Hoger Onderwijs en Onderzoek Plan 1998; Brief minister over de situatie van het Nederlandse hoger onderwijs in internationaal perspectief
Staten-Generaal — Kamerstuk 
Datum: 2014-07-10 00:00:00.000000
Rechtsgebied: Wetgeving


(function (window, document, dataLayerName, id) {
 window[dataLayerName] = window[dataLayerName] || [], window[dataLayerName].push({ start: (new Date).getTime(), event: "stg.start" }); var scripts = document.getElementsByTagName('script')[0], tags = document.createElement('script');
 function stgCreateCookie(a, b, c) { var d = ""; if (c) { var e = new Date; e.setTime(e.getTime() + 24 * c * 60 * 60 * 1e3), d = "; expires=" + e.toUTCString() } document.cookie = a + "=" + b + d + "; path=/; Secure" }
 var isStgDebug = (window.location.href.match("stg_debug") || document.cookie.match("stg_debug")) && !window.location.href.match("stg_disable_debug"); stgCreateCookie("stg_debug", isStgDebug ? 1 : "", isStgDebug ? 14 : -1);
 var qP = []; dataLayerName !== "dataLayer" && qP.push("data_layer_name=" + dataLayerName), qP.push("use_secure_cookies"), isStgDebug && qP.push("stg_debug"); var qPString = qP.length > 0 ? ("?" + qP.join("&")) : "";
 tags.async = !0, tags.src = "https://koop.piwik.pro/containers/" + id + ".js" + qPString, scripts.parentNode.insertBefore(tags, scripts);
 !function (a, n, i) { a[n] = a[n] || {}; for (var c = 0; c < i.length; c++)!function (i) { a[n][i] = a[n][i] || {}, a[n][i].api = a[n][i].api || function () { var a = [].slice.call(arguments, 0); "string" == typeof a[0] && window[dataLayerName].push({ event: n + "." + i + ":" + a[0], parameters: [].slice.call(arguments, 1) }) } }(i[c]) }(window, "ppms", ["tm", "cm"]);
 })(window, document, 'dataLayer', 'f8b9eee5-8d9c-4ea1-abd5-83e174f29813');
 
 
 
Direct naar content
Navigatie
Contextinformatie
Publicatie
Acties
Inhoudsopgave
Gerelateerde informatie

Menu

U bent nu hier: 
Publicaties
Officiële publicaties

Inloggen

Primaire navigatie

Andere sites binnen Overheid.nl
Home
Uitgebreid zoeken
Mijn abonnementen
Help

Andere sites binnen Overheid.nl

Berichten over uw Buurt
Zoals vergunningen, bouwplannen en lokale regelgeving.

Rondom uw woonadres
Rondom een zelfgekozen adres

Dienstverlening
Zoals belastingen, uitkeringen en subsidies.

Naar dienstverlening

Beleid & regelgeving
Officiële publicaties van de overheid.

Naar beleid & regelgeving

Contactgegevens overheden
Adressen en contactpersonen van overheidsorganisaties.

Naar overheidsorganisaties

 
 
 
U bent hier:

Home

Kamerstuk 25615, nr. 18

 
 
 

Kamerstuk

Datum publicatie
Organisatie
Vergaderjaar
Dossier- en ondernummer
Datum brief

24-04-1998

Tweede Kamer der Staten-Generaal

1997-1998

25615 nr. 18

14-04-1998

 

 

 
 
 Toon meer van: Inhoudsopgave
 
 

 
 AanhefLichaam1. Deelname, financiering en toegankelijkheid2. Leven lang leren3. Differentiatie4. Kwaliteit5. Bestuurlijke verhoudingen6. Aansluiting onderwijs – arbeidsmarktOndertekening
 

 
 
 Toon meer van: Extra informatie
 
 

 
 

Informatie over publicatie

 

 

 
 Toon meer van: Gerelateerd
 
 

 
 Publicaties in kamerdossier

Kamerdossier 25615Toon alle publicaties in het hoofddossier

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Publicaties referendum

 

 

 

 

 

Authentieke versie (PDF)
bestandsgrootte: 26 Kb

Informatie

Gerelateerd

Printen

Delen

 
 
 
25 615Hoger Onderwijs en Onderzoek Plan 1998nr. 18BRIEF VAN DE MINISTER VAN ONDERWIJS, CULTUUR EN WETENSCHAPPENAan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-GeneraalZoetermeer, 14 april 1998Tijdens het Algemeen Overleg over het HOOP 98 heb ik toegezegd een geannoteerde
agenda op te stellen voor een gesprek met de vaste kamercommissie voor Onderwijs,
Cultuur en Wetenschappen over de situatie van het Nederlandse hoger onderwijs
in internationaal perspectief. Daarbij zou met name worden ingegaan
op de beleidsontwikkelingen in Duitsland en Noordrijn-Westfalen, het Verenigd
Koninkrijk en Frankrijk. In deze landen zijn recent rapporten uitgebracht
die een belangrijke rol spelen in de discussies over de ontwikkeling van het
hoger onderwijs, namelijk het rapport «Higher education in the learning
society» van de Dearing Committee in het Verenigd Koninkrijk, het Denkschrift
«Schule der Bildung, Schule der Zukunft» in Noordrijn-Westfalen,
het ontwerp Hochschulrahmengesetz in Duitsland en de rapporten «Pour
l'école» van de commissie Fauroux en «Reforme de l'université»
van het ministerie van onderwijs in Frankrijk. Samenvattingen van deze rapporten
zijn bijgevoegd.1Uit de rapporten blijkt dat in deze landen een aantal gemeenschappelijke
thema's speelt, maar dat er bij de uitwerking verschillende accenten worden
aangebracht. Belangrijke thema's zijn de deelname-ontwikkeling en financiering
van het onderwijs, een leven lang leren, differentiatie, verbetering van de
kwaliteit van het onderwijs, de bekostiging, bestuurlijke verhoudingen en
de aansluiting tussen onderwijs en arbeidsmarkt. 1. Deelname, financiering en toegankelijkheidIn alle betrokken landen vindt een discussie plaats over de mogelijkheid
om hoger onderwijs voor velen te realiseren, met behoud van adequate financiering
en versterking van de kwaliteit van het onderwijs. Daarbij worden verschillende
keuzes gemaakt. In Duitsland wordt de studieduur teruggebracht, in combinatie
met het creëren van mogelijkheden voor een opbouw van opleidingen naar
Angelsaksisch model. In Engeland wordt gestreefd naar verhoging van het percentage
hoger opgeleiden tot 40% van de beroepsbevolking, onder meer door
uitbreiding van deelname uit specifieke doelgroepen.Daarnaast vindt in Duitsland en Engeland discussie plaats over invoering
dan wel verhoging van het collegegeld, om groei van het aantal studenten op
te kunnen vangen zonder evenredige toename van de overheidsbijdrage. In Duitsland
speelt deze discussie nog in het kader van de behandeling van de nieuwe Hochschulrahmengesetz
in de Bondsraad. In Engeland heeft de regering onlangs aangekondigd 1000 Pond
collegegeld te gaan heffen. Daarbij worden studenten uit lagere inkomensgroepen
ontzien.In Nederland zijn op beide terreinen al eerder stappen gezet. Met de invoering
van de twee-fasenstructuur is de cursusduur in het Nederlandse wo verkort.
Invoering van de prestatiebeurs en het programma Kwaliteit en studeerbaarheid
beogen onder meer in het wo en het hbo de feitelijke studieduur meer in overeenstemming
te brengen met de reguliere cursusduur. Collegegelden zijn in Nederland reeds
in de jaren '70 ingevoerd. Sindsdien zijn de collegegelden geleidelijk aan
steeds verhoogd. Momenteel behoren de collegegelden in Nederland tot de hoogste
in Europa.Een uitdaging voor het Nederlandse hoger onderwijs in de toekomst is het
anticiperen op de toenemende vraag naar hoger opgeleiden op de arbeidsmarkt.
Uit recent onderzoek van het Researchcentrum Onderwijs Arbeidsmarkt (ROA)
blijkt dat in de periode tot 2002 de behoefte op de arbeidsmarkt (het aantal
«baanopeningen») de instroom in het wo met jaarlijks bijna 10 000
overtreft. In totaal wordt in de periode 1997–2002 een tekort van 53 400
personen op wo-niveau verwacht. Voor het hbo is het verwachte tekort in deze
periode 251 800. In deze periode zullen zich m.n. knelpunten voordoen
op het gebied van bouwkunde, civiele techniek, informatica, accountancy, belastingen
en bedrijfskunde. In deze behoefte kan niet worden voorzien door uitbreiding
van de arbeidsparticipatie van vrouwen. Vrouwen met een universitaire of hbo-opleiding
kennen namelijk reeds een hoge arbeidsparticipatie. De invoering van profielen
in de tweede fase van het voortgezet onderwijs zal leiden tot een betere aansluiting
tussen het voortgezet onderwijs en het hoger onderwijs. Dat neemt niet weg
dat verhoging van de instroom vanuit havo en vwo naar hbo en wo maar in beperkte
mate mogelijk is, omdat de doorstroomcijfers nu al relatief hoog zijn. De
doorstroom van mbo naar hbo kan nog wel verhoogd worden, zij het dat het dubbelkwalificerende
karakter van het mbo niet in het gedrang mag komen. Daarnaast zal echter een
forse verbetering van het huidige rendement (het aantal studenten dat binnen
8 jaar hun opleiding met een diploma afrondt) van 62% in het wo en 71% in
het hbo nodig zijn om tegemoet te komen aan de toenemende vraag naar hoger
opgeleiden. 2. Leven lang lerenDe consequenties van een leven lang leren voor het hoger onderwijs staan
overal ter discussie. In het rapport van de Dearing-Committee is de lerende
samenleving zelfs het centrale uitgangspunt.In Nederland heeft de discussie die over dit onderwerp in het kader van
het kennisdebat is gevoerd geresulteerd in het Nationaal actieprogramma «Een
leven lang leren». Voor het hoger onderwijs zijn daarbij vooral twee
zaken van belang. In de eerste plaats zal men steeds meer ook na de initiële
fase moeten blijven leren. Hoger onderwijs-instellingen kunnen daar op inspelen
door afgestudeerden een onderhoudscontract aan te bieden, waarin zij een aanbod
doen voor periodieke update van kwalificaties of bijscholing naar een ander
beroep. Daarnaast zal in het initiële onderwijs een basis moeten worden gelegd
voor een leven lang leren. Dat vraagt om brede kennis, aandacht voor vaardigheden –
zoals leervermogen, sociale en communicatieve vaardigheden en omgaan met ICT –
en leermotivatie. Hoger onderwijs behoort van oudsher afgestudeerden voort
te brengen die beschikken over de brede kennis, de (leer)vaardigheden en de
attitude die nodig zijn ter voorbereiding op een leven lang leren. Dat neemt
niet weg dat op dit gebied verbeteringen mogelijk zijn. Daarbij kan gedacht
worden aan verbreding van opleidingen, m.n. in de bèta- en technische
richtingen, en aan meer aandacht voor vaardigheden. Combinaties van leren
en werken, b.v. in de vorm van duale opleidingen, kunnen daaraan een belangrijke
bijdrage leveren.De ontwikkeling naar een leven lang leren zal de vraag naar flexibele
leerwegen doen toenemen. Hierop kan worden ingespeeld door differentiatie
in opleidingstrajecten. In het Verenigd Koninkrijk is ervaring opgedaan met
erkenning van buiten het onderwijs verworven competenties (EVK). Dit instrument
kan ook in het Nederlandse hoger onderwijs worden toegepast, zodat opleidingen
beter aansluiten bij het kennis- en ervaringsniveau dat studenten in de praktijk
hebben opgedaan. 3. DifferentiatieOm tegemoet te komen aan verschillen in wensen en capaciteiten van studenten
en de behoeften op de arbeidsmarkt wordt in de verschillende landen gekozen
voor een meer gedifferentieerd stelsel van hoger onderwijs.Een eerste-orde differentiatie is die tussen hbo en wo. In Duitsland wordt
er voor gekozen het verschil tussen de universiteit en de «Fachhochschule»
sterker te benadrukken. Naar aanleiding van samenwerking tussen de UvA en
de HvA heb ik in antwoord op kamervragen het belang van samenwerking bij gebruik
van voorzieningen en onderlinge verwijzing benadrukt. Daarbij heb ik aangegeven
dat de toenemende behoefte aan differentiatie zich niet verdraagt met het
loslaten van het binaire stelsel.Een tweede-orde benadering is differentiatie in cursusduur. Frankrijk
kent op dit punt een zeer gedifferentieerd hoger onderwijsstelsel. De Dearing-Committee
stelt voor de in het Verenigd Koninkrijk reeds bestaande differentiatie tussen
opleidingen op bachelor- en master-niveau te vergroten door het aantal uitstap-momenten
uit te breiden. Met de invoering van de wetgeving in verband met in het HOOP
1996 aangekondigde maatregelen wordt een stap gezet voor meer differentiatie
in het wo in Nederland, door de facultatieve mogelijkheid van een kandidaatsmoment
en langere opleidingen dan 4 jaar. De Tweede Kamer heeft in de motie Jorritsma
c.s. gevraagd om in de toekomst verdere differentiatie mogelijk te maken,
waarbij ook doorstroming van hbo naar wo aan de orde kan zijn. Voor de toekomst
zou in dit verband kunnen worden overwogen verdergaande differentiatie te
bevorderen uitgaande van het kandidaatsexamen, dat:– ruimte creërt voor een andere opbouw van programma's (major-minor-constructies)– de doorstroom gemakkelijker maakt naar verschillende afstudeerrichtingen
zoals onderzoekersopleidingen, beroepsgerichte trajecten, duale trajecten,
lerarenopleidingen of naar andere universiteiten en opleidingen;– tussentijdse in- en uitstroom faciliteert, waaronder mobiliteit
vanuit en naar het buitenland. In het hbo is er op dit moment ruimte om binnen de bestaande opleidingen
te differentiëren. In het hbo komt differentiatie onder meer tot uitdrukking
in de inrichting van opleidingen voor studenten met een verschillende vooropleiding.
Mbo studenten die verwant doorstromen naar een hbo opleiding kunnen deze opleiding –
op basis van vrijstellingen – in drie jaar afronden. Ook aan vwo'ers
kunnen hbo opleidingen een programma van minder dan vier jaar aanbieden op
basis van vrijstellingen. Tot slot wordt opgemerkt dat differentiatie niet
alleen betrekking heeft op de duur, maar ook op de onderwijskundige inrichting,
de aard en inhoud van opleidingen en op de combinaties van leren en werken. 4. KwaliteitHet streven naar kwaliteit(sverbetering) staat centraal in het onderwijsbeleid
in de West-Europese landen. Daarbij staan 3 thema's centraal: kwaliteitszorg,
informatie- en communicatietechnologie en de kwaliteit van docenten in het
ho.Elementen van het Nederlandse stelsel van kwaliteitszorg vinden navolging
in Duitsland. In het Verenigd Koninkrijk wordt veel nadruk gelegd op openbaarheid
van gegevens over de kwaliteit van het onderwijs. De voornemens uit het HOOP
1998 om te komen tot meervoudige ranking, onder meer voor informatievoorziening
naar studenten, sluiten daar bij aan.In Frankrijk, Engeland en Duitsland worden voorstellen ontwikkeld voor
forse investeringen in ICT in het universitair onderwijs. In Nederland is
vanaf midden jaren '80 geïnvesteerd in ICT in het hoger onderwijs. Daarbij
lag het accent op investeringen in onderzoek en infrastructuur (bv SURF).
In het kader van Kwaliteit en Studeerbaarheid zijn veel projecten gehonoreerd
die betrekking hebben op ICT. Uit recent onderzoek m.b.t. ICT in het WO blijkt
dat de resultaten van ICT-projecten nog maar in geringe mate doorwerken in
het reguliere onderwijs. Toepassing van ICT in het onderwijs is veelal afhankelijk
van de inzet van individuele docenten. Er vindt nog onvoldoende samenwerking
plaats bij de ontwikkeling van educatieve programmatuur en de (onderwijskundige)
deskundigheid van veel docenten schiet tekort. Daarmee blijven de mogelijkheden
van ICT om krachtiger en aantrekkelijker leeromgevingen voor studenten te
maken nog relatief onbenut. Integratie van ICT in het onderwijs is bovendien
geboden omdat in de beroepsuitoefening van hoger opgeleiden onder invloed
van ICT belangrijke ontwikkelingen plaastvinden waarop zij op zijn minst moeten
kunnen inspelen. Ook de uitkomsten van het recent afgesloten Kennisdebat en
het recente advies van de AWT wijzen op de noodzaak om ICT versneld in het
onderwijs te integreren. In het kader van de huidige investeringen in ICT
in het onderwijs – «Investeren in voorsprong» – participeert
van het hoger onderwijs alleen de lerarenopleidingen in het HBO. Investeringen
in ICT in het hoger onderwijs lijken nodig om te voorkomen dat de relatieve
voorsprong, die deze sector had, omslaat in achterstand.Internationaal is er veel aandacht voor een beroepskwalificatie om te
doceren in het ho. In Duitsland en Engeland is men bezig met het opzetten
van een systeem van basiskwalificaties. Met het door de Dearing-Committee
voorgestelde Institute for Learning and Teaching in Higher Education in Engeland
zou een begin gemaakt kunnen worden met het opzetten van een nationaal systeem
van kwalificaties voor toelating tot een docentfunctie en het verzorgen van
permanente nascholing. In Duitsland wordt voorgesteld een pedagogische aantekening
als aanstellingsvoorwaarde te hanteren voor hoogleraren. In Frankrijk zijn
er plannen om universitair medewerkers niet alleen op hun onderzoekstaken,
maar ook op hun onderwijskwaliteiten te gaan beoordelen, onder meer tegen
de achtergrond van toename van de onderwijstaak, nieuwe ontwikkelingen, zoals
introductie van ICT en meer studentgericht onderwijs, en een leven lang leren.
In Nederland wordt in toenemende mate aandacht besteed aan de kwaliteit van
docenten. In het hbo is sinds 1990 een didactische cursus voor docenten verplicht
gesteld. Docenten met een vaste aanstelling moeten binnen twee jaar de cursus
met succes hebben afgerond. Ook in het wo wordt in toenemende mate belang
gehecht aan de kwaliteit van het onderwijs. Volgens de inspectie vormt de
kwaliteit van de universitaire docenten een probleem. In het nationaal actieprogramma
Een Leven Lang Leren wordt voor het hele onderwijs gepleit voor het vastleggen
van prestaties en professionaliteit in een docentenregister. Op dit punt kan
Nederlandse wo leren van de omringende landen. 5. Bestuurlijke verhoudingenIn Duitsland is het beleid gericht op toename van de autonomie van de
instellingen en versterking van de output-oriëntatie in de bekostiging.
In Frankrijk en Engeland wordt ingezet op modernisering van het universitaire
bestuur. De Dearing-Committee stelt voor de positie van het bestuur van de
instellingen te versterken. Daarnaast benadrukt de Dearing-Committee het belang
van verantwoording over inzet van middelen en prestaties.Nederland heeft op dit punt een voorsprong. De besturingsfilosofie voor
het Nederlandse hoger onderwijs gaat uit van een evenwicht tussen autonomie
voor de instellingen en het afleggen van verantwoording over de gerealiseerde
kwaliteit. De overheid is daarbij verantwoordelijk voor de zorg voor het bestel
en toezicht op de kwaliteitszorg. Een belangrijke invalshoek daarbij is dat
de overheid optreedt om het belang van de studenten goed te positioneren,
en instellingen aanspreekt op hun functioneren en de prestaties die zij daarbij
realiseren. In de voorstellen van de Dearing-Committee wordt hierbij veel
nadruk gelegd op verantwoording en openbaarheid. In Nederland moet het element
verantwoording meer aandacht krijgen. Autonomie is namelijk onlosmakelijk
verbonden met accountability. Binnen een lump sum-stelsel moet de geldgever
een goed beeld hebben van de effecten die met de beschikbaar gestelde middelen
zijn bereikt. Over deze effecten, en de verhouding tussen kosten en baten,
moet periodiek gerapporteerd. Er is immers sprake van de inzet van collectieve
middelen. Bezien zal moeten worden welke verbeteringen in de (financiële)
verslaglegging en monitoring nodig zijn om accountability vorm te geven. 6. Aansluiting onderwijs – arbeidsmarktEen actueel beleidsthema in de ons omringende landen is verbetering van
de aansluiting tussen onderwijs en arbeidsmarkt, door verplichte stages (Frankrijk)
of duale opleidingen (Engeland en Duitsland). De ontwikkeling van duale opleidingen
in hbo en wo sluit aan bij deze internationale trend. Bij de uitwerking wordt
gekozen voor verschillende benaderingen. In het rapport van de Dearing-Committee
wordt een top-down-model voorgesteld waarbij de overheid een nationaal contract
met werkgevers sluit om studenten in de gelegenheid te stellen werkervaring
op te doen.In Nederland wordt bij duale opleidingen een bottom up-benadering gekozen,
waarbij eerst via experimentele weg wordt nagegaan onder welke voorwaarden
duale opleidingen succesvol zijn, voordat besloten wordt tot algemene invoering.
Inmiddels heeft de overheid in randvoorwaardelijke zin condities gecreëerd
om duale leerwegen in het hoger onderwijs te bevorderen. Belemmeringen
in de wet- en regelgeving voor instellingen om duale opleidingsvarianten aan
te bieden zijn weggenomen. Daarnaast wordt aan werkgevers, die duale studenten
in dienst nemen een fiscale faciliteit beschikbaar gesteld.Belangrijk aandachtspunt zal daarbij voor het wo behoud van het academisch
karakter van de opleiding zijn. Overigens biedt een combinatie van leren en
werken juist mogelijkheden om op een eigentijdse wijze vorm te geven aan academische
vorming door kennis toe te passen, in een praktische context te plaatsen en
te reflecteren op de praktijk. Ook bieden duale opleidingen de mogelijkheid
tot het eigen maken van vaardigheden. De Minister van Onderwijs, Cultuur en Wetenschappen,J. M. M. Ritzen XNoot1Ter inzage gelegd bij de afdeling Parlementaire Documentatie. 
 
 Naar boven

 

Directe linkKopieer de link naar uw clipboard 

https://zoek.officielebekendmakingen.nl/kst-25615-18.html

Sluit modaal

 

Disclaimer
De hier aangeboden pdf-bestanden van het Staatsblad, Staatscourant, Tractatenblad, provinciaal blad, gemeenteblad, waterschapsblad en blad gemeenschappelijke regeling vormen de formele bekendmakingen in de zin van de Bekendmakingswet en de Rijkswet goedkeuring en bekendmaking verdragen voor zover ze na 1 juli 2009 zijn uitgegeven. Voor pdf-publicaties van vóór deze datum geldt dat alleen de in papieren vorm uitgegeven bladen formele status hebben; de hier aangeboden elektronische versies daarvan worden bij wijze van service aangeboden.

 

Over deze website
Contact
English
Help
Zoeken

Informatie hergebruiken
Privacy en cookies
Toegankelijkheid
Sitemap
Kwetsbaarheid melden

Open data
Linked Data Overheid
PUC Open Data

MijnOverheid.nl
Rijksoverheid.nl
Ondernemersplein.nl
Werkenbijdeoverheid.nl