Fiche Richtlijn jaarlijkse financiële rapportage ondernemingen
Staten-Generaal — Kamerstuk Brief
Datum: 2014-06-26 00:00:00.000000
Rechtsgebied: Wetgeving


Vergaderjaar 2011-2012
 Tweede Kamer der Staten-Generaal
 2
 Kamerstukken
 
 
 
 22 112
 
 Nieuwe Commissievoorstellen en initiatieven van de lidstaten van de
		Europese Unie
 
 
 Nr. 1284
 BRIEF VAN DE STAATSSECRETARIS VAN BUITENLANDSE ZAKEN
 
 
 
 
 Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal
 Den Haag, 12 december 2011
 
 Overeenkomstig de bestaande afspraken heb ik de eer u hierbij
				twee fiches aan te bieden die werden opgesteld door de werkgroep Beoordeling
				Nieuwe Commissievoorstellen (BNC).
 
 Fiche 1: Richtlijn jaarlijkse financiële rapportage
				 ondernemingen
 Fiche 2: Verordening controle op handel in goederen voor
				 tweeërlei gebruik (Kamerstuk 22 112, nr. 1285)
 
 
 
 
 
 De staatssecretaris van
			 Buitenlandse Zaken,
 
 H. P. M.
 Knapen
 
 
 
 
 
 
 
 Fiche: Richtlijn jaarlijkse financiële
				rapportage ondernemingen
 
 
 
 1.
 Algemene gegevens
 
 
 Titel voorstel: Voorstel voor een
				richtlijn van het Europees Parlement en de Raad betreffende de jaarlijkse
				financiële overzichten, geconsolideerde financiële overzichten en relevante
				verslagen van bepaalde ondernemingsvormen
 
 Datum Commissiedocument: 25 oktober
				2011
 
 Nr. Commissiedocument: COM (2011)
				684
 
 Prelex:
				http://eur-lex.europa.eu/LexUriServ/LexUriServ.do?uri=COM:2011:0684:FIN:NL:PDF
 
 Nr. Impact Assessment Commissie en Opinie
				Impact Assessment Board: SEC(2011) 1289 final
 
 Behandelingstraject Raad: Het
				richtlijnvoorstel wordt behandeld in de Raad voor Concurrentievermogen.
 
 Eerstverantwoordelijk ministerie:
				Ministerie van Veiligheid en Justitie
 Rechtsbasis, besluitvormingsprocedure
				Raad, rol Europees Parlement, gedelegeerde en/of
				uitvoeringshandelingen:
 
 
 a) 
 
 Rechtsbasis
 
 Artikel 50 lid 1 VWEU
 
 
 b) 
 
 Besluitvormingsprocedure Raad en rol Europees
					 Parlement
 
 Gewone wetgevingsprocedure: gekwalificeerde meerderheid in de
					 Raad en medebeslissingsrecht Europees Parlement (artikel 294 WVEU)
 
 
 c) 
 
 Gedelegeerde en/of
					 uitvoeringshandelingen
 
 Het voorstel geeft de Commissie de bevoegdheid om volgens de
					 voorschriften van artikel 42 van de ontwerprichtlijn de volgende gedelegeerde
					 handelingen vast te stellen:
 
 
 •
 Ingevolge artikel 1 lid 2 krijgt de Commissie de
						 bevoegdheid de lijst van rechtspersonen waarop de richtlijn van toepassing is,
						 bij te werken.
 
 
 •
 Ingevolge artikel 3 lid 10 krijgt de Commissie de
						 bevoegdheid de grensbedragen voor kleine en middelgrote rechtspersonen te
						 heroverwegen en aan te passen, rekening houdend met de inflatie.
 
 
 •
 Ingevolge artikel 38 lid 4 krijgt de Commissie de
						 bevoegdheid om het concept «materialiteit van de betalingen» in het kader van
						 de verslaglegging door de winningsindustrie aan overheden (hoofdstuk 9 van de
						 ontwerprichtlijn) te verduidelijken.
 
 
 In artikel 42 van de ontwerprichtlijn is aangegeven dat de
					 Raad en het Europees Parlement de bevoegdheid te allen tijde kunnen intrekken
					 en dat tegen gedelegeerde handelingen binnen twee maanden bezwaar kan worden
					 aangetekend door het Europees Parlement of de Raad.
 
 
 
 
 
 2.
 Samenvatting BNC-fiche
 
 Het voorstel beoogt het jaarrekeningenrecht te moderniseren, te
				vereenvoudigen, verder te harmoniseren en de administratieve lasten te
				verlichten. Dit komt overeen met een van de speerpunten van het beleid van dit
				kabinet, te weten verlichting van administratieve lasten. Daarnaast wordt een
				nieuwe regeling voorgesteld voor de verslaglegging van betalingen aan overheden
				door de mijn- en houtkapindustrie. Het kabinet ondersteunt de voorstellen met
				betrekking tot modernisering, vereenvoudiging en lastenverlichting, maar vraagt
				zich af of de richtlijn ook voor Nederlandse ondernemingen een
				lastenverlichting zal opleveren, omdat Nederland al zoveel mogelijk gebruik
				heeft gemaakt van aangeboden vrijstellingen, terwijl de richtlijn voor
				Nederland geen substantiële nieuwe lastenverlichting toevoegt. In het kader
				van de verslaglegging over betalingen aan overheden let het kabinet er op dat
				het voorstel voldoet aan eisen van effectiviteit en efficiëntie en het een
				internationaal zo gelijk mogelijk speelveld creëert.
 
 
 
 3.
 Samenvatting voorstel
 
 • Inhoud voorstel
 
 
 De vierde en zevende Europese
				 vennootschapsrichtlijnen over de jaarrekening (78/660/EEG) en geconsolideerde
				 jaarrekening (83/349/EEG) worden vervangen door de voorgestelde richtlijn. Het
				 voorstel beoogt de regels voor de enkelvoudige jaarrekening, de geconsolideerde
				 jaarrekening en het jaarverslag uit die twee richtlijnen te moderniseren en
				 vereenvoudigen, jaarrekeningen in de EU beter vergelijkbaar te maken en de
				 administratieve lasten te verlichten, vooral voor kleine en middelgrote
				 rechtspersonen. De opbouw van de richtlijn is gewijzigd: uitgegaan wordt van de
				 verplichtingen voor kleine rechtspersonen en daarbovenop worden extra eisen
				 gesteld aan de jaarrekening van middelgrote en grote rechtspersonen (in plaats
				 van de huidige benadering van vrijstellingen voor kleine rechtspersonen).
				 Doordat er waarschijnlijk binnenkort een richtlijn voor micro-entiteiten tot
				 stand zal komen (ligt momenteel voor tweede lezing bij het Europees Parlement),
				 vallen deze allerkleinste ondernemingen buiten het bereik van het onderhavige
				 richtlijnvoorstel.
 In de richtlijn wordt een aantal algemene principes
				 gecodificeerd (materialiteit, inhoud boven vorm). De grensbedragen voor kleine
				 en middelgrote ondernemingen zijn verhoogd overeenkomstig het inflatieniveau.
				 De richtlijn krijgt op diverse punten meer het karakter van maximumharmonisatie
				 en vele optionele bepalingen zijn omgezet in verplichtingen ten behoeve van
				 administratievelastenverlichting en betere vergelijkbaarheid van
				 jaarrekeningen. Zo krijgen diverse optionele bepalingen voor kleine of
				 middelgrote rechtspersonen een verplicht karakter, met als gevolg dat de
				 lidstaten verplicht worden deze rechtspersonen een veel beperktere jaarrekening
				 op te laten stellen. Lidstaten zullen ten algemene niet meer de vrijheid hebben
				 extra eisen aan de jaarrekening voor kleine rechtspersonen te stellen. Verder
				 worden niet meer toegepaste modellen voor de balans en de winst- en
				 verliesrekening geschrapt en wordt de terminologie gemoderniseerd (onder andere
				 «jaarverslag» vervangen door «bestuursverslag»).
 Daarnaast wordt voorgesteld dat grote ondernemingen die actief
				 zijn in de winningsindustrie of houtkap van oerbossen hun betalingen aan
				 overheden openbaar maken.
 
 • Impact assessment
				Commissie
 
 
 Het impact assessment van de Commissie
				 bestaat uit twee delen. Deel I gaat over de jaarrekeningen, deel II gaat over
				 de verslaglegging van betalingen aan overheden.
 In deel I komen op hoofdlijnen de volgende bevindingen van de
				 Commissie naar voren:
 
 
 •
 De voorgestelde richtlijn levert in de EU een
						administratievelastenverlichting van maximaal € 1,7 miljard op, waarvan
						€ 1,5 miljard voor kleine rechtspersonen.
 
 
 •
 De voorgestelde richtlijn leidt tot duidelijkere
						financiële overzichten door harmonisatie van principes en schrapping van
						optionele bepalingen. Nu staan er bij elkaar ongeveer 120 belangrijke opties in
						de twee jaarrekeningrichtlijnen die lidstaten al dan niet kunnen toepassen.
						Door vereenvoudiging en grotere vergelijkbaarheid kunnen betere
						(grensoverschrijdende) investeringsbeslissingen genomen worden en het kapitaal
						beter gealloceerd worden. Ondernemingen met grensoverschrijdende
						dochterondernemingen hebben met minder extra lasten te maken.
						Grensoverschrijdende investeringen, handel en concurrentie worden eenvoudiger.
						De concurrentiekracht van kleine EU-ondernemingen wordt vergroot ten opzichte
						van ondernemingen uit derde landen en EU-ondernemingen worden aantrekkelijker
						voor buitenlands kapitaal en buitenlandse ondernemers.
 
 
 In deel II komen op hoofdlijnen de volgende bevindingen van de
				 Commissie over verslaglegging van betalingen aan overheden naar voren:
 
 
 •
 Belangrijkste verwachte positieve gevolgen van deze
						verslaglegging zijn: toename van de transparantie over betalingen door de
						mijnbouw- en houtkapindustrie aan overheden, toename van de druk op overheden
						van de grondstofrijke landen om openheid te geven over het gebruik van de
						grondstoffen, besteding van die gegenereerde overheidsinkomsten, afname van
						corruptie en omkoping en daardoor stimulering van goed bestuur en van de
						politieke stabiliteit in de betrokken landen, meer informatie voor
						investeerders in deze industrietak.
 
 
 •
 In de publieke EU-consultatie gesignaleerde mogelijke
						nadelen: plaatst EU-bedrijven in een nadelige concurrentiepositie ten opzichte
						van bedrijven in landen die een dergelijke rapportageverplichting niet kennen;
						betekent administratievelastenverzwaring; openbaarmaking van
						concurrentiegevoelige informatie; leidt tot complexe en onleesbare
						verslaggeving. Ook zou de positie van ondernemingen in gevaar kunnen komen in
						landen die niet willen dat deze informatie openbaar wordt gemaakt. Als
						verschillende initiatieven op dit vlak niet op elkaar afgestemd worden, dreigen
						ondernemingen aan diverse, van elkaar afwijkende rapportageverplichtingen te
						moeten voldoen.
 
 
 •
 Het beste beleidsalternatief zou de ondersteuning van een
						wereldwijd initiatief zijn, maar de Commissie acht het niet zeker dat een
						internationaal akkoord kan worden bereikt. Volgens de Commissie is het volgend
						beste alternatief verslaglegging op landenbasis (country-by-country) en, waar
						mogelijk, projectbasis (project-by-project). Voor deze beleidsoptie is gekozen
						omdat deze beter tegemoet komt aan de vragen van belanghebbenden om een betere
						informatieverstrekking, terwijl de kosten van een dergelijke beleidsoptie
						volgens de Commissie aanvaardbaar zouden blijven op voorwaarde van een gepaste
						materialiteitsdrempel.
 
 
 •
 De administratieve lasten voor de betrokken Europese
						ondernemingen worden door de Commissie voor de winningsindustrie geraamd op
						€ 1,14 miljard aan eenmalige kosten voor de eerste toepassing en een
						jaarlijks bedrag van € 295 miljoen voor 171 beursvennootschappen en 419
						grote niet-beursgenoteerde ondernemingen (totaal in het eerste jaar € 1,43
						miljard). Voor de houtkapindustrie (6 beursvennootschappen en 20 grote
						ondernemingen) bedragen de kosten in het eerste jaar € 8 miljoen en de
						jaarlijks terugkerende kosten € 2 miljoen.
 
 
 
 
 
 
 4.
 Bevoegdheidsvaststelling en subsidiariteits- en
				 proportionaliteitsoordeel
 
 a) Bevoegdheid
 
 Er is sprake van een gedeelde bevoegdheid.
				Artikel 50 lid 1 VWEU
 b) Subsidiariteits- en
				proportionaliteitsoordeel
 
 
 Subsidiariteit: Positief
 Proportionaliteit: Positief
 Onderbouwing: Aanpassing van het jaarrekeningenrecht vergt
				 aanpassing of i.c. vervanging van de huidige 4e en 7e
				 vennootschapsrichtlijnen. Maatregelen op EU-niveau zijn derhalve
				 gerechtvaardigd. De voorgestelde wijzigingen zijn evenredig met de doelstelling
				 om de jaarrekeningregels te vereenvoudigen en administratieve lasten te
				 verminderen. Bij het voorstel voor verslaglegging over betalingen aan overheden
				 wordt, binnen grenzen van het haalbare, gestreefd naar een zo groot mogelijk
				 internationaal gelijk speelveld. Dit leidt tot een positief oordeel over de
				 subsidiariteit en de proportionaliteit van het voorstel.
 
 c) Nederlands oordeel over de voorstellen
				op het gebied van gedelegeerde en/of uitvoeringshandelingen
 
 
 
 •
 Artikel 1 lid 2 (toepassingsgebied rechtspersonen): Het
					 kabinet vraagt zich af of de Commissie eenzijdig een nieuwe rechtspersoonsvorm
					 aan het toepassingsgebied van de richtlijn moet kunnen toevoegen, of dat dit
					 alleen op verzoek van de desbetreffende lidstaat zou moeten geschieden. Wanneer
					 de aanduiding van een rechtspersoon in een lidstaat wijzigt of er op basis van
					 nationale wetgeving een nieuwe rechtspersoon bijkomt die onder de
					 jaarrekeningrichtlijn zou dienen te vallen, zou de lidstaat dit bij de
					 Commissie moeten kunnen aangeven.
 
 
 •
 Artikel 3 lid 10 (grensbedragen): Het kabinet steunt deze
					 delegatie. Een formele richtlijnwijzigingsprocedure is overbodig voor
					 aanpassing van de grensbedragen aan de inflatie.
 
 
 •
 Artikel 38 lid 4 (verduidelijking van «materialiteit van de
					 betalingen» in het kader van de verslaglegging door de winningsindustrie):
					 juist het bepalen van de materialiteit van betalingen aan overheden waarover
					 gerapporteerd moet worden, is van groot belang voor het creëren van een gelijk
					 internationaal speelveld voor de winningsindustrie. Het kabinet let er daarom
					 op wat de Commissie hier beoogt en of dit aan gedelegeerde regelgeving
					 overgelaten kan worden.
 
 
 
 
 
 5.
 Financiële implicaties, gevolgen voor regeldruk en
				 administratieve lasten
 
 a) Consequenties EU-begroting
 
 Geen
 b) Financiële consequenties (incl. personele) voor
				rijksoverheid en/of decentrale overheden
 
 Geen
 c) Financiële consequenties (incl. personele) voor
				bedrijfsleven en burger
 
 Geen (zie onder d).
 d) Gevolgen voor regeldruk/administratieve lasten voor
				rijksoverheid, decentrale overheden, bedrijfsleven en burger
				Jaarrekeningen:
 
 Voorgestelde richtlijn leidt tot duidelijker
				financiële overzichten door harmonisatie van principes, schrapping van
				optionele bepalingen en het verplicht stellen van bestaande optionele
				vrijstellingen van jaarrekeningverplichtingen voor kleine ondernemingen. Dit
				levert in de EU voor het gehele bedrijfsleven een
				administratievelastenverlichting van maximaal 1,7 miljard euro op, waarvan 1,5
				miljard euro voor kleine rechtspersonen. Dit zou neerkomen op 13% vermindering
				van administratieve kosten en lasten in de EU. Echter, dit percentage is niet
				goed toepasbaar op de Nederlandse situatie. De op EU-niveau uitgerekende
				lastenverlichting heeft zowel betrekking op landen waar nog vrijwel geen
				gebruik is gemaakt van de optionele mogelijkheden tot lastenverlichting in de
				huidige twee richtlijnen, als op landen zoals Nederland, die daarvan zoveel
				mogelijk gebruik hebben gemaakt. Daardoor zal er van de voorgerekende
				lastenverlichting in de EU (die vooral voortvloeit uit het verplicht stellen
				van de bedoelde optionele vrijstellingen) weinig bij het Nederlandse
				bedrijfsleven neerdalen.
 
 
 Verslaglegging van betalingen aan
				 overheden:
 
 De administratieve lasten voor de betrokken Europese
				 ondernemingen worden door de Commissie voor de winningsindustrie geraamd op
				 € 1,14 miljard aan eenmalige kosten voor de eerste toepassing en een
				 jaarlijks bedrag van € 295 miljoen voor 171 beursvennootschappen en 419
				 grote niet-beursgenoteerde ondernemingen (totaal in het eerste jaar € 1,43
				 miljard). Voor de bosbouw (6 beursvennootschappen en 20 grote ondernemingen)
				 bedragen de kosten in het eerste jaar € 8 miljoen en de jaarlijks
				 terugkerende kosten € 2 miljoen. Gezien hetbeperkte aantalgrote
				 ondernemingen in deze sector dat in Nederland gevestigd dan wel beursgenoteerd
				 is en onder de richtlijncriteria valt, zijnenkel de administratieve lasten voor
				 dedesbetreffende Nederlandseondernemingen in de winningsindustrie omvangrijk,
				 en zijn er geen lasten voor het overige bedrijfsleven.
 Onvoorziene stijgingen van de administratieve lasten dienen te
				 worden gecompenseerd door het beleidsverantwoordelijke departement, waarbij
				 compensaties zoveel mogelijk dienen te geschieden binnen het domein waarin de
				 tegenvaller plaatsvindt.
 
 
 
 
 6.
 Implicaties juridisch
 
 
 
 a)
 
 Consequenties voor nationale en
					 decentrale regelgeving en/of sanctionering beleid (inclusief toepassing van de
					 lex silencio positivo)
 
 Implementatie van de jaarrekeningregels zal plaatsvinden in
					 titel 9, Boek 2, van het Burgerlijk Wetboek. In welke wetgeving de regels over
					 het verslag aan overheden zullen worden geïmplementeerd, zal mede afhankelijk
					 zijn van de uiteindelijke reikwijdte van die voorschriften.
 
 
 b)
 
 Voorgestelde implementatietermijn (bij
					 richtlijnen), dan wel voorgestelde datum inwerkingtreding (bij verordeningen en
					 beschikkingen) met commentaar t.a.v. haalbaarheid
 
 Als uiterste implementatiedatum is 1 juli 2014 voorzien. Het
					 kabinet zal inzetten op een implementatietermijn van twee jaar in plaats van
					 deze datum.
 
 
 c)
 
 Wenselijkheid
					 evaluatie-/horizonbepaling
 
 De bepalingen over de verslaglegging aan overheden worden
					 binnen vijf jaar na inwerkingtreding van de richtlijn geëvalueerd. Het kabinet
					 steunt dit voornemen tot evaluatie. Voor het overige is bij deze richtlijn geen
					 evaluatie nodig.
 
 
 
 
 
 7.
 Implicaties voor uitvoering en handhaving
 
 
 
 a) 
 
 Uitvoerbaarheid
 
 De richtlijn bevat geen wijzigingen die de uitvoerbaarheid
					 van de huidige jaarrekeningvoorschriften beïnvloeden.
 
 
 b) 
 
 Handhaafbaarheid
 
 Idem.
 
 
 
 
 
 8.
 Implicaties voor ontwikkelingslanden
 
 Het rapporteren over betalingen aan overheden heeft in
				belangrijke mate ten doel om inzicht te krijgen in de betalingen aan overheden
				in ontwikkelingslanden in ruil voor winning van hun grondstoffen. Hoewel
				hiermee niet alle ontvangsten van overheden in ontwikkelingslanden in beeld
				komen, kan inzicht in betalingen door EU bedrijven bijdragen aan de
				ontwikkeling van goed bestuur, door betere verantwoording van inkomsten en
				uitgaven, transparantere overheidsfinanciën, tegengaan resource curse, genereren van meer belastinginkomsten,
				etc.
 
 
 
 9.
 Nederlandse positie
 
 Het kabinet ondersteunt het richtlijnvoorstel op hoofdlijnen. De
				samenvoeging van de twee huidige jaarrekeningrichtlijnen leidt tot eenvoudiger
				regelgeving. De voorziene lastenverlichting door dit voorstel lijkt gering, dat
				is wat Nederland betreft een gemiste kans. Het kabinet zal daarom bij de
				onderhandelingen vooral aandacht besteden aan administratieve
				lastenverlichting, omdat dit een van de belangrijkste redenen is waarom de
				Commissie dit voorstel doet en een van de speerpunten van het beleid van dit
				kabinet. Daarbij zal het belang van de kwaliteit en de transparantie van de
				jaarrekening niet uit het oog worden verloren.
 Het kabinet is een groot voorstander van internationale afspraken
				over country-by-country-reporting. Rapportage dient effectief en efficiënt te
				zijn en een zo gelijk mogelijk speelveld voor het bedrijfsleven te creëren.
				Het kabinet zal er op letten of het EU-initiatief in de transparantierichtlijn
				en de jaarrekeningrichtlijn aan genoemde voorwaarden voldoet, zodat er zo snel
				mogelijk na invoering van de richtlijn een rapportage-kader ontstaat waarmee
				inzicht wordt verkregen in betalingen aan overheden. Om die reden zal de
				Commissie worden gevraagd om informatie te verstrekken hoe het EU-voorstel
				inhoudelijk aansluit bij relevante bestaande initiatieven op dit terrein te
				weten: de Dodd Frank Act (verplichte rapportage voor beursfondsen in de VS) en
				het Extractive Industries Transparency Initiative (EITI), dat door landen kan
				worden ingevoerd op vrijwillige basis. Met name de effecten van een
				rapportageplicht op projectbasis wil het kabinet nog nader bestuderen.