Agrologistiek; Brief minister bij de "Visie Agrologistiek"
Staten-Generaal — Kamerstuk 
Datum: 2014-07-08 00:00:00.000000
Rechtsgebied: Wetgeving


(function (window, document, dataLayerName, id) {
 window[dataLayerName] = window[dataLayerName] || [], window[dataLayerName].push({ start: (new Date).getTime(), event: "stg.start" }); var scripts = document.getElementsByTagName('script')[0], tags = document.createElement('script');
 function stgCreateCookie(a, b, c) { var d = ""; if (c) { var e = new Date; e.setTime(e.getTime() + 24 * c * 60 * 60 * 1e3), d = "; expires=" + e.toUTCString() } document.cookie = a + "=" + b + d + "; path=/; Secure" }
 var isStgDebug = (window.location.href.match("stg_debug") || document.cookie.match("stg_debug")) && !window.location.href.match("stg_disable_debug"); stgCreateCookie("stg_debug", isStgDebug ? 1 : "", isStgDebug ? 14 : -1);
 var qP = []; dataLayerName !== "dataLayer" && qP.push("data_layer_name=" + dataLayerName), qP.push("use_secure_cookies"), isStgDebug && qP.push("stg_debug"); var qPString = qP.length > 0 ? ("?" + qP.join("&")) : "";
 tags.async = !0, tags.src = "https://koop.piwik.pro/containers/" + id + ".js" + qPString, scripts.parentNode.insertBefore(tags, scripts);
 !function (a, n, i) { a[n] = a[n] || {}; for (var c = 0; c < i.length; c++)!function (i) { a[n][i] = a[n][i] || {}, a[n][i].api = a[n][i].api || function () { var a = [].slice.call(arguments, 0); "string" == typeof a[0] && window[dataLayerName].push({ event: n + "." + i + ":" + a[0], parameters: [].slice.call(arguments, 1) }) } }(i[c]) }(window, "ppms", ["tm", "cm"]);
 })(window, document, 'dataLayer', 'f8b9eee5-8d9c-4ea1-abd5-83e174f29813');
 
 
 
Direct naar content
Navigatie
Contextinformatie
Publicatie
Acties
Inhoudsopgave
Gerelateerde informatie

Menu

U bent nu hier: 
Publicaties
Officiële publicaties

Inloggen

Primaire navigatie

Andere sites binnen Overheid.nl
Home
Uitgebreid zoeken
Mijn abonnementen
Help

Andere sites binnen Overheid.nl

Berichten over uw Buurt
Zoals vergunningen, bouwplannen en lokale regelgeving.

Rondom uw woonadres
Rondom een zelfgekozen adres

Dienstverlening
Zoals belastingen, uitkeringen en subsidies.

Naar dienstverlening

Beleid & regelgeving
Officiële publicaties van de overheid.

Naar beleid & regelgeving

Contactgegevens overheden
Adressen en contactpersonen van overheidsorganisaties.

Naar overheidsorganisaties

 
 
 
U bent hier:

Home

Kamerstuk 28141, nr. 1

 
 
 

Kamerstuk

Datum publicatie
Organisatie
Vergaderjaar
Dossier- en ondernummer
Datum brief

04-12-2001

Tweede Kamer der Staten-Generaal

2001-2002

28141 nr. 1

27-11-2001

 

 

 
 
 Toon meer van: Inhoudsopgave
 
 

 
 AanhefLichaam1. Inleiding2. Ontwikkelingen in de agroketensDe consument wordt veeleisender en staat steeds meer centraalVan aanbodgestuurde naar vraaggestuurde ketens en de gevolgen
voor stedelijke distributieConcentratie en schaalvergrotingVersnippering landelijk gebiedToename wegvervoer verwachtDiertransportWens tot verduurzaming van de agroketens in het kader
van maatschappelijk verantwoord ondernemen3. Gevolgen bij ongewijzigd beleidOntwikkelingen in de bereikbaarheid; afnemende voorspelbaarheid
en betrouwbaarheid.Geen verbetering van de ruimtelijke en landschappelijke
kwaliteitBeperkte vervoersefficiëntieGevolgen voor dierenwelzijn, veterinaire aangelegenheden
en voedselveiligheid4. Visie: «ruimtelijk clusteren, logistiek verbinden
en regisseren»4.1 Pijler 1: «Ruimtelijk clusteren in agribusinessparken»4.2. Pijler 2: «Logistiek verbinden: «van
«losse» clusters naar multimodaal verbonden clusters»4.3 Pijler 3: Regisseren, «Van distributie naar
regie»4.4. Maatschappelijke voordelen van «clusteren,
verbinden en regisseren»Voordelen van ruimtelijke clusteringVoordelen van verbinden via logistieke netwerkenVoordelen van regisseren5. Verantwoordelijkheid van de sector en betrokkenheid
van de rijksoverheid6. VervolgBestuurlijke vernieuwing bij de realisering van de visieOndertekeningLichaamVisie AgrologistiekInhoudsopgave 1. Inleiding1.1 Definitie agrologistiekAgroketen: toelevering, collectie, verplaatsing en fijndistributie 1.2 Aanleiding voor een visie op agrologistiekBelang van een gezamenlijke visie op agrologistiek1.3 Doel1.4 BeleidskadersBeleidskader visie agrologistiek Nota Voedsel en GroenNationaal Verkeers- en Vervoersplan (NVVP)Vijfde Nota voor de Ruimtelijke OrdeningStructuurschema Groene Ruimte 2Nota Ruimtelijk Economisch BeleidNatuur voor mensen, mensen voor natuurNationaal Milieubeleidsplan 42. Ontwikkelingen in de agrologistiek2.1 Ontwikkelingen van invloed op de agrologistiekHoge consumenteneisenKetenomkeringSchaalverfijningSchaalvergroting supermarktenOntwikkeling van winkelbedrijf en distributiecentraSchaalvergroting agrodistributieGlobalisering en liberaliseringDuurzaam en verantwoord ondernemenAangescherpte wet- en regelgevingAandacht voor traceerbaarheid en veiligheid van voedselOnderbenutting ICT en achterblijvende innovatie2.2 Gevolgen voor de agrologistiek bij huidig beleidRuimte, milieu en leefbaarheidAgrogerelateerde bedrijvigheid in de contourgebieden (binnen
pilotgebied) Primaire productie in de contourgebieden (binnen pilotgebied) Ontwikkelingen in de bereikbaarheid; afnemende betrouwbaarheid,
transporttijd en toename voertuigverliesurenVeterinaire risico's, dierenwelzijn en voedselveiligheid3. Visie: «clusteren, verbinden en regisseren»3.1 Pijler 1: «Van snippers naar clusters»De ruimtelijke laag: agribusinessparken3.2 Pijler 2: «Clusters multimodaal verbinden»De transportlaag: agrologistieke netwerken3.3 Pijler 3: «Van distributie naar regie»De virtuele laag: ICT3.4 Kansen voortkomend «clusteren, verbinden en
regisseren»Kansen van clusteren:Kansen van verbinden:Kansen van regisseren3.5. Beleidsintegrale innovatiesEnkele kansrijke beleidsintegrale innovaties 4. VervolgBestuurlijke vernieuwing bij de realisering van de visieSamenvattingWat is agrologistiek?Belang van een visie op agrologistiekOntwikkelingen en knelpuntenVisie: «ruimtelijk clusteren, logistiek verbinden
en regisseren».Conclusie en vervolgBestuurlijke vernieuwing bij de realisering van de visieBIJLAGE 1BELEIDSINTEGRALE INNOVATIES3.1 Innovaties op het gebied van clusterenMegaconsolidarity2 INNOVATIES OP HET GEBIED VAN VERBINDEN2.1 Over het water: Concept Distrivaart2.2 Over het spoor: nieuwe Efforrt-initiatieven2.3 Ongestoord logistiek systeem (OLS)2.3.1 Railterminal2.3.2 OLS2.3.2.1 Schiphol intern transport (2006)2.3.2.2 Verbinding Schiphol – Railterminal (2008)2.3.2.3 Verbinding Schiphol-Bloemenveiling Aalsmeer (2008)2.3.3 Intelligente (ILS) en ondergrondse logistieke transportsystemen
(2001–2005)2.4 Medegebruik busbaan en dal-urendistributie3 INNOVATIES OP HET GEBIED VAN REGISSEREN3.1 Van fysieke markten naar virtuele markten in de kalverketen3.2 Virtuele controles3.3 Vermindering diertransport door foodmiles3.3.1 Sturing vanuit de consument3.3.2 Logistieke innoveren op gebied van dierenwelzijn
en veterinaire aangelegenheden3.4 Naar kwaliteitsgerichte tracking en tracing in de
keten3.4.1 Pilot Bloemenketen3.4.2 Aanhaken bij pilots vleesketensBIJLAGE 2BEGRIPPENLIJSTABP (agribusinesspark)AgroclusterAgro-(food)complexAgrologistiekAGVBereikbaarheidsoffensief RandstadBulkFood MilesFresh Consolidation CenterIntermodaal vervoerMainportManufacturing Consolidation CentreMega Consolidation CentreModaliteitMultimodaal Transport CentrumMultimodaal vervoerPlatform AgrologistiekPlatform Stedelijke DistributieRegiefunctieSysteeminnovatieTerminalToegevoegde waardeTracking and tracingTransportbesparingVerladerVervoerderBIJLAGE 3LITERATUURLIJST
 

 
 
 Toon meer van: Extra informatie
 
 

 
 

Informatie over publicatie

 

 

 
 Toon meer van: Gerelateerd
 
 

 
 Publicaties in kamerdossier

Kamerdossier 28141Toon alle publicaties in het hoofddossier

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Publicaties referendum

 

 

 

 

 

Authentieke versie (PDF)
bestandsgrootte: 152 Kb

Informatie

Gerelateerd

Printen

Delen

 
 
 
28 141Agrologistieknr. 1BRIEF VAN DE MINISTER VAN LANDBOUW, NATUURBEHEER EN VISSERIJAan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal's-Gravenhage, 27 november 20011. InleidingIn deze brief informeren wij u over de weg die moet leiden naar een meer
duurzame, innoverende en vervoersefficiënte agrologistiek1. Deze visie is opgesteld door LNV en V&W gezamenlijk vanuit de
gedachte dat door deze samenwerking – met behoud van ieders verantwoordelijkheid –
effectievere resultaten kunnen worden geboekt op afzonderlijke beleidsterreinen.
Uitvoeriger wordt de achterliggende problematiek geschetst in bijgaande, recentelijk
geformuleerde «Visie Agrologistiek». Deze notitie is aangekondigd
in zowel de nota Voedsel en Groen2 als  het
NVVP3.De belangrijkste ontwikkelingen op agrologistiek terrein worden in deze
brief gesignaleerd. Na stil te hebben gestaan bij wat de gevolgen zijn bij
ongewijzigd beleid, wordt als oplossing het kansrijk geachte concept «clusteren,
verbinden en regisseren» gepresenteerd. De mogelijkheden tot bijsturing
die dit concept biedt, liggen met name in de zogeheten «meekoppeling»
met de economische dynamiek van de agroketens. Schaalvergroting in deze ketens
biedt logistieke winst voor zowel het bedrijfsleven als de samenleving als
geheel. Meer concreet gaat het om de voordelen die te behalen zijn voor milieu,
ruimte, landschap en infrastructuur. De knelpunten op deze gebieden zijn reeds
zichtbaar. In het agrovervoer is sprake van een afnemende betrouwbaarheid
wat levering betreft. Versnippering van het landelijk gebied (groene contouren)
zet door. De veterinaire risico's verbonden aan onnodig vervoer van dieren
worden te groot geacht. De maatschappelijke acceptatie in het Europese achterland
voor goederenvervoer slinkt en de CO2-uitstoot zal teruggedrongen
moeten worden.De uitwerking van deze visie ligt primair bij het bedrijfsleven. De rijksoverheid
en de lagere overheden hebben hierbij echter ook een taak die varieert. In
sommige gevallen is hun rol stimulerend (pilots) of faciliterend, in andere
regisserend en agenderend. De Visie Agrologistiek is zo vormgegeven dat er aansluiting is bij het
rijksbeleid zoals dat is neergelegd in het NVVP (deel III), de Vijfde Nota
RO en de nota Ruimtelijk Economisch Beleid. Deze visie kan dan ook gezien
worden als een specifieke uitwerking van het generieke beleid zoals verwoord
in voornoemde nota's. Niet alle vermelde acties zijn op alle onderdelen uitgewerkt.
De exercitie zal gestalte krijgen door «bestuurlijke
vernieuwing»: een intensiever samenwerkingsproces tussen het
bedrijfsleven, koepelorganisaties en de betrokken overheden.2. Ontwikkelingen in de agroketensEr zijn diverse ontwikkelingen gaande die van belang zijn voor agrologistiek.
De belangrijkste daarvan zijn:De consument wordt veeleisender en staat steeds meer centraalDe consument stelt steeds hogere eisen aan kwaliteit van agroproducten.
Er is in toenemende mate behoefte aan een vers en veilig product op praktisch
elk moment van de dag. Bovendien verwacht de consument een zeer breed assortiment
aan producten. In vergelijking met 15 jaar geleden is er een grote variatie
aan producten ontstaan zoals exotische vruchten, kort houdbare producten en
kant-en-klaar maaltijden. Had een kruidenier 30 jaar geleden slechts enkele
honderden producten in de verkoop, de huidige supermarkten tellen duizenden
producten in hun assortiment. Niet uitgesloten wordt dat een ontwikkeling
naar grotere supermarkten – «megastores» met zowel food
als non-food – een nog groter assortiment met zich mee brengt1. Dit staat naast de trend naar meer fijnmazige afzetplaatsen.
De consument wil immers op steeds meer plaatsen én tijdstippen over
agroproducten kunnen beschikken. De toename van alternatieve verkoopkanalen
zoals food bij avondwinkels, benzinestations of bij de stations is daar een
voorbeeld van.Van aanbodgestuurde naar vraaggestuurde ketens en de gevolgen
voor stedelijke distributieNiet langer is het aanbod van producten sturend, maar de vraag van de
consument. Agroketens richten zich steeds sterker op de wensen van de consument
en werken steeds meer vraaggestuurd. Thans wordt dit o.a. zichtbaar in de
vleeskalverketen, de groente- en fruitketen en in de biologische landbouw.
De retailer die dichtbij de consument staat, wil minder voorraad hebben en
wil daarom hoogfrequent beleverd worden. Hierdoor zullen ketens in de nabije
toekomst steeds sneller worden afgewikkeld. Omdat supermarktwinkels voornamelijk
in de stedelijke netwerken gevestigd zijn, zal het vrachtvervoer in met name
de (binnen)steden een sterke toename te zien geven.Concentratie en schaalvergrotingConcentratie en schaalvergroting – bewegingen die al sinds de jaren
'70 zijn ingezet – hebben ook betrekking op de vestiging van agrodistributie.
Eén van de reacties van de verladers en retailers op de verdergaande
eisen van de consument is schaalvergroting van agrodistributiecentra. In de
nabije toekomst zal het aantal centra afnemen.Daar tegenover staat dat de centra fors in omvang toenemen.TNO geeft in een studie aan dat zelfs moet worden gedacht aan enkele bedrijventerreinen
van 800 tot 1600 hectare2. De uiteindelijke schaalgrootte
zal overigens afhangen van de mate waarin verladende partijen bereid zijn
met elkaar samen te werken.Versnippering landelijk gebiedVeel onnodig transport ontstaat door verspreid liggende agrobedrijvigheid.
Versnippering van het landschap en groei van terreinen met agrobedrijvigheid
is een proces dat al jaren gaande is. De groei komt onder andere tot uitdrukking
in lintbebouwing rond knooppunten langs infrastructuur. Uit onderzoek blijkt
dat dit ook geldt voor de vestiging van agrobedrijvigheid in de verwachte
groene en rode contouren zoals beschreven in de 5e Nota Ruimtelijke Ordening.
Ongeveer 35% van de agrogerelateerde bedrijven – nog los van de primaire
productie – bevindt zich op dit moment in de buitengebieden en de groene
contouren1.Toename wegvervoer verwachtHet vervoer van agrostromen is zeer aanzienlijk: 1 op de 3 vrachtauto's
vervoert agrogerelateerde producten, waarvan 10% op de vers-logistiek betrekking
heeft. Prognoses geven aan dat het goederenvervoer de snelst groeiende vervoersstroom
is welke zal zijn verdubbeld in 2020. Diverse factoren verklaren de groei
van het goederenvervoer zoals de wens van de veeleisende consument om beschikbaarheid
van producten op elk moment en elke plaats. Internet en e-commerce lijken
dit te versterken, maar ook de ontwikkeling naar vraaggestuurde ketens en
factoren als globalisering en liberalisering van de handel spelen een dominante
rol.DiertransportEen specifieke vorm van het vervoer van agrostromen is het diertransport.
Het transport van levend vee is aan verandering onderhevig als uitvloeisel
van de MKZ-crisis. Gebleken is dat de huidige logistieke organisatie van deze
ketens – naast de grote hoeveelheid transport – veterinaire risico's
met zich mee brengt en dat verbeteringen mogelijk zijn ten aanzien van dierenwelzijn.
Om die reden wordt nader onderzocht in welke mate virtuele systemen van o.a.
de veemarkten soelaas kunnen bieden. Deze zouden niet alleen een bijdrage
kunnen leveren aan het terugdringen van transport, maar ook veterinaire risico's
en problemen op het gebied van dierenwelzijn kunnen doen verminderen.Wens tot verduurzaming van de agroketens in het kader
van maatschappelijk verantwoord ondernemenBinnen de samenleving is een sterke trend naar «duurzaam en maatschappelijk
verantwoord ondernemen» waarneembaar. Agrologistieke activiteiten zoals
transport, opslag en distributie van agrostromen kunnen nog verder worden
verduurzaamd door activiteiten zo in te richten dat ze zo min mogelijk ten
koste gaan van milieu, ruimte en leefbaarheid, landschappelijke kwaliteit
en waar mogelijk een bijdrage leveren aan dierenwelzijn (en de voedselveiligheid).3. Gevolgen bij ongewijzigd beleidGenoemde ontwikkelingen hebben op diverse onderdelen gevolgen voor het
huidige beleid. Knelpunten die nu al voelbaar zijn, zullen in de nabije toekomst
sterker worden bij ongewijzigd beleid.Ontwikkelingen in de bereikbaarheid; afnemende voorspelbaarheid
en betrouwbaarheid.Ofschoon de bereikbaarheid in termen van reistijd, kosten en ongemak de
laatste decennia is toegenomen, is de voorspelbaarheid
en betrouwbaarheid afgenomen2. Juist
deze elementen zijn voor het agro-goederenvervoer over de weg
essentieel. Gedoeld wordt op onder meer het kunnen functioneren binnen de
venstertijden van gemeenten en ontvangende partijen (detailhandel) voor laden
en lossen van agroproducten. Zeker wanneer het gaat om bederfelijke goederen
waarbij versheid een eerste vereiste is. Prognoses geven aan dat de toekomstige
groei van het goederenvervoer aanmerkelijk hoger zal zijn dan die van het
personenvervoer. Bij ongewijzigd beleid zal het goederenvervoer over de weg
zijn verdubbeld in 2020 (NVVP). Via het NVVP wordt generiek beleid ingezet,
maar met name de vers-logistiek en transport van dieren vereisen een specifieke
uitwerking.Geen verbetering van de ruimtelijke en landschappelijke
kwaliteitDe huidige versnippering en lintbebouwing van agrogerelateerde bedrijven
zal toenemen als de markt geen initiatieven neemt voor geschikte locaties
voor nieuwe – deels grootschalige – ontwikkelingen. Er liggen
goede kansen om bedrijven te clusteren, een marktbeweging die nu langzaam
op gang komt. Er zijn zeker kansen om op deze clusterlocaties ook de primaire
productie te combineren met andere partijen uit de keten. Deze economische
kracht, hoger in de agroketens, zal moeten worden benut om aanzienlijke maatschappelijke
voordelen veilig te stellen. De grootschaligheid van deze ontwikkelingen in
de agrodistributie en de maatschappelijke voordelen hiervan vragen vooral
om initiatief van het bedrijfsleven. Dat laat onverlet dat het Rijk en de
mede-overheden in de samenspraak met de markt op onderdelen gezamenlijk moeten
optrekken, opdat de marktinitiatieven ook maatschappelijk verantwoord worden
gerealiseerd. Tot op heden vindt bedoelde interactie nog in onvoldoende mate
plaats.Beperkte vervoersefficiëntieOm bedrijven vervoersefficïenter te werk te laten gaan, is bundeling
in het wegvervoer noodzakelijk. Daar valt ook de meeste winst te halen: ruim
95% van de agroproducten wordt immers vervoerd over de weg. Daarnaast is ook
bundeling nodig voor het optimaal benutten van de capaciteit van binnenvaart,
spoor en buisleidingen. Omdat clustering in de agroketens – soms gepaard
gaande met multimodale infrastructurele ontsluiting – nog maar zeer
beperkt tot stand komt, lijken deze twee vormen van bundeling nog ver weg1.Gevolgen voor dierenwelzijn, veterinaire aangelegenheden
en voedselveiligheidBij ongewijzigd beleid zal het transport van dieren waarschijnlijk een
stijging vertonen. De daarmee samenhangende problemen rond dierenwelzijn enerzijds
en veterinaire risico's anderzijds zullen blijven bestaan. Vanuit consumentenbelangen
en de toenemende maatschappelijke betrokkenheid bij het welzijn van dieren
zal dit steeds minder aanvaard worden.In het licht van genoemde knelpunten en ontwikkelingen, staat de agrosector
voor een grote uitdaging om zélf nog meer initiatieven te nemen. Voorop
staat dat de agrosector de primaire probleemeigenaar is. Niettemin kan ook
de overheid een in hoofdzaak stimulerende rol spelen bij het oplossen van
gesignaleerde problematiek, waarbij de aandacht voor het proces een belangrijk
aandachtspunt vormt. Het hoofddoel van het beleid van de rijksoverheid is
erop gericht om bij te dragen aan de verdere ontwikkeling van een duurzame,
innoverende en vervoersefficiënte agrologistieke sector. We starten niet vanaf «punt nul». De beleidsontwikkeling vindt
ook binnen andere, bredere kaders plaats. Veel knelpunten die ook in de agrologistieke
sector spelen op het gebied van ruimte, leefbaarheid, milieu, infrastructuur
en bereikbaarheid worden bijvoorbeeld aangepakt in het NVVP, het nieuwe Structuurschema
Groene Ruimte, het contourenbeleid uit de Vijfde Nota en het Bereikbaarheidsoffensief
Randstad. Ook op het gebied van veterinaire risico's, dierenwelzijn en voedselveiligheid
ontwikkelt de rijksoverheid verschillende initiatieven. Maar gezien de knelpunten
en ontwikkelingen met betrekking tot agrologistiek kan het Rijk meer doen.
Zo kan de overheid inspelen op kansrijke ontwikkelingen die zich in de bedrijfstak
zelf voordoen. Hierbij is «innovatie»
de invalshoek voor beleidsactie en wel gericht op drie pijlers.4. Visie: «ruimtelijk clusteren, logistiek verbinden
en regisseren»In deze visie staan drie richtingen, zogeheten «pijlers voor beleid»
centraal1:4.1 Pijler 1: «Ruimtelijk clusteren in agribusinessparken»Het samenbrengen van productie-, verwerkings- en logistieke activiteiten
tot enkele regionaal agro-economische clusters, zogenaamde agribusinessparken,
kan – door de aanzuigende werking op versnipperde bedrijvigheid –
bijdragen aan de verbetering van de ruimtelijke kwaliteit van Nederland. Een
agribusinesspark (ABP) is een locatie waar een groot aantal logistieke functies
binnen agroketens (distributie, handel, opslag) wordt gecombineerd met faciliteiten
voor productie en verwerking. Het ABP-concept is een opkomend globaal concept,
ontwikkeld door bedrijfsleven in samenspraak met de rijksoverheid. Voortschrijdend
inzicht kan er uiteraard toe leiden dat ook andere concepten in aanmerking
komen voor het samenbrengen van genoemde logistieke activiteiten. Uitgangspunt
is de bundeling van kleine goederenstromen tot «dikke stromen».Voor vrijwel alle agroketens geldt dat niet alleen de eerste en tweede
verwerkingsslag maar ook de distributie naar de consument kan plaatsvinden
op of via een ABP. De eerste verwerkingsslag zal zo dicht mogelijk bij de
primaire productie plaatsvinden; de tweede verwerkingsslag zo dicht mogelijk
bij de afzetmarkt2. Ieder ABP is door een logistiek
netwerk verbonden met andere ABP's.Een voorbeeld hiervan is het plan om een aansprekende pilot uit te werken
voor megaconsolidatiecentra. Op initiatief van het bedrijfsleven wordt op
deze manier meer en meer gezocht naar mogelijkheden de (agro)distributie gezamenlijk
te organiseren.4.2. Pijler 2: «Logistiek verbinden: «van
«losse» clusters naar multimodaal verbonden clusters»Genoemde agribusinessparken zijn geen geïsoleerde vestigingen, maar
onderdeel van een netwerk. Dit «ABP-netwerk» bestaat uit knooppunten
van productie en consumptie en uit de verbindende infrastructuur voor het
transport van goederen tussen die knooppunten. Een knooppunt is een (lucht)haven,
inter/multimodale terminal of transportcentrum. Door een juiste locatiekeuze
voor de ABP's kunnen deze goederen zoveel mogelijk intermodaal vervoerd worden.
Overigens is hierbij uitgangspunt dat de markt initiatieven neemt en de mede-overheden
een meer toetsende rol hebben. Deze non-dirigistische benadering sluit aan
bij het rijksbeleid zoals dat is geformuleerd in eerdergenoemde rijksnota's
en bijvoorbeeld geconcretiseerd is in de Subsidieregeling Openbare Inlandterminals.
Deze benadering sluit uiteraard niet uit dat de (rijks)overheid desgewenst
in contact treedt met de markt om mee te denken. De markt zal in het vervolg de aandacht niet te zeer moeten richten op
infrastructuur alleen. Er valt immers veel winst te behalen op het punt van
een meer vervoersefficiënte benadering daar waar het gaat om samenstelling
en bundeling van goederenstromen en duurzame vestiging.Concentratie en verbinding van agribusiness-activiteiten in netwerken
bieden – doordat zo voldoende massa ontstaat – zicht op het (beter)
benutten van hoogfrequente inter- en multimodale verbindingen tussen knooppunten.
Deze verschaffen letterlijk de randvoorwaarden om een combinatie van modaliteiten
(weg, water, spoor, en evt. buisleidingen) met elkaar te verbinden. Tevens
wordt zo efficiency in het gebruik van transportmaterieel en de beladingsgraad
(retourlading) gerealiseerd. Beide economische voordelen kunnen leiden tot
aanzienlijke milieuvoordelen. Het gaat om netwerken die niet alleen de goederenstromen
structureren maar ook een belangrijk ordeningsprincipe kunnen zijn voor de
ontwikkeling van (agro)bedrijventerreinen. De netwerkontwikkeling is nog sterk
in beweging. Binnenvaart heeft nog een enorme potentie als het gaat om het
vervoer van agroproducten. Als voorbeeld kan dienen het initiatief van het
bedrijfsleven genaamd «Distrivaart». De eerste pilot zal naar
verwachting worden uitgevoerd met enkele belangrijke volume-verladers o.a.
op het vlak van biertransport.4.3 Pijler 3: Regisseren, «Van distributie naar
regie»In de strategische nota Voedsel en Groen wordt «regie» gedefinieerd
als het besturen, beheersen en organiseren van stromen. Daarbij hoeven niet alle stromen per definitie ook door Nederland te lopen.Deze passage is gevoed door de gedachte dat het concept Nederland
Distributieland in het verleden veel aandacht heeft gevraagd voor de fysieke
afhandeling van goederenstromen waarbij de maatschappelijke baten de maatschappelijk
kosten ruimschoots overtroffen. In de nabije toekomst is dit niet langer een
vanzelf-sprekendheid. Het is nu zaak om de kennis die is opgebouwd met betrekking
tot besturing van fysieke goederenstromen verder uit te bouwen en te benutten
voor meer hoogwaardige activiteiten1. Hier liggen
met name kansen voor de agroketens; ketens die aanzienlijke hoeveelheden agrostromen
produceren, importeren en exporteren. De regiefunctie wordt – naast
een gedoseerde en gestructureerde distributiefunctie – vanuit maatschappelijk
oogpunt dus steeds belangrijker. Recent onderzoek bevestigt dit2. De kern van de regiefunctie is dat ICT – het elektronisch aansturen,
«tracking and tracing» door de hele keten heen – het mogelijk
maakt te garanderen dat agrostromen kunnen worden aangestuurd, gevolgd en
veranderd. Dit heeft niet alleen betrekking op de producten maar ook op de
vervoerswijzen. De door ICT ondersteunde informatie kan er ook toe bijdragen
dat beter kan worden georganiseerd langs welke modaliteit en langs welk netwerk
producten worden vervoerd. Dit biedt mogelijkheden om dunnere stromen te bundelen
naar dikkere stromen.Goederenstromen als beschreven in paragraaf 4.2 «logistiek
verbinden» kunnen leiden tot het anders inrichten van de integrale logistieke
ketens waardoor ook meer maatschappelijke voordelen kunnen worden gerealiseerd
zoals betere bundeling van lading, minder ruimtebeslag en versnippering, minder
CO2-uitstoot, betere bereikbaarheid en transportbesparing3. Ook op het gebied van dierwelzijn, voedselveiligheid
en veterinaire aangelegenheden valt meer te regisseren. Slimme logistieke
innovaties kunnen dit aantonen.Een voorbeeld is het elektronisch veilen van vee, bijvoorbeeld kalveren
(«virtualiseren veemarkten»).4.4. Maatschappelijke voordelen van «clusteren,
verbinden en regisseren»De bovenstaande visie op agrologistiek – tot uitdrukking komend
in genoemde pijlers van beleid – biedt diverse voordelen.
Niet alleen voor de agroketens, maar ook voor de consument en de maatschappij.Voordelen van ruimtelijke clusteringDe ruimtelijke kwaliteit verbetert door aansluiting bij de rode contouren
en doordat efficiënt wordt omgegaan met (agro-)bedrijfsruimte.• ABP's hebben (op lange termijn) een aanzuigende werking op de niet-grondgebonden
landbouw en agrogerelateerde bedrijvigheid;• Enkele grotere locaties zijn landschappelijk beter in te passen
dan meerdere kleine locaties (afzonderlijke bedrijven). Er zijn meer mogelijkheden
voor intensief (meervoudig) ruimtegebruik;• Door agribusiness-activiteiten te bundelen, kunnen voordelen worden
behaald op het gebied van stankhinder, energieverbruik, proceswater en benutting
van de infrastructuur;• Clustering door een intelligenter vestigingsbeleid draagt bij aan
transportbesparing waardoor de totale transportlast en de daarmee gepaard
gaande milieubelasting afnemen;• Er ontstaan mogelijkheden voor parkmanagement op ABP's. Parkmanagement
is het zo optimaal en integraal mogelijk managen van het ontwerp van terrein
en gebouwen, de ontwikkeling van het terrein, de uitgifte, het beheer etc.Voordelen van verbinden via logistieke netwerken• De clustering van agribusiness-activiteiten maakt het (eerder dan
bij afzonderlijke bedrijven) mogelijk om goederen via spoor of binnenvaart
aanen af te voeren. Door het gebruik van binnenvaart en spoor wordt extra
vervoersefficiency gerealiseerd;• Door nabijheid tot de markt – door bijvoorbeeld ABP's voor
secundaire verwerking en binnenlandse distributie – kan beter worden
ingespeeld op de wensen van de consument;• Minder voorraadvorming door (vrijwel) continue aan- en afvoer,
waardoor bijvoorbeeld het binnenvaart-concept «distrivaart» mogelijk
wordt;• De realisatie van nieuwe spoorshuttles en Ongestoord Logistiek
Systeem (OLS) leidt tot efficiënter goederenvervoer van met name versproducten.Voordelen van regisseren• Door ICT in relatie met logistiek ontstaan er mogelijkheden om
het transport van dieren te beperken, kunnen veterinaire risico's worden verminderd
en kan het dierenwelzijn worden verbeterd (o.a. virtualisering van veemarkten);• ICT leidt tot grotere transparantie van de ketens. Tracking and
tracing kan een impuls geven aan voedselveiligheid. Dit biedt mogelijkheden
voor optimalisatie van veterinaire en fytosanitaire controles;• Door regisserende planningssystemen wordt bundeling beter mogelijk
en leegrijden tegengegaan.5. Verantwoordelijkheid van de sector en betrokkenheid
van de rijksoverheidAnaloog aan de nota Voedsel en Groen en het NVVP gaat deze visie uit van
een sector die zélf verantwoordelijkheid neemt voor concurrerende en
duurzame agroketens.Betrokkenheid van de rijksoverheid om de nodige veranderingen te bewerkstelligen,
is zonder twijfel aan de orde wanneer maatschappelijke doelen (voedselveiligheid,
duurzaamheid, bereikbaarheid en dierenwelzijn) in het geding zijn, wanneer
crisissituaties dit vereisen (voedselveiligheid, veterinaire risico's) of
omdat er een overheidsrol ligt in de instrumentatie, zoals in
het ruimtelijk beleid of bij de aanleg en het gebruik van infrastructuur.
Ook kan de overheid stimulerend of faciliterend optreden, bijvoorbeeld bij
het doorvoeren van systeeminnovaties of in de organisatie van het proces.6. VervolgIn het voorgaande hebben wij tot uitdrukking willen brengen dat een integrale
benadering van agrologistiek een vereiste is. Dit vanuit de overtuiging dat
nauwe samenwerking tijdens dit visievormingsproces tussen LNV en V&W gezamenlijk –
met behoud van ieders verantwoordelijkheid – kan leiden tot effectievere
resultaten op afzonderlijke beleidsterreinen.De ontwikkelingen op dit terrein gaan zo snel, dat zich bij ongewijzigd
beleid tal van knelpunten versterkt zullen aandienen. Tegen die achtergrond
moeten betrokken partijen met behulp van bijgaande visie de problemen in de
agrologistiek oplossen. In overleg met het Platform Agrologistiek zal begin
komend jaar een start worden gemaakt met onderstaande activiteiten1. Deze activiteiten zijn deels agenderend, stimulerend
en regisserend:• agendering en uitwerking van de beleidspijlers «clusteren,
verbinden en regisseren» in diverse gremia zoals o.a. de reconstructiecommissies,
Deltametropool, Freshpark Venlo, Bloemencluster Aalsmeer;• het ondersteunen – faciliterend en/of stimulerend –
door het Rijk van marktinitiatieven die passen binnen haar beleid. Te denken
valt aan kansrijke pilots en/of actiepunten als ABP's (waaronder het project
megaconsolidationcenters), Distrivaart, Efforrt, medegebruik busbanen en virtuele
veemarkten;• het nog sterker betrekken van innovatoren zoals o.a. Connekt, TRAIL,
KLICT en het Innovatienetwerk Groene Ruimte en Agrocluster. Een consortium
van organisaties en advies- en onderzoeksbureaus wordt ingesteld om versnippering
van kennis te voorkomen.Bestuurlijke vernieuwing bij de realisering van de visieHet faciliteren van ruimtelijke clustering, grootschalige infrastructurele
ontwikkelingen en het uitbouwen van de regiefunctie vraagt om een veel intensievere
samenwerking tussen het bedrijfsleven, koepelorganisaties en gemeentelijke,
provinciale en rijksoverheid. Het Rijk zal dit samenwerkingsproces stimuleren.
Een dergelijke aanpak ligt in lijn met de bedoelingen van het Bestuurlijk
Accoord Nieuwe Stijl.Het Platform Agrologistiek zal in het agenderen het voortouw nemen. Het
ligt in het voornemen het platform uit te breiden met het ministerie van Volkshuisvesting,
Ruimtelijke Ordening en Milieubeheer, het Interprovinciaal Overlegorgaan en
de Vereniging van Nederlandse Gemeenten.Waar het gaat om regionale initiatieven ligt uiteraard de verantwoordelijkheid
bij regionale overheden en bedrijfsleven.Elke 2 jaar zal een voortgangsrapportage worden uitgebracht en naar de
Tweede Kamer worden verzonden.Mede namens de minister van Verkeer en Waterstaat,T. NetelenbosDe Minister van Landbouw, Natuurbeheer en Visserij,L. J. BrinkhorstVisie AgrologistiekInhoudsopgave 1.Inleiding101.1Definitie agrologistiek10 1.2Aanleiding10 1.3Doel111.4Beleidskaders12    2.Ontwikkelingen in de agrologistiek142.1Ontwikkelingen van invloed op de
agrologistiek14 2.2Gevolgen voor de agrologistiek
bij huidig beleid17    3.Visie op agrologistiek: «clusteren, verbinden en regisseren»183.1Pijler 1: «Van snippers naar
clusters»19 3.2Pijler 2: «Clusters multimodaal
verbinden»20 3.3Pijler 3: «Van distributie
naar regie»21 3.4Kansen voortkomend uit «clusteren,
verbinden en regisseren»22 3.5Beleidsintegrale innovaties23    4.Vervolg23   Samenvatting24   Bijlagen271.Innovaties op het gebied van clusteren,
verbinden en regisseren27 2. Begrippenlijst333.Literatuurlijst361. InleidingNiet alleen het produceren en samenstellen van agrarische producten is
in Nederland een zeer succesvolle bezigheid, ook de distributie en de logistiek
zijn bloeiende bedrijfstakken, waar veel toegevoegde waarde wordt gerealiseerd.
Dat verschaft ons land concurrentiekracht. Eén vijfde van al het goederenvervoer
dat van, naar en binnen Nederland plaatsvindt, heeft betrekking op de handel
in agroproducten. Behalve een hoog niveau van bedrijfsactiviteiten, kent de
sector echter ook knelpunten. Deze doen zich met name voor op het gebied van
de ruimtelijke ordening van bedrijfsvestigingen en de bereikbaarheid van de
knooppunten van productie, distributie en detailhandel. Ook zijn er problemen
op het gebied van veterinaire risico's, dierenwelzijn en voedselveiligheid.
Daarbij komt nog de aard van de producten: het gaat om het vervoer van voedsel,
vaak verse en bederfelijke producten die tijdkritisch zijn, snel in waarde
verminderen en kwetsbaar zijn bij afnemende bereikbaarheid.In de nota Voedsel en Groen en in het Nationaal Verkeers- en Vervoersplan
is aangegeven dat het kabinet wil inspelen op ontwikkelingen in de agrologistiek
om bij te dragen aan een verdere duurzame ontwikkeling van de bedrijfstak.
Hierbij vraagt het kabinet aandacht voor clustering van activiteiten, verbeteren
van de bereikbaarheid, ontwikkelen van de regiefunctie van de sector en voor
maatschappelijk verantwoord ondernemen.In de voorliggende visie agrologistiek wordt een en ander verder uitgewerkt.1.1 Definitie agrologistiekIn deze visie wordt onder agrologistiek verstaan: het transport, de opslag,
de distributie en de regie (besturing, beheersing en organisatie) van de agrostromen –
food en non-food – in de gehele agroketen, van grondstoffen tot consument,
o.a. op de verssector en het diertransport. Hierbij zijn de volgende voertuigbewegingen
te onderscheiden:• toelevering van grondstoffen zoals mengvoeder en meststoffen aan
primaire producenten;• collectievervoer van de primaire productie naar de verwerking (bijvoorbeeld
de veiling);• verplaatsingvervoer van de veiling naar het distributiecentrum;• fijndistributie van het distributiecentrum naar de winkelier en
supermarkt.Agroketen: toelevering, collectie, verplaatsing en fijndistributie 1.2 Aanleiding voor een visie op agrologistiekNaast hetgeen in de inleiding reeds is gesteld, zijn er nog drie aanleidingen om als rijksoverheid een beleidsvisie op de agrologistiek
te ontwikkelen:• vanuit de agrarische en logistieke sectoren ontvangen de ministeries
(EZ, V&W en LNV) via het Platform Agrologistiek en de zogeheten «Agroketentafelgesprekken»
signalen over huidige en toekomstige ontwikkelingen, en kansen en bedreigingen
op het gebied van de agrologistiek1. Eén
van de signalen van die zijde is dat de bereikbaarheid van markten sterk onder
druk staat door versnellende goederenstromen in de agroketens.• vanuit zijn verantwoordelijkheid voor de marktstructuur van de
agroketens, de kwaliteit voor het landelijk gebied, de internationale concurrentiekracht
van de agroketens, de voedselveiligheid en -voorziening en het dierenwelzijn
wenst de minister van LNV een visie op agrologistiek te formuleren als nadere
uitwerking van dit in de visienota Voedsel en Groen genoemde onderwerp. Tijdens
de MKZ-crisis is onlangs ook nog gebleken dat de logistieke organisatie van
het diertransport aan herziening toe is.• de minister van V&W die verantwoordelijk is voor het generieke
verkeersen vervoersbeleid heeft behoefte aan een nadere inkadering, beleidsmatige
inbedding, prioritering en uitwerking van het onderwerp agrologistiek. De
wens om tot een visie te komen, is verwoord in het NVVP. Het in deze visie
aangegeven beleid is een aanvulling op het generieke beleid voor het (goederen)vervoer
(NVVP) en bouwt daar direct op voort.Door intensievere samenwerking tussen beide ministeries kunnen meer effectieve
resultaten op afzonderlijke beleidsdoelen worden gerealiseerd.Belang van een gezamenlijke visie op agrologistiekDe logistiek van agrostromen vereist extra beleidsaandacht vanwege:• door een visie op te stellen door samenwerkende departementen (V&W
en LNV) ontstaat meer samenhang en derhalve een efficiënter beleid en
een scherpere focus op relevante projecten;• het belang van de agrologistiek voor de concurrentiekracht van
de agroketens en de nadrukkelijke vraag vanuit de markt om betrokkenheid van
de overheid;• de aard van het product: het gaat om het vervoer van voedsel, vaak
verse en bederfelijke producten die tijdkritisch zijn, snel in waarde verminderen
en kwetsbaar zijn bij afnemende bereikbaarheid;• de omvang van de agrostromen: één op de drie vrachtauto's
vervoert agrogelieerde producten2. Van de agroproducten
komt 97% via de weg op de bestemming3. In de
agrologistiek is veel winst in vervoersefficiency te behalen door een verschuiving
in vervoerswijze;• de relatie tussen agrologistiek en maatschappelijk verantwoord
ondernemen: in de sector spelen essentiële thema's als voedselveiligheid,
dierenwelzijn, bereikbaarheid, ruimtelijke kwaliteit en het milieu;• de ontwikkelingen in de agroketens: het ontstaan van bijvoorbeeld
megaen fresh consolidatiecentra heeft grote invloed op de ruimtelijke ordening
en lokt grootschalige infrastructuur uit.1.3 DoelOp basis van het hiervoor gestelde kan het doel van de visie als volgt
worden omschreven:«een bijdrage te leveren aan het verder ontwikkelen
van een duurzame, innoverende en vervoersefficiënte agrologistiek, ten
behoeve van het behoud en de versterking van economisch krachtige en maatschappelijk
verantwoorde agroketens».Daarmee wordt ingespeeld op eerdergenoemde feiten en knelpunten in de
sector welke in bijlage 1 en 2 meer in detail zijn weergegeven. Meerwaarde
van de visie agrologistiek is dat de afzonderlijke pijlers – clusteren, verbinden en regisseren – met elkaar
in verband worden gebracht. Een dergelijke integratie vraagt om samenwerking
tussen markt en overheid. In deze visie wordt hiertoe een eerste aanzet gegeven.
Met deze visie wordt de uitvoering van een aantal beleidsvoornemens zoals
het NVVP (en de daaraan gekoppelde gespreksagenda goederenvervoer), de Vijfde
nota voor de Ruimtelijke Ordening en het Structuurschema Groene Ruimte 2 gestart.1.4 BeleidskadersDeze visie agrologistiek is een specifieke uitwerking op de nota Voedsel
en Groen en het Nationaal Verkeers- en Vervoersplan (NVVP). Daarnaast is nadrukkelijk
rekening gehouden met het beleid uit de Vijfde nota voor de Ruimtelijke Ordening
en de Nota Ruimtelijk Economisch Beleid, het Nationaal Milieubeleidsplan 4
en de nota Natuur voor mensen, mensen voor natuur. De visie levert input voor
het Structuurschema Groene Ruimte 2. Op deze wijze komt de samenhang tussen
ruimtelijk, infrastructureel en ICT-beleid tussen de diverse departementen
duidelijker naar voren en wordt de noodzaak benadrukt om te komen tot innovaties
die vanuit de verschillende kaders gedragen worden. Alfrink (Unilever): «Het bedrijfsleven zoekt steeds meer samenwerking
om grootschalige logistieke concepten te ontwikkelen. Vanwege de maatschappelijke
voordelen hiervan voor o.a. ruimte, milieu, logistiek, ICT en infrastructuur
zouden de departementen ook meer kunnen samenwerken.»Hieronder wordt kort ingegaan op de betreffende nota's voor zover relevant
voor agrologistiek.Beleidskader visie agrologistiek Nota Voedsel en GroenHet kabinetsbeleid voor het agrofoodcomplex zoals beschreven in de Nota Voedsel en Groen gaat uit van een complex dat duurzaam werkt, op eigen
kracht internationaal concurreert, middenin de samenleving staat en internationaal
toonaangevend is met betrekking tot innovatie en maatschappelijk verantwoord
produceren. In de Nota Voedsel en Groen formuleert het kabinet de volgende
inzet op het gebied van agrologistiek:Het kabinet wil de bereikbaarheidsproblemen (bijvoorbeeld in de glastuinbouw
en veehouderijgebieden) beheersbaar maken, vanuit de optiek dat verkeer en
vervoer integrale onderdelen zijn van duurzame agroketens. Inzet is onder
meer om bij nieuwe vestigingslocaties (van glastuinbouw en intensieve veehouderijgebieden)
nadrukkelijk rekening te houden met ruimtelijke inpassing, goede verkeersafwikkeling
en goede ontsluiting.De congestie rond grote bevolkingscentra... «noopt tot vermindering
van transport en tot versterking van de logistieke regiefunctie: het organiseren,
besturen en beheersen van goederenstromen die niet per definitie ook fysiek
via ons land lopen». Dit impliceert het zoeken naar intelligente logistieke
oplossingen die minder ruimte vragen, minder milieubelastend zijn en congestie
verminderen. Tevens is versterking van de samenwerking in fijnmazig wegvervoer
en het stimuleren van intermodaal vervoer van groot belang.Nationaal Verkeers- en Vervoersplan (NVVP)Het NVVP geeft generieke kaders voor de ontwikkeling van het goederenvervoer.
De beleidsstrategie op hoofdlijnen «benutten, beprijzen en bouwen»
is gericht op het faciliteren van de forse groei van het goederenvervoer en
geeft mogelijkheden om de bereikbaarheidsproblematiek voor agroketens beter
hanteerbaar te maken. Meer specifiek betreft het transportbesparing door clustering
van bedrijven nabij infrastructurele ontsluitingen, het ontwikkelen van multimodaal
vervoer en het zoeken naar slimme logistieke oplossingen. Het NVVP geeft aan
dat er een visie agrologistiek moet komen in samenwerking met het Platform
Agrologistiek.Vijfde Nota voor de Ruimtelijke OrdeningDe Vijfde Nota voor de Ruimtelijke Ordening (kabinetsvoornemen) geeft
de kaders voor het ruimtelijk beleid. De essentie van de beleidsstrategie
is intensiveren van het ruimtegebruik en combineren van functies. Belangrijke
middelen daarbij zijn het contourenbeleid (rode contouren, groene contouren
en het buitengebied), het vernieuwde locatiebeleid en de uitwerking van ontwikkelingsgerichte
landschapsstrategie voor de buitengebieden. De contouren geven richting aan
de activiteiten die wel of niet kunnen plaatsvinden in de betreffende gebieden.
In de nabije toekomst zal door samenwerking van lagere overheden nader bepaald
worden hoe de contouren precies getrokken zullen worden. Belangrijk in het
nieuwe ruimtelijke beleid is de sterkere regisserende rol van provincies en
de samenwerking van gemeenten in de vorm van stedelijke netwerken. Het ABP-concept,
dat in deze visie is beschreven, is een verdere uitwerking van de Vijfde Nota
RO.Structuurschema Groene Ruimte 2Het SGR-2, dat naar verwachting dit najaar uitkomt, geeft de uitwerking
van het ruimtelijk beleid voor het landelijk gebied met bijbehorend instrumentarium.
De visie agrologistiek is één van de bouwstenen van het SGR2-concept.Nota Ruimtelijk Economisch BeleidDe Nota Ruimtelijk Economisch Beleid geeft de kaders voor het ruimtelijk-economisch
beleid. Het kabinet zet daarbij in op een excellent vestigingsklimaat in Nederland
en het versterken van bedrijventerreinen. Het gaat om goede bereikbaarheid,
intensiever ruimtegebruik, hergebruik van ruimte onder meer via herstructurering
van verouderde terreinen en het benutten van de potentie van
economische ontwikkelingsassen. Hierbij wordt aangetekend dat agrarische bedrijven
afhankelijk zijn van het eigen economisch netwerk (cluster van toeleverancier
en afnemers) en daarom minder makkelijk zijn te verplaatsen.Natuur voor mensen, mensen voor natuurNatuur voor mensen, mensen voor natuur (2000) geeft de randvoorwaarden
voor natuur en landschap en zet onder meer in op versterking van de landschappelijke
kwaliteit en identiteit. De beleidsaanpak combineert economische groei en
versterking van natuur en milieu en zet in op verbetering van de ruimtelijke
samenhang en de milieukwaliteit, vermindering van barrières van verkeerswegen,
rails of waterwegen die leiden tot versnippering van leefgebieden, en het
waar mogelijk terugdringen van gemotoriseerd verkeer.Nationaal Milieubeleidsplan 4Het NMP-4 (2001) geeft de kaders voor het milieubeleid. De nota hanteert
de strategie van transitiemanagement: brede maatschappelijke veranderingen
waarin technologische, sociale en institutionele verbeteringen samengaan.
Dit heeft ook betrekking op de agrologistiek: in het NMP-4 wordt ingezet op
een duurzame mobiliteit. Het zal daarbij gaan om ingrijpende systeemveranderingen,
zowel aan de voertuigen als aan de te gebruiken brandstoffen met als doel
CO2- en NOx- emissies terug te dringen. De aandacht
gaat uit naar meer milieuvriendelijke wijzen van goederenvervoer: van wegvervoer
naar spoor, binnenvaart en ondergrondse logistiek.2. Ontwikkelingen in de agrologistiekVerschillende autonome ontwikkelingen, zijn van invloed op het transport,
de opslag, de distributie en de regie van agrostromen. Deze hebben betekenis
voor gesignaleerde problemen op het gebied van ruimte, milieu en leefbaarheid,
bereikbaarheid, veterinaire risico's en dierenwelzijn. Dhr. Vonhoff, dagvoorzitter tijdens de eerste agroketentafelgesprekken
(dec. 2000): «Het beleid loopt nogal eens achter de markttrends aan:
de overheid moet de trends goed kennen.»2.1 Ontwikkelingen van invloed op de agrologistiekHoge consumenteneisenDe consument stelt steeds hogere eisen aan de kwaliteit van agroproducten.
Men wil een vers en veilig product en een breed assortiment dat op zoveel
mogelijk plaatsen en tijdstippen beschikbaar is. Roorda (CBL): «Kijk alleen al naar de groei van de afzet van food
in bijvoorbeeld benzinestations maar ook op spoorwegstations. De omzet daarvan
is de afgelopen tien jaar enorm gegroeid. Die moeten allemaal beleverd worden.»Daarnaast is er een grote variatie aan producten ontstaan. Voorbeelden
daarvan zijn de toename van exotische vruchten, kort-houdbare producten en
verse kant-en-klaar-producten. De complexiteit van belevering van agroproducten
neemt hierdoor toe.KetenomkeringIn toenemende mate is niet het aanbod van producten sturend voor de organisatie
van de agroketens, maar de vraag van de consument («ketenomkering»).
Hierdoor neemt de macht van de retailer over de hele keten toe.
Dit wordt bijvoorbeeld steeds sterker zichtbaar in de vleeskalverketen, de
groente- en fruitketen en in de biologische landbouw. Ketenomkering heeft
tot gevolg dat hoogfrequent uitleveren naar de supermarkt steeds belangrijker
wordt. Vervoersketens zullen in de nabije toekomst daarom steeds sneller worden
afgewikkeld. Omdat supermarktwinkels voornamelijk in de (binnen)steden gevestigd
zijn, zal het vrachtvervoer in de (binnen)steden flink toenemen.SchaalverfijningFragmentatie en tevens groei van de consumentenvraag leidt tot frequenter
leveren aan de retailer en dus tot meer vrachtvervoer. De opkomst van alternatieve
verkoopkanalen leidt daarnaast tot een groter aantal afzetpunten dat beleverd
moet worden. Doordat het distributienet fijnmaziger wordt, neemt het aantal
te rijden kilometers toe, met name binnen en rond de stedelijke gebieden.
E-commerce lijkt dit nog te versterken, omdat goederenstromen hierdoor nog
verder versnipperd raken.Schaalvergroting supermarktenNaast de ontwikkeling van fijnmazigheid in het afzetkanaal is er al langer
een ontwikkeling gaande naar schaalvergroting van de supermarkten. Had een
kruidenier 30 jaar geleden nog slechts enkele honderden producten, de eerste
generatie supermarkten die daar op volgden hadden al snel 5000 producten.
De huidige supermarkten hebben een nog veel groter assortiment. . Niet uitgesloten
wordt dat een ontwikkeling naar megastores een nog veel groter assortiment
met zich mee zal brengen (50 000–100 000 producten). Dit stelt
enorme eisen aan de logistiek.Ontwikkeling van winkelbedrijf en distributiecentraBron: Van de Geijn PartnersSchaalvergroting agrodistributieEén van de reacties van verladers op de omkering van de ketens
en de schaalvergroting bij de supermarkt is een schaalvergroting in de distributie.
De logistiek wordt dermate grootschalig dat bedrijven genoodzaakt zijn om
samen te werken en hun goederenstromen te bundelen. Deze ontwikkeling lijkt
over de gehele breedte van de retailsector te spelen. Alfrink (Unilever): «Unilever is een te kleine partij om steeds
groter wordende logistieke processen alleen goed te kunnen organiseren. We
zoeken daarom op logistiek gebied steeds meer samenwerking met o.a. Campina,
Sara Lee, Mars etc.»Tevens wordt uitbesteding van logistieke activiteiten aan logistieke dienstverleners
steeds omvangrijker. Samenwerking door logistieke dienstverleners staat echter
nog in de kinderschoenen, al is er reeds door een aantal supermarktketens
en Christian Salvesen een consolidatiecentrum voor koel- en vriesvervoer gerealiseerd
in Tilburg. Globalisering en liberaliseringConcentratie en schaalvergroting is een beweging die – niet alleen
op het gebied van agrologistiek – al sinds de jaren '70 is ingezet en
nog steeds als gevolg van prijsdalingen doorloopt. Daarnaast leidt globalisering
en liberalisering tot een toename van de internationale agrotransportstromen
doordat de afstand tussen bron en afzetgebied van agrarische producten groter
wordt en het transport langer. De tucht van de markt leidt ertoe dat steeds
efficiënter moet worden geproduceerd, wat kan leiden tot een reductie
van het aantal productielocaties in diverse agroketens. Door uitruil van dure
productiecapaciteit voor goedkope transportactiviteit ontstaan meer import-
en exportstromen, en dus transport.Duurzaam en verantwoord ondernemenBinnen de maatschappij is een trend naar «duurzaam en verantwoord
ondernemen» waarneembaar. Dit geldt ook voor de agrologistiek. Agrologistieke
activiteiten moeten zo ingericht worden dat ze zo min mogelijk ten koste gaan
van milieu, ruimte en leefbaarheid en waar mogelijk een bijdrage leveren aan
het dierenwelzijn en de voedselveiligheid. De aandacht voor veiligheid neemt
toe door ontwikkelingen in de maatschappij, door tragische ongevallen en rampen
zoals in de Alpentunnels, en door veranderingen in de fysieke omgeving. Hogere
dichtheden van bewoning en verkeersintensieve activiteiten op korte afstand
daarvan veroorzaken gevoelens van kwetsbaarheid.Aangescherpte wet- en regelgevingIn steden – en soms ook op industrieterreinen – worden steeds
vaker verstrekkende maatregelen getroffen om het verkeer te beperken. In opdracht
van de regering – besluit naar aanleiding van de MDW-operatiebinnenstadsdistributie
(2000) – wordt inmiddels actie ondernomen om beperkingen beter op elkaar
af te stemmen. Maar er is nog een lange weg te gaan.Aandacht voor traceerbaarheid en veiligheid van voedselMede als gevolg van crises met dierlijke producten neemt de maatschappelijke
aandacht voor voedselveiligheid en voor de traceerbaarheid van voedsel toe.
De kwaliteit van het voedsel is een belangrijk verkoopargument. Mulders (Veiling Zon): «Als Albert Heijn het echt belangrijk vindt
op elk moment van de dag te willen weten waar en met welke kwaliteit een tomaat
zich in de logistieke keten bevindt? Dan willen we graag met hen in gesprek
om hier een nadere uitwerking aan te geven.»Grotere bedrijven besteden in toenemende mate aandacht aan kwaliteitsaanduidingen
en de traceerbaarheid van producten. De mogelijkheden daarvoor nemen toe door
ICT-ontwikkelingen. De aandacht voor voedselveiligheid stelt ook eisen aan de logistieke organisatie,
omdat producten steeds vaker afzonderlijk en gescheiden worden getransporteerd.Onderbenutting ICT en achterblijvende innovatieDe feitelijke benutting van ICT-mogelijkheden, zoals bijvoorbeeld het
toepassen van e-commerce in de levensmiddelensector, is nog kleinschalig en
dat niet alleen door technische belemmeringen. Ook het gebrek aan vertrouwen
bij de afnemers en de belemmeringen in de vervoersefficiënte distributie
van elektronisch gekochte producten zijn hier debet aan1.Ook andere agrologistieke innovaties, met name systeeminnovaties, komen
niet of pas na langere tijd van de grond. Grootschalige logistieke projecten
vragen namelijk om samenwerking tussen marktpartijen en overheden, zoals bijvoorbeeld
bij ongestoorde (ondergrondse) logistieke systemen, bij trimodale ontsluitingen
of bij zeer grote distributiecentra (megaconsolidatiecentra). Bovendien zijn
grote investeringen nodig. Ook het strategisch commitment tussen private partijen
onderling kost tijd.2.2 Gevolgen voor de agrologistiek bij huidig beleidGenoemde ontwikkelingen hebben, uitgaande van het bestaande beleid, gevolgen
voor diverse aspecten van de agrologistiek.Ruimte, milieu en leefbaarheidVersnippering van het landschap en wildgroei van bedrijventerreinen met
agrobedrijvigheid, en daardoor onnodig transport, is een proces dat al jaren
aan de gang is. De wildgroei komt bijvoorbeeld tot uitdrukking in lintbebouwing
vanuit knooppunten langs infrastructuur2. Bijgaande
tabellen schetsen de huidige ruimtelijke problematiek
door de agrogerelateerde bedrijvigheid binnen de vermoedelijke contouren van
het pilotgebied uit de Vijfde Nota voor de Ruimtelijke Ordening (Venlo, Eindhoven,
Den Bosch, Oss, Venray). Bij de onderzochte ketens (groente en fruit, varkens
en pluimvee) blijkt dat ongeveer één op de drie agrogerelateerde
bedrijven op dit moment in het landelijk gebied ligt, meer specifiek in de
buitengebieden en de groene contouren3. Ketenintegratie
zal vermoedelijk leiden tot verplaatsing van bedrijfsactiviteiten. Wanneer
dat gepaard gaat met ruimtelijke clustering op geschikte locaties, ontstaat
er daardoor aanzienlijk voordeel op het gebied van ruimtelijke kwaliteit,
milieu en leefbaarheid. Zonder een dergelijk clustering vindt er een aanzienlijke
verslechtering plaats.Agrogerelateerde bedrijvigheid in de contourgebieden (binnen
pilotgebied)  Groene contourenBalansgebiedenRode contouren  %aantal bedrijven%aantal bedrijven%aantal bedrijvenGroente fruit715329605631 314Varkens816525569671 474Pluimvee816626580661 445Totaal pilot8484271 754654 233Primaire productie in de contourgebieden (binnen pilotgebied)  Groene contourenBalansgebiedenRode contouren  %aantal bedrijven%aantal bedrijven%aantal bedrijvenGroente fruit9132731 09018264Varkens17388761 7507162Pluimvee1711976518747 Totaal pilot14639753 35311473Ontwikkelingen in de bereikbaarheid; afnemende betrouwbaarheid,
transporttijd en toename voertuigverliesurenEen betere kwaliteit van bereikbaarheid houdt een betere voorspelbare en betrouwbare reistijd in. Op die punten zijn de problemen
juist toegenomen. Juist deze elementen zijn voor het goederenvervoer over
de weg essentieel. Gedoeld wordt op onder meer het kunnen functioneren binnen
de venstertijden van gemeenten en ontvangende partijen (detailhandel) voor
laden en lossen van agroproducten in de logistieke bevoorrading van winkels.
Zeker wanneer het gaat om bederfelijke goederen waarvan versheid immers een
vereiste is. Daarnaast zijn korte transporttijden uiteraard ook zeer wenselijk
in relatie tot dierenwelzijn.De schade voor het bedrijfsleven tengevolge van het aantalvoertuigverliesuren (veroorzaakt door stilstaand of langzaam rijdend
verkeer) voor het goederenvervoer is over de periode 1992–1997 toegenomen
met circa 45% terwijl het aantal voertuigkilometers over dezelfde periode
nagenoeg hetzelfde is gebleven. Prognoses geven aan dat de toekomstige groei
van het goederenvervoer aanmerkelijk hoger is dan die van het personenvervoer
en dat het goederenvervoer over de weg zal zijn verdubbeld in 2020 (NVVP)
bij ongewijzigd beleid.Veterinaire risico's, dierenwelzijn en voedselveiligheidBij ongewijzigd beleid zal het transport van dieren blijven toenemen,
evenals de daarmee samenhangende problemen met dierenwelzijn en veterinaire
risico's. Zowel vanuit consumentenbelangen als vanwege de maatschappelijke
betrokkenheid bij het welzijn van dieren zal dit steeds minder aanvaard worden.3. Visie: «clusteren, verbinden en regisseren»In het licht van genoemde knelpunten en ontwikkelingen, staat de agrosector
voor een grote uitdaging om zélf nog meer initiatieven te nemen. Voorop
staat dat de agrosector de primaire probleemeigenaar is. Niettemin kan ook
de overheid een – in hoofdzaak stimulerende – rol spelen bij het
pareren van gesignaleerde problemen. Het hoofddoel van het beleid van de rijksoverheid
is er op gericht om bij te dragen aan de verdere ontwikkeling van een duurzame,
innoverende en vervoersefficiënte agrologistieke sector.Veel beleid daarvoor wordt al binnen andere, bredere kaders ontwikkeld.
Veel knelpunten die ook in de agrologistieke sector spelen op het gebied van
ruimte, leefbaarheid, milieu, infrastructuur en bereikbaarheid worden bijvoorbeeld
aangepakt in het nieuwe Structuurschema Groene Ruimte, het contourenbeleid
uit de Vijfde Nota, het NVVP en het Bereikbaarheidsoffensief Randstad. Ook
op het gebied van veterinaire risico's, dierenwelzijn en voedselveiligheid
ontwikkelt de rijksoverheid verschillende initiatieven.Maar gezien de knelpunten en ontwikkelingen met betrekking tot agrologistiek
kan het rijk meer doen. Zo kan de overheid inspelen op kansrijke ontwikkelingen
die zich in de bedrijfstak zelf voordoen. Hierbij is «innovatie» de invalshoek is voor beleidsactie. Zo kan het
Rijk – binnen het instrumentarium dat het ter beschikking heeft –
marktinitiatieven die in lijn zijn met het rijksbeleid terzake (NVVP, Vijfde
Nota RO, etc), faciliteren door bijvoorbeeld wetgeving en stimuleren door
bijvoorbeeld het ondersteunen van pilots. Aldus kunnen goed gekozen innovatieve oplossingen, die maatschappelijke en economische
doelen met elkaar verbinden, een belangrijke bijdrage leveren aan een ontwikkeling
van de sector die wenselijk is.In deze visie zijn zogeheten «pijlers voor beleid» benoemd:
keuzes van de rijksoverheid die aansluiten bij het streven naar een duurzame
bedrijfstak en bij de gesignaleerde ontwikkelingen in de agrologistiek. Telkens
zijn hierbij concreet enkele kansrijke innovaties gekozen, waar de rijksoverheid
zich bij kan aansluiten. Het gaat om de volgende drie pijlers van beleid:3.1 Pijler 1: «Van snippers naar clusters»De ruimtelijke laag: agribusinessparkenHet samenbrengen van productieproductieproductie-, verwerkings- en logistieke
activiteiten tot enkele regionaal agro-economische clusters, zogenaamde agribusinessparken,
kan bijdragen aan de verbetering van de ruimtelijke kwaliteit van Nederland.
Een agribusinesspark (ABP) is een locatie waar een groot aantal logistieke
functies binnen agroketens (distributie, handel, opslag) wordt gecombineerd
met faciliteiten voor productie en verwerking. De zogeheten ABP's zijn een
opkomend concept, maar voortschrijdend inzicht kan er uiteraard toe leiden
dat ook andere concepten in aanmerking komen voor het samenbrengen van genoemde
logistieke activiteiten. Uitgangspunt is en blijft de bundeling van kleine
goederenstromen tot «dikke stromen». Voor vrijwel alle agroketens
geldt dat niet alleen de eerste en tweede verwerkingsslag maar ook de distributie
naar de consument kan plaatsvinden op of via een ABP. De eerste verwerkingsslag
zal zo dicht mogelijk bij de primaire productieproductieproductie plaatsvinden;
de tweede verwerkingsslag zo dicht mogelijk bij de afzetmarkt1. Ieder ABP is door een logistiek netwerk verbonden met andere ABP's.
Er worden drie soorten ABP's onderscheiden: regionale agribusinessparken (1),
nationale agribusinessparken (2) en internationale agribusinessparken. In
bijlage 3 wordt hier nader op ingegaan.Onderzoekers hebben een kaartje vervaardigd met mogelijke locaties voor
ABP's die zouden kunnen voortvloeien uit eerdergenoemd bestuurlijke vernieuwingsproces.
Daarbij zij uitdrukkelijk vermeld dat de aangegeven locaties uitsluitend illustratief
bedoeld zijn en aldus louter input kúnnen zijn van de interactie marktoverheid. 3.2 Pijler 2: «Clusters multimodaal verbinden»De transportlaag: agrologistieke netwerkenGenoemde agribusinessparken zijn geen geïsoleerde vestigingen, maar
onderdeel van een netwerk. Dit «ABP-netwerk» bestaat uit knooppunten
van productieproductieproductie en consumptie en uit de verbindende infrastructuur
voor het transport van goederen tussen die knooppunten. Een knooppunt is een
(lucht)haven, inter/multimodale terminal of transportcentrum. Door een juiste
locatiekeuze voor de ABP's kunnen deze goederen zoveel mogelijk intermodaal
vervoerd worden. Overigens is hierbij uitgangspunt dat de markt initiatieven
neemt en de mede-overheden een meer toetsende rol hebben. Deze non-dirigistische
benadering sluit aan bij het Rijksbeleid zoals dat is geformuleerd in eerdergenoemde
Rijksnota's en bijvoorbeeld geconcretiseerd is in de Subsidieregeling Openbare
Inlandterminals. Deze benadering sluit uiteraard niet uit dat de (rijks)overheid
desgewenst in contact treedt met de markt om van gedachten te wisselen en
mee te denken.Een punt van aandacht bij dit alles is dat de markt in het vervolg de
aandacht niet te zeer zou moeten richten op infrastructuur alleen. Er valt
immers juist nog veel winst te behalen op het punt van een meer vervoersefficiënte
benadering daar waar het gaat om de samenstelling en bundeling van de goederenstromen
en vestiging.Concentratie en verbinding van agribusiness-activiteiten in netwerken
biedt – doordat zo voldoende massa ontstaat – zicht op het (beter)
benutten van hoogfrequente inter- en multimodale verbindingen tussen knooppunten.
Deze verschaffen letterlijk de randvoorwaarden om een combinatie van modaliteiten
(weg, water, spoor, en evt. buisleidingen) met elkaar te verbinden. Tevens
wordt zo efficiency in het gebruik van transportmaterieel en
de beladingsgraad (retour)lading gerealiseerd. Beide economische voordelen
kunnen leiden tot aanzienlijke milieuvoordelen. Het gaat om netwerken die
niet alleen de goederenstromen structureren maar ook een belangrijk ordeningsprincipe
kunnen zijn voor de ontwikkeling van (agro)bedrijventerreinen.De netwerkontwikkeling is nog sterk in beweging. Enkele pilots komen thans
van de grond. In dit kader zullen innovaties op dat gebied (verder) worden
gestimuleerd (o.a. NDL-binnenvaart concept «Distrivaart», nieuwe
treinshuttles (Efforrt), internationale megaconsolidatiecentra en medegebruik
busbanen voor bevoorrading van bijv. supermarkten en gespecialiseerde agrologistieke
netwerken als Bulknet, Unitnet, Flownet en Homenet1.3.3 Pijler 3: «Van distributie naar regie»De virtuele laag: ICTIn de strategische nota Voedsel en Groen wordt «regie» gedefinieerd
als het besturen, beheersen en organiseren van stromen. Daarbij hoeven niet alle stromen per definitie ook door Nederland
vervoerd te worden. Deze passage is gevoed door de gedachte dat het concept
Nederland Distributieland in het verleden veel aandacht heeft gevraagd voor
de fysieke afhandeling van stromen waarbij de maatschappelijke baten de maatschappelijk
kosten ruimschoots overtroffen. In de nabije toekomst is dit niet langer een
vanzelfsprekendheid. Het is nu zaak om vanuit de kennis die is opgebouwd m.b.t.
besturing van fysieke stromen verder uit te bouwen en te benutten voor meer
hoogwaardige activiteiten2. Hier liggen kansen
voor de agroketens; ketens die aanzienlijke hoeveelheden agrostromen , produceren,
importeren en exporteren. De regiefunctie wordt – naast een gedoseerde
en gestructureerde distributiefunctie – vanuit maatschappelijk oogpunt
dus steeds belangrijker.De kern van de regiefunctie is dat ICT – het elektronisch aansturen,
«tracking and tracing» door de hele keten heen – het mogelijk
maakt te garanderen dat agrostromen kunnen worden aangestuurd, gevolgd en
veranderd. Dit heeft niet alleen betrekking op de producten maar ook op de
vervoerswijzen. De door ICT ondersteunde informatie kan er ook toe bijdragen
dat beter kan worden georganiseerd langs welke modaliteit en langs
welk netwerk producten worden afgewikkeld. Dit biedt mogelijkheden om dunnere
stromen te bundelen naar dikkere stromen. Vermunt (Nederland Distributieland) «De echte ketenregisseurs zijn
diegene die het dichts bij de consument staan: retailers en verladers. Zij
hebben meer en meer behoefte aan een «orchestrator» die de dienstverlening
efficiënt voor hen organiseert».Goederenstromen als beschreven in paragraaf 3.2 «logistiek
verbinden» kunnen kan leiden tot het anders inrichten van de integrale
logistieke ketens waardoor ook meer maatschappelijke voordelen kunnen worden
gerealiseerd zoals betere bundeling van lading, minder ruimtebeslag en versnippering,
minder CO2 uitstoot, betere bereikbaarheid en transportbesparing.Ook op het gebied van dierwelzijn, voedselveiligheid en veterinaire aangelegenheden
valt meer te regisseren. Slimme logistieke innovaties kunnen dit aantonen
(o.a. virtualisering van de veemarkten, elektronische informatie-uitwisseling
ten behoeve van fytosanitaire en veterinaire controle, inzicht in vervoerskilometers
op etikettering).3.4 Kansen voortkomend «clusteren, verbinden en
regisseren»Kansen van clusteren:• de ruimtelijke kwaliteit verbetert door aansluiting bij de rode
contouren en doordat efficiënt wordt omgegaan met (agro-)bedrijfsruimte.• ABP's hebben (op lange termijn) een aanzuigende werking op de niet-grondgebonden
landbouw en agrogerelateerde bedrijvigheid;• enkele grotere locaties zijn landschappelijk beter in te passen
dan meerdere kleine locaties (afzonderlijke bedrijven). Er zijn meer mogelijkheden
voor intensief (meervoudig) ruimtegebruik;• door agribusiness-activiteiten te bundelen kunnen voordelen worden
behaald op het gebied van stankhinder, energieverbruik, proceswater en benutting
van de infrastructuur;• clustering door een intelligenter vestigingsbeleid draagt bij aan
transportbesparing waardoor de totale transportlast en daarmee gepaard gaande
milieubelasting afnemen;• er ontstaan mogelijkheden voor parkmanagement op ABP's. Parkmanagement
is het zo optimaal en integraal mogelijk managen van het ontwerp van terrein
en gebouwen, de ontwikkeling van het terrein, de uitgifte, het beheer etc.Kansen van verbinden:• de clustering van agribusiness-activiteiten maakt het (eerder dan
bij afzonderlijke bedrijven) mogelijk om goederen via spoor of binnenvaart
aan- en af te voeren;• door nabijheid tot de markt – door bijvoorbeeld ABP's voor
secundaire verwerking en binnenlandse distributie – kan beter worden
ingespeeld op de wensen van de consument;• minder voorraadvorming door (vrijwel) continue aan- en afvoer,
waardoor bijvoorbeeld het concept van de «distrivaart» mogelijk
wordt;• het opheffen van belemmerende wet- en regelgeving alsmede de realisatie
van nieuwe spoorshuttles en Ongestoord Logistiek Systeem (OLS en ILS) leidt
tot efficiënter goederenvervoer van met name versproducten.Kansen van regisseren• door ICT in relatie met logistiek ontstaan er mogelijkheden om
het transport van dieren te beperken, kunnen veterinaire risico's worden verminderd
en kan het dierenwelzijn worden verbeterd (o.a. virtualisering van veemarkten); • de consument wordt via «food miles» betrokken bij de
mobiliteitseffecten van producten;• ICT leidt tot grotere transparantie van de ketens. Tracking and
tracing kan een impuls geven aan voedselveiligheid. Dit biedt mogelijkheden
voor optimalisatie van veterinaire en phytosanitaire controles.3.5. Beleidsintegrale innovatiesZoals aangegeven wil de overheid inspelen op kansrijke ontwikkelingen
die zich in de bedrijfstak zelf voordoen. Hierbij is «innovatie» de invalshoek voor beleidsactie. Goed gekozen innovatieve oplossingen, die maatschappelijke en economische doelen
met elkaar verbinden, genieten de voorkeur. Deze innovaties moeten gericht
zijn op «clusteren, verbinden en regisseren», zoals hiervoor is
aangegeven. Ter oriëntatie daarop is hieronder een overzicht opgenomen
van enkele veelbelovende innovatieprojecten waar het rijk bij kan aansluiten.
Sommige projecten zijn in het oriënterend stadium, ander lopen al, weer
andere projecten zijn nagenoeg afgerond maar vragen om een nadrukkelijk vervolg.
Hieronder worden enkele innovaties gepresenteerd. Voor een toelichting zij
verwezen naar bijlage 3.Enkele kansrijke beleidsintegrale innovaties ClusterenVerbindenRegisseren Internationale megaconsolidatiecenters
 Agribusinessparken en reconstructiegebiedenDistrivaart Efforrt Ondergrondse logistieke systemen Intelligente logistieke
systemen Medegebruik busbanen en dal-urendistributieVirtuele veemarkten Virtuele controles Foodmiles Tracking
& tracing4. VervolgIn het vorenstaande hebben wij tot uitdrukking willen brengen dat een
integrale benadering van agrologistiek een vereiste is. De ontwikkelingen
op dit terrein gaan zo snel, dat er zich bij ongewijzigd beleid tal van knelpunten
versterkt zullen aandienen. Tegen die achtergrond moeten betrokken partijen
met behulp van bijgaande visie de problemen in de agrologistiek pareren.In overleg met het Platform Agrologistiek zal begin komend jaar een start
worden gemaakt met het oppakken van onderstaande activiteiten. Deze activiteiten
zijn deels agenderend, deels stimulerend en regisserend:• agendering en nadere uitwerking van de beleidspijlers «clusteren,
verbinden en regisseren» in diverse gremia zoals o.a. de reconstructiecommissies,
Deltametropool, Freshpark Venlo, Aalsmeer;• ondersteunen – faciliterend en/of stimulerend – door
het Rijk van marktinitiatieven die passen binnen haar beleid. Te denken valt
aan kansrijke pilots en/of actiepunten als ABP's (waaronder het project megaconsolidationcenters),
distrivaart, efforrt, medegebruik busbanen, gespecialiseerde agrologistieke
netwerken (bulknet, unitnet, flownet en homenet) en virtuele veehandel1;• nog sterker betrekken van innovatoren zoals o.a. Connekt, TRAIL,
KLICT en het Innovatienetwerk Groene Ruimte en Agrocluster. Een consortium
van bovenstaande organisaties en advies- en onderzoeksbureaus zal worden ingesteld
om versnippering van kennis te voorkomen. Bestuurlijke vernieuwing bij de realisering van de visieHet faciliteren van ruimtelijke clustering, grootschalige infrastructurele
ontwikkelingen en het uitbouwen van de regiefunctie vraagt om een veel intensievere
samenwerking tussen het bedrijfsleven, koepelorganisaties en gemeentelijke-,
provinciale- en Rijksoverheid. Het Rijk zal dit samenwerkingsproces stimuleren.
Een dergelijke aanpak ligt in lijn met de bedoelingen van het Bestuurlijk
Accoord Nieuwe Stijl.Het Platform Agrologistiek zal in het agenderen het voortouw nemen. Het
ligt in het voornemen het platform uit te breiden met het ministerie van Volkshuisvesting,
Ruimtelijke Ordening en Milieubeheer, het Interprovinciaal Overlegorgaan en
de Vereniging van Nederlandse Gemeenten. Waar het gaat om regionale initiatieven
ligt uiteraard de verantwoordelijkheid bij regionale overheden en bedrijfsleven.
Elke 2 jaar zal een voortgangsrapportage worden uitgebracht en naar de Tweede
Kamer worden verzonden.SamenvattingDoel van de visie op agrologistiek is een bijdrage te leveren aan het
verder ontwikkelen van een duurzame, innoverende en vervoersefficiënte
agrologistiek, ten behoeve van het behoud en de versterking van economisch
krachtige en maatschappelijk verantwoorde agroketens.In de nota Voedsel en Groen waar agrologistiek is genoemd als thema, geeft
het kabinet aan het zoeken te stimuleren naar intelligente logistieke oplossingen
die minder ruimte vragen, het milieu minder belasten en de congestie verminderen1. Daarnaast draagt de rijksoverheid bij aan het verbeteren
van ontsluitingen en zet waar nodig herstructurering en verplaatsing van bedrijven
in als instrumenten. In het NVVP deel III is aangegeven dat «samen met
het Platform Agrologistiek een visie met actiepunten voor een economisch en
maatschappelijk verantwoorde agrologistiek wordt ontwikkeld»2.Wat is agrologistiek?Onder agrologistiek wordt verstaan het transport, de opslag, de distributie
en de logistieke regie van goederenstromen in de agrarische sector, zowel
food als non-food.Belang van een visie op agrologistiekDe logistiek van agrostromen vereist extra beleidsaandacht vanwege:• de aard van het product: het gaat om het vervoer van voedsel en
andere verse en bederfelijke producten die tijdkritisch zijn, snel in waarde
verminderen en kwetsbaar zijn bij afnemende bereikbaarheid;• de omvang van de agrostromen: één op de drie vrachtauto's
vervoert agrogelieerde producten3. Van de agroproducten
komt 97% via de weg op de bestemming4.• de relatie tussen agrologistiek en maatschappelijk verantwoord
ondernemen: in de sector spelen essentiële thema's als voedselveiligheid,
dierenwelzijn, bereikbaarheid, ruimtelijke kwaliteit en het milieu;• de ontwikkelingen in de agroketens: het ontstaan van bijvoorbeeld
megaen fresh consolidatiecentra heeft grote invloed op de ruimtelijke ordening
en lokt grootschalige infrastructuur uit die op de juiste plaats gepositioneerd
moet worden;• het belang van de agrologistiek voor de concurrentiekracht van
de agroketens.Ontwikkelingen en knelpuntenDe agrologistieke sector kent een aantal knelpunten. Zo versnelt de doorstroom
van goederen in agroketens, terwijl het verkeer- en vervoersysteem lijkt te
vertragen. Dit leidt tot moeilijk bereikbare steden en congestie bij ontsluitingen
van veilingen. De modaliteiten spoor en binnenvaart spelen in
de agrosector nog nauwelijks een rol. Daarnaast heeft tekortschietend ruimtelijk
beleid geleid tot versnippering van de bedrijvigheid in de agrosector. Bij
het diertransport is duidelijk geworden dat omvangrijke transportstromen met
dieren grote veterinaire risico's met zich meebrengen1. Uit onderzoek blijkt dat autonome ontwikkelingen, zoals grotere invloed
van de detailhandel, e-commerce, globalisering en liberalisering, er naar
alle waarschijnlijkheid toe zullen leiden dat het agrotransport langer, fijnmaziger
en nog omvangrijker wordt.Visie: «ruimtelijk clusteren, logistiek verbinden
en regisseren».In het licht van genoemde knelpunten en ontwikkelingen, staat de agrosector
voor een grote uitdaging om zélf nog meer initiatieven te nemen. Voorop
staat dat de agrosector de primaire probleemeigenaar is. Niettemin kan ook
de overheid een stimulerende rol spelen bij het pareren van gesignaleerde
problemen. Het hoofddoel van het beleid van de rijksoverheid is er op gericht
om bij te dragen aan de verdere ontwikkeling van een duurzame, innoverende
en vervoersefficiënte agrologistieke sector.Veel beleid daarvoor wordt al binnen andere, bredere kaders ontwikkeld2. Maar gezien de knelpunten en ontwikkelingen met betrekking
tot agrologistiek kan het rijk meer doen. Zo kan de overheid inspelen op kansrijke
ontwikkelingen die zich in de agroketens zelf voordoen. Hierbij is «innovatie» de invalshoek is voor beleidsactie
en het proces aanjagen om tot benutting van kansen te komen.In deze visie zijn zogeheten «pijlers voor beleid» benoemd.
Telkens zijn hierbij concreet enkele kansrijke innovaties gekozen, waar de
rijksoverheid zich bij kan aansluiten. In hoofdstuk 3 wordt hier nader op
ingegaan. Het gaat in hoofdlijnen om de volgende drie pijlers van beleid:1. Ruimtelijk clusteren«Van agrosnippers naar agroclusters»: minder ruimtelijke versnippering
en meer logistieke efficiency (transportbesparing) door clustering van agrobedrijvigheid
nabij logistieke ontsluitingen in agrarische bedrijventerreinen, zoals genoemd
in de Vijfde Nota RO.2. Logistiek verbindenVan «losse» clusters naar «multimodaal verbonden clusters»:
betere bereikbaarheid door het meer dan nu inzetten van o.a. spoor en binnenvaart
voor het vervoer van agrostromen.3. Regisseren«Van distributie naar regie»: agrostromen besturen, beheersen
en organiseren die niet per definitie door Nederland lopen waardoor efficiencywinst,
minder veterinaire risico's en verbetering van het dierenwelzijn en de voedselveiligheid
kan ontstaan. Dit door inzet van ICT, logistieke innovaties en ketenregie.Conclusie en vervolgIn het vorenstaande hebben wij tot uitdrukking willen brengen dat een
integrale benadering van agrologistiek een vereiste is. De ontwikkelingen
op dit terrein gaan zo snel, dat er zich bij ongewijzigd beleid tal van knelpunten
versterkt zullen aandienen. Tegen die achtergrond moeten betrokken partijen
met behulp van bijgaande visie de problemen in de agrologistiek pareren. In
overleg met het Platform Agrologistiek zal begin komend jaar een start worden
gemaakt met het oppakken van onderstaande activiteiten3. Deze activiteiten zijn deels agenderend, stimulerend en regisserend4:• agendering en nadere uitwerking van de beleidspijlers «clusteren,
verbinden en regisseren» in diverse gremia zoals o.a. de reconstructiecommissies
en Deltametropool. Andere gremia zullen in het implementatietraject nader
worden ingevuld; • het ondersteunen – faciliterend en/of stimulerend –
door het Rijk van marktinitiatieven die passen binnen haar beleid. Te denken
valt aan kansrijke pilots en/of actiepunten als o.a. ABP's – megaconsolidationcenters,
freshpark Venlo en het Bloemencluster Aalsmeer, reconstructiegebied intensieve
veehouderij –, daarbij behorende infrastructurele projecten –
distrivaart, efforrt, medegebruik busbanen en dalurendistributie, het ontwikkelen
van een ongestoord logistiek systeem (OLS en ILS) rond Schiphol en het ontwikkelen
van specifieke netwerken – en regisserende projecten zoals o.a. virtuele
veemarkten, virtuele douanecontroles en kwaliteitsgerichte tracking and tracing
in de bloemenketen;• nog sterker betrekken van innovatoren zoals o.a. Connekt, TRAIL,
KLICT en het Innovatienetwerk Groene Ruimte en Agrocluster. Een consortium
van bovenstaande organisaties en advies- en onderzoeksbureaus zal worden ingesteld
om versnippering van kennis te voorkomen.Bestuurlijke vernieuwing bij de realisering van de visieHet faciliteren van ruimtelijke clustering, grootschalige infrastructurele
ontwikkelingen en het uitbouwen van de regiefunctie vraagt om een veel intensievere
samenwerking tussen het bedrijfsleven, koepelorganisaties en gemeentelijke-,
provinciale- en Rijksoverheid. Het Rijk zal dit samenwerkingsproces stimuleren.
Een dergelijke aanpak ligt in lijn met de bedoelingen van het Bestuurlijk
Accoord Nieuwe Stijl.Het Platform Agrologistiek zal in het agenderen het voortouw nemen. Het
ligt in het voornemen het platform uit te breiden met het ministerie van Volkshuisvesting,
Ruimtelijke Ordening en Milieu-beheer, het Interprovinciaal Overlegorgaan
en de Vereniging van Nederlandse Gemeenten. Waar het gaat om regionale initiatieven
ligt uiteraard de verantwoordelijkheid bij regionale overheden en bedrijfsleven.
Elke 2 jaar zal een voortgangsrapportage worden uitgebracht en naar de Tweede
Kamer worden verzonden. BIJLAGE 1BELEIDSINTEGRALE INNOVATIES3.1 Innovaties op het gebied van clusterenVoor een ruimtelijke clustering in agribusinessparken kunnen verschillende
pilots samen met andere partijen worden opgepakt, uitgebreid of geïntensiveerd.
Op deze plaats wordt er één initiatief als voorbeeld naar voren
gehaald.MegaconsolidarityTijdens het opstellen van de visie en vanuit initiatief van het bedrijfsleven
hebben het bedrijfsleven en de rijksoverheid zich georiënteerd op welke
wijze veel grotere distributiecentra – megaconsolidation-centers (MCC's),
die in de nabije toekomst ontwikkeld zullen worden – kunnen worden gefaciliteerd.
Voorbereidingen worden inmiddels getroffen om de mogelijkheden te verkennen
om te komen tot een beleidsgroep met vertegenwoordigers van het bedrijfsleven
en overheden.2 INNOVATIES OP HET GEBIED VAN VERBINDEN2.1 Over het water: Concept DistrivaartJaarlijks worden er binnen Nederland bijna 300 miljoen pallets vervoerd.
Een groot deel van deze lading bestaat uit consumentenproducten die tussen
fabrikanten en distributiecentra van supermarktketens worden getransporteerd.
In de meeste gevallen gaat dit vervoer over de weg omdat dit type transport
nog altijd een flexibele en relatief snelle manier is om goederen te verplaatsen.Door congestie op de Nederlandse wegen staat het transport tussen fabrieken
en distributiecentra van supermarkten zwaar onder druk. Enerzijds worden de
logistieke eisen die aan verladers worden gesteld hoger, terwijl anderzijds
de flexibiliteit van het wegtransport terugloopt. Een optie die vaak over
het hoofd wordt gezien, is vervoer via de binnenwateren. Deze infrastructuur
voor de inzet van binnenvaart is klaar voor gebruik.Nederland Distributieland heeft, in samenwerking met Nederlands Instituut
voor Maritiem Onderzoek, Bureau Voorlichting Binnenvaart en Connekt, onderzocht
hoe de binnenvaart kan worden ingezet voor nationale pallet-transporten van
zogenaamde Fast Moving Consumer Goods. Het concept «Distrivaart»
is daarbij als zeer kansrijk naar voren gekomen. In het concept «Distrivaart»
worden wegtransport en binnenvaart gecombineerd in een flexibel opererend
landelijk netwerk van knooppunten. Deze knooppunten worden volgens een vast
tijdschema door binnenvaartschepen aangedaan. De besparing die uiteindelijk
met een dergelijk netwerk behaald kan worden, is 48 miljoen voertuigkilometers
op jaarbasis. Dit heeft positieve gevolgen voor zowel logistieke kosten als
het milieu. Daarnaast voldoet «Distrivaart» aan de huidige markteisen
op het gebied van betrouwbaarheid en flexibiliteit van transport. Het «Distrivaart»-netwerk
heeft in haar optimale samenstelling 10 knooppunten waartussen zo'n 30 schepen
varen. Uiteraard wordt zo'n netwerk niet van vandaag op morgen gerealiseerd.
Het concept wordt daarom gefaseerd ingevoerd. Aandachtspunt bij dit vernieuwende
concept is dat de markt zich nog meer bewust moet worden van de kansen die
Distrivaart kan bieden.Marktpartijen en de overheid kunnen op instigatie van het bedrijfsleven
samen tot een pilotproject komen waarin techniek, samenwerking en ICT rondom dit netwerk getest en verbeterd worden. Bovendien verhoogt
dit de zogeheten «awareness» bij de binnenvaart om zich meer bewust
te zijn van de voordelen en tot daadwerkelijke implementatie van dit concept
over te gaan.Een pilot is gepland in 2002. Vanuit de markt is interesse getoond door
grote verladers als Unilever Bestfoods, Coca Cola en Heineken. De eerste pilot
zal naar verwachting worden uitgevoerd met twee belangrijke volumeverladers:
Bavaria en Kimberly-Clark. Daarnaast is nader onderzoek ten aanzien van diverse
infrastructurele aspecten wenselijk. Het is van belang dit onderzoek zo spoedig
mogelijk uit te voeren.2.2 Over het spoor: nieuwe Efforrt-initiatievenDe stuurgroep EFFORRT (European Food and Flower Overland Road and Rail
Transport) is een samenwerkingsverband van de grote verladers uit de agribusiness,
zoals o.a. Unilever, de bloemenveilingen, The Greenery, Campina en de Rabobank.
EFFORRT bestaat sinds 1998. De missie van het samenwerkingsverband is het
bewerkstelligen van een raildistributienetwerk voor versproducten. EFFORRT
heeft destijds in samenwerking met Railion en NS-Reizigers Internationaal
de pilot Amsterdam-Milaan (OverNight Express) ontwikkeld. Dit is een gecombineerde
trein voor personen, versproducten en voedingsmiddelen en andere tijdkritische
lading. Momenteel rijdt deze combinatietrein ongeveer zes keer per week.Het unieke aan EFFORRT is dat voor het eerst de vragende partijen uit
de markt, de producenten en de handel, het initiatief hebben genomen om een
alternatief te ontwikkelen voor het vervoer over de weg van versproducten.
Het uiteindelijke doel van EFFORRT is om vanuit de markt een Europees netwerk
van snelle frequente en betrouwbare treinverbindingen voor tijdkritische producten
op te zetten, waarbij gebruik wordt gemaakt van allerlei vormen van technologie
zoals geconditioneerde wissellaadbakken, Roll On an Off-systemen.Mogelijkerwijs zullen vanaf 1 juni 2002 versshuttles gaan rijden
tussen Amsterdam en steden in Duitsland en Zwitserland. Het is van belang
dit concept met nauwe betrokkenheid van de rijksoverheid verder te ontwikkelen,
mits het bedrijfsleven de levensvatbaarheid van het project blijft inzien.2.3 Ongestoord logistiek systeem (OLS)De stichting OLS (met daarin private partijen ronde luchthaven Schiphol
en Bloemenveiling Aalsmeer) heeft het project OLS in het leven geroepen. Het
project OLS bestaat uit twee projecten die elk ook weer zijn onder te verdelen
in deelprojecten. Het gaat daarbij om het aansluiten van de luchthaven Schiphol
en de bloemenveiling Aalsmeer – met alle op deze locaties gevestigde
bedrijven- op het Europese spoorwegnet spoor via een ongestoorde verbinding
(het OLS). Het Rijk staat positief ten opzichte van ontwikkelde initiatieven.2.3.1 RailterminalOm ook in de toekomst de Europese bereikbaarheid voor de luchthaven Schiphol
aan de landzijde te kunnen waarborgen zal in de omgeving een overslagfaciliteit
voor hoogwaardige goederen (o.a. luchtvracht en bloemen) op het spoor moeten
worden gerealiseerd. Daartoe zal een railterminal moeten worden gerealiseerd
in de omgeving van luchthaven. De locatie van deze terminal hangt af van de
verdere ontwikkeling van de luchthaven. Daarbij hoort de keuze voor een nieuwe
spooraansluiting in het kader van Redesign Schiphol tot de kansrijke opties. 2.3.2 OLSBovengenoemde railterminal zal verbonden moeten worden met de belangrijkste
goederenlocaties in en rond de mainport Schiphol. Aangezien momenteel het
wegvervoer steeds meer stagnatie ondervindt in deze regio, wordt gezocht naar
een hoogwaardige verbinding. Daartoe is de ontwikkeling van een ondergronds
logistiek systeem ter hand genomen. Dit systeem moet een ongestoorde verbinding
waarborgen tussen de verschillende goederenlocaties. Het moet betrouwbaar
zijn en just-in-time de goederen afleveren bij een nog te creëren hoogwaardig
spoorproduct. Dit project wordt uitgevoerd in drie stappen:2.3.2.1 Schiphol intern transport (2006)Omdat momenteel nog geen bruikbaar spoorproduct voor tijdkritische goederen
beschikbaar is, wordt eerst voorzien in een intern transportsysteem op de
Luchthaven Schiphol. Het gaat hierbij om de verbinding tussen eerste- en tweede-lijns
vrachtafhandelaren. Dit transport veroorzaakt momenteel nogal wat problemen.
Daarnaast wordt het gebruikt om het systeem te valideren en kinderziektes
op te lossen. In deze fase ligt het accent dus vooral op kennis en demonstratie
van deze technologie. De bouwtijd wordt geraamd op maximaal 4 jaar. De vrachtafhandelaren
hebben zich inmiddels uitgesproken voor het OLS-concept.2.3.2.2 Verbinding Schiphol – Railterminal (2008)Deze fase is bedoeld om het Schipholgebied te ontsluiten met het spoor.
Afhankelijk van de verdere ontwikkeling van de luchthaven zal een railterminal
worden gerealiseerd nabij het huidige opstelterrein in Hoofddorp of op een
nieuwe verbinding t.b.v. de verdere groei van de luchthaven.2.3.2.3 Verbinding Schiphol-Bloemenveiling Aalsmeer (2008)Tegelijk met de aansluiting op de toekomstige railterminal zal de verbinding
met de bloemenveiling en de daar gevestigde 300 exportbedrijven moeten worden
gerealiseerd. Of dit geheel of deels via een buissysteem geschiedt hangt nog
af van de mogelijkheden tot inpassing van deze verbinding in andere projecten
met een infrastructureel karakter. Deze verbinding moet gereed zijn op moment
dat spoorproduct beschikbaar komt. De expediteurs zijn alleen gebaat bij een
betrouwbaar spoorconcept en een betrouwbaar OLS als schakel in de transportketen.
Aanleg tijdens de eerste fase heeft weinig zin omdat vertragingen t.g.v. kinderziekten,
gezien het karakter van het te vervoeren product, onacceptabel zijn (een vliegtuig
of trein wacht niet).2.3.3 Intelligente (ILS) en ondergrondse logistieke transportsystemen
(2001–2005)De logistieke kennis die in de OLS-ASH projecten is ontwikkeld en het
experiment met bovengrondse AGV's op Schiphol moeten leiden tot de ontwikkeling
van ILS -toepassingen in een breder kader. Hiervoor is het volgende project
op gericht.Het betreft het volgende: bovengrondse toepassing van AGV's, combinatie
personen/goederenvervoer, integratie raildistributie met moderne vormen van
stadsdistributie (AGV's), bundeling van ladingstromen door intelligente combinatie
van ICT, logistiek en transportmiddel en gemeenschappelijk gebruik van de
infrastructuur van het openbaar vervoer door toepassing van nieuwe besturingstechnologieën.
Bij dit soort projecten wordt voortgebouwd op de kennis die is opgedaan met
de ontwikkeling van OLS-ASH en nieuwe logistieke inzichten. Het betreft een
verbreding van de toepassingsmogelijkheden van deze technologische ontwikkelingen.
De projecten worden thans verder uitgewerkt tot concrete projectvoorstellen.
Op korte termijn start een experiment voor de bovengrondse toepassing van
AGV's op de westtangent bij Schiphol. Deze pilot richt zich op
het testen en valideren van de AGV-technologie. Dit project zal duidelijk
een afgeleide zijn van het OLS-ASH-project.2.4 Medegebruik busbaan en dal-urendistributieLogistiek begint en eindigt bij de klant. Het merendeel van de consumenten,
89%, woont in stedelijk gebied. Stedelijke distributie is noodzakelijke vervoer
om te kunnen voldoen aan de vraag van burgers, winkels, bedrijven, instellingen
en bouwlocaties naar goederen en diensten in stedelijk gebied. Dit vervoer
is op verschillende wijzen georganiseerd, teneinde optimaal aan de vraag naar
goederen en diensten te voldoen. Door verschillen in plaatselijke wet- en
regelgeving (o.a. venstertijden) is het voor het goederenvervoer, met name
de versproducten, niet altijd gemakkelijk efficiënt te leveren.Verminderen van de mobiliteitsdruk op en milieubelasting in steden is
daarom nodig. Dat kan slechts als partijen samenwerken. Het gaat om duurzame
distributie, de groene weg, waarbij partijen naar elkaar luisteren en samen
problemen oplossen. Zo kan een bijdrage worden geleverd aan bereikbare en
vitale, leefbare steden. Het streven is een efficiënt en innovatief goederenvervoer
in een 24-uurs cyclus in stedelijk gebied.De komende jaren heeft het realiseren van uniforme regelgeving in en tussen
gemeenten voor snelle, (milieu)veilige en vervoersefficiënte bevoorrading
prioriteit. Het gaat hierbij om het optimaal benutten van bestaande tijdvensters
en samenwerking tussen gemeenten om goede tijdvensters op te stellen.Gemeenten kunnen helpen door verkeers- en fysieke maatregelen. Een belangrijke
verbetering is het realiseren van mede gebruik van busbanen in steden. In
Groningen is hierover een proef gestart die aangeeft dat medegebruik van busbanen
prima mogelijk is. Natuurlijk mag dat geen schade opleveren aan openbaar vervoer,
verkeersveiligheid en de leefbaarheid van steden. Het rijk wil stimuleren
dat meerdere steden deze proef oppakken.Gemeentelijke tijdvensters kunnen de realisatie van duurzame stedelijke
distributie onnodig belemmeren. Daar waar agrologistiek geen hinder aan leefomgeving
en het koopklimaat van de binnenstad toebrengt zijn venstertijden ongewenst.
Het beperkt de bereikbaarheid van steden onnodig. Om een 24-uurs bevoorrading
in steden te realiseren kan worden gedacht aan nacht- dan wel dalurendistributie
(06.00u–07.00u en 19.00u–23.00u). Proefondervindelijk zal nagegaan
moeten worden in welke steden of steden in regio's nacht- of dalurendistributie
van winkels mogelijk is. Hierbij spelen overwegingen van milieu en logistieke
operaties een belangrijke rol.Het initiatief ligt bij de gemeenten. Het platform Stedelijke Distributie
speelt een stimulerende rol3 INNOVATIES OP HET GEBIED VAN REGISSERENOp het gebied van logistiek in relatie tot ICT zijn diverse pilots in
ontwikkeling of kunnen worden ontwikkeld. Enkele worden hieronder kort genoemd. 3.1 Van fysieke markten naar virtuele markten in de kalverketenICT kan helpen bij het duurzamer organiseren van de dierhouderij meer
specifiek de kalverketen. Met name de kleinschalige veehandel – collectie
en aanvoer – is relevant omdat de veemarkten niet langer kunnen plaatsvinden
vanwege veterinaire risico's. Thans komen in de praktijk nog veel stromen
bijeen op veemarkten en verzamelplaatsen. Door het virtualiseren van bijvoorbeeld
de handel hoeft het niet langer nodig te zijn fysieke plaatsen te hebben waar
al deze dieren bij elkaar komen en kunnen wellicht ook selectie en rubricering
anders worden georganiseerd. Thans is een haalbaarheidspilot in de kalverketen
in ontwikkeling met het oog op het verminderen van het transport, het verminderen
van dierwelzijns-problemen en het verminderen van veterinaire risico's (Stichting
AKK). De meerwaarde van deze pilot is vooral gelegen in het innoveren van
uit de drie genoemde pijlers van deze visie. Diverse deskundigheden op het
gebied van ICT, logistiek, ruimtelijke ordening, dierenwelzijn en veterinaire
aangelegenheden zijn reeds bij elkaar gebracht.3.2 Virtuele controlesOp initiatief van LNV is voorjaar 2001 het programma CLIENT gestart. CLIENT,
«Controle op Landbouwgoederen bij Import en Export naar een Nieuwe Toekomst»,
heeft als doel administratieve en logistieke processen bij binnenkomen en
uitgaan van landbouwgoederen bij zowel overheid als bedrijfsleven te verbeteren.
Beoogde verbeteringen liggen op het vlak van efficiency (kostenbesparing)
en transparantie. LNV werkt hierbij nauw samen met alle betrokken partijen
bij overheid (Belastingdienst/Douane, VWS), controle- en keuringsinstellingen
en bedrijfsleven (via vertegenwoordigende koepelorganisaties).Zwaartepunten voor realisatie door de overheid liggen bij optimalisatie
van controleprocessen en het nader vorm geven aan het «1-loketsprincipe»
bij de overheid met inzet van moderne informatie- en communicatietechnologieën.
Verdere digitalisering van informatie speelt daarbij een prominente rol. Ook
zal gezocht worden naar aansluiting bij bestaande geschikte buitenlands initiatieven
voor elektronische uitwisseling van certificaatgegevens.3.3 Vermindering diertransport door foodmilesDoor de problemen met dierziekten (varkenspest en MKZ) is niet alleen
de discussie over de wijze waarop dieren worden gehouden in een stroomversnelling
gekomen maar ook worden vraagtekens gezet bij het dierentransport en de draaischijffunctie
die Nederland hierin vervult, met alle veterinaire gevolgen van dien. In het
huidige beleid wordt vanuit LNV gepleit voor vermindering van transport van
dieren door inzet in EU- en WTO-kader en het aanscherpen van nationale regelgeving,
bijvoorbeeld door het (gedeeltelijk) opheffen van veemarkten en strikte welzijns-
en gezondheidseisen, zoals ook bepleit door de commissie Wijffels.Innovatieve oplossingen die de overheid kan stimuleren lijken thans te
ontbreken. Deze visie geeft een eerste aanzet om vanuit logistieke optimalisering
bij te dragen aan het verminderen van dierenwelzijns- en veterinaire problemen:3.3.1 Sturing vanuit de consumentHet verminderen van het transport dient meer via sturing van de consumentvraag
te worden ingezet. Het aantal kilometers dat wordt verreden om een voedingsproduct
te produceren, is uit te drukken in zogenaamde «food miles» die
door benutting van ICT steeds dichterbij komen. Een laag aantal
food miles kan net als voedselveiligheid en dierenwelzijn een kwaliteitskenmerk
van producten worden. Door op producten de food miles te vermelden kan de
consument dit aspect in de afwegingen laten meespelen. Op dit aspect kan een
pilot-project worden ingezet, bijvoorbeeld in de veevoedersector, maar ook
andere sectoren zijn uiteraard mogelijk.3.3.2 Logistieke innoveren op gebied van dierenwelzijn
en veterinaire aangelegenhedenLogistieke innovaties kunnen bijdragen om dierenwelzijnsproblemen en veterinaire
problemen helpen oplossen. Typisch agrarische problemen worden veelal met
typisch agrarische oplossingen aangepakt terwijl slimme innovaties van niet-agrarische
aard in verschillende gevallen een nieuwe bijdrage kunnen leveren, zoals ICT
en logistieke innovaties. Dit is nog steeds geen gemeengoed. Zo blijkt dat
KLICT bijvoorbeeld nog maar weinig projecten organiseert in de dierketens.3.4 Naar kwaliteitsgerichte tracking en tracing in de
ketenDoor ICT neemt de mogelijkheden om te traceren toe door de hele keten
heen. Logistieke processen worden steeds meer toegesneden op het bieden van
veilig voedsel. De traceerbaarheid van producten en de kennis over producten
en het productieproces levert informatie op over de (kwaliteit van) producten
en over goederenstromen. De uitdaging is om producten op het juiste moment
zonder kwaliteitsverlies (vers!) in de schappen te krijgen. Een regievoerende
kwaliteitsgerichte tracking & tracing gaat nog een stap verder en is in
staat om bijvoorbeeld on-line bewaarcondities en transportsnelheden aan te
passen zodat het product met de gewenste kwaliteit en op tijd bij de afnemer
arriveert, tegen minimaal energiegebruik3.4.1 Pilot BloemenketenDe bloemenketen is uitermate geschikt voor een pilot omdat het om internationaal
vervoer gaat van bederfelijke producten waarbij Nederland een belangrijke
distributiefunctie vervult. Bekeken wordt hoe tracking en tracing kan worden
benut voor optimalisering van kwaliteit en vervoersefficiënte goederenstromen
en voor de ontwikkeling van de regiefunctie in de keten.3.4.2 Aanhaken bij pilots vleesketensIn de vleesketens zijn diverse onderzoeken en pilots in ontwikkeling om
de risico's van dierziekten en zoönosen te bekijken. De aanbeveling is
om daarbij tevens te bezien of tracking en tracing mogelijkheden biedt voor
logistieke optimalisatie. BIJLAGE 2BEGRIPPENLIJSTABP (agribusinesspark)Een locatie waar een groot aantal logistieke functies binnen agroketens
(distributie, handel, opslag) wordt gecombineerd met faciliteiten voor productie
en verwerking. ABP's richten zich met name op de verwerking en de distributie
van producten. In beperkte mate kan niet-grondgebonden primaire productie
plaatsvinden op een ABP (glastuinbouw, intensieve veehouderij en paddenstoelenteelt).AgroclusterRegionale of grensoverschrijdende netwerken en ketens van toeleveranciers,
afnemers, en/of kennisdragers gericht op innovatieve toegevoegde-waarde-creatie.Agro-(food)complexHet geheel van economische activiteiten die samenhangen met de productie,
verwerking en distributie van agrarische food en non-food producten van binnen-
en buitenlandse oorsprong, inclusief toeleverende bedrijven.Agroketen: het geheel aan diensten en produktieactiviteiten
in de agrarische bedrijfskolommen van een agrarisch produkt. Verschillende
schakels vormen de keten tot aan de consument zoals o.a. de primaire produktie,
de verwerkende industrie, de distributie en logistiek en de supermarkten.
Er zijn vele soorten ketens zoals o.a. de zuivelketen, de glastuinbouwketen,
de bollenketen, intensieve veehouderij etc.Agroketentafelgesprekken: een reeks van visievormingsgesprekken
over het onderwerp agrologistiek die in 2000 zijn gehouden met agroketens,
diverse departementen en koepelorganisaties. In deze gesprekken zijn o.a.
logistieke onderwerpen per keten aan de orde gekomen zoals o.a. de glastuinbouwketen,
de bollenketen, de intensieve veehouderij keten, de biologische landbouwketen
en de logistieke keten onder leiding van de vz. van de Raad van het Landelijk
Gebied, de heer Vonhoff.AgrologistiekHet transport, de opslag, de distributie en de regie (besturing, beheersing
en organisatie) van de agrostromen- food en non-food- in de gehele agroketen,
van grondstoffen tot consument.AGVAutomatisch geleid voertuig.Bereikbaarheidsoffensief RandstadVia het Bereikbaarheidsoffensief Randstad werken rijk, provincies, kaderwetgebieden
en gemeenten samen om de bereikbaarheid te verbeteren. BulkVeelal wordt op onverpakte en een «grote hoeveelheid van een produkt
gedoeld met een relatief lage toegevoegde waarde». Ook wordt wel gedoeld
op los gestorte lading van massagoederen. Food MilesAantal kilometers dat is gereden om een voedingsproduct te produceren.Fresh Consolidation CenterManufacturing Consolidation Centrer gericht op de consolidatie van versproducten
dichtbij de retailer.Intermodaal vervoerHet vervoer van goederen in standaard laadeenheden (containers, wissellaadbakken
of trailers) die worden vervoerd door minimaal twee verschillende transportmiddelen
(vrachtauto, binnenvaartschip, trein of kustvaartschip).MainportCentrum waar grote goederenstromen samenkomen en vertrekken, zoals de
grotere zee- en luchthavens.Manufacturing Consolidation CentreDistributiecentrum waar eindproducten van verschillende producenten worden
verzameld. Voor uitgebreide omschrijving zie rapport «naar een agrologistiek
van internationale klasse» van ATO- Klict.Mega Consolidation CentreEen consolidatiecentrum voor zowel verschillende producenten als verschillende
retailers met een aanzienlijke schaalgrootte.ModaliteitVervoerswijze van een laadeenheid o.a. weg, spoor, water, lucht, pijpleiding.Multimodaal Transport CentrumLogistiek centrum waar meerdere modaliteiten bijeen (kunnen) komen.Multimodaal vervoerVervoer dat verschillende modaliteiten benut en niet noodzakelijk van
een en dezelfde laadeenheid gebruik maakt.Platform AgrologistiekOpgericht in maart 2000 op initiatief van de Minister van LNV. Het bestaat
uit diverse stakeholders van zowel overheid, bedrijfsleven, kennisinfrastructuur
en intermediaire organisaties op dit terrein. Doel en functie van het platform
zijn: agenderen, informeren, acties verrichten op het gebied van agrologistiek.Platform Stedelijke DistributieHet Platform Stedelijke Distributie (PSD) is een netwerkorganisatie van
overheid en bedrijfsleven. PSD werkt in opdracht van de regering aan uniforme
regels in gemeenten voor binnenstadsdistributie, toegespitst op maatwerk per
gemeente. RegiefunctieHet organiseren, besturen en beheersen van goederenstromen die niet per
definitie ook fysiek via ons land lopen.SysteeminnovatieBedrijfs- en organisatieoverstijgende vernieuwingen die door uiteenlopende
belanghebbenden gezamenlijk gerealiseerd worden, die de inbreng van uiteenlopende
soorten van kennis en vaardigheden vergen, en die de verhoudingen tussen belanghebbende
partijen ingrijpend veranderen.TerminalLocatie waar goederen kunnen worden overgeslagen. «Natte»/maritieme
terminals zijn gericht op de combinatie water–weg en water–spoor.
Continentale/inland/«droge» terminals zijn gericht op weg–spoor.Toegevoegde waardeDe waarde van de productie minus de kosten van de voor die productie aangeschafte
goederen en diensten.Tracking and tracingLetterlijk: volgen en opsporen. Systeem om productieprocessen op kritische
kwaliteitsaspecten te kunnen volgen en er zo nodig op in te kunnen grijpen.
Kan op verschillende niveaus: zendingniveau, voertuigniveau. Kan door middel
van scans (bijvoorbeeld barcodes), proof of delivery (POD), of real-time positiebepaling
(telefoon, satelliet).TransportbesparingVerminderen van de vervoersbehoefte.VerladerDiegene die lading te vervoeren heeft en daartoe veelal logistieke ondernemers
inhuurt.VervoerderLogistiek ondernemer die goederen vervoert voor een verlader. De vervoerder
is verantwoordelijk voor het fysieke transport. BIJLAGE 3LITERATUURLIJSTATO-DLO/ KLICT, Naar een agrologistiek van internationale
klasse, Wageningen, maart 2001Buck Consultants International/Arcadis, Ruimtelijke
Uitwerking ABP's, Den Haag, augustus 2001Buck Consultants International, Agroketens en Ruimte, Den Haag, juni '01Buck Consultants International, Naar een netwerk van netwerken, augustus
2000Expertise Centrum LNV i.s.m. Adviesdienst Verkeer en Vervoer,Beoordelingskader verkeer en vervoer in glastuinbouwgebieden, Ede,
juli 2000Informatie en Kenniscentrum Landbouw i.s.m. Adviesdienst Verkeer en Vervoer, Quick scan Vestigingsgebieden voor de glastuinbouw: aspecten op
het gebied van verkeer en vervoer, Ede, augustus 1999Innovatienetwerk Groene Ruimte en Agrocluster, Agroproductieparken:
perspectieven en dilemma's, Den Haag, oktober 2000LEI, Mainports en agrologistiek, Den Haag,
februari 1999LEI/Wageningen Universiteit, E-commerce in de voedingsmiddelensector
in Nederland, een onderzoek naar maatschappelijke aspecten, Wageningen,
april 2001LNV (Ministerie van Landbouw, Natuurbeheer en Visserij), De Nota Voedsel en Groen: het Nederlandse agro-foodcomplex in perspectief,Den Haag, juli 2000LNV, Natuur Voor Mensen, Mensen voor Natuur, Nota voor
natuur, bos en landschap in de 21e eeuw, Den Haag, 2000LNV/KLICT/IG&H/NDL, Fresh logistics in Europe,
Den Haag, LNV, 1999LNV/KLICT/IG&H/NDL, Fresh Consolidation Centers, Den Haag, LNV, mei 2000Ministerie van Verkeer en Waterstaat, Nationaal Verkeers-
en Vervoersplan 2001–2020, Den Haag, mei 2001Ministerie van Verkeer en Waterstaat, Eindadvies Transportpreventie, Den Haag, januari 2001Ministerie van Verkeer en Waterstaat, Directoraat Generaal Goederenvervoer, Infravisie goederenvervoer, Den Haag, december 1999Ministerie van Verkeer en Waterstaat, Directoraat Generaal Rijkswaterstaat,
Adviesdienst Verkeer en Vervoer, Bijdrage aan visie op
agrologistiek, facts and figures agrologistiek en quick scan inventarisatie
van huidige agrologistieke knelpunten, Rotterdam, april 2001Nederland Distributieland/IG&H/i2, E-marktplaatsen:
kansen voor logistieke dienstverleners, Den Haag, juni 2000TNO-Inro, Illustratie agrologistieke concepten, Delft,
april 2001VROM (Ministerie van Volkshuisvesting, Ruimtelijke Ordening en Milieubeheer), Ruimte maken, Ruimte delen,Vijfde Nota over de Ruimtelijke Ordening, Den Haag, januari 2001VROM, Een wereld en een wil, Nationaal Milieubeleidsplan
4, Den Haag, juni 2001Vermunt, A. J. M., Multi Lognet, het intelligente
multimodale logitieke netwerkXNoot1Transport, opslag, distributie en de logistieke regie van goederen in
de agroketens, zowel food als non-food.XNoot2Tweede Kamer, 2000–2001, 27 232.XNoot3Tweede Kamer, 2000–2001, 27 455, nrs. 2–3.XNoot1Verbreding van het assortiment naar 50 000–100 000 producten
wordt niet uitgesloten, ofschoon ook een tegengestelde beweging zichtbaar
wordt naar een minder breed aanbod binnen het traditionele assortiment.XNoot2Illustratie en effectinschattingen van agrologistieke concepten, TNO-Inro,
2001.XNoot1Ruimtelijke uitwerking ABP's, Buck/Arcadis, sept. 2001.XNoot2De schade voor het bedrijfsleven ten gevolge van het aantal voertuigverliesuren
(veroorzaakt door stilstaand of langzaam rijdend verkeer) voor het goederenvervoer
is over de periode 1992–1997 toegenomen met circa 45% terwijl het aantal
voertuigkilometers over dezelfde periode nagenoeg hetzelfde is gebleven.XNoot1Multimodale ontsluiting: een op meerdere manieren ontsloten bedrijventerrein:
door de weg, de binnenvaart en het spoor.XNoot1Concrete kansrijke pilots die in ontwikkeling zijn of nog ontwikkeld worden
zijn vermeld in de visie dat aan deze brief als bijlage is toegevoegd.XNoot2Primaire verwerking bijv. slachterij voor varkens of pluimvee, tweede
verwerking bijv. centrale slagerij.XNoot1Dit wordt ook wel de «brainportfunctie» genoemd.XNoot2Illustratie agrologistieke concepten, TNO, 2001.XNoot3Transportbesparing is één van de nieuwe beleidsthema's in
het NVVP gericht op het verminderen van de behoefte aan transport. Dit thema
markeert een verschuiving in het denken over goederenvervoer: niet langer
staat alleen de aandacht voor de infrastructuur – weg, binnenvaart en
spoor – centraal, het productieproces in en de vestigingslocatie van
de fabriek komt nadrukkelijk op de voorgrond omdat dáár de behoefte
aan transport ontstaat.XNoot1De huidige bezetting bestaat uit o.a. de agribusiness, rijksoverheid (LNV,
V&W en EZ) en intermediaire organisaties (KLICT en Connekt).XNoot1In 2000 is een reeks van visievormingsgesprekken over het onderwerp agrologistiek
gehouden met specifieke agroketens, diverse departementen en koepelorganisaties,
o.a. de glastuinbouwketen, de bollenketen, de intensieve veehouderij keten,
de biologische landbouwketen en de logistieke keten onder leiding van de voorzitter
van de Raad van het Landelijk Gebied, de heer Vonhoff.XNoot2LEI, Mainports en agrologistiek, 1999.XNoot3Adviesdienst Verkeer en Vervoer, Facts and figures agrologistiek, concept-eindrapportage,
april 2001.XNoot1E-commerce in de voedingsmiddelensector in Nederland, Beers, e.a, Rathenau
Instituut, 2001.XNoot2Agroketens en Ruimte, Buck, 2001, p. 45.XNoot3Exlcusief primaire productie. Indien de primaire productie wordt meegenomen
dan valt het cijfer nog veel hoger uit, zie rapport Buck/Arcadis, Ruimtelijke
uitwerking ABP's, 2001, p. 37.XNoot1Primaire verwerking bijv. slachterij voor melkvee, tweede verwerking bijv.
centrale slagerij.XNoot1Buck Consultants International, Agroketens en ruimte, p. 36.XNoot2Dit wordt ook wel de «brainportfunctie» genoemd.XNoot1Eén van de projecten binnen het thema transportbesparing van het
in ontwikkeling zijnde co-innovatie programma duurzame ketens.XNoot1Tweede Kamer, 2000–2001, 27 232.XNoot2Tweede Kamer, 2000–2001, 27 455, nrs. 2–3.XNoot3LEI, Mainports en agrologistiek, 1999.XNoot4Adviesdienst Verkeer en Vervoer, 2001.XNoot1Rapport Cie. Wijffels, 2001.XNoot2Structuurschema Groene Ruimte, Voedsel en Groen, de Vijfde Nota, het NVVP
en het Bereikbaarheidsoffensief Randstad.XNoot3Bestaande uit partijen uit o.a. de agribusiness, overheden, en intermediaire
organisaties als Klict en Connekt.XNoot4Dit is een eerste inventarisatie van mogelijke projecten. 
 
 Naar boven

 

Directe linkKopieer de link naar uw clipboard 

https://zoek.officielebekendmakingen.nl/kst-28141-1.html

Sluit modaal

 

Disclaimer
De hier aangeboden pdf-bestanden van het Staatsblad, Staatscourant, Tractatenblad, provinciaal blad, gemeenteblad, waterschapsblad en blad gemeenschappelijke regeling vormen de formele bekendmakingen in de zin van de Bekendmakingswet en de Rijkswet goedkeuring en bekendmaking verdragen voor zover ze na 1 juli 2009 zijn uitgegeven. Voor pdf-publicaties van vóór deze datum geldt dat alleen de in papieren vorm uitgegeven bladen formele status hebben; de hier aangeboden elektronische versies daarvan worden bij wijze van service aangeboden.

 

Over deze website
Contact
English
Help
Zoeken

Informatie hergebruiken
Privacy en cookies
Toegankelijkheid
Sitemap
Kwetsbaarheid melden

Open data
Linked Data Overheid
PUC Open Data

MijnOverheid.nl
Rijksoverheid.nl
Ondernemersplein.nl
Werkenbijdeoverheid.nl