Vaststelling begroting van het Ministerie van Buitenlandse Zaken (V) voor het jaar 2005; Lijst van vragen en antwoorden over corruptie in ontwikkelingslanden
Staten-Generaal — Kamerstuk 
Datum: 2014-07-06 00:00:00.000000
Rechtsgebied: Wetgeving


(function (window, document, dataLayerName, id) {
 window[dataLayerName] = window[dataLayerName] || [], window[dataLayerName].push({ start: (new Date).getTime(), event: "stg.start" }); var scripts = document.getElementsByTagName('script')[0], tags = document.createElement('script');
 function stgCreateCookie(a, b, c) { var d = ""; if (c) { var e = new Date; e.setTime(e.getTime() + 24 * c * 60 * 60 * 1e3), d = "; expires=" + e.toUTCString() } document.cookie = a + "=" + b + d + "; path=/; Secure" }
 var isStgDebug = (window.location.href.match("stg_debug") || document.cookie.match("stg_debug")) && !window.location.href.match("stg_disable_debug"); stgCreateCookie("stg_debug", isStgDebug ? 1 : "", isStgDebug ? 14 : -1);
 var qP = []; dataLayerName !== "dataLayer" && qP.push("data_layer_name=" + dataLayerName), qP.push("use_secure_cookies"), isStgDebug && qP.push("stg_debug"); var qPString = qP.length > 0 ? ("?" + qP.join("&")) : "";
 tags.async = !0, tags.src = "https://koop.piwik.pro/containers/" + id + ".js" + qPString, scripts.parentNode.insertBefore(tags, scripts);
 !function (a, n, i) { a[n] = a[n] || {}; for (var c = 0; c < i.length; c++)!function (i) { a[n][i] = a[n][i] || {}, a[n][i].api = a[n][i].api || function () { var a = [].slice.call(arguments, 0); "string" == typeof a[0] && window[dataLayerName].push({ event: n + "." + i + ":" + a[0], parameters: [].slice.call(arguments, 1) }) } }(i[c]) }(window, "ppms", ["tm", "cm"]);
 })(window, document, 'dataLayer', 'f8b9eee5-8d9c-4ea1-abd5-83e174f29813');
 
 
 
Direct naar content
Navigatie
Contextinformatie
Publicatie
Acties
Inhoudsopgave
Gerelateerde informatie

Menu

U bent nu hier: 
Publicaties
Officiële publicaties

Inloggen

Primaire navigatie

Andere sites binnen Overheid.nl
Home
Uitgebreid zoeken
Mijn abonnementen
Help

Andere sites binnen Overheid.nl

Berichten over uw Buurt
Zoals vergunningen, bouwplannen en lokale regelgeving.

Rondom uw woonadres
Rondom een zelfgekozen adres

Dienstverlening
Zoals belastingen, uitkeringen en subsidies.

Naar dienstverlening

Beleid & regelgeving
Officiële publicaties van de overheid.

Naar beleid & regelgeving

Contactgegevens overheden
Adressen en contactpersonen van overheidsorganisaties.

Naar overheidsorganisaties

 
 
 
U bent hier:

Home

Kamerstuk 29800-V, nr. 111

 
 
 

Kamerstuk

Datum publicatie
Organisatie
Vergaderjaar
Dossier- en ondernummer

17-06-2005

Tweede Kamer der Staten-Generaal

2004-2005

29800-V nr. 111

 

 

 
 
 Toon meer van: Inhoudsopgave
 
 

 
 AanhefLichaamOndertekeningLichaam1, 2, 3 en 5467891011121314 en 1615171819202122232425
 

 
 
 Toon meer van: Extra informatie
 
 

 
 

Informatie over publicatie

 

 

 
 Toon meer van: Gerelateerd
 
 

 
 Publicaties in kamerdossier

Kamerdossier 29800-VToon alle publicaties in het hoofddossier

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Publicaties referendum

 

 

 

 

 

Authentieke versie (PDF)
bestandsgrootte: 47 Kb

Informatie

Gerelateerd

Printen

Delen

 
 
 
29 800 VVaststelling van de begrotingsstaten van het Ministerie van Buitenlandse
Zaken (V) voor het jaar 2005nr. 111LIJST VAN VRAGEN EN ANTWOORDENVastgesteld 8 juni 2005De vaste commissie voor Buitenlandse Zaken1
heeft een aantal vragen voorgelegd aan de minister voor Ontwikkelingssamenwerking
naar aanleiding van de brief inzake uitvoering van de motie Herben/Wilders
betreffende corruptie in ontwikkelingslanden (29 800 V, nr. 93).De minister heeft deze vragen beantwoord bij brief van 7 juni 2005.
Vragen en antwoorden zijn hierna afgedrukt.De voorzitter van de commissie,De HaanDe adjunct-griffier van de commissie,Van Toor1, 2, 3 en 5Deelt u de mening dat goed bestuur en de daarmee samenhangende
bestrijding van corruptie altijd al hoog op de agenda hebben gestaan? Deelt
u de mening dat enige corruptie er in feite gewoon bij hoort? Is daar in het
beleid nooit rekening mee gehouden? Is er inzicht te geven in bedragen en
percentages aan de steun die verkeerd terecht komt door corruptie? Hoe verhouden
deze getallen en percentages door nationale overheden zich tot de getallen
en percentages van corruptie door (Europese) bedrijven in ontwikkelingslanden?Kunt u aangeven hoe groot (in een percentage uitgedrukt)
de gemiddelde omvang per jaar is van het deel van de besteding van Nederlands
ontwikkelingsgeld dat als gevolg van corruptie aan de strijkstok blijft hangen?Kunt u tevens per partnerland aangeven hoe groot dit
percentage is?Waarom ontbreken in de brief cijfers/percentages over
de mate waarin Nederlandse ontwikkelingshulp te lijden heeft (gehad) van corruptie,
terwijl bijvoorbeeld de Afrikaanse Unie wel met cijfers over corruptie is
gekomen (verlies van 148 miljard dollar op jaarbasis als gevolg van corruptie
voor geheel Afrika), evenals de Amerikaanse Senaat (corruptie heeft de Wereldbank
tussen de 26 en 130 miljard dollar gekost)? Bent u bereid om voortaan jaarlijks
te komen met cijfers/percentages over de mate waarin Nederlandse ontwikkelingshulp
te lijden heeft van corruptie? Zo nee, waarom niet?Goed bestuur en de bestrijding van corruptie hebben altijd al hoog op
de agenda gestaan. Wél is in de afgelopen jaren steeds duidelijker
geworden hoezeer goed bestuur een voorwaarde is voor ontwikkeling en hoezeer
corruptie op die ontwikkelingsmogelijkheden juist een negatieve invloed heeft.
Daardoor is het beleid op deze terreinen in de afgelopen jaren aangescherpt.
Bij de bestrijding van corruptie dient wel rekening gehouden te worden met
het feit dat de uitbanning van corruptie tijd vergt en in bepaalde gevallen
diep ingrijpt in de lokale machtsverhoudingen.Het is niet mogelijk in algemene zin inzicht te geven in de bedragen en
percentages van de ontwikkelingsgelden die verkeerd terecht komen door corruptie.
Zoals ik in mijn brief kenmerk DMV/VG-093/05 van 31 maart jl. heb aangegeven,
is een kenmerk van corruptie dat de partijen die hierbij betrokken zijn alles
in het werk stellen om te voorkomen dat gegevens over corrupte gedragingen
naar buiten komen. Gegevens over de omvang van corruptie kunnen dan ook slechts
geëxtrapoleerd worden op basis van enerzijds gevallen die via het opsporingsbeleid
aan het licht zijn gekomen en anderzijds schattingen en percepties. Ook de
genoemde cijfers van de Afrikaanse Unie en de Wereldbank zijn op deze wijze
tot stand gekomen. Hetzelfde geldt voor corruptie door (Europese) bedrijven
in ontwikkelingslanden: de enige informatie die voorhanden is, betreft de
omvang van corruptie in gevallen die via het opsporingsbeleid aan het licht
zijn gekomen. Per definitie is onduidelijk hoeveel gevallen van corruptie
hiernaast hebben bestaan. Ook een opgave per partnerland is derhalve niet
mogelijk. Ik kan dan ook niet voldoen aan het verzoek om voortaan jaarlijks
te komen met cijfers/percentages over de mate waarin Nederlandse ontwikkelingshulp
te lijden heeft van corruptie. Een poging om dit toch te doen zou de schijn
kunnen wekken van een zekerheid die er niet is. Ik wil zo transparant mogelijk
zijn en iedere schijnzekerheid hierover vermijden.4Indien u niet in staat bent percentages te noemen,
kunt u dan aangeven waarop u uw anti-corruptiebeleid baseert? Deelt u de mening
dat globale schattingen een onvoldoende basis vormen voor gerichte maatregelen?Het anti-corruptiebeleid is gebaseerd op internationaal onderzoek dat
duidelijk het negatieve verband tussen de geschatte mate van corruptie en
ontwikkeling aangeeft, zie bijvoorbeeld het werk van het World Bank Institute
(WBI) en Transparency International. Dergelijk onderzoek geeft aanwijzingen
voor gerichte maatregelen. Daarnaast vergen gerichte maatregelen een grondige
analyse van de situatie per specifiek land.6Klopt de bewering dat corrupte Afrikaanse leiders tenminste
140 miljard dollar hebben gestolen van hun respectievelijke bevolkingen (The
London Independent, 14 juni 2002)? Klopt de bewering dat tot 1996 van
elke door donorlanden geïnvesteerde dollar 80 dollarcent is verdwenen
naar Zwitserse (privé-)rekeningen of werd besteed aan particulier onroerend
goed (The Economist, 17 januari 2004)? Hoe liggen die verhoudingen vandaag
de dag? Welke maatregelen werden en worden hiertegen ondernomen door de donorlanden
in het algemeen en Nederland in het bijzonder?De door u in de vraag genoemde bedragen zijn gebaseerd op schattingen
en percepties. De juistheid van genoemde bedragen kan niet geverifieerd worden.
Ik kan hier derhalve geen uitspraak over doen.Voor de maatregelen die door Nederland worden genomen verwijs ik naar
het antwoord bij vraag 17 met betrekking tot preventieve maatregelen.Daar kan aan toegevoegd worden dat diverse donoren zoals bijvoorbeeld
de Wereldbank, DFID, periodiek rapportages uitbrengen over de algemene corruptiesituatie
in bepaalde landen. Deze rapportages worden ook gedeeld met andere donoren
waaronder Nederland. Daarnaast is in Nordics verband in Bergen (N) een resource
centre over corruptie opgezet. De informatie die uit deze verschillende bronnen
voortkomt alsmede alle andere informatie b.v. uit de lokale media of via lokale
contacten wordt gebruikt in de politieke- en beleidsdialoog die Nederland
al dan niet gezamenlijk met andere donoren voert op alle niveaus met de betrokken
overheid. Deze dialoog heeft betrekking op bewustwording voor de noodzaak
van corruptiebestrijding, het verkrijgen van commitment hiervoor, het monitoren
van de voortgang van anti-corruptie actieplannen en het aanspreken op specifieke
gebeurtenissen.Daarnaast lopen door onder meer de Wereldbank, EU, DFID, Nederland gefinancierde
programma's en projecten ter bevordering van een beter beheer van de openbare
financiën in de partnerlanden met als doel het vergroten van de transparantie
en de accountability. Inperken van de mogelijkheden tot corruptie is daar
een onderdeel van.7Welke maatregelen kunnen worden genomen om corrupte
machthebbers van het kaliber Abacha, Mobutu, Mugabe internationaal juridisch
aan te pakken en geroofd geld dat op Europese bankrekeningen staat op te sporen
en in beslag te nemen? Bieden financiële trackings-methodes (zoals die
ontwikkeld worden met betrekking tot financieringsstromen van terroristische
organisaties en georganiseerde misdaad) hier mogelijkheden voor? Zo nee, waarom
niet?In algemene zin geldt dat indien een land het vermoeden heeft dat overheidsgelden
op onrechtmatige manier zijn verkregen door derden en weggesluisd naar het
buitenland, het een verzoek om internationale rechtshulp indient bij die landen,
waarvan verwacht wordt dat het geld aldaar op bankrekeningen terecht is gekomen.
Voor veel ontwikkelingslanden levert dit problemen op: de kwaliteit van de
nationale procedures kan zodanig zijn dat het aangezochte land onvoldoende
vertrouwen heeft in het rechtsstelsel van het verzoekende land om aan het
verzoek om rechtshulp uitvoering te geven. Ook is het voor ontwikkelingslanden
vaak moeilijk te achterhalen waar de overheidsgelden naartoe zijn gesluisd.
In dergelijke situaties biedt het VN-Verdrag tegen Corruptie een kader voor
internationale samenwerking. Hierin wordt ook specifieke aandacht besteed
aan maatregelen ter identificatie van de hier bedoelde overheidsgelden.8Wat bedoelt u met de «minder positieve trend»
in Kenia in de afgelopen maanden? Waaraan is volgens u deze trend te wijten?
Om hoeveel geld gaat het hier? U stelt in de brief dat de druk op de regering
van Kenia wordt opgevoerd. Wat houdt die druk in? Hoelang wordt die al uitgeoefend?
Heeft de regering van Kenia duidelijk gemaakt op welk moment zij met welke
maatregelen komt als er geen overtuigende verbeteringen optreden?Halverwege 2004 bleek het hervormingstempo van de Keniaanse regering danig
te zijn gezakt en volgden corruptieschandalen uit zowel het oude als nieuwe
regime elkaar in hoog tempo op. Kern van het probleem in Kenia vormen de toenemende
twijfels (ook bij de ontwikkelingspartners) of de Keniaanse regering voldoende
politieke wil vertoont om, na het ontwikkelen van het anti-corruptiebeleid
en het opzetten en versterken van een (juridisch) raamwerk, zoals de anti-corruptie
commissie, daadwerkelijk dit beleid uit te voeren. Het afgelopen jaar is de
druk, in de vorm van het voeren van een politieke dialoog, op president Kibaki
en zijn regering sterk opgevoerd om met concrete uitvoering te komen. Nederland
heeft zich, als voorzitter en waarnemend voorzitter van de EU, hiervoor hard
gemaakt en zelf heb ik het onderwerp aan de orde gesteld tijdens mijn recente
onderhoud met president Kibaki. In het overleg tussen de regering, de Wereldbank
en de donoren, dat op 11 en 12 april 2005 in Nairobi plaatsvond, presenteerde
de Keniaanse minister van Justitie het anti-corruptie actieplan 2005/2006
dat nog tijdens ditzelfde overleg op basis van suggesties van de deelnemers
op onderdelen werd aangepast. De Keniaanse regering zal dit actieplan nu gaan
uitvoeren en de donoren zullen betrokken worden bij de monitoring ervan. Het
actieplan omvat enerzijds maatregelen op vlak van wetgeving en aanpassing
van het beheersinstrumentarium in de publieke sector, zodat openingen voor
corruptie worden gedicht. Daarnaast zal daadwerkelijke vervolging worden geïntensiveerd
inclusief terugvordering van door corruptie verkregen goederen. Er zullen
publieke educatiecampagnes plaatsvinden teneinde corruptiepraktijken meer
in het daglicht te brengen. Tevens neemt de Keniaanse overheid zich voor om
door macro-economische hervormingen de mogelijkheden van – en ook de
neiging tot corruptie tegen te gaan door de rol van de publieke sector en
de bureaucratie te verminderen. Nederland zal, samen met andere donoren, een
vinger aan de pols houden en waar nodig zijn invloed aanwenden om dit proces
op het juiste spoor te houden.9In de brief stelt u dat de politieke wil van de regering
van een partnerland om de corruptie aan te pakken een cruciale beoordelingsfactor
vormt. Bedoelt u met cruciaal dat het belangrijk genoeg is om de hulp stop
te zetten? Hoe bepaalt u op welk moment en op basis van welke criteria dat
gebeurt?Voor corruptie geldt wat voor goed bestuur in het algemeen geldt; het
is een voorwaarde voor duurzame armoedebestrijding maar het is geen absoluut
criterium om een land de status van partnerland te geven. Daarbij dient wel
te worden opgemerkt dat een meerjarig perspectief van belang is: het gaat
erom dat landen op de goede weg zijn, politieke wil en bereidheid
tonen en ook concreet resultaten hebben geboekt. Er is hier sprake van een
spanningsveld; enerzijds wil Nederland beschouwd worden als betrouwbare donor,
anderzijds is het onmogelijk een daadwerkelijk partnerschap met een land op
te bouwen, indien de politieke wil ontbreekt om een effectief anti-corruptie
beleid te voeren. De beoordeling van de situatie in een partnerland geschiedt
op basis van zogeheten «track records». Goed bestuur maakt hiervan
een onderdeel uit en daarbinnen is corruptie een specifiek aandachtsgebied.
Daartoe beoordeelt de post in hoeverre het land een effectief beleid ter bestrijding
van corruptie voert. De beoordeling door het WBI via de zogeheten Kaufmann-indicator
inzake de effectiviteit van het nationale corruptiebeleid wordt hierbij als
referentie gebruikt. Deze indicator is gebaseerd op bronnen, zoals Freedom
House, Economic Intelligence Unit, en Afrobarometer. Indien blijkt dat er
geen sprake is van een gericht anti-corruptiebeleid kan dit in eerste instantie
gevolgen hebben voor de hulpmodaliteiten. Indien echter ook op langere termijn
sprake is van onvoldoende politieke wil om veranderingen door te voeren, zal
in het uiterste geval stopzetting van de hulp overwogen moeten worden.10Welke rol heeft het bedrijfsleven bij de uitvoering
van het OESO-Verdrag tegen Omkoping van Internationale Ambtenaren? Op welke
wijze bevordert de regering de transparantie van bedrijfsactiviteiten in ontwikkelingslanden
en voert zij preventief beleid ten aanzien van de risico's van corruptie?Conform de bepalingen van het OESO-Verdrag dient Nederland omkoping van
buitenlandse ambtenaren door het Nederlandse bedrijfsleven strafbaar te stellen.
Het Nederlandse Wetboek van Strafrecht is in deze zin aangepast. Naast een
repressieve aanpak via het strafrecht, is het van belang dat het bedrijfsleven
zelf ook maatregelen neemt ter voorkoming van omkoping en ander illegaal gedrag.
Tijdens de conferentie inzake Maatschappelijk Verantwoord Ondernemen, die
van 7 tot en met 9 november 2004 in Maastricht plaatsvond, heb ik de
nadruk gelegd op de aanvaarding en tenuitvoerlegging door het bedrijfsleven
van gedragscodes die gericht zijn op het voorkomen van omkoping. Richtlijnen
voor gedragscodes zijn opgesteld door de Internationale Kamer van Koophandel
(ICC) en door Transparency International. De meeste multinationale ondernemingen
beschikken over gedragscodes die langs een van beide richtlijnen zijn opgesteld
en zij leggen deze ook actief ten uitvoer. Bovendien hebben zij in de afgelopen
maanden in diverse fora aangegeven mijn oproep geheel te ondersteunen. Men
ziet dat een zero tolerance beleid het meest effectief is om corruptie tegen
te gaan, ondanks de verleidingen van individuele medewerkers om deels toe
te geven, teneinde bijvoorbeeld bepaalde zaken sneller gedaan te krijgen of
de kans op opdrachtverwerving te vergroten. In een aantal gevallen is Transparency
International door bedrijven gevraagd te assisteren bij de operationalisering
van de gedragscodes op de werkvloer. Daarnaast is VNO-NCW actief in het uitdragen
van dit gedachtegoed onder haar leden.Het Ministerie van Economische Zaken wijst het Nederlandse bedrijfsleven
via voorlichtingskanalen op de mogelijke gevolgen van betrokkenheid bij omkopingspraktijken.
Bedrijven die in opspraak komen, riskeren behalve forse boetes en gevangenisstraf
voor werknemers, verlies van vaste klanten en financiers. De aandacht van
EZ gaat primair uit naar bedrijven die actief zijn in landen waar corruptie
een structureel gegeven is, zoals vele ontwikkelingslanden. Hierbij wordt
samengewerkt met de Economische Voorlichtingsdienst (EVD) en Nederlandse ambassades.
Onder meer wordt gewezen op voorzorgsmaatregelen die bedrijven zelf kunnen
nemen teneinde niet door onverhoeds handelen van werknemers of handelsagenten
bij omkopingspraktijken betrokken te raken.Bedrijven die in aanmerking willen komen voor ondersteuning door de diverse
bedrijfsleveninstrumenten van de Nederlandse overheid (zoals ORET en PSOM)
wordt gevraagd een verklaring te ondertekenen waarin wordt aangegeven dat
zij kennis hebben van de OESO Richtlijnen voor multinationale ondernemingen,
waarbinnen bestrijding van corruptie expliciet is opgenomen, en dat zij zich
zullen inspannen deze richtlijnen binnen de eigen bedrijfsvoering te implementeren.
Mocht in de beoordeling van projectvoorstellen of de monitoring van de projectuitvoering
blijken dat sprake is van onregelmatigheden en/of onrechtmatigheden, dan wordt
nader onderzoek ingesteld en zal contact worden gezocht met het bevoegd gezag.
Tot dusverre zijn er geen gevallen geweest waarvoor aangifte is gedaan bij
het Openbaar Ministerie en heeft het OM nog geen vervolging ingesteld richting
een Nederlands bedrijf dat in den vreemde strafbare feiten zou hebben gepleegd.11Wat is uw reactie op de mogelijke uitbreiding van sanctiemogelijkheden
voor bedrijven door de oprichting van een internationale strafkamer of hof,
waar multinationale bedrijven in geval van ernstige overtredingen in ontwikkelingslanden,
vervolgd kunnen worden?Ik ben geen voorstander van een dergelijke uitbreiding. De afgelopen jaren
is slechts in uitzonderlijke situaties besloten tot de oprichting van internationale
straftribunalen. Na de oprichting van enkele ad hoc tribunalen (zoals het
Joegoslavië Tribunaal en het Rwanda Tribunaal) is in 1998 overeenstemming
bereikt over de oprichting van een permanent internationaal strafhof. In al
deze gevallen gaat het om de berechting van de meest ernstige internationale
misdrijven (genocide, misdrijven tegen de menselijkheid, oorlogsmisdrijven).
Corruptie, hoe ernstig op zichzelf ook, valt niet onder dit soort misdrijven.
Daarom is voor de bestrijding van corruptie voor een andere aanpak gekozen.
Op basis van de OESO-Conventie «On combating bribery of officials in
international transactions» zijn bedrijven die zich schuldig maken aan
de omkoping van buitenlandse ambtenaren strafbaar in het land van vestiging.
Nederland is partij bij dit verdrag, waardoor in Nederland gevestigde bedrijven
in Nederland berecht kunnen worden voor omkooppraktijken, ongeacht het land
waar deze praktijken plaatsvonden. In OESO-Verband vindt een intensieve peer
review plaats, teneinde te verzekeren dat de Verdragspartijen de verplichtingen
in zowel de nationale wet- regelgeving, als in het uitvoeringsbeleid nauwgezet
nakomen.12Op welke wijze kan de transparantie van het handelen
van bedrijven vergroot worden, vooral als het gaat om cruciale en politiek
gevoelige grootschalige mijnbouw en olie-industrie in landen als Nigeria?
Op welke wijze wordt bij deze activiteiten verantwoording afgelegd over de
opbrengsten, de betrokkenheid van (lokale) overheden en de betrokkenheid van
de bevolking?Bedrijven in de mijnbouw en olie-industrie maken reeds werk van transparantie
van hun handelen, zeker waar het de multinationale ondernemingen betreft.
Met maatschappelijke jaarverslagen leggen bedrijven in de mijnbouw en olie-industrie
verantwoording af over de wijze waarop zij met de maatschappelijke aspecten
van hun bedrijfsactiviteiten zijn omgegaan. Veelal geven zij daarbij ook aan
in hoeverre zij intern sanctionerend zijn opgetreden wanneer werknemers zich
niet aan de gedragscode van de onderneming hebben gehouden. Voor methoden
van maatschappelijke verslaglegging kunnen bedrijven zich oriënteren
op de richtlijnen van het «Global Reporting Initiative» (GRI).
Ook laten bedrijven zich door externe (lokale) deskundigen adviseren over
de wijze waarop zij, mede in het belang van de maatschappelijke acceptatie
van hun (langdurige) aanwezigheid, het beste met de locale omstandigheden
kunnen omgaan. De meeste bedrijven in deze sectoren onderhouden een continue
dialoog met overheden en locale belangengroeperingen. Voorts streven zij er
veelal naar dat lokale joint venture partners vergelijkbare maatschappelijke
standaarden in acht nemen.Westerse multinationals in de mijnbouw en olie-industrie staan positief
t.o.v. het zogenaamde «Extractive Industries Transparancy Initiative»
(EITI). Dit van oorsprong Britse initiatief beoogt dat enerzijds nationale
overheden publiceren wat zij aan belastingen en andere betalingen van bedrijven
hebben geboekt en anderzijds dat bedrijven openbaar maken wat zij als betalingen
aan overheden in de boeken hebben staan. De grotere transparantie in de opbrengsten
van de exploitatie van natuurlijke rijkdommen zal ertoe kunnen leiden dat
financiële malversaties afnemen en de opbrengsten meer ten goede komen
aan lokale bevolkingsgroepen. Onder meer Nigeria is met steun van het bedrijfsleven
bezig om een dergelijk systeem te implementeren.Verder zijn sommige bedrijven aangesloten bij de «Voluntary Principles
on Security and Human Rights», waarbij onder meer ook de Nederlandse
overheid en Pax Christi Nederland partij zijn. Aangaande Nigeria heeft men
zich tot doel gesteld om via gezamenlijke inspanningen tot een intensivering
van de dialoog met lokale overheden en belangengroeperingen te komen.13Over hoeveel capaciteit en welk soort specialisten
beschikt het OESO contactpunt en op welke wijze vindt controle van de naleving
van de OESO-richtlijnen plaats, juist inzake corruptie?Met de OESO-richtlijnen geven de overheden van de OESO-landen aan wat
zij van het bedrijfsleven verwachten op het gebied van maatschappelijk verantwoord
ondernemen. Het is aan het bedrijfsleven om te bepalen of zij aan deze verwachtingen
willen voldoen. De nationale contactpunten zijn dan ook geen toezichthouders,
maar fungeren meer als bemiddelaars. Belanghebbenden kunnen aan de nationale
contactpunten vragen stellen over gedrag van ondernemingen dat zij niet vinden
stroken met de OESO-richtlijnen. In overleg met betrokkenen zoekt het contactpunt
naar een vergelijk, hetgeen aanpassing van het ondernemingsgedrag kan inhouden.
Het Nederlandse nationale contactpunt kent geen vaste capaciteit of permanente
groep specialisten. Het is een interdepartementaal orgaan (met name Buitenlandse
Zaken, Economische Zaken, Landbouw Natuur en Visserij, Sociale Zaken en Volkshuisvesting
Ruimtelijke Ordening en Milieu) waarbij capaciteit en specialisme worden afgestemd
op de aard van iedere vraag. Op het gebied van corruptie zijn tot nu toe geen
vragen aan het nationale contactpunt gesteld.14 en 16U stelt in de brief dat sinds begin 2005 ook de mate
van corruptie deel uit maakt van het track record. Betekent dit dat corruptie
tot 2005 niet werd meegewogen door de posten in hun jaarverslagen? Wat viel
er vóór 2005 dan onder «goed bestuur»?Hoe kan het dat pas vanaf 2005 de mate van corruptie
in het partnerland deel uitmaakt van het track record en pas onlangs een Task
Force Anti-Corruptie is ingesteld, terwijl tegelijkertijd wordt beweerd dat
de bestrijding van corruptie al langere tijd een prioriteit is binnen het
Nederlandse ontwikkelingsbeleid?Ook in de periode voor 2005 werd corruptie meegewogen in de jaarverslagen
en bij de besluitvorming ten aanzien van de inzet van hulp en de keus van
hulpmodaliteiten als onderdeel van goed bestuur. In het streven naar betere
kwaliteit en effectiviteit van de hulp werd het track record
instrument met ingang van de jaarplancyclus 2005 vernieuwd waarbij
het gewicht toegekend aan goed bestuur, voor wat betreft anti-corruptie, werd
vergroot. In het vernieuwde track record is de
analyse en waardering van de mate van corruptie explicieter verankerd in het
besluitvormingsproces door opname van een specifieke kernvraag en een aantal
onderliggende vragen over corruptie. In het kader van datzelfde streven wordt
de gehele plannings- en activiteitencyclus nog eens onder de loep gehouden
door de ingestelde Task Force Anti-Corruptie om te zien of en waar op het
punt van corruptie aanscherping noodzakelijk is en vervolgens hoe die aanscherping
het beste kan worden vormgegeven.15Wordt met de zin «perceptieverschillen tussen
donoren, ontvangers en doelgroepen van hulp over wat corruptie is»,
bedoeld dat wat door donoren (lees: Nederland) als corruptie wordt beschouwd,
door ontvangers en doelgroepen niet als zodanig wordt beschouwd? Kunt u concrete
voorbeelden geven van de door u gesignaleerde perceptieverschillen, alsmede
de – kwalijke – gevolgen van dergelijke perceptieverschillen?Ja. Hoewel het VN-Verdrag tegen Corruptie een op zich duidelijke definitie
bevat van het begrip corruptie, zijn er altijd grensgevallen denkbaar. Zo
kan in een land een cultuur zijn ontstaan waarbij de bijdragen die, in strijd
met de formele regelgeving, van particulieren worden gevraagd voor reguliere
overheidsdiensten, niet alleen door de werknemer, maar ook door de werkgever
gezien worden als een regulier bestanddeel van het salaris. Dit geldt met
name indien de salarissen niet toereikend zijn om in het levensonderhoud te
voorzien. E.e.a. heeft tot gevolg dat de toegang van de klanten, en dan met
name de minst draagkrachtigen tot dergelijke diensten, waar zij formeel wel
recht op hebben, wordt bemoeilijkt. In de dialoog met andere donoren en partnerlanden
worden deze mogelijke perceptieverschillen expliciet aan de orde gesteld.
Hiermee wordt getracht het gevaar weg te nemen dat er over de noodzaak van
corruptiebestrijding in het algemeen consensus lijkt te bestaan, terwijl er
feitelijk misverstanden blijven over wat dit concreet inhoudt.17Wat zijn volgens uw inschatting de risico's die de
OS-fondsen zelf oproepen ten aanzien van corruptie en welke preventieve maatregelen
worden met het oog daarop genomen?Volgens mijn inschatting verschillen de risico's die de OS-fondsen zelf
oproepen ten aanzien van corruptie niet wezenlijk van de risico's die bij
andere publieke en private middelen van toepassing zijnDe preventieve maatregelen die daarop genomen worden heb ik beschreven
in mijn brief DMV/VG-093-05 van 31 maart jl.In het bijzonder gaat het hierbij om de ex-ante beoordeling, de zorgvuldige
contractering en de monitoring van de uitvoering en zonodig het toepassen
van sancties – met preventieve werking. De instrumenten die hiervoor
gehanteerd worden zijn afhankelijk van het type hulp.Op microniveau (projecthulp) betreft dit de toepassing van transparante
en eerlijke regels voor de verwerving van werken, goederen en diensten middels
toetsing vooraf van de beheerscapaciteit van de uitvoerende organisatie, het
gebruik van standaardcontracten, het monitoren via inhoudelijke en financiële
rapportages, aangevuld met bezoeken op locatie, waarderen van
activiteiten op behaalde resultaten en het gebruik van interne sanctieregels.
Op mesoniveau (sectoraal niveau) betreft het de toetsing van de capaciteit
van de sectorale instituties, het vastleggen van verantwoordelijkheden in
Memoranda of Understanding en van de bijdrageovereenkomst, de monitoring via
gezamenlijke inhoudelijke – en financiële rapportage, en het opstellen
en toepassen van sanctieregels. Een en ander geschiedt waar mogelijk –
in het kader van het streven naar harmonisatie – in samenwerking met
andere donoren. Op macroniveau (nationaal niveau ) tenslotte betreft het de
toetsing vooraf van het nationale instrumentarium voor Public Finance Management,
de formulering in het Memorandum of Understanding en in de bijdrage overeenkomst,
de monitoring via het rapportage instrumentarium en het assessment framework,
het treffen van sancties. Ook op dit niveau geschiedt dit zo veel mogelijk
in multidonorverband. In aanvulling op deze instrumenten gaat preventieve
werking uit van het interne toezichtmechanisme uitgevoerd door de interne
accountantdienst(ACD) alsook van de doorlichtingen uitgevoerd door de Inspectie
en Evaluatie Bedrijfsvoering (ISB).18Wat is uw visie op de rol van nationale parlementen
bij de preventie van corruptie? Hoe kan die rol versterkt worden?Nationale parlementen zijn in de regel zowel voor de vaststelling van
de begroting, als voor controle op de overheidsfinanciën verantwoordelijk.
Dit maakt hen tot belangrijke spelers in het anti-corruptie beleid. De positie
van nationale parlementen kan versterkt worden door training op het gebied
van public finance management of door capaciteitsopbouw, waar het gaat om
anti-corruptie instellingen die direct aan het parlement rapporteren. Dergelijke
capaciteitsopbouw maakt deel uit van het Nederlandse ontwikkelingssamenwerkingsbeleid.19Wat bedoelt u met «daadkrachtig optreden»
als er corrupte praktijken aan het daglicht komen?Vanzelfsprekend zijn bij de beoordeling wat «daadkrachtig optreden»
is de omstandigheden van het concrete geval bepalend. Daarbij spelen de hoedanigheid
van de «wederpartij» en de juridische aard van de relatie met
die wederpartij een rol. «Memoranda of understanding» en «arrangements»
met overheden en volkenrechtelijke organisaties hebben het karakter van «beleidsafspraken»
die juridisch niet afdwingbaar zijn, zodat nakoming niet bij de rechter kan
worden afgedwongen. Dat sluit natuurlijk het nemen van eenzijdige stappen
niet uit. Wanneer er sprake is van een subsidierelatie met een ngo of een
civielrechtelijk contract, dan bieden de subsidieregelgeving en de inhoud
van het de beschikking of het contract instrumenten om consequenties te verbinden
aan gebleken corruptie.Indien corrupte praktijken aan het daglicht komen kunnen, met inachtneming
van de bijzonderheden van het geval, één of meer van de volgende
stappen worden gezet:– Committeringsstop op nieuwe activiteiten.
Een committeringsstop houdt in dat de betreffende wederpartij (gedurende zekere
periode) niet in aanmerking komt voor financieringen.– Opschorting betalingen. Opschorting
houdt in dat de betalingen onder het betreffende project/programma worden
opgeschort totdat de organisatie haar verplichtingen alsnog is nagekomen.– Terugvordering betalingen. Terugvordering
houdt in dat reeds uitgevoerde betalingen onder een bepaald project/programma
worden teruggevorderd.– Ontbinding van de overeenkomst dan wel intrekking
van de subsidiebeschikking. De contract- en subsidiemodellen
voorzien in een bepaling op grond waarvan in geval van malversatiepraktijken
de overeenkomst kan worden ontbonden dan wel de subsidie kan worden ingetrokken.
Enige voorzichtigheid t.a.v. het instellen van deze (zware) sanctie is niettemin
geboden. Alleen indien vaststaat dat de wederpartij zich schuldig heeft gemaakt
aan dergelijke handelingen kunnen deze instrumenten met vrucht worden toegepast.– Politieke agenda. Indien het niet
nakomen van verplichtingen door een bepaalde wederpartij zich tot een structureel
probleem dreigt te ontwikkelen kan besloten worden de relatie welke de minister
met de betreffende wederpartij onderhoudt, structureel ter discussie te stellen.
Tevens bestaat de mogelijkheid om klachten over de wijze waarop een organisatie
haar verplichtingen nakomt op de agenda van het donoroverleg te plaatsen.20In hoeverre draagt u bij de relevante internationale
(financiële) instituties consequent uit dat indien verantwoording afleggen
centraal staat, ontwikkelingslanden ook de publieke financiering en de capaciteit
nodig hebben om dat uit te voeren?Nederland draagt in de relevante internationale (financiële) instituties
de boodschap uit dat het afleggen van verantwoording niet slechts de politieke
wil van de overheid in ontwikkelingslanden vereist, maar ook de daartoe benodigde
capaciteit en financiële middelen. Deze zullen vanzelfsprekend eerst
gezocht dienen de worden in de eigen middelen van het betrokken land.Nederland verleent daarbij in de partnerlanden ondersteuning via advisering
in de beleidsdialoog, en waar nodig met financiële middelen ten behoeve
van de capaciteitsopbouw op het gebied van Public Finance Management met inbegrip
van accountability, bijvoorbeeld ondersteuning van een Algemene Rekenkamer.21In hoeverre is er specifiek aandacht voor verregaande
harmonisatie van donorbeleid, gezien het afleggen van verantwoording en het
uitbrengen van rapportages waartoe ontvangende landen voortdurend verplicht
worden?Er is sprake van grote specifieke aandacht voor verregaande harmonisatie
van donorbeleid en de daarmee gepaard gaande aansluiting bij de beleids- en
beheerssystemen van het partnerland («alignment»). Onder meer
ten aanzien van het afleggen van verantwoording en het uitbrengen van rapportages
streeft Nederland hierbij bewust naar zo veel mogelijk aansluiting bij de
systemen die het ontvangende land gebruikt in het kader van de accountability
richting de eigen bevolking. Dat wil zeggen: de verantwoording en rapportage
aan het parlement van het ontvangende land over de besteding van de nationale
begroting inclusief donorfondsen.22Bent u van mening dat een algemene conclusie kan worden
getrokken uit het feit dat CPI 2005 een voorzichtige ontwikkeling ten goede
lijkt te laten zien ten opzichte van CPI 2004? Wat kan de waarde zijn van
zo'n conclusie?Bij de interpretatie van de CPI's dient voorzichtigheid te worden betracht,
zoals Transparency International zelf al aangeeft, met name omdat de onderzoekmethodieken
per jaar kunnen verschillen. Er mogen dan ook geen al te grote
consequenties worden verbonden aan trends ten goede of ten kwade, indien dergelijke
trends niet eveneens uit andere indicatoren (met name die van het WBI) blijken
en zich gedurende meerdere jaren bevestigen.23Wanneer zijn de richtlijnen gereed die voor de posten
worden opgesteld inzake advisering aan het Nederlands bedrijfsleven met betrekking
tot het omgaan met corruptie? Hoe werden bedrijven tot nu toe dan geïnformeerd
over deze onderwerpen? Waarom moeten er nog richtlijnen voor posten worden
opgesteld inzake advisering aan het Nederlandse bedrijfsleven met betrekking
tot het omgaan met corruptie, terwijl dit probleem al zeker een decennium
bekend is?Er wordt op dit moment gewerkt aan het verder uitwerken van bestaande
richtlijnen voor de posten inzake advisering aan het Nederlandse bedrijfsleven
over hoe om te gaan met corruptie. Dit is nodig omdat de ambassades extra
taken hebben gekregen in hun omgang met het Nederlandse bedrijfsleven. Dit
is het gevolg van de invoering van nieuwe wetgeving in Nederland in 2001 (Naar
aanleiding van het OESO-Verdrag tegen Omkoping van Internationale Ambtenaren)
die regels t.a.v. opsporing en vervolging van ambtelijke corruptie in het
buitenland heeft vastgelegd. Daarbij hebben de ambassades een meldingsplicht
gekregen ten aanzien van (mogelijke) corruptiezaken in het land van vestiging
waarbij het Nederlandse bedrijfsleven betrokken is.24Waarom is pas in 2004 een BZ-gedragscode voor medewerkers
van een post opgesteld? Is de gesignaleerde onduidelijkheid inzake plaatselijke
wet- en regelgeving pas van zeer recente datum? Mag hieruit worden afgeleid
dat misstanden en corruptie vóór 2004 niet werden gemeld en/of
bestraft? Zo nee, wat gebeurde er dan wel? Welke sancties zijn verbonden aan
het overtreden van genoemde code? Is er in die korte tijd reeds sprake geweest
van medewerkers die de gedragscode hebben overtreden? Zo ja, kunt u daar nader
op ingaan?De BZ-gedragscode – gemaakt voor en door BZ-medewerkers –
verwoordt de gemeenschappelijke waarden en normen van BZ. De code biedt handvatten
om de grens te bewaken tussen gewenst en ongewenst gedrag van medewerkers
en de organisatie. De code is geen doel op zichzelf. Ze biedt geen nieuwe
regelgeving maar geeft wel een handzaam overzicht van al bestaande regels.
De gedragscode is tevens een hulpmiddel om het onderwerp integriteit binnen
de organisatie nog beter bespreekbaar te maken en in het persoonlijke bewustzijn
te helpen verankeren. De code helpt de medewerkers verder op weg hun taken
zowel op het departement als op de posten beter uit te voeren. BZ was een
van de eerste rijksdiensten die dit hulpmiddel te beschikking stelde aan de
medewerkers en de organisatie. De code is opgesteld ten behoeve van de gehele
organisatie zodat medewerkers makkelijker hun weg kunnen vinden in de al –
voor 2004 – bestaande regelgeving zoals die voor hen geldt. Op het overtreden
door medewerkers van de wet en regelgeving staan uiteraard sancties. Die kunnen
variëren van een berisping tot ontslag. De Kamer wordt daarover via het
ministerie van BZK, dat de rapportage aan de Kamer over het integriteitsbeleid
coördineert, geïnformeerd.Over de plaatselijke wet- en regelgeving zoals die in de verschillende
landen waar Nederland posten heeft, geldt, laat de code zich niet uitvoerig
uit. Wel wordt ingegaan op het juiste gebruik van diplomatieke rechten en
immuniteiten en op de noodzaak zich te houden aan lokale wetgeving en gebruiken.
Kennis van de plaatselijke wet- en regelgeving is overigens op de respectievelijke
posten wel degelijk aanwezig en er bestaat geen onduidelijkheid
over. Noch bestaat er onduidelijkheid over het al dan niet moeten aangeven
van corruptie en misstanden.25Wat voegt de Task Force Anti-Corruptie toe aan het
bestaande instrumentarium? Wat is precies de opdracht van deze task force?
Uit hoeveel personen bestaat de task force? Is de aanstelling tijdelijk? Wat
is het jaarlijkse budget? Zal deze task force ook geregeld onderzoek ter plaatse
uitvoeren, alsmede overleg voeren met andere donoren en internationale organisaties?
Op welke wijze en op welk moment wordt de Kamer geïnformeerd over de
resultaten van het werk van deze task force?De Task Force Anti-Corruptie is geen nieuw organisatieonderdeel maar betreft
een werkgroep binnen het ministerie waarin verscheidene directies en een vertegenwoordiger
van het ministerie van Economische Zaken zitting hebben. De werkzaamheden
van de Task Force zijn erop gericht het anti-corruptiebeleid verder te mainstreamen op alle niveaus in de ontwikkelingssamenwerking.
Daarnaast zal de Task Force de uitvoering van het ontwikkelingsbeleid doorlichten
vanuit de optiek van risicomanagement. Hiervoor zullen ook enkele ambassades
geconsulteerd worden middels een bezoek. Indien nodig zal ze met voorstellen
voor aanvullende maatregelen komen om het bestaande instrumentarium te verbeteren
ten einde het weglekken van ontwikkelingsgelden tegen te gaan.De Task Force heeft geen eigen budget, maar wel is voorzien dat zij extern
zal worden ondersteund voor procesbewaking, onderzoek en advisering. Deze
ondersteuning zal uit de reguliere middelen gefinancierd worden. In mijn brief
kenmerk DMV/VG-093/05 van 31 maart jl. heb ik aangegeven dat ik de kamer
voor het zomerreces zal informeren over de vorderingen van de werkzaamheden
van de Task Force.XNoot1Samenstelling:Leden: Rijpstra (VVD), Dijksma (PvdA), De Haan (CDA), voorzitter, Koenders
(PvdA), Karimi (GroenLinks), Timmermans (PvdA), ondervoorzitter, Van Bommel
(SP), Albayrak (PvdA), Geluk (VVD), Wilders (Groep Wilders), Van Baalen (VVD),
Van As (LPF), Herben (LPF), Ormel (CDA), Ferrier (CDA), Duyvendak (GroenLinks),
Huizinga-Heringa (ChristenUnie), Van Velzen (SP), De Nerée tot Babberich
(CDA), Van Dijk (CDA), Fierens (PvdA), Tjon-A-Ten (PvdA), Eijsink (PvdA),
Van der Laan (D66), Brinkel (CDA), Szabó (VVD), Jonker (CDA).Plv. leden: Snijder-Hazelhoff (VVD), Dubbelboer (PvdA), Van Fessem (CDA),
Samsom (PvdA), Vos (GroenLinks), Arib (PvdA), De Wit (SP), Leerdam (PvdA),
Oplaat (VVD), Van Miltenburg (VVD), Hirsi Ali (VVD), Varela (LPF), Van den
Brink (LPF), Haverkamp (CDA), Rambocus (CDA), Halsema (GroenLinks), Van der
Staaij (SGP), Kant (SP), Eski (CDA), Çörüz (CDA), Wolfsen
(PvdA), Duivesteijn (PvdA), Waalkens (PvdA), Dittrich (D66), Van Winsen (CDA),
Veenendaal (VVD), Kortenhorst (CDA). 
 
 Naar boven

 

Directe linkKopieer de link naar uw clipboard 

https://zoek.officielebekendmakingen.nl/kst-29800-V-111.html

Sluit modaal

 

Disclaimer
De hier aangeboden pdf-bestanden van het Staatsblad, Staatscourant, Tractatenblad, provinciaal blad, gemeenteblad, waterschapsblad en blad gemeenschappelijke regeling vormen de formele bekendmakingen in de zin van de Bekendmakingswet en de Rijkswet goedkeuring en bekendmaking verdragen voor zover ze na 1 juli 2009 zijn uitgegeven. Voor pdf-publicaties van vóór deze datum geldt dat alleen de in papieren vorm uitgegeven bladen formele status hebben; de hier aangeboden elektronische versies daarvan worden bij wijze van service aangeboden.

 

Over deze website
Contact
English
Help
Zoeken

Informatie hergebruiken
Privacy en cookies
Toegankelijkheid
Sitemap
Kwetsbaarheid melden

Open data
Linked Data Overheid
PUC Open Data

MijnOverheid.nl
Rijksoverheid.nl
Ondernemersplein.nl
Werkenbijdeoverheid.nl