Wet beperking export uitkeringen; Memorie van antwoord
Staten-Generaal — Kamerstuk 
Datum: 2014-07-10 00:00:00.000000
Rechtsgebied: Wetgeving


(function (window, document, dataLayerName, id) {
 window[dataLayerName] = window[dataLayerName] || [], window[dataLayerName].push({ start: (new Date).getTime(), event: "stg.start" }); var scripts = document.getElementsByTagName('script')[0], tags = document.createElement('script');
 function stgCreateCookie(a, b, c) { var d = ""; if (c) { var e = new Date; e.setTime(e.getTime() + 24 * c * 60 * 60 * 1e3), d = "; expires=" + e.toUTCString() } document.cookie = a + "=" + b + d + "; path=/; Secure" }
 var isStgDebug = (window.location.href.match("stg_debug") || document.cookie.match("stg_debug")) && !window.location.href.match("stg_disable_debug"); stgCreateCookie("stg_debug", isStgDebug ? 1 : "", isStgDebug ? 14 : -1);
 var qP = []; dataLayerName !== "dataLayer" && qP.push("data_layer_name=" + dataLayerName), qP.push("use_secure_cookies"), isStgDebug && qP.push("stg_debug"); var qPString = qP.length > 0 ? ("?" + qP.join("&")) : "";
 tags.async = !0, tags.src = "https://koop.piwik.pro/containers/" + id + ".js" + qPString, scripts.parentNode.insertBefore(tags, scripts);
 !function (a, n, i) { a[n] = a[n] || {}; for (var c = 0; c < i.length; c++)!function (i) { a[n][i] = a[n][i] || {}, a[n][i].api = a[n][i].api || function () { var a = [].slice.call(arguments, 0); "string" == typeof a[0] && window[dataLayerName].push({ event: n + "." + i + ":" + a[0], parameters: [].slice.call(arguments, 1) }) } }(i[c]) }(window, "ppms", ["tm", "cm"]);
 })(window, document, 'dataLayer', 'f8b9eee5-8d9c-4ea1-abd5-83e174f29813');
 
 
 
Direct naar content
Navigatie
Contextinformatie
Publicatie
Acties
Inhoudsopgave
Gerelateerde informatie

Menu

U bent nu hier: 
Publicaties
Officiële publicaties

Inloggen

Primaire navigatie

Andere sites binnen Overheid.nl
Home
Uitgebreid zoeken
Mijn abonnementen
Help

Andere sites binnen Overheid.nl

Berichten over uw Buurt
Zoals vergunningen, bouwplannen en lokale regelgeving.

Rondom uw woonadres
Rondom een zelfgekozen adres

Dienstverlening
Zoals belastingen, uitkeringen en subsidies.

Naar dienstverlening

Beleid & regelgeving
Officiële publicaties van de overheid.

Naar beleid & regelgeving

Contactgegevens overheden
Adressen en contactpersonen van overheidsorganisaties.

Naar overheidsorganisaties

 
 
 
U bent hier:

Home

Kamerstuk 19981999-25757, nr. 60b

 
 
 

Kamerstuk

Datum publicatie
Organisatie
Vergaderjaar
Dossier- en ondernummer
Datum ontvangst

18-12-1998

Eerste Kamer der Staten-Generaal

1998-1999

25757 nr. 60b

16-12-1998

 

 

 
 
 Toon meer van: Inhoudsopgave
 
 

 
 AanhefLichaam1. Algemeen2. Territorialiteitsbeginsel3. (Tijdelijk) verblijf in het buitenland/in Nederland4. Rechtszekerheid5. Gelijkheidsbeginsel6. Procesrisico's7. Handhavingsverdragen8. Koppelingswet9. Remigratiebeleid10. Vrijwillige verzekering11. Verordening (EEG) nr. 1408/7112. Financiële effectenOndertekening
 

 
 
 Toon meer van: Extra informatie
 
 

 
 

Informatie over publicatie

 

 

 
 Toon meer van: Gerelateerd
 
 

 
 Publicaties in kamerdossier

Kamerdossier 25757Toon alle publicaties in het hoofddossier

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Publicaties referendum

 

 

 

 

 

Authentieke versie (PDF)
bestandsgrootte: 47 Kb

Informatie

Gerelateerd

Printen

Delen

 
 
 
25 757Wijziging van de Ziektewet, de Wet op de arbeidsongeschiktheidsverzekering
en enkele andere wetten in verband met de beperking van het exporteren van
uitkeringen (Wet beperking export uitkeringen)nr. 60bMEMORIE VAN ANTWOORDOntvangen 16 december 1998 1. AlgemeenHet kabinet heeft met waardering kennis genomen van de inbreng van de
verschillende fracties bij dit wetsvoorstel en is de leden erkentelijk voor
de voortvarendheid waarmee zij het voorlopig verslag hebben uitgebracht. Het
kabinet is verheugd dat de hoofddoelstelling van het wetsvoorstel, een betere
waarborg voor een rechtmatige uitkeringsverstrekking door middel van de invoering
van het territorialiteitsbeginsel, ook in de Eerste Kamer breed wordt onderschreven.
De meeste fracties geven aan op onderdelen van het wetsvoorstel nog vragen
te hebben. Gezien de diversiteit van de aan de orde gestelde onderwerpen en
het feit dat de fracties ten aanzien van een aantal onderwerpen soortgelijke
vragen stellen, vindt de beantwoording plaats aan de hand van de aangesneden
thema's. 2. TerritorialiteitsbeginselDe leden van GroenLinks vragen een nadere toelichting op de bijdrage aan
de rechtmatigheidsdoelstelling die de invoering van het territorialiteitsbeginsel
kan leveren. Zij vragen waarop de overtuiging is gebaseerd dat landen, in
het licht van het exportverbod, bereid zijn om een verdrag te sluiten.Uitgangspunt voor het kabinet is dat de uitvoering van de sociale verzekeringen
rechtmatig plaatsvindt. Als het gaat om de toekenning en betaling van uitkeringen
over de grens, blijken niet in alle gevallen voldoende waarborgen te bestaan
voor het bereiken van de recht-matigheidsdoelstelling. Het ontbreekt de uitvoering
aan adequate instrumenten om bedoelde waarborgen over de grens te verkrijgen.
De invoering van het territorialiteitsbeginsel betekent dat over de grens
in beginsel geen recht op uitkering bestaat. Opheffing van dit beginsel ten
aanzien van een bepaald land is uitsluitend mogelijk op grond van een verdrag.
Daardoor heeft het desbetreffende exportland er belang bij mee te werken aan
goede handhavingsafspraken met het oog op een bestaansvoorziening voor ingezetenen.Het nu reeds in werking laten treden van het wetsvoorstel in plaats van
na drie jaar, wat de strekking was van het amendement van het lid Bijleveld-Schouten (Kamerstukken II, 1998/1999, 25 757, nr. 9) waarop de
leden van GroenLinks nog een reactie wensen, zorgt dat het belang van de exportlanden
bij een verdrag nu reeds actueel is. Daardoor heeft Nederland een onderhandelingspositie
om op korte termijn tot adequate handhavingsafspraken te komen.De leden van de PvdA-fractie zijn van mening dat de memorie van toelichting
onvolledig is op het punt van de exporteerbaarheid van de uitkeringen.Het kabinet heeft aangegeven dat het Nederlandse stelsel van sociale verzekeringen
in die zin uniek is, dat de socialeverzekeringswetten, door het ontbreken
van het territorialiteits-beginsel, thans geen belemmering kennen voor de
exporteerbaarheid van de uitkering. Daarmee is niet gezegd dat andere landen
geen uitkeringen zouden exporteren. Dit is namelijk wel het geval, echter
alleen als een verdrag daarvoor de juridische grondslag biedt.De leden van GroenLinks vragen of de invoering van het territorialiteitsbeginsel
in de sociale verzekeringen een eerste stap betekent op weg naar harmonisering
van wetgeving op Europees niveau.Het kabinet merkt hierover op dat harmonisering van de stelsels van sociale
zekerheid binnen de Europese Unie niet aan de orde is. Convergentie van de
nationale socialezekerheidsstelsels is wel een doelstelling op Europees niveau,
hetgeen in een aanbeveling is vastgelegd. De invoering van het territorialiteitsbeginsel
betekent derhalve dat het Nederlandse stelsel van sociale verzekeringen op
dat punt overeenstemt met de andere stelsels binnen de Europese Unie. 3. (Tijdelijk) verblijf in het buitenland/in NederlandDe leden van de VVD-fractie vragen in te gaan op de uitvoerbaarheid van
de zogenaamde driemaandstermijn. Ook de leden van de CDA-fractie vragen hiernaar.De uitvoerbaarheid van de driemaandstermijn verschilt naar het oordeel
van het kabinet in essentie niet van die van het begrip wonen. Weliswaar is
voor de controle of iemand niet (langer) in Nederland woont of langer dan
acht maanden in het jaar buiten Nederland verblijft (het GBA-criterium waarop
de VVD-fractie doelt), het GBA beschikbaar als hulpmiddel, maar als zodanig
doorgaans slechts bruikbaar voorzover de betrokkene terzake zelf melding doet
aan het GBA. Zowel als het gaat om wonen als om de driemaandstermijn is derhalve
primair de informatie van betrokkene zelf van belang. Op de betrokkene rust
terzake dan ook een informatieverplichting.De leden van de PvdA-fractie vragen naar de plaats in het wetsvoorstel
waarin het territorialiteitsbeginsel nog een zekere nawerking heeft na het
tot stand komen van een handhaafbaar verdrag. Deze leden verwijzen naar een
verklaring van de staatssecretaris aan het einde van het plenair debat in
de Tweede Kamer dat «herleving alleen maar kan plaatsvinden als men
terugkeert naar Nederland en de termijn van drie maanden aanvaardt».Naar aanleiding hiervan kan worden opgemerkt dat deze zinsnede wellicht
een verkeerde suggestie wekt met betrekking tot de werking van dit wetsvoorstel.
Ter verduidelijking kan het volgende worden opgemerkt. In verband met de opmerkingen
van deze leden kunnen twee situaties worden onderscheiden.De verzekerde die in het buitenland woont of langer dan drie maanden in
het buitenland verblijft heeft geen recht op toekenning van een uitkering
indien het verzekerde risico intreedt, tenzij er met dat land op dat moment reeds een verdrag is gesloten. Indien betrokkene als gevolg van het
niet aanwezig zijn van een verdrag besluit terug te keren naar Nederland,
wordt hij weer als verzekerde aangemerkt en heeft hij, indien hij voldoet
aan de voorwaarden die de wet stelt, recht op toekenning van een uitkering.
Dit staat vermeld in de eerste twee leden van de in het wetsvoorstel ingevoegde
artikelen (bijvoorbeeld artikel 20 WAO).De tweede situatie is dat betrokkene zijn recht op een uitkering heeft
verloren als gevolg van de niet tijdige totstandkoming (binnen drie jaar)
van een verdrag. Dit recht kan niet meer herleven zolang hij in dat land blijft
wonen. Ook niet als na ommekomst van die termijn van drie jaar alsnog een
verdrag tot stand komt. Herleving of heropening van dat recht kan uitsluitend
plaatsvinden indien betrokkene terugkeert naar Nederland.De driemaandstermijn heeft in dit verband alleen betekenis indien de verzekerde
niet in Nederland gaat wonen, zijn woonplaats in het buitenland blijft aanhouden,
maar in Nederland onafgebroken langer dan drie maanden verblijft.Indien deze situatie zich voordoet wordt de betrokkene voor de toekenning,
maar tevens voor de heropening (nadat hij aangemerkt is als verzekerde) van
het recht op een uitkering, behandeld alsof hij in Nederland woont. Dat de
verzekerde dan zijn woonplaats in het buitenland aanhoudt doet hieraan niets
af.Het laatste artikellid van de voorgestelde wetteksten inhoudende: «Onze
Minister maakt de landen bekend waarin op grond van verdrag of besluit van
een volkenrechtelijke organisatie recht op uitkering bestaat», is slechts
vaststellend van aard. De Minister van Sociale Zaken en Werkgelegenheid zal
door middel van een lijst bekend maken in welke landen met ingang van inwerkingtreding
van de voorgestelde wetteksten geen exportbeperking aanwezig is. Deze lijst
wordt telkens geactualiseerd naar de stand van zaken met betrekking tot de
totstand-gekomen verdragen.De leden van de PvdA-fractie spreken over een terugkeerrecht en een terugkeerplicht.
De keuze voor het gebruik van deze begrippen is niet de keuze van het kabinet.
De ratio achter de termijn van drie maanden is dat indien enerzijds het verblijf
in het buitenland langer dan drie maanden gelijk wordt gesteld met wonen in
het buitenland, het verblijf langer dan drie maanden in Nederland, van in
het buitenland wonenden, tevens gelijkgesteld dient te worden met wonen in
Nederland. Het recht op een uitkering kan dan alsnog ontstaan dan wel het
recht wordt niet ingetrokken. Aangezien de handhaafbaarheid van het verstrekken
van uitkeringen in Nederland voldoende kan worden gerealiseerd zijn er vanuit
deze optiek geen beletselen voor het vaststellen van dit recht op een uitkering.Dezelfde leden vragen of een «terugkeerrecht» gegarandeerd
is in ons vreemdelingenrecht. Of een zodanig terugkeerrecht is gegarandeerd,
hangt af van de individuele omstandigheden van de betrokken persoon en de
terzake voor hem geldende regels van het vreemdelingenrecht. Wat de socialeverzekeringsaspecten
betreft kan worden opgemerkt dat de vraag of bij terugkeer betrokkene in alle
gevallen zijn recht op een uitkering behoudt afhankelijk is van meer voorwaarden
dan uitsluitend het wonen of het langer dan drie maanden in Nederland verblijven.
Deze voorwaarden liggen besloten in de socialeverzekeringswetgeving.De leden van de PvdA-fractie vragen zich af of de «terugkeerplicht»
niet een vergroting van het procesrisico met zich brengt. De door dit wetsvoorstel
geopende mogelijkheid van het «herstel van het uitkeringsrecht»,
zoals deze leden dit noemen, zal naar het oordeel van het kabinet eerder een
verlaging van eventuele procesrisico's met zich brengen. Er is namelijk geen
sprake van «terugkeerplicht» maar van de mogelijkheid dat «oude» rechten kunnen herleven of nieuwe rechten kunnen
ontstaan indien betrokkene zich weer in Nederland vestigt. Het kan dus niet
gekwalificeerd worden als het definitief ontnemen van eigendom. Onder voorwaarden
gesteld in de wet kan men het uitkeringsrecht weer «terug krijgen».De leden van de PvdA-fractie vragen of een wetssystematische uitleg kan
worden gegeven van het gebruik van in de wettekst gehanteerde begrippen als
«weer aanmerken als verzekerde», «heropening» en «herleving».De in het wetsvoorstel opgenomen wijzigingen van verschillende artikelen
van de socialeverzekeringswetgeving houden verband met de in die wetten gehanteerde
begrippen-kaders. Zo geldt bijvoorbeeld voor het recht op een ZW-uitkering
en een recht op toekenning van WAO-uitkering dat betrokkene verzekerde dient
te zijn. Indien een betrokkene als gevolg van vertrek naar het buitenland
geen recht op een ZW-uitkering of een recht op toekenning van WAO-uitkering
heeft, is hij geen verzekerde meer voor de desbetreffende wet. Wil bij terugkeer
in Nederland alsnog sprake kunnen zijn van een recht op een ZW-uitkering of
recht op toekenning van WAO-uitkering, dan is het noodzakelijk om betrokkene
eerst als verzekerde aan te merken. In verband daarmee heeft opneming van
deze zinsnede plaatsgevonden in deze wetten.Het begrip «heropening» wordt in de ZW, de WAO en de WAZ gebruikt
voor die situaties waarin een persoon na eindiging van zijn recht weer aanspraak
heeft op dat recht. Zo kan, als gevolg van vertrek naar het buitenland, een
recht eindigen. Na eindiging kan heropening plaatsvinden, als aan de voorwaarden
voor het recht wordt voldaan.Wat het begrip «herleving» betreft kan het volgende worden
opgemerkt. Dit begrip wordt, zoals de leden van de PvdA-fractie terecht opmerken,
in de WW gehanteerd. In tegenstelling tot wat deze leden opmerken, is echter
in het kader van de ANW geen sprake van introductie van dat begrip. Reeds
in de artikelen 16 en 28 van die wet wordt dat begrip gehanteerd. Voor de
AOW is het begrip wel nieuw. Er is hier echter sprake van een nieuw fenomeen
in de wetssystematiek van de AOW. Ook al heeft een persoon de pensioengerechtigde
leeftijd bereikt, ingeval van vertrek naar het buitenland bestaat onder omstandigheden
geen recht op de in die wet geregelde toeslag. In die situatie ontstaat een
recht op toeslag niet of eindigt dat recht. Bij terugkeer in Nederland kan
dat recht evenwel weer worden verkregen.In het wetsvoorstel wordt dat met het begrip «herleving» aangeduid.
Ofschoon een ander begrip tevens had kunnen worden gehanteerd, kan aan het
systeem van de AOW geen specifiek te hanteren term worden ontleend. Daarom
is, in lijn met de andere terzake relevante wetgeving op het terrein van de
volksverzekeringen, de ANW, gekozen voor het begrip «herleving». 4. RechtszekerheidDe leden van de CDA-fractie vragen welk perspectief vanuit het rechtszekerheidsbeginsel
wordt geboden aan uitkeringsgerechtigden die na afloop van de overgangstermijn
van drie jaar worden geconfronteerd met het exportverbod.In het licht van de handhavingsdoelstelling van het wetsvoorstel wenst
het kabinet nogmaals te benadrukken dat maximaal wordt ingezet op het verkrijgen
van waarborgen terzake. Deze dienen te worden vastgelegd in verdragen met
de landen waarnaar thans socialeverzekerings-uitkeringen worden geëxporteerd.De overgangstermijn van drie jaar waarin het wetsvoorstel voorziet, is
niet alleen bedoeld om de beoogde verdragen te sluiten, maar ook
om de individuele uitkeringsgerechtigde de tijd te gunnen zich in te stellen
op de situatie waarin hij mogelijk zijn recht op uitkering verliest. Ten aanzien
van bestaande uitkeringsrechten is er dan ook sprake van uitgestelde werking
van de toepassing van het territorialiteitsbeginsel.Het kabinet acht het niet gewenst, dat in situaties waarin waarborgen
voor handhaafbaarheid niet kunnen worden verkregen, uitkeringen onbeperkt
blijven worden geëxporteerd. Bovendien betekent dit een blijvend ongelijke
behandeling van personen die weliswaar in hetzelfde land wonen, maar waarvan
sommigen geen recht op uitkering hebben omdat geen handhavingsverdrag tot
stand is gekomen, terwijl anderen desondanks wel recht op uitkering hebben.
Door te kiezen voor een uitgestelde werking van drie jaar wordt naar het oordeel
van het kabinet zowel recht gedaan aan het rechtszekerheidsbeginsel enerzijds,
als aan het beginsel van gelijke behandeling en de handhavingsdoelstelling
anderzijds.De leden van de PvdA-fractie en de D66-fractie wijzen op het belang van
vroegtijdige persoonlijke informatie aan de belanghebbenden.Het kabinet onderschrijft dit belang. In overleg met de uitvoeringsorganen
wordt bezien hoe hieraan zo adequaat mogelijk gestalte kan worden gegeven.Ten aanzien van de vraag van de leden van de CDA-fractie door wie en op
welke wijze toezicht wordt gehouden op het niet strijdig zijn van de handhavingsmaatregelen
met andere internationale regelingen en afspraken, merkt het kabinet het volgende
op.De totstandkoming van verdragen waarvan de handhavingsmaatregelen onderdeel
uitmaken is na advisering door de Raad van State omgeven met de zorgvuldige
parlementaire goedkeuringsprocedure zoals die is omschreven in de Grondwet
en waarbij zowel de Tweede als de Eerste Kamer nauw zijn betrokken.In die zin acht het kabinet de kwaliteit van de totstandkoming van handhavingsmaatregelen
in een verdrag gewaarborgd. Verwezen kan tevens worden naar de in acht te
nemen Aanwijzingen voor de regelgeving (nrs. 304–327). Voor het overige
is de interpretatie van verdragsbepalingen en de mogelijke strijdigheid van
verdragen met andere bepalingen van internationaal recht onderworpen aan het
oordeel van rechterlijke instanties.De leden van de CDA-fractie vragen wat de positie van de uitkeringsgerechtigde
is, als een (handhavings)verdrag wordt opgeschort of beëindigd. Zij vragen
hoe hierover zal worden gecommuniceerd en op welke wijze het parlement hierbij
wordt betrokken.Onderscheid dient te worden gemaakt tussen problemen die zich incidenteel
kunnen voordoen bij de nakoming van de handhavingsverplichtingen, en structurele
problemen terzake.Bij incidentele problemen in de gevalsbehandeling moet een verdragsbepaling
die voorziet in schorsing van de uitkering indien de noodzakelijke inlichtingen
niet worden verschaft, voldoende soelaas bieden. Worden de noodzakelijke inlichtingen
alsnog verstrekt en geven deze geen aanleiding om het uitkeringsrecht te herzien
of in te trekken, dan wordt de betaling van de uitkering hervat en vindt een
eventuele nabetaling plaats. Ten aanzien van een schorsingsbeslissing komt
de uitkeringsgerechtigde de rechtsbescherming van de Awb toe.Blijken problemen in de nakoming van de handhavingsverplichtingen structureel
van aard te zijn, dan behoren opschorting en zelfs opzegging van het verdrag
tot de opties. Voor opzegging van een verdrag is goedkeuring van de Staten-Generaal
vereist. Wordt opschorting overwogen, dan zal het parlement hierover worden
geïnformeerd. Voor de uitkeringsgerechtigde betekent opschorting of opzegging van het
verdrag dat het exportverbod voor hem in beginsel gaat gelden, afhankelijk
van hetgeen daaromtrent in het verdrag is geregeld.De leden van de fractie van GroenLinks vragen waar sprake kan zijn van
rechtszekerheid, nu betrokkene zijn uitkeringsrecht verliest als er na drie
jaar geen verdrag tot stand is gekomen. Voorts informeren deze leden naar
het uitgangspunt van eerbiedigende werking dat leidraad zou moeten zijn bij
de vormgeving van overgangsrecht bij wijziging van socialeverzekeringswetten,
zoals neergelegd in de motie Van der Zandschulp. Zij vragen, mede met het
oog op de totstandkoming van de ANW, wat het nut is om dergelijke moties aan
te nemen.Naar aanleiding van deze vragen kan allereerst worden opgemerkt dat omtrent
het te hanteren overgangsrecht in het kader van het sociaalverzekeringsrecht
door het kabinet een notitie is opgesteld, waarin vanuit verschillende invalshoeken
en beginselen de verschillende vormen van overgangsrecht worden belicht. De
conclusie van deze notitie houdt in dat de keuze voor het te kiezen overgangsrecht
een resultaat is van de afweging van deze invalshoeken en beginselen. Van
een zonder meer aannemen van het in genoemde motie neergelegde uitgangspunt
is derhalve geen sprake.Op grond van de Aanwijzingen voor de regelgeving (nr. 166) is bij nieuwe
regelgeving de onmiddellijke werking uitgangspunt. Toegespitst op de sociale
verzekeringen betekent dit dat bestaande uitkeringen op het moment van inwerkingtreding
van een wet onder het regiem van die wet komen te vallen. Niettemin dient
bij iedere wetswijziging, zoals ook de onderhavige wetswijziging, te worden
bezien welk type overgangsrecht het meest aangewezen is, gelet op de gevolgen
die een nieuwe wet kan hebben voor personen die reeds uitkeringsgerechtigd
zijn. Indien deze gevolgen onwenselijk worden geacht, kan de keuze voor eerbiedigende
of uitgestelde werking op zijn plaats zijn.De keuze voor het overgangsrecht bij dit wetsvoorstel wordt in de afweging
tussen het rechtszekerheidsbeginsel en het gelijkheidsbeginsel bepaald. Wat
dit laatste beginsel betreft is het kabinet van mening dat zo veel mogelijk
dient te worden voorkomen dat gedurende langere tijd twee afzonderlijke regelingen
naast elkaar blijven bestaan. Het valt moeilijk uit te leggen waarom de ene
persoon met een socialeverzekeringsuitkering, die reeds voor de inwerkingtreding
van de wet in het buitenland woonde wel recht behoudt op zijn uitkering en
een andere persoon zijn uitkeringsrecht verliest, omdat hij na de inwerkingtreding
van de wet buitenslands is gaan wonen. Niettemin heeft het kabinet, gelet
op de consequenties van de onderhavige wet voor uitkeringsgerechtigden, gemeend
gedurende een drietal jaren het nieuwe regiem niet van toepassing te doen
zijn op personen die reeds in het buitenland wonen met een recht op een socialeverzekeringsuitkering.
In de afweging van de genoemde twee beginselen meent het kabinet dat het in
het wetsvoorstel neergelegde overgangsrecht evenwichtig is.Wat het rechtszekerheidsbeginsel betreft kan nog worden opgemerkt dat
de keuze om het recht op een lopende socialeverzekeringsuitkering te beëindigen
wordt gerechtvaardigd, nu er geen sprake is van een blijvende eindiging van
het uitkeringsrecht. Het onderhavige wetsvoorstel voorziet immers in de mogelijkheid
dat een uitkeringsrecht wordt heropend of herleeft. Het recht op een uitkering
wordt betrokkene met deze wet derhalve niet blijvend ontzegd.Het kabinet is van mening dat met het vorenstaande voldoende is aangegeven
welke overwegingen een rol hebben gespeeld bij het te kiezen overgangsrecht.
De suggestie dat genoemde motie naar de prullenbak kan worden verwezen en
de twijfel van de leden van de fractie van GroenLinks aan het
nut om dergelijke moties aan te nemen, worden door het kabinet niet gedeeld.
Bij nieuwe wetgevingsprojecten zal immers veelal de vraag aan de orde zijn
welk overgangsrecht dient te worden gehanteerd, waarbij de vraag of eerbiedigende
werking kan worden verleend aan een bepaald voorstel tevens uitdrukkelijk
aan de orde komt. 5. GelijkheidsbeginselDe leden van de fractie van GroenLinks stellen vast dat de persoon die
in een land woont waarmee geen verdrag tot stand is gekomen binnen drie jaar
zijn uitkeringsrecht verliest. Mocht alsnog enige tijd later een verdrag tot
stand komen, dan kan zijn uitkeringsrecht niet herleven. Deze leden vragen
hoe de positie van deze persoon zich verhoudt tot de positie van de persoon
die na totstandkoming van het verdrag naar dat land vertrekt met behoud van
zijn uitkeringsrecht in het licht van het gelijkheidsbeginsel. In dit verband
stelt het lid van de SP-fractie het ontbreken van een herlevingsmogelijkheid
onjuist te achten.In reactie hierop wordt het volgende opgemerkt. Zoals de leden van de
fractie van GroenLinks terecht stellen eindigt het uitkeringsrecht voor de
persoon die in een land woont waarmee na ommekomst van een periode van drie
jaar nog geen verdrag tot stand is gekomen. Indien nadien alsnog een verdrag
tot stand komt, kan zijn uitkeringsrecht niet herleven. Voor de uitkeringsgerechtigde
die vertrekt naar dat land, waarmee op dat moment inmiddels een verdrag bestaat,
blijft daarentegen het uitkeringsrecht in stand. Voor de toepassing van het
gelijkheidsbeginsel is vereist dat gesproken kan worden van gelijke gevallen
die gelijk dienen te worden behandeld. In casu is evenwel geen sprake van
gelijke gevallen. Het verschil in uitkeringspositie tussen deze twee personen
is namelijk te verklaren uit hoofde van de verschillende verzekeringspositie
die beide personen innemen. Eerstgenoemde persoon heeft als gevolg van het
niet totstandkomen van een verdrag binnen drie jaar zijn verzekeringspositie
verloren, terwijl de andere persoon zijn verzekeringspositie heeft behouden.
Voor eerstgenoemde persoon geldt dat zijn uitkeringsrecht pas kan herleven,
als hij in Nederland terugkeert. Langs andere weg kan geen sprake zijn van
een herleving van het uitkeringsrecht voor deze persoon. 6. Procesrisico'sDe leden van de CDA-fractie vragen nadrukkelijk met een nadere analyse
in te gaan op de procesrisico's zoals door de SVB gesignaleerd. Tevens vragen
zij om een diepgaandere analyse op de juridische houdbaarheid van het voorliggende
voorstel in het licht van het EVRM.Op verzoek van de leden van de PvdA-fractie is bij deze memorie een afschrift
gevoegd van de uitspraak van het Europese Hof voor de Rechten van de Mens
in de zaak Gaygusuz.De procesrisico's die zich naar het oordeel van het kabinet kunnen voordoen
spelen zich af rond de discussie over de interpretatie van artikel 1 van het
eerste Protocol van het EVRM, waarin het recht op ongestoord genot van eigendom
is vastgelegd. Evenmin als de SVB kan het kabinet inzicht geven in de vraag
of het uitkeringsrecht zoals in de socialeverzekeringswetgeving is vastgelegd,
een recht is dat gekwalificeerd dient te worden als een vorm van eigendomsrecht,
bedoeld in dit protocol. De beperkt beschikbare jurisprudentie omtrent de
uitleg van genoemd artikel geeft hierover geen uitsluitsel. Als ervan wordt
uitgegaan dat de Nederlandse socialeverzekeringsuitkering wel als een vorm
van eigendomsrecht kan worden gezien kan de nationale wetgever aan (de uitoefening
van) dit eigendomsrecht in het algemeen belang beperkingen stellen indien
voldaan wordt aan een aantal voorwaarden. Het algemene belang van de handhaving van de rechtmatige verstrekking van uitkeringen in het buitenland
is in dit verband het argument om beperkingen te stellen aan de onverkorte
toekenning van het uitkeringsrecht. Overgangsrecht gedurende een termijn van
drie jaar – een termijn waarbinnen de regering zich ten doel stelt adequate
handhavingsverdragen af te sluiten – en de uitgestelde inwerkingtreding
van een half jaar na plaatsing in het Staatsblad doen dit wetsvoorstel voor
de bestaande uitkeringsgerechtigden in het buitenland verzachten. Op deze
wijze wordt naar het oordeel van het kabinet voldaan aan de algemene beginselen
van subsidiariteit en proportionaliteit.Daarnaast kan zich de vraag voordoen of dit wetsvoorstel discriminatie
op grond van nationaliteit oplevert. In dit verband is uitsluitend de vraag
omtrent indirect onderscheid van belang. Ervan uitgaande dat meer niet-Nederlanders
dan Nederlanders naar het buitenland vertrekken, is het de vraag of voor dit
onderscheid een objectieve rechtvaardigingsgrond bestaat. Naar het oordeel
van het kabinet vormt de handhaafbaarheid van de Nederlandse socialeverzekeringswetten
een toereikende rechtvaardigingsgrond voor dit onderscheid. Overigens kan
het convergeren van het Nederlandse socialeverzekeringsstelsel met dat van
de ons omringende landen tevens een argument vormen. Voorts kan worden gewezen
op de inspanningen van het kabinet om binnen de komende periode van ruim drie
jaar adequate handhavingsafspraken te maken met landen waarmee deze afspraken
thans (nog) niet bestaan. Na totstandkoming van die verdragen staat dit wetsvoorstel
een export van de uitkering niet meer in de weg. Gelet op vorenstaande overwegingen
is besloten geen onderzoek te starten naar het aanbieden van compensatiemaatregelen.
Dit zou ten onterechte de indruk kunnen vestigen dat het kabinet de benodigde
inspanningen tot het sluiten van genoemde verdragen bij voorbaat niet realistisch
acht. 7. HandhavingsverdragenDe leden van de VVD-fractie vragen aan te geven welke handhavingsafspraken
in het verdrag zouden moeten komen.Het kabinet merkt hierover op dat het in de eerste plaats afspraken betreft
ten behoeve van de administratieve controle van uitkeringsaanvragen en van
betalingen van uitkering. Hierbij dient te worden gedacht aan verificatie
van verstrekte inlichtingen en identificatie van de persoon van de uitkeringsgerechtigde
c.q. van de aanvrager om uitkering. Verder betreft het afspraken over de medische
controle van de uitkeringsgerechtigde. De frequentie van WAO-herkeuringen
is overigens niet anders dan ten aanzien van in Nederland wonende uitkeringsgerechtigden.Vervolgens gaat het om afspraken over de terug- en invordering van onverschuldigd
betaalde uitkeringen en over de inning van socialeverzekeringspremies.Naar aanleiding van een vraag van de PvdA-fractie zij opgemerkt dat niet
zal worden volstaan met een eenmalige uitnodiging aan «exportlanden»
om een handhavingsverdrag te sluiten. De zorgvuldigheid vereist dat bij het
uitblijven van een reactie de uitnodiging wordt herhaald. Mede in het belang
van de uitkeringsgerechtigden streeft het kabinet ernaar zo snel mogelijk
duidelijkheid te verkrijgen over de positie van het desbetreffende land.De leden van de PvdA-fractie vragen of het sluiten van een verdrag de
enige mogelijkheid is om de handhaafbaarheid te vergroten. Zij vragen of de
Nederlandse ambassades een actieve rol zouden kunnen spelen en of deze nog
steeds beschikken over sociale attachés.Allereerst wordt eraan herinnerd dat in juridische zin slechts een verdrag
de exportbeperking in de socialeverzekeringswetten kan opheffen. Daarmee
acht het kabinet een verdrag geschikt als instrument om de handhaafbaarheid
te vergroten. De Nederlandse uitvoeringsinstanties stuiten bij de handhaving
over de grens van de door hun uit te voeren wetten dikwijls op het ontbreken
van bevoegdheden of feitelijke mogelijkheden voor de plaatselijke instanties
om de gevraagde handhavingsactiviteiten te verrichten.Het neerleggen van handhavingsafspraken in een verdrag verplicht de verdragspartner
de eigen instanties van de nodige bevoegdheden en mogelijkheden te voorzien.
De Nederlandse regering kan de verdragspartner hierop aanspreken.In de uitvoeringspraktijk blijkt het ten aanzien van bepaalde landen soms
nuttig om handhavingsactiviteiten ter plaatse te coördineren of zelf
uit te voeren. Daarbij kunnen de ambassades behulpzaam zijn. De omvang van
de export is echter ook een belangrijk criterium. In dat kader is aan de Nederlandse
ambassades in Ankara en Rabat een sociaal attaché verbonden. Op dit
moment wordt bekeken of ook een sociaal attaché op de ambassade in
Paramaribo in dit verband zijn diensten kan bewijzen.De leden van de fractie van D66 vragen in hoeverre het feit dat niet overal
in de wereld werk wordt gemaakt van verdragsafspraken, meespeelt in de overwegingen
van het wetsvoorstel. Deze leden noemen de mogelijkheid dat overheid en uitkeringsgerechtigde
ter plaatse samenspannen om op frauduleuze wijze recht op uitkering te verkrijgen.
In dat verband wordt onder meer gevraagd hoe het kabinet hierop denkt te controleren.
De leden van de fractie van GroenLinks vragen naar garanties voor de handhaafbaarheid.Het kabinet onderschrijft de zorg die deze leden op dit punt uitspreken.
Per land zal moeten worden bekeken welke mogelijkheden de verdragspartner
kan bieden als het gaat om de realisering van de Nederlandse handhavingsdoelstellingen.
Garanties voor de handhaafbaarheid zijn niet te geven. Goed beleid betekent
voorwaarden scheppen om hiervoor voldoende waarborgen te verkrijgen. Dit wetsvoorstel
past in dat kader.Het kabinet gaat ervan uit dat de met de verdragspartner te maken afspraken
ook daadwerkelijk zullen worden nagekomen. Daartoe behoort ook de mogelijkheid
voor de uitvoeringsorganen om zelf te controleren. Het kabinet zal bij de
uitvoeringsorganen de vinger aan de pols houden om te voorkomen dat de werkelijkheid
afwijkt van de gemaakte afspraken. Voorzover hiervan sprake is, zal het kabinet
niet schromen de verdragspartner hierop aan te spreken. In het uiterste geval
behoort opzegging van het verdrag tot de mogelijkheden.Voor wat betreft de genoemde fraudemogelijkheid merkt het kabinet op dat
het een illusie is terzake een afdoende administratieve controle in te richten.
Bestaat er verdenking van fraude, dan dienen de uitkeringsorganen te handelen
overeenkomstig de Richtlijn uitkeringsfraude (Stcrt. 1993, 64). Voor de noodzakelijke
opsporingsactiviteiten binnen Europa is het Europees Verdrag aangaande de
wederzijdse rechtshulp in strafzaken (Trb. 1965, 10) van belang.De leden van GroenLinks vragen naar de relatie tussen het sluiten van
verdragen in het kader van dit wetsvoorstel en fraudebestrijding. Zij vragen
of het voor de fraudebestrijding niet veel effectiever is om in te zetten
op een goede controle bij de toekenning van een uitkering, op naleving en
handhaving van de wet.Deze leden kan erop worden gewezen dat de bedoelde verdragen juist zien
op de door hun genoemde handhavingsaspecten. Daarmee wordt belangrijk bijgedragen
aan het voorkomen van fraude. De leden van GroenLinks vragen in hoeverre het kabinet zich bij het sluiten
van verdragen laat leiden door de aard van de relatie met het desbetreffende
land.Het kabinet stelt de handhaving van de socialeverzekeringswetten centraal.
Het gaat erom hierover goede afspraken te maken die voldoende waarborgen bieden
voor een rechtmatige uitvoering. De aard van de relatie is daaraan in beginsel
ondergeschikt. Staat deze niettemin aan het sluiten van een verdrag in de
weg, dan zal het kabinet het parlement daarover informeren.De leden van GroenLinks vragen welke getalsmatige en beleidsmatige criteria
worden gehanteerd bij de overweging of het al dan niet zinvol is besprekingen
met een land te beginnen. Zij vragen in dit verband naar de relatie met het
remigratiebeleid.Uitgangspunt voor het kabinet is dat de uitvoering van de sociale verzekeringen
rechtmatig geschiedt. In dat licht bezien is er geen aanleiding om op voorhand
landen uit te sluiten op gronden die niets van doen hebben met de rechtmatigheidsdoelstelling.
Het aantal uitkerings-gerechtigden in een bepaald land kan geen criterium
zijn om concessies te doen aan de rechtmatigheid van uitkeringen. Ook als
het om weinig uitkeringen gaat, dient ten aanzien van het desbetreffende land
bekeken te worden hoe de handhaafbaarheid kan worden gewaarborgd. Gezien het
grote aantal landen waarnaar thans socialeverzekeringsuitkeringen worden geëxporteerd,
kan er evenwel niet aan worden ontkomen om in de volgorde van verdragsonderhandelingen
een zekere prioritering aan te brengen. De Tweede Kamer heeft in dit verband
Indonesië en Suriname genoemd. Ten aanzien van deze landen worden inmiddels
voorbereidingen getroffen om zo spoedig mogelijk tot de gewenste handhavingsafspraken
te komen. Daarnaast worden spoedig verdragsbesprekingen gestart met de landen
die van belang zijn voor het remigratiebeleid, voorzover daarmee overigens
nog geen verdrag bestaat. Ten slotte wordt prioriteit gegeven aan verdragsbesprekingen met landen
waarnaar thans relatief veel socialeverzekeringsuitkeringen worden geëxporteerd.
Verwezen zij naar het overzicht op bladzijde 18 van de nota naar aanleiding
van het verslag (Kamerstukken II, 1997/1998, 25 757, nr. 6).De leden van de fractie van GroenLinks vragen wat de inzet van het kabinet
is om ook na de overgangstermijn van drie jaar tot verdragsafspraken te komen.Het kabinet merkt hierover op dat de overgangstermijn van drie jaar is
bedoeld om met de huidige exportlanden verdragsafspraken over handhaving te
maken teneinde ook na afloop van die drie jaar te kunnen blijven exporteren.
Het kabinet zet hier maximaal op in. Voorzover dit evenwel niet mocht lukken
binnen de overgangstermijn, zullen de activiteiten terzake ook na afloop van
de overgangstermijn worden voortgezet.Tevens informeren de leden van de fractie van GroenLinks naar welke niet-verdragslanden
de 20 000 uitkeringen gaan.Uitkeringen op grond van de volksverzekeringen werden in 1997 naar ongeveer
140 niet-verdragslanden geëxporteerd. Bij uitkeringen op grond van de
werknemersverzekeringen gaat het om ruim 60 niet-verdragslanden. Voor een
uitgebreid overzicht met een indeling van landen naar aantallen uitkeringen
wordt verwezen naar de hiervoor genoemde nota naar aanleiding van het verslag.Ten slotte informeren deze leden naar de verhouding tussen Nederlanders
en niet-Nederlanders bij de uitkeringsgerechtigden in niet-verdragslanden.Bij de werknemersverzekeringen vindt geen registratie van nationaliteit plaats en zijn evenmin bronnen beschikbaar op basis waarvan een betrouwbare
inschatting kan worden gemaakt van de verhouding tussen Nederlanders en niet-Nederlanders
bij de uitkeringsgerechtigden in niet-verdragslanden. Bij de volksverzekeringen
wordt wel de nationaliteit geregistreerd. Eind 1998 was de verhouding tussen
Nederlanders en niet-Nederlanders bij de uitkerings-gerechtigden in niet-verdragslanden
bij de AKW ongeveer 50–50, bij de AOW 70–30 en bij de ANW 55–45. 8. KoppelingswetDe leden van verschillende fracties hebben vragen over de samenhang tussen
het wetsvoorstel en de Koppelingswet.De leden van de CDA-fractie menen dat er toch sprake is van enige samenhang
tussen de Koppelingswet en dit wetsvoorstel. Zij vragen of de consequentie
dat de illegaal die destijds rechtmatig verzekerd is geweest en die nadien
niet meer voor een uitkering in aanmerking komt, voorzien is of zelfs is bedoeld.
Ook de leden van de PvdA-fractie stellen de relatie met de Koppelingswet aan
de orde. Zij vragen of het denkbaar is dat een persoon die bijvoorbeeld arbeidsongeschikt
is, na het verliezen van zijn verblijfsstatus, in Nederland noch in het herkomstland
zijn uitkeringsrecht gewaarborgd ziet en of, indien zulks het geval is, oplossingen
bestaan voor een dergelijke lacune.In antwoord op deze vragen merkt het kabinet het volgende op. De Koppelingswet
en het onderhavige wetsvoorstel hebben verschillende doeleinden. De Koppelingswet
koppelt de betaling van een uitkering aan het rechtmatig verblijf in Nederland.
Als definitief vaststaat dat iemand niet over een geldige verblijfstitel beschikt
wordt de betaling van zijn uitkering opgeschort tot het moment dat hij buitenslands
verkeert.De doelstelling van het onderhavige wetsvoorstel is een geheel andere.
Of er al dan niet sprake is van een legaal verblijf is niet van belang. Van
belang is dat een uitkeringsrecht alleen kan bestaan in het buitenland, als
met het desbetreffende land adequate handhavingsafspraken zijn gemaakt.De situatie kan zich voordoen dat iemand Nederland dient te verlaten omdat
hij niet over een geldige verblijfstitel beschikt. De Koppelingswet, gelet
op de doelstelling van die wet, verhindert de doorbetaling van zijn uitkering
in Nederland. Op grond van het onderhavige wetsvoorstel blijft zijn uitkeringsrecht
bestaan als hij naar een land gaat, waarmee via verdrag handhavingsafspraken
zijn gemaakt. Is met het desbetreffende land geen verdrag afgesloten dan zal
dat ertoe leiden dat zijn uitkeringsrecht eindigt. Dat geldt tevens voor de
door de leden van de PvdA-fractie geschetste situatie dat een uitkeringsgerechtigde
die zijn verblijfs-status verliest, in Nederland noch in het herkomstland
zijn uitkeringsrecht gewaarborgd ziet. Een en ander ligt besloten in de doelstellingen
van dit wetsvoorstel. De consequentie zoals door de leden van de PvdA- en
de CDA-fractie beschreven zou zich derhalve inderdaad kunnen voordoen. Van
een samenhang, zoals door de leden van de CDA-fractie geschetst, is evenwel
geen sprake, gelet op de verschillende reikwijdte en doelstellingen van de
desbetreffende wetten.Voor de door de leden van de PvdA-fractie genoemde lacune bestaat in het
door die leden aangehaalde voorbeeld geen oplossing. Desalniettemin bestaat
voor de betrokken persoon een oplossing indien hij vertrekt naar een land
waarmee een handhavingsverdrag is gesloten. 9. RemigratiebeleidDe leden van de VVD-fractie vragen naar de verhouding tussen het wetsvoorstel
en het voorstel voor een Remigratiewet. Met name wordt gevraagd of de financiële
aantrekkelijk-heid van remigratie vervalt. Uitgangspunt bij het onderhavige wetsvoorstel is dat het remigratiebeleid
hierdoor niet wordt gefrustreerd. In het kader van het remigratiebeleid voorziet
het wetsvoorstel voor een Remigratiewet in een remigratie-uitkering. Deze
wordt toegekend aan de remigrant voorzover hij geen ander inkomen geniet.
Heeft de remigrant een inkomen in de vorm van een socialeverzekeringsuitkering,
dan ontvangt hij een aanvullende of geen remigratie-uitkering. Heeft de remigrant
als gevolg van het onderhavige wetsvoorstel geen recht meer op een socialeverzekeringsuitkering,
dan komt de remigratie-uitkering als inkomensbron in beeld.De remigratie-uitkering wordt niet getroffen door het wetsvoorstel. 10. Vrijwillige verzekeringDe leden van de PvdA-fractie vragen in te gaan op de vrees van het bestuur
van de SVB dat de rechter bij de vrijwillige AOW-verzekering de SVB zal verplichten
gedane toezeggingen na inwerkingtreding van het exportverbod alsnog geheel
te honoreren.De SVB laat zich bij zijn vrees leiden door een uitspraak van de Centrale
Raad van Beroep van 27 juni 1990, gepubliceerd in RSV 1991/76. In de casus
van die uitspraak heeft de SVB aan betrokkene desgevraagd een garantie afgegeven
ten aanzien van aan een vrijwillige AOW-verzekering te ontlenen aanspraken.
Daarbij heeft de SVB verzuimd een voorbehoud te maken ten aanzien van wetswijziging.
Op basis hiervan heeft betrokkene een afweging gemaakt tussen een particuliere
ouderdomsverzekering en een vrijwillige AOW-verzekering ten gunste van de
laatste verzekering. In zijn oordeel herhaalt de CRvB zijn vaste jurisprudentie
dat er bijzondere gevallen denkbaar zijn waarin strikte toepassing van een
dwingendrechtelijke bepaling in die mate in strijd komt met algemene rechtsbeginselen,
dat op deze grond toepassing daarvan geen rechtsplicht meer kan zijn. Tot
die bijzondere gevallen kan behoren het geval waarin het uitvoeringsorgaan
ten aanzien van een belang-hebbende uitdrukkelijke, ondubbelzinnige en ongeclausuleerde
inlichtingen zijn verstrekt die gerechtvaardigde verwachtingen hebben gewekt.
De CRvB acht in de casus van de uitspraak een bijzonder geval aanwezig, omdat
de SVB zijn inlichtingen ongeclausuleerd heeft verstrekt waarop betrokkene
haar keuze voor het sluiten van een vrijwillige AOW-verzekering heeft gebaseerd.Gelet op het feit dat de SVB de laatste jaren steeds wel een voorbehoud
ten aanzien van wetswijziging maakt, deelt het kabinet de vrees van het SVB-bestuur
niet. Het kabinet acht het van belang om vast te stellen dat de rechter het
primaat van de wet en de daarop aangebrachte wijzigingen erkent. Overigens
is het kabinet geen andere jurisprudentie van de CRvB bekend waaruit blijkt
dat de rechter aan het vertrouwensbeginsel een zwaarder gewicht toekent bij
de toepassing van wetsbepalingen inzake vrijwillige verzekering dan bij verplichte
verzekering.Over de suggestie van de zijde van het bestuur van de SVB om de vrijwillige
verzekeringen AOW en ANW in de toekomst te ontkoppelen, merkt het kabinet
het volgende op.De vrijwillige AOW- en ANW-verzekering zijn nader uitgewerkt bij algemene
maatregel van bestuur. Deze regeling is op een aantal punten aan herziening
toe. Het kabinet is voornemens de desbetreffende wijzigingen in de loop van
1999 te realiseren. Een van de wijzigingen betreft de gedeeltelijke ontkoppeling
van beide vrijwillige verzekeringen. De argumenten in het verleden om voor
een dergelijke koppeling te kiezen waren, evenals bij de verplichte verzekering,
het uitsluiten van risicoselectie en het tot uitdrukking brengen van het solidariteitsbeginsel
in de vrijwillige verzekering. Het moet naar de mening van het kabinet in
de toekomst mogelijk zijn om degenen die zich vrijwillig willen verzekeren een keuzevrijheid te geven. Deze keuzevrijheid zal zodanig worden
gerealiseerd dat door de belanghebbende kan worden geopteerd voor een gecombineerde
AOW/ANW-verzekering, dan wel voor uitsluitend een AOW-verzekering. Voortzetting
van de verzekering op vrijwillige basis voor uitsluitend de ANW wordt niet
overwogen, aangezien invoering van die optie het oneigenlijke gebruik ervan
te veel in de hand zou werken. De leden van de fracties van PvdA, CDA, D66 en GroenLinks vragen een reactie
op de mogelijke knelpunten die de FNV heeft gesignaleerd ten aanzien van in
het buitenland wonende vrijwillig verzekerden voor de WAO.Het kabinet merkt hierover op dat indien het exportverbod van het wetsvoorstel
gaat gelden ten aanzien van de desbetreffende landen, er in inderdaad geen
recht bestaat op een WAO-uitkering. Het maakt in dit verband geen verschil
of het recht op de uitkering is gebaseerd op de verplichte verzekering dan
wel de vrijwillige verzekering ingevolge de WAO.Dit betekent naar het oordeel van het kabinet dat sectoren als de door
de FNV genoemde zeescheepvaart, in het licht van het wetsvoorstel zullen moeten
bezien in hoeverre de gemaakte afspraken over vrijwillige verzekering ten
aanzien van bepaalde landen dienen te worden herzien. 11. Verordening (EEG) nr. 1408/71Naar aanleiding van vragen van de PvdA-fractie over grensarbeiders in
relatie tot het Europees recht merkt het kabinet het volgende op.Grensarbeiders die in Nederland werkzaam zijn, zullen in de meeste gevallen
op grond van artikel 13, tweede lid, van Verordening (EEG) nr. 1408/71 betreffende
de toepassing van de socialezekerheidsregelingen op werknemers en zelfstandigen,
alsmede op hun gezinsleden, die zich binnen de Gemeenschap verplaatsen, onderworpen
zijn aan de Nederlandse socialeverzekeringswetgeving.De Nederlandse regering is er, mede op grond van jurisprudentie van het
Hof van Justitie (EG), altijd van uitgegaan dat deze onderworpenheid betrekking
heeft op het hele Nederlandse stelsel zoals dat onder de materiële werkingssfeer
van de Verordening valt. Het betreft derhalve zowel de toepassing van de verzekeringsplichtbepalingen
als de premieplicht-bepalingen. De Hoge Raad heeft echter in zijn arrest van
8 juli 1997, nr. 31 540, geoordeeld dat premieplicht uitsluitend kan
bestaan als de verzekering voortvloeit uit de nationale regelgeving. Gelet
op de ongewenste gevolgen van deze uitspraak is op 15 mei 1998 in werking
getreden de Wet verduidelijking verzekerings- en premieplicht (Stb. 267).
Op grond van deze wet is in alle socialeverzekeringswetten een bepaling opgenomen
op grond waarvan degenen van wie de verzekering voortvloeit uit de toepassing
van bepalingen van een verdrag of een besluit van een volkenrechtelijke organisatie,
verzekerd zijn voor de desbetreffende wet. De premieplicht is vervolgens gebaseerd
op de desbetreffende bepalingen in de werknemersverzekeringswetten en de Wet
financiering volksverzekeringen.Wanneer personen verzekerd zijn in Nederland, maar woonachtig in een andere
EU-lidstaat, dient op grond van de bepalingen van de Verordening te worden
vastgesteld welke lidstaat bevoegd is een uitkering te verstrekken. Vaak zal
dat de lidstaat zijn waar de desbetreffende persoon verzekerd was, maar in
een aantal situaties is het woonland bevoegd een uitkering te verstrekken.
Dit doet zich bijvoorbeeld voor bij werkloosheid. Als een grensarbeider werkloos
wordt, komt hij uitsluitend in aanmerking voor een werkloosheidsuitkering
van zijn woonland, hoewel hij in dat land niet verzekerd is geweest en derhalve
ook geen premie heeft betaald. Naar aanleiding van een vraag van de leden van de PvdA-fractie over de
Toeslagenwet in relatie tot de hiervoor genoemde Verordening, merkt het kabinet
het volgende op.De Toeslagenwet kan in het kader van de Verordening worden aangemerkt
als een bijzondere, niet op premie- of bijdragebetaling berustende prestatie.
Het gaat hier om uitkeringen waarvoor geen premies of bijdragen worden betaald,
maar die toch kunnen worden gerekend tot het terrein van de sociale zekerheid.
In artikel 10bis van de Verordening is geregeld dat deze uitkeringen niet
hoeven te worden geëxporteerd, mits de desbetreffende wettelijke regeling
is vermeld in bijlage II bis bij de Verordening en in de regeling zelf een
exportverbod is opgenomen. Voor opname op deze bijlage is unanimiteit van
de lidstaten vereist.Overigens is het, in antwoord op een vraag van de leden van PvdA-fractie,
juist dat er in beginsel recht op toeslag bestaat voor de in Nederland (rechtmatig)
verblijvende gerechtigde, ongeacht eventueel in het buitenland verblijvende
echtgenoot en kinderen. 12. Financiële effectenDe leden van de VVD-fractie vragen naar de aanwending van de met dit wetsvoorstel
te realiseren ombuigingen. Zij willen weten of die opbrengsten nog wel volstaan
om de financiële effecten van de versoepeling van de ANW te compenseren.Ter geruststelling van de leden van de VVD-fractie merkt het kabinet op
dat de opbrengsten van dit wetsvoorstel, zoals dat steeds de bedoeling is
geweest, nog steeds worden ingezet ter compensatie van de meerkosten die door
de ANW-reparatie zijn opgetreden. Het betreft hier echter een intertemporele
compensatie. De meerkosten in de ANW zijn de eerste jaren hoog, maar lopen
terug tot een gering niveau. Bij de opbrengsten van het onderhavige wetsvoorstel
treedt een tegengesteld effect op. In de eerste jaren levert het wetsvoorstel
slechts een geringe besparing op, maar die loopt met het verstrijken van de
tijd fors op. Over een langere periode gemeten, compenseert het voorliggende
wetsvoorstel de bij de ANW optredende besparingsverliezen derhalve. De latere
invoeringsdatum van het wetsvoorstel brengt geen verandering in deze benadering.De leden van de fractie van de VVD vragen voorts naar de geraamde financiële
effecten en in welke mate de geraamde besparingen gerealiseerd zullen worden
wanneer met alle landen verdragen worden afgesloten.Zoals in de eerdergenoemde memorie van toelichting en de nota naar aanleiding
van het verslag is toegelicht, zijn bij de raming van de financiële effecten
van het onderhavige wetsvoorstel diverse veronderstellingen gehanteerd. Een
van die veronderstellingen is dat de exportbeperking geldt voor de huidige
niet-verdragslanden. Bij andere veronderstellingen resulteren uiteraard andere
financiële effecten. Wanneer met alle niet-verdragslanden een verdrag
wordt gesloten, vervalt uiteraard – in directe zin – de geraamde
besparing en resteert de besparing uit hoofde van de exportbeperking in de
Toeslagenwet. Er zij evenwel op gewezen dat andere uitgavenbesparende effecten
niet zijn verdisconteerd in de raming, omdat hiervoor geen concrete aanknopingspunten
beschikbaar waren. Zo is aannemelijk dat opname van handhavingsbepalingen
in bestaande verdragen met EU/EER-landen en andere verdrags-landen zal leiden
tot een verbeterde handhaving en daarmee grotere rechtmatigheid van de uitgaven.
Daarvan zal langs twee lijnen een uitgavenbesparend effect optreden: enerzijds
doordat onrechtmatigheden in grotere mate zullen worden voorkómen,
anderzijds ook doordat meer mogelijkheden zullen bestaan om onrechtmatigheden
op te sporen. Verdragen met meerlanden leiden derhalve niet per definitie tot het vervallen van een groot
deel van het geraamde financiële effect.De leden van de fractie van GroenLinks vragen of bij de raming van de
financiële effecten aangegeven kan worden of er sprake is van fraude
en hoe hoog dat bedrag is. Het lid van de SP-fractie vraagt van hoeveel fraude
er daadwerkelijk sprake is. Dit lid stelt dat bij de behandeling in de Tweede
Kamer is gebleken dat het kabinet niet weet hoeveel fraude er in het buitenland
voorkomt. Tegen deze achtergrond acht het lid het voorstel veel te drastisch.Het kabinet merkt op dat het inderdaad zo is dat de omvang van de fraude
met uitkeringen in het buitenland in zijn algemeenheid onbekend is. Het wegvallen
van fraude is daarom ook niet in de financiële effecten verdisconteerd.
Evenmin is overigens bekend wat de omvang van de uitkeringsfraude in Nederland
is. Wel zijn er incidentele onderzoeken bekend naar bijvoorbeeld fraude met
kinderbijslag in bepaalde landen. Hoewel die onderzoeken niet representatief
zullen zijn voor alle landen, zijn die signalen toch dermate dat de fraude
met uitkeringen in het buitenland serieus genomen moet worden.Het onderhavige wetsvoorstel is er nu juist op gericht de mogelijkheden
tot frauderen reeds bij voorbaat te beperken door in de vorm van handhavingsbepalingen
in verdragen onder meer goede verificatiemogelijkheden te scheppen voor de
Nederlandse uitvoeringsorganen bij de export van uitkeringen naar het buitenland,
te weten zoveel mogelijk dezelfde verificatiemogelijkheden als die welke de
uitvoeringsorganen kunnen benutten bij de verificatie van gegevens van uitkeringsgerechtigden
die in Nederland wonen.Ook vragen de leden van de fractie van GroenLinks hoe de ingeboekte bezuiniging
van f 140 miljoen op een bedrag van f 153 miljoen moet worden gelezen
en waarop deze cijfers zijn gebaseerd. Betekent dit niet impliciet, zo stellen
deze leden, dat het kabinet niet veel baat heeft om met zoveel mogelijk landen
een verdrag af te sluiten.Bij de interpretatie van de geraamde financiële effecten dient te
worden bedacht dat de export van toeslagen ingevolge de Toeslagenwet niet
alleen naar niet-verdragslanden zal worden beperkt, maar dat de export naar
alle landen zal worden beperkt. Bij de bepaling van het bedrag dat bij de
beperking van export van uitkeringen in het geding is, zijn derhalve de uitkeringen
naar de niet-verdragslanden aan de orde (in totaal zo'n f 153 miljoen
in 1996) maar ook de export van uitkeringen uit hoofde van de Toeslagenwet
naar alle landen (bijna f 43 miljoen in 1996). Per saldo betrof het in
1996 ruim f 190 miljoen aan socialeverzekeringsuitkeringen. Omdat in
het kader van de AOW bij exportbeperking alleen de partnertoeslag zal vervallen
en de alleenstaandenuitkering zal worden verlaagd van 70% naar 50% van het
netto-minimumloon, en omdat reeds eerder een bedrag van f 10 miljoen
in de meerjarenramingen was verwerkt, resulteert uiteindelijk een mogelijke
besparing op de uitkeringsuitgaven in de structurele situatie van circa f 140
miljoen.De leden van de fractie van D66 informeren naar het bedrag aan ANW-uitkeringen
dat thans wordt uitgekeerd aan weduwen/weduwnaars die zijn teruggekeerd naar
Marokko of Turkije.Volgens het Jaarverslag 1997 van de SVB werd in 1997 aan 1177 ANW-ers
in Marokko f 28,450 miljoen aan uitkeringen uitbetaald, en aan 1541 ANW-ers
in Turkije voor f 36,053 miljoen. Integrale gegevens over 1998 zijn nog
niet beschikbaar.De Staatssecretaris van Sociale Zaken en Werkgelegenheid,J. F. Hoogervorst 
 
 Naar boven

 

Directe linkKopieer de link naar uw clipboard 

https://zoek.officielebekendmakingen.nl/kst-19981999-25757-60b.html

Sluit modaal

 

Disclaimer
De hier aangeboden pdf-bestanden van het Staatsblad, Staatscourant, Tractatenblad, provinciaal blad, gemeenteblad, waterschapsblad en blad gemeenschappelijke regeling vormen de formele bekendmakingen in de zin van de Bekendmakingswet en de Rijkswet goedkeuring en bekendmaking verdragen voor zover ze na 1 juli 2009 zijn uitgegeven. Voor pdf-publicaties van vóór deze datum geldt dat alleen de in papieren vorm uitgegeven bladen formele status hebben; de hier aangeboden elektronische versies daarvan worden bij wijze van service aangeboden.

 

Over deze website
Contact
English
Help
Zoeken

Informatie hergebruiken
Privacy en cookies
Toegankelijkheid
Sitemap
Kwetsbaarheid melden

Open data
Linked Data Overheid
PUC Open Data

MijnOverheid.nl
Rijksoverheid.nl
Ondernemersplein.nl
Werkenbijdeoverheid.nl