Vaststelling begroting van het Gemeentefonds voor het jaar 2000; Memorie van toelichting
Staten-Generaal — Kamerstuk 
Datum: 2014-07-10 00:00:00.000000
Rechtsgebied: Wetgeving


(function (window, document, dataLayerName, id) {
 window[dataLayerName] = window[dataLayerName] || [], window[dataLayerName].push({ start: (new Date).getTime(), event: "stg.start" }); var scripts = document.getElementsByTagName('script')[0], tags = document.createElement('script');
 function stgCreateCookie(a, b, c) { var d = ""; if (c) { var e = new Date; e.setTime(e.getTime() + 24 * c * 60 * 60 * 1e3), d = "; expires=" + e.toUTCString() } document.cookie = a + "=" + b + d + "; path=/; Secure" }
 var isStgDebug = (window.location.href.match("stg_debug") || document.cookie.match("stg_debug")) && !window.location.href.match("stg_disable_debug"); stgCreateCookie("stg_debug", isStgDebug ? 1 : "", isStgDebug ? 14 : -1);
 var qP = []; dataLayerName !== "dataLayer" && qP.push("data_layer_name=" + dataLayerName), qP.push("use_secure_cookies"), isStgDebug && qP.push("stg_debug"); var qPString = qP.length > 0 ? ("?" + qP.join("&")) : "";
 tags.async = !0, tags.src = "https://koop.piwik.pro/containers/" + id + ".js" + qPString, scripts.parentNode.insertBefore(tags, scripts);
 !function (a, n, i) { a[n] = a[n] || {}; for (var c = 0; c < i.length; c++)!function (i) { a[n][i] = a[n][i] || {}, a[n][i].api = a[n][i].api || function () { var a = [].slice.call(arguments, 0); "string" == typeof a[0] && window[dataLayerName].push({ event: n + "." + i + ":" + a[0], parameters: [].slice.call(arguments, 1) }) } }(i[c]) }(window, "ppms", ["tm", "cm"]);
 })(window, document, 'dataLayer', 'f8b9eee5-8d9c-4ea1-abd5-83e174f29813');
 
 
 
Direct naar content
Navigatie
Contextinformatie
Publicatie
Acties
Inhoudsopgave
Gerelateerde informatie

Menu

U bent nu hier: 
Publicaties
Officiële publicaties

Inloggen

Primaire navigatie

Andere sites binnen Overheid.nl
Home
Uitgebreid zoeken
Mijn abonnementen
Help

Andere sites binnen Overheid.nl

Berichten over uw Buurt
Zoals vergunningen, bouwplannen en lokale regelgeving.

Rondom uw woonadres
Rondom een zelfgekozen adres

Dienstverlening
Zoals belastingen, uitkeringen en subsidies.

Naar dienstverlening

Beleid & regelgeving
Officiële publicaties van de overheid.

Naar beleid & regelgeving

Contactgegevens overheden
Adressen en contactpersonen van overheidsorganisaties.

Naar overheidsorganisaties

 
 
 
U bent hier:

Home

Kamerstuk 26800-B, nr. 2

 
 
 

Kamerstuk

Datum publicatie
Organisatie
Vergaderjaar
Dossier- en ondernummer

28-09-1999

Tweede Kamer der Staten-Generaal

1999-2000

26800-B nr. 2

 

 

 
 
 Toon meer van: Inhoudsopgave
 
 

 
 AanhefLichaamInhoudsopgave A. ARTIKELSGEWIJZE TOELICHTING BIJ HET WETSVOORSTEL Wetsartikelen 1 en 2 (uitgaven/verplichtingen en ontvangsten)OndertekeningLichaamB. ALGEMENE TOELICHTING BIJ DE BEGROTING 1. Inleiding 1.1 Inleiding1.2 Periodiek OnderhoudsRapport gemeentefonds 20002. Algemene uitkering en integratie-uitkeringen: omvang
en opbouw 2.1 Inleiding2.2 Vermoedelijke uitkomsten verplichtingen- en uitgavenbedrag
algemene uitkering en integratie-uitkeringen 1999Algemene uitkering1. Naar BZK: wachtgelden herindelingIntegratie-uitkeringen2.3 Totstandkoming verplichtingen- en uitgavenbedrag algemene
uitkering en integratie-uitkeringen 2000Algemene uitkering en integratie-uitkeringenTabel 2.3.2 Overzicht opbouw verplichtingenbedrag algemene
uitkering en integratie-uitkeringen 2000 per mutatie en per cluster (in NLG1000)
 Toelichting op de mutaties Algemene mutaties 1. Accres2. Afschaffen milieuleges3. Afschaffen precario4. Van BZK: wachtgelden herindeling5. Compensatie afschaffing omroepbijdrageCluster sociale dienst / bijstand 6. Naar VROM: compensatie RBH-IHS7. Van SZW/OCW: Wet Inkomensvoorziening kunstenaars8. Regeerakkoord: efficiency Swi /Arbvo9. Regeerakkoord: impuls bijzondere bijstand10. Amendement bijzondere bijstandCluster zorg 11. Stichting KBOH12. Reorganisatie indicatiestelsel zorg13. Bejaardenoorden14. Sociaal vervoer AWBZ15. Woningaanpassingen groter dan f 45 00016. Regeerakkoord: Wvg17. Huisvesting onderwijs18. Regeerakkoord: kwaliteit onderwijsOverige mutaties 19. Van BZK: wijziging Kieswet (Europese verkiezingen)20. Afloop verfijning monumenten21. Van VROM: apparaatskosten Bouwstoffenbesluit22. Centraal nautisch beheer (Nautisch beheer Noordzeekanaalgebied)2.4 Meerjarenramingen algemene uitkering en integratie-uitkeringen
2001 tot en met 2004Toelichting op de mutaties Algemene mutaties 1. AccresCluster sociale dienst/bijstand 7. Besparing Swi8. Uitstel toeslagenbudget bijstandCluster zorg 11. Leerlingenvervoer12. KinderopvangOverige mutaties 16. Milieu-apparaatskosten18. WTS – compensatie Wadden3. Algemene uitkering en integratie-uitkeringen: verdeling
en uitvoering 3.1 Inleiding3.2 Aanvullende uitkering (artikel 12)Aantal artikel 12-gemeenten 3.3 Integratie-uitkeringenIntegratie-uitkeringen: aantal en omvang 3.4 Evaluatieonderzoeken 1. Herziening niet-geijkte deel 20012. Belastinguitgaven3. Doorwerking kosten asielzoekers en wateroverlast3.5 Euro en millennium EuroMillennium4. Specifieke uitkeringen en eigen inkomsten 4.1 Inleiding4.2 Specifieke uitkeringenVerhouding algemene en specifieke uitkeringen 4.3 Eigen inkomsten Monitor Lokale lastenLokale lastenverlichting voor gezinshuishoudingen (Zalmsnip)Waardeontwikkelingen onroerende zakenC. TOELICHTING PER BEGROTINGSARTIKEL 5. Artikelsgewijze toelichting op de begroting 5.1 Uitgaven en verplichtingenAlgemeenAlgemene uitkeringIntegratie-uitkeringen5.2 Ontvangsten 1. Algemeen2. Ontvangsten ex artikel 4 van de Financiële-verhoudingswet5.3 Meerjarenramingen gemeentefonds 2001 tot en met 2004D. BIJLAGEN BIJ DE BEGROTING BIJLAGE 1BIJLAGE 2Uitkeringsjaar 1997Uitkeringsjaar 1998Uitkeringsjaar 1999BIJLAGE 3BIJLAGE 4A. Door de Staten-Generaal aanvaarde moties B. Door de bewindspersonen gedane toezeggingen BIJLAGE 5BIJLAGE 6BIJLAGE 7 PERIODIEK ONDERHOUDS RAPPORT GEMEENTEFONDS 2000 ONDERHOUDSRAPPORT INHOUDSOPGAVE1. INLEIDING EN SAMENVATTING 1.1. Inleiding1.2. Samenvatting Agenda van het POR1999De scanBeleidsvoornemens van het RijkAgenda voor 2000 Figuur 1. Agenda voor 2000 2. RAPPORTAGE OVER DE AGENDA VAN HET POR1999 EN ACTUELE
ONTWIKKELINGEN 2.1. Inleiding2.2. Stand van Zaken 1. Infrastructuur2. Groeikernen en onderwijshuisvesting3. IJkpunt onderdelen verzamelcluster4. Doeluitkering brandweer5. Leerlingmaatstaf6. Precariobelasting7. Wet voorzieningen gehandicapten8. Fonds Werk en Inkomen9. Integratie Fonds sociale vernieuwing10. Groen11. Herindeling (gewenningsbijdrage)12. Jonge monumenten13. Monitor onderwijshuisvesting14. Overige eigen middelen15. IJkpunt rioleringen16. Functie en betekenis lokaal belastinggebied17. Overige onderwerpenFiguur 2. Overige onderwerpen van de agenda 1999 3. SCAN 3.1. Inleiding3.2. Conclusies3.3. Ontwikkelingen in de scana) ontwikkeling instrumentariumb) ontwikkeling scan-methodiekc) gegevensverzamelingd) clusterindeling – Onderwijshuisvesting– Verzamelclustere) samenloop met de overgangsfase van het nieuwe verdeelstelsel3.4. Trendanalyses/scannen Kostenstructuur en belastingcapaciteitDe scan4. DE INVENTARISATIE VAN BELEIDSVOORNEMENS VAN HET RIJK 4.1. Inleiding4.2 Beleidsvoornemens per ministerie1. Wet op de jeugdzorg1. C 2000, een integrale communicatie-infrastructuur voor
brandweer, politie en ambulancediensten2. Integraal Veiligheidsprogramma3. Grotestedenbeleid4. Regeling sociale integratie en veiligheid (Van Montfrans/oudkomers/
leefbaarheid)5. Minderheden6. Rampenbestrijding7. Uitvoering WW overheidspersoneel1. Voortijdig schoolverlaten2. Leerlingenvervoer3. Leerlingmaatstaf in het gemeentefonds4. Omroepbijdrage5. Toekomstige evaluaties1. BTW-compensatiefonds1. Investeringsbudget Stedelijke Vernieuwing2. Wetsvoorstel meldingen Wet Milieubeheer3. Modernisering instrumentarium geluidshinder4. Heroverweging bodemsanering1. Gebundelde doeluitkering (gdu) voor kleine infrastructuurprojecten2. Gemeentelijke baggerproblematiek/sanering waterbodems3. Decentralisatie en marktwerking Openbaar Vervoer4. Rekening rijden1. Structuurfondsen Europese Unie 2000–2006 (met
medeverantwoordelijkheid van de minister voor LNV en GSI)2. Tender Investeringsprogramma's Provincies (TIPP)3. Niet-fysieke stadseconomie1. FWI: Financiële decentralisatie bijstand2. SUWI3. Specifiek inkomensbeleid (bijzondere bijstand)4. I/D banen5. Sluitende Aanpak6. Wet sociale werkvoorziening (WSW)7. Voorzieningen Gehandicapten1. Jeugdgezondheidszorg2. Wet op de jeugdzorg3. Kinderopvang en Buitenschoolse opvang4. Maatschappelijke opvang, verslavingszorg en vrouwenopvang5. Modernisering AWBZ6. Wet Inburgering Nieuwkomers7. Breedtesport5. WERKPROGRAMMA VOOR DE RAAD VOOR DE FINANCIËLE
VERHOUDINGEN 5.1. Kader en achtergrond5.2. Lijst van onderwerpen voor adviseringI. Gemeentefonds en provinciefonds Periodiek OnderhoudsRapport 2001Evaluatie decentralisatie onderwijshuisvestingOnderwijshuisvesting en groeigemeentenEvaluatie Wet voorzieningen gehandicaptenII. Beleidsvoornemens ex artikel 2 van de Financiële-verhoudingswet BZK Trekkingsrechten (conform Bestuursakkoord Nieuwe Stijl)V&W Gdu kleine infrastructuurSZW Tijdelijke regeling sociaal vervoer bewoners AWBZ-instellingenFonds werk en inkomenBIJLAGE 8BIJLAGE 9
 

 
 
 Toon meer van: Extra informatie
 
 

 
 

Informatie over publicatie

 

 

 
 Toon meer van: Gerelateerd
 
 

 
 Publicaties in kamerdossier

Kamerdossier 26800-BToon alle publicaties in het hoofddossier

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Publicaties referendum

 

 

 

 

 

Authentieke versie (PDF)
bestandsgrootte: 658 Kb

Informatie

Gerelateerd

Printen

Delen

 
 
 
26 800 BVaststelling van de begroting van de uitgaven en de ontvangsten van
het gemeentefonds voor het jaar 2000nr. 2MEMORIE VAN TOELICHTING Inhoudsopgave A.ARTIKELSGEWIJZE TOELICHTING
BIJ HET WETSVOORSTEL2   B.ALGEMENE TOELICHTING
BIJ DE BEGROTING3   1.Inleiding31.1Inleiding3 1.2Periodiek OnderhoudsRapport
gemeentefonds 20005    2Algemene uitkering en integratie-uitkeringen:
omvang en opbouw52.1Inleiding5 2.2Vermoedelijke
uitkomsten verplichtingen- en uitgavenbedrag algemene uitkering en integratie-uitkeringen
19996 2.3Totstandkoming verplichtingen- en uitgavenbedrag
algemene uitkering en integratie-uitkeringen 20007 2.4Meerjarenraming
algemene uitkering en integratie-uitkeringen 2001 tot en met 200416   3.Algemene uitkering en integratie-uitkeringen: verdeling
en uitvoering193.1Inleiding19 3.2Aanvullende
uitkering (artikel 12)19 3.3Integratie-uitkeringen203.4Evaluatieonderzoeken22 3.5Euro en millennium24      4.Specifieke uitkeringen en eigen inkomsten254.1Inleiding25 4.2Specifieke uitkeringen254.3Eigen inkomsten26    C.TOELICHTING
PER BEGROTINGSARTIKEL28   5.Artikelsgewijze
toelichting op de begroting285.1.Uitgaven en verplichtingen285.2.Ontvangsten32 5.3.Meerjarenramingen gemeentefonds
2000 tot en met 200332    D.BIJLAGEN BIJ DE BEGROTING33 Bijlage 1. Economische en functionele classificaties33  Bijlage
2. Stand wetgeving34  Bijlage 3. Artikel 12-gemeenten35 Bijlage 4. Moties en toezeggingen in het vergaderjaar 1998–199936  Bijlage 5. Overzicht circulaires gemeentefonds40 Bijlage
6. Adviezen Raad voor de financiële verhoudingen41 Bijlage 7. Periodiek OnderhoudsRapport gemeentefonds 200043 Bijlage 8. Evaluatieonderzoeken83  Bijlage 9.
Lijst van belangrijke termen en hun betekenis84A. ARTIKELSGEWIJZE TOELICHTING BIJ HET WETSVOORSTEL Wetsartikelen 1 en 2 (uitgaven/verplichtingen en ontvangsten)De begrotingen die onderdeel uitmaken van de Rijksbegroting, worden op
grond van artikel 1, derde lid, van de Comptabiliteitswet elk afzonderlijk
bij de wet vastgesteld. Het onderhavige wetsvoorstel strekt ertoe om de begroting
van het gemeentefonds voor het jaar 2000 vast te stellen.Alle voor dit jaar vastgestelde begrotingswetten tezamen vormen de Rijksbegroting
voor het jaar 2000. Een toelichting bij de Rijksbegroting als geheel is opgenomen
in de Miljoenennota 2000.Met de vaststelling van deze wetsartikelen wordt de in de begrotingsstaat
opgenomen begroting van de uitgaven en ontvangsten voor het jaar 2000 vastgesteld.
De in die begroting opgenomen begrotingsartikelen worden door middel van een
algemene toelichting en een toelichting per begrotingsartikel toegelicht in
de onderdelen B en C van deze memorie van toelichting.Het advies van de Raad van State wordt niet openbaar gemaakt op grond
van het bepaalde in artikel 25a, derde lid, onder b, van de Wet op de Raad
van State.De Minister van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties,A. PeperDe Staatssecretaris van Financiën,W. A. F. G. VermeendDe Minister van Financiën,G. Zalm B. ALGEMENE TOELICHTING BIJ DE BEGROTING 1. Inleiding 1.1 InleidingIn 1999 heeft de regering vergaande voorstellen gedaan om de presentatie
en inhoud van begrotingsstukken te verbeteren. Onder de naam «Van beleidsbegroting
tot beleidsverantwoording» wordt getracht de informatieve waarde voor
de volksvertegenwoordiging, de primaire gebruiker van de begrotingsstukken,
te vergroten. Belangrijke vragen die in dit kader gesteld worden, zijn: «Wat
moet bereikt worden?» en «Wordt bereikt wat beoogd is?».
De consequenties van dit proces laten ook de begroting van het gemeentefonds,
hoewel deze een aantal specifieke kenmerken heeft, niet ongemoeid.In dit verband past het opnemen van het Periodieke OnderhoudsRapport gemeentefonds
(POR) als bijlage bij de begroting van het gemeentefonds. In dit jaarlijkse
rapport wordt de relatie tussen het verdeelstelsel van het gemeentefonds en
de kostenverhoudingen beoordeeld. Signaleren, onderzoeken en bijstellen zijn
daarbij centrale activiteiten met als oogmerk de verdeling steeds zo goed
mogelijk aan te laten sluiten bij de kostenverhoudingen tussen gemeenten.De begroting van het gemeentefonds biedt daarnaast de regering de mogelijkheid
de verschillende aspecten van de financiële verhouding tussen Rijk en
gemeenten, te weten specifieke uitkeringen, de algemene uitkering uit het
gemeentefonds en de lokale belastingen, in zijn geheel aan de Staten-Generaal
te presenteren.Na jaren van een gematigde ontwikkeling van de algemene uitkering uit het gemeentefonds (+0,3% reëel per jaar in de vorige kabinetsperiode),
kent het fonds in 1999 en 2000 een forse ontwikkeling. Door de koppeling aan
de netto gecorrigeerde rijksuitgaven stijgt het fonds volgens de huidige ramingen
met 6,4 procent in 1999 en met 4,0 procent in 2000. In nominale bedragen gaat
het om ruim f 1,4 miljard in 1999 en bijna f 1,0 miljard in 2000.
In het Regeerakkoord is de verwachting geuit dat het gemeentefonds in deze
kabinetsperiode met 2 procent reëel per jaar stijgt. Afgezet tegen de
ontwikkeling van het prijspeil van het Bruto Binnenlands Product (BBP) wordt
deze verwachting naar huidig inzicht ruim gehaald. De ruime groei van de fondsuitkering
stelt gemeenten onder meer in staat om een gezamenlijke aanpak ten aanzien
van de sociale infrastructuur (met name jeugdbeleid en inburgeringscontracten)
vorm te geven. De gezamenlijke aanpak, die is weergegeven in het Regeerakkoord,
is onder andere neergelegd in het «Bestuursakkoord nieuwe stijl»
met de Vereniging van Nederlandse Gemeenten (VNG) en het Interprovinciaal
Overleg (IPO).In het voorjaar van 1999 zijn het Rijk, de VNG en het IPO op het gebied
van de normeringssystematiek van gemeentefonds en provinciefonds een aantal
punten overeengekomen. Allereerst is besloten de hoogte van de behoedzaamheidsreserve
tot 2002 niet te wijzigen. Alle partijen benadrukken dat de bestuurlijke rust
op dit punt zwaarder weegt dan argumenten om de hoogte van de behoedzaamheidsreserve
aan te passen, mede ook omdat de hoogte van de behoedzaamheidsreserve op zich
niet bepalend is voor de uiteindelijke hoogte van de uitkeringen uit het gemeentefonds.Daarnaast is overeenstemming bereikt over de vraag hoe om te gaan met
belastinguitgaven in relatie tot de normeringssystematiek. In de normeringssystematiek
tellen rijksuitgaven wel mee voor de fondsen, maar fiscale regelingen niet.
Overeengekomen is dat daar waar fiscale maatregelen leiden tot verdrukking
van reguliere uitgaven, er compensatie zal plaatsvinden. Dit geldt uiteraard
ook andersom.Voorts heeft een ambtelijke werkgroep van Rijk, VNG en IPO gekeken naar
de mogelijkheid om de doorwerking naar de fondsen van de uitgaven voor het
asielbeleid en de watersnood te corrigeren. De werkgroep is tot de conclusie
gekomen dat een eventuele correctie ongewenst is om de globaliteit van de
normeringssystematiek niet in gevaar te brengen. In het najaarsoverleg tussen
het Rijk, de VNG en het IPO zullen definitieve conclusies over dit onderwerp
worden getrokken.In het najaar zal de regering haar voorstellen inzake de verdeling van
het gemeentefonds per 2001 aan de Tweede Kamer aanbieden. Het betreft de herziening
van de onderdelen van het gemeentefonds, die bij de vorige herziening in 1997
niet zijn aangepast (het zogenoemde niet-geijkte deel). Dit zijn de uitgaven
voor wegen en water, openbare orde en veiligheid (brandweer), fysiek milieu,
bestuursorganen en bevolkingszaken.Bij brief van 3 mei 1999 is de Tweede Kamer geïnformeerd over de
voortgang inzake de oprichting van een BTW-compensatiefonds (kamerstukken
II 1998–1999, 26 200 C en D, nr. 13). Aangegeven is dat voor de
verdeling van de korting op het gemeentefonds over de gemeenten niet zal worden
aangesloten bij de feitelijke BTW per gemeente, maar dat een normatieve invalshoek
wordt gekozen. Inmiddels is het onderzoek dat moet leiden tot een clusterspecifieke,
normatieve korting in volle gang. Voorts wordt hard gewerkt aan de opstelling
van de benodigde wetgeving. Volgens planning kan deze wetgeving begin 2000
aan de Tweede Kamer ter behandeling worden aangeboden.Op het gebied van de eigen inkomsten van gemeenten speelt een
aantal onderwerpen. Allereerst de ontwikkeling van de lokale lasten. De lokale
lastenontwikkeling is dit jaar gematigd. Uit de Monitor Lokale lasten blijkt
dat de lokale lasten voor gezinshuishoudingen uitgedrukt in procenten van
het besteedbaar inkomen licht zijn gestegen. De verschillen in lokale lasten
tussen gemeenten onderling zijn min of meer gelijk gebleven. De verschillen
tussen waterschappen onderling zijn verder afgenomen.De regering heeft in juni de notitie «Rioleringsinvesteringen en
lokale lasten» naar de Tweede Kamer gezonden (kamerstukken II 1998–1999,
26 635, nr. 1). De notitie bevat een aantal beleidsvoorstellen die alle
een beheersing van de lokale lasten als gevolg van het rioleringsbeleid beogen.Vlak voor het zomerreces 1999 heeft de Tweede Kamer het wetsvoorstel voortzetting
f 100,– maatregel aangenomen. Daarmee wordt het gemeenten mogelijk
gemaakt de lastenverlichting voor alle gezinshuishoudingen ook vanaf 2000
op dezelfde wijze als in 1998 en 1999 voort te zetten. In het wetsvoorstel
is ook opgenomen dat de wet met ingang van 2002 kan vervallen, als daartoe
op basis van de uitkomsten van de Monitor Lokale lasten 2001 aanleiding zou
zijn.De afschaffing van de omroepbijdrage heeft consequenties voor gemeenten.
Zij zijn niet langer in staat opslagen voor een lokaal radiostation te heffen.
De regering heeft besloten de gemeenten hiervoor te compenseren. In dit verband
wordt vanaf 2000 f 3 miljoen aan het gemeentefonds toegevoegd. Al met al ziet de financiële toekomst van de gemeenten er in deze
kabinetsperiode veel rooskleuriger uit dan in de vorige kabinetsperiode, wat
bij kan dragen aan een financieel daadkrachtig bestuur van het land. 1.2 Periodiek OnderhoudsRapport gemeentefonds 2000Op 1 januari 1997 is het nieuwe verdeelstelsel voor het gemeentefonds
in werking getreden. De verdeling van het gemeentefonds sluit sinds de wijziging
van het verdeelstelsel aan op de (geobjectiveerde) kosten van gemeenten.Bij de behandeling van het voorstel voor de (nieuwe) Financiële-verhoudingswet
is reeds aangekondigd dat er na de vaststelling van het nieuwe verdeelsysteem
onderhoud noodzakelijk zal zijn om te voorkomen dat de verdeling van het gemeentefonds
in de loop van de tijd een zekere scheefgroei gaat vertonen ten opzichte van
de kostenontwikkeling bij de gemeenten. Met ingang van 1997 is daarom jaarlijks
een zogenoemd Periodiek OnderhoudsRapport (POR) voor het gemeentefonds gepubliceerd.
In dit rapport kan de gehele financiële verhouding tussen het Rijk en
de gemeenten in samenhang worden beoordeeld en kunnen voorstellen tot wijziging
daarvan worden gedaan.Het POR gemeentefonds met de onderhoudsagenda voor de komende periode,
is te vinden in bijlage 7 van deze begroting. 2. Algemene uitkering en integratie-uitkeringen: omvang
en opbouw 2.1 InleidingEen belangrijk aantal van de in het Regeerakkoord neergelegde beleidsvoornemens
heeft directe gevolgen voor de omvang van het gemeentefonds. Zo heeft de regering
in het kader van het specifiek inkomensbeleid extra geld uitgetrokken voor
de Wet voorzieningen gehandicapten (Wvg). Een deel van deze middelen is aan
het gemeentefonds toegevoegd. In eerste instantie is overeengekomen met ingang
van 1999 f 25 miljoen structureel toe te voegen. Bovenop deze toevoeging
worden voor de Wvg vanaf 2000 extra middelen aan het gemeentefonds toegevoegd,
oplopend van f 49,6 miljoen in 2000 tot f 174,6 miljoen in 2003.Mede om de arbeidsparticipatie van vrouwen te bevorderen zijn uit hoofde
van het Regeerakkoord extra middelen vrijgemaakt voor de uitbreiding van het
aantal kinderopvangplaatsen. In 1999 wordt f 50 miljoen geïntensiveerd,
oplopend tot f 250 miljoen in 2002. Tussen de ministeries van Financiën,
Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties en Volksgezondheid, Welzijn en Sport
en de Vereniging van Nederlandse Gemeenten is overeenstemming bereikt over
de invulling van deze intensiveringsmiddelen. Tot en met 2002 zullen de middelen
via een specifieke uitkering van het Ministerie van VWS worden uitgekeerd.
In 2003 zullen de extra middelen ter grootte van f 250 miljoen in principe
structureel naar het gemeentefonds worden overgeheveld.Voorts zijn in het kader van het Regeerakkoord middelen, oplopend tot
f 150 miljoen in 2003, aan het gemeentefonds toegevoegd voor de bijzondere
bijstand.Het resterende deel van de integratie-uitkering onderwijshuisvesting wordt
in 2002 in de algemene uitkering geïntegreerd. De totale omvang van de
integratie-uitkeringen neemt daardoor af. 2.2 Vermoedelijke uitkomsten verplichtingen- en uitgavenbedrag
algemene uitkering en integratie-uitkeringen 1999De bedragen van de algemene uitkering, de integratie-uitkeringen en de
relatief kleine categorie «algemeen gemeentefonds» (hieronder
vallen de kosten in verband met de uitvoering van de Financiële-verhoudingswet
alsmede de gemeentelijke bijdrage aan de kosten voor de Waarderingskamer)
zijn op kas- en verplichtingenbasis opgenomen in tabel 2.2.1. Deze tabel is
toegevoegd om de verschillende begrotingsonderdelen beter in onderlinge samenhang
te kunnen overzien. Tabel
2.2.1 Overzicht algemene uitkering en integratie-uitkeringen 1999 (in NLG1000)Vermoedelijke Uitkomsten 1999VerplichtingenKasmutatiesUitgavenAlgemeen gemeentefonds7 000 7 000 Algemene
uitkering23 436 385– 24 31823 412 067Integratie-uitkeringen587 600900588 500Algemene uitkering + integratie-uitkeringen24 023 985 24 000 567Totaal gemeentefonds24 030 985– 23 41824 007 567Totaal gemeentefonds (EUR1000)10 904 786– 10 62710 894 159De totale kasmutatie bestaat uit de volgende mutaties (in NLG1000): inhouden behoedzaamheidsreserve
1999– 460 000 uitbetalen
behoedzaamheidsreserve 1998346 900 eindejaarsmarge 199888 782integratie-uitkering precariobelasting omroepkabels900 – 23 418Algemene uitkeringHet verplichtingenbedrag 1999 voor de algemene uitkering bedraagt volgens
de eerste wijziging (wijziging samenhangende met de Voorjaarsnota) van de
begroting van de uitgaven en de ontvangsten voor het gemeentefonds voor het
jaar 1999 f 23 436 855 000. Dit bedrag wordt thans als
volgt nader gewijzigd: Tabel 2.2.2 Vermoedelijke
uitkomsten algemene uitkering 1999 (in NLG1000) Omschrijving
mutatieBedrag per mutatie Verplichtingenbedrag algemene
uitkering Voorjaarsnota 199923 436 885 Algemene mutaties1. Naar BZK: wachtgelden herindeling– 500 Totaal
mutaties– 500 Verplichtingenbedrag algemene
uitkering Vermoedelijke Uitkomsten 199923 436 385 Kasmutatie
algemene uitkering (zie tabel 2.2.1)– 24 318 Uitgavenbedrag
algemene uitkering Vermoedelijke Uitkomsten 199923 412 0671. Naar BZK: wachtgelden herindelingJaarlijks vindt een mutatie plaats van de algemene uitkering op basis
van de uitputting van het artikel «wachtgelden gemeentelijke herindeling»
op de begroting van het Ministerie van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties.
In 1999 zal ten laste van deze begroting een eenmalige nabetaling plaatsvinden
aan personen met recht op wachtgeld. Daarom dient op deze begroting een hoger
budget beschikbaar te zijn dan aanvankelijk was voorzien. Ter compensatie
zal in 1999 een uitname van f 0,5 miljoen uit het gemeentefonds worden
gedaan. Integratie-uitkeringenDe ramingen van de integratie-uitkeringen worden ten opzichte van de ramingen
in de eerste suppletore begroting niet aangepast. 2.3 Totstandkoming verplichtingen- en uitgavenbedrag algemene
uitkering en integratie-uitkeringen 2000De bedragen van de algemene uitkering, de integratie-uitkeringen en de
relatief kleine categorie «algemeen gemeentefonds» zijn op kas-
en verplichtingenbasis opgenomen in tabel 2.3.1. Deze tabel is toegevoegd
om de verschillende begrotingsonderdelen beter in onderlinge samenhang te
kunnen overzien. In de rest van de paragraaf wordt dieper ingegaan op achterliggende
berekeningen. Tabel
2.3.1 Overzicht algemene uitkering en integratie-uitkeringen 2000 (in NLG1000)Ontwerpbegroting 2000VerplichtingenKasmutatiesUitgavenAlgemeen gemeentefonds7 000 7 000 Algemene
uitkering24 094 985– 460 00023 634 985Integratie-uitkeringen588 300 588 300 Algemene
uitkering + integratie-uitkeringen24 683 285 24 223 285Totaal gemeentefonds24 690 285– 460 00024 230 285Totaal gemeentefonds (EUR1000)11 203 963– 208 73910 995 224De kasmutatie bestaat uit het inhouden van de behoedzaamheidsreserve 2000
van f 460 miljoen. Algemene uitkering en integratie-uitkeringenDe algemene uitkering en de integratie-uitkeringen nemen in 2000 op verplichtingenbasis
ten opzichte van 1999 (stand Miljoenennota 2000) per saldo toe met een bedrag
van f 659 300 000 en komen daarmee uit op een bedrag van f 24 683 285 000.
Dit saldo is opgebouwd uit algemene mutaties, mutaties in de clusters sociale
dienst/bijstand en zorg en overige mutaties.Bij het lezen van de tabel is van belang op te merken dat het de opbouw
van de uitkering betreft waarbij wordt gerekend op basis van de bedragen uit
het vorige jaar. Als bijvoorbeeld in 1999 een bedrag van f 100 miljoen
wordt toegevoegd aan het fonds, dan blijft dit in 2000 deel uitmaken van het
basisbedrag van waaruit de fondsomvang voor 2000 opgebouwd wordt. Wanneer
de f 100 miljoen een ophoging met een eenmalig karakter betreft, dan
dient het bedrag in 2000 weer in mindering te worden gebracht. Tabel 2.3.2 Overzicht opbouw verplichtingenbedrag algemene
uitkering en integratie-uitkeringen 2000 per mutatie en per cluster (in NLG1000)
  Omschrijving
mutatie Bedrag per mutatie Algemene uitkering en integratie-uitkeringen
1999 (stand Miljoenennota 2000) 24 023 985   Algemene mutaties  1. Accres578 700 2.
Afschaffen milieuleges8 500 3. Afschaffen precario35 400 4.
Van BZK: wachtgelden herindeling900 5. Compensatie afschaffing
omroepbijdrage3 000    626 500   Cluster sociale dienst / bijstand  6.
Compensatie RBH-IHS– 10 200 7. Van SWZ/OCW:
Wet inkomensvoorziening kunstenaars300 8. Regeerakkoord:
efficiency SWI / Arbvo– 11 000 9. Regeerakkoord:
impuls bijzondere bijstand25 000 10. Amendement bijzondere
bijstand– 50 000   – 45 900   Cluster zorg  11. Naar SZW: stichting
KBOH0 12. Reorganisatie indicatiestelsel zorg– 5 000 13.
Bejaardenoorden– 10 000 14. Sociaal vervoer
AWBZ0 15. Van SZW: woningaanpassingen > f 45 00011 400 16.
Regeerakkoord: Wvg49 600 17. Huisvesting onderwijs– 25 000 18.
Regeerakkoord: kwaliteit onderwijs50 000   71 000   Overige mutaties  19. Van BZK: wijziging
Kieswet (Europese verkiezingen)– 900 20. Afloop
verfijning monumenten– 4 800 21. Van VROM:
apparaatskosten Bouwstoffenbesluit13 500 22. Centraal
nautisch beheer (Nautisch beheer Noordzeekanaalgebied)– 100   7 700Totaal mutaties +659 300Verplichtingenbedrag
algemene uitkering en integratie-uitkeringen 2000 24 683 285Behoedzaamheidsreserve – 460 000Uitgavenbedrag algemene uitkering en integratie-uitkeringen 2000 24 223 285 Tabel 2.3.3 Verplichtingenbedrag
algemene uitkering en integratie-uitkeringen 2000 (in NLG1000) UitkeringenStand
ontwerpbegroting 2000 Algemene uitkering24 094 985 Integratie-uitkering
WUW-middelen133 800 Integratie-uitkering huisvesting onderwijs166 400Integratie-uitkering Verdi5 700 Integratie-uitkering
sociale vernieuwing144 300 Integratie-uitkering afschaffing
milieuleges76 600 Integratie-uitkering precariobelasting
omroepkabels61 500   Totaal integratie-uitkeringen588 300  Totaal algemene uitkering en integratie-uitkeringen24 683 285Toelichting op de mutaties Algemene mutaties 1. AccresAls gevolg van ontwikkelingen in de netto gecorrigeerde rijksuitgaven
is het accres 2000 op de aanvullende post «accres gemeentefonds/provinciefonds»
bij Voorjaarsnota/Kaderbrief vastgesteld op f 578,7 miljoen. Omdat de
Voorjaarsnota/Kaderbrief een bijstellingsmoment is voor de uitkering van het
gemeentefonds, is dit bedrag overgeboekt van de aanvullende post op het gemeentefonds
zelf. De bevoorschotting aan de gemeenten zal tot de Voorjaarsnota 2000 op
dit bedrag gebaseerd zijn, waarna een nieuw bijstellingsmoment is aangebroken.
Deze systematiek is op verzoek van de VNG ingevoerd, om een zekere stabiliteit
in de fondsuitkering te bewerkstelligen.Het accres 2000 is gebaseerd op een stijging van de netto gecorrigeerde
rijksuitgaven van 2,39 % voor 2000 ten opzichte van 1999. De volgende tabel
geeft de accressen voor de periode 2000–2003 op basis van de Voorjaarsnota
1999. Tabel 2.3.4 Accressen
stand Voorjaarsnota 1999 (in NLG1000)  2000200120022003Accres578 700920 300597 800612 900Accrespercentage2,393,722,322,32Ter informatie geeft de volgende tabel de accressen voor het gemeentefonds
op basis van de stand Miljoenennota 2000. Voor de bevoorschotting van het
jaar 2000 heeft het verschil tussen de stand Voorjaarsnota en de stand Miljoenennota
thans geen consequenties. Op basis van de ontwikkelingen bij de Voorjaarsnota
2000 wordt, zoals hierboven reeds aangegeven, het accres opnieuw aangepast. Tabel 2.3.5 Accressen
stand Miljoenennota 2000 (in NLG1000)  20002001200220032004Accres966 400943 700664 600999 3001 045 400Accrespercentage4,003,742,543,713,712. Afschaffen milieulegesIn het kader van de verlichting van de lokale lastendruk voor bedrijven
heeft de regering met ingang van 1998 de gemeentelijke milieuleges afgeschaft.
Milieuleges zijn leges die door gemeenten werden geheven voor beschikkingen
tot het verlenen, wijzigen of intrekken van een vergunning of ontheffing op
grond van de Wet milieubeheer. De gemeenten worden voor het vervallen hiervan
via een integratie-uitkering gecompenseerd. De compensatie vindt plaats op
basis van de gederfde legesinkomsten. Tabel 2.3.6 Compensatiebedragen
vanaf 1998 (in NLG1000)  19981999200020012002Compensatie64 20068 10076 60085 10085 100Mutatie per jaar64 2003 9008 5008 500–Met ingang van 2001 zal structureel een volledige compensatie plaatsvinden
ter grootte van f 85,1 miljoen. In de periode ervoor wordt de compensatie
gefaseerd opgebouwd van circa 70% naar 100% kostendekkendheid, hetgeen aansluit
bij een veronderstelde tariefgroei van de leges naar volledige kostendekkendheid
van 100% indien de leges niet waren afgeschaft. 3. Afschaffen precarioAls onderdeel van de nieuwe Telecommunicatiewet is de mogelijkheid voor
gemeenten om precariobelasting op omroepkabels te heffen, afgeschaft. De inkomstenderving
voor gemeenten die daarmee gepaard gaat wordt gericht en reëel gecompenseerd.
De compensatie is gebaseerd op de opgaven van gemeenten, voorzien van een
goedkeurende accountantsverklaring. De gemeenten krijgen voor het wegvallen
van de precariobelasting op omroepkabels dus een compensatie op basis van
de feitelijke inkomstenderving. Tabel 2.3.7 Compensatiebedragen
(verplichtingen) vanaf 1998 (in NLG1000)  19981999200020012002Compensatie90026 10061 50097 60097 600Mutatie per jaar90025 20035 40036 100–4. Van BZK: wachtgelden herindelingJaarlijks vindt er een mutatie plaats van de algemene uitkering op basis
van de uitputting van het artikel «wachtgelden gemeentelijke herindeling» op de begroting van het Ministerie van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties.
Voor 2000 wordt een positief effect van f 0,9 miljoen op het gemeentefonds
geraamd. 5. Compensatie afschaffing omroepbijdrageAan het gemeentefonds wordt vanaf 2000 structureel een bedrag van f 3
miljoen toegevoegd in verband met de afschaffing van de omroepbijdrage. Dit
bedrag is bedoeld voor gemeenten die als gevolg van de afschaffing van de
omroepbijdrage de mogelijkheid verliezen opslagen te heffen. Cluster sociale dienst / bijstand 6. Naar VROM: compensatie RBH-IHSDe algemene uitkering wordt vanaf 2000 structureel verlaagd met f 10,2
miljoen in verband met de herziening van de Regeling bijdrage huurlasten (RBH),
die per 1 juli 1998 door gemeenten wordt uitgevoerd. De verlaging is gebaseerd
op voorlopige cijfers over de besparingen op de bijzondere bijstand als gevolg
van deze regeling. Naar de daadwerkelijke hoogte van deze besparingen wordt
nog nader onderzoek verricht. 7. Van SZW/OCW: Wet Inkomensvoorziening kunstenaarsDe Wet Inkomensvoorziening kunstenaars (WIK) maakt het mogelijk dat kunstenaars
die momenteel een uitkering ontvangen uit hoofde van de Algemene bijstandswet
(Abw), kiezen voor een WIK-uitkering. Deze wordt verstrekt door bepaalde,
aan te wijzen gemeenten. Deze mogelijkheid is geopend per 1 januari 1999.
De gemeenten die zijn aangewezen kunnen de WIK-uitkering declareren bij het
Ministerie van Sociale Zaken en Werkgelegenheid. Daarnaast wordt aan de betrokken
gemeenten een specifieke uitkering verstrekt voor apparaatskosten. In 2000
wordt per saldo een bedrag van f 0,3 miljoen uit het gemeentefonds genomen.
Ook na 2000 zullen bedragen uit het gemeentefonds worden genomen. De uit te
nemen middelen zullen enerzijds worden ingezet voor de uitkeringen die aan
gemeenten worden verstrekt door het Ministerie van SZW en anderzijds voor
flankerend beleid ten laste van de begroting van het Ministerie van OCW voor
de betrokken kunstenaars. Vanaf 2003 wordt structureel f 12 miljoen uit
het gemeentefonds genomen ten behoeve van SZW (inkomensvoorziening) en OCW
(flankerend beleid). Tabel 2.3.8 Uitname uit
het gemeentefonds ten behoeve van de uitvoering van de Wet inkomensvoorziening
kunstenaars (in NLG1000)  199920002001200220032004Naar OCW– 8 200– 13 200– 14 600– 10 500– 6 700– 6 700Naar SZW– 16 000– 10 700– 10 500– 8 300– 5 300– 5 300Totaal uitname– 24 200– 23 900– 25 100– 18 800– 12 000– 12 000Mutatie per jaar– 24 200300– 1 2006 3006 800–8. Regeerakkoord: efficiency Swi /ArbvoIn 2000 wordt f 11 miljoen uit het gemeentefonds genomen als tweede
stap van een meerjarige reeks in verband met de efficiencyvoordelen die behaald
kunnen worden door de uitvoering van het project Samenwerking werk en inkomen
(Swi). Tabel 2.3.9 Regeerakkoord:
uitname in verband met efficiency Swi (in NLG1000)  19992000200120022003cumulatief– 11 000– 22 000– 34 000– 45 000– 45 000mutatie per jaar– 11 000– 11 000– 12 000– 11 000–9. Regeerakkoord: impuls bijzondere bijstandDe regering heeft overeenkomstig het Regeerakkoord extra middelen beschikbaar
voor de bijzondere bijstand als onderdeel van het lokale inkomensondersteuningsbeleid.
Deze middelen zijn vanaf 1999 aan het gemeentefonds toegevoegd, oplopend tot
f 150 miljoen in 2002. Voor 2000 wordt op grond van het Regeerakkoord
f 25 miljoen aan het gemeentefonds toegevoegd, waarmee de cumulatieve
toevoeging uit hoofde van het Regeerakkoord in 2000 op f 75 miljoen komt. 10. Amendement bijzondere bijstandIn 1999 heeft, in aanvulling op de f 50 miljoen die op grond van
het Regeerakkoord voor de bijzondere bijstand in het gemeentefonds is opgenomen,
een toevoeging aan het fonds plaatsgevonden van f 50 miljoen. Deze toevoeging
is het gevolg van een door de Tweede Kamer aangenomen amendement ten laste
van de begroting van SZW (kamerstukken II 1998–1999, 26 200 XV,
nr. 18). Bij de behandeling van het amendement heeft de Tweede Kamer tevens
aangegeven dat de middelen die uit hoofde van het Regeerakkoord in 2000 beschikbaar
worden gesteld (f 75 miljoen, zie onder 9) met f 25 miljoen moeten
worden verhoogd tot f 100 miljoen. De verhoging met f 25 miljoen
zal om begrotingstechnische redenen zijn beslag krijgen in de eerste suppletore
begroting van het gemeentefonds voor het jaar 2000. Vanwege het feit dat de
toevoeging in een later stadium plaatsvindt, is onder punt 10 voor 2000 een
uitsluitend boekhoudkundige «tegenboeking» van f 50 miljoen
voor de uit het amendement voortvloeiende verhoging in 1999 opgenomen. Cluster zorg 11. Stichting KBOHDe uitname in verband met de (mede-)bekostiging van de Stichting Kwaliteits-
en Bruikbaarheidsonderzoek van Hulpmiddelen voor Gehandicapten en Bejaarden
(KBOH) wordt na 1999 voortgezet. Vanaf 1996 is jaarlijks een bedrag van f 1,6
miljoen uit het gemeentefonds genomen ter (mede-)bekostiging van de Stichting
KBOH. Eerder was gerekend met een beëindiging van deze uitname uit het
gemeentefonds, in 1999 was daarom een verhoging van f 1,6 miljoen opgenomen.
Voortzetting van de uitname houdt in dat vanaf 2000 het gemeentefonds structureel
met een bedrag van f 1,6 miljoen verlaagd blijft. In de tabel is dit
weergegeven door een nul-mutatie. 12. Reorganisatie indicatiestelsel zorgIn 1999 wordt voor het laatst f 5 miljoen verstrekt voor de inrichting
van de gemeentelijke indicatie-organen. In 2000 leidt dit tot een uitname
van f 5 miljoen. 13. BejaardenoordenOp 1 januari 1997 is de Wet op de bejaardenoorden (WBO) ingetrokken. De
gemeenten hebben daardoor niet langer een taak bij de inning en de vaststelling
van de eigen bijdrage van bewoners van bejaardenoorden. Voor
gemeenten resteren door de beëindiging van deze taak desintegratiekosten.
In verband met deze kosten wordt de algemene uitkering niet ineens, maar in
fasen verlaagd. In 2000 vindt de laatste uitname van f 10 miljoen plaats. 14. Sociaal vervoer AWBZDe Regeling sociaal vervoer bewoners AWBZ-instellingen zal in afwachting
van de resultaten van een onderzoek naar de realisaties 1997 ook in 2000 nog
van toepassing zijn. De uitname uit het gemeentefonds van f 11,0 miljoen
die voor 1999 aan de orde is, blijft ook voor 2000 relevant. Onderzocht wordt
of de middelen van de Regeling met ingang van 2001 kunnen worden overgeheveld
naar het gemeentefonds. Vooralsnog is voor 2001 een boekhoudkundige «tegenboeking»
van f 11 miljoen opgenomen (zie tabel 2.4.1). In de tabel is dit weergegeven
met een nulmutatie. 15. Woningaanpassingen groter dan f 45 000De regering heeft naar aanleiding van de tweede evaluatie van de Wet voorzieningen
gehandicapten (Wvg) besloten tot één wettelijk en bestuurlijk
kader voor de woningaanpassingen (kamerstukken II 1997–1998, 25 847,
nr. 1). Als gevolg hiervan wordt de verantwoordelijkheid van de gemeenten
niet langer beperkt tot aanpassingen per woning van maximaal f 45 000,
maar is deze verruimd tot aanpassingen per woning van maximaal f 100 000.
Het Ministerie van SZW vergoedt het grootste deel van de kosten via een specifieke
uitkering teneinde de financiële risico's van de gemeenten te beperken.
Voor elke woningaanpassing boven f 45 000 geldt voor gemeenten een
bijdrage in de kosten van f 22 000 per aanpassing. Ter compensatie
van de kosten die ten laste van de gemeente komen, worden middelen aan het
gemeentefonds toegevoegd. Het gaat voor 2000 om een toevoeging van f 11,4
miljoen. Deze toevoeging is afkomstig van de begroting van SZW. 16. Regeerakkoord: WvgDeze mutatie betreft een toevoeging in 2000 van f 49,6 miljoen aan
het gemeentefonds van middelen uit het Regeerakkoord in verband met de verwachte
toename van het beroep op de Wvg (chronisch zieken). De middelen zijn bedoeld
voor maatregelen gericht op het ondersteunen van chronisch zieken en mensen
met een handicap. Voor flankerend beleid blijft f 0,4 miljoen op de begroting
van SZW. De extra middelen komen in aanvulling op het bedrag van f 25
miljoen dat reeds in 1999 structureel voor dit doel aan het gemeentefonds
is toegevoegd. Het structurele niveau van de toevoeging, met inbegrip van
de f 25 miljoen van 1999, wordt in 2002 bereikt en bedraagt f 199,6
miljoen. Tabel 2.3.10 Regeerakkoordgelden
Wvg (in NLG1000) Uitkeringsjaar199920002001200220032004Cumulatief25 00074 600124 600199 600199 600199 600Mutatie per jaar25 00049 60050 00075 000––17. Huisvesting onderwijsAls uitvloeisel van de decentralisatie-operatie van de huisvesting onderwijs
vindt voor 2000 een uitname uit het gemeentefonds plaats van f 25 miljoen.
Het betreft de laatste tranche van de efficiency-korting, die met de VNG is
afgesproken. 18. Regeerakkoord: kwaliteit onderwijsIn het Regeerakkoord 1998 is geld vrijgemaakt ter verbetering van de kwaliteit
van het onderwijs. Deze intensiveringen hebben onder andere betrekking op
de verkleining van de klassen in de onderste groepen van de basisschool. De
kleinere klassen maken meer maatwerk bij de scholing van de jongste leerlingen
mogelijk. Daarnaast leiden kleinere klassen tot minder werkdruk bij docenten.
Groepsverkleining leidt tot een grotere behoefte aan klaslokalen. Om aan deze
behoefte te kunnen voldoen, worden aan het gemeentefonds middelen toegevoegd
oplopend tot f 180 miljoen in 2002. In 2000 gaat het om een toevoeging
van f 50 miljoen. Tabel 2.3.11 Regeerakkoord:
toevoegingen voor klassenverkleining (NLG1000)  19992000200120022003cumulatief40 00090 000130 000180 000180 000mutatie per jaar40 00050 00040 00050 000–Overige mutaties 19. Van BZK: wijziging Kieswet (Europese verkiezingen)Via het gemeentefonds worden de gemeenten gecompenseerd voor de uitvoeringskosten
voortvloeiend uit een tweetal wijzigingen in de Kieswet met betrekking tot
in Nederland woonachtige niet-Nederlandse EU-onderdanen, die zich kunnen laten
registreren als kiezer voor het Europese Parlement en met betrekking tot in
het buitenland woonachtige Nederlanders die kiesgerechtigd zijn voor de Tweede
Kamer. In 1999 heeft dit geleid tot een eenmalige toevoeging aan het gemeentefonds
ad f 0,9 miljoen. In 2000 leidt dit in de tabel tot een uitname van f 0,9
miljoen. 20. Afloop verfijning monumentenDe uitname uit het gemeentefonds voor 2000 volgt uit het besluit «geleidelijke
beëindiging van de verfijning monumenten» (Stb. 1983, nr. 58).
De laatste uitname vindt plaats in 2008. 21. Van VROM: apparaatskosten BouwstoffenbesluitDeze mutatie betreft een overboeking van middelen van de VROM-begroting
naar het gemeentefonds voor vergoeding van apparaatskosten aan gemeenten voor
invoering en handhaving van het Bouwstoffenbesluit ingaande 1 juli 1999. In
het kader van het Bouwstoffenbesluit is aan de gemeenten een aantal toezichts-
en handhavingstaken toegewezen. Om de kosten hiervan voor de gemeenten te
compenseren is in 1999 een bedrag van f 16,5 miljoen aan het gemeentefonds
toegevoegd. In aanvulling op dit bedrag wordt in 2000 f 13,5 miljoen
toegevoegd, waarmee het bedrag van f 30,0 miljoen wordt bereikt. Dit
bedrag wordt vooralsnog tot en met het uitkeringsjaar 2001 aan het gemeentefonds
toegevoegd. De gemeentelijke inspanningen worden voor de periode 1999–2000
geëvalueerd. De uitkomsten van deze evaluatie zullen worden gebruikt
bij de besluitvorming over een structurele overboeking van de begroting van
VROM naar het gemeentefonds na 2001. 22. Centraal nautisch beheer (Nautisch beheer Noordzeekanaalgebied)De uitvoering van nautische en enige andere rijkstaken in het Noordzeekanaalgebied
is in mandaat opgedragen aan het openbaar lichaam Centraal nautisch Beheer
in het Noordzeekanaalgebied. De deelnemende gemeenten zijn Amsterdam, Zaanstad,
Velsen en Beverwijk. De feitelijke uitvoering van de bedoelde rijkstaken geschiedt
door het Gemeentelijk Havenbedrijf Amsterdam. Met de neerwaartse aanpassing
in 2000 van f 0,1 miljoen wordt het structurele budget van f 6,3
miljoen bereikt. 2.4 Meerjarenramingen algemene uitkering en integratie-uitkeringen
2001 tot en met 2004De algemene uitkering en de integratie-uitkeringen nemen op verplichtingenbasis
over 2001 tot en met 2004 toe met een bedrag van f 344 200 000
en komen daarmee uit op een bedrag van f 25 040 185 000.
Ook dit saldo is opgebouwd uit algemene mutaties, mutaties in de clusters
sociale dienst/bijstand en zorg en overige mutaties.In de toelichting wordt niet ingegaan op mutaties die slechts een meerjarige
doorwerking zijn van mutaties die reeds in paragraaf 2.3 zijn behandeld. Tabel
2.4.1 Overzicht opbouw meerjarenramingen verplichtingen- en uitgavenbedrag
algemene uitkering en integratie-uitkeringen per mutatie en per cluster (in
NLG1000) Omschrijving mutatie2001200220032004Algemene uitkering en integratie-uitkeringen ultimo vorig jaar (stand
Miljoenennota 2000)24 683 28524 695 98524 801 28525 045 885     Algemene mutaties    1. Accrespmpmpmpm2. Loon- en prijscompensatie voor taakmutatiespmpmpmpm3. Afschaffen milieuleges8 500    4. Afschaffen precario36 100   5. Van BZK: wachtgelden herindeling100100200100     Cluster sociale dienst/bijstand    6. Van SZW/OCW:
Wet Inkomensvoorziening kunstenaars– 1 2006 3006 800 7. SWI-besparingen– 1 200– 1 200  8. Uitstel toeslagenbudget bijstand– 155 500    9.
Regeerakkoord: efficiency SWI/Arbvo– 12 000– 11 000  10. Regeerakkoord: impuls bijzondere bijstand50 00025 000       Cluster zorg    11. Leerlingenvervoer– 9 000   12. Kinderopvang  250 000  13. Sociaal vervoer
AWBZ-instellingen11 000    14. Woningaanpassingen > f 45 000  – 6 800 15. Regeerakkoord: Wvg50 00075 000   16. Huisvesting
onderwijs – 2 000   17. Regeerakkoord: kwaliteit
onderwijs40 00050 000        Overige mutaties    18. Van VROM: Milieu-apparaatskosten 500   19. Afloop
verfijning monumenten– 4 100– 7 200– 5 400– 5 80020. WTS-compensatie Wadden – 200– 200 21. Apparaatskosten Bouwstoffenbesluit – 30 000  Totaal
mutaties12 700105 300244 600– 5 700Verplichtingenbedrag algemene uitkering en integratie-uitkeringen
(stand Miljoenennota 2000)24 695 98524 801 28525 045 88525 040 185Behoedzaamheidsreserve– 460 000– 460 000– 460 000– 460 000Uitgavenbedrag algemene uitkering en integratie-uitkeringen (stand Miljoenennota
2000)24 235 98524 341 28524 585 88524 580 185Toelichting op de mutaties Algemene mutaties 1. AccresHet accres voor de periode 2001–2004 is niet in de meerjarenramingen
van het gemeentefonds opgenomen. De accressen worden gereserveerd op de aanvullende
post «accres gemeentefonds en provinciefonds». Deze aanvullende
post is weergegeven in de Miljoenennota 2000. In tabel 2.3.5. zijn reeds de
indicatief geraamde accressen op basis van de Miljoenennota 2000 weergegeven. Cluster sociale dienst/bijstand 7. Besparing SwiIn 2001 wordt het gemeentefonds met f 1,2 miljoen verlaagd in verband
met besparingen op de uitvoeringskosten bijstand die de Samenwerking werk
en inkomen (Swi) met zich mee zal brengen. In 2002 vindt een aanvullende uitname
uit het gemeentefonds plaats van f 1,2 miljoen, waarmee het structurele
bedrag van f 2,4 miljoen is bereikt. 8. Uitstel toeslagenbudget bijstandIn het bestuurlijk overleg van 29 juni 1999 tussen een kabinetsdelegatie
en vertegenwoordigers van de VNG en de G25 is in beginsel afgesproken om met
ingang van 1 januari 2001 een Fonds voor Werk en Inkomen (FWI) in te voeren.
Het kabinet overweegt om daarbij de toeslagen Abw te betrekken. Komend najaar
zal opnieuw bestuurlijk overleg plaatsvinden om tot een nadere uitwerking
van de afspraken van juni te komen. Vanuit dat oogpunt is de behandeling van
het wetsvoorstel toeslagen (kamerstukken II, 25 761) door de Tweede Kamer
aangehouden tot het moment dat de definitieve conclusies kunnen worden getrokken
omtrent genoemd wetsvoorstel in relatie tot het FWI. De Tweede Kamer is daarover
schriftelijk geïnformeerd door de minister van SZW op 13 juli 1999. Eerder
was het voornemen om met ingang van 2000 het 10%-gemeentelijk aandeel in de
kosten van de toeslagen uit het gemeentefonds te nemen en over te hevelen
naar de begroting van SZW. Het bijbehorende bedrag zou samen met het bedrag
behorend bij het 90%-rijksaandeel als specifieke uitkering ten laste van de
begroting van SZW aan de gemeenten worden verstrekt (zie ook de memorie van
toelichting bij de ontwerpbegroting gemeentefonds 1999, kamerstukken II, 1998–1999,
26 200 C, nr. 2, blz. 16–17). Achtergrond van de overheveling naar
SZW en de specifieke uitkering was de decentralisatie van de financiële
verantwoordelijkheid voor het toeslagenbudget bijstand naar de gemeenten.
De afspraken die op 29 juni 1999 zijn gemaakt brengen met zich mee dat de
voorgenomen decentralisatie van de toeslagen in 2000 niet meer kan doorgaan.
Voor dat jaar zal dan ook de bestaande financieringswijze van toeslagen Abw
worden voortgezet. De ongewijzigde voortzetting betekent dat de mutatie, zoals
opgenomen in tabel 2.3.2, nihil is. In afwachting van de verdere ontwikkelingen
bij het FWI is nu voor het jaar 2001 het bedrag van de uitname opgenomen dat
eerder per 2000 werd voorzien (f 155,5 miljoen). Omtrent de uitkomsten
van het bestuurlijk overleg in het najaar met betrekking tot het FWI in samenhang
met de toeslagen Abw, zal de Tweede Kamer dit najaar nader schriftelijk worden
geïnformeerd. Cluster zorg 11. LeerlingenvervoerMet ingang van 1 augustus 1998 is de Regeling zitplaatsverdeling leerlingenvervoer
herzien. Voor bepaalde categorieën gehandicapte leerlingen moet nu een
eigen zitplaats gegarandeerd zijn. Voor 1999 en 2000 vindt hiervoor compensatie
plaats vanuit het gemeentefonds. In de loop van 2000 zal op basis van een
onderzoek naar mogelijke verbeteringen in doelmatigheid en doeltreffendheid
van het doelgroepenvervoer een beslissing worden genomen over een eventuele
structurele verhoging van het gemeentefonds. In 2001 vindt vooralsnog een
uitname uit het gemeentefonds plaats van f 9,0 miljoen. 12. KinderopvangDe regering heeft besloten om de extra middelen voor kinderopvang uit
hoofde van het Regeerakkoord in eerste instantie uit te keren door middel
van een specifieke uitkering van het Ministerie van Volksgezondheid, Welzijn
en Sport. Deze specifieke uitkering loopt eind 2002 af. In 2003 worden de
extra middelen voor kinderopvang ter grootte van f 250 miljoen structureel
overgeheveld naar het gemeentefonds. Overige mutaties 16. Milieu-apparaatskostenOp 1 januari 1998 is de «Vervolgbijdrage-regeling gemeentelijk milieubeleid»
(VOGM) beëindigd. De financiële middelen die ingevolge deze regeling
voor gemeenten beschikbaar waren voor de milieu-apparaatskosten, zijn vanaf
die datum toegevoegd aan het gemeentefonds. In de jaren 1998 tot en met 2001
wordt ten laste van de begroting van VROM een bedrag van f 0,5 miljoen
aan de VNG beschikbaar gesteld ten behoeve van het uitvoeren van flankerend
beleid. Met ingang van 2002 zal het bedrag van f 0,5 miljoen niet langer
aan de VNG worden verstrekt, maar zal het structureel aan het gemeentefonds
worden toegevoegd. 18. WTS – compensatie WaddenHet Ministerie van Onderwijs, Cultuur en Wetenschappen is met de Waddengemeenten
een speciale regeling overeengekomen voor de extra kosten van uitwonende studerenden
afkomstig van de Waddeneilanden. Deze gemeenten verstrekken vanaf 1 augustus
1997 aan studerenden die in aanmerking komen voor een bijdrage op grond van
de WTS een aanvulling op de reguliere Rijksbijdrage. De Waddengemeenten worden
voor deze uitkeringen gecompenseerd via het gemeentefonds. De regeling wordt
in 2002 geëvalueerd op basis van de gerealiseerde uitkomsten in de jaren
1997–2001. Vooralsnog wordt in 2002 en 2003 f 0,2 miljoen uit het
gemeentefonds genomen. 3. Algemene uitkering en integratie-uitkeringen: verdeling
en uitvoering 3.1 InleidingIn dit hoofdstuk wordt ingegaan op de verdeling en de uitvoering van de
algemene uitkering en de aanvullende uitkering (artikel 12) en de integratie-uitkeringen
van het gemeentefonds. Tevens wordt aandacht besteed aan evaluatieonderzoeken
alsmede de komst van de euro en de aanpak van het millennium-probleem. 3.2 Aanvullende uitkering (artikel 12)In de onderstaande tabel wordt de ontwikkeling van het aantal artikel
12-gemeenten en de omvang van de uitkeringen die daarmee gemoeid zijn, weergegeven. Tabel 3.2.1 Aantal gemeenten
dat beroep doet op een aanvullende uitkering (artikel 12) en het geraamde
bedrag van de verstrekte aanvullende uitkeringen (in NLG1000)  199819992000aantal gemeenten964 artikel 12-uitkering101 50064 00046 200In 1998 is er met de artikel 12-uitkeringen naar huidig inzicht een bedrag
gemoeid van ruim f 100 miljoen. In aanvulling hierop (niet in de tabel
opgenomen) vindt er uit het gemeentefonds in de periode 1998–2004 een
gespreide terugbetaling plaats van een voorfinanciering van f 1024,4
miljoen in verband met het ineens beëindigen van de artikel 12-status
van de gemeente Den Haag.Zoals uit de tabel blijkt, wordt een afname verwacht van het aantal artikel
12-gemeenten. Hierbij past een tweetal kanttekeningen. In de eerste plaats
is in de tabel geen rekening gehouden met een mogelijke artikel 12-status
van de gemeente Winschoten. Een rapport van de Inspectie Financiën Lokale
en provinciale Overheden (IFLO) voor de aanvraag over 1999 wordt verwacht
rond 1 december 1999. Voorts is in de tabel uitgegaan van de technische veronderstelling
van ongewijzigd beleid op het punt van het «toegangskaartje» voor
de artikel 12-status. Zoals is weergegeven in de Notitie rioleringsinvesteringen
en lokale lasten zal in samenhang met de effecten van de herziening van de
verdeelsystematiek van het gemeentefonds worden bezien of het genoemde beleid
wijziging behoeft.Onderstaande grafiek geeft een historisch overzicht van het aantal artikel
12 gemeenten. Aantal artikel 12-gemeenten 3.3 Integratie-uitkeringenIn elk van de jaren 1994 tot en met 1997 kende het gemeentefonds twee
integratie-uitkeringen. Vanaf 1998 is het aantal integratie-uitkeringen gestegen
tot zes. De oorzaak hiervan ligt in het beleid ter verlichting van de lokale
lasten. Dit beleid bestond onder meer uit het afschaffen van milieuleges
en precariobelasting op omroepkabels. Het totaal te verdelen bedrag via een
integratie-uitkering bedraagt in 2000 f 588,3 miljoen. Integratie-uitkeringen: aantal en omvang De Financiële-verhoudingswet biedt de mogelijkheid om middelen voor
gemeenten niet via de algemene uitkering te verdelen, maar via een integratie-uitkering.
Bij een integratie-uitkering aan de gemeenten worden de middelen niet via
de reguliere maatstaven van het gemeentefonds verdeeld, maar op een andere
wijze. Een integratie-uitkering is altijd tijdelijk van karakter.Van het integratie-artikel wordt onder meer gebruik gemaakt om herverdeeleffecten
te beperken. Dit is bijvoorbeeld het geval bij de integratie-uitkering WUW-middelen
en bij de integratie-uitkering huisvesting onderwijs. Middels een overgangsregeling
worden de gemeenten in de gelegenheid gesteld zich aan te passen aan de nieuwe
situatie. Voor de integratie-uitkering huisvesting onderwijs is reeds vastgelegd
dat 2001 het laatste jaar zal zijn. Vanaf 2002 zullen de bijbehorende middelen
in de algemene uitkering worden opgenomen. De integratie-uitkering WUW-middelen
is nog veel langer relevant. Deze loopt tot en met 2017.Een andere reden om het integratie-artikel te gebruiken, is wanneer er
geen eenduidige verdelingsmogelijkheid bekend is. In afwachting van een definitieve
verdeling via de maatstaven van het gemeentefonds worden de middelen dan per
integratie-uitkering verdeeld. Deze reden geldt bijvoorbeeld bij de integratie-uitkeringen
sociale vernieuwing, afschaffing precariobelasting op omroepkabels en afschaffing
milieuleges. Het kabinet heeft het voornemen de middelen van de integratie-uitkeringen
afschaffing milieuleges en sociale vernieuwing per 2001 in de algemene uitkering
te integreren. De integratie zal plaatsvinden in nauwe samenhang met de herverdeling
van het niet-geijkte deel (het «verzamelcluster») die eveneens
per 2001 is voorzien. Voor de integratie-uitkering afschaffing precariobelasting
op omroepkabels is het kabinet voornemens per 2002 tot integratie in de algemene
uitkering over te gaan. Deze integratie zal los van de herverdeling van het
niet-geijkte deel van het gemeentefonds worden geëffectueerd. De verwachting is dat er per 2002 nog slechts twee integratie-uitkeringen
relevant zullen zijn, namelijk de integratie-uitkering WUW-middelen en de
integratie-uitkering Verdi (personele consequenties). De laatstgenoemde uitkering
gaat alleen naar gemeenten die niet zijn gelegen in een Kaderwet-gebied.
Zolang de personele consequenties van het Verdi-convenant voor gemeenten die wel in een Kaderwet-gebied zijn gelegen anders worden bekostigd, ligt
integratie in de algemene uitkering niet in de rede. 3.4 Evaluatieonderzoeken 1. Herziening niet-geijkte deel 2001Een dezer dagen wordt aan de Rfv advies gevraagd over de herziening van
het gemeentefonds per 2001. Het betreft de herziening van die onderdelen van
het gemeentefonds die bij de herziening per 1997 niet zijn aangepast.De eerdere herziening per 1997 was noodzakelijk omdat uit evaluatieonderzoek
was gebleken dat het oude verdeelstelsel leidde tot scheefheid en starheid.
Voor de uitgavenclusters die het meeste leidden tot die scheefheid zijn destijds
ijkpunten gemaakt. Het betrof ongeveer twee derde van de gemeentelijke uitgaven
(cijfers 1992). Van het resterende deel was diepgaand ijkpuntonderzoek minder
dringend, omdat het oude stelsel redelijk voldeed voor de uitgaven voor deze
(meer aan de fysieke structuur van de gemeente gelieerde) clusters.Thans is ook dit laatste deel van de gemeentelijke uitgaven geijkt. Het
betreft de gemeentelijke uitgaven voor wegen en water (infrastructuur), (openbare)
orde en veiligheid (met name brandweer), fysiek milieu, bestuursorganen en
bevolkingszaken. De huidige herziening kan worden beschouwd als de afronding
van het nieuwe verdeelstelsel. De afronding heeft meerdere achtergronden.
Ten eerste moesten de nieuwe gegevens inzake de bodemgesteldheid en de alternatieve
aanpak voor de maatstaf Oppervlakte bebouwde kom in het stelsel worden ingepast.
Aangezien deze maatstaven vooral een rol spelen in het aanvankelijk nog niet-geijkte
uitgavencluster wegen en water (infrastructuur), is besloten om alsnog tot
ijking van dit uitgavencluster over te gaan.Daarnaast was er voor het beleidsterrein van de brandweer de wens om via
onderzoek een model te ontwikkelen, dat een relatie diende te leggen tussen
de kosten en de prestaties van de brandweer. De link met het maken van een
ijkpunt voor openbare orde en veiligheid was toen snel gelegd.Het vervallen van de milieuleges vormde voorts een goede aanleiding om
ook voor het cluster fysiek milieu een ijkpunt te maken. Tot slot zijn met
het maken van ijkpunten voor de uitgaven voor bestuursorganen en bevolkingszaken
alle uitgavenclusters geijkt. Dit alles overziende is besloten het zogenaamde
«niet-geijkte deel» van het gemeentefonds volledig te ijken.Het ijken van de nog resterende uitgavenclusters moet tevens worden bezien
in het licht van het periodieke onderhoud dat aan het verdeelstelsel van het
gemeentefonds wordt gepleegd. In het Periodiek OnderhoudsRapport 1999 (POR1999)
is aangegeven dat een aantal nog openstaande vraagstukken, dat nog voortvloeit
uit de parlementaire behandeling van de Fvw, zal worden betrokken bij het
opstellen van het ijkpunt wegen en water. Het betreft onder andere
de posities van de gemeente Haarlemmermeer en de Zuidlimburgse gemeenten.Op korte termijn zullen de beheerders van het gemeentefonds hun voorstellen
inzake de verdeling per 2001 aan de Tweede Kamer aanbieden. Daarbij zal tevens
ingegaan worden op het advies van de Rfv.Naast de beschreven herziening per 2001 zijn er nog andere aanpassingen
die op de agenda staan. Het betreft hier enkele andere aspecten van het reguliere
periodiek onderhoud. In bijlage 7 is het Periodiek Onderhoudsrapport 2000
(POR 2000) opgenomen. Daarin wordt uitgebreid ingegaan op deze onderwerpen. 2. BelastinguitgavenDit voorjaar hebben de fondsbeheerders onderzoek gedaan naar de werking
van belastinguitgaven op de normeringssystematiek van het gemeentefonds. De
jaarlijkse groei van de uitkering uit het gemeentefonds wordt bepaald door
de groei van de netto gecorrigeerde rijksuitgaven. Wanneer het
Rijk extra geld uitgeeft of bespaart, stijgen respectievelijk dalen het gemeente-
en provinciefonds met circa 20% mee.Wanneer het Rijk bestaande (subsidie-)uitgaven vervangt door een fiscale
regeling, dan heeft dat doorwerking naar de fondsen. Immers de netto rijksuitgaven
dalen, dus de fondsen dalen voor 20% mee. Dit is een ongewenst effect, want
het betreft hier geen daadwerkelijke ombuiging van het Rijk: er treedt slechts
een verschuiving van de bekostiging van beleid op. Dit geldt echter andersom
ook wanneer het Rijk een fiscale regeling opheft en vervangt door reguliere
uitgaven.In overleg met de VNG en IPO is afgesproken om verstorende effecten in
de normeringssystematiek van de ontwikkeling van de belastinguitgaven te corrigeren.
Dit gebeurt eenmaal per jaar, na het verschijnen van de Miljoenennota. Het
gaat daarbij om de mutaties (instelling, wijziging in omvang of opheffing)
in belastinguitgaven dieaantoonbaar andere uitgaven verdringen
dan wel aantoonbaar leiden tot nieuwe Rijksuitgaven. Zowel VNG, IPO als het
Rijk benadrukken dat veranderingen in de omvang van belastinguitgaven als
gevolg van exogene ontwikkelingen of ontwikkelingen in de primaire heffingstructuur
(onder andere tariefstelling) geen rol dienen te spelen in de normeringsmethodiek. 3. Doorwerking kosten asielzoekers en wateroverlastIn het voorjaarsoverleg met VNG en IPO is afgesproken dat een ambtelijke
werkgroep van Rijk, VNG en IPO de doorwerking van de uitgaven voor asielzoekers
en waterschade via de normeringssystematiek naar het gemeentefonds/provinciefonds
nader zou onderzoeken. Dit onderzoek is inmiddels afgerond.De ambtelijke werkgroep heeft geconcludeerd dat het aanbrengen van nieuwe
correctieposten in de normeringssystematiek in de vorm van de uitgaven asielzoekers
en waterschade de globaliteit van de methodiek in gevaar brengt. Op dit moment
zijn er in de normeringssystematiek vier grote correctieposten op de netto
rijksuitgaven: de rente-uitgaven, de EU-afdrachten, de uitgaven voor de ontwikkelingssamenwerking
en de fondsen zelf. Er zijn parallellen tussen deze correctieposten en asielzoekers/waterschade,
maar ook verschillen. De werkgroep acht de verschillen, en met name de beleidsmatige
vrijheid van het Rijk om bij asielzoekers en waterschade de hoogte van de
extra uitgaven te beïnvloeden, belangrijker dan de overeenkomsten. In
de ogen van de werkgroep zijn de uitgaven asielzoekers en waterschade
hierdoor minder geschikt om als correctiepost voor de netto gecorrigeerde
rijksuitgaven te worden gebruikt.Ook uit oogpunt van bestuurlijke rust heeft de werkgroep geconcludeerd
dat een ingreep in de normeringssystematiek thans niet gewenst is. Een zware
aanpassing als het corrigeren van de uitgaven asielzoekers en waterschade
dient eigenlijk te worden bekeken in een bredere evaluatie van de normeringssystematiek
als geheel. De conclusies uit het ambtelijk rapport zullen in het najaarsoverleg
met de besturen van de VNG en IPO worden besproken. Dan zullen de definitieve
conclusies worden getrokken. 3.5 Euro en millennium EuroOp 1 januari 1999 is de derde fase van de EMU in werking getreden: de
euro is daarmee een feit geworden. Rijk, gemeenten, provincies en waterschappen
treffen voorbereidingen voor de omschakeling naar de euro per 1 januari 2002.
Vanuit het Rijk is het afgelopen jaar een aantal initiatieven ontplooid om
de omschakeling naar de euro door gemeenten te ondersteunen. Zo is een voorlichtingspakket
ontwikkeld, hebben de Ministeries van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties
en Financiën een speciale eurocirculaire verspreid en is een vijftal
regionale eurobijeenkomsten voor gemeenten georganiseerd door het Nationaal
Forum voor de introductie van de euro.De voortgang van het voorbereidingstraject bij gemeenten wordt gevolgd
door middel van een Euromonitor Gemeenten die elk najaar wordt uitgevoerd.
In de zesde voortgangsrapportage van de Interdepartementale Werkgroep Euro
wordt op basis van deze monitor opnieuw uitgebreid en in kwantitatieve zin
ingegaan op de voortgang van het europroject bij gemeenten. Deze rapportage
zal de Tweede Kamer begin 2000 bereiken.De Ministerraad heeft in februari 1999 een tijdpad voor de omschakeling
naar de euro door de rijksoverheid vastgesteld. In navolging hierop wordt
de komende maanden door het Landelijk Euro Gemeente Overleg een veilige en
realistische «normplanning» opgesteld voor de omschakeling van
gemeenten. Deze normplanning is bedoeld als handreiking; gemeenten kunnen
de planning zelf verfijnen en toesnijden op de eigen organisatie(onderdelen).
De normplanning zal daarnaast als referentiekader worden gebruikt voor de
uitkomsten van de Euromonitor Gemeenten en de rapportage daarover aan de Tweede
Kamer. MillenniumBij de bouw van het systeem voor de uitkeringen uit het gemeentefonds
(GEF97) is reeds rekening gehouden met de overgang naar het volgende millennium.
Voor de zekerheid is het systeem nogmaals getest. Op 18 november 1998 is voor
GEF97 een millennium-certificaat uitgegeven. Op korte termijn wordt een verklaring
van de BNG verwacht dat ook daar de systemen millennium-bestendig zijn. 4. Specifieke uitkeringen en eigen inkomsten 4.1 InleidingIn het afgelopen jaar is het aandeel specifieke uitkeringen bij gemeenten
licht gedaald ten opzichte van het aandeel van de algemene uitkering. Dit
is gelegen in het feit dat bij het Regeerakkoord extra middelen aan het gemeentefonds
zijn toegevoegd voor onderwijshuisvesting en specifiek inkomensbeleid. Daarnaast
is de stijging van het accres van het gemeentefonds aanzienlijk. De verhouding
tussen het gemeentelijk belastinggebied en de overige inkomstenbronnen van
gemeenten is in 1999 vrijwel gelijk gebleven. Uit de Monitor Lokale Lasten
blijkt dat de lokale lasten voor gezinshuishoudingen uitgedrukt in procenten
van het besteedbaar inkomen in 1999 licht zijn gestegen. 4.2 Specifieke uitkeringenDe onderstaande grafiek toont de ontwikkeling van de hoogte van de algemene
uitkering gerelateerd aan de hoogte van de specifieke uitkeringen. Verhouding algemene en specifieke uitkeringen In 1999 bedraagt het aantal specifieke uitkeringen 116 (in 1998 114).
In 1999 is met specifieke uitkeringen een totaalbedrag van circa f 31,3
miljard gemoeid, tegen circa f 30,7 miljard in 1998. Van dit bedrag gaat
f 25,3 miljard naar de gemeenten, f 1,9 miljard naar de provincies
en f 2,1 miljard naar de Kaderwetgebieden en Wgr-organen. Deze stijging
van de omvang wordt met name veroorzaakt door specifieke uitkeringen op het
terrein van de ministeries van Onderwijs, Cultuur en Wetenschappen en Sociale
Zaken en Werkgelegenheid. Zo zijn bij het Ministerie van OCW nieuwe uitkeringen
ontstaan voor onderwijs in allochtone levende talen en gemeentelijk onderwijsachterstandenbeleid
(GOA). Bij het ministerie van SZW wordt de toename vooral veroorzaakt door
de nieuwe specifieke uitkering «Instroom/Doorstroom-banen» ter
bevordering van de werkgelegenheid en de nieuwe specifieke uitkering aan gemeenten
voor de kosten van grote woningaanpassingen voor gehandicapten. De 15 grootste
specifieke uitkeringen hebben een budgettair beslag van f 26,3 miljard.
Dit is circa 84% van het totale bedrag aan specifieke uitkeringen. Ten aanzien van specifieke uitkeringen is de ontwikkeling zichtbaar dat
in toenemende mate specifieke uitkeringen worden samengevoegd in een brede
doeluitkering. Dit is een specifieke uitkering waarbij slechts globaal is
omschreven waaraan het geld besteed moet worden. Binnen ruime grenzen kunnen
gemeenten en provincies zelf hun beleid invullen en wordt de rol van het Rijk
steeds geringer. Voorbeelden hiervan zijn het Investeringsbudget Stedelijke
Vernieuwing van het Ministerie van VROM en de regeling Sociale Integratie
en Veiligheid uit het grotestedenbeleid (Ministeries van BZK, OCW en VWS)
waarin middelen voor leefbaarheid, veiligheid, inburgering oudkomers en voor
het tegengaan van voortijdig school verlaten zijn samengevoegd. 4.3 Eigen inkomsten Monitor Lokale lastenGelijktijdig met de ontwerpbegroting wordt de Monitor Lokale lasten 1999
aan de Tweede Kamer aangeboden met daarin een overzicht van de ontwikkelingen
op het gebied van de lokale lasten.Uit de Monitor blijkt dat de lokale lasten voor gezinshuishoudingen uitgedrukt
in procenten van het besteedbaar inkomen licht zijn gestegen. De verschillen
in lokale lasten tussen gemeenten onderling zijn min of meer gelijk gebleven.
De verschillen tussen waterschappen onderling zijn verder afgenomen.Het door gemeenten gevoerde kwijtscheldingsbeleid is in 1999 verder verruimd.
Hierdoor betalen de meeste belastingplichtigen met de laagste inkomens geen
lokale lasten. De gemeenten hebben de in 1998 ingevoerde f 100-maatregel
intensief uitgevoerd; vrijwel alle gemeenten hebben zich ingespannen om ook
de onzelfstandige huishoudens te bereiken, conform de bedoeling van de wetgever.De lastenmutatie voor de in de Monitor onderscheiden typen bedrijven en
instellingen is vergelijkbaar met het inflatiepercentage. Lokale lastenverlichting voor gezinshuishoudingen (Zalmsnip)De gemeenten ontvangen vanaf 1998 een bedrag van f 100 per woonruimte
ten behoeve van de lokale lastenverlichting voor gezinshuishoudingen. De compensatie
voor alle gemeenten tezamen bedraagt f 680 miljoen structureel. In 1998
en 1999 waren de gemeenten wettelijk verplicht om de lastenverlichting vorm
te geven door een vermindering met f 100,– van de aanslag voor
de OZB-gebruikersbelasting, de rioolafvoerretributie of de reinigingsheffingen.
De bestaande artikelen in de Gemeentewet die de lastenverlichting op genoemde
manieren mogelijk maken, vervallen op 1 januari 2000. Vlak voor het zomerreces
1999 heeft de Tweede Kamer het wetsvoorstel voortzetting f 100-maatregel
aangenomen. Dit voorstel beoogt het mogelijk te maken de lastenverlichting
van f 100 voor alle gezinshuishoudingen ook vanaf 2000 op dezelfde manier
als in 1998 en 1999 voort te zetten. In het wetsvoorstel is opgenomen dat
de wet met ingang van 2002 kan vervallen, als daartoe op basis van de uitkomsten
van de Monitor Lokale Lasten 2001 aanleiding blijkt te zijn. In de Monitor
Lokale lasten worden de resultaten van de evaluatie van deze lokale lastenverlichting
vermeld. Het beeld dat tot nu toe uit de Monitor naar voren komt, is dat gemeenten
de f 100-maatregel in het algemeen goed uitvoeren. Waardeontwikkelingen onroerende zakenVoorlopige inzichten geven aan dat samenhangend met de lopende hertaxatie
WOZ, waarvoor 1 januari 1999 als peildatum geldt, twee belangrijke waardeontwikkelingen
zijn te verwachten: een veel hogere waardeontwikkeling van woningen ten opzichte
van niet-woningen en een grote diversiteit in waardeontwikkeling binnen de
categorie woningen. Dergelijke ontwikkelingen, die kunnen doorwerken in de
OZB, kunnen leiden tot lastendrukverschuivingen op het gemeentelijk niveau
in het tweede tijdvak WOZ (2001–2004). Een ambtelijke werkgroep met
vertegenwoordigers van Rijk en VNG is begonnen met een onderzoek naar de uiteenlopende
waardeontwikkelingen voor de diverse soorten onroerende zaken ten einde mogelijke
knelpunten te inventariseren. C. TOELICHTING PER BEGROTINGSARTIKEL 5. Artikelsgewijze toelichting op de begroting 5.1 Uitgaven en verplichtingenDe totale uitgaven van het gemeentefonds voor 2000 worden geraamd op f 24 230 285 000.
In het navolgende wordt per artikel aangegeven welk uitgavenbedrag wordt geraamd. Algemeen– artikel 01.03. De raming voor de kosten uitvoering
financiële verhoudingen wordt gesteld op f 5 500 000.
Op dit artikel worden de kosten voor het benodigde onderzoek voor het onderhoud
van de verdeelmaatstaven voor zowel het gemeentefonds als het provinciefonds
geraamd. Een overschot of tekort op dit artikel wordt niet verrekend met het
gemeentefonds maar met het generale beeld. Opbouw uitgaven en verplichtingen
vanaf de vorige ontwerpbegroting (in NLG 1000)   1998199920002001200220032004Stand
ontwerpbegroting 1999  5 5005 5005 5005 5005 500 1e
suppletore wet 1999        Mutatie        Stand
ontwerpbegroting 2000 3 1625 5005 5005 5005 5005 5005 500Stand
ontwerpbegroting EUR 1000 1 4352 4962 4962 4962 4962 4962 496– artikel 01.04. De raming van het artikel kosten Waarderingskamer
wordt gesteld op f 1 500 000. Opbouw uitgaven en verplichtingen
vanaf de vorige ontwerpbegroting (in NLG 1000)   1998199920002001200220032004Stand
ontwerpbegroting 1999  1 4001 4001 4001 4001 400 1e
suppletore wet 1999  100100100100100 Mutatie        Stand
ontwerpbegroting 2000 1 3751 5001 5001 5001 5001 5001 500Stand
ontwerpbegroting EUR 1000 623681681681681681681Algemene uitkering– artikel 02.01. De algemene uitkering wordt voor het
jaar 2000 geraamd op f 23 634 985 000. Voor
de opbouw van de algemene uitkering ten opzichte van de stand eerste suppletore
begroting 1999 (wijziging samenhangend met de Voorjaarsnota) wordt verwezen
naar de toelichting in hoofdstuk 2. Opbouw verplichtingen vanaf de vorige
ontwerpbegroting (in NLG 1000)   1998199920002001200220032004Stand
ontwerpbegroting 1999  23 128 38523 155 48523 232 88523 428 58523 432 985 1e
suppletore wet 1999  308 500793 400999 7001 065 8001 314 700 Mutatie  – 500146 1001 5001 4001 400 Stand
ontwerpbegroting 2000 21 695 28023 436 38524 094 98524 234 08524 495 78524 749 08524 752 785Stand
ontwerpbegroting EUR 1000 9 844 88910 634 96810 933 82810 996 94811 115 70311 230 64511 232 324 Opbouw uitgaven vanaf de vorige ontwerpbegroting
(in NLG 1000)   1998199920002001200220032004Stand
ontwerpbegroting 1999  22 668 38522 695 48522 772 88522 968 58522 972 985 1e
suppletore wet 1999  744 182793 400999 7001 065 8001 314 700 Mutatie  – 500146 1001 5001 4001 400 Stand
ontwerpbegroting 2000 21 752 78223 412 06723 634 98523 774 08524 035 78524 289 08524 292 785Stand
ontwerpbegroting EUR 1000 9 870 98310 623 93310 725 08910 788 20910 906 96411 021 90611 023 585Integratie-uitkeringen– artikel 03.02. In 2000 zal f 133 800 000
van de middelen in verband met de herverdeling wegenbeheer via de integratie-uitkering
WUW-middelen gemeentefonds worden verdeeld. Opbouw uitgaven en verplichtingen
vanaf de vorige ontwerpbegroting (in NLG 1000)   1998199920002001200220032004Stand
ontwerpbegroting 1999  142 900133 800126 800117 100108 400 1e
suppletore wet 1999        Mutatie        Stand
ontwerpbegroting 2000 152 388142 900133 800126 800117 100108 40099 000Stand
ontwerpbegroting EUR 1000 69 15164 84560 71657 53953 13849 19044 924– artikel 03.06. Van de middelen voor de onderwijshuisvesting
zal in 2000 naar verwachting f 166 400 000 via de integratie-uitkering
worden verdeeld. Opbouw uitgaven en verplichtingen
vanaf de vorige ontwerpbegroting (in NLG 1000)   1998199920002001200220032004Stand
ontwerpbegroting1999  200 500166 400146 700   1e
suppletore wet 1999        Mutatie        Stand
ontwerpbegroting 2000 254 709200 500166 400146 700   Stand
ontwerpbegroting EUR 1000 115 58290 98375 50966 570   – artikel 03.07. De middelen voor de integratie-uitkering
Verdi (perso- nele consequenties) worden geraamd op f 5 700 000.
 Opbouw uitgaven en verplichtingen
vanaf de vorige ontwerpbegroting (in NLG 1000)   1998199920002001200220032004Stand
ontwerpbegroting 1999  5 7005 7005 7005 7005 700 1e
suppletore wet 1999        Mutatie        Stand
ontwerpbegroting 2000 5 6505 7005 7005 7005 7005 7005 700Stand
ontwerpbegroting EUR 1000 2 5642 5872 5872 5872 5872 5872 587– artikel 03.09. In 2000 zal naar verwachting f 144 300 000
via de integratie-uitkering sociale vernieuwing worden verdeeld. Opbouw uitgaven en verplichtingen
vanaf de vorige ontwerpbegroting (in NLG 1000)   1998199920002001200220032004Stand
ontwerpbegroting 1999  144 300     1e
suppletore wet 1999        Mutatie   144 300    Stand
ontwerpbegroting 2000 144 306144 300144 300    Stand
ontwerpbegroting EUR 1000 65 48365 48065 480    – artikel 03.10. Van de middelen in verband met het afschaffen
van de milieuleges zal in 2000 naar verwachting f 76 600 000
via de integratie-uitkering afschaffing milieuleges worden verdeeld. Opbouw uitgaven en verplichtingen
vanaf de vorige ontwerpbegroting (in NLG 1000)   1998199920002001200220032004Stand
ontwerpbegroting 1999  68 10076 60085 10085 10085 100 1e
suppletore wet 1999        Mutatie        Stand
ontwerpbegroting 2000 63 02968 10076 60085 10085 10085 10085 100Stand ontwerpbegroting EUR 1000 28 60130 90234 76038 61738 61738 61738 617– artikel 03.11. In 2000 zal f 61 500 000
via de integratie-uitkering precariobelasting omroepkabels worden verdeeld.
 Opbouw verplichtingen vanaf de vorige
ontwerpbegroting (in NLG 1000)   1998199920002001200220032004Stand
ontwerpbegroting 1999  50 00050 00050 00050 00050 000 1e
suppletore wet 1999  – 23 90011 50047 60047 60047 600 Mutatie        Stand
ontwerpbegroting 2000 90026 10061 50097 60097 60097 60097 600Stand
ontwerpbegroting EUR 1 000 40811 84427 90744 28944 28944 28944 289 Opbouw uitgaven vanaf de vorige ontwerpbegroting
(in NLG 1000)   1998199920002001200220032004Stand
ontwerpbegroting 1999  50 00050 00050 00050 00050 000 1e
suppletore wet 1999  – 23 00011 50047 60047 60047 600 Mutatie        Stand
ontwerpbegroting 2000 027 00061 50097 60097 60097 60097 600Stand
ontwerpbegroting EUR 1 000 012 25227 90744 28944 28944 28944 2895.2 Ontvangsten 1. Algemeen– artikel 01.04. Op dit ontvangstenartikel worden eventuele
terugontvangsten van de Waarderingskamer opgenomen. Voor 2000 wordt een pro
memorie raming opgenomen. 2. Ontvangsten ex artikel 4 van de Financiële-verhoudingswet– artikel 02. Wetsartikel 4, eerste lid van de Financiële-verhoudingswet
regelt dat bij (begrotings)wet voor ieder uitkeringsjaar een bedrag aan middelen
voor het Rijk wordt afgezonderd ten behoeve van het gemeentefonds. Op grond
van het tweede lid zijn de uitgaven en de «afgezonderde» inkomsten
over ieder uitkeringsjaar aan elkaar gelijk. Gelet hierop is ten behoeve van
de dekking van de uitgaven ten laste van het gemeentefonds een post «ontvangsten
ex artikel 4 van de Financiële-verhoudingswet» geraamd. 5.3 Meerjarenramingen gemeentefonds 2001 tot en met 2004In onderstaande tabel zijn de meerjarenramingen van de uitgaven van het
gemeentefonds voor de jaren 2001 tot en met 2004 weergegeven. Tabel
5.3.1 Meerjarenraming uitgaven gemeentefonds 2001–2004 (in NLG
1000)  2001200220032004 Algemene
uitkering (uitgaven)23 774 08524 035 78524 289 08524 292 785Integratie-uitkering WUW-middelen126 800117 100108 40099 000Integratie-uitkering huisvesting onderwijs146 700   Integratie-uitkering
Verdi5 7005 7005 7005 700 Integratie-uitkering
afschaffing milieuleges85 10085 10085 10085 100Integratie-uitkering precariobelasting omroepkabels97 60097 60097 60097 600     Algemene uitkering en integratie-uitkeringen24 235 98524 341 28524 585 88524 580 185     Kosten uitvoering financiële verhoudingen5 5005 5005 5005 500Kosten Waarderingskamer1 5001 5001 5001 500Totaal gemeentefonds (NLG 1000)24 242 98524 348 28524 592 88524 587 185Totaal gemeentefonds (EUR 1000)11 000 98711 048 77011 159 76511 157 178De integratie-uitkering sociale vernieuwing wordt ultimo 2000 beëindigd.
De middelen ter grootte van f 144 300 000 zullen in 2001 in
de algemene uitkering worden geïntegreerd. D. BIJLAGEN BIJ DE BEGROTING BIJLAGE 1Economische en functionele classificatiesOverzicht verplichtingen en uitgaven met economische en functionele
codering per begrotingsartikelonderdeel    VERPLICHTINGENUITGAVENCODERINGArt. 199819992000199819992000econ.funct.1 Algemeen         03Kosten
uitvoering financiële verhoudingen3 1625 5005 5003 1625 5005 5001213.2 04Kosten Waarderingskamer1 3751 5001 5001 3751 5001 50043.A13.22 Algemene uitkering         01Algemene
uitkering21 695 28023 436 38524 094 98521 752 78223 412 06723 634 98543.C13.2 3 Integratie-uitkeringen         02Integratie-uitkering
WUW-middelen152 388142 900133 800152 388142 900133 80043.C13.2 06Integratie-uitkering huisvesting onderwijs25 709200 500166 400254 709200 500166 40043.C13.2 07Integratie-uitkering Verdi5 6505 7005 7005 6505 7005 70043.C13.2 09Integratie-uitkering sociale vernieuwing144 306144 300144 300144 306144 300144 30043.C13.2 10Integratie-uitkering afschaffing milieuleges63 02968 10076 60063 02968 10076 60043.C13.2 11Integratie-uitkering precariobelasting omroepkabels90026 10061 500027 00061 50043.C13.2  Totaal (NLG 1000)22 320 79924 030 98524 690 28522 377 40124 007 56724 230 285      ONTVANGSTENCODERING Art. 199819992000econ.funct.1 Algemeen      04Terugontvangsten
Waarderingskamer237PMPM47.A13.2 2 Ontvangsten
ex artikel 4 van de Financiële-verhoudingswet22 377 16124 007 56724 230 28536,
3713.6  Totaal22 377 39824 007 56724 230 285  BIJLAGE 2Stand wetgevingUitkeringsjaar 1997• Vaststelling begrotingWet van 23 januari 1997 (Stb. 1997, nr. 107)• Eerste wijziging; wijziging samenhangende met de VoorjaarsnotaWet van 11 september 1997 (Stb. 1997, nr. 446)• Tweede wijziging; wijziging samenhangende met de NajaarsnotaWet van 29 januari 1998 (Stb. 1998, nr. 71)• SlotwetWet van 12 november 1998 (Stb. 1998, nr. 669). Uitkeringsjaar 1998• Vaststelling begrotingWet van 4 februari 1998 (Stb. 1998, nr. 64)• Eerste wijziging; wijziging samenhangende met de VoorjaarsnotaWet van 2 juli 1998 (Stb. 1998, nr. 468)• Tweede wijziging; wijziging samenhangende met de NajaarsnotaWet van 28 januari 1999 (Stb. 1999, nr. 73)• SlotwetWetsvoorstel is op 17 juni 1999 ingediend bij de Tweede Kamer(kamerstukken II, 1998–1999, 26 619) Uitkeringsjaar 1999• Vaststelling begrotingWet van 28 januari 1999 (Stb. 1999, nr. 91)• Eerste wijziging; wijziging samenhangende met de VoorjaarsnotaWet van 8 juli 1999 (Stb. 1999, nr. 350) BIJLAGE 3Artikel 12-gemeentenDe onderstaande gemeenten hebben over 1999 een artikel 12-uitkering aangevraagd.
Tevens is aangegeven in welk stadium de eventuele toekenning van een aanvullende
uitkering zich bevindt en om welk bedrag het gaat.  Gemeente Stand
van zakenBedrag in miljoenen guldensGoudabeschikking is afgegeven13,3 Lelystadbeschikking
is afgegeven26,5 Ouderkerkafgewezen– Purmerendbeschikking
is afgegeven13,8 Reiderlandbeschikking is afgegeven2,5Scheemdabeschikking is afgegeven2,7 Schoonhovenbeschikking
is afgegeven5,3 WinschotenIFLO rapport verwacht rond 1 december
1999memorieIFLO staat voor de Inspectie Financiën Lokale en provinciale overheden
van het ministerie van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties. BIJLAGE 4MOTIES EN TOEZEGGINGEN IN HET VERGADERJAAR 1998–1999A. Door de Staten-Generaal aanvaarde moties Onderdeel A.1 Afgedaan Omschrijving
van de motieVindplaatsStand van zaken Verzoek
aan de regering om door middel van een AMvB aan betreffende (heringedeelde)
gemeenten de gewenningsbijdrage van het vijfde jaar in het eerste jaar uit
te betalen.Kamerstukken II 1997–1998, 25 655, nr. 9 
(motie Noorman-den Uyl, Cornielje, Hoekema en Oedayraj Singh Varma)De
motie wordt uitgevoerd. De gewenningsbijdrage wordt voor herindelingen die
ingaan op of na 1 januari 1999 uitbetaald volgens het nieuwe betaalritme (1e
jaar 200%, daarna 3 jaar 100%). De aanpassing wordt geregeld in het «Wijzigingsbesluit
verdeelmaatstaven gemeentefonds 1999». Dit besluit wordt in september
1999 in het Staatsblad geplaatst. De relevante gemeenten worden reeds volgens
het nieuwe betaalritme bevoorschot. Verzoek aan de regering om
de uitvoering van het onderdeel gewenningsbijdrage te betrekken bij het eerstvolgende
monitorrapport over de Financiële-verhoudingswet.Kamerstukken II
1997–1998, 25 656, nr. 11 (motie Noorman-den Uyl en Cornielje)De
Tweede Kamer is bij brief van 24 november 1998 op de hoogte gebracht van de
voornemens terzake. Aangegeven is dat de eerste resultaten van een in te stellen
onderzoek naar de financiën in relatie tot recente herindelingen zullen
worden gemeld in het POR 2000 (zie kamerstukken II 1998–1999, 26 200
C, nr. 7). De Tweede Kamer is bij brief van 31 augustus 1999, FO99/U82 346,
geïnformeerd over het voorstel voor een nieuwe gemeentefondsmaatstaf
herindeling, zoals voor advies voorgelegd aan de Raad voor de financiële
verhoudingen. Verzoek aan de regering om een nulpunt-meting uit
te voeren om inzicht te verkrijgen in de feitelijke ontwikkeling en effecten
van de toepassing van de werktuigenvrijstelling.Handelingen II 1998–1999,
blz. 1037 (28 oktober 1998) (motie Van der Hoeven)Dit onderwerp
is voor advies voorgelegd aan de Waarderingskamer. De Tweede Kamer heeft eind
januari 1999 een afschrift van de adviesaanvraag ontvangen. De Waarderingskamer
heeft begin april 1999 meegedeeld eind 2000 een onderzoeksrapport te kunnen
aanbieden. De Tweede Kamer is hierover geïnformeerd bij brief van 28
april 1999 (FO98/U63 879). Verzoek aan de regering om een
monitor te ontwikkelen over de financiële effecten van de Wet wijziging
werktuigenvrijstelling en de Kamer binnen twee jaar na invoering van de wet
daarover te rapporteren.Handelingen II 1998–1999, blz. 1037 (28
oktober 1998) (motie Noorman-den Uyl)Dit onderwerp is voor advies
voorgelegd aan de Waarderingskamer. De Tweede Kamer heeft eind januari 1999
een afschrift van de adviesaanvraag ontvangen. De Waarderingskamer heeft begin
april 1999 meegedeeld eind 2000 een onderzoeksrapport te kunnen aanbieden.
De Tweede Kamer is hierover geïnformeerd bij brief van 28 april 1999
(FO98/U63 879). Voor de vernieuwing, verbetering en aanleg
van rioleringen zijn grote investeringen noodzakelijk. Deze zullen mogelijk
leiden tot een scherpe stijging van de lokale lasten. De motie verzoekt om
een onderzoek naar de financiering van deze investeringen teneinde de lastenstijging
beperkt te houden.Kamerstukken II 1998–1999, 26 213, nr.
8 (motie Noorman-den Uyl c.s.)Op 22 juni 1999 heeft de staatssecretaris
van Financiën de notitie «Rioleringsinvesteringen en lokale lasten»
naar de Tweede Kamer gestuurd (kamerstukken II 1998–1999, 26 635,
nr. 1).Onderdeel A.2 In behandeling Omschrijving
van de motieVindplaatsStand van zaken Motie
over toevoeging aan het gemeentefonds van 9 miljoen ten behoeve van de verbetering
van de veiligheid van het leerlingenvervoer.Kamerstukken II 1997–1998,
25 600 C, nr.18 (motie Noorman-den Uyl en Van der Hoeven)Ten
laste van het ministerie van V&W en het ministerie van OCenW is voor de
jaren 1999 en 2000 9 miljoen overgeheveld naar het gemeentefonds. Over de
structurele overheveling vanaf 2001 dient nog nadere besluitvorming plaats
te vinden. Verwezen wordt ook naar de brief van de minister van V&W van
2 juni 1999 aan de Tweede Kamer met als onderwerp «doelgroepenvervoer».Het verdient aanbeveling om enige vormen van binnengemeentelijke
decentralisatie in het herindelingsgebied Twente te stimuleren en voor dit
doel een passend bedrag aan de voor de regio bestemde gewenningsbijdrage toe
te voegen.Kamerstukken II 1998–1999, 26 353, nr. 26 en handelingen
II 1998–1999, nr. 72, blz. 4243Er is extern een opdracht gegeven
voor het opstellen van een essay over (o.a.) binnengemeentelijk zelfbeheer.
Daarbij zal tevens aandacht worden besteed aan mogelijkheden om binnengemeentelijke
decentralisatie te stimuleren.B. Door de bewindspersonen gedane toezeggingen Onderdeel B.1 Afgedaan Omschrijving
van de toezeggingVindplaatsStand van zakenAanpassing WOZ-instructies (inzake belangenverstrengeling); 
Staatssecretaris Van de Vondervoort; Dit onderwerp is in behandeling bij de
WaarderingskamerKamerstukken II 1997–1998, 25 610, nr. 3
(17 juni 1998)De Waarderingskamer heeft op 1 april 1999 de Staatssecretaris
van Financiën in kennis gesteld van haar standpunt terzake. Het onderwerp
wordt meegenomen in de evaluatie Wet WOZ. Wvg en verdeling gemeentefonds;
Staatssecretaris Van de Vondervoort; Toewerken naar de verdeling uit
het advies; als er meer geld beschikbaar komt (bijvoorbeeld in de derde, laatste
evaluatie) dan wordt al eerder naar het Cebeon-advies toegewerkt.Kamerstukken
II 1997–1998, 25 610, nr. 3 (17 juni 1998)Het kabinet heeft
meer geld beschikbaar gesteld voor de voorzieningen gehandicapten (onderwerp
is opgenomen in het Regeerakkoord). De extra middelen zijn voor het grootste
deel toegevoegd aan het gemeentefonds. Bij de verdeling wordt aangesloten
bij het Cebeon-advies (verdeling via de maatstaven ouderen en woonruimten).Werktuigenvrijstelling (Wet wijziging werktuigenvrijstelling);
Minister van BZK; Na overleg met de Waarderingskamer de Tweede Kamer
schriftelijk mededelen hoe de moties betreffende de monitoring en de nulmeting
worden uitgevoerd.Handelingen II 1998–1999 (28 oktober 1998)Na
ontvangst van het advies van de Waarderingskamer is de Tweede Kamer geïnformeerd
over de wijze waarop de moties betreffende monitoring en de nulpunt-meting
worden uitgevoerd. De opdracht is inmiddels aan de Waarderingskamer verstrekt.Werktuigenvrijstelling (Wet wijziging werktuigenvrijstelling);
Minister van BZK; Waarderingskamer officieel vragen om bij de kwaliteitscontroles
aandacht te besteden aan de toepassing van de werktuigenvrijstelling in de
praktijk en te overleggen met de Waarderingskamer over de uitvoering van de
nulmeting en monitoring.Handelingen II 1998–1999, blz. (28 oktober
1998)Na ontvangst van het advies van de Waarderingskamer is de Tweede
Kamer geïnformeerd over de wijze waarop de moties betreffende monitoring
en de nulpunt-meting worden uitgevoerd. De opdracht is inmiddels aan de Waarderingskamer
verstrekt. Lokale lastendruk. Toezegging van de staatssecretaris
van Financiën, mede namens de minister van BZK, om een onderzoek uit
te voeren naar de hoge kosten van rioleringen en de effecten op de lokale
lasten. Daarmee wordt ook tegemoetgekomen aan een door de Tweede Kamer aanvaarde
motie.Kamerstukken II 1998–1999, 26 200 C, nr. 11 (2 december
1998) en Handelingen II 1998–1999, nr. 39, blz. 2830 (17 december 1998)Op
22 juni 1999 is de notitie «Rioleringsinvesteringen en lokale lasten»
naar de Tweede Kamer gezonden (kamerstukken II 1998–1999, 26 635,
nr. 1) Wvg-budget binnen gemeentefonds; Minister
van BZK; De Tweede Kamer wordt geïnformeerd over de mening van de beheerders
van het gemeentefonds over het Wvg-budget binnen het gemeentefonds (naar aanleiding
van opmerkingen in een brief van de VNG).Kamerstukken II 1998–1999,
26 200 C, nr. 11 (2 december 1998)Met de VNG zijn afspraken gemaakt
over de te volgen handelwijze. Die heeft zijn neerslag gevonden in het rapport
de «Kerncijfers 1997». De minister van SZW heeft dit rapport bij
brief van 19 april 1999 aan de Tweede Kamer aangeboden (kamerstukken II 1998/99,
26 435, nr. 5 herdruk). De toegezegde notitie van de minister
van Financiën en de minister van BZK omtrent de bevoegdheden van de Algemene
Rekenkamer, met betrekking tot de toetsing van de specifieke uitkeringen bij
gemeenten en provincies, zal met de grootst mogelijke voortgang (voorjaar
1999) naar de Tweede Kamer worden gezonden.Kamerstukken II 1998–1999,
24 036, nr. 124 (4 februari 1999)De Tweede Kamer is bij brief van
16 juli 1999 van de minister van Financiën over dit onderwerp geïnformeerd
(kamerstukken II 1998–1999, 24 479 en 24 500, nr. 5).Onderdeel B.2 In behandeling Omschrijving
van de motieVindplaatsStand van zaken Staatssecretaris
Van de Vondervoort; gemeentefonds en provinciefonds; lokale lasten. Er wordt
bezien of het zinvol is bij wijziging in de verdeelmaatstaven in het gemeentefonds
een overgangsperiode in acht te nemen. De Tweede Kamer wordt te zijner tijd
over de bevindingen geïnformeerd.Kamerstukken II, 1997–1998,
25 600 C, nr. 10 (24 november 1997)Deze problematiek is aan de
orde in relatie met het onderwerp «cumulatie herverdeeleffecten».
De Raad voor de financiële verhoudingen heeft over dat onderwerp op 16
april 1998 een advies uitgebracht. De toenmalige fondsbeheerders hebben hun
standpunt over het advies aan de Tweede Kamer kenbaar gemaakt in een brief
van 17 juli 1998 (kamerstukken II 1997–1998, 25 600 C, nr. 26).
In deze brief is aangegeven dat een nader standpunt zal worden bepaald nadat
de uitkomsten van de afronding van de evaluatie bekend zijn. Het gaat bij
deze afronding om de ijking van het niet-geijkte deel van het gemeentefonds
en de verdeeltechnische gevolgen die daaraan worden verbonden. Dit traject
zal naar verwachting in september 1999 in een adviesaanvraag aan de Rfv resulteren.
Aan de Tweede Kamer zal een afschrift van de advies-aanvraag worden gezonden.
In de adviesaanvraag zal op de cumulatie worden ingegaan. Toezegging
om een breed onderzoek te laten verrichten naar de fiscale behandeling van
«agrarische» versus «industriële» benutting van
grond. De staatssecretaris van Financiën, verantwoordelijk voor de Monitor
Lokale lasten, heeft een dergelijk onderzoek toegezegd in het AO van 2 december
1998. De minister van BZK heeft deze toezegging op 17 december 1998 (her-) bevestigd.Handelingen
II 1998–1999, blz. 2831 (17 december 1998)Het onderzoek is toegezegd
door de staatssecretaris van Financiën. Het bedoelde onderzoek is bij
het ministerie van Financiën in voorbereiding. De staatssecretaris
van Financiën, eerstverantwoordelijke voor de Monitor Lokale lasten,
zal de effecten op de lokale lasten die zich mogelijk zullen voordoen als
gevolg van de invoering van de euro, aan de orde te stellen in het overleg
met de VNG en het IPO.Kamerstukken II 1998–1999, 26 200 C,
nr. 11 (2 december 1998) en Handelingen II 1998–1999, nr. 39, blz. 2830
(17 december 1998)Indien noodzakelijk zal dit onderwerp in het regulier
overleg met de VNG en het IPO geagendeerd worden. Zitplaatsverdeling
leerlingenvervoer; Minister van BZK; Voor de Kaderbrief 1999 zal worden geagendeerd
welke structurele oplossing vanaf 2001 wordt gekozen voor de kwestie «Zitplaatsverdeling
leerlingenvervoer» (f 9 miljoen). BZK denkt mee aan een oplossing.Kamerstukken
II 1998–1999, 26 200 C, nr. 11 (2 december 1998)Bij brief
van 2 juni 1999 met als onderwerp «doelgroepenvervoer» heeft de
minister van Verkeer en Waterstaat aan de Tweede Kamer een brief gezonden
over de mogelijke efficiencyverbeteringen in de bijzondere vervoersvormen
(Wvg, WSW, leerlingenvervoer, etc.). Daarbij is aangekondigd dat er nog nader
onderzoek zal worden verricht. De (nadere) onderzoeksresultaten zullen worden
meegenomen bij de besluitvorming over de voortzetting vanaf 2001 van de toevoeging
aan het gemeentefonds in verband met de zitplaatsverdeling leerlingenvervoer.
In verband met de wijziging van de regeling is, vooralsnog uitsluitend voor
de jaren 1999 en 2000, ten laste van de begroting van V&W en OCenW f 9
miljoen aan het gemeentefonds toegevoegd. Het kabinet zal de besluitvorming
over de voortzetting uiterlijk bij Kaderbrief 2001 afronden. Toetsing
specifieke uitkeringen; Minister van BZK; De minister van BZK zal de minister
van Financiën aanspreken met het verzoek vaart te maken met de toetsing
van de Wet Onroerende zaakbelasting (WOZ).Kamerstukken II 1998–1999,
24 036, nr. 124 (4 februari 1999)Het voornemen is de evaluatie
van de Wet WOZ op Prinsjesdag 1999 aan de Tweede Kamer te zenden. Vrijstelling
OZB voor substraatteelt; Minister van BZK. Het wetsvoorstel vrijstelling OZB
voor substraatteelt wordt aangemeld bij de Europese Commissie.Handelingen
II 1998–1999, nr. 96, blz. 5576 (1 juli 1999)De aanmelding is
in voorbereiding. Vrijstelling OZB voor substraatteelt; Minister
van BZK. Op betrekkelijk korte termijn zal een nadere inventariserende notitie
over OZB-vrijstellingen, inclusief de cultuurgrond, aan de Tweede Kamer worden
verzonden. Deze beleidsnotitie zal ook een beleidsvormend karakter hebben.Handelingen
II 1998–1999, nr. 96, blz. 5576 (1 juli 1999)De notitie is in
voorbereiding.BIJLAGE 5Overzicht circulaires gemeentefonds Datum NummerOnderwerpMaximale
geldigheidsduur A. Nog geldende circulaires aan de gemeentebesturen
verzonden vóór 1 juni 1998    2
juni 1994FIP94/363Bebouwingsgegevensuiterlijk 1 januari
2001     B. Aan de gemeentebesturen in de periode 1 juni
1998 tot 1 juni 1999 verzonden circulaires    7 september
1998FO98U1437Septembercirculaire gemeentefonds 1998uiterlijk
1 juli 1999     6 oktober 1998FIP 98/765 MAantallen leerlingen
uitkeringsjaar 1997 en 1998     12 november 1998FIP 98/854
MGegevens regeling belastingcapaciteit uitkeringsjaar 1998     17
december 1998FO98/U62518Circulaire uitkeringen gemeentefonds 1998uiterlijk
1 juli 1999     1 maart 1999FO99/U57496Maartcirculaire
gemeentefonds 1999uiterlijk 1 juli 1999     10 mei 1999FO99/U68602Meicirculaire
gemeentefonds 1999uiterlijk 1 juli 2000BIJLAGE 6Adviezen Raad voor de financiële verhoudingenDe Raad voor de financiële verhoudingen heeft dit jaar onder andere
de volgende adviezen uitgebracht1:  DatumOnderwerpKenmerk16 februari 1999Monitoring bij de algemene uitkering en afsplitsing
onderwijshuisvestingRfv 14.40/006.002 25 februari 1999Actualisering
Wet Filo1999055797 1 maart 1999IJkpunt Wegen en WaterRfv
14.30/001.006 25 maart 1999Overige ijkpunten verzamelclusterRfv
14.30/006.002BIJLAGE 7 PERIODIEK ONDERHOUDS RAPPORT GEMEENTEFONDS 2000 Periodiek OnderhoudsRapport gemeentefonds 2000ONDERHOUDSRAPPORT INHOUDSOPGAVE1.INLEIDING EN SAMENVATTING47 1.1. Inleiding47  1.2. Samenvatting47   2.RAPPORTAGE OVER DE AGENDA VAN HET POR1999 EN ACTUELE
ONTWIKKELINGEN49 2.1. Inleiding49  2.2.
Stand van zaken49    3.SCAN57 3.1. Inleiding57  3.2. Conclusies57  3.3.
Ontwikkelingen in de scan57  3.4. Trendanalyses/scannen59   4.DE INVENTARISATIE VAN BELEIDSVOORNEMENS VAN HET
RIJK67 4.1. Inleiding67  4.2.
Beleidsvoornemens per ministerie67 5.WERKPROGRAMMA
VOOR DE RAAD VOOR DE FINANCIËLE VERHOUDINGEN81 5.1.
Kader en achtergrond81  5.2. Lijst van onderwerpen voor
advisering81    Opgenomen figuren    1.
Agenda voor 200048 2. Overige onderwerpen van de agenda 1999553. Kostenniveau 1999 per inwoner (kaart)60 4. De inkomstenmaatstaf
1999 per inwoner (kaart)61 5. Netto-uitgaven per cluster in
1997, 1998 en 199962 6. Verschil tussen netto-uitgaven
en algemene uitkering per cluster in 1997, 1998 en 1999 (alle gemeenten)637. Verschil tussen netto-uitgaven en algemene uitkering per
cluster in 1997, 1998 en 1999 (zonder G4 en waddengemeenten)64   1. INLEIDING EN SAMENVATTING 1.1. InleidingBij de parlementaire behandeling van de Financiële-verhoudingswet
is vastgesteld dat het nodig is het verdeelstelsel van het gemeentefonds voortdurend
op zijn werking te bezien. Op deze wijze zouden grote schoksgewijze veranderingen
als in 1997 kunnen worden vermeden.Jaarlijks voeren de beheerders van het gemeentefonds dit zogenaamde onderhoud
uit. Het onderhoud mondt uit in een Periodiek OnderhoudsRapport (POR). Dat
rapport wordt als bijlage bij de begrotingsstukken van het gemeentefonds aan
de Tweede Kamer aangeboden.Het verslag aan de Tweede Kamer heeft ten doel de Kamer inzicht te bieden
in de agenda van de beheerders van het gemeentefonds.Het voorliggende POR2000 is het derde in de reeks. Het zwaartepunt ligt
bij de agenda voor 2000, die aan het eind van dit hoofdstuk is weergegeven.
De agenda wordt samengesteld uit zaken die voortvloeien uit de agenda van
de afgelopen jaren (hoofdstuk 2), de bevindingen uit de «scan»
(het onderzoek op basis van gemeentebegrotingen en -rekeningen om mogelijke
tekortkomingen in de verdeling van het gemeentefonds op de sporen; hoofdstuk
3) en de beleidsvoornemens van het Rijk met gevolgen voor de gemeentelijke
financiën (hoofdstuk 4). Het POR wordt afgesloten met het werkprogramma
voor de Raad voor de financiële verhoudingen (Rfv), dat grotendeels is
afgeleid van de agenda en van de beleidsvoornemens in hoofdstuk 4. 1.2. Samenvatting Agenda van het POR1999Belangrijk onderwerp op de agenda van 1999 is de voorgenomen aanpassing
van het verdeelstelsel in verband met de opgestelde ijkpunten voor infrastructuur,
openbare orde en veiligheid, fysiek milieu, bestuursorganen en bevolkingszaken.
Met de afronding van deze ijkpunten kan het verzamelcluster verdwijnen en
zullen de genoemde uitgavenclusters als aparte clusters daarvoor in de plaats
komen. De aanpassing van het verdeelstelsel zal met ingang van het uitkeringsjaar
2001 kunnen worden doorgevoerd. De scanUit de scan blijkt dat de algemene uitkering over het algemeen goed blijft
aansluiten bij de begrote netto-uitgaven van gemeenten. Voor enkele clusters
geldt dat de netto-uitgaven meer dan tien gulden per inwoner afwijken van
het deel van de algemene uitkering dat wij aan het cluster verbinden. Ook
treden (hierbij) voor enkele clusters tekenveranderingen op. Gelet op de omstandigheden
met betrekking tot deze clusters en in afwachting van de uitsplitsing van
het verzamelcluster achten wij het nu niet nodig over te gaan tot het (laten)
verrichten van nader onderzoek. Beleidsvoornemens van het RijkIn hoofdstuk 4 van het POR2000 wordt een overzicht gegeven van de beleidsvoornemens
van het Rijk met financiële gevolgen voor gemeenten. Het hoofdstuk laat
de veelheid aan onderwerpen zien waarbij het Rijk en de gemeenten gezamenlijk
zijn betrokken. Conform artikel 2 van de Financiële-verhoudingswet is in de meeste
gevallen duidelijk welke de financiële gevolgen voor de gemeenten zijn
en op welke wijze deze gevolgen worden opgevangen. Soms is echter nog geen
structurele oplossing voorhanden (bijvoorbeeld bij het leerlingenvervoer)
en in enkele gevallen (zoals bij de bodemsanering) is er nog niet duidelijk
wat de financiële gevolgen voor de gemeenten zullen zijn.Het komt ook voor (bijvoorbeeld bij breedtesport) dat voor de bekostiging
mede een beroep wordt gedaan op de algemene middelen van de gemeenten. De
gevolgen hiervan voor de gemeentelijke financiën zullen in de komende
scan meer duidelijk worden. Agenda voor 2000 Figuur 1. Agenda voor 2000 OnderwerpOnderhoudsfase
agenda voor 2000Informatietijdstip Tweede KamerVindplaats POR2000Onderhoudsfase*
agenda voor 1999 Infrastructuuraanpassingnajaar 19992.2.1aanpassing     Groeikernen en onderwijshuisvestingonderzoekseptember
19992.2.2onderzoek      Verzamelclusteraanpassingnajaar
19992.2.3aanpassing      Leerlingmaatstafaanpassing 2.2.5aanpassing     Precariobelastingaanpassingvoorjaar 20002.2.6onderzoek     Cluster Bijstand/Sociale Dienst i.v.m. FWIaanpassingvoorjaar
20002.2.8      Integratie FSVaanpassingnajaar
19992.2.9aanpassing      Sociaal vervoer AWBZ-instellingenaanpassing 2.2.17aanpassing      BTW-compensatiefondsaanpassingvoorjaar
20004.2 Fin-1      Investeringsbudget Stedelijke Vernieuwing
(ISV)aanpassingeind 19994.2 VROM-1signalering      Gdu
kleine infrastructuuraanpassing 4.2 V&W-1 * Waar niets is ingevuld betreft het een nieuw onderwerp ten opzichte
van het POR1999. 2. RAPPORTAGE OVER DE AGENDA VAN HET POR1999 EN ACTUELE
ONTWIKKELINGEN 2.1. InleidingEen belangrijk onderdeel van het onderhoudsconcept betreft de rapportage
over de onderwerpen op de agenda van het voorafgaande jaar. De rapportage
geeft inzicht in de vorderingen die zijn geboekt en vormt de basis voor de
agenda van het komende jaar.Allereerst worden de onderwerpen besproken die in het POR1999 op de agenda
stonden. Het betreft in belangrijke mate onderwerpen die naar voren zijn gebracht
ten tijde van de parlementaire behandeling van de Financiële-verhoudingswet.
Zij worden kort ingeleid, waarna de stand van zaken wordt weergegeven. Nogal
wat onderwerpen zijn de aanleiding voor de komende aanpassing van het verdeelstelsel
per 2001; concreet gaat het om het inpassen van de nieuwe ijkpunten voor infrastructuur
(wegen en water), openbare orde en veiligheid, fysiek milieu, bestuursorganen
en bevolkingszaken. Deze uitgavenclusters vormen nu nog te zamen het verzamelcluster.
Tevens worden daarbij diverse andere onderwerpen betrokken.Vervolgens worden enkele nieuwe onderwerpen op de agenda opgevoerd, zoals
het ijkpunt rioleringen. 2.2. Stand van Zaken 1. InfrastructuurZoals aangekondigd in het POR1999 is er een ijkpunt infrastructuur gemaakt.
Op basis van dit ijkpunt wordt het verdeelstelsel van het gemeentefonds aangepast,
te zamen met het inpassen in het verdeelstelsel van de andere uitgavenclusters
waarvoor recent ijkpunten zijn opgesteld.Daarmee zal de evaluatie van het gemeentefonds en de invoering van het
nieuwe verdeelstelsel volledig zijn.In het ijkpunt infrastructuur zijn de gemeentelijke uitgaven en inkomsten
voor wegen en water onderzocht. Zoals eerder al is afgesproken naar aanleiding
van ons onderzoek naar de financiële positie van enkele Zuid-Limburgse
gemeenten in het nieuwe verdeelstelsel, is daarbij expliciet gekeken naar
de mogelijke invloed van geaccidenteerdheid van het terrein op kostenverschillen
tussen gemeenten. De resultaten van het ijkpuntonderzoek geven echter geen
aanleiding tot aanpassing van het verdeelstelsel voor dit aspect. Er zijn
geen hogere kosten gevonden, terwijl de totale effecten voor de Zuid-Limburgse
gemeenten overwegend positief zijn.Het ijkpunt infrastructuur zou naar verwachting ook meer duidelijkheid
geven over de positie van de gemeente Haarlemmermeer in het verdeelstelsel.
Uit eerder onderzoek naar de financiële positie van deze gemeente was
immers de vraag naar voren gekomen in hoeverre de aanwezigheid van een groot
net van (lange) wegen alsmede een grote hoeveelheid (al dan niet beweegbare)
bruggen voldoende in het verdeelstelsel is verdisconteerd. Het ijkpuntonderzoek
heeft aangetoond dat factoren als meerkernigheid en oeverlengte een rol moeten
spelen in het verdeelstelsel. De totale effecten voor de gemeente Haarlemmermeer
zijn beperkt positief. De voorstellen tot aanpassing van het verdeelstelsel op basis van de recent
opgestelde ijkpunten (waarbij het dus gaat om ijkpunten voor infrastructuur,
voor (openbare) orde en veiligheid, voor fysiek milieu, voor bestuursorganen
en voor bevolkingszaken) zullen binnenkort om advies naar de Raad voor de
financiële verhoudingen worden verzonden.Naar verwachting zullen ze dit najaar in de Tweede Kamer aan de orde kunnen
komen. De gemeenten zullen daarna per circulaire worden geïnformeerd
over de stand van zaken.Mede op basis van het oordeel van de Kamer zal ook de algemene maatregel
van bestuur worden opgesteld met de juridische vertaling van de aanpassingen.
Deze zal naar verwachting medio volgend jaar bij de Tweede Kamer kunnen worden
voorgehangen, zodat de gemeenten rond de zomer van 2000 definitieve duidelijkheid
kunnen krijgen over hun financiële positie vanaf het jaar 2001.Het onderwerp infrastructuur zit in de aanpassingsfase van het periodieke
onderhoud. 2. Groeikernen en onderwijshuisvestingZoals aangegeven in het POR1999 is er een vooronderzoek gedaan naar de
decentralisatie van de onderwijshuisvesting en de financiële positie
van groeigemeenten. Bij niet (sterk) groeiende gemeenten blijken de inkomsten
uit het gemeentefonds om verschillende redenen min of meer parallel te lopen
aan de kosten in verband met de onderwijshuisvesting; de uitkering uit het
gemeentefonds biedt een structurele compensatie voor de gemeentelijke uitgaven
voor onderwijshuisvesting. Anders ligt het bij gemeenten die (sterk) groeien.
Daar is gedurende een bepaalde periode (afhankelijk van de duur van de groei)
sprake van een negatief financieel effect omdat de gemiddeld jongere leeftijd
van de voorraad schoolgebouwen tijdens de groei tot een cumulatie van kapitaallasten
leidt die niet door het gemeentefonds wordt vergoed. Er is eind vorig jaar
besloten om vervolgonderzoek te doen naar de geldigheid van de bevindingen
uit het vooronderzoek voor alle of voor bepaalde typen groeigemeenten. Onderzoeksbureau
Cebeon heeft inmiddels opdracht gekregen tot het doen van dat vervolgonderzoek.
Daarnaast heeft Kolpron Consultancy bv opdracht gekregen de mogelijkheden
en onmogelijkheden rondom het vraagstuk van de grondexploitatie in relatie
met onderwijshuisvesting in beeld te brengen.De resultaten van beide onderzoeken zullen naar verwachting in september
van dit jaar beschikbaar komen.Dit onderwerp zit in de onderzoeksfase van het periodieke onderhoud. 3. IJkpunt onderdelen verzamelclusterBij de invoering van het nieuwe verdeelstelsel van het gemeentefonds per
1997 waren nog niet alle uitgavenclusters geijkt. De nog niet geijkte clusters
zijn samengevoegd in een zgn. verzamelcluster. Het bevat de uitgavenonderdelen
infrastructuur (wegen en water), openbare orde en veiligheid, fysiek milieu,
bestuursorganen en bevolkingszaken.In de afgelopen maanden zijn voor elk van deze uitgavenclusters ijkpunten
gemaakt. Op basis van deze ijkpunten wordt het verdeelstelsel per 2001 aangepast
(zie ook onderdeel 1). Na advisering door de Raad voor de financiële
verhoudingen zal het voorstel voor aanpassing aan de Tweede Kamer worden verzonden.
In dat verband zal tevens inzicht worden gegeven in de financiële
effecten. Daarbij zal tevens aandacht worden geschonken aan de samenloop met
de financiële effecten uit hoofde van andere beleidsvoornemens (cumulatie
herverdeeleffecten).Dit onderwerp zit in de aanpassingsfase van het periodieke onderhoud. 4. Doeluitkering brandweerVoor gemeentelijke uitgaven voor brandweer is ook een ijkpunt opgesteld.
Daarnaast is er nog een onderzoek gaande naar de verdere ontwikkeling van
de bekostiging in regionaal verband in de vorm van een specifieke uitkering.
Met ingang van 2000 kan de nieuwe specifieke uitkering van kracht worden.Dit onderwerp zit in de aanpassingsfase van het periodieke onderhoud. 5. LeerlingmaatstafIn het kader van de totstandkoming van de Wet primair onderwijs is met
ingang van 1999 een technische wijziging aangebracht in de leerlingmaatstaf
in het gemeentefonds. In de wetgeving is het beleid van Weer Samen Naar School
geformaliseerd. Het voortgaande proces op dat terrein maakt het nodig te bezien
of ook verdergaande wijzigingen in de maatstaf nodig zijn (zie ook hoofdstuk
4).Met ingang van 2000 wordt de maatstaf opnieuw aangepast in verband met
de positie van gemeenten met scholen voor extra duur (voortgezet) speciaal
onderwijs. De Tweede Kamer is over de financiële effecten van de aanpassing
op 18 april 1999 geïnformeerd door de Minister van Binnenlandse Zaken
en Koninkrijksrelaties, mede namens de staatssecretaris van Financiën
en de staatssecretaris van Onderwijs, Cultuur en Wetenschappen, Mw. K.Y.I.J.
Adelmund.Dit onderwerp zit in de onderzoeksfase van het periodieke onderhoud. 6. PrecariobelastingOp 15 december 1998 is een groot aantal artikelen van de nieuwe Telecommunicatiewet
in werking getreden. Als gevolg hiervan is er een gedoogplicht voor ondergrondse
kabels ontstaan; gemeenten kunnen dus geen precariobelasting meer heffen op
omroepkabels.Ter compensatie zijn vanaf 1998 bedragen aan het gemeentefonds toegevoegd;
voor de jaren 1998 t/m 2001 worden deze middelen in de vorm van integratie-uitkeringen
uitgekeerd. Met ingang van 2002 wordt de integratie-uitkering zo mogelijk
geïntegreerd in de algemene uitkering.Dit onderwerp zit in de aanpassingsfase van het periodieke onderhoud. 7. Wet voorzieningen gehandicaptenBij de decentralisatie van de Wet voorzieningen gehandicapten is een uitgebreide
evaluatie afgesproken. Voor wat het gemeentefonds betreft gaat het om de omvang
en de verdeling van het gemeentefonds.In het kader van de Wet voorzieningen gehandicapten (Wvg) is in 1999 de
verdeling van het gemeentefonds gewijzigd. Bij de derde evaluatie (in 2000)
zal worden bezien of deze gewijzigde verdeling voldoet, dan wel dat deze nog
een nadere aanpassing behoeft. In het Regeerakkoord zijn intensiveringen aangekondigd oplopend van 50
miljoen gulden in 1999 naar 225 miljoen gulden in 2002 voor gehandicapten
en chronisch zieken. Met het oog op het verhoogde beroep op de Wvg heeft het
kabinet besloten deze intensiveringsmiddelen volledig te bestemmen voor de
Wvg. Een deel van de extra middelen zal worden toegevoegd aan het gemeentefonds:
in 1999 is f 25 mln toegevoegd, in 2000, 2001 en 2002 wordt ten opzichte
van 1999 respectievelijk f 59,6, f 99,6 en f 174,6 mln toegevoegd.Dit onderwerp zit in de onderzoeksfase van het periodieke onderhoud. 8. Fonds Werk en InkomenNaar verwachting zal per 1-1-2001 het Fonds Werk & Inkomen starten.
Dit fonds bestaat uit een werkcompartiment en een inkomenscompartiment.Voor het gemeentefonds is relevant dat het inkomenscompartiment wordt
gevuld met uitkeringsgelden ABW. Daarbij zal ook het 10% gemeentelijk aandeel
worden betrokken. Op welke wijze dit zal geschieden zal in het kader van het
FWI nog nader worden uitgewerkt. Vooralsnog zal ook onder het nieuwe regime
een substantieel deel van de ABW-uitkeringen op declaratiebasis aan de gemeenten
worden vergoed.In samenhang met het FWI kan eveneens worden bezien welke aanpassingen
binnen het resterende cluster Bijstand/Sociale Dienst moeten worden overwogen.Dit onderwerp zit in de aanpassingsfase van het periodieke onderhoud. 9. Integratie Fonds sociale vernieuwingHet ligt in ons voornemen om de huidige integratie-uitkering in verband
met het Fonds Sociale Vernieuwing per 2001 te integreren in de algemene uitkering.
Dit wordt betrokken bij de aanpassing van het verdeelstelsel uit hoofde van
de opsplitsing van het verzamelcluster (zie onder 1).Dit onderwerp zit in de aanpassingsfase van het periodieke onderhoud. 10. GroenIn het POR1999 is aangegeven dat wij ons zouden beraden op de betekenis
van de resultaten van het onderzoek naar afwijkende dynamiek voor het cluster
groen in het gemeentefonds en de mogelijke effecten daarvan voor het verdeelstelsel
van het gemeentefonds.Noch uit de scan, noch uit andere onderzoeken is gebleken dat er aanleiding
is tot aanpassing van het gemeentefonds voor het onderdeel groen van het gemeentefonds.Dit onderwerp wordt van de agenda afgevoerd en wordt onderdeel van de
reguliere scan. 11. Herindeling (gewenningsbijdrage)Mede naar aanleiding van signalen van recent heringedeelde gemeenten heeft
de Minister van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties de Kamer toegezegd
een onderzoek te doen naar de frictiekosten van deze gemeenten. Dit onderzoek
is inmiddels verricht. De Rfv is op 31 augustus 1999 advies gevraagd over
een voorstel om de bestaande maatstaf gewenningsbijdrage te vervangen
door een nieuwe maatstaf herindeling. De adviesaanvraag gaat vergezeld van
het onderzoeksrapport over de frictiekosten. Het traject is er op gericht
om gemeenten in de septembercirculaire van 1999 te kunnen berichten over de
nieuwe maatstaf.Dit onderwerp zit in de aanpassingsfase van het periodieke onderhoud. 12. Jonge monumentenIn het POR 1997 is aangegeven dat het onderwerp jonge monumenten op de
onderhoudsagenda 2000 kon worden opgenomen in de fase van nader onderzoek.
De reden is dat het Monumenten Registratie Project eind 1999 gereed zou zijn.
Om objectief te kunnen bepalen wat wel en wat niet als monument wordt aangeduid,
is een dergelijke lijst onontbeerlijk.Inmiddels is duidelijk geworden dat het MRP een jaar vertraging heeft
opgelopen1. Dit betekent dat nu naar verwachting
in de loop van het jaar 2001 kan worden onderzocht of, en zo ja in welke mate
gemeenten met (veel) jonge monumenten hogere kosten hebben dan gemeenten zonder
jonge monumenten. Op basis van een dergelijk onderzoek kan vervolgens worden
beoordeeld of aanpassing van het verdeelstelsel in verband met jonge monumenten
noodzakelijk is.Dit onderwerp zit in de signaleringsfase van het periodieke onderhoud;
het uit te voeren onderzoek wordt op de onderhoudsagenda voor 2001 geplaatst. 13. Monitor onderwijshuisvestingDe toenmalige staatssecretaris van Onderwijs, Cultuur en Wetenschappen,
mw. T. Netelenbos, heeft de Tweede Kamer op 14 november 1996 bericht over
de wijze waarop uitvoering zal worden gegeven aan de aan de Tweede Kamer toegezegde
monitoring2. De monitoring omvat drie kerngebieden:
de fysieke aspecten van de huisvesting, de gemeentelijke werkwijzen en de
financiële aspecten. Met name dit laatste deel van de monitoring is relevant
voor het verdeelstelsel van het gemeentefonds; het wordt via een enquête
bij alle gemeenten vormgegeven.In september 1999 kan voor de jaren 1997 en 1998 een volledige monitoring
over alle drie de kerngebieden plaatsvinden, waarover de Tweede Kamer zal
worden gerapporteerd.In aansluiting op de monitor houden wij de ontwikkelingen in de gemeentelijke
inkomsten en uitgaven voor onderwijshuisvesting in het oog (zie paragraaf
3.3).Het onderwerp onderwijshuisvesting is onderdeel van de reguliere scan
en zit in de onderzoeksfase van het periodiek onderhoud. 14. Overige eigen middelenIn opdracht van de beheerders heeft het adviesbureau Andersson Elfers
Felix (AEF) deze zomer een vooronderzoek uitgevoerd naar de mogelijkheden
en wenselijkheden om beter zicht te krijgen op de Eigen Inkomsten van de gemeenten,
met name ten aanzien van wat in het verdeelstelsel wordt aangeduid als Overige
Eigen Middelen (OEM). Dit vooronderzoek is onlangs afgerond. Voor het einde
van het jaar wordt door de fondsbeheerders een conclusie ten aanzien van een
mogelijk vervolgonderzoek getrokken. Dat kan leiden tot een aanpassing
en verdere invulling van de zogenaamde scan, waarover in het POR verslag wordt
gedaan. De beheerders zullen de Kamer hierover zo spoedig mogelijk berichten.Dit onderwerp zit in de onderzoeksfase van het periodiek onderhoud. 15. IJkpunt rioleringenOnlangs heeft Cebeon in opdracht van de fondsbeheerders een voorstudie
verricht naar het onderdeel Rioleringen in de algemene uitkering van het gemeentefonds.
De aanleiding voor deze voorstudie was enerzijds de aandacht die er vanuit
de Tweede Kamer was voor rioleringen in relatie tot lokale lasten (motie Noorman-den
Uijl). Daarnaast heeft de Rfv op 28 december 1998 geadviseerd om, uit oogpunt
van een gelijkmatige lokale lastenverdeling, de maatstaven van het cluster
riolering nader te bezien. Voorts is het zo, dat het bestaande ijkpunt rioleringen
is gebaseerd op oude gegevens inzake de bodemgesteldheid. Bovendien is destijds
(1994) al aangegeven dat de uitgaven voor riolering in de toekomst nog zullen
stijgen. De ijkformule is destijds daarom niet gebaseerd op de toen aangetroffen
situatie, maar op (een inschatting van) de toekomstige situatie.Tegen deze achtergrond is daarom gevraagd te onderzoeken in hoeverre de
«voorspellende» ijkformule op basis van de situatie in 1992 voldoet
wanneer wordt gekeken naar de feitelijke uitgaven van 1999, uitgaande van
nieuwe gegevens over slechte bodem. Tevens is gevraagd of er aanleiding is
tot herijking, en zo ja op welk moment, en of er aanleiding is tot aanpassing
van het verdeelstelsel, bijv. het ophogen van de 50%-vergoeding in verband
met slechte boden of het betrekken van andere gevonden indicatoren (zoals
oppervlakte land buiten de bebouwde kom).Deze voorstudie heeft opgeleverd, dat er aanwijzingen zijn om het ijkpunt
riolering aan te passen. De feitelijke uitgavenpatronen geven aan dat bepaalde
onderdelen moeten worden aangepast; bovendien bieden nieuwe gegevens en inzichten
(inzake bodemgesteldheid in bebouwd en niet-bebouwd gebied) de mogelijkheid
om bij een aanpassing een andere differentiatie aan te brengen. In het onderzoek
worden twee «logische» momenten voor actualisering/herijking genoemd:
het voorbereiden van een actualisatie over 1 à 2 jaar en het meer definitief
beoordelen/ herijken op langere termijn (over 7 à 10 jaar, wanneer
de uitgaven voor rioleringen meer zullen zijn uitgekristalliseerd).Dit onderwerp zit in de signaleringsfase van het periodieke onderhoud
en wordt op de onderhoudsagenda voor het jaar 2001 geplaatst. 16. Functie en betekenis lokaal belastinggebiedBij de behandeling van de nota Gemeentelijk herindelingsbeleid op 1 februari
1999 heeft de Minister van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties toegezegd
in het periodiek onderhoudsrapport aandacht te besteden aan de betekenis van
het gemeentelijk belastinggebied (Kamerstukken II, 1998–1999, 26 331,
nr. 6, pag. 45, 3e kolom).Inmiddels heeft de Minister van BZK, conform afspraak in het Regeer- akkoord,
een adviesaanvraag verzonden aan de Raad voor het openbaar bestuur en de Raad
voor de financiële verhoudingen met de vraag de mogelijkheden ten aanzien
van verdere decentralisatie van taken te bezien. De beide Raden is gevraagd
daarover in juni 2000 adviseren.Het kabinet geeft er de voorkeur aan het gevraagde advies te betrekken
bij de toegezegde beschouwing. Hiertoe bestaat aanleiding aangezien de rol
en de betekenis van het gemeentelijk belastinggebied moet worden bezien in
het geheel aan taken en verantwoordelijkheden van de gemeenten. Dit betekent
dat de toegezegde beschouwing zal worden opgenomen in de reactie op het te
ontvangen advies. 17. Overige onderwerpenNaast bovengenoemde onderwerpen bevat de agenda van het POR1999 nog enkele
onderwerpen in verband met verwachte mutaties in de omvang van het gemeentefonds.
De stand van zaken daarover is als volgt. Figuur 2. Overige onderwerpen van de agenda 1999 OnderwerpStand van
zaken 1BijstandZie het onderwerp Fonds werk en inkomen.   2ToeslagenbudgetEr wordt bezien of het wetsvoorstel
Toeslagenbudget moet worden doorgezet.    3Investeringsfonds
stedelijke vernieuwingDe bekostiging zal grotendeels plaatsvinden via
een specifieke uitkering.    4Sociaal vervoer AWBZ-instellingenDe
overheveling naar het gemeentefonds is uitgesteld. De specifieke uitkering
is ook voor het jaar 2000 van toepassing.3. SCAN 3.1. InleidingIn het kader van het onderhoud aan het verdeelstelsel van het gemeentefonds
hebben de beheerders aangegeven veranderingen in de gemeentelijke kostenstructuur
voortaan op een stelselmatige wijze en vanuit een geobjectiveerd referentiekader
te gaan volgen. Het instrumentarium dat wordt gebruikt om die veranderingen
te volgen heet de «scan». Het doel van de scan is wijzigingen
in de kostenstructuur te signaleren die mogelijk consequenties voor de verdeling
kunnen hebben. Hierdoor kan in het nieuwe verdeelstelsel scheefgroei worden
voorkomen.De scan is bedoeld als een «eerste lijn diagnose», die correspondeert
met de eerste fase van het periodiek onderhoud: de signalering. Op basis van
de scan wordt een oordeel gevormd over de vraag of een signaal van een bepaalde
verandering in de kostenstructuur noodzaakt tot de volgende onderhoudsfase:
de fase van nader onderzoek. Op die fase kan een fase van aanpassing volgen.
De scan bestaat uit drie beelden: één van de gemeentelijke uitgaven,
één van het verdeelstelsel van het gemeentefonds en één
van een confrontatie van de gemeentelijke uitgaven met het verdeelstelsel.
In het POR1998 is in hoofdstuk 3 uitgebreid ingegaan op de achtergrond en
de functies van de scan.De indeling van dit hoofdstuk is als volgt. Paragraaf 3.2. bevat de conclusies
van dit hoofdstuk. Paragraaf 3.3. besteedt aandacht aan de ontwikkelingen
in de scan. In paragraaf 3.4. worden de resultaten van de scan voor de jaren
1997, 1998 en 1999 gegeven. 3.2. ConclusiesOver het algemeen blijft de algemene uitkering goed aansluiten op de begrote
netto uitgaven van gemeenten. Voor enkele clusters geldt dat de netto uitgaven
meer dan tien gulden per inwoner afwijken van het deel van de algemene uitkering
dat wij aan het cluster verbinden. Ook treden (hierbij) voor enkele clusters
tekenveranderingen op. Gelet op de omstandigheden met betrekking tot deze
clusters en in afwachting van de uitsplitsing van het verzamelcluster achten
wij het nu niet nodig over te gaan tot het (laten) verrichten van nader onderzoek. 3.3. Ontwikkelingen in de scanZoals in het POR1999 is aangekondigd, is het instrumentarium van de scan
ook het afgelopen jaar bijgesteld en getest. Hierover merken wij het volgende
op. a) ontwikkeling instrumentariumIn het afgelopen jaar is het overzicht van naar het gemeentefonds overgehevelde
middelen bijgewerkt tot het jaar 2000. Ten behoeve van de scan zijn de gegevensbestanden
voor de jaren 1997 en 1998 geactualiseerd. Verder is in het kader van de uitsplitsing
van het verzamelcluster begonnen met het inpassen van de toekomstige nieuwe
clusters binnen het instrumentarium. b) ontwikkeling scan-methodiekIn het afgelopen jaar is gewerkt aan het verder ontwikkelen van de scan-methodiek.
Hierbij is een begin gemaakt met het naar maatstaven indelen van gemeenten
op clusterniveau. Hiermee wordt het mogelijk aansluitverschillen tussen gemeentelijke
uitgaven en algemene uitkering meer cluster-specifiek te volgen. c) gegevensverzamelingHet CBS is al enige tijd bezig de kwaliteit van de gegevens over de gemeentelijke
rekeningen, die onder meer gebruikt worden bij de scan, te verbeteren. De
kwaliteit was teruggelopen doordat de gemeenterekeningen steeds minder informatie
bieden over categorieën uitgaven en inkomsten. Verbetering vindt plaats
in het kader van het EFLO-project. Het CBS heeft in dat kader direct toegang
tot de geautomatiseerde boekhoudingen van gemeenten, waardoor zowel de «enquêtedruk»
bij gemeenten afneemt als de kwaliteit van de gegevens toeneemt. Inmiddels
zijn de gegevens van ongeveer 170 gemeenten langs die weg beschikbaar. In
de komende jaren zal dit aantal worden uitgebreid. Gedurende de looptijd van
het EFLO-project zal de kwaliteit van de data steeds beter worden.De beheerders ondersteunen het project uit het onderzoeksartikel van het
gemeentefonds. d) clusterindeling – OnderwijshuisvestingIn het POR1999 is een afsplitsing van het onderdeel onderwijs uit het
cluster zorg aangekondigd. De Rfv heeft in zijn reactie1 op het POR1999 zich negatief uitgesproken over deze afsplitsing, omdat
zijns inziens het monitoren van een enkele gemeentelijke taak afdoet aan de
autonomie van gemeenten. Wij kunnen ons vinden in de opvatting van de Rfv
en komen daarom terug op het aangekondigde voornemen. Wij houden overigens
onverminderd vast aan ons voornemen om in de eerste jaren na de decentralisatie
in de scan bijzondere aandacht te blijven besteden aan de onderwijshuisvesting.
Binnen het gemeentefonds volgen wij daartoe de mutaties in verband met deze
gemeentelijke taak. Wat de gemeentelijke uitgaven betreft streven wij met
het CBS naar een heldere en volledige verslaglegging in de gemeentelijke begrotingen
(zie voorts paragraaf 2.2, nr. 13 voor de monitor onderwijshuisvesting). – VerzamelclusterIn het POR1999 is de uitsplitsing van het verzamelcluster aangekondigd.
Binnen het verzamelcluster zijn nu nog de clusters wegen en water, openbare
orde en veiligheid, fysiek milieu, bestuursorganen en bevolkingszaken opgenomen.
Voor deze vijf clusters zijn in het afgelopen jaar afzonderlijke ijkpunten
ontwikkeld, waarna een omzetting naar maatstaven heeft plaatsgevonden. De
Tweede Kamer zal naar verwachting in het najaar van 1999 over de resultaten
worden geïnformeerd. e) samenloop met de overgangsfase van het nieuwe verdeelstelselDe eerste vier jaren van het nieuwe verdeelstelsel, dus tot en met het
jaar 2000, kunnen gezien worden als een overgangsfase tussen het oude en het
nieuwe stelsel gekenmerkt door trapsgewijze veranderingen. Door de geleidelijke
overschakeling op het nieuwe verdeelmodel kunnen mogelijke nieuwe signalen
minder goed zichtbaar zijn. In de loop van de tijd zal dit effect kleiner
worden. Wij verwachten dat de uitsplitsing van het verzamelcluster het kleiner
worden van verstoringen door overgangsfasen nog enkele jaren zal doen vertragen.
Wel zullen de beschikbare meerjarige cijferreeksen in het komend jaar gebruikt
kunnen worden voor trendanalyses. 3.4. Trendanalyses/scannen Kostenstructuur en belastingcapaciteitDe nieuwe verdeling van de algemene uitkering uit het gemeentefonds sluit
aan bij verschillen in de kostenstructuur tussen gemeenten die het gevolg
zijn van verschillen in sociale en fysieke structuurkenmerken en centrumfunctie.
Zowel de begrote netto uitgaven van gemeenten alsook de algemene uitkering
zijn ingedeeld in negen clusters. Bij de uitgaven is hierbij rekening gehouden
met de eigen inkomsten van gemeenten en met de specifieke baten. De eigen
inkomsten bestaan voor een groot deel uit de opbrengsten van de onroerende-zaakbelastingen
en voor een kleiner deel uit leges, tarieven en parkeergelden.Uit figuur 3.4.1 blijken de verschillen in kostenstructuur tussen gemeenten.
In de figuur is per gemeente aangegeven van welk kostenniveau wordt uitgegaan
bij de verdeling. Dit niveau, het bedrag dat uit de algemene middelen wordt
bekostigd, is uitgedrukt in algemene uitkering plus OZB-inkomsten in guldens
per inwoner. Duidelijk herkenbaar zijn de gemeenten met een zwakke sociale
structuur: hoge werkloosheid en dus veel bijstandsgerechtigden. Ook duidelijk
herkenbaar zijn de gemeenten met een centrumfunctie voor de omringende gemeenten
en gemeenten met een bijzondere kostenstructuur zoals de waddengemeenten.In het nieuwe verdeelstelsel wordt rekening gehouden met de capaciteit
van de onroerende zaakbelastingen van gemeenten. Figuur 3.4.2 geeft de hoogte
van de hieraan gerelateerde inkomstenmaatstaf weer in guldens per inwoner.Een globale vergelijking1 van figuur 3.4.1
met figuur 3.4.2 laat zien dat waar de inkomsten vanuit de onroerende zaakbelasting
relatief laag zijn, de uitgaven van gemeenten veelal relatief hoog zijn. Dit
is onder andere een gevolg van de zwakke sociale structuur. Daarom is voor
deze gemeenten de algemene uitkering relatief hoog.Wanneer de figuren 3.4.1. en 3.4.2 worden vergeleken met de figuren uit
het POR19992 dan blijkt dat zich in het afgelopen
jaar weinig veranderingen hebben voorgedaan3.
Wel is voor bijna alle gemeenten een stijging in de algemene uitkering zichtbaar. De scanHet periodiek onderhoud richt zich in de scan met name op de verdeling
van de algemene uitkering over gemeenten zoals afgebeeld in figuur 3.4.1.
De centrale vraag hierbij is of de algemene uitkering aan gemeenten nog voldoende
aansluit op de verschillen in kostenstructuur tussen gemeenten.In de scan wordt onderzocht of ontwikkelingen in de netto uitgaven ook
werkelijk gevolgd worden door ontwikkelingen in de algemene uitkering. In
deze paragraaf wordt eerst een overzicht gegeven van de begrote netto uitgaven
per cluster voor de jaren 1997, 1998 en 1999. De begrote uitgaven van gemeenten
zijn hierbij ingedeeld in negen uitgaven clusters. Dit zijn de clusters zorg,
sociale dienst/ bijstand, kunst en ontspanning, groen, volkshuisvesting/ruimtelijke
ordening/stadsvernieuwing, oudheid, reiniging, riolering en het verzamelcluster.Figuur 3.4.3 bevat de begrote netto-uitgaven per cluster voor de jaren
1997, 1998 en 1999. In figuur 3.4.31 is te zien dat gemeenten
voor 1999 voor bijna alle clusters verwachten meer uit te gaan geven dan in
1998. Dit geldt vooral voor het cluster zorg en het verzamelcluster. Ook voor
de clusters bijstand, kunst en ontspanning en groen is een duidelijke stijging
in de netto uitgaven te zien. Voor de meeste van deze clusters geldt dat deze
stijging die tussen 1997 en 1998 overtreft.Tegenover de stijging van de netto uitgaven staat een stijging van de
algemene uitkering. Deze stijging komt voort uit veranderingen in het accres,
de volume mutaties voor taakoverhevelingen en taakintensivering. Wanneer een
specifieke uitkering wordt gesaneerd en decentralisatie naar gemeenten plaatsvindt,
worden middelen toegevoegd aan het gemeentefonds. Ook stijgt de algemene uitkering
wanneer het Rijk geld toevoegt aan het gemeentefonds voor de intensivering
voor een taak. Idealiter sluit de ontwikkeling van de netto uitgaven aan op
de ontwikkelingen in de algemene uitkering.Figuur 3.4.4 geeft het verschil tussen de netto-uitgaven en de algemene
uitkering voor 1997, 1998 en 1999 weer. Hierbij is aan elk van de negen clusters
een deel van de algemene uitkering toegerekend, waarbij rekening is gehouden
met de specifieke baten en de eigen inkomsten van gemeenten. Specifieke baten
bestaan voornamelijk uit specifieke uitkeringen. De eigen inkomsten bestaan
voor een groot deel uit de opbrengsten van de onroerende zaakbelastingen.
Daarnaast zijn er ook overige eigen inkomsten zoals leges, tarieven en parkeergelden.Geen rekening is gehouden met de suppletie-uitkeringen en de vaste bedragen
voor de G4 en de waddengemeenten. In figuur 3.4.4 wordt het verschil tussen de algemene uitkering en de
netto begrotingsuitgaven in guldens per inwoner gegeven voor alle negen uitgavenclusters
afzonderlijk voor de jaren 1997, 1998 en 1999 voor alle gemeenten1. Een klein aantal begrotingen zijn hierbij door het
CBS geraamd, omdat per jaar niet over alle gemeentelijke begrotingen beschikt
kon worden.Vooral de G4 hebben een sterke invloed op de verschilscores in figuur
3.4.4. Figuur 3.4.5 geeft het macrobeeld exclusief de gemeenten waarvan de
begrotingen zijn geraamd, de vier grootste gemeenten en de waddengemeenten. Uit figuur 3.4.5 valt af te leiden dat na uitsluiting van de G4 en de
waddengemeenten vanuit het macrobeeld de clusters kunst & ontspanning
en vhrosv redelijk binnen de bandbreedte van f 10,– per inwoner
blijven. Voor beide clusters werden de afwijkingen in figuur 3.4.4. vooral
door de G4 veroorzaakt. De achterliggende oorzaak is hier de bijzondere positie
die de G4 inneemt binnen het verdeelstelsel van het gemeentefonds. De vaste
bedragen voor de G4 zijn van de verschilscores uitgesloten1 en ook zijn deze gemeenten niet meegenomen bij de ijkpunten die ten
grondslag liggen aan de herziening van het gemeentefonds in 1997. Voor het
cluster vhrosv geldt dat, op de groep allerkleinste gemeenten na, de algemene
uitkering hoger ligt dan de netto begrotingsuitgaven. Gemiddeld houden de
meeste groottegroepen gemeenten op dit cluster over. Zonder de G4 en de waddengemeenten
blijft het verschil in de buurt van de plus tien gulden per inwoner.In figuur 3.4.5. is te zien dat het verschil tussen de algemene uitkering
en de netto begrotingsuitgaven in guldens per inwoner voor het cluster bijstand
van teken is veranderd. Hielden gemeenten in 1998 gemiddeld nog 10 gulden
per inwoner «over» op dit cluster, in 1999 is dit gedaald tot
een «tekort» van gemiddeld 1 gulden per inwoner. Dit verschil
wordt voornamelijk veroorzaakt door gemeenten met hogere percentages uitkeringsgerechtigden
en huishoudens met een laag inkomen.Het komend jaar zal worden bezien of deze daling zich doorzet.In afwachting hiervan zien wij op dit moment voor het cluster bijstand
geen aanleiding tot nader onderzoek over te gaan. Uit figuur 3.4.5. valt voor het cluster zorg af te leiden dat het verschil
tussen de algemene uitkering en de netto begrotingsuitgaven kleiner wordt
en voor 1999 binnen de gekozen bandbreedte valt. Het verschil van twaalf gulden
positief in 1998 en drie gulden negatief in 1999 wordt binnen het cluster
zorg voornamelijk veroorzaakt door hogere begrote netto uitgaven voor onderwijshuisvesting
in 1999. Voor de rest van het cluster blijven de begrote uitgaven onder de
algemene uitkering. Zoals werd genoemd in het POR1999 kan een na-ijl-effect
van het begroten van uitgaven na decentralisatie van onderwijshuisvesting
een verklaring bieden voor de verschillen tussen jaren. Het is daarnaast aannemelijk
dat gemeenten bezig zijn met het herschikken van accommodaties, hetgeen uiteraard
initieel uitgaven met zich meebrengt.Uitgaven die met het cluster reiniging te maken hebben worden binnen de
algemene uitkering niet gehonoreerd. Dit omdat wordt verondersteld dat de
reinigingsheffing kostendekkend is in elke gemeente. Wanneer er toch onderdekking
wordt geconstateerd wordt van een relatie met de tarieven voor de OZB uitgegaan.
In figuur 3.4.5. valt te zien dat het verschil tussen de algemene uitkering
en de netto begrotingsuitgaven gemiddeld groter wordt en sinds 1998 de -10
gulden grens overschrijdt. Nadere beschouwing van de gegevens geeft aan dat
het vooral de gemeenten met de hoogste adressendichtheid zijn die hogere uitgaven
begroten dan zij aan algemene uitkering voor dit cluster ontvangen.Wanneer per cluster alleen zou worden gekeken naar het macro-beeld, zou
scheefgroei van de verdeling op meso-niveau onzichtbaar kunnen blijven. Daarom
wordt in de scan ook altijd onderzocht of de verdeling van de algemene uitkering
nog goed aansluit bij de gemeentelijke uitgaven op meso-niveau. Standaard
is hierbij een groepsindeling van gemeenten op basis van het inwoneraantal.
Aanvullend wordt ook gekeken naar indelingen van gemeenten op andere kenmerken
zoals bijvoorbeeld sociale structuur, fysieke structuur, centrumfunctie of,
zoals in het voorgaande, op basis van clustermaatstaven. Op meso-niveau zijn
in de jaren 1997, 1998 en 1999 geen andere belangrijke afwijkingen gebleken
tussen de netto-uitgaven en de algemene uitkering anders dan de ontwikkelingen
die ook al op macro-niveau zijn gesignaleerd of die op meso-niveau in het
bovenstaande zijn genoemd.4. DE INVENTARISATIE VAN BELEIDSVOORNEMENS VAN HET RIJK 4.1. InleidingIn dit hoofdstuk wordt een overzicht gegeven van de beleidsvoornemens
van het Rijk die kunnen leiden tot een wijziging van de uitoefening van taken
of activiteiten van gemeenten, en die daarmee van invloed kunnen zijn op de
financiën van de gemeenten1. Bezien
vanuit het perspectief van het onderhoudsconcept van het POR is er behoefte
aan een integraal beeld van de financiële verhouding tussen Rijk en gemeenten.
Het betreft daarom niet alleen de beleidsvoornemens die tot een mutatie in
het gemeentefonds leiden. De inventarisatie strekt zich ook uit tot beleidsvoornemens
waarin specifieke uitkeringen, belastingen of (overige) eigen inkomsten aan
bod komen. Kwalitatief goed onderhoud vereist naast deze «verbreding»
ook vervroeging. Idealiter komt een beleidsvoornemen twee à drie jaar
voor de implementatie in beeld (zie het POR1998).Inzicht in de beleidsvoornemens is ook belangrijk voor het overleg tussen
de ministers van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties en van Financiën
enerzijds en de minister van een vakministerie anderzijds. Artikel 2, derde
lid, van de Financiële-verhoudingswet schrijft voor dat tijdig overleg
moet plaatsvinden over relevante beleidsvoornemens die de gemeenten raken.
Het overzicht vormt in belangrijke mate de agenda voor dit overleg.In hoofdstuk 1 is in de agenda voor 2000 de selectie van beleidsvoornemens
opgenomen waarvoor wij als fondsbeheerder (mede)verantwoordelijk zijn. Daarnaast
is mede op basis van het overzicht een werkprogramma voor de Rfv opgesteld
(hoofdstuk 5). 4.2 Beleidsvoornemens per ministerie• Ministerie van Justitie1. Wet op de jeugdzorgZie VWS.• Ministerie van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties1. C 2000, een integrale communicatie-infrastructuur voor
brandweer, politie en ambulancedienstenIn het jaar 2004 zal naar verwachting een gezamenlijk mobiel communicatienetwerk
voor politie, brandweer, ambulancediensten, Korps Landelijke Politiediensten
en de Koninklijke marechaussee operationeel zijn.De totale projectkosten zijn begroot op f 1 071 miljoen. Hiervan
dient de gemeentelijke brandweer uit de algemene middelen f 79 miljoen
bij te dragen voor de vervanging van de randapparatuur. Bij deze f 79
miljoen gaat het om investeringsuitgaven, die al naar gelang de afschrijvings-
termijnen van de apparatuur periodiek terugkeren.De proef in de Startregio Amsterdam-Amstelland, waarvan de evaluatie in
augustus 2001 zal worden afgerond, dient inzicht te verschaffen in de totale
kosten voor de verschillende gebruikersorganisaties. Geen van de
gebruiksorganisaties krijgt compensatie, daar het gaat om kosten die vergelijkbaar
zijn met de kosten die men maakt voor de huidige netwerken.De Tweede Kamer wordt twee maal per jaar op de hoogte gebracht over de
voortgang van C2000.Op 20 mei 1999 is er een Algemeen Overleg met de Tweede Kamer geweest
(onderliggende stukken BZK99–314 en BZK99–477). Medio oktober
zal de Tweede Kamer weer geïnformeerd worden. 2. Integraal VeiligheidsprogrammaJuni 1999 heeft de Minister van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties
het integraal veiligheidsprogramma (IVP) namens het kabinet aan de Tweede
Kamer gestuurd (Kamerstukken II, 1998–1999, 26 345, nr. 1). Het
IVP is samen met de Minister van Justitie opgesteld. Ook andere ministers
zijn daarbij betrokken geweest. In het IVP is de inzet van het kabinet bij
het integrale veiligheidsbeleid voor de komende jaren aangegeven.De spilfunctie bij het veiligheidsbeleid ligt bij de lokale overheid.
Zij streeft in samenwerking met de verschillende veiligheidspartners naar
een resultaatgericht veiligheidsbeleid. De samenhang met het rijksbeleid wordt
met name gezocht in veiligheidsafspraken in het bestuursakkoord- nieuwe-stijl
en de stadsconvenanten in het kader van het grotestedenbeleid.De voortgang van het IVP zal regelmatig worden geëvalueerd. De Tweede
Kamer zal daarover worden geïnformeerd onder meer via de Integrale Veiligheidsrapportages
die in 2000 en in 2002 zijn voorzien.Er is niet voorzien in een financiële compensatie voor gemeenten.
Het IVP zal leiden tot ondermeer een versterking van het bestuurlijk instrumentarium
en het verruimen van de mogelijkheden tot bestuurlijke handhaving voor gemeenten
en in die zin het gemeentelijk veiligheidsbeleid kunnen ondersteunen. 3. GrotestedenbeleidIn december 1998 heeft het Rijk een doorstartconvenant gesloten met de
G4 en de G21. De pijlers sociale infrastructuur, economie en werken en fysieke
infrastructuur staan daarbij centraal. In december 1999 worden er op basis
van ontwikkelingsprogramma's, opgesteld door de steden, stadsconvenanten gesloten
tussen steden en rijk. Het rijk stelt tot en met 2003 middelen beschikbaar
aan de G25. Deze zijn opgenomen in het zogenaamde «extra-comptabele
overzicht» dat als bijlage 14 bij de begroting van het Ministerie van
Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties is opgenomen. Het gaat om een bedrag
van circa f 3 miljard per jaar. De steden zullen in hun ontwikkelingsprogramma's
doelstellingen formuleren. In de stadsconvenanten zullen vervolgens resultaatsafspraken
worden vastgelegd. 4. Regeling sociale integratie en veiligheid (Van Montfrans/oudkomers/
leefbaarheid)Het kabinet heeft in het Regeerakkoord 1998–2002 opgenomen dat een
forse impuls zal worden gegeven aan het grotestedenbeleid.Ter versterking van de sociale infrastructuur wordt een regeling sociale
integratie en veiligheid ingesteld. Daarin wordt een viertal geldstromen gebundeld:
leefbaarheid en inburgering oudkomers vanaf 1999 en de Van Montfransgelden
en middelen voortijdig schoolverlaten vanaf 2000. Hiermee wordt een eerste
stap gezet in de richting van een grotere beleidsvrijheid voor
de G25 op het gebied van het oplossen van knelpunten voor de kwetsbare groepen.
De doelstellingen die in de beoogde regeling worden opgenomen zijn verbonden
met de achterliggende budgetten.Om voor deze bedragen in aanmerking te komen zullen de steden in hun ontwikkelingsprogramma's
doelstellingen moeten formuleren, in de stadsconvenanten zullen vervolgens
resultaatsafspraken worden vastgelegd (december 1999). Voor 1999 tot en met
2003 is een bedrag van f 693,7 miljoen beschikbaar. De Tweede Kamer is
hierover in de voortgangsbrief grotestedenbeleid (Kamerstukken II, 21 062,
nr. 77) geïnformeerd. De bedragen zijn tevens opgenomen in het zogenaamde
«extra-comptabele overzicht» dat als bijlage 14 bij de begroting
van het Ministerie van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties is opgenomen.
De regeling sociale integratie en veiligheid zal in de staatscourant worden
gepubliceerd. De adviesaanvraag aan de Raad voor de financiële verhoudingen
wordt in augustus 1999 verzonden. 5. MinderhedenHet kabinet heeft in november 1998 de nota «Kansen krijgen, kansen
pakken» (Kamerstukken II, 1998–1999, 26 333, nr. 1) naar
de Kamer gestuurd waarin de voornemens voor het integratiebeleid 1999–2002
zijn uitgewerkt. Daarbij is aandacht voor jeugdigen, bestrijding van werkloosheid,
voorkoming en bestrijding van discriminatie en communicatie. Met name wordt
ingegaan op de regiefunctie van gemeenten bij het tot stand brengen van ketenmanagement.
Doel is het garanderen van een doorgaande ontwikkelingslijn, van consultatiebureau –
GGD – voorschoolse voorzieningen – basisschool – voortgezet
onderwijs. Het streven is om afspraken te maken met gemeenten over gekwantificeerde
resultaten en termijnen in het kader van bestuursakkoord-nieuwe-stijl en de
doorstartconvenanten GSB. In de nota «Kansen krijgen, kansen pakken»
is gesteld dat voor wat betreft de positie van minderheden het grotestedenbeleid
zichtbaar succes moeten boeken. Bij de beoordeling van de meerjarige ontwikkelingsprogramma's
G25 wordt uitdrukkelijk bekeken of wordt ingegaan op de positie van minderheden.Er is niet voorzien in een financiële compensatie voor gemeenten.
De nota «Kansen krijgen, kansen pakken» gaat uit van de bestaande
financiële middelen. Op Prinsjesdag zal de Tweede Kamer middels het Jaaroverzicht
Integratiebeleid minderheden verder worden geïnformeerd. 6. RampenbestrijdingIn de motie Wagenaar (Kamerstukken II 1998–1999, 26 200 VII,
nr. 15) heeft de Tweede Kamer er bij de regering op aangedrongen in overleg
met andere overheden mogelijkheden te scheppen om f 145 miljoen voor
de versterking van de rampenbestrijding beschikbaar te krijgen.Het rijksaandeel in de rampenbestrijding zal, samen met de extra middelen
die reeds vorig jaar en dit jaar zijn vrijgemaakt, in 2003 zijn toegenomen
tot f 85 miljoen structureel (zie BZK-begroting). Deze middelen worden
via specifieke uitkeringen verdeeld waarbij niet uit het oog wordt verloren
dat deze middelen later, naar bevind van zaken, worden toegevoegd aan het
gemeentefonds.De gemeenten hebben in de afgelopen jaren aangetoond dat zij hun verantwoordelijkheid
nemen. Zo hebben de gemeenten in de periode 1997–1999 tussen f 55
miljoen en f 65 miljoen extra besteed voor brandweerzorg en rampenbestrijding,
waarvan een deel voor de versterking van de rampenbestrijding.
Dit blijkt uit een extern onderzoek dat in opdracht van de Koninklijke Nederlandse
Brandweervereniging is verricht.Op basis van het voorgaande mag verwacht worden dat de voorgestane versterking
van de rampenbestrijding de komende jaren geleidelijk kan worden gerealiseerd. 7. Uitvoering WW overheidspersoneelIngaande 1-1-2001 zal USZO voor het gehele overheidspersoneel de WW uitvoeren
(Brief van de minister van BZK aan de Tweede Kamer d.d. 15 juli 1999, kenmerk
AB1999/U77393). De huidige wachtgeldregelingen worden omgezet in een wettelijk
en een bovenwettelijk deel. Onderzocht wordt of de zelfdoeners (waaronder
provincies en gemeenten) administratieve lasten zullen ondervinden i.v.m.
de overdracht aan USZO van de gegevens van de op dat moment lopende uitkeringen.• Ministerie van Onderwijs, Cultuur en Wetenschappen1. Voortijdig schoolverlatenOp 21 mei 1999 is het Plan van Aanpak Voortijdig Schoolverlaten aan de
Tweede Kamer toegezonden (brief met kenmerk OCW99–509). In het Plan
worden maatregelen aangekondigd om het voortijdig schoolverlaten te voorkomen
en terug te dringen. Onderstreept wordt het grote belang van een coördinerende
functie van de gemeente temidden van de onderwijsinstellingen, de jeugdzorg
en de instanties voor de uitvoering van de Wet inschakeling Werkzoekenden.
Besloten is om de tijdelijke specifieke uitkering voor de Regionale Meld-
en Coördinatiefunctie (RMC) om te zetten in een structurele regeling.
Een wetsvoorstel is hiervoor in voorbereiding. Extra middelen worden verstrekt
aan enerzijds de contactgemeenten in gebieden ingedeeld conform de Wet Gemeenschappelijke
Regeling voor de RMC-functie (f 12 miljoen, dit is een verdubbeling van
de huidige rijksbijdrage) en anderzijds in het kader van het grotestedenbeleid.
De G 25 ontvangen hiervoor f 48 miljoen via de bijdrageregeling sociale
integratie en veiligheid.Via de voortgangsrapportages GSB en de indiening van het wetsvoorstel
inzake Regionale Meld- en Coördinatiefunctie voortijdig schoolverlaten
wordt de Tweede Kamer geïnformeerd. Het wetsvoorstel zal naar verwachting
in september voor advies naar de Raad van State worden gezonden. Ook is een
adviesaanvraag aan de Raad voor de financiële verhoudingen in voorbereiding. 2. LeerlingenvervoerGemeenten zijn verantwoordelijk voor het verzorgen van leerlingenvervoer
voor leerlingen in het basisonderwijs en het (voortgezet) speciaal onderwijs,
zodat leerlingen in de gelegenheid worden gesteld om op passende wijze de
«dichtstbij gelegen en toegankelijke school» van de door de ouder(s)
gewenste richting te bereiken. Gemeenten kunnen in hun verordening ouders
een tegemoetkoming in de reiskosten aanbieden, dan wel zelf het vervoer aanbieden.
Gemeenten ontvangen hiervoor middelen uit het gemeentefonds.Voor 1999 en 2000 is er f 9 miljoen extra in het gemeentefonds gestort
ter tegemoetkoming aan de hogere kosten in verband met de zitplaatsregeling
(circulaire van 18 december 1998, FO98/U62518), die onder meer voorschrijft
dat gehandicapte leerlingen recht hebben op een stoel per persoon. Voor de
jaren daarna moet nog een oplossing gevonden worden.In aanvulling hierop is een nieuwe regeling in voorbereiding voor leerlingenvervoer
in het voorbereidend speciaal onderwijs, waarbij de keuze wordt gemaakt dat
alleen leerlingen die naar het praktijkonderwijs gaan recht hebben op leerlingenvervoer.
Dit voorstel is in juni naar de Raad van State voor advies verzonden. 3. Leerlingmaatstaf in het gemeentefondsHet in gang gezette beleid rondom integratie van vbo, mavo en vso en de
nieuwe Wet op het primair onderwijs (dit is de formalisering van het Weer
Samen Naar School beleid) zal leiden tot een vermindering van het aantal leerlingen
dat naar het speciaal onderwijs gaat. De consequenties voor de leerlingmaatstaf
in het gemeentefonds zullen bezien moeten worden (zie ook Hoofdstuk 2). Dit
geldt eveneens voor de invoering van leerlinggebonden financiering voor gehandicapte
leerlingen (het rugzakje). De invoering hiervan is inmiddels uitgesteld tot
1 augustus 2001. 4. OmroepbijdrageHet kabinet is voornemens om de omroepbijdrage per 1 januari 2000 af te
schaffen (Kamerstukken II, 1998–1999, 26 200 VIII, nr. 101). De
Mediawet zal daartoe gewijzigd worden. In plaats van het innen van de omroep-
bijdrage door de Dienst Omroepbijdrage (DOB), zal er belasting geheven worden.
De DOB verzorgt momenteel ook de provinciale en gemeentelijke opslagen op
de omroepbijdrage ten behoeve van de regionale en lokale radio en televisie
(bedrag van circa f 84,0 miljoen in 1998). Deze opslagen kunnen niet
meer geheven worden als de omroepbijdrage is afgeschaft. De provincies en
de gemeenten zullen hiervoor gecompenseerd worden via een toevoeging van rijksmiddelen
aan het provinciefonds respectievelijk het gemeentefonds. De financiële
gevolgen van dit wetsvoorstel en de nadere uitwerking hiervan voor provincies
en gemeenten worden nader bezien in overleg met VNG en IPO. 5. Toekomstige evaluatiesHet vorige kabinet heeft op het onderwijsterrein een aantal taken gedecentraliseerd,
zoals de huisvesting, het onderwijs in allochtone levende talen, schoolbegeleidingsdiensten
en onderwijsachterstandenbeleid. De huisvesting wordt bekostigd via het gemeentefonds.De uitgaven van gemeenten worden via een monitor gevolgd. De resultaten
van de monitor kunnen mogelijk te zijner tijd leiden tot aanpassing van de
verdeelmaatstaven in het gemeentefonds. De andere drie gedecentraliseerde
taken worden via specifieke uitkeringen bekostigd. Deze uitkeringen zijn vastgelegd
tot 2002. De evaluaties die voor deze taken zijn afgesproken kunnen mogelijk
leiden tot een andere bekostiging of verdeling van de middelen over gemeenten.• Ministerie van Financiën1. BTW-compensatiefondsBij brief van 3 mei 1999 hebben de bewindslieden van Financiën de
Tweede Kamer geïnformeerd over de stand van zaken omtrent hun voornemen
een BTW-compensatiefonds in te voeren. Voor het gemeentefonds is met name
de voorziene uitname relevant. Er wordt gestreefd naar een invoering met ingang
van 2001.• Ministerie van Volkshuisvesting, Ruimtelijke Ordening en Milieu1. Investeringsbudget Stedelijke VernieuwingMet het Investeringsbudget Stedelijke Vernieuwing (ISV) stelt de rijksoverheid
de gemeenten voor een langere periode een omvangrijk budget in het vooruitzicht
ter stimulering en ondersteuning van de stedelijke vernieuwing (Tweede Kamer,
1997–1998, 25 427 nr. 3 en 1998–1999, 25 427 nr. 17).
In het ISV worden vrijwel alle geldstromen op het gebied van wonen, milieu,
ruimte en groen gebundeld. Gemeenten kunnen op grond van de «Wet ter
stimulering van integrale stedelijke vernieuwing» (Wet stedelijke vernieuwing)
die naar verwachting in het eerste kwartaal van 2000 in werking treedt (in
mei 1999 met een spoedaanvraag bij de Raad van State ingediend) in aanmerking
komen voor een rijksbijdrage als ze voldoen aan de voorwaarden die de wet
stelt. Van belang is ook de samenhang van het ISV met het grotestedenbeleid.
In december 1999 worden met de G25 stadsconvenanten gesloten worden op grond
waarvan het investeringsbudget voor deze gemeenten wordt toegekend.In het eerste ISV-tijdvak (2000 t/m 2004) gaat het om f 4 275
miljoen (waarvan f 1 122 miljoen. afkomstig is uit het Regeerakkoord).
Het ISV is een groeimodel, en zal in de tweede periode waarschijnlijk omvangrijker
zijn. Eind juni 1999 zal een indicatieve verdeling van de ISV-gelden bekend
gemaakt worden. Bekostiging zal grotendeels plaatsvinden door middel van een
specifieke uitkering, ca. 7,5 % eigen bijdrage (op dit moment gecompenseerd
via het gemeentefonds). 2. Wetsvoorstel meldingen Wet MilieubeheerAls gevolg van de deregulering in het kader van het MDW1 -project «Aanpassing Besluit Inrichtingen en Vergunningen wet
Milieubeheer» zijn in plaats van 45% slechts 25% van de bedrijven nog
vergunningplichtig en wordt 75% meldingsplichtig. De kosten voor de gemeenten zullen daardoor afnemen, omdat er aan de meldingsplicht
minder kosten vastzitten dan aan de vergunningsplicht. Ruwweg betekent dit
een besparing van 75% per niet-vergunningsplich- tig bedrijf. Het wetsvoorstel
is inmiddels gezonden aan de Tweede Kamer (Tweede Kamer, vergaderjaar 1998–1999,
26 552 nr. 1).De inschatting is dat een vermindering van de lastendruk snel zal leiden
tot een besparing van enkele miljoenen guldens. Bij het traject van invoering
c.q. evaluatie van het wetsvoorstel zal het verkrijgen van nader inzicht in
de werkelijke lastenbesparing één van de aspecten zijn waaraan
aandacht zal worden besteed. 3. Modernisering instrumentarium geluidshinderHet instrumentarium voor het bestrijden van geluidshinder wordt vernieuwd
naar aanleiding van het MDW-project (Kamerstukken II, 1994–1995, 24 036).
Hierdoor kunnen gemeenten op lokaal niveau maatwerk bieden door het ontwikkelen
van gebiedsgericht geluidsbeleid.Voor het opzetten en uitvoeren van het gemeentelijke geluidbeleid worden
van rijkswege geen extra middelen ter beschikking gesteld, met uitzondering
van de decentralisatie van de rijksmiddelen voor de sanering van woningen.
Het gemeentelijk geluidbeleid wordt als een normaal onderdeel van het totale
gemeentelijk milieubeleid beschouwd. De lastenverzwaring ten gevolge van MIG
zal grotendeels kunnen worden gecompenseerd door de afname van de administratieve
lastendruk ten gevolge van het vervallen van de wet geluidhinder. De uitvoering
van het decentrale geluidbeleid wordt gefaciliteerd door bijvoorbeeld een
nog te ontwikkelen handreiking (Start project eind 1999).Ook de uitvoering van de saneringsoperatie wegverkeer- en spoorweglawaai,
nu nog gebaseerd op de Wet Geluidhinder zal worden aangepast. De middelen
voor gevelisolatie tot 2010 zullen in het ISV worden ondergebracht (zie 1-ISV). 4. Heroverweging bodemsaneringHet bodemsaneringsbeleid wordt op basis van bevindingen van de Evaluatiecommissie
Wet Milieubeheer, de beleidsvernieuwing bodemsanering (BEVER) en het interdepartementaal
beleidsonderzoek bodemsanering gewijzigd (Kamerstukken II, 1997–1998,
25 411, nr. 6). Kernwoorden hierbij zijn functiegerichtheid, vergroting
van de marktdynamiek, verbreding van het saneringsdraagvlak en externe integratie.
Daarnaast is er sprake van een verdere ontwikkeling van een flankerend financieel,
fiscaal en juridisch instrumentarium, en van een veranderde organisatie en
verdeling van taken tussen overheden. Er vindt een overdracht plaats van taken
en bevoegdheden naar provincies (generiek) en gemeenten (specifiek/maatwerk).
De bestuurslasten voor de mede-overheden zijn nog onduidelijk. In het najaar
1999 zal de Tweede Kamer geïnformeerd worden over de algemene aspecten
van de decentralisatie. Daarna kan het traject ingezet worden om de bestuurslasten
nader te bepalen. Een deel van de beschikbare middelen zal vanaf 2000 in het
ISV worden ingebracht (zie 1-ISV).• Ministerie van Verkeer & Waterstaat1. Gebundelde doeluitkering (gdu) voor kleine infrastructuurprojectenDe voorziene overheveling van deze middelen naar provincie- en gemeentefonds
is conform de motie Remkes (Kamerstukken II, 1997/98, 25 337, nr. 9)
uitgesteld. Eerst is het ijkpuntenonderzoek naar de kostenstructuur van gemeenten
op het terrein van de infrastructuur afgerond. Op basis daarvan wordt een
keuze voor verdeling van deze middelen gemaakt, die vervolgens aan de Tweede
Kamer zal worden voorgelegd. Overheveling zal derhalve op zijn vroegst per
1 januari 2001 aan de orde zijn. 2. Gemeentelijke baggerproblematiek/sanering waterbodemsOnderzoek heeft uitgewezen dat aan de sanering van waterbodems, waaronder
die van gemeenten, hoge kosten zijn verbonden. Het kabinet heeft daarvoor
in het Regeerakkoord voor de periode van 1999 tot en met 2002 f 115 miljoen
uitgetrokken. Hiervan is tot 2002 f 15 miljoen ingezet voor de programmering
van waterbodemsanering in gemeentelijke wateren. Na de programmering zullen
de gemeenten vermoedelijk financieel betrokken worden bij de uitvoering. 3. Decentralisatie en marktwerking Openbaar VervoerDe rijksbijdrage in de exploitatie Openbaar Vervoer wordt verdeeld volgens
de systematiek van de regiobekostiging, een prestatiebekostiging, die met
ingang van het jaar 1998 van kracht is. De bijdrage wordt verstrekt aan de
decentraal bevoegde overheden.De komende vier jaar moet, zo staat in het Regeerakkoord, de toegankelijkheid
van het openbaar vervoer voor mensen met een handicap daadwerkelijk verbeteren.
Structureel is in de rijksbijdrage een bedrag van f 18 miljoen opgenomen.Het kabinet is voornemens de komende jaren de verantwoordelijkheid voor
het regionaal spoorvervoer gefaseerd te decentraliseren en de bijbehorende
budgetten te integreren in de regiobekostiging (Nota 3e eeuw spoor,
Kamerstukken II 1998–1999, 26 464). 4. Rekening rijdenIn de komende kabinetsperiode zal het systeem van «rekening rijden»
worden geïntroduceerd. Rekening rijden is een systeem van elektronische
tolheffing. Met het systeem wordt een gedifferentieerde vorm van prijsbeleid
geïntroduceerd in het Nederlandse verkeer. Door het instellen van een
heffing wil het kabinet de bereikbaarheid verbeteren. Het kabinet heeft besloten
rekeningrijden gefaseerd in te voeren. In de eerste fase zal rekeningrijden
in één regio worden ingevoerd. Deze fase start in september
2001 en duurt twee jaar. Na evaluatie van het systeem volgt eventuele landelijke
invoering. De opbrengst van rekening rijden zal dan, conform het Regeerakkoord,
worden ingezet voor lastenverlichting.De regio waar het rekeningrijden als eerste wordt ingevoerd ontvangt gedurende
2 jaar een bedrag dat overeen komt met de opbrengst van rekening rijden op
het hoofdwegennet. Dit bedrag dient besteed te worden aan openbaar vervoer
en infrastructuur. In nauw overleg met de verschillende stadsregio's zal de
Minister van Verkeer en Waterstaat beslissen waar rekening rijden als eerste
wordt ingevoerd. Gemeenten, provincies en waterschappen kunnen zelf beslissen
hoe zij het sluipverkeer bestrijden. De investeringskosten komen voor rekening
van het Rijk. Wanneer overheden besluiten om betaalpoorten te plaatsen mogen
zij de opbrengst daarvan besteden aan OV en infrastructuur.• Ministerie van Economische Zaken1. Structuurfondsen Europese Unie 2000–2006 (met
medeverantwoordelijkheid van de minister voor LNV en GSI)De Europese Commissie heeft in de agenda 2000 voorstellen gepresenteerd
voor het complete pakket van EU-financiën in de periode 2000–2006.
Vanuit doelstelling 2 zal voor de steden f 422miljoen beschikbaar
komen. De verdeling van deze middelen vindt plaats onder de verantwoordelijkheid
van de minister van GSI. De geselecteerde steden zijn de G4, alsmede Eindhoven,
Maastricht, Enschede, Arnhem en Nijmegen. Gemeenten zullen de programma's
die de EU gaat subsidiëren uit eigen middelen voor ten minste een zelfde
bedrag mee moeten financieren (cofinanciering).Naar verwachting zullen de steden hiervoor gebruik maken van o.a. het
stadseconomiebudget. De Tweede Kamer wordt in september nader geïnformeerd
over de gebiedsaanwijzing (naast de steden komen ook een deel van het Noorden
(EZ) en de reconstructiegebieden van LNV voor Doelstelling 2 in aanmerking). 2. Tender Investeringsprogramma's Provincies (TIPP)De TIPP bouwt voort op de StiREA-regeling (Nota Ruimtelijk Economisch
Beleid, Kamerstukken II, 1998–1999, 26 570). Ook de TIPP zal zich
richten op ontwikkeling en herstructurering van bedrijventerreinen. Van 2000
tot en met 2010 is er een budget van f 550 miljoen beschikbaar. De TIPP
zal een specifieke uitkering voor gemeenten en provincies worden. 3. Niet-fysieke stadseconomieDe intensivering van stedelijke economische structuur krijgt vorm in een
stadseconomiebudget (bundeling middelen EZ en VROM). Het budget kent een fysiek
deel (zie VROM, ISV) en een niet-fysiek deel (f 220 miljoen t/m 2010).
Voor dit deel zal een regeling worden ontwikkeld ter stimulering van ondernemerschap
en kansrijke economische sectoren en clusters in de grote steden (Nota Ruimtelijk
Economisch Beleid, Kamerstukken II, 1998–1999, 26 570).• Sociale Zaken en Werkgelegenheid1. FWI: Financiële decentralisatie bijstandIn het Regeerakkoord is aangegeven dat gemeenten meer financiële
verantwoordelijkheid voor de Bijstand zullen krijgen. Dit zal naar de huidige
inzichten per 2001 vorm krijgen via het Fonds Werk (bundelen reïntegratiegelden)
en Inkomen (budgetteren bijstandsgelden).De verwachting is dat het kabinetsstandpunt nog dit najaar (1999) zal
worden verzonden naar de Tweede Kamer. 2. SUWIMet de stimuleringsregeling SWI-centra (Staatscourant, december 1997)
wordt de totstandkoming van Centra voor Werk en inkomen (CWI's) bevorderd.
De budgettaire dekking van deze regeling is gevonden in de besparingen die
de CWI's naar verwachting opleveren, oplopend tot f 100 miljoen in 2002
(zie Regeerakkoord). De besparingen zijn vanaf 2001 ingeboekt, waarvan een
deel bij gemeenten (f 45 miljoen). Aan deze besparing is een nacalculatie
verbonden.In het kabinetsstandpunt SUWI (Tweede Kamer 1998–1999, 26 448
nr. 1) is het CWI niet langer een samenwerkingsverband tussen de drie kolommen
maar een zelfstandig werkende organisatie met eigen taken, landelijk aangestuurd
door een ZBO. De basisdienstverlening van Arbvo wordt geïntegreerd in
het CWI. Daarnaast worden (bepaalde) gemeenten verantwoordelijk voor het instellen
van een regionaal overlegplatform voor betrokken partijen. 3. Specifiek inkomensbeleid (bijzondere bijstand)Als onderdeel van een intensivering voor specifiek inkomensbeleid zijn
in het Regeerakkoord extra middelen uitgetrokken voor bijzondere bijstand,
oplopend naar f 150 miljoen in 2002. Met de gemeenten wordt overlegd
hoe in het lokale inkomensondersteuningsbeleid rekening kan worden gehouden
met het vergroten van de kansen op de arbeidsmarkt. Naast de bijzondere bijstand
speelt daarin ook een minder belemmerende toepassing van het kwijtscheldingsbeleid
een rol. Deze afspraak is opgenomen in het Bestuurakkoord Nieuwe Stijl (BZK99–447). 4. I/D banenIn het Regeerakkoord is opgenomen dat de Regeling Extra Werkgelegen- heid
Langdurig Werklozen (EWLW, instroom) wordt uitgebreid met 20 000 banen
en dat met ingang van 2000 nieuwe, hoger gekwalificeerde banen mogelijk worden
gemaakt in de collectieve en non-profit sector (doorstroom). Daarnaast zal
een uitstroompremie worden verstrekt bij uitstroom naar een baan buiten de
regeling. De uitvoering van de I/D-banen komt met ingang van 2000 geheel bij
de gemeenten te liggen (overheveling zorgbanen).Oplopend tot 2002 is uiteindelijk f 800 miljoen bruto per jaar beschikbaar
(bovenop de f 1 600 miljoen voor de 40 000 banen). De instroombanen
en de uitstroompremies worden volledig bekostigd. De doorstroombanen zullen
voor een beperkt deel mede worden bekostigd door de lokale overheid en betrokken
instellingen. De bestaande regeling EWLW zal vanaf 2000 worden vervangen door
een Amvb. 5. Sluitende AanpakOm langdurige werkloosheid te voorkomen is in het Regeerakkoord opgenomen
dat aan nieuwe werklozen binnen 12 maanden een reïntegratietraject worden
aangeboden in de vorm van scholing, werkervaring of werk. Deze aanpak is onderdeel
van het Nationaal Actieplan Werkgelegenheid dat voortvloeit uit Europese afspraken
over het terugdringen van de werkloosheid. Voor de financiering zijn structureel
extra middelen uitgetrokken (f 250 miljoen). Daarnaast worden bespaarde
uitkeringen en ESF-gelden ingezet. Voor 2000 is Arbvo nog verantwoordelijk
voor de reïntegratie van de niet-uitkeringsgerechtigden. De gemeenten
zijn verantwoordelijk voor de reïntegratie van de nieuwe instroom in
de Abw en ontvangen daarvoor middelen via het scholings- en activeringsbudget
van de Wiw. 6. Wet sociale werkvoorziening (WSW)In het Regeerakkoord zijn extra middelen voor de WSW beschikbaar gesteld,
oplopend naar f 200 miljoen bruto in 2002 om meer mensen met een handicap
een kans te bieden op een arbeidsplaats. Met de extra beschikbare middelen
kunnen in 2002 tussen de 4000 en 5000 extra WSW-plaatsen worden gerealiseerd. 7. Voorzieningen GehandicaptenIn het kader van de Wet voorzieningen gehandicapten (Wvg) is in 1999 de
verdeling van het gemeentefonds gewijzigd (zie hoofdstuk 2). Bij de derde
evaluatie (in 2000) zal worden bezien of deze gewijzigde verdeling voldoet,
dan wel dat deze nog een nadere aanpassing behoeft (Kamerstukken II, 1998–1999,
25 847, nr. 1).Het kabinet onderzoekt of de tijdelijke regeling voor sociaal vervoer
bewoners AWBZ-instellingen, die thans via de SZW-begroting wordt bekostigd,
kan worden overgeheveld naar het gemeentefonds.• Ministerie van Volksgezondheid, Welzijn en Sport1. JeugdgezondheidszorgBij brief van 25 juni 1999 (Kamerstukken II 1998–1999, 26 211,
nr. 11) is de Tweede Kamer geïnformeerd over verschillende onderzoeken
naar de kwaliteit, structuur en toegankelijkheid van de Ouder
en Kindzorg (0–4 jaar) in Nederland en de relatie tot de jeugdgezondheidszorg
(4–19 jaar). De ouder-kindzorg wordt nu uitgevoerd onder de hoede van
thuiszorginstellingen door consultatiebureaus. De jeugdgezondheidzorg wordt
uitgevoerd door gemeentelijke gezondheidsdiensten. In de brief aan de Tweede
Kamer wordt aangegeven dat uitgangspunt van beleid een kwalitatief hoogwaardige
integrale JGZ 0–19 jaar is waarvan financiering «eenvormig»
plaatsvindt. Onderzoek zal worden verricht naar de (on-)mogelijkheden van
bovenstaande, uitgaande van budgettair neutraal beleid. Financiering van de
gemeentelijke gezondheidsdiensten loopt via het gemeentefonds (ca f 676
miljoen in 1998), financiering van de ouder-kindzorg via de AWBZ (f 309,6
miljoen in 1999).De Tweede Kamer zal eind 1999 worden geïnformeerd over de stand van
zaken. 2. Wet op de jeugdzorgIn het Regeerakkoord is een nieuwe Wet op de jeugdzorg aangekondigd ter
vervanging van de Wet op de jeugdhulpverlening. De nieuwe Wet op de jeugdzorg
dient de sturingsproblemen op te lossen. Er is de afgelopen jaren gestreefd
naar één toegang tot de jeugdzorg per regio in de vorm van regionale
bureaus jeugdzorg. Deze Bureaus jeugdzorg zouden onder één planning
en financiering moeten komen.Voor 1999 en volgende jaren komen extra middelen beschikbaar voor de verdere
implementatie van deze structuur en het meer vraaggericht maken en vernieuwen
van het zorgaanbod. Een betere aansluiting bij de lokale voorzieningen en
het gemeentelijke beleid is een belangrijk aandachtspunt.De middelen zijn afkomstig uit verschillende clusters uit het Regeerakkoord:
de versterking van de sociale infrastructuur (oplopend tot f 50 miljoen
in 2002), de cluster «Politie en overige justitiële keten»
(oplopend tot f 19 miljoen in 2002) en uit de afschaffing van de omroepbijdragen
(oplopend tot f 55 miljoen in 2002).Voor het bepalen van het bestuurlijk kader voor de Wet op de jeugdzorg
is de Adviescommissie Wet op de jeugdzorg (cie Günther) ingesteld (Kamerstukken
II 1998–1999, 26 211, nr. 7). Deze commissie brengt volgens de
planning voor 1 oktober 1999 haar advies uit. Voor eind 1999 wordt hierover
door de regering een standpunt bepaald. 3. Kinderopvang en Buitenschoolse opvangHet kabinet heeft in de beleidsnota kinderopvang (Tweede Kamer 1998–1999,
26 587 nr. 1 en 2) een verdere uitwerking en concretisering van haar
voorstellen in deze neergelegd. Het kabinet beschouwt kinderopvang als een
gezamenlijke verantwoordelijkheid van ouders, overheid en werkgevers. Het
stimuleringsbeleid dat de rijksoverheid voert, gaat daarom uitdrukkelijk uit
van een inbreng van deze drie partijen. De Wet basisvoorziening kinderopvang
zal een adequaat wettelijk kader bieden voor de sector kinderopvang na deze
nieuwe fase van uitbreiding.De planning is erop gericht een wetsontwerp eind 2000 bij de Tweede Kamer
in te dienen. Er wordt gestreefd naar een uitbreiding van de kinderopvangcapaciteit
met circa 71 000 plaatsen in de periode 1999–2002 met een accent
op opvang voor 4–12 jarigen. Onderdeel van deze uitbreiding is een structurele
voortzetting van de plaatsen buitenschoolse opvang die via de Tijdelijke stimuleringsmaatregel
buitenschoolse opvang worden gerealiseerd. Instrument voor deze capaciteitsuitbreiding
is een subsidieregeling uitbreiding kinderopvang en buitenschoolse opvang.De regeling richt zich op gemeenten.In de stimuleringsperiode (1999–2002) is jaarlijks een bedrag, oplopend
tot f 268 miljoen in 2002, beschikbaar voor de uitbreiding van de kinderopvang
en buitenschoolse opvang. Het is de bedoeling dat deze middelen in 2003 worden
toegevoegd aan het gemeentefonds. 4. Maatschappelijke opvang, verslavingszorg en vrouwenopvangOver de verdeelsleutel van de specifieke uitkeringen maatschappelijke
opvang, vrouwenopvang en verslavingsbeleid over de centrumgemeenten is advies
aangevraagd bij de Raad voor de financiële verhoudingen. Bij brief van
15 juli 1999 (Kenmerk GVM/Vz/993 135) heeft de minister van VWS aangegeven
dat het kabinetsstandpunt op het advies aan de Tweede Kamer zal worden gezonden
na de besluitvorming in het kabinet rond de begroting in augustus.De Rfv heeft de minister van VWS geadviseerd over de verdeelsleutel van
de specifieke uitkeringen maatschappelijke opvang, vrouwenopvang en verslavingsbeleid
over de centrumgemeenten.Uitvoering van het advies (kosten: f 34,1 miljoen) is mogelijk gemaakt
doordat het kabinet vanaf het jaar 2000 structureel een bedrag van f 35
miljoen beschikbaar heeft gesteld voor de maatschappelijke opvang. Daarvan
wordt f 19,1 miljoen aan de begroting van VWS toegevoegd en een bedrag
van f 15,9 miljoen aan de begroting van BZK.Van het voor VWS beschikbaar gekomen bedrag van f 19,1 miljoen wordt
f 17,4 miljoen toegevoegd aan de specifieke uitkeringen voor de maatschappelijke
opvang en het verslavingsbeleid. Hieraan toegevoegd wordt een bedrag van f 16,7
miljoen dat vrijvalt door het beëindigen van de projecten van de Stuurgroep
Vermindering Overlast (SVO). In totaliteit is er dan een bedrag van f 34,1
miljoen beschikbaar dat verdeeld kan worden over de centrumgemeenten.Door het betrekken van de SVO middelen bij de verdeling zijn er gemeenten
die er per saldo toch nog op achteruit gaan. Daar dit niet de bedoeling is
zullen de betreffende gemeenten worden gecompenseerd.Gemeenten die niet tot de G25 horen worden via de VWS begroting gecompenseerd.
Het gaat hierbij om een bedrag van f 1,7 miljoen.Gemeenten die wel tot de G25 behoren kunnen voor de compensatie een beroep
doen op de Regeling Sociale Integratie en Veiligheid G25 bij BZK. Daarvoor
wordt f 7,2 miljoen van de extra middelen ingezet. Het restant van de
f 15,9 miljoen extra op de BZK-begroting zal worden ingezet voor een
verruiming van de capaciteit van de zogenaamde 24-uursopvang. 5. Modernisering AWBZVia de nota «Zicht op Zorg» (Kamerstukken II 1998–1999,
26 631, nr. 1) is de Tweede Kamer geïnformeerd over de modernisering
van de AWBZ. Doel is te komen tot een meer klantgericht zorgaanbod in de AWBZ.
Dit gebeurt onder andere door het (regionale) zorgkantoor meer mogelijkheden
te geven om het gecontracteerde zorgaanbod af te stemmen op de wensen van
de cliënten. Deze modernisering leidt op termijn tot een andere taakverdeling
tussen zorgkantoor, provincie en de G4.In de benadering van «Zicht op Zorg» zijn de provincies en
de G4 verantwoordelijk voor het periodiek uitbrengen van een regiovisie voor
de AWBZ zorg. Deze regiovisie heeft het karakter van een richtinggevend kader
dat moet passen binnen het rijksbeleid. De gemeenten dragen verantwoordelijkheid voor aanpalende gebieden, zoals
wonen, welzijn en Wvg. Daarnaast zijn zij verantwoordelijk voor de instelling
van indicatieorganen.De rol van de provincies en G4 in het kader van de regiovisie komt in
de plaats van de huidige rol bij de bouwactualisatie ziekenhuisvoorzieningen.
Met de taken zijn daarom geen extra middelen gemoeid. In september 1999 is
overleg met de Tweede Kamer voorzien. 6. Wet Inburgering NieuwkomersOok voor 2000 heeft VWS een bedrag van ongeveer f 104 miljoen beschikbaar
voor WIN-uitkeringen aan gemeenten. Dit bedrag wordt via specifieke uitkeringen
aan gemeenten ter beschikking gesteld. Met ingang van het jaar 2000 verandert
de wijze van verdeling van de middelen over de gemeenten (Bekostigingsbesluit
inburgering nieuwkomers, Staatsblad d.d. 21 juli 1998, nr. 441). Tot en met
1999 werden de middelen verdeeld op grond van onder andere ramingen van het
aantal nieuwkomers (gebaseerd op ramingen van Justitie) en op de instroom
in het laatst bekende jaar. Vanaf 2000 zullen de prestaties van de gemeenten
bepalend worden voor de verdeling. Dit houdt in dat de middelen in 2000 gebaseerd
worden op grond van prestaties in 1998, in 2001 op grond van prestaties in
1999 etc. Prestaties worden gemeten aan de hand van twee criteria: het aantal
door een gemeente afgegeven beschikkingen inzake een inburgeringsprogramma
en het aantal door de educatieve instelling afgegeven verklaringen dat het
educatieve deel is afgerond. Er wordt een landelijke optelling gemaakt en
iedere gemeente ontvangt naar rato van de eigen prestatie een aandeel uit
het landelijk beschikbare budget. 7. BreedtesportIn het Regeerakkoord is een gefaseerde verhoging van het sportbudget afgesproken.
Deze verhoging wordt voor driekwart besteed aan het stimuleren van de breedtesport.
In dit verband is een stimuleringsregeling lokale breedtesport voor gemeenten
ontwikkeld. Op basis hiervan kunnen gemeenten subsidies ontvangen voor projecten
gericht op impulsen voor de breedtesport. De Tweede Kamer is bij brief van
29 juni 1999 (Kamerstukken II 1998–1999, 26 632, nr. 1.) geïnformeerd
dat deze stimuleringsregeling lokale breedtesport voor gemeenten per 1 oktober
1999 in werking treedt.De stimuleringsregeling staat open voor elke gemeente in Nederland. Gezien
de omvang van het beschikbare budget dat fasegewijs zal groeien wordt voorzien
dat het budget in het begin onvoldoende zal zijn om alle gemeenten in Nederland
gelijktijdig te kunnen ondersteunen. Daarom kunnen in de eerste tranche in
1999 gemeenten met meer dan 50 000 inwoners plus de provinciale hoofdsteden
aanvragen indienen. In 2000 kunnen alle gemeenten een aanvraag indienen. Gemeenten
met minder dan 10 000 inwoners kunnen alleen een aanvraag indienen in
samenwerking met een of meerdere gemeenten.Het betreft een tijdelijke regeling die voorlopig voor 8 jaar zal gelden.
De financiële omvang loopt op van f 5,5 miljoen in 1999 naar f 30
miljoen in 2002. De bijdrage bedraagt 50% van de werkelijk gemaakte en subsidiabel
gestelde kosten en varieert tussen circa f 50 000,– en f 750 000,–
op jaarbasis. Bij een gezamenlijke aanvraag van buurgemeenten gaat het om
55%.5. WERKPROGRAMMA VOOR DE RAAD VOOR DE FINANCIËLE
VERHOUDINGEN 5.1. Kader en achtergrondOp grond van de Kaderwet adviescolleges verschijnt gelijktijdig met de
begroting van het gemeentefonds het werkprogramma van de Rfv.Op 5 juli 1999 hebben de fondsbeheerders een voorlopig werkprogramma aan
de Rfv voorgelegd. De Rfv heeft daarop gereageerd bij brief van 16 juli 1999,
waarin de Raad ook een concept-werkprogramma presenteert. In zijn brief stelt
de Rfv dat het door de fondsbeheerders gepresenteerde voorlopige werkprogramma
beperkt van omvang is en geen onderwerpen bevat die de samenwerking met de
Raad voor het openbaar bestuur bevordert. Daarom heeft de Rfv in zijn concept-werkprogramma
enkele onderwerpen opgenomen, die zich bij uitstek lenen voor deze samenwerking.
Concreet noemt de Rfv in dit verband enkele vraagstukken met een algemeen
karakter, zoals decentralisatie, bandbreedtes, kwaliteit van functionele besturen,
nieuwe infrastructuur en Europese geldstromen.In reactie hierop merken wij op dat wij deze onderwerpen niet in onderstaand
werkprogramma hebben opgenomen omdat wij geen voornemens hebben over deze
thema's de komende tijd voorstellen te ontwikkelen, waarover wij de Rfv om
advies zouden willen vragen.Aandachtspunt blijft de relatieve onbekendheid van de Rfv binnen het Rijk.
Als onderdeel van zijn coördinerende functie blijft BZK in zijn contacten
met de vakministeries extra aandacht besteden aan de rol van de Rfv bij de
advisering over beleid. 5.2. Lijst van onderwerpen voor adviseringOnderstaand is een lijst met adviesaanvragen van het werkprogramma opgenomen.
De lijst met adviesaanvragen is in hoofdzaak afgeleid van de onderhoudsagenda
voor 2000 (zie hoofdstuk 1) en de lijst met geïnventa- riseerde beleidsvoornemens
(zie hoofdstuk 4). De lijst bevat tevens de onderwerpen aangaande de provincies. I. Gemeentefonds en provinciefonds Periodiek OnderhoudsRapport 2001Het POR2001, dat in het jaar 2000 zal verschijnen, geeft de stand van
zaken ten aanzien van het periodieke onderhoud van het verdeelstelsel van
het gemeentefonds weer. Vanzelfsprekend zal daarover het advies van de Rfv
worden gevraagd. Naar analogie geldt hetzelfde voor het POR2001 voor het provinciefonds. Evaluatie decentralisatie onderwijshuisvestingDe uitgaven van gemeenten voor onderwijshuisvesting worden via een monitor
gevolgd. De resultaten van de monitor kunnen mogelijk te zijner tijd leiden
tot aanpassing van de verdeelmaatstaven van het gemeentefonds. Indien er inderdaad
aanleiding is tot aanpassing dan zal de Rfv om advies worden gevraagd. Onderwijshuisvesting en groeigemeentenHet vervolgonderzoek naar onderwijshuisvesting en de financiële positie
van groeigemeenten zal naar verwachting eind augustus van dit jaar worden
afgerond. Op basis van de resultaten van dat onderzoek zal worden
bezien of, en zo ja welke aanpassing van het verdeelstelsel noodzakelijk wordt
geacht. Indien er inderdaad aanleiding is tot aanpassing dan zal de Rfv om
advies worden gevraagd. Evaluatie Wet voorzieningen gehandicaptenIn het kader van de Wet voorzieningen gehandicapten is in 1999 de verdeling
van het gemeentefonds gewijzigd. Bij de derde evaluatie (in 2000) zal worden
bezien of er aanleiding is deze verdeling aan te passen. Indien er inderdaad
aanleiding is tot aanpassing dan zal de Rfv om advies worden gevraagd. II. Beleidsvoornemens ex artikel 2 van de Financiële-verhoudingswet BZK Trekkingsrechten (conform Bestuursakkoord Nieuwe Stijl)In het Bestuursakkoord nieuwe stijl (BANS) wordt aangekondigd dat er prestatiegericht
gewerkt moet gaan worden. Prestatie-afspraken tussen overheden gaan bijna
altijd gepaard met financiële consequenties, waarbij het zaak is een
goed evenwicht te vinden tussen enerzijds de gezamenlijke verantwoordelijkheid
van verschillende overheden voor bepaalde taken en anderzijds de zelfstandige
positie van provincies en gemeenten.Om in dit evenwicht te voorzien moeten nieuwe financiële instrumenten
worden ontwikkeld, waarbij één veelbelovend instrument concreet
wordt genoemd: de trekkingsrechten. Trekkingsrechten geven de beoogde ontvangers
van de middelen een vast recht op een bepaald maximum bedrag, dat aan de hand
van een projectplan wordt uitgekeerd.Hierover zal het advies van de Rfv worden gevraagd. V&W Gdu kleine infrastructuurDe overheveling van de middelen van de gdu kleine infrastructuur naar
het gemeentefonds en het provinciefonds is uitgesteld totdat er meer duidelijkheid
zou zijn over het gemeentelijke ijkpunt voor wegen en water. Inmiddels is
het ijkpunt gereed, zodat een voorstel tot overheveling van de gdu naar de
fondsen kan worden voorbereid. Hierover zal de Rfv om advies worden gevraagd. SZW Tijdelijke regeling sociaal vervoer bewoners AWBZ-instellingenHet kabinet onderzoekt of de middelen die horen bij de tijdelijke regeling
voor sociaal vervoer bewoners AWBZ-instellingen kunnen worden overgeheveld
naar het gemeentefonds. Indien dit leidt tot concrete voorstellen dan zal
de Rfv om advies worden gevraagd. Fonds werk en inkomenHet kabinet heeft met de gemeenten afgesproken dat per 2001 het FWI zal
starten. Dit fonds zal bij de start behalve werkmiddelen 25% van de uitkeringslasten
bevatten voor alle gemeenten. Het Toeslagenbudget wordt hierin geïntegreerd.
Op termijn zal het percentage budgettering waarschijnlijk toenemen. Verdeling
geschiedt op basis van historische kostenaandelen. Over dit voorstel zal het
advies van de Rfv worden gevraagd. BIJLAGE 8Evaluatieonderzoeken gemeentefondsOnderstaande evaluatieonderzoeken zijn nader toegelicht in hoofdstuk 3.
  TitelAuteurKorte
inhoud Doorwerking kosten asielzoekers en watersnood in de normeringssystematiek
van het gemeentefonds en provinciefondsMinisterie van Financiën, juni
1999Onderzoek naar de mogelijkheid van een correctie op de doorwerking
van de kosten voor de opvang van asielzoekers en de watersnood op de ontwikkeling
van de netto gecorrigeerde rijksuitgaven.    Monitor Lokale Lasten
1999Ministerie van Financiën, september 1999Overzicht van
de ontwikkelingen op het gebied van de lokale lasten (op Prinsjesdag aangeboden
aan de Staten-Generaal).    Periodiek Onderhouds- Rapport gemeentefondsMinisterie
van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties, september 1999Jaarlijks
onderzoek naar de vraag of de verdeling van het gemeentefonds nog voldoende
aansluit bij de relatieve kostenstructuur van gemeenten (bijgevoegd als bijlage
7 van deze begroting).BIJLAGE 9Lijst van belangrijke termen en hun betekenis Aanvullende uitkeringUitkering
op aanvraag van gemeenten waar de algemene middelen aanmerkelijk en structureel
tekortschieten om in de noodzakelijke uitgaven te voorzien, ondanks een redelijk
peil van de eigen inkomsten.   AccresBedrag waarmee het beschikbare
bedrag van het gemeentefonds jaarlijks wordt aangepast, gebaseerd op een bestuurlijk
overeengekomen normeringsmethode.   Algemene uitkering uit het gemeentefondsUitkering
aan alle gemeenten die ten goede komt aan de algemene middelen.   Artikel
12-uitkeringZie aanvullende uitkering uit het gemeentefonds.   BehoedzaamheidsreserveGedeelte
van de algemene uitkering (f 460 000 000) dat niet aan de gemeenten
wordt uitgekeerd, maar als reservering apart wordt gehouden. Eventuele fluctuaties
in de hoogte van de algemene uitkering uit hoofde van de normeringsmethode
worden na afloop van het begrotingsjaar verrekend met de behoedzaamheidsreserve.
Een positief resultaat wordt alsnog aan de gemeenten overgemaakt, een negatief
resultaat leidt tot een verlaging van de algemene uitkering.   ClusterSamenhangend
geheel van beleidsterreinen uit oogpunt van kostenoriëntatie en verdeling.
Aggregatieniveau voor het verdelen van middelen voor één of
meer maatregelen over een uitkeringsjaar.   Financiële-verhoudingswetWet
waarin de wijze van verdeling van het gemeentefonds en provinciefonds is vastgelegd.
Per 1 januari 1997 is de wet voor het gemeentefonds herzien. Per 1 januari
1998 is eenzelfde operatie afgerond voor het provinciefonds.   Integratie-uitkering
uit het gemeentefondsUitkering die wordt toegepast als overheveling
van een specifieke uitkering of eigen middelen naar de algemene uitkering
bezwaarlijk is vanwege de omvang van de herverdeeleffecten. De integratie-uitkering
voorziet dan in een geleidelijke overgang naar de algemene uitkering.   IPOInterprovinciaal
Overleg, landelijk samenwerkingsverband van alle Nederlandse provincies.   Meicirculaire,
septembercirculaireCirculaires van de gemeentefondsbeheerders aan de
gemeenten met mededelingen over het niveau en de verdeling van de gemeentefondsuitkeringen
voor een aantal uitkeringsjaren.   Monitor Lokale lastenJaarlijkse
monitor van de fondsbeheerders, waarin gerapporteerd wordt over de hoogte
en de ontwikkeling van de lokale heffingen voor gezinnen en bedrijven.   Netto
gecorrigeerde rijksuitgavenGrondslag voor de berekening van het accres
van het gemeentefonds. De nettorijksuitgaven zijn de brutorijksuitgaven minus
de niet-belastingontvangsten van het Rijk. Correcties hierop vormen onder
meer de uitgaven voor de rente op de staatsschuld, ontwikkelingssamenwerking,
de Europese Unie, het gemeentefonds en het provinciefonds.   NormeringsmethodeBepaling
van het accres van het gemeentefonds op basis van een norm. De norm is de
jaarlijkse procentuele ontwikkeling van de netto gecorrigeerde rijksuitgaven.
De methode is sinds 1995 van toepassing. Periodieke
onderhouds-rapportage (POR)Jaarlijkse rapportage aan de Staten-Generaal
over de staat van de verdeelmaatstaven van het gemeentefonds. Wanneer de bestaande
verdeling niet meer voldoet aan de kostenstructuren bij de gemeenten, dan
wordt gerapporteerd hoe de verdeling kan worden aangepast, c.q. welke onderzoeken
op dat gebied lopen. Het rapport is bijgevoegd als bijlage bij de gemeentefondsbegroting.  Raad voor de financiële verhoudingen (Rfv)Adviesorgaan
op het terrein van de gemeentelijke en provinciale financiën.   Suppletie-uitkering
uit het gemeentefondsUitkering die als bijzondere vorm van overgangsregeling
wordt toegekend aan gemeenten.   UitkeringsjaarHet kalenderjaar
waarover het recht op uitkering ontstaat.   VerdeelmaatstafMaatstaf
ter verdeling van de algemene uitkering die verband houdt met de gemeentelijke
behoefte aan algemene middelen. De Financiële-verhoudingswet bevat op
dit moment 34 verdeelmaatstaven.   VNGVereniging van Nederlandse
Gemeenten, landelijk samenwerkingsverband van alle Nederlandse gemeenten.  WaarderingskamerZelfstandig bestuursorgaan dat toeziet op
een correcte waardering van onroerende zaken in Nederland. De gemeenten dragen
via het gemeentefonds bij aan de bekostiging van dit orgaan.XNoot1Ter inzage gelegd bij de afdeling Parlementaire Documentatie.XNoot1Zie Kamerstukken 25 600 VIII, brief d.d. 19 december 1997 ter aanbieding
van de tussenrapportage inzake de uitvoering regeling rijkssubsidiëring
restauratie monumenten (OCW-98–23).XNoot2Kamerstukken II, 1996/97, 24 455, nr. 50.XNoot1Rfv advies Monitoring bij de algemene uitkering en afsplitsing onderwijshuisvesting:
Rfv 14.40/006.002, 16 februari 1999. Ook overigens nemen wij met instemming
kennis van de waarschuwende woorden van de Rfv over het toepassen van monitoring
bij toevoegingen aan het gemeentefonds. De rekenwijze die de Rfv voorstelt
om bij de monitoring van een voorziening de waarde vast te stellen van een
toevoeging aan het gemeentefonds van een aantal jaren daarvoor nemen wij evenwel
niet over. De benadering van de Rfv gaat uit van de maatschappelijke behoefte
aan een voorziening en is dus niet relevant om de feitelijke waarde vast te
stellen van een toevoeging aan het gemeentefonds van een aantal jaren daarvoor.XNoot1Evenals vorig jaar moet bij de interpretatie van de genoemde landenplaatjes
bedacht worden dat het nieuwe verdeelstelsel pas in 1997 in werking is getreden.
De effecten van de nieuwe verdeling zijn nog niet volledig van toepassing
omdat deze nog beïnvloed worden door de overgangsfase van het oude naar
het nieuwe stelsel.XNoot2POR1999, figuur 3.4.1 en figuur 3.4.2., p. 20–21.XNoot3Voor 1999 ligt de inkomstenmaatstaf lager dan die voor 1998 in het POR1999
is afgebeeld. Dit komt omdat voor 1999 rekening is gehouden met de Zalmsnip.
Hiernaast treden soms veranderingen op bij gemeenten door de herwaardering
ingevolge de wet WOZ.XNoot1Door herberekening en correcties wijkt deze figuur voor 1997 en 1998 af
van figuur 3.4.3 in het POR1999.XNoot1Door herberekening en correcties wijkt deze figuur voor 1997 en 1998 af
van figuur 3.4.4 in het POR1999.XNoot1De vaste bedragen van de G4 zijn niet toe te delen aan de afzonderlijke
clusters.XNoot1De zogenaamde artikel 2-beleidsvoornemens. Artikel 2 van de Financiële-verhoudingswet
luidt als volgt: 1. Indien beleidsvoornemens van het Rijk leiden tot een wijziging
van de uitoefening van taken of activiteiten door provincies of gemeenten,
wordt in een afzonderlijk onderdeel van de bijbehorende toelichting met redenen
omkleed en met kwantitatieve gegevens gestaafd, welke de financiële gevolgen
van deze wijziging voor de provincies of gemeenten zijn. 2. In de toelichting
wordt tevens aangegeven via welke bekostigingswijze de financiële gevolgen
voor de provincies of gemeenten kunnen worden opgevangen. 3. Over de toepassing
van het eerste en tweede lid vindt tijdig overleg plaats met Onze Ministers.XNoot1Marktwerking, Deregulering en Wetgevingskwaliteit. 
 
 Naar boven

 

Directe linkKopieer de link naar uw clipboard 

https://zoek.officielebekendmakingen.nl/kst-26800-B-2.html

Sluit modaal

 

Disclaimer
De hier aangeboden pdf-bestanden van het Staatsblad, Staatscourant, Tractatenblad, provinciaal blad, gemeenteblad, waterschapsblad en blad gemeenschappelijke regeling vormen de formele bekendmakingen in de zin van de Bekendmakingswet en de Rijkswet goedkeuring en bekendmaking verdragen voor zover ze na 1 juli 2009 zijn uitgegeven. Voor pdf-publicaties van vóór deze datum geldt dat alleen de in papieren vorm uitgegeven bladen formele status hebben; de hier aangeboden elektronische versies daarvan worden bij wijze van service aangeboden.

 

Over deze website
Contact
English
Help
Zoeken

Informatie hergebruiken
Privacy en cookies
Toegankelijkheid
Sitemap
Kwetsbaarheid melden

Open data
Linked Data Overheid
PUC Open Data

MijnOverheid.nl
Rijksoverheid.nl
Ondernemersplein.nl
Werkenbijdeoverheid.nl