Vergaderingen Interim Committee en Development Committee; Notitie over het IMF-beleid inzake de liberalisering van het internationale kapitaalverkeer
Staten-Generaal — Kamerstuk 
Datum: 2014-07-07 00:00:00.000000
Rechtsgebied: Wetgeving


(function (window, document, dataLayerName, id) {
 window[dataLayerName] = window[dataLayerName] || [], window[dataLayerName].push({ start: (new Date).getTime(), event: "stg.start" }); var scripts = document.getElementsByTagName('script')[0], tags = document.createElement('script');
 function stgCreateCookie(a, b, c) { var d = ""; if (c) { var e = new Date; e.setTime(e.getTime() + 24 * c * 60 * 60 * 1e3), d = "; expires=" + e.toUTCString() } document.cookie = a + "=" + b + d + "; path=/; Secure" }
 var isStgDebug = (window.location.href.match("stg_debug") || document.cookie.match("stg_debug")) && !window.location.href.match("stg_disable_debug"); stgCreateCookie("stg_debug", isStgDebug ? 1 : "", isStgDebug ? 14 : -1);
 var qP = []; dataLayerName !== "dataLayer" && qP.push("data_layer_name=" + dataLayerName), qP.push("use_secure_cookies"), isStgDebug && qP.push("stg_debug"); var qPString = qP.length > 0 ? ("?" + qP.join("&")) : "";
 tags.async = !0, tags.src = "https://koop.piwik.pro/containers/" + id + ".js" + qPString, scripts.parentNode.insertBefore(tags, scripts);
 !function (a, n, i) { a[n] = a[n] || {}; for (var c = 0; c < i.length; c++)!function (i) { a[n][i] = a[n][i] || {}, a[n][i].api = a[n][i].api || function () { var a = [].slice.call(arguments, 0); "string" == typeof a[0] && window[dataLayerName].push({ event: n + "." + i + ":" + a[0], parameters: [].slice.call(arguments, 1) }) } }(i[c]) }(window, "ppms", ["tm", "cm"]);
 })(window, document, 'dataLayer', 'f8b9eee5-8d9c-4ea1-abd5-83e174f29813');
 
 
 
Direct naar content
Navigatie
Contextinformatie
Publicatie
Acties
Inhoudsopgave
Gerelateerde informatie

Menu

U bent nu hier: 
Publicaties
Officiële publicaties

Inloggen

Primaire navigatie

Andere sites binnen Overheid.nl
Home
Uitgebreid zoeken
Mijn abonnementen
Help

Andere sites binnen Overheid.nl

Berichten over uw Buurt
Zoals vergunningen, bouwplannen en lokale regelgeving.

Rondom uw woonadres
Rondom een zelfgekozen adres

Dienstverlening
Zoals belastingen, uitkeringen en subsidies.

Naar dienstverlening

Beleid & regelgeving
Officiële publicaties van de overheid.

Naar beleid & regelgeving

Contactgegevens overheden
Adressen en contactpersonen van overheidsorganisaties.

Naar overheidsorganisaties

 
 
 
U bent hier:

Home

Kamerstuk 26234, nr. 28

 
 
 

Kamerstuk

Datum publicatie
Organisatie
Vergaderjaar
Dossier- en ondernummer
Datum brief

02-03-2004

Tweede Kamer der Staten-Generaal

2003-2004

26234 nr. 28

24-02-2004

 

 

 
 
 Toon meer van: Inhoudsopgave
 
 

 
 AanhefLichaamOndertekeningLichaamNUANCE IN HET IMF-BELEID TEN AANZIEN VAN KAPITAALLIBERALISATIE?1. Inleiding2. Een genuanceerde IMF-visie op kapitaalliberalisatie?Tabel 1: Samenvatting van recent onderzoek over financiële
integratie en economische groei (bron: voetnoot 4)3. Een genuanceerde benadering in de praktijk?ChiliZuid-KoreaChinaUruguay4. Conclusie
 

 
 
 Toon meer van: Extra informatie
 
 

 
 

Informatie over publicatie

 

 

 
 Toon meer van: Gerelateerd
 
 

 
 Publicaties in kamerdossier

Kamerdossier 26234Toon alle publicaties in het hoofddossier

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Publicaties referendum

 

 

 

 

 

Authentieke versie (PDF)
bestandsgrootte: 41 Kb

Informatie

Gerelateerd

Printen

Delen

 
 
 
26 234Vergaderingen Interim Committee en Development Committeenr. 28BRIEF VAN DE MINISTER VAN FINANCIËNAan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-GeneraalDen Haag, 24 februari 2004Naar aanleiding van het verzoek van het lid Koenders tijdens het Algemeen
Overleg van 3 september jl. (kamerstuk 26 234, nr. 25) doe ik u
een notitie toekomen over het IMF-beleid inzake de liberalisering van het
internationale kapitaalverkeer.De Minister van Financiën,G. ZalmNUANCE IN HET IMF-BELEID TEN AANZIEN VAN KAPITAALLIBERALISATIE?1. InleidingTijdens het Algemeen Overleg van 3 september 2003 is bij de behandeling
van de evaluatierapportage «Het bevorderen van de stabiliteit van het
internationale financiële en monetaire stelsel» (Fin 03000275)
onder meer gesproken over de vrijmaking van internationale kapitaalstromen.
In de rapportage wordt aangegeven dat Nederland zich in de evaluatieperiode
1999–2003 voorstander heeft getoond van een liberalisering van het kapitaalverkeer
tussen landen. Dit bevordert een efficiënte allocatie van besparingen
op wereldschaal, ondersteunt de internationale handel en grensoverschrijdende
investeringen, en vergroot de mogelijkheden voor beleggers tot portefeuille-diversificatie.
Nederland heeft – samen met andere Europese landen – echter ook
consequent aangegeven dat liberalisering van de kapitaalrekening geen doel
op zich is dat zo snel mogelijk moet worden verwezenlijkt. De sleutel tot
succes ligt bij een geordend en gefaseerd proces van vrijmaking, gecombineerd
met verbeteringen in het toezicht op nationale financiële instellingen
en ondersteund door een consistent macro-economisch en wisselkoersbeleid.
In de Nederlandse optiek zou het IMF aan deze samenhang dan ook meer aandacht
moeten besteden in zijn reguliere activiteiten. Deze boodschap is ook neergelegd
in een eerdere notitie aan de Tweede Kamer over restricties op het kapitaalverkeer.1 Hierin wordt onder meer gesteld dat marktconforme beperkingen
op de invoer van kapitaal met een korte looptijd verstandig kunnen zijn mits
deze tijdelijk zijn en geen substituut vormen voor noodzakelijke hervormingen.
Dit gold bijvoorbeeld voor het aanhouden van renteloze tegoeden bij de centrale
bank zoals toegepast in Chili (zie paragraaf 3 in deze notitie).In reactie op de interventie van het kamerlid Koenders gaat deze notitie
in op twee vragen:In hoeverre kiest ook het IMF ondertussen voor een meer genuanceerde benadering
met betrekking tot de liberalisering van het internationale kapitaalverkeer
(paragraaf 2)?Zijn er concrete landenvoorbeelden waaruit blijkt dat het IMF de meer
genuanceerde benadering ook daadwerkelijk in de praktijk brengt (paragraaf 3)?2. Een genuanceerde IMF-visie op kapitaalliberalisatie?Het IMF is vaak verweten landen te adviseren het grensoverschrijdend kapitaalverkeer
in hoog tempo vrij te maken en hierover condities in kredietprogramma's op
te nemen zonder oog te hebben voor de mogelijk nadelige gevolgen, vooral voor
landen met een onvoldoende ontwikkelde financiële sector en een gebrek
aan adequate regelgeving en toezicht. Of deze kritiek terecht was of niet,
sinds met name de financiële crises in Azië en Rusland in 1997–1999
lijkt het IMF voor een meer genuanceerde benadering te kiezen.2 Dit blijkt bijvoorbeeld uit de voortgangsrapportage van de Managing Director Horst Köhler in september 2000
aan het International Monetary and Financial Committee (IMFC):«In a number of discussions in recent years on
issues related to capital account issues, the Executive Board has emphasized
the substantial benefits of capital account liberalization, but stressed the
need to carefully manage and sequence liberalization in order to minimize
risks. It has been agreed that while there is no single approach to ensure
success, liberalization needs to be supported by a consistent macroeconomic
framework and institutional arrangements that allow financial
intermediaries and market participants to properly assess and manage risks.»1Tabel 1: Samenvatting van recent onderzoek over financiële
integratie en economische groei (bron: voetnoot 4)StudieAantal
landenPeriodeEffect op groei Alesina, Grilli en Milesi-Feretti (1994)201950–89Geen effect Grilli en Milesi-Feretti (1995)611666–89Geen
effect Quinn (1997)581975–89Positief Kraay (1998)1171985–97Geen effect/gemengd Rodrik (1998)951975–89Geen effect Klein en Olivei (2000)Tot 921986–95Positief Chanda (2001)1161976–95Gemengd Arteta, Eichengreen en Wyplosz (2001)51–591973–92Gemengd Bekaert, Harvey en Lundblad (2001)301981–97Positief Edwards (2001)621980–90Geen effect voor arme landen O'Donnell (2001)941971–94Geen effect, of gemengd Reisen en Soto (2001)441986–97Gemengd Edison, Klein, Ricci en Slok (2002)Tot 891973–95Gemengd Edison, Klein, Ricci en Slok (2002)571980–2000Geen effectNoot: «gemengd» effect wil zeggen: niet een algemeen positief
of negatief effect, wel positieve of negatieve effecten voor bepaalde groepen
landen of onder bepaalde veronderstellingen.Om het IMF-beleid op dit terrein beter te onderbouwen en te verantwoorden
heeft het IMF onder leiding van de toenmalige chefeconoom Kenneth Rogoff medio
2003 een overzichtsstudie uitgevoerd. getiteld Effects
of Financial Globalization on Developing Countries – Some Empirical
Evidence.2 Meer in het algemeen heeft
het IMF in recente jaren steeds meer onderzoek naar deze materie uitgevoerd.
Het rapport heeft in de pers veel aandacht gekregen. De belangrijkste conclusies
luiden als volgt:De groei van het gemiddeld inkomen per hoofd van de bevolking in relatief
open (ontwikkelings)landen, gemeten op basis van feitelijke kapitaalstromen,
is hoger dan in andere landen. Uit de talrijke onderzoeken die tot nu toe
zijn verricht kan echter niet worden afgeleid dat deze correlatie ook causaliteit
impliceert. Bovendien blijkt de correlatie niet robuust (zie tabel 1). Volgens
de onderzoekers is dit niet verbazingwekkend, aangezien het grootste deel
van de verschillen in groeicijfers niet voortkomt uit verschillen in de verhouding
tussen de omvang en productiviteit van kapitaal en arbeid, maar uit verschillen
in de zogenoemde totale factorproductiviteit. Deze heeft betrekking op zaken
als de kwaliteit van het openbaar bestuur en het economisch beleid, waarvan
het beleid met betrekking tot de (internationale) financiële sector slechts
een klein onderdeel vormt. Hoewel de deelname aan de financiële mondialisering
dus een grotere kapitaalinstroom met zich mee kan brengen, leidt dit op zich
niet tot een hogere groei. Wel kan deze bijdragen aan een betere kwaliteit
van instituties en beleid en zodoende tot hogere groei, bijvoorbeeld door
de beleidsconcurrentie in het aantrekken van buitenlandse investeringen. Dit
indirecte effect blijft in de onderzoeken veelal buiten beschouwing. Dit geldt
ook voor de effecten die de onderzoekstermijn overstijgen en de korte-termijn-gevolgen
kunnen overtreffen, zoals onder meer uit ervaringen in industrielanden blijkt.3 Omgekeerd erkennen de onderzoekers dat verscheidene landen
met een open kapitaalverkeer in een banken- of valutacrises terecht zijn gekomen,
die gepaard gingen met aanzienlijke maatschappelijke kosten.Uit een vergelijking van de IMF-onderzoekers tussen de 12 landen met de
hoogste en laagste economische groei in de periode 1980–2000 komt naar
voren dat financiële integratie noch noodzakelijk noch voldoende is voor
een hoge economische groei. Zo hebben China en India een hoge groei gerealiseerd,
terwijl hun kapitaalrekening maar ten dele geliberaliseerd is geweest. In
landen als Jordanië en Peru ging liberalisering samen met sterk
negatieve groei. Ook een eigen schatting van de onderzoekers voor de periode
1982–1997 toont geen correlatie aan tussen de mate van financiële
openheid en economisch groei, ook niet als gecorrigeerd wordt voor factoren
als inkomen per hoofd van de bevolking in de uitgangssituatie, scholingsgraad,
investeringsniveau, geografische ligging en de mate van politieke stabiliteit.
Als onderscheid gemaakt wordt naar type investeringen, dan blijkt dat buitenlandse
directe investeringen vaak positief gecorreleerd zijn met economische groei,
maar dat de relatie tussen andere kapitaalstromen en groei minder robuust
dan wel minder sterk is.Volgens de theorie zou financiële integratie ook kunnen leiden tot
minder sterke schommelingen in het welvaartsniveau (totale consumptie) van
landen. Landenspecifieke risico's verbonden aan outputschommelingen zouden
immers afgedekt kunnen worden via (internationale) financiële markten.
Uit de empirie blijkt echter dat de volatiliteit in consumptie ten opzichte
van die van output in relatief open opkomende markten het afgelopen decennium
is gestegen. Wel vinden de IMF-onderzoekers sterke aanwijzingen voor een «drempel-effect»:
boven een bepaald ontwikkelingsniveau heeft verdere financiële openheid
wel een dempend effect op schommelingen in consumptie. Dit zou consistent
zijn met het idee dat internationale financiële integratie de ontwikkeling
van de binnenlandse financiële sector kan bevorderen, die op zijn beurt
de macro-economische volatiliteit kan matigen. Deze drempel ligt echter hoog:
tot nu toe lijken vooral ontwikkelde landen van de voordelen van financiële
mondialisering te hebben geprofiteerd.Financiële integratie leidt dus niet per definitie tot meer groei
en gaat gepaard met een toename van risico's. Nadere analyse van de IMF-onderzoekers
indiceert dat dit afhankelijk is van de kwaliteit van het macro-economisch
beleid en het openbaar bestuur. Is de kwaliteit hiervan hoog, dan trekt een
land relatief veel buitenlandse directe investeringen aan, die vaker een positieve
uitwerking op de economische groei hebben. Omgekeerd heeft bijvoorbeeld een
hoge mate van corruptie een negatieve invloed op de samenstelling van de kapitaalstromen.
Door het aantrekken van relatief veel kortlopende beleggingen is een land
vaak kwetsbaarder voor speculatie en besmetting. Meer in algemene zin geldt
dat landen waarin een minimum aan «absorptiecapaciteit» bestaat
beter kunnen profiteren van financiële integratie. Naast macro-economisch
beleid en openbaar bestuur behoren hiertoe volgens het IMF menselijk kapitaal,
de diepte van binnenlandse financiële markten en financiële regulering
en toezicht.Ten slotte stellen de onderzoekers dat financiële integratie zonder
adequaat toezicht de kans op financiële crises aanzienlijk kan vergroten.
Aan de passivazijde kunnen binnenlandse financiële instellingen te veel
lenen op de internationale kapitaalmarkt, wat leidt tot een hoge buitenlandse
schuld, terwijl aan de activazijde mogelijk leningen worden verstrekt aan
riskante activiteiten, al dan niet met overheidsgaranties. De onderzoekers
concluderen dan ook dat «the view that supervisory
and regulatory capacity need to be sufficiently strengthened before a country
engages in full-fledged liberalization of the capital account is now widely
accepted».De beleidsmatige conclusie uit het onderzoek is dat het Fonds –
samen met de Wereldbank – aandacht moet blijven besteden aan Financial Sector Assessment Programs (FSAPs). Sinds de
Azië-crisis hebben 81 landen een FSAP ondergaan. Momenteel neemt ook
Nederland deel aan deze exercitie. Hierbij wordt steeds vaker een koppeling
gelegd met de reguliere surveillance op mondiaal (Global
Financial Stability Reports) en nationaal niveau (Artikel IV consultaties)
alsook met het verstrekken van technische assistentie. Wat dit laatste betreft,
is Nederland mede-sponsor van het Financial Sector Reform
and Strengthening (FIRST) Initiatief, uitgevoerd door het IMF en
de Wereldbank. Nederland heeft naast een scherpe surveillance van macro-economisch
en financieel beleid, ook aangedrongen op het vaker toepassen
van de zogenoemde balance sheet approach, waardoor
balansonevenwichtigheden in de financiële sector sneller aan het licht
komen.1Dat een meer genuanceerde benadering over de liberalisering van het kapitaalverkeer –
en daarmee over kapitaalrestricties – ondertussen breed gedragen wordt
kan worden geïllustreerd aan de hand van citaten uit het liberale weekblad The Economist. In september 1998 staat de redactie van
het blad nog duidelijk afwijzend tegenover kapitaalcontroles met een artikel
getiteld «Capital controls are becoming fashionable –
unfortunately, few people understand wat they involve». Een
artikel over hetzelfde onderwerp in mei 2003 bevat echter een andere boodschap:«This newspaper, too, long maintained that capital
controls are always wrong. Yet the evidence shows that the global capital
market is a turbulent and dangerous place, especially for poorly developed
economies that may be ill-equipped to navigate it. To be sure, capital controls
are not the best way to prepare; but for some countries, imposing certain
kinds of control on capital will be wiser than making no preparations at all.
[...] Instead of reluctantly acquiescing, rich-country governments and the
Fund need to start recommending such policies. If they must, they can tell
themselves that holding-period taxes [zoals in Chili, zie paragraaf 3]
are not really capital controls at all, but simply another form of prudential
regulation. In any event, developing countries should be advised to use this
method until their financial systems are ready to participate properly in
the global capital market.»3. Een genuanceerde benadering in de praktijk?Zonder uitputtend te willen zijn, volgen hieronder een aantal illustraties
van de meer genuanceerde benadering van het IMF ten aanzien van de liberalisering
van de kapitaalrekening in de praktijk. Deze voorbeelden hebben betrekking
op eerder verstrekt advies (Chili en Korea), surveillance (China) en kredietverlening
(Uruguay).ChiliChili had begin jaren negentig, net als andere opkomende markten, te maken
met een grote kapitaalinstroom. De Chileense autoriteiten wilden een herhaling
voorkomen van de negatieve ervaringen in 1979 en voerden in 1991 marktconforme
kapitaalmarktrestricties. In 1979 werd namelijk een liberalisering van de
kapitaalrekening doorgevoerd, terwijl de reële economie nog veel starheden
kende, de binnenlandse financiële sector nog niet was hervormd en een
onhoudbare vaste wisselkoers werd gehanteerd. Gecombineerd met de schuldencrisis
begin jaren tachtig leidde één en ander tot een economische
recessie. Als belangrijkste maatregel om de instroom
van (kort) kapitaal te beperken werd in 1991 gekozen voor de verplichting
om een bepaald percentage – aanvankelijk 20 procent – van in vreemde
valuta luidende leningen in de vorm van een renteloos deposito voor een jaar
bij de centrale bank aan te houden. Deze beperking impliceerde dat de effectieve
belasting op leningen met een korte looptijd hoger was dan op leningen met
een lange looptijd. Het percentage varieerde in de loop van de jaren negentig.
Hetzelfde gold voor de typen leningen die onder de maatregel vielen. Tegelijkertijd
werd de uitstroom van kapitaal op een graduele
wijze geliberaliseerd, door bijvoorbeeld investeringen door Chileense institutionele
beleggers in het buitenland toe te staan.2Het IMF en de Chileense autoriteiten hebben in de loop van de jaren negentig
op verschillende momenten van gedachten gewisseld over dit onderwerp,
zoals tijdens de jaarlijkse Artikel IV consultaties. Een deel van het IMF-advies
betrof inderdaad de voortgang die Chili diende te maken met het liberaliseren
van het (internationale) kapitaalverkeer. De Chileense autoriteiten beargumenteerden
echter dat de restricties de instroom van kapitaal met een korte looptijd
beperkten en zorgden voor stabiele kapitaalstromen. Chili heeft de restricties
aan het eind van de jaren negentig geleidelijk verminderd en in 2001 volledig
afgeschaft, in reactie op het tekort aan buitenlandse kapitaal na de Azië-crisis.
Het IMF concludeerde op basis van een eigen studie van de Chileense economie
in 1999 dat niet was aangetoond wat de precieze welvaartseffecten waren van
restricties op het kapitaalverkeer. Hoewel de instroom van kapitaal met een
korte looptijd waarschijnlijk werd beperkt, bleek het niet mogelijk om een
uitspraak te doen over de effecten op het totaal van de netto kapitaal-instromen.
De beperkingen hadden wel als nadeel dat economische agenten zouden proberen
deze te omzeilen. Het IMF adviseerde daarom om niet te veel te verwachten
van deze restricties en in plaats daarvan de aandacht te richten op de noodzakelijke
fundamentele hervormingen van de economie.Dat het IMF een meer genuanceerde benadering koos in dit concrete landengeval
komt duidelijk naar voren uit de volgende citaten. In het Artikel IV rapport
van 1994 staat nog dat «staff has encouraged the
authorities to accelerate the liberalization of the capital account»1, maar in het Artikel IV rapport van
1997 was de staf van het IMF meer begripvol: «staff
recognized that these controls had shielded the system from excessive currency
and maturity mismatches. In all, the staff advised the authorities not to
place excessive reliance on these restrictions to the detriment of more fundamental
steps».2 Deze verschuiving komt
ook tot uiting in een speech van de toenmalige Managing
Director Michel Camdessus in 1999, waarin hij Chili noemt als voorbeeld
voor de rest van de Latijns-Amerika:«Although Chile had long abandoned direct controls on capital outflows,
it has regulated short term capital inflows flexibly, using market-based criteria.
In this respect, it has given us all food for thought as we consider measures
appropriate for external debt management in the current climate of international
financial flows.»3Zuid-KoreaDat het IMF in meerdere landen tot relatieve inkeer is gekomen, blijkt
ook uit de volgende observatie van een externe evaluatiecommissie over het
beleidsadvies van het Fonds aan Korea in 1997:[IMF staff] encouraged capital account liberalization
with little attention to problems of appropriate sequencing implied by liberalizing
short-term foreign borrowing before foreign direct investment. While the Fund
would have preferred liberalization of foreign direct investment first, the
tone of the advice was that the approach taken by the Koreans was better than
nothing. In fact, in retrospect, it was probably worse than nothing, as the
Fund has now recognized.»4In de recente studie van het Independent Evaluation
Office (IEO) over de kapitaalrekeningcrises van Korea, Indonesië
en Brazilië wordt deze conclusie bevestigd.5ChinaChina is één van de landen met relatief gesloten kapitaalrekening.
Tegelijkertijd is de financiële sector, inclusief de regulering en het
toezicht, nog slechts beperkt ontwikkeld. Tegen deze achtergrond stelt de
staf van het IMF zich dan ook genuanceerd op ten aanzien van een
verdere kapitaalliberalisatie. In 2003 bevatte de kern van het advies van
de staf van het IMF een ondersteuning van de graduele benadering van het liberalisatieproces.
Dit gebeurde met instemming van de Raad van Bewindvoerders: «Directors supported the authorities' gradual approach to capital account
liberalization, observing that a key prerequisite for liberalization is a
well-capitalized and sound banking system.»1 Dezelfde boodschap wordt door Horst Köhler tijdens en na zijn
bezoek aan Azië uitgedragen:«We discussed that there is a possible distinction
between, say, the maturity of the financial sector, the regulatory and supervisory
framework on the one hand, and the questions of the openness of the capital
account. [...] And I strongly advised them not to rush in opening of the capital
account without knowing that they have full, say, control or recognition where
they stand related to their financial sector and the regulatory and the supervisor
framework. As regards capital account liberalization, I fully support the
authorities' cautious and deliberate approach.»2UruguayHet huidige IMF-programma voor Uruguay, dat in 2002 overeengekomen werd
en in 2005 afloopt, bevat met uitdrukkelijke instemming van het Fonds restricties
op het internationale kapitaalverkeer. Uruguay bevond zich sinds 1999 in een
recessie door een reeks van externe schokken. In de loop van 2002 verslechterde
de situatie door aanhoudende problemen in Argentinië. Uruguay geldt als
financieel centrum van de regio en veel Argentijnen vroegen hun dollartegoeden
op bij Uruguyaanse banken, in toenemende mate gevolgd door ingezetenen die
het vertrouwen in het bankwezen begonnen te verliezen. Zij betwijfelden of
de overheid wel in staat was zowel de banken te ondersteunen als de groeiende
schuldproblematiek aan te pakken. In juni 2002 besloot het IMF tot een ophoging
van het lopende programma met US$ 1,5 miljard. Dit bleek onvoldoende
om de rust te herstellen. Begin augustus stroomde er per dag tot US$ 150
miljoen aan tegoeden uit het bankwezen, de internationale reserves droogden
in hoog tempo op en de depreciatie van wisselkoers zette voort.Toen zag de regering zich genoodzaakt om de banken tijdelijk te sluiten.
In zeer korte tijd konden het IMF, de Wereldbank en de Inter-Amerikaanse Ontwikkelingsbank
een gezamenlijk pakket van opnieuw US$ 1,5 miljard beschikbaar stellen
om het kwetsbare bankwezen te ondersteunen op basis van een nationale bankenstrategie.
De financiële injectie verschafte de twee staatsbanken en vier in grote
problemen geraakte particuliere banken voldoende liquiditeit ingeval hun cliënten
al hun in dollars luidende spaar- en betaalrekeningen zouden opvragen. De
facto fungeerden de internationale financiële instellingen dus als lender of last resort voor deze binnenlandse banken. De
vier commerciële banken werden vervolgens gesloten. Bij de staatsbanken
werden in dollars luidende termijndeposito's met een relatief korte looptijd
bevroren: 25 procent zou na een jaar, 35 procent na twee jaar en de resterende
40 procent zou na drie jaar vrijkomen. Deze tegoeden bedroegen USD 2,2
miljard, ofwel twee-derde van alle dollartegoeden bij de staatsbanken en een-derde
van de dollartegoeden van alle banken tezamen. Hoewel cliënten hiervoor
enige compensatie kregen en hun tegoeden eventueel konden inruilen tegen bankobligaties
die op de secundaire markt werden verhandeld en de buitenlandse banken buiten
schot bleven, is hier sprake van een ingrijpende restrictie op het vrij kapitaalverkeer.
Het IMF typeerde deze maatregel als vergaand, maar noodzakelijk om het vertrouwen
in het Uruguaanse bankwezen te herstellen. Ze vormden een unicum onder een
IMF-programma. Ondertussen lijkt de financiële rust weergekeerd, is de
hoge Uruguaanse schuld geherstructureerd en zijn de groeivooruitzichten voor
2004 positief.3 In beoordelingen van de ontwikkelingen
in Uruguay in 2003 heeft het IMF overigens gewaarschuwd tegen
een te snelle opheffing van de maatregelen aangezien de staatsbanken nog onvoldoende
zouden zijn aangesterkt.Saillant detail is dat de algemene run op de Uruguaanse banken voortkwam
uit het feit dat Argentijnen door een bevriezing van hun deposito's in Argentinië
in 2002 – de zogeheten corralito –
niet meer over liquide middelen konden beschikken. Deze restricties zijn overigens
geen onderdeel geweest van IMF-programma's, die pas weer begin 2003 van start
ging. Het opheffen van valutarestricties op lopende internationale
transacties, in het bijzonder de repatriëring van winsten van buitenlandse
bedrijven, vormde wel een condition sine qua non
voor een IMF-programma, aangezien dergelijke beperkingen op de international
handel in strijd zijn met Artikel VIII van de Articles
of Agreement. De discussie van eind jaren negentig over de uitbreiding
van de Articles met een verbod opkapitaalrestricties is ondertussen verstomd, mede op basis van de
lessen uit de Azië-crisis, nieuwe economische inzichten en de maatschappelijke
weerstand tegen een uitbreiding van het IMF-mandaat.4. ConclusieOp basis van ervaringen in landen en empirisch onderzoek lijkt het IMF
de afgelopen vijf jaar een meer genuanceerde benadering te kiezen ten aanzien
van de vrijmaking van het internationale kapitaalverkeer. De verschillende
voorbeelden in deze notitie (Chili, Zuid-Korea, China en Uruguay) illustreren
dat het Fonds de genuanceerde benadering ook daadwerkelijk in de praktijk
brengt. Deze lijken niet de spreekwoordelijke uitzonderingen die de regel
bevestigen. Overigens bevatten veel rapporten geen analyse of aanbeveling
over de liberalisering van de kapitaalrekening, hetgeen strikt genomen in
lijn is met het (beperkt gebleven) mandaat van het Fonds. Omgekeerd geldt
dat als het Fonds aandacht aan dit vraagstuk besteedt, er geen garantie bestaat
dat de nieuwe beleidslijn ook altijd consequent wordt uitgedragen. Nederland
zal er op blijven toezien dat dit gebeurt. Ten slotte is het vermeldenswaard
dat het IMF-beleid ten aanzien van kapitaalliberalisatie onderdeel vormt van
het werkprogramma van het Onafhankelijk Evaluatiekantoor voor de komende jaren.XNoot1Minister van Financiën, Restricties op kapitaalverkeer, Kamerstuk
26 255, 1998. Dit stuk is tijdens het algemeen overleg van 17 december
1998 besproken (Kamerstuk 26 234, 1998).XNoot2Zie voor een uitgebreide discussie van de oorzaken van de Azië-crisis
en de beleidsconclusies voor de internationale financiële instellingen:
Minister van Financiën, Internationale Financiële Architectuur (Fin0000735,
2001).XNoot1IMF, Report of the Managing Director to the International Monetary and
Financial Committee on Progress in Strengthening the Architecture of the International
Financial System and Reform of the IMF, 19 september 2000, www.imf.org.XNoot2Eswar Prasad, Kenneth Rogoff, Shang-Jin Wei and M. Ayhan Kose, Effects
of Financial Globalization on Developing Countries: Some Empirical Evidence,
IMF Occasional Paper, 2003, www.imf.org. Een eerdere versie van dit paper
is op 18 maart 2003 besproken in de Raad van Bewindvoerders (ook op: www.imf.org).XNoot3Age Bakker en Brian Chapple, Advanced Country Experience with Capital
Liberalisation, IMF Occasional Paper 214, 2002.XNoot1Minister van Financiën, Geannoteerde agenda voor het Algemeen Overleg
over IMF/WB-vergaderingen op 3 september 2003, Fin300300.XNoot2In de eerder genoemde notitie aan de Tweede Kamer wordt hierover het volgende
opgemerkt: «Meer toegesneden op de hedendaagse problematiek zijn marktconforme
restricties, zoals in Chili toegepast, die tot doel hebben overmatige invoer
van kort kapitaal te ontmoedigen. Ook al lijken de deze maatregelen na enige
tijd aan effectiviteit in te boeten, ze kunnen hun dienst bewijzen als eerste
verdedigingslinie, waarna echter een meer duurzame beleidsrespons moet volgen.»XNoot1IMF, Chile: staff report for the 1994 Article IV consultation, 6 juli
1994.XNoot2IMF, Chile: staff report for the 1997 Article IV consultation, 20 januari
1998XNoot3Latin America in a globalized economy; the Chilean response, remarks by
Michel Camdessus, Round table organized by the government of Chile on institutions
and the market in the era of globalization, Paris, France, 14 maart 1999.XNoot4IMF, External Evaluation of Fund Surveillance, 1999, blz. 69, www.imf.org.XNoot5Onafhankelijk Evaluatiekantoor, Evaluation of the role of the Fund in
recent capital account crises, 2003.XNoot1IMF, Public Information Note on the Article IV consultation with China,
18 november 2003, www.imf.org.XNoot2Persbriefings van Horst Köhler op 2 en 12 september, www.imf.org.
Tijdens ditzelfde bezoek erkent hij dat de kapitaalrestricties die Maleisië
tijdens de Azië-crisis instelde, ook hun nut hebben gehad om een verergering
van de financiële crisis te voorkomen. Zie ook: Minister van Financiën,
Restricties op kapitaalverkeer, Kamerstuk 26 255, 1998.XNoot3Zie bijvoorbeeld: IMF, Third Review under Stand-by Arrangement –
Supplementary Information Report on the 2002 Banking Crisis, 27 juni
2003, www.imf.org. 
 
 Naar boven

 

Directe linkKopieer de link naar uw clipboard 

https://zoek.officielebekendmakingen.nl/kst-26234-28.html

Sluit modaal

 

Disclaimer
De hier aangeboden pdf-bestanden van het Staatsblad, Staatscourant, Tractatenblad, provinciaal blad, gemeenteblad, waterschapsblad en blad gemeenschappelijke regeling vormen de formele bekendmakingen in de zin van de Bekendmakingswet en de Rijkswet goedkeuring en bekendmaking verdragen voor zover ze na 1 juli 2009 zijn uitgegeven. Voor pdf-publicaties van vóór deze datum geldt dat alleen de in papieren vorm uitgegeven bladen formele status hebben; de hier aangeboden elektronische versies daarvan worden bij wijze van service aangeboden.

 

Over deze website
Contact
English
Help
Zoeken

Informatie hergebruiken
Privacy en cookies
Toegankelijkheid
Sitemap
Kwetsbaarheid melden

Open data
Linked Data Overheid
PUC Open Data

MijnOverheid.nl
Rijksoverheid.nl
Ondernemersplein.nl
Werkenbijdeoverheid.nl