Leukemie bij uitgezonden militairen; Brief staatssecretaris over de mogelijke risico's van verarmd uranium en de gezondheidsrisico's voor militairen
Staten-Generaal — Kamerstuk 
Datum: 2014-07-08 00:00:00.000000
Rechtsgebied: Wetgeving


(function (window, document, dataLayerName, id) {
 window[dataLayerName] = window[dataLayerName] || [], window[dataLayerName].push({ start: (new Date).getTime(), event: "stg.start" }); var scripts = document.getElementsByTagName('script')[0], tags = document.createElement('script');
 function stgCreateCookie(a, b, c) { var d = ""; if (c) { var e = new Date; e.setTime(e.getTime() + 24 * c * 60 * 60 * 1e3), d = "; expires=" + e.toUTCString() } document.cookie = a + "=" + b + d + "; path=/; Secure" }
 var isStgDebug = (window.location.href.match("stg_debug") || document.cookie.match("stg_debug")) && !window.location.href.match("stg_disable_debug"); stgCreateCookie("stg_debug", isStgDebug ? 1 : "", isStgDebug ? 14 : -1);
 var qP = []; dataLayerName !== "dataLayer" && qP.push("data_layer_name=" + dataLayerName), qP.push("use_secure_cookies"), isStgDebug && qP.push("stg_debug"); var qPString = qP.length > 0 ? ("?" + qP.join("&")) : "";
 tags.async = !0, tags.src = "https://koop.piwik.pro/containers/" + id + ".js" + qPString, scripts.parentNode.insertBefore(tags, scripts);
 !function (a, n, i) { a[n] = a[n] || {}; for (var c = 0; c < i.length; c++)!function (i) { a[n][i] = a[n][i] || {}, a[n][i].api = a[n][i].api || function () { var a = [].slice.call(arguments, 0); "string" == typeof a[0] && window[dataLayerName].push({ event: n + "." + i + ":" + a[0], parameters: [].slice.call(arguments, 1) }) } }(i[c]) }(window, "ppms", ["tm", "cm"]);
 })(window, document, 'dataLayer', 'f8b9eee5-8d9c-4ea1-abd5-83e174f29813');
 
 
 
Direct naar content
Navigatie
Contextinformatie
Publicatie
Acties
Inhoudsopgave
Gerelateerde informatie

Menu

U bent nu hier: 
Publicaties
Officiële publicaties

Inloggen

Primaire navigatie

Andere sites binnen Overheid.nl
Home
Uitgebreid zoeken
Mijn abonnementen
Help

Andere sites binnen Overheid.nl

Berichten over uw Buurt
Zoals vergunningen, bouwplannen en lokale regelgeving.

Rondom uw woonadres
Rondom een zelfgekozen adres

Dienstverlening
Zoals belastingen, uitkeringen en subsidies.

Naar dienstverlening

Beleid & regelgeving
Officiële publicaties van de overheid.

Naar beleid & regelgeving

Contactgegevens overheden
Adressen en contactpersonen van overheidsorganisaties.

Naar overheidsorganisaties

 
 
 
U bent hier:

Home

Kamerstuk 27580, nr. 3

 
 
 

Kamerstuk

Datum publicatie
Organisatie
Vergaderjaar
Dossier- en ondernummer
Datum brief

29-01-2001

Tweede Kamer der Staten-Generaal

2000-2001

27580 nr. 3

24-01-2001

 

 

 
 
 Toon meer van: Inhoudsopgave
 
 

 
 AanhefLichaamNationale maatregelenInternationale maatregelenInternationale informatievoorzieningOnderzoek naar gezondheidsrisico's voor Nederlandse militairenHawk- en PatriotsystemenOndertekeningLichaam(VOORLOPIGE) INVENTARISATIE ONDERZOEKEN NAAR GEZONDHEIDSRISICO'S
BIJ DEFENSIEPERSONEEL.InleidingOverzicht van onderzoeken naar gezondheidsrisico'sWerkdruk en werklastOnderzoek:Informatie:Verarmd uranium (DU)Onderzoek:Informatie:Vragen Tweede Kamer Noord Irak (Operation Provide Comfort)Onderzoek:Albanië/AFOROnderzoek:Effecten van inademing verbrandingsproducten HerculesrampOnderzoek:Specifieke RI&E lasserij DELMOnderzoek:Gevaarlijke stoffen bij het lassenOnderzoek:Wapenolie Break Free GMXOnderzoek:Onderzoek naar arbeidshygiënische en veiligheidskundige
aspecten bij de opslag en vervoer van explosieven bij de hondensecties (speurhondentraining)Onderzoek:Santici/Bosnië (juli/augustus 1996)Onderzoek:PyrolyseOnderzoek:MunitieOnderzoek:TNTOnderzoek:Vernietiging van munitieOnderzoek:PentachloorfenolOnderzoek:Permethrine (UNMEE)Onderzoek:Onderzoek aan omgevingslucht die verontreinigd werd door
rook van een verderop gelegen vuilnishoop (Banja Luka, december 1997)Onderzoek:Chromaathoudende vervenOnderzoek:Informatie:Hydrazine (Gilze Rijen)Onderzoek:Gebruik van hydrazine aan boord van KM-schepenOnderzoek:Formaldehyde (Serajewo)Onderzoek:ASBESTCannerberg, LimburgOnderzoek:Informatie:KFOROnderzoek:Informatie:SFOR SFOROnderzoek:Overige asbestonderzoeken (uitzending, oefening)Onderzoek:Asbest roerende zakenAsbest onroerende zakenOnderzoek:Informatie:Asbest Volkel/de PeelOnderzoek:Informatie:Vragen Tweede Kamer Asbest museumstukken MLMOnderzoek:Asbest F-16Onderzoek:Brief Staatssecretaris DefensieAsbest werktafels DELMOnderzoek:Asbest radar AOCS NMOnderzoek:Asbestblootstelling van hulpdiensten tijdens inzet vuurwerkramp
EnschedeOnderzoek:Onderzoek mogelijkheid lokaal verwijderen asbest remvoeringen
op LeeuwardenOnderzoek:Hr.Ms. ZuiderkruisOnderzoek:Informatie:Vragen Tweede Kamer Lynx-helicopterOnderzoek:Mijnendienst ComplexOnderzoek:Gebouw Albatros (Den Helder)Onderzoek:ArubaOnderzoek:LOOD-ONDERZOEK (1993/1994) (Scebrenica/Protocar)Onderzoek:Periodieke loodmetingen op schietbanen KLuOnderzoek:LegionellaOnderzoek:Onderzoek naar tuberculoseOnderzoek:Onderzoek naar de geschiktheid van de Hercules C-130 voor
personenvervoerOnderzoek:STRALINGHawk en andere radarsystemenOnderzoek:Veilige afstand tot radar:Informatie:Vragen Tweede Kamer Brieven aan Tweede KamerVerder stralingsonderzoek (niet-ioniserende straling)Onderzoek:Onderzoek:Portable telefoonsOnderzoek:Straling (ioniserende)Afschermingsproeven KM-schepenOnderzoek:LANTIRN LaserpodsAN/AAQ-14Onderzoek:Bosnië, stralingsonderzoek (Lukavac)Onderzoek:Informatie: Brieven aan Tweede KamerPotocariOnderzoek:Geen gezondheidsschade door stralingInformatie:StralingsincidentenDraagtijden gaspakken hydrazine-ploegenOnderzoek:Niet-stralingsgericht gezondheidsonderzoek Bosnie, LucavacOnderzoek:Informatie:TK-vragen: Onderzoek Lukavac«Plunjebalenaffaire» (1998)Onderzoek:Cambodja«PCKO I» (1998)Onderzoek:Informatie:«PCKO II» (2000)Onderzoek:Informatie:
 

 
 
 Toon meer van: Extra informatie
 
 

 
 

Informatie over publicatie

 

 

 
 Toon meer van: Gerelateerd
 
 

 
 Publicaties in kamerdossier

Kamerdossier 27580Toon alle publicaties in het hoofddossier

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Publicaties referendum

 

 

 

 

 

Authentieke versie (PDF)
bestandsgrootte: 61 Kb

Informatie

Gerelateerd

Printen

Delen

 
 
 
27 580Leukemie bij uitgezonden militairennr. 3BRIEF VAN DE STAATSSECRETARIS VAN DEFENSIEAan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal's-Gravenhage, 24 januari 2001Met het oog op het Algemeen Overleg van 25 januari a.s. en in antwoord
op de kamervragen van de heer Harrewijn (GroenLinks) van 3, 11 respectievelijk
18 januari jl., de vragen van mevrouw Van 't Riet (D66) van 17 januari
jl. alsmede de vragen van de Vaste Kamercommissie voor Defensie van 16 januari
jl. gaat deze brief nader in op de mogelijke risico's van verarmd uranium,
alsmede op gezondheidsrisico's voor militairen. Overigens is in de brieven
die ik uw Kamer op 5 en 11 januari jl. stuurde al gedeeltelijk op deze vragen
ingegaan.Deze brief betreft de voortgang van het inventariseren van leukemiegevallen
bij Nederlandse militairen, het door mij aangekondigde literatuuronderzoek
en andere onderzoekingen in internationaal verband. In de tweede plaats behandelt
deze brief de informatie die Defensie heeft verstrekt over mogelijke risico's
van verarmd uranium gedurende de uitzending van Nederlandse militairen naar
Bosnië en Kosovo. Ten slotte gaat deze brief kort in op gezondheidsrisico's
voor Nederlandse militairen en burgerpersoneel in het algemeen.Het onderwerp verarmd uranium is in het verleden vaker aan de orde geweest.
Ik wijs u in het bijzonder op de beantwoording van de vragen van het lid Marijnissen
(SP) van 27 april 2000; de vragen van de leden M.B. Vos (GroenLinks) en Marijnissen
van 22 maart 2000; van de leden Harrewijn (GroenLinks) en M.B. Vos van 3 maart
2000; van het lid Van Bommel (SP) van 5 augustus 1999 en van het lid Sipkes
(GroenLinks) van 16 januari 1997.Nationale maatregelenDe telefonische meldpunten die Defensie bij de vier krijgsmachtdelen en
het Veteraneninstituut heeft ingericht zijn inmiddels ruim 300 maal geraadpleegd.
Verontrust defensiepersoneel, veteranen alsmede door het ministerie van Ontwikkelingssamenwerking
naar de Balkan uitgezondenen konden hier over het onderwerp informatie krijgen.
Van 173 bellers zijn de gegevens geregistreerd, zodat deze in
een later stadium voor verdere analyse kunnen worden gebruikt. In 91 gevallen
zijn de bellers doorverwezen naar een arts, of hadden zij al zelf contact
met een arts opgenomen.Zoals ik u meedeelde in mijn brief van 11 januari jl. zal onderzoek worden
gedaan naar het vóórkomen van leukemie en andere vormen van
kanker bij militair personeel. Van deze groep maken ook ex-militairen deel
uit. Om de gegevens van deze groep volledig in kaart te kunnen brengen is
ook het ministerie van VWS bij dit epidemiologisch onderzoek betrokken. Het
onderzoek zal door een externe organisatie worden uitgevoerd. Het is nog niet
duidelijk hoe lang het uitvoeren van een dergelijk complex en uitgebreid onderzoek
zal duren. Mogelijk zal het jaren duren voor er conclusies kunnen worden getrokken.
De uitkomsten van dit onderzoek zullen in internationaal verband met gegevens
van andere landen worden vergeleken.Er is geen aanleiding bij toekomstige uitzendingen andere preventieve
maatregelen te nemen dan die nu al, op grond van nationale en internationale
aanbevelingen, worden toegepast om contact met verarmd uranium te vermijden.
Zoals eerder aan de Kamer gemeld (in antwoord op de vragen van het lid Van
Bommel, van 5 augustus 1999) wordt het militaire personeel mondeling en schriftelijk
geïnformeerd over de mogelijke gezondheidsrisico's van ioniserende straling,
inclusief die van verarmd uranium, en in het bijzonder over de te nemen (voorzorgs-)maatregelen
in geval verarmd uranium wordt aangetroffen. In de lessen «Mine Awareness»
voor het militaire personeel wordt er overigens ook in algemene zin op gewezen
dat het contact met resten van munitie en beschadigde voertuigen dient te
worden vermeden.Internationale maatregelenDe regering is van mening dat Nederlandse onderzoeksresultaten in internationaal
verband nader moeten worden geanalyseerd. In de speciale Navo-werkgroep (Special
Committee on Depleted Uranium) wordt informatie uitgewisseld: vrijgegeven
Navo-documenten, informatie tussen de lidstaten onderling alsmede met internationale
organisaties en niet-gouvernementele organisaties. Aldus verkregen informatie
kan in Nederland weer voor onderzoek worden aangewend. De conclusies en aanbevelingen
van het overlegorgaan van de hoogste militaire artsen van de Navo, de COMEDS
(Chiefs of Military Medical Services), die op 15 januari jl. vergaderden,
kwamen op hoofdlijnen overeen met de resultaten van het voorlopige onderzoek
in Nederland. Over het voorlopige onderzoek in Nederland heb ik u in mijn
brief van 11 januari jl. bericht.Ook uit de door de COMEDS uitgevoerde inventarisatie van gegevens uit
verschillende lidstaten is niet gebleken dat er een verhoogde incidentie optreedt
van leukemie onder Navo-personeel dat naar Bosnië en Kosovo uitgezonden
is geweest. De COMEDS concluderen dat geen relatie kan worden gelegd tussen
verarmd uranium en de aan hen gerapporteerde andere vormen van kankers. Niettemin
adviseerden de COMEDS een groot onderzoek te starten naar de gevallen van
kanker en de mortaliteit. Hierbij worden ook de uitkomsten van het Nederlandse
epidemiologische onderzoek betrokken. Deze gegevens zullen vervolgens nader
worden geanalyseerd. Voorts is voorgesteld een betere registratie op te zetten
van de ziektegevallen die zich voordoen tijdens uitzendingen. Hierdoor wordt
met het oog op de toekomst een verdere bijdrage geleverd aan het opsporen
van eventuele gezondheidsrisico's. Hiertoe zal binnenkort door de werkgroep
van de COMEDS een nader voorstel worden gedaan aan de Noord Atlantische Raad
(NAR). De COMEDS stellen zich op het standpunt dat het wetenschappelijk niet
verantwoord en ethisch onwenselijk is om ongerichte screeningen te verrichten,
zoals in een aantal landen wordt overwogen. De regering is van mening dat
voor het afgrenzen van een onderzoek een zorgvuldige wetenschappelijke onderbouwing
vereist is.Gedurende de COMEDS-bijeenkomst was er niet voldoende steun voor het Nederlandse
voorstel een uitgebreide externe literatuurstudie uit te laten voeren naar
risico's die verband houden met het gebruik van wapensystemen of munitie waarin
verarmd uranium is verwerkt. De COMEDS waren van mening dat er voldoende informatie
beschikbaar is. Ondanks het standpunt van de COMEDS zal ik een onafhankelijk
literatuuronderzoek laten uitvoeren om alle informatie, waaronder over stralingsrisico's
en toxiciteit, in kaart te laten brengen. Deze informatie kan in een later
stadium in Navo-verband worden verspreid.De verwachting is dat de VN-onderzoekscommissie UNEP/UNCHS Balkans Task
Force, die momenteel de gevolgen van het gebruik van wapensystemen en munitie
met verarmd uranium voor de bevolking en het milieu op de Balkan onderzoekt,
in maart een volledig rapport over zijn bevindingen zal bekendmaken. Het UNEP/UNCHS-rapport
«The Kosovo-conflict: Consequences for the Environment and Human Settlements»,
aan de totstandkoming waarvan mede Nederland financieel heeft bijgedragen,
gaat in op de milieuproblematiek op de Balkan. Het rapport stelt onder meer,
zoals de Kamer is gemeld in antwoord op de vragen van het lid Marijnissen
respectievelijk de leden Harrewijn en mevrouw M.B. Vos, dat de Kosovo-crisis
géén milieuramp op de Balkan heeft veroorzaakt en dat een deel
van de aangetroffen milieuproblemen dateert van vóór de crisis
(vergaderjaar 1999–2000, Aanhangsel Handelingen nummers 408 respectievelijk
495). Bij deze gelegenheid verklaarde de regering verder onderzoek van deze
organisatie naar het gebruik van wapens met verarmd uranium te willen steunen.
Dit standpunt zou indertijd in Navo-verband door Nederland worden uitgedragen.De COMEDS hebben opgemerkt dat het in het belang van de lokale bevolking
is om gezondheidsrisico's die samenhangen met militaire activiteiten op een
onafhankelijke en open manier door geneeskundige diensten in kaart te laten
brengen. De regering verleent desgevraagd aan dergelijk internationaal onderzoek
volop medewerking.In de Navo is het voorstel voor een moratorium op het gebruik van munitie
met verarmd uranium niet aanvaard. Het verschieten van dergelijke munitie
is thans niet aan de orde. Nederland gebruikt deze munitiesoorten niet, zoals
de Kamer bij verschillende gelegenheden is meegedeeld. In voorkomend geval,
en in afwachting van resultaten van de onderzoeken in nationaal en internationaal
verband, kan de vraag over een moratorium aan de orde komen.Internationale informatievoorzieningDefensie was ervan op de hoogte dat vanaf april 1999 Navo-gevechtsvliegtuigen
werden ingezet die in de regel gebruik maken van munitie met verarmd uranium.
In het sectoroverleg van 17 juni 1999 tussen Defensie en de bonden is dit
onderwerp en de in verband hiermee te nemen maatregelen besproken. De Navo
heeft op 1 juli 1999 aan de lidstaten van de Navo onder de titel «Hazard
Awareness During Operations in Kosovo» algemene informatie verstrekt.
In dit bericht, in sommige media abusievelijk gedateerd op 16 juli 1999, werden
de Navo-landen erover ingelicht dat door Amerikaanse A-10 gevechtsvliegtuigen
verarmd uranium-houdende munitie was verschoten. Gewaarschuwd werd voor de
mogelijke aanwezigheid van residuen van zware metalen in uitgeschakelde
doelen. Voorts werden instructies gegeven aan het militair personeel dat op
dit materiaal zou kunnen stuiten.Deze waarschuwing door de Navo verschafte de lidstaten de mogelijkheid
hun in Kosovo aanwezige militaire personeel verder te informeren. In overleg
met de Defensiestaf heeft de Stralingsbeschermingsdienst op 1 juli 1999
een voorlopige instructie uitgegeven voor personeel dat uitgezonden was om
explosieven te ruimen of milieu-onderzoek te doen. Op 26 juli 1999 werd
een algemene instructie over verarmd uranium uitgegeven en heeft de Bevelhebber
der landstrijdkrachten de betrokken commandanten in de missiegebieden en opleidingsinstituten
in Nederland over deze instructie geïnformeerd. Op 7 februari 2000 is
de informatie waarover de Navo beschikte aan de VN ter beschikking gesteld.Over het gebruik van munitie met verarmd uranium gedurende de oorlog in
Bosnië is de regering in december 2000 door de Navo geïnformeerd.
A-10 gevechtsvliegtuigen van de Navo hebben in de omgeving van Sarajevo op
5 augustus en 22 september 1994 alsmede in de periode van 29 augustus
tot en met 14 september 1995 ongeveer 10 800 stuks munitie met verarmd
uranium verschoten.Onderzoek naar gezondheidsrisico's voor Nederlandse militairenNaar aanleiding van uw verzoek zijn de onderzoekingen die in het verleden
door Defensie zijn verricht naar gezondheidsrisico's geïnventariseerd,
alsmede de maatregelen die naar aanleiding daarvan zijn getroffen. Als bijlage
treft u de resultaten van deze inventarisatie aan. Hoewel de inventarisatie
niet volledig is geeft ze een inzicht in veelheid en soorten gezondheidsonderzoek
die Defensie om redenen van personeelszorg verricht. Voor de overzichtelijkheid
is deze inventarisatie opgesteld met een rubricering analoog aan het Arbobesluit.Hawk- en PatriotsystemenEen onderzoek van de Gezondheidsraad en onderzoeken door TNO/FEL en de
Universiteit van Maastricht naar radarstraling bij het HAWK-systeem toonden
aan dat het op basis van de thans beschikbare kennis niet aannemelijk is dat
een verband bestaat tussen het ontstaan van ziekteverschijnselen en blootstelling
aan deze straling.Geconcludeerd kan worden dat normaal gebruik van het HAWK-systeem niet
kan leiden tot gezondheidsschade als gevolg van röntgenstraling die vrijkomt
bij het genereren van radarstraling (parasitaire röntgenstraling). Wanneer
bedienend personeel en onderhoudstechnici zich houden aan de geldende voorschriften
levert dit voor hen geen risico op. Er is dan ook geen aanleiding de huidige
procedures en veiligheidsvoorschriften te herzien.Bij de «Meldpunten HAWK-systemen» worden sinds enkele jaren
gegevens verzameld en vragenstellers te woord gestaan. De beschikbare informatie
wordt als daar reden toe is vanzelfsprekend geactualiseerd. In de loop van
de jaren hebben vele duizenden Nederlandse militairen met de HAWK- en Patriotsystemen
gewerkt. Bij de meldpunten hebben zich in totaal ongeveer 315 personen gemeld,
van wie 52 personen kanker hebben gekregen. De causale relatie met blootstelling
is evenwel niet gelegd.De Nederlandse gegevens worden in internationaal verband vergeleken. In
dit kader is er contact opgenomen met de Belgische geneeskundige dienst. De
resultaten van Belgisch onderzoek laten naar verwachting nog geruime
tijd op zich wachten. Navraag bij de Duitse Inspecteur van de Gezondheidzorg
leert dat van de vele tienduizenden militairen die in de loop der jaren met
de HAWK hebben gewerkt ruim zestig militairen kanker hebben gekregen. Een
nader epidemiologisch onderzoek is in gang gezet om vast te stellen of zich
een significante toename van het aantal gevallen heeft voorgedaan. De Duitse
instantie benadrukt dat een causale relatie tussen kanker en de eventuele
blootstelling aan straling bij de HAWK niet is vastgesteld.In Nederland wordt thans geanalyseerd of een verhoogde incidentie is opgetreden
van ziekteverschijnselen bij personeel dat met HAWK- of Patriotsystemen heeft
gewerkt. Er is geen reden dit onderzoek in verband te brengen met de analyse
van de gegevens over leukemiegevallen bij de krijgsmacht in relatie tot verarmd
uranium.De Staatssecretaris van Defensie,H. A. L. van Hoof(VOORLOPIGE) INVENTARISATIE ONDERZOEKEN NAAR GEZONDHEIDSRISICO'S
BIJ DEFENSIEPERSONEEL.InleidingHet hierna volgende overzicht geeft een samenvatting van de belangrijkste
onderzoeken naar gezondheidsrisico's bij de krijgsmacht van de afgelopen jaren.Bij deze compilatie is getracht een beeld van een diversiteit aan onderzoeken
op het gebied van gezondheidsrisico's voor defensiepersoneel te geven. Het
overzicht pretendeert niet volledig te zijn. Zo zijn bijvoorbeeld niet alle
onderzoeken op basis van uitgevoerde risico-inventarisatie en -evaluaties
opgenomen. Ditzelfde geldt ten aanzien van asbestsaneringen, en onderzoeken
naar toxische stoffen. Bedoeld is een inzicht te geven op welke wijze Defensie
omgaat met (vermeende) gezondheidsrisico's.Overzicht van onderzoeken naar gezondheidsrisico'sWerkdruk en werklastOnderzoek:Door KL en KLu is onderzoek gehouden naar de problematiek vanwerkdruk
en werklast. De KM neemt het onderwerp mee in de regulier uit te voeren risico-inventarisatie
en -evaluatie.De ervaren werkdruk wordt voor een belangrijk deel veroorzaakt door de
wijze waarop werk processen zijn georganiseerd en de werklast is verdeeld.Maatregelen worden dan ook in het bijzonder gericht op het afronden van
lopende reorganisaties, de verdere verbetering van de bedrijfsvoering en het
verbeteren van de communicatie tussen leidinggevenden en het personeel.Informatie:* Brief Staatssecretaris van Defensie van 30 september 1998, nummer P98063889.Verarmd uranium (DU)Onderzoek:Onderzoek naar gezondheidsschade door eventuele blootstelling aan DU is
verricht naar aanleiding van een incident waarbij NL militairen in contact
zijn gekomen met munitie die DU bevatte. Uit het onderzoek van urine monsters,
metingen aan het projectiel en de daarop gebaseerde berekeningen kon worden
vast gesteld dat er geen sprake is geweest van een inwendige besmetting, noch
van een significante uitwendige bestraling.Informatie:De Tweede Kamer is hierover geïnformeerd naar aanleiding van kamervragen: Vragen Tweede Kamer Marijnissen 27/4/20002990010420Het Balkansyndroom Vos    Marijnissen22/3/20002990008740het gebruik
van munitie met verarmd uranium in ex-Joegoslavië Harrewijn   Vos3/3/20002990007890in Kosovo achtergelaten
verarmd uranium Marijnissen 22/10/19992990001480de milieuconsequenties
van de Kosovo oorlog van Bommel5/8/1999AH2033mogelijk uraniumgevaar
voor KFOR troepenHarrewijn    Vos 23/11/19992990003200het gebruik van
munitie met verarmd uranium tijdens de Kosovo oorlogVan Bommel25/6/19992989915190de gevolgen van
de bombardementen op Joegoslavië voor het milieu Sipkes16/01/1997AH631Munitie met verarmd (depleted)
uraniumBrieven van de Staatssecretaris van 7 februari 1997, 16 september 1999,
6 en 16 december 1999 en van 11 april 2000.Brieven van Staatssecretaris van 5 en 11 januari 2001. Harrewijn2/1/20012000104280een mogelijk verband
tussen het gebruik van verarmd uranium in Bosnië en Kosovo en leukemie
bij militairen uit diverse landen. Van 't Riet 17/1/20012000104600het mogelijke
verband tussen het gebruik van verarmd uranium in munitie Bosnië en Kosovo,
leukemie bij militairen en schadelijke gevolgen voor het milieu Harrewijn11/1/2000200010550een NAVO waarschuwing
tegen mogelijk toxisch gevaar door contact met munitie met verarmd uraniumNoord Irak (Operation Provide Comfort)Onderzoek:Inventarisatie gemaakt over een mogelijke blootstelling aan DU en zenuwgassen
(2000). Betrokkenen (3) zijn individueel gezien door een arts van de Arbodienst
KM, waarvan aantekening is gemaakt in het medisch dossier. Daarnaast heeft
Arbodienst KM een inventarisatie rapport gemaakt.Expositie aan dergelijke stoffen bleek zeer onwaarschijnlijk dan wel zeer
gering.Albanië/AFOROnderzoek:In door HPG-er genomen monsters werden asbest en zware metalen aan-getroffen,
waarbij Nederlandse milieunormen werden overschreden. Er is een beoordeling
gemaakt van de gezondheidsrisico's. Na terugkeer zijn in het kader van de
nazorg op vrijwillige basis urine en bloedmonsters afgenomen en beoordeeld.
Gezondheidsrisico's bleken verwaarloosbaar te zijn. Uitslagen urine- en bloedmonsters
gaven geen aanleiding tot heroverweging maatregelen.Aantekening over blootstelling gemaakt in het medisch dossier alle uitgezonden. Effecten van inademing verbrandingsproducten HerculesrampOnderzoek:Literatuuronderzoek door TNO.Schadelijke verbrandingsproducten zijn mogelijk vrijgekomen bij de ramp.Specifieke RI&E lasserij DELMOnderzoek:Onderzoek naar de werking van de aanwezige beheersmaatregelen in de lasserij.
Tijdens chromaatmetingen door extern bureau is vastgesteld dat lasrook niet
in voldoende mate wordt afgezogen.Afzuigsysteem voldoet niet aan de richtlijnen, waardoor personeel niet
in staat is om zich voldoende te beschermen tegen lasrook.Bouwtechnische aanpassingen laten uitvoeren.Gevaarlijke stoffen bij het lassenOnderzoek:Voorlichting mogelijke blootstelling en werkplekonderzoek. Alternatieve
laselektrodes worden zo mogelijk aangeschaft. Het luchthuishoudingssysteem
voldoet niet geheel aan de huidige richtlijnen. Levering radioactieve laselektrodes
wordt onmiddellijk stopgezet voor de gehele Klu. Diverse projecten lopen.Wapenolie Break Free GMXOnderzoek:Onderzoek naar de samenstelling, de toepassing, de frequentie en eventuele
gezondheidsschadelijke effecten van gebruik van de wapenolie Break Free GMX.Wapenolie Break Free GMX is nagenoeg oplosmiddelenvrij, hetgeen betekent
dat blootstelling bij de huidige toepassing via de luchtwegen niet zal leiden
tot gezondheidsschadelijke effecten. Wel kunnen huidklachten optreden door
de ontvettende werking, maar bij toepassing zoals voorgeschreven volgens de
onderhoudsprocedure (met handschoenen) zijn de werknemers voldoende beschermd.
Bij gebruik zoals is voorgeschreven in de onderhoudsprocedures vallen er geen
gezondheidsklachten te verwachten. Onderhoudsprocedures worden aangepast.Onderzoek naar arbeidshygiënische en veiligheidskundige
aspecten bij de opslag en vervoer van explosieven bij de hondensecties (speurhondentraining)KMSL/Vliegbasis Woensdrecht.Onderzoek:Onderzoek naar de veiligheidskundige en gezondheidsrisico's bij de huidige
wijze van vervoer en opslag van explosieven die in gebruik zijn voor training
van speurhonden binnen de Koninklijke Luchtmacht.De huidige situatie voldoet geheel niet aan de huidige regelgeving.Luchtmachtbreed beleid wordt opgesteld voor deze specifieke situatie en
de benodigde voorzieningen beschikbaar gesteld. Een gedeelte van de werkzaamheden
is (tijdelijk) door de (P)BDL stilgelegd. Santici/Bosnië (juli/augustus 1996)Onderzoek:Onderzoek naar gezondheidsbedreigende factoren op een compound, waar een
houtverduurzamingsfabriek zou worden opgestart. Er is o.a. gekeken naar (kankerverwekkende)
polycyclische aromatische koolwaterstoffen (Pak's) en vluchtige aromatische
koolwaterstoffen.Deze stoffen werden slechts ver beneden de norm (NL) aangetroffen.PyrolyseOnderzoek:TNO-PML heeft een model ontwikkeld om de schadelijkheid van pyrolyse-
en verbrandingsproducten te testen. Nu dit gereed is, wordt verwacht dat de
krijgsmachtdelen materialen ter beproeving aanbieden; voor de KL is een aantal
metingen verricht tijdens schietseries.Nog geen resultaten.MunitieOnderzoek:TNO-PML voert een inventarisatie uit naar de bestanddelen van munitie,
het eventuele vrijkomen ervan en de eventuele schadelijkheid voor de gezondheid.
In een vervolgfase worden de situaties waarin de kans op blootstelling het
grootst is in kaart gebracht en daarna wordt – indien de opdrachtgever
dat wenst – een bepalingsmethode opgezet voor biomonitoring van de meest
gevaarlijke componenten waaraan blootstelling optreedt. Eén van de
scenario's waarin blootstelling aan bijvoorbeeld vluchtige bestanddelen van
munitie kan plaatsvinden is in munitiemagazijnen Nog geen resultaat.TNTOnderzoek:Bepaling van TNT in biologische monsters. Bij het hanteren van kardoezen
met kruit bestaat hiervoor een contactrisico. Een ander scenario bestaat in
Den Helder, waar gewone granaten worden omgevormd tot oefengranaten door de
lading, die ondermeer TNT bevat, door middel van zogenaamd «uitspuiten»
te verwijderen. Hierbij wordt met een krachtige waterstraal de lading weggespoeld
uit de granaatkop, waarbij nogal wat verspreiding van de lading optreedt.In het verleden is op voorstel van TNO-PML de infrastructuur van de uitspuitruimte
aangepast, waardoor de verspreiding verminderd is. Bij metingen in urine en
bloed werden daarna slechts erg lage waarden voor TNT gevonden.Vernietiging van munitieOnderzoek:Onderzoek naar blootstelling van personeel bij de vernietiging van munitie.Bij de vernietiging van minitie komen schadelijke stoffen vrij. Blootstelling
van personeel is mogelijk. Persoonlijke beschermingsmiddelen noodzakelijk. Een TNO-PML-advies over persoonlijke bescherming is in de maak. (EOCKL).PentachloorfenolOnderzoek:Onderzoek naar vroeger gebruikt conserveermiddel voor het hout van munitiekisten
naar aanleiding van verscherpte normen.In het verleden is er al eens een inventarisatie gedaan naar de eventuele
gezondheidseffecten; er werd toen geconstateerd dat de blootstelling binnen
de toen geldende normen viel.Permethrine (UNMEE)Onderzoek:In het kader van de permethrine impregnering van uniformen voor UNMEE
heeft de Arbodienst KM een rapport opgesteld over de mogelijke gezondheidsrisico's
van het gebruik van permetrine.Aanbevelingen voor het juiste gebruik zijn opgesteld alsmede gebruiksinstructies.Onderzoek aan omgevingslucht die verontreinigd werd door
rook van een verderop gelegen vuilnishoop (Banja Luka, december 1997)Onderzoek:Onderzoek aan omgevingslucht die verontreinigd werd door rook van een
verderop gelegen vuilnishoop, waar door de plaatselijke bevolking bewust brand
gemaakt werd.Geen duidelijke en harde aanwijzingen, dat er iets mis was, m.u.v. de
hinder. Onderzoek heeft aangetroond dat de concentraties van alle onderzochte
stoffen in de lucht ver beneden de NL limieten bleven.Chromaathoudende vervenOnderzoek:Naar aanleiding van een arbo-incident op de vliegbasis Twenthe waarbij
overschrijding van de normen werden geconstateerd.Krijgsmachtbrede inventarisatie naar het gebruik van chromaathoudende
verven en de eventuele blootstelling van het personeel. Diverse onderzoeken
uitgevoerd door TNO en andere externe firma's.Verf is waar mogelijk vervangen. Werkmethoden en infrastructuur zijn of
worden aangepast. Waar geen andere oplossingen mogelijk zijn worden persoonlijke
beschermingsmiddelen gebruikt.Informatie:Brief van Staatssecretaris aan de TK van 23 oktober 1998, nummer 26 200 X
nr. 5.Hydrazine (Gilze Rijen)Onderzoek:Onderzoek uitgevoerd door TNO/PML naar de hanteren veilige afstanden bij
hydrazine incidenten. Mogelijke contouren van de gaswolk bij een hydrazine
lekkage zijn berekend. De huidige locatie levert gezien de mogelijke risico's geen problemen
op bij incidenten.In noodplannen dient moet nog wel een aparte regeling worden getroffen
met betrekking tot incidenten bij het vulstation.Gebruik van hydrazine aan boord van KM-schepenOnderzoek:Van '68 tot '94 is aan boord van KM-schepen hydrazine gebruikt in stoomketels.Vanwege
vragen is retrospectief een beoordeling de risico's gemaakt.Eindoordeel luidde dat er geen onverantwoord risico is gelopen en de blootstelling
binnen de normen viel.Formaldehyde (Serajewo)Onderzoek:Onderzoek naar het risico van kanker door de aanwezigheid van formaldehyde
in hotel waar NL militairen verblijf hielden.Er werd vastgesteld dat er op plaatsen formaldehyde-gas in de lucht aanwezig
was, maar slechts in zodanige concentraties, dat die geen kanker kunnen veroorzaken
(formaldehyde heeft een drempelwaarde m.b.t. het effect tumorvorming).ASBESTCannerberg, LimburgOnderzoek:Bij metingen door TNO werd geen overschrijding van de norm gemeten. Later
zijn gevallen van asbestose gediagnosticeerd van personen die gemeenschappelijk
hebben dat zij in de Cannerberg hebben gewerkt. Op grond van het gewerkt hebben
in de Cannerberg is een oorzakelijk verband aangenomen.Informatie:* Brief Staatssecretaris van Defensie d.d. 23 april 1997, nummer 1996–1997
25 323 nr. 1.* Lijst vragen en antwoorden vaste kamercommissie defensie d.d. 22 mei
1997, nummer 1996–1997 25 323 nr 2.* Brief Staatssecretaris van Defensie d.d. 26 mei 1997, nummer 1996–1997
25 323 nr. 3.* Lijst vragen en antwoorden vaste kamercommissie defensie d.d. 11 juni
1997, nummer 1996–1997 25 323 nr. 4.* Algemeen overleg 28 mei 1997 , nummer 1996–1997 25 323 nr.
5.* Algemeen overleg 10 juli 1997 , nummer 1996–1997 25 323 nr.
6 .* Brief Staatssecretaris van Sociale Zaken en Werkgelegenheid d.d. 30 maart
1999 nummer 1998–1999 25 323 nr. 7.* Brief Staatssecretaris van Sociale Zaken en Werkgelegenheid d.d. 17 november
nummer 1997 1996–1997 25 323 nr. 8.* Brief Staatssecretaris van Defensie d.d. 28 november 1997, nummer 1996–1997
25 323 nr. 9.Bijlage : Tussenrapportage asbest bij Defensie* Brief werkgroep asbestproblematiek Cannerberg d.d. 22 januari 1998 nummer
1997–1998 25 323. nr. 10.* onderzoeksrapport besluitvorming asbest. * Brief Staatssecretaris van Sociale Zaken en Werkgelegenheid d.d. 19 februari
1998 nummer 1997–1998 25 323 nr. 12.* Brief Staatssecretaris van Defensie d.d. 3 maart 1998, 1997–1998
25 323 nr. 13.* Algemeen overleg 10 juli 1997, nummer 1997–199 25 323 nr.
14.KFOROnderzoek:Onderzoek uitbesteed aan civiel bureau. Blauw asbest vastgesteld, vanuit
natuurlijk voorkomen. Conclusie was dat NL normen overschreden waren, op grond
waarvan de grond werd gesaneerd en afgedekt met canauba was.Metingen bleken later ondeugdelijk te zijn geweest, en de genomen maatregelen
overbodig.Informatie:* Kamervragen De Wit, 14/06/2000, 2990012480, fraude bij asbestonderzoek* Brief van Minister van Defensie d.d. 8 juni 2000, nummer D 2000002017.SFOR SFOROnderzoek:Asbest, legionella, bodemverontreiniging, overige vervuilingen. Asbestbesmetting
in hangaar en overige gebouwen en terreinen, veel boilers voldoen niet aan
normen, bodemverontreiniging geconstateerd. Sanering asbest en andere maatregelen
noodzakelijkOverige asbestonderzoeken (uitzending, oefening)Locatie: Srebrenica (juli 1995); Polen (Zagen, sept. 1997 en okt. 1998);
Hongarije (Várpalota, okt. 1997); Kroatië (Ploce, april 1998);
Macedonië (Skopje, april 1999); Kroatië (Split, medio 2000); Cyprus
(sept. 2000); Standaard onderzoek naar asbest voorafgaande aan oefeningen
in Hongarije, Bosnië en Tsjechië (2000)Onderzoek:Visueel en via onderzoek luchtmonsters op asbest vaststellen van (potentiële)
blootstelling aan asbestvezels en de risico's. In vele gevallen werd geen
(verhoogde) danwel een niet verontrustende asbestconcentratie in de lucht
aangetroffen. Daar waar visueel asbest werd geconstateerd werd dit geruimd
of gemarkeerd en vermeden.Sinds het «Cannerberg-incident» wordt defensiepersoneel dat
(vermeend) is of wordt blootgesteld aan asbest, geregistreerd. Richtlijnen
zijn inmiddels opgesteld om te kunnen omgaan met die situaties waarbij sprake
is van mogelijke aanwezigheid van asbest: «asbest management»,
registratie, medische nazorg en voorlichting en onderricht (risicocommunicatie)»Asbest roerende zakenGenoemd bij tussen rapportage en in antwoord op vragen van de vaste kamercommissie
voor defensie n.a.v. Asbestinventarisatie onroerende zaken Asbest onroerende zakenOnderzoek:Inventarisatie naar het voorkomen van asbest in onroerende zaken van Defensie.Informatie:* Vaste Kamercommissie Defensie : vragen over de brief van de Stasdef
d.d. 22 februari 2000 inzake asbestinventarisatie onroerend goed nummer 25 834,
nr. 18.Brief Stasdef van 17 augustus 2000.In het kader van inventariserende onderzoeken bij (on)roerende goederen
wordt regelmatig melding gemaakt van aangetroffen sporen dan wel verdenking
op aanwezigheid van asbest.Hier volgt een opsomming van incidentele onderzoeken.Asbest Volkel/de PeelOnderzoek:Onderzoek naar verharding paden.Vervuiling met asbest geconstateerd.Sanering uitgevoerd.Informatie:Vragen Tweede Kamer * Van Bommel, 27/10/1999, 99–00 AH 292, asbestvervuiling op de bases Volkel en de PeelBrief Staatssecretaris van Defensie van 16 november 1999 (aanhangsel handelingen
1999–2000, 292.Asbest museumstukken MLMOnderzoek:Onderzoek of onderdelen van oude museumstukken asbest bevatten, deze stukken
stonden in opslag. Analyse van de monsters door sterlab.Na analyse van de genomen monsters bleek dat enkele delen asbest bevatten.Delen zijn gesaneerd en afgevoerd.Asbest F-16Onderzoek:Onderzoek naar blootstelling aan asbest tijdens verwijderen van o.a. grommets
en clamps uit F-16. Asbestverwijdering volgens de Arbo- en milieuwetgeving. Brief Staatssecretaris DefensieAsbest werktafels DELMOnderzoek:Onderzoek naar materiaal werktafels.In werktafels elektronica is asbest verwerkt Tafels vervangen en personeel
waarschuwen niet in tafels te boren, frezen etc.Asbest radar AOCS NMOnderzoek:Asbestmetingen en kleefmonsters In radar AOCS is niet-hechtgebonden asbest
aangetroffen.Sanering noodzakelijk. Sanering uitgevoerd en uiteindelijk is radar schoon
opgeleverd.Asbestblootstelling van hulpdiensten tijdens inzet vuurwerkramp
EnschedeOnderzoek:Onderzoek naar asbest in de lucht na de vuurwerkramp Enschede. Luchtmetingen
hebben aangetoond dat na vuurwerkexplosie Enschede verhoogde asbestconcentraties
aanwezig zijn. Onveilige situatie hulpverleners van Klu. Gebruik persoonlijke
beschermingsmiddelen noodzakelijk.Onderzoek mogelijkheid lokaal verwijderen asbest remvoeringen
op LeeuwardenOnderzoek:Onderzoek naar lokaal verwijderen van asbesthoudende remvoeringen en pakkingen.Asbestverwijdering wordt uitgevoerd met inachtneming van de daarvoor geldende
wetgeving.Hr.Ms. ZuiderkruisOnderzoek:Aanwezigheid van asbest was reeds bekend. Metingen zijn verricht. De indruk
bestond dat risico's tijdens varen groter zouden zijn dan binnenliggend. De
metingen zijn deels uitbesteed, deels zelf uitgevoerd door Arbodienst KM.Aasbest aangetoond; geen permanent verhoogde concentraties.Situatie wordt regelmatig gemonitored. Schip reeds deels in 2000 gesaneerd,
uitgebreide sanering volgt tijdens MJO in 2001.Informatie:Vragen Tweede Kamer * Marijnissen2/9/19972969715520asbesthoudend
materiaal bij de Koninklijke Marine * De Wit15/3/20002990008400asbestconcentraties
op marineschepen (Zuiderkruis)TK geïnformeerd (180 500). Lynx-helicopterOnderzoek:Aanwezigheid van asbest. Ten behoeve van de juiste beheersmaatregelen
zijn blootstellings- en periodieke controle metingen uitgevoerdUitslagen lagen onder maximaal toelaatbaar risico niveau.Mijnendienst ComplexOnderzoek:Asbest geconstateerd (1998).Complex is vervolgens tijdelijk gesloten. Saneringsmaatregelen werden
uitgevoerd. Bij contra-expertise achteraf vastgesteld dat de monsters geen
asbest bevatten.Gebouw Albatros (Den Helder)Onderzoek:Asbest geconstateerd. Complex is vervolgens tijdelijk gesloten. Saneringsmaatregelen
werden uitgevoerd. Bij contra-expertise achteraf vastgesteld dat de monsters
geen asbest bevatten. Tijdelijke ontruiming en asbest verwijderd.ArubaOnderzoek:Asbest-inventarisatie op het oefenterrein Atlantis te Aruba op verzoek
commandant. asbest geconstateerd.Complex is vervolgens tijdelijk gesloten. Saneringsmaatregelen werden
uitgevoerd. Bij contra-expertise achteraf vastgesteld dat de monsters geen
asbest bevatten.LOOD-ONDERZOEK (1993/1994) (Scebrenica/Protocar)Onderzoek:Legering in vervuilde accufabriek Loodonderzoek (Pb) in het bloed en de
urine van de potentiële «exposed» groep. Na ruiming van de
«loodstof» biomonitoring op lood in bloed bij «ad random»
groepjes personeel van de (inmiddels geruimde) bronlocatie.Bij een aantal militairen werden licht verhoogde loodwaarden in het bloed
gevonden, die bij controle na 3 weken waren genormaliseerd. Verder bij hen
geen lichamelijke klachten. Bij bio-monitoring werden geen verhoogde waarden
meer gevonden.Minimale loodstofbesmetting bij enkele militairen uit de «exposed»
groep. Geen nadelige gezondheidseffecten te verwachten.Rrisico-inventarisatie en preventieve maatregelen voorafgaande aan het
betrekken van een uitzendlocatie, met name de woon- en slaapruimtes.Periodieke loodmetingen op schietbanen KLuOnderzoek:Werkplekmetingen naar concentraties lood in de lucht en in bloed tijdens
schietoefeningen met verschillende gangbare wapentypen bij de Klu. Gebleken
is dat het actieniveau bij enkele metingen overschreden wordt. De
wettelijk voorgeschreven controlemetingen worden verricht en nieuwe metingen
zijn noodzakelijk op het moment dat de situatie wijzigt. Een maximaal aantal
schoten is vastgesteld voor de schietseries (hierbij zal geen overschrijding
van het actieniveau plaatsvinden). Verder is aanbevolen om aanvullende afzuiging
aan te brengen. Voor overige KLu-onderdelen wordt geadviseerd op korte termijn
werkplekmetingen uit te (laten) voeren conform het geschreven protocol.LegionellaOnderzoek:Totale inventarisatie van alle leidingwatersystemen bij Defensie. Op enkele
plaatsen is de legionellaa bacterie aangetroffen.Technische maatregelen (watertemperatuur verhoogd).– risico analyses van alle installaties– beheersplannen opstellen conform het model opgesteld door Ministerie
van VROM– Defensie rapporteert aan MinVROM– MinVROM rapporteert aan tweede kamerOnderzoek naar tuberculoseOnderzoek:Na elke uitzending wordt het personeel gescreend op besmetting met TBC.Slechts enkele gevallen zijn geconstateerd, niet specifiek gerelateerd
aan een uitzending en/of locatie. Uitzendingen hebben tot dusver geen verhoogd
risisco op TBC opgeleverd.Onderzoek naar de geschiktheid van de Hercules C-130 voor
personenvervoerOnderzoek:Ergonomisch onderzoek naar zitcomfort en hoeveelheid licht, onderzoek
naar de hoeveelheid geluid en een klimaatonderzoek. De hoeveelheid licht is
onvoldoende, de zittingen voldoen niet aan de normen, de hoeveelheid geluid
ligt ver boven het niveau van schadelijk geluid. Het klimaat kan wel voldoende
worden ingeregeld.Gehoorbeschermingsmiddelen worden te allen tijde uitgereikt en er is toezicht
op het gebruik ervan. Aanvullende verlichting wordt aanbracht in het toestel.
Voorlichting wordt gegeven over houding en het laten uitvoeren van oefeningen
voor het bewegingsapparaat.STRALINGHawk en andere radarsystemenOnderzoek:Het betreft een aantal onderzoeken, waarvan enkele nog lopen.– Parasitaire röntgenstraling. Parasitaire röntgenstraling
is straling die kan vrijkomen indien men radarstraling opwekt. Afhankelijk
van de aard van de radarinstallatie zal het niveau verschillen. Uit voorlopige
resultaten, uitgevoerd door Nuclear Resarch en Consultancy Group (NRG), blijkt
dat het personeel niet is blootgesteld aan röntgenstraling. De dosis
is gemeten met op de man gedragen dosismeters. Meetresultaten
van in apparatuur geplaatste dosismeters zijn nog niet bekend.– Niet-ioniserende (radar) straling: Er is een advies van de gezondheidsraad
waarin wordt aangegeven dat er geen verband is vastgesteld tussen radarstraling
en kanker: Brief van Minister van VWS aan Staatssecretaris van Defensie, GZB/C&O/985 503,
d.d. 6 oktober 1998– Medisch onderzoek gaat na of er een verschil in overlijdensgevallen
is tussen Hawk personeel en overig personeel. Onderzoek loopt nog, nog geen
(voorlopige) gegevens.Veilige afstand tot radar:TNO-rapport FEL-99-A224, December 1999,TNO-rapport FEL-00-A120, Mei 2000.TNO-rapport FEL-00-A121, Mei 2000.Conclusie uit voorliggend onderzoeken: de veilige afstanden niet overschreden
Er komt nog een eindrapport waarin alle gegevens van alle bij NL in gebruik
zijnde radars zijn opgenomen eerste kwartaal 2001, door TNO-FEL.Veiligheidslimieten worden in acht genomen.Tot dusver zijn geen gezondheidsrisisco's gevonden die aan straling van
de HAWK radar of andere radars gerelateerd zijn.Voor elk radarsysteem een veilige afstand is vastgesteld.Informatie:Na afsluiten van de totale onderzoeken zal het parlement worden geïnformeerd.Vragen Tweede Kamer * Hoekema/Valk14/7/2000,2979814140ziektegevallen
als gevolg van omgang met de Hawk* Harrewijn18/1/2001200014820een Duits
onderzoek naar kanker bij radartechnici die met raket-afweersystemen als Hawk
en Patriot hebben gewerkt of werken.Brieven aan Tweede Kamer* Brief Staatssecretaris van Defensie van 11 september 1998, TK nummer
26163001.Verder stralingsonderzoek (niet-ioniserende straling)Onderzoek:Niet gerelateerd aan uitzending, naar aanleiding van diverse vragen van
onderdelen zijn door de Stralingbeschermingsdienst (SBD) diverse metingen
uitgevoerd naar niet ioniserende straling. De bemeten apparatuur varieerde
van radars, testopstellingen tot arbeidsmiddelen op het toenmalig Depot Mechanisch
Vliegtuig Materieel en Straalmotoren. Uit geen van deze onderzoek bleek dat
de norm werd overschreden. Het in kaart brengen van ioniserende en niet ioniserende
bronnen is ook een vast onderdeel van de op de KLu-onderdelen uitgevoerde
RI&E.Onderzoek:Locaties waar onderzoek is uitgevoerd:* GGW DP metingen aan Flycatcher naar aanleiding vragen personeel juli
1999.* Hoofd Kwartier Koninklijke Luchtmacht, naar aanleiding van vragen over de aanwezigheid van een elektriciteitskabel die storingen op
de computerapparatuur veroorzaakte. Er was geen sprake van normoverschrijding
wel zijn beeldschermen vervangen door minder gevoelige flatscreens november
1999* Vraag met betrekking tot straling en de mogelijk invloed op pacemakers
en auto-injectie systemen. T.a.v. pacemakers zijn de risico's beschreven maar
ten aanzien van auto-injectie systemen is geen informatie bekend met betrekking
tot gevoeligheid voor EM-straling. December 1999.* Vliegbasis Twenthe. Vraag naar aanleiding van de hoogfrequente straling
bij het lassen. Niveaus zijn allen onder de norm. Wel dienen de bij het lassen
normaal gebruikelijk PBM's gebruikt te worden (laskap etc.), juli 1999* DPO. Vraag met betrekking tot het vergunningplichtig zijn van een analyse
apparaat waar met behulp van een röntgenstraling vloeistoffen worden
geanalyseerd. Apparaat is vergunningplichtig. Extra maatregelen met betrekking
tot gebruik zijn niet noodzakelijk. April 2000* Vliegbasis Twenthe. Metingen vrijkomen niet ioniserende straling in
ECM-shop. Bij normale werkzaamheden liggen de niveaus onder de norm. Bij een
situatie met een gebroken golfpijp is dit nog niet in te schatten. Deze situatie
heeft zich nog niet voorgedaan. Zodra er een kapotte golfpijp ter beschikking
staat zullen vervolgmetingen worden uitgevoerd. Het personeel is met detectors
uitgerust. November 1999.* KMSL. Meting aan microgolf opstellingen in leslokaal KMSL. In uitzonderlijk
gevallen overschrijding van de norm mogelijk. De plek waar dit voor kan komen
markeren. Augustus 2000.* Radarpost Noord. Metingen naar niet ioniserende straling bij radarpost
Noord. Metingen toonden aan dat op het terrein blootstellingniveaus niet werden
overschreden. Ook buiten het terrein was er geen overschrijding van de civiele
normen. Onderzoek is uitgevoerd door TNO/FEL (rapport 00-A121) januari 1999.* Vliegbasis Leeuwarden. Onderzoek hoogfrequentstraling uitgevoerd door
SBD op de Vliegbasis Leeuwarden. Er was geen overschrijding van de norm voor
EM velden. Mei 2000* GGW/DP. Metingen aan lichtarmatuur. Naar aanleiding van een mogelijk
overschrijding van de norm voor EM-velden is door TNO/FEL een onderzoek gedaan
naar mogelijk overschrijding van de norm voor lichaamstromen als gevolg van
vlootstelling aan EM-velden veroorzaakt door een lichtarmatuur. Uitslagen
lagen onder de norm. TNO FEL 00–162. Februari 2000.Gezondheidsschade is op grond van deze onderzoeken niet te verwachten.In de meeste gevallen ging het niet om een overschrijding van de norm.
In een geval moest de werkplek worden gemarkeerd.Portable telefoonsOnderzoek:Literatuuronderzoek naar gevaren van straling portable telefoonsRecente onderzoeken via internet verkregenGeen nadelige effecten voor de gezondheid te verwachten Straling (ioniserende)Afschermingsproeven KM-schepenOnderzoek:In de periode '60-'65 zijn afschermingsproeven aan boord van KM-schepen
uitgevoerd.Berekening van maximaal opgedane stralingsdoses voor marinepersoneel dat
betrokken was bij proeven om afschermingsfactoren te bepalen in de 60er jaren.Geen onverantwoord groot risico, binnen de toen geldende normen. Niet
binnen de nu (veel lagere) normen.Gezondheidsschade niet aannemelijk Bij soortgelijk onderzoek worden de
huidige stralingssnormen gehanteerd.LANTIRN LaserpodsAN/AAQ-14Onderzoek:Literatuur onderzoek uitgevoerd aan de hand van de technische gegevens.
Het gaat om thorium-232 coating van de lens en een twee americium-241 bronnen
in de transmitter van de laserpod.De waarden van de coating liggen onder de achtergrond waarden. De americium
bronnen zijn dusdanig ingekapseld dat deze geen detecteerbare straling opleveren
Bij vogelaanvaring waarbij de met thorium gecoate lens wordt beschadigd zijn
speciale maatregelen in de vorm van het gebruik van persoonlijke beschermingsmiddelen
(PBM's) nodig om te voorkomen dat deeltjes (glassplinters) in het lichaam
komen.Er is geen gezondheidsschade te verwachten.Adviezen gebruik van PBM's bij vogelaanvaringen waarbij de lens is beschadigd,
dit opnemen in procedure.Bosnië, stralingsonderzoek (Lukavac)Onderzoek:inventarisatie van aanwezigheid van bronnen.Uitgezonden militairen zijn niet aan een significante dosis straling blootgesteld.Informatie: Brieven aan Tweede Kamer* Brief Staatssecretaris van Defensie van 21 december 2000, nummer S 2000016523,
over onderzoek naar de mogelijke blootstelling aan ioniserende straling in
Lukavac en Potocari. Gevoegd onderzoeksrapport van NRG.PotocariOnderzoek:Er zijn geen rookmelders aangetroffen door NRG (personeel zou in contact
zijn gekomen met een rookmelder) Militairen zijn niet aan een significante
dosis straling blootgesteld Geen gezondheidsschade door stralingInformatie:Brieven aan Tweede Kamer* Brief Staatssecretaris van Defensie van 21 december 2000, nummer S 2000016523,
over Onderzoek naar de mogelijke blootstelling aan ioniserende straling in
Lukavac en Potocari. Gevoegd onderzoeksrapport van NRG.StralingsincidentenBinnen defensie wordt elk (vermeend) stralingsincident gemeld bij de SBD.
Deze stelt dan een onderzoek in, waarbij beoordeeld wordt of er mogelijk schade
voor de gezondheid is opgetreden. Tevens wordt een advies gegeven hoe gehandeld
moet worden.De incidenten betreffen veelal meetinstrumenten ( vizieren, kompassen
e.d.) waarin een licht radioactieve bron is opgenomen, en die (mogelijk) beschadigd
zijn.Draagtijden gaspakken hydrazine-ploegenOnderzoek:Onderzoek naar veilige draag- en rusttijden van gaspakken tijdens het
opruimen van hydrazine-spills.Gebruik van gasdichte pakken is een zware belasting voor het personeel.Richtlijnen voor de rusttijden zoals vermeld in de betreffende Luchtmachtorders
dienen te worden aangepast. Vermelde rusttijd wordt verlengd van 20 naar 30
minuten.Niet-stralingsgericht gezondheidsonderzoek Bosnie, LucavacOnderzoek:(onbegrepen) Gezondheidsklachten van vermoeidheid tot diarrhee Onderzoek
UNPROFOR Gezondheidsonderzoek (aug.1979–jan. 1999), Onderzoeksgroep:
1200 militairen gelegerd in Lukavac (epidemiologisch/descriptief, medisch
en environmental survey)Omvang, aard en intensiteit van de klachten onderzoeken.Oorzaak klachten achterhalen. Zorgbehoefte inventariseren.Grenswaarden voor blootstelling aan carcinogene stoffen (Pak's en benzeen)
zijn niet overschreden; bodemverontreiniging kan niet hebben geleid tot gezondheidsproblematiek;
Fijn stof en SO2 kunnen hebben geleid tot luchtwegproblematiek (tijdelijk);
atopische personen kunnen lange termijneffecten overhouden; verontreinigd
drinkwater kan hebben geleid tot darmklachten.Incidenteel van grotere blootstelling, echter overschrijdingen van de
(voor de verblijfsduur gecorrigeerde) MAC-waarden hebben niet plaatsgevonden.Fijn stof kan de oorzaak zijn van langer aanhoudende gezondheidsklachten
van de luchtwegen (allergie, asthma) bij met name hiervoor gevoelige personen.Informatie:Rapport «Gezondheidsonderzoek UNPROFOR» van 24 februari 1999,Commissie
Tiesenga III. Gezondheidsonderzoek UNPROFOR Lukavac-Santici-Busovaca (Bosnië
Herzegovina). Een onderzoek onder militairen die uitgezonden zijn geweest naar Lukavac,
santici en Busovaca (Bosnië Herzegovina) in de periode 1994–1995.TK-vragen: 2969704410Hillen/De Hoop Scheffer10 januari 1997gezondheidsklachten bij
Dutchbat militairen, antwoord met D97000319 d.d. 5/2/19972989908600Harrewijn26 februari 1999Onderzoek LukavacBrief Stas van 4 maart 1997, D 99000931Brief Stasdef over Inventariserend onderzoek Lukavac, P/99001368 d.d.
26 februari 1999Brief Stasdef over Lukavac onderzoek (aanbieding rapport en beleidsaanbevelingen)«Plunjebalenaffaire» (1998)Onderzoek:Onderzoeksgroep 7 medewerkers van het CVV te Ossendrecht, werkzaam rond
het uitpakken van plunjebalen afkomstig uit exotische uitzendgebieden.Gemeenschappelijke klacht: gewrichtsklachten van mogelijk reumatoïde
oorsprong. inventarisatie van ziektebeelden en mogelijk eenduidige oorzaak.Ziektebeelden niet in relatie te brengen met plunjebalen of andere gemeenschappelijke
factor.CambodjaTijdens de Cambodja uitzending heeft morbidity-surveillance plaatsgevonden.
Vanwege de beschikbaarheid van deze gegevens kon tijdens de uitzending de
malariabehandeling reeds worden aangepast. Retrospectief zijn de resultaten
van de surveillance opgenomen in een dissertatie (Epidemiological Studies
on Morbidity and Preventive Strategies during a Peace Support Operation in
Cambodia, A.P.C.C. Hopperus Buma, UvA, 11 january 1999). Dit proefschrift
bevat tevens een aantal artikelen over de ervaring met het middel mefloquine
(Lariam®) als malaria profylaxe.«PCKO I» (1998)Onderzoek:Onderzoeksgroep: 2900 UNTAC militairen, Cambodja aard, omvang en ontstaanswijze
achterhalen. Onbegrepen lichamelijke klachten.Aard van de klachten: vermoeidheid, concentratiestoornissen en vergeetachtigheid.Omvang: ± 25% had deze klachten. Er werd geen relatie met Mefloquine,
geen relatie met vaccinaties, geen relatie met PTSS, gevonden. Er bleek wel
een relatie met een sterke causale somatische attributie en een negatieve
self-efficacy, een relatie met minder goed ervaren voorbereiding en relatie
met problemen in thuissituatie.Deelname aan een uitzending lijkt een risicofactor voor het ontwikkelen
van klachten.Aandacht en erkenning van de klachten, zorg op maat voor, tijdens en na
de uitzending, meer betrokkenheid van het thuisfront, onderkennen van predisponerende factoren en een individueel-gericht preventie- of
interventiebeleid.Informatie:Onderzoeksrapport op 21 sept 1998 aangeboden aan de Kamer.«PCKO II» (2000)Onderzoek:Onderzoeksgroep: 354 personen met PCK. Het beloop van de klachten, hypothese
over oorzaken (causaliteit) en predispositie (risicofactoren) en aanknopingspunten
voor behandeling en preventie. PCK zijn aspecifieke «post-uitzendingsklachten»Aanbevolen werd: een psychosomatische nul-status, inclusief de thuisfrontsituatie
is van belang; risicocommunicatie is van belang voor tijdens en na de uitzending;
registratie moet worden verbeterd (potentiële blootstelling, locatie,
duur uitzending en klachten); her- en erkenning van de klachten is belangrijk;
de lengte van de recuperatieperiode is van belang; PTSS is niet de verklaring
voor PCK; cognitieve gedragtherapie kan nuttig zijn bij de behandeling van
de klachten; nulmetingen zijn van belang bij later onderzoek.Informatie:Rapport aangeboden aan de Stas. Op 12 december 2000. Rapportage van de
commissie Tiesenga II 12 december 2000. 
 
 Naar boven

 

Directe linkKopieer de link naar uw clipboard 

https://zoek.officielebekendmakingen.nl/kst-27580-3.html

Sluit modaal

 

Disclaimer
De hier aangeboden pdf-bestanden van het Staatsblad, Staatscourant, Tractatenblad, provinciaal blad, gemeenteblad, waterschapsblad en blad gemeenschappelijke regeling vormen de formele bekendmakingen in de zin van de Bekendmakingswet en de Rijkswet goedkeuring en bekendmaking verdragen voor zover ze na 1 juli 2009 zijn uitgegeven. Voor pdf-publicaties van vóór deze datum geldt dat alleen de in papieren vorm uitgegeven bladen formele status hebben; de hier aangeboden elektronische versies daarvan worden bij wijze van service aangeboden.

 

Over deze website
Contact
English
Help
Zoeken

Informatie hergebruiken
Privacy en cookies
Toegankelijkheid
Sitemap
Kwetsbaarheid melden

Open data
Linked Data Overheid
PUC Open Data

MijnOverheid.nl
Rijksoverheid.nl
Ondernemersplein.nl
Werkenbijdeoverheid.nl