realisaties van de afgelopen jaren weer:
 05.12 Opbrengst van casino's Ontvangstenraming vastgestelde begroting versus realisatie
(x f 1000)  ontvangstenStand vastgestelde begroting 1997120 000 Realisatie
1997163 857 Verschil ( + = meer ontvangen dan oorspronkelijk
geraamd)43 857Toelichting realisatie 1997Conform de Beschikking Casinospelen komt de netto opbrengst van de gezamenlijke
speelcasino's toe aan de Staat. De door EZ in 1997 ontvangen bedragen betreffen
het resultaat over de periode van 1 oktober 1996 tot en met 30 september 1997.
Daarnaast is in 1997 een eenmalige extra afdracht van het vierde kwartaal
1995 ad ca. 24 mln ontvangen.Laatstgenoemd bedrag verklaart grotendeels de hogere realisatie over 1997. Kengetallen  artikel (-sub)Raming
1997Stand na bijstelling 1997Realisatie 1997Verschil RAMINGSKENGETALLEN     1. Aantal bezoeken alle casino's (x 1000) 4 6534 9004 9823292. Gemiddelde opbrengst per bezoek (x f 1000) 0,0260,0280,028*– 0,0023. Totale opbrengst (x f 1 mln)05.12120,000138,500163,85743,8574. Aantal casino's 1010100* op basis van 4 kwartalenOnderstaande grafiek geeft de realisatiecijfers van de afgelopen jaren
weer. Hierbij is de afdracht van het vierde kwartaal 1995 in de opbrengst
1996 verwerkt. 05.13 Opbrengst afgifte exploitatievergunningen speelautomaten Ontvangstenraming vastgestelde begroting versus realisatie
(x f 1000)  ontvangstenStand vastgestelde begroting 19974 500 Realisatie
19974 573 Verschil ( + = meer ontvangen dan oorspronkelijk
geraamd)73Toelichting realisatie 1997De ontvangsten uit de afgifte van exploitatievergunningen speelautomaten
en merktekens vloeien voort uit de Wet op de Kansspelen. De uitvoering van de Speelautomatenregeling en de afgifte van merktekens
worden verzorgd door het NMi. De door EZ ontvangen bedragen hebben betrekking
op de periode 01-12-1996 t/m 30-11-1997. Kengetallenartikel (-sub)RamingStand
na bijstellingRealisatieVerschil   199719971997 RAMINGSKENGETALLEN     1. Merktekens kansspelautomaten (in aantallen) 10 00014 00011 1941 1942. Tarief kansspelautomaten (x f 1000) 0,2900,2900,29003. Merktekens casino-automaten (in aantallen) 4009008114114. Tarief casino-automaten (x f 1000) 0,2900,2900,29005. Merktekens behendigheidsautomaten (in aantallen) 13 3603 1602 877– 10 483*6. Tarief behendigheidsautomaten (x f 1000) 0,0250,0250,02507. Verlening exploitatie vergunningen (in aantallen) 900800734– 1668. Tarief exploitatie vergunningen (x f 1000) 1 0001,0001,00009. Nieuwe exploitatie vergunningen (in aantallen) 506056610. Tarief nieuwe exploitatie vergunningen (x f 1000) 5,0005,0005,000011. Totale opbrengst (x f 1 mln)*05.134,5005,5004,6000,1* De uitgifte van merktekens voor behendigheidsautomaten vertoont een
sterk dalende trend als gevolg van een verschuiving naar kansspel- en casinoautomaten.
Deze laatsten vertonen een stijgende trend als gevolg van uitstel van de invoering
van nieuwe normen voor kansspelautomaten. 05.15 Ontvangsten Nederlands Meetinstituut Ontvangstenraming vastgestelde begroting versus realisatie
(x f 1000)  ontvangstenStand vastgestelde begroting 19972 744 Realisatie
19972 234 Verschil ( + = meer ontvangen dan oorspronkelijk
geraamd)– 510Toelichting realisatie 1997In onderstaande tabel is voor elk artikelonderdeel de raming afgezet tegen
de realisatie ArtikelonderdeelOntvangsten(x f 1000)geraamdrealisatie 010 Rente
ontvangsten NMi784783 020 Aflossing van leningen1 2601 261030 Dividend NMi700190Totaal2 7442 234De NMi heeft in 1997 geen winst gemaakt en om deze reden geen dividend
uitgekeerd. De realisatie van f 190 mln betreft een terugbetaling belastingafdracht
in verband met dividend 1996. 07.00 BUITENLANDSE ECONOMISCHE BETREKKINGEN EN EXPORT-BEVORDERING Artikel 07.01 Ontvangsten BEB Ontvangstenraming vastgestelde begroting versus realisatie
(x f 1000)  ontvangstenStand vastgestelde begroting 19972 733 Realisatie
19975 613 Verschil ( + = meer ontvangen dan oorspronkelijk
geraamd)+ 2 880 Artikelsubontvangsten(bedragen x f 1000)ramingrealisatie 010
Ontvangsten gemengde kredieten5002 105 030 Overige
ontvangsten BEB5003 218 040 Premies exportkredietverzekering1 733290Totaal2 7335 613Toelichting realisatie 1997Op dit artikel zijn de ontvangsten van DG BEB voor een bedrag van f 5,613
mln geboekt, hetgeen hoger is dan de raming van f 2,733 mln. Het gaat
om ontvangsten uit hoofde van de gemengde kredieten, terugbetaalde subsidies
en bijdragen, ontvangen premies voor de TRHIO, provisies IFMOE en de vorderingen
op uitstaande leningen. Artikel 07.02 Ontvangsten Exportbevorderingsen Voorlichtingsdienst
 Ontvangstenraming vastgestelde begroting versus realisatie
(x f 1000)  ontvangstenStand vastgestelde begroting 19972 223 Realisatie
19972 913 Verschil ( + = meer ontvangen dan oorspronkelijk
geraamd)+ 690Toelichting realisatie 1997Door de toename van het aantal deelnemers aan voorlichtings- en promotionele
activiteiten zijn de ontvangsten met f 2,913 mln hoger dan de raming
van f 2,223 mln. 09.00 ENERGIEBELEID Artikel 09.01 Inkomsten uit aardgas Ontvangstenraming vastgestelde begroting versus realisatie
(x f 1000)  ontvangstenStand vastgestelde begroting 19975 000 000 Realisatie
19976 338 999 Verschil ( + = meer ontvangen dan oorspronkelijk
geraamd)1 338 999Belangrijke mutaties in suppletore begrotingenBij eerste suppletore begroting zijn de geraamde aardgasbaten met f 1 100
mln opwaarts bijgesteld, waarvan f 200 mln ten gunste van het Fes. Bij
tweede suppletore begroting is de raming nog eens met f 235,046 mln verhoogd,
waarvan f 473,529 ten gunste van het Fes. Toelichting realisatie 1997 Onderstaand is voor elk artikelonderdeel de raming afgezet
tegen de uiteindelijke realisatie (x f 1000). ArtikelsubOntvangsten RamingRealisatie 010 Aardgasbaten MOR
Groningen3 150 0003 703 201 020 Aardgasbaten
via EBN B.V.1 650 0002 062 276 030 Opbrengsten
mijnwetgeving980 000 031 Winstaandeel 1 822 421032 Cijns 159 150 033 Oppervlakterechten 45 407034 Verkenningsvergunningen 73 040 Dividend Gasunie
via EBN12 00012 000 050 Dividend Gasunie8 0008 000060 Bijdrage aan het Fes– 800 000– 1 473 529Totaal5 000 0006 338 999De ontvangsten uit hoofde van de aardgasbaten (niet-belastingontvangsten
en niet-Fes deel) vallen f 1 339 mln hoger uit door stijgingen van
zowel de dollarkoers als de olieprijs. Aan het Fes is in totaal f 1 473,5
mln afgedragen. Dit is f 673,4 mln meer dan oorspronkelijk geraamd. De bijdrage aan het Fes bestaat voor f 508,6 mln uit de via de
NAM ontvangen common area baten. Het resterende deel heeft betrekking op de
reguliere bijdrage uit hoofde van extra export van aardgas.De vergelijking van begroting en realisatie van de belangrijkste bepalende
factoren luidt als volgt:  begroting
1997RealisatieVerschil Prijsgegevens:   dollarkoers
(in f)1,701,950,25 olieprijs (in $) per vat16,019,13,1Hoeveelheidsgegevens (mld m3)   afzet
binnenland44,643,9– 0,7 afzet
export42,040,1– 1,9 totaal86,684,0– 2,6Artikel 09.02 Uitkering van Energiebeheer Nederland B.V.
 Ontvangstenraming vastgestelde begroting versus realisatie
(x f 1000)  ontvangstenStand vastgestelde begroting 1997138 000 Realisatie
1997141 896 Verschil ( + = meer ontvangen dan oorspronkelijk
geraamd)3 896Toelichting realisatie 1997De realisatie op dit artikel betreft de winstuitkering van EBN bv aan
de Staat ten behoeve van de NV DSM. Zie ook uitgavenartikel 09.22 (Uitkering
aan houder certificaten Energiebeheer Nederland B.V.) Artikel 09.03 Ontvangsten voorraadheffing in verband met
financiering Stichting Centraal Orgaan Voorraadvorming Aardolieprodukten Ontvangstenraming vastgestelde begroting versus realisatie
(x f 1000)  ontvangstenStand vastgestelde begroting 1997151 250 Realisatie
1997154 626 Verschil ( + = meer ontvangen dan oorspronkelijk
geraamd)3 376Toelichting realisatie 1997Zie ook uitgavenartikel 09.21 (Stichting Centraal Orgaan Voorraadvorming
Aardolieprodukten). De vergelijking van begroting en realisatie van de belangrijkste
bepalende factoren luidt als volgt:  begroting
1997RealisatieVerschil Heffingplichtig volume (mln hectoliter)121123,72,7Tarief (in f)1,251,25– raming
(x 1 mln)151,25154,6263 376Artikel 09.04 Dividend Ultra-Centrifuge Nederland N.V. Ontvangstenraming vastgestelde begroting versus realisatie
(x f 1000)  ontvangstenStand vastgestelde begroting 199711 000 Realisatie
199725 607 Verschil ( + = meer ontvangen dan oorspronkelijk
geraamd)14 607Belangrijke mutaties in suppletore begrotingen en toelichting
realisatie 1997Bij tweede suppletore begroting is de raming met f 14,607 mln verhoogd
in verband met een hogere dividend uitkering van UCN. De Staat heeft in 1997
over 1996 f 25,6 mln dividend ontvangen. De Staat heeft een aandeel van
99% in UCN nv. Artikel 09.05 Ontvangsten zoutwinning Ontvangstenraming vastgestelde begroting versus realisatie
(x f 1000)  ontvangstenStand vastgestelde begroting 19973 000 Realisatie
19973 607 Verschil ( + = meer ontvangen dan oorspronkelijk
geraamd)607Toelichting realisatie 1997Op basis van de overeenkomst van 13 juli 1918, behorende bij de mijnbouwconcessie
voor de winning van zout heeft de Staat over 1996 in 1997 f 3,607 mln
(4 508 kiloton à f 0,80) ontvangen. Artikel 09.06 Diverse ontvangsten Energie Ontvangstenraming vastgestelde begroting versus realisatie
(x f 1000)  ontvangstenStand vastgestelde begroting 199711 250 Realisatie
199711 525 Verschil ( + = meer ontvangen dan oorspronkelijk
geraamd)275Toelichting realisatie 1997Het grootste deel van de ontvangsten hebben betrekking op de betaling
van de Sep van f 10 mln in verband met de medefinanciering van de verhoging
van het WKK-subsidiebudget 1992. Verder is de in 1996 ingehouden dividendbelasting
door Novem in 1997 van het Ministerie van Financiën terug ontvangen (f 0,5
mln). De resterende ontvangsten betreffen voornamelijk verrekeningen met Novem
in verband met teveel betaalde voorschotten. AGENTSCHAP SENTERDeze toelichting bevat de balans per 31 december 1997, de rekening van
baten en lasten over 1997 en de rekening van kapitaaluitgaven en kapitaalontvangsten
over 1997 van het agentschap Senter alsmede een toelichting. MissieSenter is sinds 1 januari 1994 een agentschap van het Ministerie van Economische
Zaken. De taak van het agentschap is de uitvoering van overheidsbeleid op
het terrein van technologie, energie, milieu, export en internationale samenwerking.De missie is vertaald in een aantal doelstellingen vanuit het perspectief
van de opdrachtgevers, van de eigenaar, van de bedrijven en kennisinstellingen
en van de interne organisatie:– Het kunnen inspelen op de wensen en doelstellingen van de opdrachtgevers;– Het kunnen inspelen op de wensen en doelstellingen van de eigenaar
van het agentschap Senter, het Ministerie van Economische Zaken;– Het verbeteren van de dienstverlening van Senter aan de gebruikers
van het instrumentarium;– Het verbeteren van de interne kwaliteit van de primaire processen. Financieel beheerIn 1997 is intern Senter gestart met maandelijkse management informatie,
met daarin opgenomen een per kwartaal en, wanneer noodzakelijk, zelfs per
maand geactualiseerde eindejaarsverwachting. Hiermee heeft het management
van Senter een belangrijk middel in handen gekregen tot tussentijdse bijsturing.
In 1997 konden de beoogde aanpassingen in de personele bezetting van de controlfunctie
worden doorgevoerd. Behoefte was aan een breder gedragen kennis van met name
het baten/lasten stelsel en vergroting van de analysevaardigheid. Beiden zijn
nu aanwezig. Administratieve Organisatie en Interne ControleDe afdeling Administratieve Organisatie en Interne Controle (AO/IC) is
in 1997 overgegaan van een dossiergerichte controle naar meer procesmatige
audits. In dit kader past ook de in 1997 ingevoerde modulair opgezette standaard-AO.
Hiermee wordt binnen Senter een consistente werkwijze bevorderd en gaat minder
tijd verloren aan het per regeling opzetten van afzonderlijke beschrijvingen. BALANS De balans van het agentschap Senter per 31 december 1997
(bedragen x f 1 000)  31–12–99731–12–996Activa  Materiële vaste activa4 1812 385Onderhanden werk6 5433 317 Debiteuren1 0341 042Nog te ontvangen en vooruitbetaald1 2121 696 Liquide
middelen/Rekening Courant RHB13 16510 282 Totaal
activa26 13518 722   Passiva  Agentschapsvermogen  – algemene reserve3 3322 594– bestemmingsreserve034 – saldo exploitatie
boekjaar1 777984 Lening Ministerie van Economisch Zaken471471Voorzieningen5 9611 775 Crediteuren2 6642 352Overige schulden en nog te betalen kosten11 93010 512Totaal passiva26 13518 722Toelichting op de balans Materiële vaste activaDe activa aangeschaft vóór 1994 zijn, conform het bij de
oprichting van het agentschap bepaalde afschrijvingsschema, per ultimo 1997
volledig afgeschreven. De na 1 januari 1994 aangeschafte materiële vaste
activa worden gewaardeerd op verkrijgingsprijs, dan wel op lagere economische
bedrijfswaarde onder aftrek van lineaire afschrijvingen.De afschrijvingstermijn is gelijk aan de geschatte economische levensduur
van de betreffende activa. Voor automatiseringsgoederen (hardware) is de economische
levensduur geschat op drie jaar, voor de overige materiële vaste activa
op vijf jaar. In het jaar van investeren wordt met ingang van de maand van
ingebruikneming afgeschreven. De via out-of-pocketkosten gefinancierde investeringen
worden gezien hun specifieke opdrachtafhankelijkheid, in het jaar van aanschaf
volledig afgeschreven. De specificatie van de materiële vaste activa luidt
als volgt (bedragen x f 1 000):  Investeringen
t/m 1993AutomatiseringMeubilairOverigeTotaal Aanschafwaarde2 1413 3901 0401 0677 638Cumulatieve afschrijvingen– 2 100– 2 092– 477– 458– 5 127Boekwaarde 01 januari 1997411 2985636092 511      Investeringen 1 6744711 2303 375Investeringen out-of-pocket 225  225 Desinvesteringen:
aanschafwaarde – 53  – 53cum. afschr.35  35  Afschrijvingen– 41– 1 119– 245– 282– 1 687Afschrijvingen out-of-pocket – 225  – 225Totaal mutaties– 415372269481 670      Aanschafwaarde2 1415 2361 5112 29711 185Cumulatieve afschrijvingen– 2 141– 3 401– 722– 740– 7 004Boekwaarde 31 december 199701 8357891 5574 181Onderhanden werkDe post onderhanden werk wordt gedefinieerd als de waarde van reeds verrichte,
maar nog niet gedeclareerde activiteiten. Onderhanden werk uit hoofde van
in behandeling zijnde aanvragen en declaraties of in uitvoering zijnde overige
opdrachten, wordt gewaardeerd op de contractuele opbrengstwaarde, in evenredigheid
met de geleverde produktie en reeds bestede uren. Met mogelijke verliezen
wordt rekening gehouden door het treffen van een voorziening.De toename van het onderhanden werk per 31-12-1997 wordt veroorzaakt door
één grote opdracht waarvoor pas laat in het jaar de formele
opdracht werd verkregen. In januari 1998 werd hierop een ontvangst gerealiseerd
van f 3,686 mln. Per ultimo 1997 is op het onderhanden werk een voorziening
getroffen van f 0,665 mln. DebiteurenDe post debiteuren betreft voornamelijk openstaande vorderingen op opdrachtgevers.Per ultimo 1997 is een voorziening wegens mogelijke oninbaarheid getroffen
van f 0,027 mln. Nog te ontvangen en vooruitbetaaldVorderingen zijn gewaardeerd op nominale waarde. Liquide middelen/Rekening-courant bij de RHBHet betalingsverkeer van Senter ten behoeve van de middelen in eigen beheer
is gekoppeld aan de concernrekeningen van 's-Rijks Schatkist bij de verschillende
banken. Het vermelde saldo is het saldo per 31 december 1997
inclusief de over 1997 ontvangen rente. Het rentepercentage is variabel en
gebaseerd op het promessedisconto van De Nederlandsche Bank.Het saldo per 31 december 1997 van de aan deze rekening-courant gekoppelde
liquide middelen was nihil. AgentschapsvermogenHet agentschapsvermogen bestaat uit een aantal reserves. Tezamen vormen
deze het eigen vermogen van Senter.De algemene reserve is bedoeld voor het opvangen van algemene bedrijfsrisico's,
die voortvloeien uit de normale bedrijfsvoering van Senter.De balans geeft een presentatie van omvang en samenstelling van het vermogen
vóór resultaat-bestemming. Het nog onverdeelde resultaat over
1997 bedraagt f 1,777 mln. Senter heeft bij de secretaris-generaal het
volgende voorstel tot resultaatbestemming ingediend (x f 1 000):  Voorstel
1997 Resultaatuitkering aan het personeel  417 Vorming
herhuisvestingsreserve1 360  1 777 Lening Ministerie van Economische ZakenDeze renteloze lening is door het kernministerie bij aanvang van het agentschap
aan Senter verstrekt ter financiering van de materiële vaste activa.
Op de lening zal worden afgelost wanneer de departementsleiding en de directie
hiertoe na overleg besluiten. In 1997 hebben geen aflossingen of andere mutaties
op deze lening plaatsgevonden. VoorzieningenVoor specifieke risico's die zijn verbonden aan bepaalde activa of passiva
of die verband houden met activiteiten van Senter, worden voorzieningen gevormd
voor zover deze risico's op balansdatum bekend zijn en voortvloeien uit gebeurtenissen
in het verslag- of voorgaande boekjaren.De voorziening personeel wordt gedoteerd met een percentage van de loonkosten.
Dit percentage is enerzijds aan een maximum gebonden van 3,0% en anderzijds
afhankelijk van de ingeschatte risico's. De overige voorzieningen worden opgenomen
voor het geschatte nominale bedrag. Voorzieningen die een correctie vormen
op een aan de actiefzijde van de balans opgenomen post, worden daarop in mindering
gebracht. De samenstelling en het verloop van de voorzieningen waren
in 1997 als volgt (bedragen x f 1 000):  voorziening
01 jan 97dotatieonttrekkingvrijvalvoorziening 31 dec
97 Personeel1 2501 092– 254 2 088Informatisering6153 424– 416 3 623Millennium 250  250 Kennismanagement77 – 75– 20Totaal1 9424 766– 745– 25 961De voorziening personeel dient voor circa f 1,8 mln ter dekking van
zogenaamde schaalformatie-verschillen. Deze verschillen zijn met name ontstaan als gevolg van de per 1 januari 1997 doorgevoerde reorganisatie
doordat een aantal medewerkers op een lager niveau worden ingezet dan waaarop
zij zijn ingeschaald. De naar verwachting hieruit voortvloeiende meerkosten
zijn in de voorziening opgenomen.De voorziening personeel strekt verder ter dekking van in de toekomst
ten laste van Senter komende kosten bij ziekte en wachtgeld. Van stichting
EG-Liaison is in het kader van de integratie een bedrag van f 0,167 mln
ontvangen als bijdrage aan de voorziening personeel bij Senter. Dit bedrag
is verwerkt in het saldo van de voorzieningen per 1 januari 1997. De onttrekking
betreft betaalde wachtgelden en bij langdurige ziekte gemaakte loonkosten.De voorziening informatisering is bestemd voor afronding en implementatie
van de nieuwe informatiehuishouding voor Senter en in dat kader benodigde
opleidingen. Doelstelling hierbij is het verbeteren van het facilitair beheer
en het door uniformering van werkprocessen en integratie van gegevensbestanden
verhogen van kwaliteit en efficiëntie van de beleidsuitvoering. Ten laste
van het resultaat 1997 heeft een dotatie plaatsgevonden van f 3,424 mln.
De onttrekkingen in 1997 betreffen de aanschaf van geheugenuitbreidingen en
software bedoeld voor upgrading en standaardisatie van bestaande hard- en
software.In 1997 is een aanvang gemaakt met een inventarisatie van eventuele problemen
met hard- en software ten gevolge van de overgang naar een nieuw millennium.
Dit heeft geleid tot het vormen van een voorziening van f 0,25 mln.De per ultimo 1996 aanwezige voorziening kennismanagement was bedoeld
ter financiering van een pilotproject met een tekstbase. De pilot wordt als
geslaagd beschouwd en zal in 1998 worden voortgezet. CrediteurenDe post crediteuren betreft de nominale schuld aan leveranciers uit hoofde
van door hen aan Senter gedane leveringen Overige schulden en nog te betalen kostenDeze post heeft met name betrekking op de verrekening met opdrachtgevers
(f 6,521 mln), de nog te betalen inhuur (f 1,018 mln) en automatiseringskosten
(f 0,928 mln). Niet uit de balans blijkende verplichtingenHieronder volgt een opsomming van de verplichtingen die uit oogpunt van
kostentoerekening niet in de balans zijn opgenomen, maar die vanwege aard
en/of omvang wel vermelding behoeven om tot een juist oordeel te kunnen komen
over de vermogenspositie van Senter.– De door Senter benodigde kantoorruimten worden gehuurd.Het huurcontract voor de Zwolse vestiging loopt tot 1 februari 2003. De
huur per 1 januari 1998 bedraagt op jaarbasis f 1,213 mln.Het huurcontract voor de Haagse vestiging heeft een looptijd tot en met
1 juli 2001.Per 1 januari 1998 bedraagt de jaarhuur, inclusief voorschot servicekosten,
f 2,436 mln.– Senter heeft een all-in leasecontract afgesloten voor haar kopieerapparatuur,
met een looptijd tot 1 januari 1999. Het werkelijke kopieerverbruik wordt
in rekening gebracht op basis van nacalculatie. De kopieerkosten bedragen
circa f 0,3 mln per jaar.– Het ambtelijk personeel van Senter heeft de mogelijkheid een bepaald
deel van de niet opgenomen verlofdagen door te schuiven naar een volgend jaar.
Omdat het salderend effect hiervan op de kosten per jaar relatief
gering is, wordt deze verplichting niet in de balans opgenomen. – Voor het niet ambtelijk personeel heeft Senter in 1995 een inhuurovereenkomst
gesloten met een extern detacheringsbureau. Over de door dit bureau te hanteren
tarieven worden jaarlijks afspraken gemaakt.– Senter voert in samenwerking met Novem n.v. een drietal opdrachten
uit, namelijk Infomil, Economie, Ecologie & Technologie (EET) en Projectbureau
CO2-reductieplan. Met Novem zijn samenwerkingsovereenkomsten gesloten,
waarin is bepaald dat Senter en Novem deze opdrachten voor gemeenschappelijke
rekening en verantwoording uitvoeren in een 50/50-verhouding. Jegens opdrachtgevers
en eventuele derden geldt voor partijen echter een hoofdelijke aansprakelijkheid.– Samen met de KEMA voert Senter de opdracht JIRC uit. Ook hier
is sprake van uitvoering voor gemeenschappelijke rekening in een 50/50 verhouding
met een hoofdelijke aansprakelijkheid jegens derden. REKENING VAN BATEN EN LASTEN Specificatie van de rekening van baten en lasten van agentschap
Senter over 1997 (bedragen x f 1 000) OmschrijvingOorspronkelijk
vastgestelde begrotingRealisatieSlotwetmutatie (+ of -) (+ = tekortschietend
t.o.v. geraamd bedrag) Baten   omzet moederdepartement42 08058 171– 16 091omzet overige departementen4 7508 856– 4 106omzet overig1 7502 787– 1 037rentebaten100279– 179 overige baten081– 81Totaal baten48 68070 174– 21 494    Lasten   apparaatskosten    – personeel33 40044 945– 11 545– materieel12 80016 919– 4 119afschrijvingskosten materieel1 8001 687+ 113dotaties voorzieningen6004 846– 4 246Totaal lasten48 60068 397– 19 797    Saldo van baten en lasten801 777– 1 697Toelichting op de rekening van baten en lasten Baten algemeenDe hogere realisatie van de omzet ten opzichte van de raming wordt veroorzaakt
door 3 redenen.Ten eerste een prijseffect. Ten tijde van de sluitdatum van het opstellen
van de ontwerpbegroting 1997 was de inhoud van de nieuwe CAO voor de sector
Rijk nog niet bekend. Deze CAO leidde bij Senter ten opzichte van 1996 tot
een kostenstijging van 9,6% (waarvan 5,2% wordt veroorzaakt door de invoering
van de 36-urige werkweek). Besloten is van deze kostenstijging 5,8% door te
rekenen in de tarieven.Ten tweede werd eind 1996 bekend dat de integratie van de activiteiten
van stichting EG-Liaison in Senter per 1 januari 1997 daadwerkelijk doorgang
zou vinden, hiermee was bij de raming voor de ontwerpbegroting nog geen rekening
gehouden. Tenslotte waren ten tijde van de opstelling van de raming opdrachten
óf nog niet bekend óf nog onzeker. Omzet EZDe groei bij EZ wordt onder meer veroorzaakt door de integratie van de
Stichting EG-Liaison. Daarnaast werden nieuwe opdrachten ontvangen van het
DG Buitenlandse Economische Betrekkingen (bijvoorbeeld Programma Samenwerking
Opkomende Markten) en bestaande opdrachten uitgebreid. Tevens nam de omzet
toe bij DG Energie (de nieuwe opdrachten Energie-Investerings Aftrek, Energiebesparende
Investeringen Non-profitsector en CO2-reductieplan). De omzet bij
DG Economische Structuur liet een daling zien vanwege de overgang van de opdracht
Wet Bevordering Speur en Ontwikkelingswerk (WBSO) naar DG Industrie en Diensten. Omzet overige departementenDe toename in de omzet van andere departementen wordt naast het genoemde
prijseffect onder meer veroorzaakt door nieuwe opdrachten van het Ministerie
van Binnenlandse Zaken en het Ministerie van Financiën. Overige omzetBij de meeste opdrachten van overige opdrachtgevers is sprake van een
stabilisatie in de omzetgroei. De omzet bij de Europese Commissie laat een
forse groei zien in verband met de integratie van EG-Liaison. Lasten algemeenDe sterke groei van de lasten wordt veroorzaakt door onder baten reeds
beschreven ontwikkelingen: de herbezetting bij invoering van de 36-urige werkweek,
de qua tarieven en volume bijgestelde omzetraming en de integratie van stichting
EG-Liaison. Personele kostenZowel de omzetgroei van Senter als de herbezetting ten gevolge van de
invoering per 1 januari 1997 van de 36-urige werkweek vergde een uitbreiding
van het personeelsbestand. Omdat Senter nieuw personeel meestal aantrekt door
tussenkomst van een uitzend- en/of detacheringsbureau is de verhouding in
het aantal ambtenaren versus de relatief duurdere inhuur in 1997 teruggelopen.
Door deze verschuiving komen de gemiddelde loonkosten per full time equivalent
(fte) in 1997 hoger uit. Dit effect wordt versterkt door de op grond van de
CAO per 1 januari 1997 doorgevoerde herstructurering van salarisschalen en
de aanpassing van de CAO salarissen per 1 mei 1997. Materiële kostenDe stijging in de materiële kosten wordt onder andere veroorzaakt
door een stijging van de huisvestingskosten als gevolg van de voor de uitbreiding
van het personeelsbestand noodzakelijke uitbreiding van het aantal gehuurde
vierkante meters. Desondanks daalden de huisvestingskosten per fte met 6,4%.
Deze daling kon gerealiseerd worden door een doelmatiger gebruik van de ter
beschikking staande vierkante meters. Ook de kantoorkosten namen toe ten opzichte
van 1996. Dit is het gevolg van de reeds genoemde stijging in fte's maar daarnaast
ook te verklaren door de overgang naar een nieuwe huisstijl. Dotatie voorzieningen De dotaties aan voorzieningen in 1997 zijn als volgt te
specificeren (bedragen x f 1 000):  Realisatie
1997Begroting 1997 Dotaties  Voorziening personeel1 092600Voorziening informatisering3 424  Millennium voorziening250 Voorziening onderhanden werk71  Voorziening debiteuren11 Vrijval  Voorziening kennismanagement– 2 Ten laste van de exploitatie4 846600Voor een toelichting op deze voorzieningen zij kortheidshalve verwezen
naar de toelichting bij de balans. REKENING VAN KAPITAALUITGAVEN EN KAPITAALONTVANGSTEN Specificatie van de rekening van kapitaaluitgaven en kapitaalontvangsten
van het agentschap Senter over 1997 (bedragen x f 1 000) OmschrijvingOorspronkelijk
vastgestelde begrotingRealisatieSlotwetmutatie (+ of -) (+ = tekortschietend
t.o.v. geraamd bedrag) Kapitaaluitgaven   uitgaven
onroerende goederen000 uitgaven overige kapitaalgoederen1 5203 582– 2 062Totaal kapitaaluitgaven1 5203 582– 2 062    Kapitaalontvangsten   investeringsbijdrage van
het departement000 onttrekkingen aan reserves000toevoeging aan liquide middelen1 8001 912– 112Totaal kapitaalontvangsten1 8001 912– 112Toelichting KapitaaluitgavenOnder de uitgaven overige kapitaalgoederen is het saldo opgenomen van
investeringen (f 3,6 mln) en desinvesteringen (f 0,018 mln). KapitaalontvangstenFinanciering van investeringen in enig jaar vindt plaats uit gecumuleerde
afschrijvingen (die onder de post toevoeging aan liquide middelen worden opgenomen),
alsmede vanuit aanwezige liquide middelen. De toevoeging aan liquide middelen
bestaat volledig uit de afschrijvingen 1997 (inclusief de afschrijvingen op
de out-of-pocketkosten van f 0,225 mln). In 1996 zijn geen investeringsbijdragen
van het moederdepartement ontvangen. KENGETALLENDe kengetallen vallen uiteen in twee hoofdgroepen, te weten kengetallen
voor opdrachten groter dan 1,0 mln en kengetallen met betrekking tot de bedrijfsvoering
van Senter als geheel. Tabel 1: Opdrachtenoverzicht > f 1,0 mln Opdracht/regeling opdrachtsom
(x f 1 000) percentage vd omzet uit opdrachten realisatie 1997realisatie
1996realisatie 1995realisatie 1997realisatie 1996realisatie
1995 WBSO11 1857 7707 01716%16%15%PSO6 0354 2313 5369%9%8%Kaderprogramma EGL4 939––7%  BIT
(BTIP/MOU)3 9633 4893 4776%7%8%TOK3 6963 5613 4925%7%8%IOP3 4583 2753 4755%7%8%Samenwerkingsinst. (BTS)3 053488–4%1% Energie-Investerings Aftrek
(EIA)2 366––3%         PBTS-totaal2 1884 8725 7543%10%13%BSET1 7482 5544 1713%5%9%Relatiebeheer CBT1 1482 1582 2772%4%5%IT regeling1 1212 4642 8722%5%6%KREDO1 065545 2%1% Overige
EZ12 2065 3594 72316%11%9%Totaal EZ:58 17140 76640 79483%83%89%       InfoMil3 9493 0411 5096%6%3%BVE20001 3611 169–2%2% Overig3 5462 0762 0575%5%5%Totaal overige departementen8 8566 2863 56613%13%8%Totaal overig2 7871 9021 6174%4%3%TOTAAL69 81448 95445 977100%100%100%Tabel 2: Kengetallen met betrekking tot beleidsgeld EZ
inzake opdrachten > f 1 mln Opdracht/realisatie aantal
gehonoreerde aanvragen/beschikkingenbeleidsbudget verplichtingen
(x f 1 mln) aantal dossiers in beheer per 1 januari 
  realisatie 1997realisatie 1996realisatie
1995realisatie 1997realisatie 1996realisatie 1995realisatie
1997realisatie 1996realisatie 1995 WBSO41 02139 91633 662500,0450,0399,0nvtnvtnvtPSO91767988,075,458,3252228116BIT (BTIP/MOU)41605726,520,028,9170197200TOK11311211080,095,096,9594610700IOP878512620,020,020,7332278334Samenwerkingsinst. (BTS)98––85,0––98––Energie-Inves- teringsAftrek (EIA)3 142––125,0––3 756–- PBTS-totaal8270301–61,096,9421144739BSET2 7721 9862 2616,115,123,63 5813 3942 321IT regelingnvt172230nvt21,520,6196279310Relatiebeheer CBT4769815,737,236,2127120203KREDO74––12,0––23––Tabel 3: Gemiddelde personeelsbezetting in fte's (ambtelijk
en inhuur)  1997 realisatie1997
begroting1996 realisatie1995 realisatie  fte's%fte's%fte's%fte's%ambtelijk20558220701846618159inhuur150429530963412541overig54   34 n.b. Totaal409100315100314100306100Senter streeft naar een flexibele bedrijfsvoering om de schommelingen
in de omvang van de opdrachtenportefeuille goed te kunnen opvangen. Omwille
van deze flexibiliteit wordt een deel van het personeelsbestand extern ingehuurd.
Senter streeft hierbij naar een verhouding ambtelijk versus ingehuurd personeel
van 70/30.Met ingang van 1997 wordt bij de berekening van het verhoudingsgetal ambtelijk/inhuur,
geabstraheerd van overig personeel als uitzendkrachten, stagiaires en speciale
inhuur. Om de verhouding tussen het aantal ambtenaren en inhuurkrachten weer
bij te stellen zijn reeds acties ondernomen. De effecten hiervan worden echter
pas in 1998 goed zichtbaar.De groei van de gemiddelde personele bezetting houdt verband met herbezetting
in het kader van de per 1 januari 1997 ingevoerde 36-urige werkweek, instroom
van voormalig EG-Liaison personeel en met de in 1997 sterk gestegen omzet. Tabel 4: Gemiddelde loonkosten per fte naar ambtelijk
en ingehuurd personeel  1997 realisatie1997
begroting1996 realisatie1995 realisatie  loonkosten
(x f 1 000)loonk. per fteloonkosten (x f 1 000)loonk.
per fteloonkosten (x f 1 000)loonk. per fteloonkosten
(x f 1 000) ambtelijk20 41399 58021 00095 50016 65490 51016 083188 860inhuur23 224113 84010 300108 40013 859106 61012 721101 770totaal43 637106 69031 30099 40030 51397 18028 80494 1301 Inclusief de vrijval uit voorzieningen ten gunste van de
loonkosten, overeenkomstig de in de handleiding agentschappen opgenomen voorschriftenDe ambtelijke loonkosten per fte stijgen in 1997 ten opzichte van 1996
meer dan werd voorzien. Dit is het gevolg van diverse CAO ontwikkelingen en
een aantal niet voorziene wijzigingen in de werkgeverslasten. Tabel 5: Omzet per fte  1997realisatie1997begroting1996realisatie1995realisatie omzet (x f 1 000)omzet
per fteomzet (x f 1 000)omzet per fteomzet (x
f 1 000)omzet per fteomzet (x f 1 000)omzet
per fte 69 814170 69048 580154 20048 954155 90045 977150 250Het kengetal omzet per fte wordt in de zakelijke dienstverlening veel
gebruikt en maakt daardoor vergelijking met andere uitvoeringsorganisaties
mogelijk. Ten opzichte van 1996 is sprake van een tariefstijging van gemiddeld
5,8%. Dit is vrijwel geheel het effect van de per 1 januari 1997 ingevoerde
36-urige werkweek. Het terughoudend aanname beleid met name
ten aanzien van de staf, de sterk stijgende omzet en de in de personeelsuitbreiding
optredende vertraging gecombineerd met extra aandacht voor terugdringing van
het ziekteverzuim hebben tot een hogere omzet per fte geleid. Tabel 6: Toegevoegde waarde per fte  1997realisatie1997begroting1996realisatie1995realisatie toeg w (x f 1 000)toeg
w per ftetoeg w (x f 1 000)toeg w per ftetoeg
w (x f 1 000)toeg w per ftetoeg w (x f 1 000)toeg w
per fte 46 362113 35033 380106 00033 047105 25030 24598 840De toegevoegde waarde is het bedrag dat beschikbaar is voor de belanghebbenden
van de organisatie, in casu het beschikbare bedrag voor de beloning van de
geleverde prestaties. Hiermee worden bedoeld de beloning van medewerkers voor
verrichte arbeid en van de eigenaar voor het verstrekte vermogen. Het geeft
inzicht in de waarde die het personeel door de uitvoering van de activiteiten
toevoegt aan de organisatie.De stijging van de toegevoegde waarde per fte ten opzichte van 1996, vindt
haar grondslag in een terughoudend uitgavenbeleid en het feit dat een aantal
kosten, zoals bijvoorbeeld huisvestingskosten, niet volledig afhankelijk zijn
van het omzetniveau, waardoor bij groei de ontwikkeling van de materiële
kosten relatief bezien iets achterblijft. Tabel 7: Doelmatigheid (x f 1 000)1997realisatie1997begroting1996realisatie1995realisatieOmzet69 81448 58048 95445 977Gemiddeld tarief1 1051 1051 0441 044Voor tariefontwikkeling gecorrigeerde omzet73 35251 04254 44051 130     Totale lasten68 39748 60048 09945 657Dotatie voorzieningen– 4 846– 600– 1 606– 1 1321Lasten exclusief dotatie voorzieningen63 55148 00046 49344 525     Inflatie2,5%2,5%2,3%2,0% Voor
inflatie gecorrigeerde lasten. exclusief dotatie voorzieningen59 41944 87944 55743 652Doelmatigheidskengetal123,4%113,7%122,2%117,1%1 De voorziening is opgenomen overeenkomstig de in de handleiding
agentschappen opgenomen voorschriften, dat is inclusief de vrijvalPer jaar wordt de omzet gecorrigeerd voor de tariefontwikkeling vanaf
1994. Het jaar 1994 is het eerste jaar van Senter als agentschap en geldt
als basisjaar. Het gemiddeld tarief was toen f 1 161.Ook de kosten worden gecorrigeerd. Ten eerste wordt gecorrigeerd voor
de per jaar sterk wisselende dotaties aan voorzieningen. Vervolgens wordt
gecorrigeerd voor de inflatie, wederom met 1994 als basisjaar. Een stijging
in het kengetal weerspiegelt een gunstige, een daling een ongunstige ontwikkeling
van de doelmatigheid. Bijlage 1 bij de toelichtingSaldibalans van het Ministerie van Economische Zaken per
31 december 1997 (bedragen x mln) DEBET  CREDIT INTRA-COMPTABEL  INTRA-COMPTABEL Saldo uitgaven dienstjaar 19963 900,6 Saldo
ontvangsten dienstjaar 19966 904,9 Saldo
uitgaven dienstjaar 19973 648,1 Saldo ontvangsten dienstjaar
19977 675,1 Liquide middelen5,2    Rekening-courant
Rijkshoofdboekhouding7 077,7    Uitgaven buiten
begrotingsverband– 4,2 Ontvangsten buiten begrotingsverband47,4Totaal intra-comptabele rekeningen14 627,4 Totaal
intra-comptabele rekeningen14 627,4     EXTRA-COMPTABEL  EXTRA-COMPTABEL Extra-comptabele
vorderingen4 447,6 Tegenrekening extra-comptabele vorderingen4 447,6Tegenrekening extra-comptabele schulden1,5 Extra-comptabele
schulden1,5 Voorschotten4 948,3 Tegenrekening
voorschotten4 948,3 Tegenrekening openstaande verplichtingen
binnen begrotingsverband9 720,6 Openstaande verplichtingen
binnen begrotingsverband9 720,6 Tegenrekening openstaande
verplichtingen buiten begrotingsverband395,2 Openstaande
verplichtingen buiten begrotingsverband395,2 Deelnemingen992,1 Tegenrekening
deelnemingen992,1 Totaal extra-comptabele rekeningen20 505,3 Totaal
extra-comptabele rekeningen20 505,3TOTAAL GENERAAL35 132,7 TOTAAL
GENERAAL35 132,7Toelichting op de saldibalans per 31 december 1997 1 en 2) Begrotingsuitgaven en begrotingsontvangstenDe gerealiseerde uitgaven en ontvangsten 1996 zijn in februari 1998 met
het Ministerie van Financiën verrekend. Verrekening van de begrotingsuitgaven
en begrotingsontvangsten 1997 zal plaatsvinden nadat de Slotwet door de Staten-Generaal
is vastgesteld. 3) Liquide middelen (f 5,2 mln)De post liquide middelen is als volgt opgebouwd: saldo 31–12–97(x
f 1000) Kassaldo kasbeheerder EZ1 Saldo liquide middelen
overige kasbeheerders3 831 Saldo rekening-courant
TWA/CBIN1 355 Totaal5 1874) Rekening-courant RHB (f 7 077,7 mln)De rekening-courant met de Rijkshoofdboekhouding geeft de financiële
verhouding met het Ministerie van Financiën weer. Het bedrag op de saldibalans
is overeenkomstig de opgave per 31 december 1997 van genoemd ministerie. 5) Uitgaven buiten begrotingsverband (= intra-comptabele
vorderingen) (-/- f 4,2 mln)Onder de uitgaven buiten begrotingsverband zijn posten opgenomen, die
met derden moeten worden verrekend. De nadere specificatie van deze post
is als volgt: saldo 31–12–97(x
f 1000) a) Vorderingen op andere ministeries146 b)
Intra-comptabele vorderingen EZ op derden–/–6 996 c)
Intra-comptabele vorderingen diensten2 632 Totaal–/–4 218Het negatieve bedrag van f 6,996 mln is het saldo van vooruitontvangen
bedragen van de Europese Gemeenschap van f 5,4 mln en van het Centraal
Bureau Arbeidsvoorziening van f 3,0 mln en een nog te ontvangen bedrag
in verband met een groot aantal vorderingen van f 1,4 mln. Het bedrag
van f 2,632 mln betreft de vorderingen die door de diensten van EZ dienen
te worden ontvangen. 6) Ontvangsten buiten begrotingsverband (= intra-comptabele
schulden) (f 47,4 mln)Onder de ontvangsten buiten begrotingsverband zijn de posten opgenomen,
die aan derden moeten worden betaald. De specificatie van de onder deze posten
opgenomen bedragen is als volgt: Saldo 31–12–97(x
f 1000) a) Schulden aan het Ministerie van Financiën11 007b) Schulden aan het Ministerie van V&W19 c) Intra-comptabele
schulden EZ aan derden16 795 d) Intra-comptabele
schulden diensten19 571 Totaal47 392De schuld aan het Ministerie van Financiën betreft de Wet Investeringsrekening.
Het bedrag van f 16,795 mln betreft onder andere de per 31 december af
te dragen loonbelasting en premies sociale lasten. De intra-comptabele schulden
van de diensten betreft met name een depot van octrooigemachtigden bij het
Bureau voor de Industriële Eigendom. 8) Extra-comptabele vorderingen (f 4 447,6 mln) 8a) Tegenrekening extra-comptabele vorderingen (f 4 447,6
mln)De extra-comptabele vorderingen worden bij ontvangst ten gunste van de
ontvangstenbegroting geboekt. Het verloop van de extra-comptabele vorderingen
in 1997 binnen EZ was als volgt:   (x
f 1 mln) Stand vorderingen eind 1996 4 492,8 Bij:
In 1997 ontstane vorderingen645,0  Bijgeschreven dividend/rente209,2    854,2  5 347,0 Af: Ontvangen betalingen608,5  Ontvangen
dividend/rente123,8  Buiteninvorderingstelling c.q. kwijtschelding 167,1   899,4 Stand vorderingen eind 1997 4 447,6Een deel van de vorderingen is oninbaar en wordt conform de comptabele
regelgeving voorlopig buiten invordering gesteld. Na de voorlopige buiteninvorderingstelling
wordt maximaal vijf jaar bezien in hoeverre de vordering terecht
oninbaar is verklaard, alvorens tot definitieve buiteninvorderingstelling
kan worden overgegaan. In een beperkt aantal gevallen wordt binnen de voorschriften
van de regeling kwijtschelding en buiteninvorderingstelling besloten tot kwijtschelding
van vorderingen. In de ontvangstenramingen van EZ is al rekening gehouden
met het niet volledig terugontvangen van diverse vorderingen.Uit het bovengenoemd verloop van de extra-comptabele vorderingen blijkt
dat het bedrag van de definitief buiteninvorderingstelling/kwijtschelding
in 1997 f 167,1 mln bedraagt. Dit bedrag is als volgt over de onderstaande
begrotingsartikelen verdeeld: Vorderingensoort(x
f 1 mln) Art. 02.09 Technische ontwikkelingskredieten9,3Art. 03.05 Steun Scheepsbouw49,5 Art. 04.08 Bevordering
regionale bedrijfsinvesteringen0,8 Art. 04.09 Regio programma's0,1Art. 05.01 Voorlichting en adv. MKB6,0 Art. 05.03 Borgstellingsregelingen
MKB45,7 Art. 05.11 Brancheverbetering54,9 Art.
07.05 Economische hulp aan Oost-Europa0,8 Totaal167,1Teneinde meer inzicht te verschaffen in de incassomogelijkheden van de
vorderingen, zijn deze conform de comptabele voorschriften ingedeeld in drie
categorieën, te weten:– direct opeisbare vorderingen;– op termijn opeisbare vorderingen;– geconditioneerde vorderingen.Daarnaast is een categorie niet invorderbare vorderingen toegevoegd.De direct opeisbare vorderingen zijn vorderingen die binnen een jaar geïncasseerd
dienen te worden. De op termijn opeisbare vorderingen bevatten met name leningen
die in termijnen worden afgelost. De geconditioneerde vorderingen zijn vorderingen
die vanuit beheersoogpunt in de administratie zijn opgenomen. De incasso zal
in principe niet plaatsvinden. De laatst genoemde groep betreft vorderingen
die in principe afgeboekt zullen worden. Het betreft onder andere vorderingen
op bedrijven in staat in faillissement.Onderstaand volgt een overzicht van de voornoemde vier categorieën
vorderingen verdeeld naar de diverse hoofdbeleidsterreinen, het agentschap
Senter en Directie Interne Zaken (x f 1000). Soort vordering Omschrijvingdirect
opeisbaarop termijn opeisbaargeconditioneerdniet inforderbaarTotaalAlgemeen5 797570  6 367 Ind.
en Alg. Techn. Beleid8 3218 025 361 401377 747Industrie- en Dienstenbeleid547 703 6231 504705 674Regionaal Beleid3 812 86 48425 601115 898Diensten MKB en Ordening40912 217596 6451 909611 180Buitenl. Ecn. Betr. en Exp. 130372 521191 268 563 919Energiebeleid47 938 77 492126 972252 402Senter95 000573 0001 145 890 1 813 890Dir. IZ 549  549 Totaal161 954966 8822 801 402517 3874 447 625Conform de comptabele voorschriften is de kolom direct opeisbare vorderingen
van het voorgaande overzicht op artikelniveau gerubriceerd naar ouderdom.
(x f 1000) Art.Omschrijving19961997Totaal01.01Apparaatskosten EZ 5 7975 79702.02Specifieke bedrijfsger. techn. stimuler. 7 5157 51502.06Subs. ihkv ind. ontwikkeling 804804 02.12Technologische
infrastructuur 22 03.03Versterking econ. structuur 43543503.09Garantie regeling PPM 112112 04.08Bevord.
region. bedr. invest.32405643 804 04.09Regio-programma's 8805.05Bedrijfsbeeindigings hulp 4848 05.12Toeristisch
beleid 361361 07.05Economische hulp Oost-Europa 13013009.00Energiebeleid algemeen 47 93847 938 Senter 95 00095 000   3240158 714161 954Onderstaand wordt per categorie vorderingen die in verhouding tot het
totaal van de vorderingen een grote omvang hebben (> f 50 mln), een nadere
toelichting gegeven. Per post is aangegeven aan welk artikel de vordering
is gekoppeld. Direct opeisbare vorderingen Artikel 04.08 Bevordering regionale bedrijfsinvestering
(f 3 240)Dit betreft een direct opeisbare vordering die ontstaan is in het kader
van de IPR. De definitieve vaststelling van de subsidie is het onderwerp van
een beroepsprocedure. Het verweer van EZ richt zich op het niet ontvankelijk
verklaren van het bezwaar van de schuldenaar. Artikel 09.00 Mijnwetheffing (f 47 938)Dit betreft de nog te ontvangen bedragen (rechten) uit hoofde van verleende
vergunningen mijnwetheffing per 31 december 1997. Op termijn opeisbare vorderingen Artikel 07.03 Stimulering export activiteiten (f 81 394)Dit betreft onder andere twee op termijn opeisbare en inbare vorderingen
inzake door EZ verstrekte kredieten in het kader van de stimulering van exportactiviteiten
die door de NIB (f.38 807) en door SENO (een verstrekte achtergestelde
lening 1997 in het kader van de garantiefaciliteit opkomende markten van f 42 500)
worden geadministreerd en beheerd. Artikel 07.05 Economische hulp Oost-Europa (f 289 142)Dit betreft een vordering inzake een aan de Stichting SENO verstrekte
achtergestelde lening (f. 289 142) ten behoeve van de dekking van de
SENO-faciliteit. Geconditioneerde vorderingen Artikel 03.08 Bijdrage auto-ontwikkeling NedCar B.V. (f 700 000) In het kader van de NedCar-deal is door de Staat een achtergestelde renteloze
lening verschaft ten behoeve van de ontwikkeling van nieuwe automodellen bij
NedCar. Artikel 04.01 Bijdrage ten behoeve van Regionale Ontwikkelingsmaatschappijen
en overige (f 71 484)Deze vordering betreft een renteloze lening aan de NOM in het kader van
het Aramide-project die ontstaan is bij de herfinanciering van de ROM's. Te
zijner tijd dient de lening te worden afgelost bij de verkoop van aandelen
in het Aramide-project. Artikel 05.03 Borgstellingsregelingen MKB (f 587 758)Dit betreft vorderingen inzake door de banken verstrekte kredieten in
het kader van de borgstellingsregelingen MKB, waarvan inmiddels bekend is
dat deze naar alle waarschijnlijkheid niet zullen worden terugontvangen. Artikel 07.05 Economische hulp Oost-Europa (f 191 268)Dit bedrag is gestort op een rekening-courant bij de Rijkshoofdboekhouding
ten behoeve van de dekking voor de uitvoering van de investeringsfaciliteit
door de NIB. Artikel 09.12 Garanties energiebeleid (f 68 049)Deze vordering betreft een renteloze lening (een zogenaamde. regres-vordering)
aan de Nederlandse Pijpleiding Maatschappij (NPM), die wordt verstrekt uit
een afgegeven garantieverplichting. Enerzijds heeft dit betrekking op rente-
en aflossingsverplichtingen en anderzijds op de overige exploitatiekosten.
Bijschrijving op de lening vindt per kwartaal plaats naar rato van de door
de NPM te betalen verplichtingen. Niet invorderbare vorderingen Artikel 02.11 Garanties technologiebeleid (f 361 284)Betreft een aangesproken garantie die is afgegeven in het kader van de
ontwikkelingsfinanciering van een drietal vliegtuigtypen. Van deze vordering
(Fokker) zal naar verwachting niets worden ontvangen. Artikel 09.11 Bijdragen ten behoeve van de mijnindustrie
(f 124 538)Dit betreft de vordering op de Domaniale Mijn Maatschappij (DMM) die sedert
1989 in liquidatie verkeert.DMM is per 19 december 1996 failliet verklaard. De actie om de vordering
definitief buiten invordering te plaatsen is gaande, maar werd belemmerd door
een gerechtelijke procedure in verband met een schadeclaim van Kloosterrade.
Naar verwachting zal een en ander in de loop van 1998 worden afgewikkeld. Vorderingen per categorie van het agentschap Senter Vorderingen Senter (f 1 813 890)Het merendeel van de vorderingen Senter heeft betrekking op de Regeling
Technische ontwikkelingskredieten (99%). Deze regeling wordt uitgevoerd door
dit agentschap.Het betreft leningen verstrekt met het doel een «nieuw» produkt
te ontwikkelen waarvan de terugbetaling afhankelijk is van de met het ontwikkelde
produkt verkregen omzet.Er is een rente verschuldigd van 5% tot 8% per jaar die wordt bijgeschreven.
Het type leningen is ruwweg te verdelen in 1/3 geslaagde projecten, 1/3 lopende
projecten en 1/3 niet geslaagde projecten. De onder direct opeisbare (f 95 000)
en op termijn opeisbare (f 573 000) opgenomen bedragen hebben betrekking
op de geslaagde projecten. Het restant (f 1 145 890), «lopende
en niet geslaagde projecten» is opgenomen onder de geconditioneerde
vorderingen. 9 ) Extra-comptabele schulden ( x f 1000=) (f 1,5
mln) 9a) Tegenrekening extra-comptabele schulden (f 1,5
mln) Inhoudingen steun mijnondernemingen (f 355)Deze schuld betreft een door EZ ingehouden bedrag op de particuliere mijnondernemingen
ter zekerstelling van het nakomen van eventuele betalingsverplichtingen bij
het ontstaan van mijnschades. Deze schuld dateert uit 1988.De overige extra comptabele schulden zijn in 1997 ontstaan en hebben betrekking
op een aantal comptabele diensten (f 1153). Hiervan bedraagt de schuld
van het CBS f 1134. 10) Voorschotten (f 4 948,3 mln) 10a) Tegenrekening voorschotten (f 4 948,3 mln)Op grond van de comptabele regelgeving kunnen door EZ vooruitbetalingen
(voorschotten) worden verstrekt. Deze voorschotten zijn gebaseerd op de EZ-subsidieregelingen
danwel op door EZ gesloten contracten. Voor wat betreft subsidies wordt in
principe betaald op basis van gemaakte en betaalde kosten. De definitieve
vaststelling van de subsidie danwel de afwikkeling van het contract geschiedt
na indiening van de einddeclaratie. In 1997 is voor f 2 968,8 mln
aan voorschotten afgerekend.Het saldo openstaande voorschotten is als volgt opgebouwd: Overzicht openstaande voorschotten EZ (x f 1 mln) Stand
per 31 december199719961997199619971996OntstaansjaarKerndepartement SenterTotaalt/m 1993950,01 475,479,6238,11 029,61 713,51994369,9491,048,9103,0418,8594,01995632,3841,6107,6188,7739,91 030,31996911,21 305,3179,9266,71 091,11 572,019971 388,3 280,6 1 668,9 Totaal4 251,74 113,3696,6796,54 948,34 909,8De onderverdeling van de voorschotten bij het kernministerie
per 31-12-1997 naar jaarlagen en per hoofdbeleidsterrein (HBT) geeft het volgende
beeld (x f 1000): HBT t/m
19931994199519961997Totaal Algemeen 4 5152 5258 10876 40091 549Ind. en Alg.Techn.beleid50 46757 78356 833163 031349 539677 653Ind.- en Dienstenbeleid35 0452 6965 5489 48831 23084 007Regionaal Beleid220 323122 989212 347174 686295 9011 026 246Diensten MKB en Ordening4 51936998 14286 586101 675291 291Buitenl. Ecn. Betr. en Exp.191 15116 04162 64957 715164 336491 892Energiebeleid448 480165 467194 278259 985355 0001 423 210Buiten begr.verband   151 59114 226165 817Totaal949 985369 860632 322911 1901 388 3084 251 665Hierna worden de voorschotten groter dan f 50 mln en/of van vóór
1993 toegelicht. Toelichting op voorschotten groter dan f 50 mln: Artikel 02.08 (f 95,5 mln).Dit betreft een bijdrage aan het NIVR en omvat een in 1997 verstrekt voorschot
op de uitgaven 1998 en, in verband met het wegvallen van de inkomsten van
Fokker, een voorschot ten behoeve van het luchtvaartcluster. Artikel 04.08 (f 100,5 mln)In het kader van de decentrale IPR (Investeringspremieregeling) worden
aan de drie noordelijke provincies (Groningen, Friesland en Drenthe) verenigd
in het samenwerkingsverband noord-nederland (SNN) voorschotten verstrekt in
tranches. Deze tranches worden gespreid over drie jaar. Naar verwachting zal
de definitieve vaststelling van 1993 plaatsvinden in 1998 op basis van accountantsverklaringen
van de provincies. Artikel 04.09 (f 240,5 mln)Aan het onder artikel 04.08 genoemde samenwerkingsverband worden tevens
in het kader van het Integraal Structuurplan Noorden des Lands IV en V voorschotten
verstrekt die over een aantal jaren worden gespreid. Naar verwachting zal
de definitieve vaststelling vanaf 1998 op basis van accountantsverklaringen
van de provincies plaatsvinden. Artikel 05.07 (f 100 mln)Naar aanleiding van de wateroverlast in 1995 zijn aan de Stichting Watersnood
Bedrijven Nederland 1995 voorschotten verstrekt ter afwikkeling van de schadeclaims
uit hoofde van de Subsidieregeling waterschade 1995 conform de met de stichting
gesloten uitvoeringsovereenkomst. Artikel 07.03 (f 63 mln)Ultimo 1989 staat een saldo voorschot open van f 63 mln inzake een
omvangrijk Indonesisch project op het gebied van telecommunicatie. Nu het
project is opgeleverd, zal op basis van de exacte Nederlandse inbreng tot
afsluiting worden overgegaan. (De inschatting is in de eerste helft van 1998). Artikel 07.05 (f 258,9 mln)Ultimo 1997 staat een saldovoorschot open van f 258,9 mln. Met de
Stichting SENO is een leningovereenkomst gesloten op basis waarvan dit bedrag
is betaald. De Stichting SENO gebruikt dit geld als garantiekapitaal. Zij
stelt zich garant voor de herverzekering van door NCM verzekerde transacties
op Midden- en Oost-Europa. Hiermee wordt het de Nederlandse ondernemers mogelijk
gemaakt kapitaalgoederen te leveren aan landen in Midden- en Oost-Europa waarvoor
de reguliere exportkredietverzekering niet geldt. Diverse artikelen NOVEMUltimo 1997 staat er in totaal een bedrag van f 1 170,6 mln
uit op de Novem als nog af te rekenen voorschotten, waarvan f 22,8 mln
betaalbaar is gesteld ten laste van artikel 02.02. Het restant van f 1 147,8
mln werd uitbetaald ten laste van diverse artikelen binnen hoofdbeleidsterrein
09 Energiebeleid. Van dit laatste bedrag heeft f 97,4 mln betrekking
op openstaande voorschotten van voor 1991. Een en ander is het gevolg van
de voor EZ uitgevoerde programma-overeenkomsten. Deze worden afgerekend als
de laatste bijdrage in deze, door de Novem aan een derde is verstrekt. Toelichting op voorschotten van voor 1993 Artikel 02.12 (f 1,4 mln)Dit betreft een opdracht aan Twijnstra Gudde ten behoeve van de uitvoering
van Kim-I project. Twijnstra en Gudde zal in 1998 de eindafrekening indienen. Artikel 03.03 (f 22,8 mln)Via de Nehem is, voor het eerst in 1989, bijgedragen aan de regeling Kwaliteit
en Logistiek. Ultimo 1995 heeft, in het kader van deze regeling, de laatste
bevoorschotting plaatsgevonden. De financiële afwikkeling wacht op de
overlegging van bewijsstukken. Artikel 04.04 (f 4,6 mln).De openstaande voorschotten betreffen bijdragen uit hoofde van «Infra-structuur
1973–1976».In dit kader zijn omvangrijke (ook in de tijd gezien) infrastructuurprojecten,
waaronder de aanleg van wegen en kanalen, in Oost-Groningen gefinancierd.
De eindafrekening bij Rijkswaterstaat heeft enige vertraging opgelopen, zodat
de afwikkeling van de projecten naar verwachting in 1998 zal plaatsvinden. Artikel 04.05 (f 18,6 mln)Dit betreft openstaande voorschotten die voor 1990 in het kader van de
BRT-gelden zijn verstrekt. De afwikkeling zal in ieder geval niet vóór
het jaar 2000 plaatsvinden. Artikel 04.08 (f 58,4 mln)Dit betreft openstaande voorschotten van projecten uit hoofde van de IPR-regeling,
die om uiteenlopende geldige redenen nog niet tot definitieve vaststelling
zijn gekomen. De einddata van de verplichtingen voor 1993 liggen in 1998 en
1999. Artikel 04.09 (f 11,8 mln)Dit betreft voorschotten van projecten uit hoofde van de ISP-regulier
die door vertraging in de uitvoering nog openstaan. Naar verwachting zullen
deze projecten in de loop van 1999, 2000 en 2003 worden afgewikkeld. Artikel 05.01 (f 0,15 mln)Dit betreft een voorschot voor mini-ondernemingen dat in 1998 definitief
zal worden afgewikkeld. Artikel 05.12 (f 3,7 mln)Dit zijn voorschotten voor een oude subsidieregeling (internationale congressen).
Deze zullen begin 1998 door middel van een accountantsverklaring worden afgerekend
en een voorschot met betrekking tot het project Maasoever te Roermond dat
begin 1998 wordt afgerekend. Artikel 09.11 (f 0,5 mln)De Domaniale Mijn Maatschappij (DMM) verkeert in staat van liquidatie
sinds september 1989. Sindsdien zijn nog voorschotten verstrekt, waarvan f 0,5
mln van vóór 1991, in verband met onderhoudswerkzaamheden. Op
19 december 1996 is de DMM in staat van faillissement verklaard, waarna de
procedure tot definitieve buiteninvorderingstelling is gestart. Naar verwachting
zal een en ander in de loop van 1998 worden afgewikkeld. 11) Openstaande verplichtingen binnen- en buiten begrotingsverband
respectievelijk f 9 720,6 en f 395,2 mln 11a) Tegenrekening openstaande verplichtingen binnen-
en buiten begrotingsverband respectievelijk f 9 720,6 en f 395,2
mln• Openstaande verplichtingen binnen begrotingsverband:Het verloop van de verplichtingen binnen begrotingsverband in 1997 was
als volgt: (x f 1 mln) Saldo aangegane verplichtingen
tot en met 19969 550,8  Af: Intrekkingen,
terugbetalingen en correcties– 1 017,4  Bij:
Aangegane verplichtingen in 1997+ 4 835,2   13 368,7Af: Betalingen op verplichtingen in 1997 – 3 648,1Saldo openstaande verplichtingen ultimo 1997 9 720,6**** waarvan voor:– reguliere verplichtingen 4 666,2– garantieverplichtingen 5 054,4In de artikelsgewijze toelichting worden de garanties afzonderlijk toegelicht.• Openstaande verplichtingen buiten begrotingsverband:Betreft verplichtingen die door EZ en Senter namens derden zijn aangegaan.
Deze verplichtingen zijn niet ten laste van de EZ verplichtingenbegroting
geboekt. Conform de comptabele regelgeving zijn de verplichtingen wel in de
EZ-administratie vastgelegd.Het verloop van de verplichtingen buiten begrotingsverband in 1997 was
als volgt: (x f 1 mln) Saldo aangegane
verplichtingen tot en met 1996408,7  Bij:
Intrekkingen, terugbetalingen en correcties– 73,2 Bij:
Aangegane verplichtingen in 1997+ 137,0   472,5Af: Betalingen op verplichtingen in 1997 – 77,3Saldo openstaande verplichtingen ultimo 1997 395,212) Deelnemingen (f 992,1 mln) 12a) Tegenrekening deelnemingen (f 992,1 mln)Het verloop van deze post over 1997 was als volgt: (x f 1 mln) Stand herziene saldibalans
ultimo 1996 1 176,8 Mutaties
1997:   – Alpinvest Holding NV– 182,2  –
N.V. O.O.M.– 2,5   – 184,7Stand herziene saldibalans ultimo 1997 992,1****** Dit bedrag is als volgt opgebouwd: Kon. Ned.
Hoogovens en Staalfabrieken N.V.139 958 N.V.
NOM114 328 N.V. Industriebank LIOF111 008 N.V.
GOM29 900 N.V. BOM22 089 N.V. OOM14 885Holland Metrology N.V.13 000 NOVEM B.V.55 900N.V. Ned. Gasunie40 000 Energiebeheer Ned. B.V.284 750UCN N.V.161 400 Domaniale Mijn Maatschappij N.V.2 380B.V. Ned. Pijpleiding Maatschappij2 500Totaal992 098Onderstaande beursgenoteerde onderneming had ultimo 1997 de volgende waarde: (x f 1 mln)  Nominale
waardeBeurswaarde Hoogovensf 20,- per aandeel350,8 
 
 Naar boven

 

Directe linkKopieer de link naar uw clipboard 

https://zoek.officielebekendmakingen.nl/kst-26025-26.html

Sluit modaal

 

Disclaimer
De hier aangeboden pdf-bestanden van het Staatsblad, Staatscourant, Tractatenblad, provinciaal blad, gemeenteblad, waterschapsblad en blad gemeenschappelijke regeling vormen de formele bekendmakingen in de zin van de Bekendmakingswet en de Rijkswet goedkeuring en bekendmaking verdragen voor zover ze na 1 juli 2009 zijn uitgegeven. Voor pdf-publicaties van vóór deze datum geldt dat alleen de in papieren vorm uitgegeven bladen formele status hebben; de hier aangeboden elektronische versies daarvan worden bij wijze van service aangeboden.

 

Over deze website
Contact
English
Help
Zoeken

Informatie hergebruiken
Privacy en cookies
Toegankelijkheid
Sitemap
Kwetsbaarheid melden

Open data
Linked Data Overheid
PUC Open Data

MijnOverheid.nl
Rijksoverheid.nl
Ondernemersplein.nl
Werkenbijdeoverheid.nl