Elektriciteitswet 19..; Memorie van antwoord
Staten-Generaal — Kamerstuk 
Datum: 2014-07-10 00:00:00.000000
Rechtsgebied: Wetgeving


(function (window, document, dataLayerName, id) {
 window[dataLayerName] = window[dataLayerName] || [], window[dataLayerName].push({ start: (new Date).getTime(), event: "stg.start" }); var scripts = document.getElementsByTagName('script')[0], tags = document.createElement('script');
 function stgCreateCookie(a, b, c) { var d = ""; if (c) { var e = new Date; e.setTime(e.getTime() + 24 * c * 60 * 60 * 1e3), d = "; expires=" + e.toUTCString() } document.cookie = a + "=" + b + d + "; path=/; Secure" }
 var isStgDebug = (window.location.href.match("stg_debug") || document.cookie.match("stg_debug")) && !window.location.href.match("stg_disable_debug"); stgCreateCookie("stg_debug", isStgDebug ? 1 : "", isStgDebug ? 14 : -1);
 var qP = []; dataLayerName !== "dataLayer" && qP.push("data_layer_name=" + dataLayerName), qP.push("use_secure_cookies"), isStgDebug && qP.push("stg_debug"); var qPString = qP.length > 0 ? ("?" + qP.join("&")) : "";
 tags.async = !0, tags.src = "https://koop.piwik.pro/containers/" + id + ".js" + qPString, scripts.parentNode.insertBefore(tags, scripts);
 !function (a, n, i) { a[n] = a[n] || {}; for (var c = 0; c < i.length; c++)!function (i) { a[n][i] = a[n][i] || {}, a[n][i].api = a[n][i].api || function () { var a = [].slice.call(arguments, 0); "string" == typeof a[0] && window[dataLayerName].push({ event: n + "." + i + ":" + a[0], parameters: [].slice.call(arguments, 1) }) } }(i[c]) }(window, "ppms", ["tm", "cm"]);
 })(window, document, 'dataLayer', 'f8b9eee5-8d9c-4ea1-abd5-83e174f29813');
 
 
 
Direct naar content
Navigatie
Contextinformatie
Publicatie
Acties
Inhoudsopgave
Gerelateerde informatie

Menu

U bent nu hier: 
Publicaties
Officiële publicaties

Inloggen

Primaire navigatie

Andere sites binnen Overheid.nl
Home
Uitgebreid zoeken
Mijn abonnementen
Help

Andere sites binnen Overheid.nl

Berichten over uw Buurt
Zoals vergunningen, bouwplannen en lokale regelgeving.

Rondom uw woonadres
Rondom een zelfgekozen adres

Dienstverlening
Zoals belastingen, uitkeringen en subsidies.

Naar dienstverlening

Beleid & regelgeving
Officiële publicaties van de overheid.

Naar beleid & regelgeving

Contactgegevens overheden
Adressen en contactpersonen van overheidsorganisaties.

Naar overheidsorganisaties

 
 
 
U bent hier:

Home

Kamerstuk 19971998-25621, nr. 270c

 
 
 

Kamerstuk

Datum publicatie
Organisatie
Vergaderjaar
Dossier- en ondernummer
Datum ontvangst

14-05-1998

Eerste Kamer der Staten-Generaal

1997-1998

25621 nr. 270c

08-05-1998

 

 

 
 
 Toon meer van: Inhoudsopgave
 
 

 
 AanhefLichaamHoofdstuk 1. InleidingHoofdstuk 2. Internationale ontwikkeling en marktaspectenHoofdstuk 3. Grootschalig productiebedrijf (GPB)Hoofdstuk 4. Liberalisering en netbeheerHoofdstuk 5. Liberalisering en beschermde afnemersHoofdstuk 6. Privatisering en vennootschapsbelastingHoofdstuk 7. Duurzame elektriciteitsvoorziening en besparingHoofdstuk 8. Diverse opmerkingenHoofdstuk 9. Artikelen Artikel 1Artikelen 2–4Artikel 5Ondertekening
 

 
 
 Toon meer van: Extra informatie
 
 

 
 

Informatie over publicatie

 

 

 
 Toon meer van: Gerelateerd
 
 

 
 Publicaties in kamerdossier

Kamerdossier 25621Toon alle publicaties in het hoofddossier

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Publicaties referendum

 

 

 

 

 

Authentieke versie (PDF)
bestandsgrootte: 82 Kb

Informatie

Gerelateerd

Printen

Delen

 
 
 
25 621Regels met betrekking tot de productie, het transport en de levering
van elektriciteit (Elektriciteitswet 19..)nr. 270cMEMORIE VAN ANTWOORDOntvangen 8 mei 1998 Hoofdstuk 1. InleidingAlvorens de vragen van de vaste commissie voor Economische Zaken van de
Eerste Kamer te beantwoorden, spreek ik mijn waardering uit voor de snelheid
waarmee de commissie het voorlopig verslag heeft uitgebracht. Uit het verslag
leid ik af dat de hoofdlijnen van het wetsvoorstel worden ondersteund en dat
op onderdelen behoefte bestaat aan nadere toelichting en verduidelijking.In de reacties van een aantal fracties komt de vraag naar voren of behandeling
van het wetsvoorstel wel kan plaatsvinden nu gebleken is dat er – zeker
voorlopig – geen Grootschalig productiebedrijf (GPB) zal ontstaan. In
hoofdstuk 3 ga ik expliciet in op deze vraag. Op deze plaats wil ik echter
al benadrukken dat dit wetsvoorstel formeel los staat van het proces van herstructurering
van de elektriciteitsproductiesector. Met het oog op een ordelijke overgang
naar de door dit wetsvoorstel beoogde marktordening is in het voorstel echter
wel rekening gehouden met de mogelijkheid dat het GPB niet tot stand zou komen.
Gelet op een en ander kan de behandeling van het wetsvoorstel plaatsvinden.
Spoedige behandeling is bovendien om verschillende redenen dringend gewenst.
Het is namelijk van essentieel belang helderheid te bieden over het speelveld
waarbinnen het liberaliseringproces zich afspeelt. De bestaande Elektriciteitswet
van 1989 voorziet daarin onvoldoende en biedt geen ruimte voor liberalisering.
Als er geen GPB tot stand komt brengt dit een aantal onzekerheden met zich
mee. Zekerheid over het wettelijk kader is in die situatie extra noodzakelijk.
In de vorm waarin het wetsvoorstel op 24 maart jl. door de Tweede Kamer is
aanvaard, biedt het wetsvoorstel helderheid op cruciale punten zoals de positie
van beschermde afnemers, de onafhankelijke positionering van de elektriciteitsnetwerken
en de opzet van een toezichthouder. Behandeling van het wetsvoorstel is bovendien
belangrijk met het oog op de verplichting die op Nederland rust om de Europese
elektriciteitsrichtlijn nr. 96/92/EG tijdig te implementeren. Implementatie
geschiedt door middel van dit wetsvoorstel en een daarop te baseren algemene
maatregel van bestuur.Ik spreek dan ook de hoop uit dat de afronding van de behandeling van
het wetsvoorstel spoedig kan plaatsvinden, zodat voor het vervolg van het proces van liberalisering en herstructurering een duidelijk wettelijk
kader zal gelden.Hieronder beantwoord ik de vragen die door de leden van de verschillende
fracties zijn gesteld. Vragen die betrekking hebben op hetzelfde onderwerp
zal ik in één keer behandelen als dat in positieve zin bijdraagt
aan de lijn van het betoog. Hoofdstuk 2. Internationale ontwikkeling en marktaspectenDe leden van de CDA-fractie vroegen om vollediger informatie over de te
verwachten ontwikkelingen op de Europese elektriciteitsmarkt en naar de factoren
die bepalend zijn voor de concurrentiepositie van de Nederlandse producenten.
Deze leden verzochten tevens om informatie over capaciteitsoverschotten en
de mogelijkheid om onevenwichtigheid ten gevolge hiervan te voorkomen.De ontwikkelingen op de Europese markt vinden in snel tempo plaats. Een
centrale rol daarbij wordt gespeeld door de wijze waarop richtlijn nr. 96/92
van het Europees Parlement en de Raad van de Europese Unie van 19 december
1996 betreffende gemeenschappelijke regels voor de interne markt voor elektriciteit
(PbEG 1997, L 27, hierna te noemen de richtlijn) door de verschillende landen
in wetgeving wordt geïmplementeerd. Deze wetgeving bepaalt immers de
toekomstige speelruimte voor de betrokken bedrijven.Op dit moment is de precieze invulling van de richtlijn door de verschillende
lidstaten nog niet in detail bekend. Evenals in Nederland, is in diverse landen
het wetgevingsproces nog niet geheel afgerond. Op basis van de thans bekende
gegevens is in ieder geval duidelijk dat in de meeste lidstaten sprake zal
zijn van een mate van liberalisering die verder strekt dan waartoe de richtlijn
in formele zin noodzaakt.Naar verwachting zullen Duitsland, het Verenigd Koninkrijk, Zweden, Spanje
en Finland kiezen voor 100% opening van hun markt. Het Verenigd Koninkrijk
en Spanje kiezen daarbij voor een stapsgewijze opening, zoals dit wetsvoorstel
dat ook doet. Duitsland, Zweden en Finland zijn voornemens de markt meteen
volledig te openen.Luxemburg heeft aangegeven ca. 40% van de markt te zullen openen. De verwachting
is dat ook Frankrijk, Denemarken, Oostenrijk, Portugal en Italië voor
een gedeeltelijke opening zullen kiezen. Frankrijk en Portugal hebben aangegeven
niet verder te willen gaan dan hetgeen ingevolge de richtlijn verplicht is:
25,37%. De situatie in België, Griekenland en Ierland is op dit moment
minder helder. Deze landen hebben namelijk uitstel van de plicht tot implementatie
van de richtlijn gekregen.In onderstaande tabel wordt de laatste stand van zaken kort samengevat. lidstaatstand implementatie
richtlijninhoud Belgiënog geen voorstel, heeft 1 jaar
uitstelnog niet bekend Denemarkenherfst 1998 wetsvoorstel
naar parlementonderhandelbare toegang tot net afnemers en distributiebedrijven
met afname > 100 GWh vrij (leidt tot 90% marktopening) Duitslandnieuwe
wet in april in werking getredenonderhandelbare toegang tot net 
alle afnemers vrij (100% marktopening) Finlandgeliberaliseerd
sinds 1 juni 1995gereguleerde toegang tot net met point tariff 
hoogspanningsnet volledig afgescheiden alle afnemers vrij (100% marktopening)Frankrijknog geen wetsvoorstel, nu discussie over beleidsnotitienog
niet bekend Griekenlandnog geen voorstel, heeft 2 jaar uitstelnog
niet bekend Italiënog geen voorstelnog niet bekend Ierlandnog geen voorstel, heeft 1 jaar uitstelnog
niet bekend Luxemburgwetsvoorstel ingediendaanbesteding
van productie • over toegang tot net nog niet besloten afnemers
> 100 GWh vrij (leidt tot 40% marktopening) Oostenrijkmaart
1998 wetsvoorstel naar Parlementtoegang tot net: exclusieve koper 
> 40 GWh vrij (27% marktopening) Portugalmedio 1998 gaat
markt open door uitvoeringsverordeningaanbesteding van productie 
gereguleerde toegang tot net > 40 GWh en distributiebedrijven voor
8% afname vrij (ca. 25% marktopening) Spanje1 januari 1998 nieuwe
wet in werking getredengereguleerde toegang tot net hoogspanningsnet
volledig afgescheiden > 15 GWh vrij (30% marktopening), 2007 volledige
marktopening Zwedengeliberaliseerd sinds 1 januari 1996gereguleerde
toegang tot net met point tariff hoogspanningsnet volledig afgescheiden 
alle afnemers vrij (100% marktopening) Verenigd Koninkrijkeind
1998 volledige opening marktgereguleerde toegang tot net hoogspanningsnet
volledig afgescheiden alle afnemers vrij vanaf eind 1998 (100% marktopening)Bron: Verslag van de Europese Commissie aan de Raad van Ministers en het
Europese Parlement over de stand van zaken bij de liberalisering van de energiemarkten
(april 1998).Vooral het feit dat de Duitse markt in één keer wordt geliberaliseerd
zal als belangrijk effect hebben dat de Nederlandse en Duitse markten zich
spoedig tot één groot marktgebied zullen ontwikkelen met onder
meer één prijsniveau. Openstelling van de diverse markten is
zeker geen theoretische zaak. De hoogspanningsverbindingen tussen Nederland
en de buurlanden zijn van aanzienlijke capaciteit. De maximale capaciteit
is zon 13 000 MW. Om technische redenen is het niet mogelijk om deze
capaciteit gelijktijdig te benutten, maar dat neemt niet weg dat het mogelijk
is om ruim 40% van de Nederlandse consumptie te importeren. Elektriciteit
is bovendien wellicht het meest eenvoudig, en zeker het snelst, te transporteren
product.Op dit moment is niet exact te voorspellen op welke wijze de betrokken
ondernemingen van de vrijere wetgeving gebruik gaan maken. Belangrijke indicaties
zijn dat reeds nu diverse stroommakelaars en handelaren die zelf veel ervaring
hebben op markten die al geliberaliseerd zijn (V.S., Scandinavië, V.K.),
op de Nederlandse markt actief zijn en vestigingen in Nederland hebben geopend.
Deze bedrijven zijn er van overtuigd dat de dynamiek in Europa zeer snel zal
toenemen. Ook de opzet van een elektriciteitsbeurs waaraan thans wordt gewerkt
zal deze dynamiek versterken. Op dit moment worden grote Nederlandse industriële
afnemers al actief met aanbiedingen benaderd en is er al een aantal contracten
gesloten.Factoren die de concurrentiepositie van de Nederlandse producenten zullen
bepalen liggen allereerst in de sfeer van kostprijs en efficiency. Daarnaast
zijn uiteraard de internationale marketing en strategische allianties van
belang. Op de concurrerende Europese markt die over een aantal jaren zal zijn
ontstaan is de Nederlandse productiesector meer prijsvolgend dan prijsbepalend.
De prijs zal door de markt worden bepaald en de verwachting bestaat dat dit
prijsniveau lager zal liggen dan het huidige kostenniveau in Nederland. Dit
betekent dat herstructurering van de bedrijven gericht op een lager kostenniveau
essentieel is. Onderzoeken van o.a. het organisatie-adviesbureau McKinsey
hebben laten zien dat een lager kostenniveau mogelijk is indien ingrijpende
herstructurering plaatsvindt. Belangrijk feit daarbij is dat het technologisch
niveau van de Nederlandse centrales gemiddeld genomen goed is.De vier Nederlandse productiebedrijven zijn, individueel, betrekkelijk
kleine spelers in een Europese markt. Dat was ook de belangrijkste reden om de opzet van een GPB te onderzoeken. Een directe vergelijking van
omvang, kosten en concurrentiepositie tussen Europese partijen is moeilijk
te maken. Over het algemeen is het zo dat de grotere bedrijven meer financiële
slagkracht hebben en daardoor potentieel een betere uitgangspositie hebben
in een liberale markt. Dit hangt echter niet alleen samen met de omvang van
de ondernemingen, maar ook met de eigendomsstructuur en de mate waarin de
bedrijven in het verleden in staat zijn geweest een sterke financiële
positie op te bouwen. Daar staat tegenover dat juist veel kleinere, flexibele,
producenten met warmte-krachtcentrales op dit moment op de Nederlandse markt
concurrerend zijn. Nu het GPB naar verwachting niet tot stand zal komen zullen
de Nederlandse producenten zich beraden op andere vormen van samenwerking.
In hoofdstuk 3 van deze memorie kom ik daar nader op terug.Wat betreft het beoordelen van het prijsniveau in andere landen is overigens
voorzichtigheid op zijn plaats. In Duitsland is het niveau van de prijzen
weliswaar op dit moment aanmerkelijk hoger, maar ook in Duitsland vinden zeer
ingrijpende herstructureringen plaats. Op de hele Europese markt zal naar
verwachting druk op het prijsniveau ontstaan.Precieze gegevens over overcapaciteit in de lidstaten ontbreken. Dit geldt
ook voor de resultaten van de enquête van de Europese Commissie naar
de omvang van de overcapaciteit. Het algemene beeld is dat de Europese elektriciteitsmarkt
een ruime productiecapaciteit kent, maar dat de economische groei en de sluiting
van oude centrales als onderdeel van het streven naar grotere efficiency in
een concurrerende markt deze ruimte sterk doen verminderen. «Overcapaciteit»
is op de elektriciteitsmarkt een relatief begrip. Op een koude winterdag,
midden in de zomer tijdens droogte en tijdens onderhoud en storingen blijken
productiefaciliteiten, die de rest van het jaar als overcapaciteit te boek
zouden kunnen staan, hard nodig te zijn om in de elektriciteitsbehoefte te
voorzien. Met andere woorden, een zekere «overcapaciteit» heeft
het karakter van reservecapaciteit die nodig is opdat de leveringszekerheid
onder alle omstandigheden kan worden gegarandeerd.Vervolgens vroegen de leden van de CDA-fractie naar de oorsprong van de
verwachting dat Nederland elektriciteit zou kunnen exporteren alsmede naar
de verwachte im- en exportbalans.In zijn studie naar marktwerking in de energiesector komt professor Künneke
(TU Delft) tot de conclusie dat, kijkend naar de technische en economische
kenmerken van de Nederlandse elektriciteitssector, Nederland een exporteur
van elektriciteit kan worden.Of dit praktisch ook het geval zal zijn hangt sterk af van het toekomstig
prijsniveau en het herstructureringsproces. De ontwikkelingen in de open Scandinavische
markt hebben aangetoond dat na liberalisatie een levendige interstatelijke
handel in elektriciteit kan ontstaan. Dit kan ook in de rest van de Europese
Unie gebeuren. Het is echter nu nog niet mogelijk de potentiële omvang
hiervan aan te duiden.De leden van de CDA-fractie wilden weten in hoeverre de richtlijn vergelijkbare
maatstaven voorschrijft als de Nederlandse wet op het punt van onafhankelijkheid,
non-discriminatie, capaciteit, verplichting tot aansluiting en transport en
tarieftoezicht.De richtlijn schrijft voor dat lidstaten het net voldoende onafhankelijk
positioneren, dat producenten en vrije afnemers rechtstreeks contracten kunnen
sluiten en dat zij daarnaast onder objectieve en niet discriminerende voorwaarden
toegang krijgen tot het net. Voorwaarden ten aanzien van netwerken moeten
de interoperabiliteit van de netten garanderen. Op grond van de richtlijn
moeten lidstaten die voorwaarden notificeren bij de Europese Commissie met
het oog op het voorkomen van technische handelsbelemmeringen.
Tevens dient non-discriminatoire toegang tot de netten door middel van onafhankelijke
geschillenbeslechting gewaarborgd te zijn.De richtlijn houdt wat dit betreft minimumharmonisatie in. Lidstaten kunnen
zelf de liberalisatie inhoud geven, binnen het kader van de resultaatverplichtingen
die de richtlijn stelt ten aanzien van onafhankelijkheid, toegang tot het
net door derden en scheiding van bijvoorbeeld administratie. Zoals reeds aangegeven,
gaan de meeste lidstaten verder dan waartoe de richtlijn noodzaakt. Concluderend
ben ik van mening dat zich naar reële verwachting geen onevenwichtigheden
zullen voordoen.De vraag van de leden van de CDA-fractie of het juist is dat alleen op
grond van de reciprociteitsclausule import van elektriciteit kan worden tegen
gehouden en niet om andere redenen, bijvoorbeeld twijfel omtrent de betrouwbaarheid
van het transport, beantwoord ik bevestigend. Betrouwbaarheid van het transport
zal via samenwerking tussen de netbeheerders in de verschillende Europese
lidstaten worden gewaarborgd. Dat is overigens ook nu al het geval.De leden van de CDA-fractie vroegen naar de mate waarin de overheid nog
een verantwoordelijkheid draagt voor een betrouwbare, duurzame, voor ieder
toegankelijke en doelmatige voorziening in de behoefte aan elektriciteit.
Zij vroegen zich af of de overheid met dit wetsvoorstel voldoende bevoegdheden
en instrumenten heeft om die verantwoordelijkheid te dragen, ook in omstandigheden
die op dit moment misschien minder waarschijnlijk zijn. De leden van SGP-,
RPF- en GPV-fractie waren van mening dat het voorgestelde stelsel onvoldoende
garanties biedt voor de handhaving of verbetering van de sterke punten van
de Nederlandse elektriciteitssector. De leden van de D66-fractie vroegen of
door liberalisering en marktverbetering van de elektriciteitsvoorziening het
in de afgelopen decennia met openbare middelen opgebouwde betrouwbare en betaalbare
voorzieningssysteem niet teloor gaat.Het wetsvoorstel doet op geen enkele wijze afbreuk aan het belang van
een betrouwbare, duurzame en voor ieder toegankelijke en doelmatige voorziening
van elektriciteit. Integendeel, het nieuwe stelsel is juist gericht op een
belangrijke verbetering van de voorziening, vooral wat betreft de klantvriendelijkheid
en de efficiency. Ervaringen in het buitenland geven aan dat deze verwachtingen
reëel zijn. Het in de afgelopen jaren in Nederland opgebouwde, kwalitatief
hoogwaardige systeem biedt juist een goede basis voor de overheid om terug
te treden en meer ruimte te bieden aan marktpartijen. Daarbij verplaatst de
verantwoordelijkheid van de overheid zich van een meer directe planmatige
betrokkenheid bij de inrichting van de voorziening naar een meer voorwaardenscheppende
en toetsende rol. Deze toetsende rol komt onder meer tot uitdrukking in het
Energierapport dat op grond van artikel 2 van het wetsvoorstel elke vier jaar
verschijnt.Ook op de geliberaliseerde markt blijft sprake van een aantal «nutsfuncties»,
dat wil zeggen taken waarvoor de overheid een bijzondere verantwoordelijkheid
houdt. Deze nutsfuncties zijn allereerst gelegen in het elektriciteitsnetwerk.
Netbeheerders hebben een aansluit- en transportplicht en moeten aan een aantal
op de wet gebaseerde eisen voldoen. Hierdoor bestaat de garantie dat iedereen
in Nederland tegen redelijke voorwaarden over een aansluiting kan beschikken.In dit kader is het toezicht op de netbeheerders van belang. De Dienst
uitvoering en toezicht Elektriciteitswet (Dte) stelt de voorwaarden vast die
de netbeheerders in acht nemen bij het in werking hebben van de netten, bij
het voorzien in een aansluiting op het net en bij het uitvoeren van transport
van elektriciteit over het net (artikelen 23 en 24). Daarbij staan criteria
als betrouwbaarheid en doelmatigheid van de organisatie centraal. In het wetsvoorstel
is ook een verplichting opgenomen op grond waarvan de netbeheerder aan de
directeur van de Dte eenmaal in elke twee jaar zo nauwkeurig mogelijke ramingen
verschaft van de totale behoefte aan capaciteit voor het transport van elektriciteit
over de door hem beheerde netten in het eerste tot en met het zevende jaar
na het jaar, waarin de ramingen worden vastgesteld. Op grond daarvan kan zonodig
opdracht worden gegeven om in voldoende mate te voorzien in die transportcapaciteit.
Ik meen dat met deze instrumenten een goede beschikbaarheid van netwerkdiensten
is zekergesteld.Wat betreft de levering van de elektriciteit zullen vrije afnemers contracten
moeten sluiten met producenten of handelaren. Zij hebben daarmee zelf de verantwoordelijkheid
voor hun eigen contractuele voorzieningszekerheid. Gelet op het feit dat sprake
is van een goed ontwikkelde elektriciteitssector in Nederland en de rest van
Europa, is daaraan naar mijn mening geen groter risico verbonden dan het geval
zou zijn op andere markten voor grondstoffen en energie. Bovendien bestaat
de mogelijkheid om zodanige contracten te sluiten dat ook het wegvallen van
een bepaalde producent wordt gedekt. In andere landen met geliberaliseerde
markten blijkt dat juist op dit vlak stroommakelaars en handelaren een belangrijke
meerwaarde vervullen en aan klanten maatwerk leveren. Het zogenaamde «riskmanagement»
is in die landen een goed ontwikkelde bedrijfstak.In de overgangsperiode tot respectievelijk 2002 en 2007 is sprake van
beschermde afnemers. Ook de bescherming van deze (nog) niet vrije klanten
kan als een nutsfunctie worden beschouwd. Aan deze beschermde afnemers moet
een vergunninghoudende leverancier elektriciteit leveren. De vergunninghouder
verschaft op grond van artikel 46 van het wetsvoorstel de directeur van de
Dte eenmaal in elke twee jaar zo nauwkeurig mogelijke ramingen van de totale
behoefte aan elektriciteit van de beschermde afnemers aan wie de vergunninghouder
verplicht is elektriciteit te leveren. Op grond daarvan kan zonodig opdracht
worden gegeven extra voorzieningen te treffen teneinde steeds te kunnen voldoen
aan die leveringsverplichting.Ik ben van mening dat het wetsvoorstel aldus enerzijds voldoende garanties
biedt dat aan maatschappelijke belangen op een goede manier invulling wordt
gegeven en anderzijds de voordelen van meer marktwerking realiseert.De leden van de PvdA-fractie wilden een nadere toelichting op de werking
van de reciprociteitsvoorschriften bij de totstandkoming van een elektriciteitsbeurs.De beurs kan worden gezien als een private organisatie die het sluiten
van contracten tussen afnemers, handelaren en producenten faciliteert. Deze
contracten moeten uiteraard voldoen aan de eisen van de wet, waaronder de
reciprociteitsbepalingen. Binnen het kader van de reciprociteitsclausule in
het wetsvoorstel kan een elektriciteitsbeurs de handel op verschillende manieren
vormgeven. Indien de beurs alleen klanten toelaat die conform artikel 19 van
de richtlijn «in aanmerking komende afnemers» zijn, is handel
met alle lidstaten toegestaan. Wil de beurs alle vrije Nederlandse afnemers
en distributiebedrijven toegang geven tot de handel, dan zal zij de deelname
van de lidstaten moeten beperken tot die landen waarin alle vrije Nederlandse
afnemers en distributiebedrijven ook vrij zijn, zoals bijvoorbeeld in Duitsland
en Denemarken. Wil de elektriciteitsbeurs beide, dan zal zij moeten werken
met aparte noteringen.De leden van de PvdA-fractie vroegen ook naar de werking van de reciprociteitsclausule
bij ingewikkelde verkoop- en handelscombinaties. Bij de toepassing van de reciprociteitsclausule, zoals die is opgenomen
in het wetsvoorstel, is het transportverzoek van de afnemer maatgevend voor
de beoordeling. Dit verzoek moet de oorsprong en eindbestemming van de elektriciteit
bevatten. Niet zozeer de commerciële maar de feitelijke oorsprong van
de elektriciteit is daarbij het uitgangspunt.De leden van de D66-fractie vroegen een reactie op enkele punten van kritiek
op de Elektriciteitswet betreffende de mate van marktopening, de overheidsinvloed
op de elektriciteitsvoorziening en de privatisering.In het wetsvoorstel heeft de regering gekozen voor een uiteindelijk volledige
marktopening in 2007. Daar loopt Nederland in Europa geenszins mee voorop.
Tot 2007 is feitelijk sprake van een overgangssituatie waarin, naast elkaar,
een vrije en een beschermde markt zullen bestaan. Zo lang dit het geval is
heeft de overheid de taak beschermde afnemers ook daadwerkelijk te beschermen.
Gezien de keuze in het wetsvoorstel voor een geleidelijke liberalisering van
de elektriciteitsmarkt is het daarom vanzelfsprekend dat de overheid voorzieningen
treft om in de overgangsfase haar invloed te behouden en op sommige punten
zelfs te versterken. Wat betreft het beleid ten aanzien van de privatisering,
is Nederland relatief terughoudend en voorzichtig. In de meeste lidstaten
is de elektriciteitssector (gedeeltelijk) in private handen of vindt momenteel
privatisering plaats.De leden van de D66-fractie verzochten om een vergelijking met rechtssystemen
en effecten in landen die Nederland in het proces van liberalisering zijn
voorgegaan.Bij de implementatie van de richtlijn heeft Nederland nadrukkelijk gekeken
naar de ervaringen in Scandinavië en het Verenigd Koninkrijk. Voor een
aantal ingewikkelde vraagstukken als toegang tot en tarief van het net, scheiding
van het netbeheer, samenhang tussen privatisering en liberalisering, zijn
in het wetsvoorstel de gemaakte keuzen in belangrijke mate ingegeven door
positieve, maar ook door negatieve ervaringen in genoemde landen. Daarbij
moet worden aangetekend dat specifieke Nederlandse omstandigheden zoals het
ontbreken van staatseigendom in de elektriciteitssector en maatschappelijke
verhoudingen een eigen inkleuring van de wetgeving noodzakelijk maken.Het wetsvoorstel heeft overigens bij andere lidstaten ook aanleiding gegeven
om zich nogmaals te bezinnen op de eigen ideeën. Een goed voorbeeld hiervan
is het voorstel voor de invoering van een systeem van groene stroomcertificaten
dat door andere lidstaten thans als een mogelijke optie wordt onderzocht.De leden van de fracties van SGP, RPF en GPV waren van mening dat Nederland
een fundamenteel andere benadering van de onafhankelijkheid van het netbeheer
heeft gekozen dan andere lidstaten en dat dit in een interne markt nadelig
kan uitwerken voor de energiebedrijven.De uitgangspunten die gelden voor de organisatie van het netbeheer vloeien
primair voort uit de richtlijn. Er zijn verschillen tussen de wijze waarop
die uitgangspunten in wetgeving worden vertaald die te maken hebben met de
verschillen tussen landen. Dit mag uiteraard niet leiden tot nadeel voor bedrijven
in het ene land ten opzichte van bedrijven in een ander land. Dat zou niet
stroken met de resultaatsverplichting die in de richtlijn is opgenomen. Ik
deel de stelling van de leden van de SGP-, RPF- en GPV-fractie dan ook niet.
Mochten er in de praktijk toch nadelige effecten optreden dan zal ik dat in
communautair kader aan de orde stellen.De leden van de fracties van SGP, RPF en GPV concludeerden dat grootverbruikers
betere mogelijkheden hebben voor import dan energieleveranciers. Ik deel deze conclusie niet. Voor zover energieleveranciers de markt van
grootverbruikers bedienen hebben zij dezelfde mogelijkheden voor import als
de grootverbruikers zelf. Alleen daar waar het om de markt voor beschermde
afnemers gaat, krijgen de energieleveranciers mogelijk te maken met een beperking
van de vrijheid om te importeren. Op deze markt mogen grootverbruikers echter
niet opereren en is een vergelijking met de mogelijkheden van grootverbruikers
dan ook niet aan de orde. Hoofdstuk 3. Grootschalig productiebedrijf (GPB)De leden van de VVD-fractie vroegen of, nu er voorlopig geen sprake zal
zijn van een GPB, moet worden terugvallen op de noodbevoegdheden van de artikelen
68a en 68b, die het mogelijk maken om nog een jaar na het in werking treden
van de wet de Overeenkomst van Samenwerking (OvS) van kracht te laten blijven.
Daarna, zo stelden deze leden, zal de samenwerking rechtstreeks in strijd
zijn met de Nederlandse Mededingingswet en mogelijkerwijs nu al met artikel
85 van het EG-Verdrag. Deze leden vroegen of niet te verwachten is dat de
Tweede Kamer er thans behoefte aan zal hebben om voor de productie extra regelingen
te treffen. De vraag kan nu immers rijzen of het wetsvoorstel voldoende rekening
houdt met de thans ontstane situatie. Ook de leden van de fracties van het
CDA en de PvdA vroegen naar de gevolgen voor de samenwerking in Sep-verband.
De leden van de PvdA-fractie wilden in dit verband weten of de bestaande wetgeving
en de bestaande OvS ongewijzigd van kracht blijven en hoe de artikelen 76
en 77 van het wetsvoorstel zullen worden toegepast.Ik neem aan dat waar de leden van de VVD-fractie spraken over de artikelen
68a en 68b, zij doelden op de artikelen 76 en 77 van het gewijzigde voorstel
van wet zoals dat bij de Eerste Kamer is ingediend. Wat betreft de relatie tussen het wetsvoorstel en het herstructureringsproces
gericht op de vorming van een GPB, verwijs ik naar mijn recente brief aan
u van 28 april jl. Daarin is in de eerste plaats aangegeven dat de nieuwe
Elektriciteitswet formeel los staat van het herstructureringsproces in de
elektriciteitsproductiesector. De belangrijkste punten uit deze brief vat
ik hier nog eens samen. De nieuwe wet is gebaseerd op de richtlijn die begin
1999 geïmplementeerd moet zijn. De wet gaat uit van liberalisering van
de elektriciteitsproductie. Met het oog op een zorgvuldige overgangssituatie
houdt het wetsvoorstel wel rekening met de mogelijkheid dat het GPB onverhoopt
niet tot stand zou komen. Juist daarom is via de nota van wijziging van 9
januari 1998 (kamerstukken II 1997/98, 25 621, nr. 9) een aantal specifieke
voorzieningen in het wetsvoorstel opgenomen. Daartoe behoren ook de voorzieningen
waar de leden van de VVD- en PvdA-fracties naar verwezen. In het debat met
de Tweede Kamer is de mogelijkheid dat er geen GPB tot stand zou komen, expliciet
aan de orde geweest. Daarvan uitgaande is er voor mij geen aanleiding te veronderstellen
dat de Tweede Kamer thans extra regelingen zou willen treffen voor de productiesector.Vooralsnog blijft de samenwerking tussen de betrokken productiebedrijven
en de Sep geregeld in de OvS. Nu de fusie niet doorgaat zal, zodra de nieuwe
Elektriciteitswet van kracht wordt, voor het beheer van het landelijk hoogspanningsnet
een netbeheerder moeten worden aangewezen. Dit heeft gevolgen voor de structuur
en statuten van de huidige Sep. De Sep is dan niet langer de «aangewezen
vennootschap» in de zin van de Elektriciteitswet 1989 omdat deze functie
in het nieuwe stelsel voor een belangrijk deel wordt overgenomen door de beheerder
van het landelijk hoogspanningsnet (zie artikelen 10 en verder van het wetsvoorstel)
en voor een ander deel komt te vervallen. Zodra de Elektriciteitswet 1989
wordt ingetrokken ontvalt de wettelijke grondslag aan deze overeenkomst en
zal de OvS volledig onder de werking van de mededingingswetgeving vallen.
Ik acht dit een juiste gang van zaken. Ook de elektriciteitssector zal aan
deze wetgeving moeten voldoen. Indien partijen er niet in zouden slagen de OvS tijdig aan te passen of
te ontbinden kan het noodzakelijk zijn wat meer tijd te bieden voor het aanpassingsproces.
Daartoe biedt artikel 77 van het wetsvoorstel de mogelijkheid bij ministeriële
regeling te bepalen dat de overeenkomst nog maximaal een jaar na het intrekken
van de Elektriciteitswet 1989 blijft gelden. Thans is niet aan te geven of
het nodig zal zijn artikel 77 toe te passen.Hetzelfde geldt voor artikel 76 van het wetsvoorstel. De daarin opgenomen
vangnetbepaling strekt ertoe het betrouwbaar functioneren van de elektriciteitsvoorziening
zo nodig veilig te stellen. Ik ga er overigens van uit dat partijen er zelf
in zullen slagen om via het sluiten van contracten de leveringszekerheid te
garanderen. De artikelen 76 en 77 van het wetsvoorstel geven voldoende basis
om, ook in situaties waarin er geen GPB tot stand komt, zonodig het betrouwbaar
functioneren van de elektriciteitsvoorziening zeker te kunnen stellen.Aangezien in de nieuwe wet de productie van elektriciteit wordt vrijgelaten,
vroegen de leden van de VVD-fractie waarom het structuurschema elektriciteitsvoorziening
dan toch wordt gehandhaafd en welke betekenis na het van kracht worden van
de nieuwe wet nog aan dat structuurschema moet worden toegekend.Het geldende structuurschema elektriciteitsvoorzieningen (SEV) berust
zowel op artikel 2a van de Wet op de Ruimtelijke Ordening (WRO) als op artikel
14 van de Elektriciteitswet 1989. Op grond van de WRO heeft het SEV een ruimtelijke
reserveringsfunctie voor de aanleg van hoogspanningsverbindingen voor het
transport van elektriciteit en voor productielocaties. Bij ruimtelijke besluitvorming
(bestemmingsplannen) dient met het SEV rekening te worden gehouden. Door het
handhaven van het SEV op basis van de WRO blijft deze ruimtelijke reserveringsfunctie
behouden. Dat is de betekenis die na het van kracht worden van de nieuwe wet
nog moet worden toegekend aan het bestaande SEV.Daarnaast heeft het SEV tevens een normerende betekenis voor de besluitvorming
op grond van de Elektriciteitswet 1989 over productieplanning. Deze functie
van het SEV zal na het van kracht worden van de nieuwe wet verdwijnen, aangezien
de nieuwe wet geen specifieke planningsregels stelt voor de productie van
elektriciteit.De leden van de CDA-fractie vroegen wat de gevolgen zijn van het mislukken
van het GPB voor de positie van Nederland op de Europese elektriciteitsmarkt.
Zij vroegen of de kansen groter zijn geworden dat de huidige bedrijven kandidaten
worden voor overname door buitenlandse producenten. Tevens vroegen deze leden
wat de gevolgen zijn voor het wetsvoorstel en voor de verhoudingen tussen
productie, netbeheer en distributie. Voorts vroegen zij een nadere toelichting
op een aantal geciteerde passages over het GPB uit de memorie van toelichting.
De leden van de PvdA-fractie vroegen naar alternatieven voor het GPB. Zij
wensten te weten welke andere samenwerkingsverbanden in Nederlands of internationaal
verband mogelijk en aanvaardbaar worden geacht en of joint ventures of andere
vormen van samenwerking in aanmerking komen, al dan niet vooruitlopend op
vervreemding van aandelen. Ook vroegen zij welke relatie tot buitenlandse
publieke elektriciteitsondernemingen acceptabel is, mede gezien de Europese
regelgeving. De leden van de D66-fractie vroegen eveneens naar de effecten
van het niet doorgaan van het GPB op de positie van de betrokken partijen
op de Europese markt. Zijn er nog middelen om deze zaak in goede banen te
leiden, zo vroegen zij.Waar de leden van het CDA zeiden te citeren uit de memorie van toelichting
ga ik ervan uit dat bedoeld is de nota naar aanleiding van het verslag, aangezien
de desbetreffende citaten voorkomen in dit laatste document. In mijn al genoemde brief aan u van 28 april heb ik aangeven dat het fusieproces
de verantwoordelijkheid was en is van de betrokken aandeelhouders. Het ligt
niet op mijn weg om in deze verantwoordelijkheid te treden. Bovendien ontbreken
mij de juridische middelen om aandeelhouders tot een andere stellingname te
brengen. Dit zou overigens neerkomen op een ongebruikelijk vergaande staatsbemoeienis
met bevoegdheden die aandeelhouders krachtens het ondernemingsrecht toekomen,
zonder dat daarvoor zwaarwichtige redenen als bijvoorbeeld dreigend gevaar
van maatschappelijke ontwrichting aan ten grondslag liggen. Ik acht het uitoefenen
van nadere druk ook niet verstandig omdat het voor een succesvolle toekomst
van een bedrijf allereerst van belang is dat deze onderneming ten volle wordt
gedragen door haar aandeelhouders. De aandeelhouders zijn bovendien niet over
«één nacht ijs gegaan». Aan het besluit is een intensief
proces voorafgegaan waarin is getracht tot overeenstemming te komen. Ik wees
in dit verband o.a. naar de rol die de heren Langman en Kremers eind 1996
in dit proces hebben gespeeld.Aangezien het betrouwbaar functioneren van de elektriciteitsvoorziening
en de positie van afnemers, gelet op hetgeen daarover geregeld is in de nieuwe
Elektriciteitswet, naar mijn overtuiging niet in gevaar komen, ligt de verantwoordelijkheid
voor het vervolg expliciet bij de betrokken bedrijven. Ik acht het niet raadzaam
te speculeren over mogelijke oplossingen.Diverse andere vormen van samenwerking tussen productiebedrijven onderling
en tussen distributiebedrijven en productiebedrijven zijn mogelijk. Toetsing
van een nieuwe structuur zal zo nodig plaatsvinden door de Nederlandse Mededingingsautoriteit
op basis van de Mededingingswet en door de Europese Commissie op grond van
de artikelen 85 en 86 van het EG-verdrag en van de Concentratieverordening.Samenwerking van Nederlandse producenten met buitenlandse bedrijven behoort
uiteraard eveneens tot de mogelijkheden, bijvoorbeeld in de vorm van joint
ventures. De Europese regelgeving verzet zich daar in beginsel niet tegen
en ik zie daarin geen risicos voor de leveringszekerheid. Zodra de nieuwe
Elektriciteitswet van kracht is zal op grond van artikel 71 tot en met 31
december 2002 iedere wijziging met betrekking tot de eigendom van de aandelen
in een producent de instemming van de Minister van Economische Zaken behoeven.
De minister kan zijn instemming onthouden, indien de eigendom van de aandelen
in de producent zou worden overgedragen aan een natuurlijke persoon of rechtspersoon
buiten de kring van hen aan wie aandelen toebehoren in een producent die vergunninghouder
was als bedoeld in artikel 1 van de Elektriciteitswet 1989 of zijn rechtsopvolger.
Zolang nog geen zekerheid bestaat dat er garanties zijn voor een goede positionering
van de netwerken en het belang van beschermde afnemers zal ik terughoudend
zijn met het geven van deze toestemming.De leden van de CDA-fractie vroegen waarop wordt gedoeld in de passage
in de nota naar aanleiding van het verslag waarin wordt gesproken over de
mogelijkheid dat indien het GPB onverhoopt niet tot stand mocht komen, bezien
zal worden of de huidige structuur elementen bevat die zodanig bepalend zijn
voor de waarborging van de Nederlandse elektriciteitsvoorziening dat hiervoor
maatregelen getroffen moeten worden.Gedoeld wordt hier op de problematiek die uiteindelijk is vervat in de
artikelen 76 en 77 van het wetsvoorstel. Ten tijde van het uitbrengen van
de nota naar aanleiding van het verslag was deze problematiek nog onvoldoende
uitgekristalliseerd. Toen er begin januari jl. onvoldoende zekerheid was dat
er een GPB tot stand zou komen heb ik besloten om bij nota van wijziging de
huidige artikelen 76 en 77 op te nemen in het wetsvoorstel. Daarmee
houdt het voorstel voldoende rekening met het niet tot standkomen van het
GPB.Ook vroegen deze leden naar de passage in de nota naar aanleiding van
het verslag luidende «Als dit betekent dat dan gedurende een overgangsperiode
de verhoudingen tussen netbeheer, productie en distributie gelijk zullen zijn
aan de huidige situatie, met dien verstande dat de productie van elektriciteit
vrij is.».Deze passage bevat een fout. Het woord «Als» moet vervallen,
zodat deze passage luidt: Dit betekent dat dan gedurende een overgangsperiode
de verhoudingen tussen netbeheer, productie en distributie gelijk zullen zijn
aan de huidige situatie, met dien verstande dat de productie van elektriciteit
vrij is.»De leden van de CDA-fractie vroegen ook wat wordt bedoeld met de zin «De
solvabiliteit van de bedrijven zal, indien het GPB niet tot stand komt, voor
volledige verantwoordelijkheid komen van de afzonderlijke bedrijven zelf.».
De leden van de PvdA-fractie vroegen of de regering blijft bij haar standpunt
dat de niet-marktconforme kosten, dus met name van Demkolec en van stadsverwarmingsprojecten,
na het mislukken van het GPB niet voor vergoeding door de overheid in aanmerking
komen.In onder meer mijn brieven aan de Tweede Kamer van 9 januari 1998 (kamerstukken
II 1997/98, 25 097 en 25 621, nr. 21), 12 februari 1998 (kamerstukken
II 1997/98, 25 621, nr. 54) en 18 maart 1998 (kamerstukken II 1997/98,
25 621, nr. 75) ben ik ingegaan op het proces rondom de vorming van het
GPB. In mijn brief van 9 januari 1998 heb ik mij bereid verklaard om bij te
dragen aan het oplossen van het probleem van de niet-marktconforme kosten.
Dit zou mogelijk zijn via gebruikmaking van een daartoe in de het wetsvoorstel
opgenomen voorziening (artikel 75) en via de inzet van het bedrag op de Sep-balans
dat ter beschikking staat van de Minister van Economische Zaken. Zoals ook
blijkt uit bedoelde brief was deze bereidheid gekoppeld aan het tot stand
komen van het GPB. Uitgangspunt in de discussie daarover was immers dat de
efficiencyverbetering die via het GPB gerealiseerd zou worden in een lager
kostenniveau tot uitdrukking zou komen, hetgeen in het voordeel zou zijn van
de eindverbruikers van elektriciteit.Als het GPB niet tot stand komt, zullen de bedrijven dekking van deze
kosten op een andere wijze moeten zien te realiseren. In dit verband benadruk
ik nog eens dat de beschermde afnemers op grond van de nieuwe Elektriciteitswet
geen nadeel mogen ondervinden van het ontbreken van vrijheid in leverancierskeuze.
In het wetsvoorstel is op uitdrukkelijk verzoek van de Tweede Kamer bepaald
dat de tarieven voor de inkoop van elektriciteit betrokken worden bij het
vaststellen van de tarieven voor de beschermde afnemers. Dit betekent dat
geldende marktprijzen van vrije afnemers als basis zullen dienen voor de beoordeling
van de tariefvoorstellen voor levering aan beschermde afnemers en dat niet-marktconforme
kosten dus niet op de beschermde afnemers mogen worden afgewenteld.Uit de door de leden van de CDA-fractie aangehaalde zinsnede mag worden
afgeleid dat de solvabiliteit naar mijn mening te wensen overlaat. Dit betekent
dat de solvabiliteit niet door tariefsverhogingen op het gewenste niveau kan
worden gebracht. Aangezien verwacht mag worden dat de prijsconcurrentie als
gevolg van de liberalisering de komende jaren snel zal toenemen, betekent
dit vermoedelijk dat zowel de niet-marktconforme kosten als de verbetering
van de solvabiliteit voor een belangrijk deel de verantwoordelijkheid van
de aandeelhouders zijn. Hoofdstuk 4. Liberalisering en netbeheerDe leden van de VVD-fractie vroegen of elektriciteitsnetten die geheel
zijn gelegen op particuliere gronden al dan niet als onderdeel van het net
in de zin van artikel 1, eerste lid, onderdeel i, moeten worden beschouwd
en tevens of ik bereid ben voor deze netten een ontheffing te verlenen voor
het aanwijzen van een netbeheerder. Voorts vroegen deze leden om aan te geven
welke voorschriften aan een ontheffing ex artikel 15 kunnen worden verbonden
en of ik bereid ben deze voorschriften in een beleidsregel vast te leggen.
Ook de leden van de fractie van D66 vroegen meer duidelijkheid over dit onderwerp.In de toelichting op artikel 1, eerste lid, onderdeel i, heb ik aangegeven
dat «installatie» weliswaar ruim dient te worden opgevat, maar
tevens dat hieronder aan afnemerszijde dient te worden verstaan alles wat
in de woning of vestiging van een afnemer elektriciteit verbruikt en dat het
net reikt tot aan de meter of een elektriciteit verbruikende installatie van
de afnemer. Hieronder vallen niet alle leidingen die geheel zijn gelegen op
particuliere gronden. Voor zover die leidingen wel als netten moeten worden
aangemerkt, maar daarop slechts enkele afnemers zijn aangesloten en er geen
maatschappelijk belang is gediend met het aanwijzen van een netbeheerder over
deze netten, ben ik bereid te bezien of een ontheffing kan worden verleend
van die aanwijzingsplicht. Op voorhand is het evenwel geen gegeven dat alle
leidingen die volledig liggen in particuliere gronden aan deze criteria voldoen.Een van de belangrijkste doelstellingen van dit wetsvoorstel is een heldere
en non-discriminatoire nettoegang. Vandaar dat de voorschriften die aan het
verlenen van een ontheffing kunnen worden verbonden, vooral hierop betrekking
hebben. Als algemeen uitgangspunt voor aan een ontheffing te verbinden voorschriften
geldt dat derden die zijn aangesloten, wanneer zij dit willen, via dit net
toegang dienen te hebben tot de rest van het Nederlandse netwerk tegen vergelijkbare
voorwaarden en tegen een tarief gebaseerd op dezelfde tariefstructuur. Per
specifiek geval dient echter te worden beoordeeld op welke wijze dit het best
kan worden uitgewerkt. Ik meen dat op deze wijze recht wordt gedaan aan de
wens van bepaalde neteigenaren geen netbeheerder aan te hoeven wijzen, terwijl
anderzijds via de aan een ontheffing verbonden voorschriften ook bij deze
netten toegang tegen redelijke voorwaarden voor derden is gegarandeerd. Het
is thans nog niet goed mogelijk om voor al deze gevallen een algemene formulering
te vinden die kan worden neergelegd in een beleidsregel.De leden van de VVD-fractie vroegen hoe ik de naleving denk te kunnen
controleren en af te dwingen van het in de artikelen 11 en 16 opgenomen verbod
op bemoeienis met het netbeheer door aandeelhouders van de rechtspersoon waarin
het netbeheer is ondergebracht. Zij wezen in dat verband op de bevoegdheden
die aandeelhouders op grond van het vennootschapsrecht hebben en die verzekeren
dat de aandeelhouder invloed heeft op het functioneren van de rechtspersoon.Teneinde het onafhankelijk functioneren van het netbeheer te waarborgen
doorbreekt het wetsvoorstel nu juist het algemene model van het vennootschapsrecht
waarin belangrijke benoemings- en goedkeuringsbevoegdheden toekomen aan aandeelhouders.
Daartoe is in artikel 11 van het wetsvoorstel voorgeschreven dat de rechtspersoon
waarin het netbeheer wordt ondergebracht een raad van commissarissen dient
te hebben die in meerderheid onafhankelijk moet zijn en waaraan strategische
bevoegdheden toekomen. Dergelijke bevoegdheden komen dus niet toe aan de aandeelhouders.
Op de naleving daarvan zal worden toegezien bij het verlenen van instemming
met de aanwijzing van netbeheerders. Indien bij het functioneren van de netbeheerders
vervolgens zou blijken – op basis van actief verworven informatie of
na klachten – dat een netbeheerder onvoldoende onafhankelijk
functioneert, kan de netbeheerder worden opdragen de nodige voorzieningen
te treffen. Zo nodig kan de aanwijzing van de netbeheerder vervangen worden
door de aanwijzing van een andere vennootschap als netbeheerder.Uit artikel 18 leidden de leden van de VVD-fractie af dat een netbeheerder
onderdeel kan zijn van een groep als bedoeld in artikel 24b van boek 2 van
het Burgerlijk Wetboek. Zij wezen er op dat binnen een groep altijd centrale
leiding aanwezig zal zijn en dat zich met het onafhankelijk netbeheer niet
verdraagt dat een andere vennootschap een centrale instructiebevoegdheid heeft
ten opzichte van de netbeheerder. Deze leden vroegen daarom of een netbeheerder
slechts onderdeel van een groep kan zijn indien deze binnen de groep de rol
van aansturende moedermaatschappij vervult.Een groep pleegt te bestaan uit een dominerende rechtspersoon en een aantal
afhankelijke rechtspersonen die ten dienste van de werkzaamheid van de dominerende
rechtspersoon daarmee duurzaam zijn verbonden. Het wettelijk vereiste onafhankelijke
netbeheer zal in het algemeen betekenen dat de rechtspersoon waarin het netbeheer
is ondergebracht niet kan worden aangemerkt als een zodanig afhankelijke rechtspersoon.
Of de rechtspersoon waarin het netbeheer wordt ondergebracht tot een groep
kan worden gerekend hangt evenwel in hoofdzaak af van de feitelijke constellatie.
Daarbinnen is een groepsverhouding ook mogelijk tussen twee of meer dominerende
rechtspersonen.De leden van de CDA-fractie stelden vragen ten aanzien van de nutsfunctie
van het netbeheer en de rol van de netbeheerder om de voorzieningszekerheid
te waarborgen in relatie tot de hem toebedeelde wettelijke taken. Deze leden
vroegen zich af waarom de taak om vermogen in te kopen niet expliciet is opgenomen
in artikel 16, waarom de netbeheerder hierover geen informatie aan de directeur
van de Dte dient te verschaffen en waarom in de artikelen 25 e.v. van het
wetsvoorstel niets is opgenomen over het toezicht op de tarieven die de beheerder
als «handelaar» in rekening brengt. Voorts vroegen deze leden
of de netbeheerder de interrupties als gevolg van goedkope inkoop door marktpartijen
ongedaan maakt door deze met zelf ingekochte elektriciteit te compenseren.
De leden van de fractie van de PvdA vroegen, mede denkend aan de stroomstoring
in juni 1997 in Midden-Nederland, naar de mogelijkheden van de netbeheerder
om reservecapaciteit te contracteren tegen aanvaardbare voorwaarden.De nutsfunctie van het netwerk, waarop ik ook in hoofdstuk 3 ben ingegaan,
bestaat er uit dat deze het karakter heeft van een natuurlijk monopolie dat
ten dienste staat van de gehele elektriciteitsmarkt. Door dit karakter wijkt
de netwerkfunctie af van alle andere functies binnen de elektriciteitssector.
Vanwege de gevolgen voor milieu en ruimtelijke ordening maar ook vanuit het
oogpunt van efficiency is het niet goed denkbaar dat naast het huidige elektriciteitsnet
voldoende andere landelijke netten zullen worden aangelegd om concurrentie
tussen netten mogelijk te maken. Derhalve zijn overheidsmaatregelen noodzakelijk
om dit net aan een ieder tegen gelijke voorwaarden ter beschikking te stellen.
Dit geldt niet alleen voor het net als zodanig, maar tevens voor het, hier
rechtstreeks aan verbonden, beheer van de netten. Dit netbeheer kent drie
onderdelen, te weten het verzorgen van aansluitingen op het net, het verzorgen
van transport van elektriciteit en het verzorgen van de systeemdiensten. Met
de systeemdiensten worden die diensten bedoeld die veiligheid en betrouwbaarheid
van het net en haar functies waarborgen (artikel 16, eerste lid, onder b).
Het inkopen van stroom om daarmee onbalans in het net te compenseren is een
centraal onderdeel van deze taak en behoeft daarom geen afzonderlijke vermelding.
Deze onbalans ontstaat omdat afnemers en producenten in hun feitelijk
gedrag wat betreft hoeveelheid stroom en tijdstip, altijd enigszins afwijken
van de gesloten contracten. De netbeheerder zorgt ervoor dat de invoer in
het net «iedere miliseconde» identiek is aan de uitvoer. De netbeheersfunctie
is dan ook meeromvattend dan alleen het verzorgen van aansluiting en transport.
Dit komt ook tot uitdrukking in artikel 16 en in de op het wetsvoorstel te
baseren algemene maatregel van bestuur. Naast de taken die iedere netbeheerder
heeft op grond van artikel 16, eerste lid, heeft de landelijk netbeheerder
nog een aantal speciale taken, op grond van het tweede lid van artikel 16.
Zo dient hij technische voorzieningen te treffen voor het geval door storingen
het transport van elektriciteit in (een deel van) het net belemmerd wordt.
Deze technische voorzieningen treft hij niet alleen voor zichzelf maar voor
alle netbeheerders.Het voorkomen en herstellen van storingen in het netwerk blijft net als
onder de huidige wetgeving de verantwoordelijkheid van de netbeheerder. Het
is juist tegen deze achtergrond dat in het wetsvoorstel aan het netbeheer
regels op dit punt zijn gesteld. Het voorkómen c.q. oplossen van storingen
in het netwerk behoort tot de kerntaken van de netbeheerder, waarvoor een
deel van het nettarief als vergoeding dient. Daarnaast zal een producent met
een afnemer af kunnen spreken dat ten tijde van pieken in de vraag niet voor
die bepaalde afnemer wordt geproduceerd. Deze afnemer zal dan de opdracht
krijgen om gedurende een afgesproken tijd af te schakelen, waardoor onderbreking
in de levering kan ontstaan. Hiervoor kan de netbeheerder uiteraard niet verantwoordelijk
worden gesteld. Voor afnemers kan een dergelijke «storing» aantrekkelijk
zijn wanneer voor het leveringstarief in zijn geheel een lagere prijs kan
worden bedongen. Afnemers kunnen zo kiezen voor een contract met een minder
grote leveringszekerheid tegen een lagere prijs. Overigens kan een afnemer
altijd reservecontracten sluiten voor periodes waarin hij gevraagd wordt af
te schakelen, terwijl hem dat niet uitkomt. Op deze wijze kan iedere afnemer
een portfolio samenstellen toegesneden op zijn eigen situatie.In antwoord op de vragen over de netbeheerder in zijn rol als inkoper
merk ik het volgende op. Omdat artikel 16 taken omvat voor de landelijk netbeheerder
die hij ook voor de andere netbeheerders uitvoert, is het hem, conform het
bepaalde in artikel 17, onderdeel a, toegestaan ten behoeve van de systeemdiensten
capaciteit in te kopen. Gezien de afwijkende functie van de elektriciteit
die de landelijk netbeheerder inkoopt en die rechtstreeks voortvloeit uit
zijn netbeheerstaken, kan dan ook niet worden gesteld dat de landelijk netbeheerder
een «handelaar» is in de gebruikelijke zin van het woord, omdat
hij met de door hem ingekochte elektriciteit niet met andere handelaren concurreert
om afnemers. De uitgaven hiervoor worden meegenomen in de vaststelling van
de tarieven, omdat ze rechtstreeks uit de netbeheerstaak voortvloeien. Het
tarieftoezicht van de directeur van de Dte heeft hier dus mede betrekking
op.De leden van de CDA-fractie vroegen om een indicatie van de omvang van
het transporttarief als percentage van het totale kleinverbruikerstarief.
Gemiddeld genomen bedraagt dit aandeel 35 à 40% van het totale tarief.Enkele fracties hebben vragen gesteld met betrekking tot de eigendom van
de elektriciteitsnetten. Zo vroegen de leden van de CDA-fractie hoe de eigendom
van de netten precies geregeld is en op wiens balans de waarde van de netwerken
zal worden weergegeven. Voorts vroegen deze leden wat wordt bedoeld met de
zinsnede dat de hoogte van tarieven moet voorzien in een redelijke vergoeding
aan de eigenaars voor het gebruik van de netwerken. De leden van de PvdA-fractie
vroegen eveneens of de netwerken op de balans van de netbeheerders zullen worden geplaatst en voorts of de neteigenaren ten aanzien van de eigendom
van de netten het beleid kunnen voeren dat hen het beste past, met behoud
van de wettelijk vereiste verantwoordelijkheid van de netbeheerder.Ingevolge het wetsvoorstel is de netbeheerder verantwoordelijk voor de
volledige en juiste uitvoering van de wettelijke netbeheerstaken en dient
hij over de daarvoor benodigde bevoegdheden te beschikken. Indien het netbeheer
ondergebracht zou worden in een vennootschap waaraan niet tevens het volledige
eigendom van het net toekomt, vloeit daarom uit de wettelijke regeling voort
dat wel de centrale zeggenschaps- en beheersrechten over het net (contractueel)
dienen te worden ondergebracht bij de vennootschap waarin het netbeheer is
ondergebracht. In de nota naar aanleiding van het verslag is aangegeven dat
hieraan wordt voldaan indien op grond van een daartoe gesloten overeenkomst
het economisch eigendom van het net bij de netbeheers-vennootschap zal liggen.
Van economisch eigendom is sprake indien op grond van contractuele rechten
en verplichtingen ten aanzien van een zaak, een ander dan de juridisch eigenaar
van die zaak beheers- en zeggenschapsrechten ten aanzien daarvan heeft en
in verband daarmee ook het risico draagt van waardeverandering van de zaak.
De aanwezigheid van economisch eigendom wordt dus geconstateerd aan de hand
van de inhoud van rechtsverhoudingen. Hierbij kan het bijvoorbeeld gaan om
de inhoud van een zogenaamde beheersovereenkomst. Een beheersovereenkomst
en economisch eigendom zijn dus géén elkaar uitsluitende alternatieven.
Integendeel, uit de inhoud van een beheersovereenkomst kan onder omstandigheden
juist worden afgeleid bij wie het economisch eigendom van de zaak berust.Bij de aanwijzing van netbeheerders hanteer ik de hier geschetste benadering.
Overigens merk ik nog op dat ingevolge het jaarrekeningrecht steeds een getrouw
beeld moet worden gegeven van de economisch relevante vermogenspositie van
de vennootschap. Vanuit dat oogpunt ligt het voor de hand dat de vennootschap
die daadwerkelijk beschikt over het geheel van de netbeheerdersbevoegdheden
het net op haar balans activeert.In antwoord op de vraag wat precies wordt bedoeld met vergoedingen aan
neteigenaren voor gebruik van het netwerk onderstreep ik dat het hierbij primair
gaat om uitkeringen op de aandelen van deze neteigenaren.De leden van de PvdA-fractie gaven aan een voorkeur te hebben voor een
aparte, onafhankelijke organisatie die de zorg draagt voor het netbeheer.
Deze leden stelden tevens de vraag of ook is gekeken naar alternatieven om
de publiekrechtelijke sturing van netbeheerders te regelen. Tenslotte vroegen
zij nog of het alsnog opleggen van de eisen van een structuur-NV, wanneer
mocht blijken dat de huidige structuur onvoldoende leidt tot een onafhankelijke
netbeheerder, niet gedwarsboomd kan worden door wetgeving gebaseerd op de
bevindingen van de commissie-Peters. Ook de leden van de fractie van D66 vroegen
aandacht voor de onafhankelijkheid van de netbeheerders. Zij vroegen of nog
eens kort aangegeven kon worden waarom de huidige positionering van de netbeheerders
de onafhankelijkheid van de netbeheerder waarborgt. Tevens vroegen deze leden
naar het waarom van het instemmingsrecht van de minister bij de benoeming
van leden van de raad van commissarissen van de landelijk netbeheerder.Ik deel de mening van de fracties van PvdA en D66 dat een onafhankelijk
netbeheer een van de peilers vormt van het voorliggende wetsontwerp. Dit is
dan ook de reden voor het opnemen van bepalingen die deze onafhankelijkheid
waarborgen. Achtereenvolgens gaat het hierbij om het volgende:het beheer van de netwerken moet worden ondergebracht in afzonderlijke vennootschappen;deze vennootschappen zullen een eigen raad van commissarissen (RvC) kennen
die in meerderheid uit onafhankelijke leden zal bestaan, waarbij de Minister
van Economische Zaken bij de benoeming van commissarissen van de landelijk
netbeheerder een instemmingsrecht heeft;doordat deze commissarissen de wettelijke bevoegdheid hebben om daartoe
aangewezen besluiten goed te keuren, worden aandeelhouders van bemoeienis
met deze besluiten uitgesloten;het bestuur van de netbeheerder en de meerderheid van de RvC mogen noch
direct noch indirect binding hebben met producenten, leveranciers of aandeelhouders;producenten, leveranciers of aandeelhouders mogen op geen enkele wijze
toegang hebben tot strategische informatie van de netbeheerder;na aanwijzing van een aparte netbeheerder mogen producenten of leveranciers
zelf geen netbeheer meer uitvoeren;tevens mogen producenten, leveranciers en aandeelhouders op geen enkele
wijze invloed hebben op de zelfstandige netbeheersbevoegdheid van de netbeheerder
bij aanleg, gebruik en onderhoud van de netten;de verplichting van netbeheerders om producenten en afnemers aan te sluiten
en voor hen elektriciteit te transporteren alsmede netten onderling te koppelen;netbeheerders mogen geen andere activiteiten verrichten dan het beheren
van netten, waarbij een uitdrukkelijk verbod op discriminatie geldt;geen oneigenlijke bevoordeling van producenten en energieleveranciers
door de «eigen» netbeheerder;toezicht op naleving van deze bepalingen door de toezichthouder;geschillenbeslechting door de Nederlandse Mededingingsautoriteit (NMa)
met betrekking tot de toegang tot de netwerken.Uit contacten met de sector blijkt ook dat deze volop bezig is om, rekening
houdend met deze bepalingen, het netbeheer vorm te geven. Met het geheel van
de hierboven opgesomde eisen wordt overigens niet beoogd om synergiewinsten
die kunnen worden bereikt op het operationele niveau, teniet te doen. Operationele
taken hoeven dan ook niet in een aparte organisatie te worden ondergebracht.
Ook hoeven op dit gebied taken voor gas, warmte, koude, water en elektriciteit
niet te worden afgezonderd. Dit betekent dat onder hetgeen geregeld wordt
op operationeel vlak synergie mogelijk is en blijft. Hierbij gaat het bijvoorbeeld
om het feitelijke werk met betrekking tot het in werking hebben, het onderhoud
en de aanleg van netten. Het grootste deel van de aan het netwerk gerelateerde
activiteiten van de huidige distributiebedrijven is hiermee gemoeid, namelijk
ruim 80 procent.Het is het geheel van de hier genoemde maatregelen die maken dat de gewenste
vrije toegang tot de netwerken naar mijn overtuiging op adequate wijze wordt
gewaarborgd en dat verdergaande, absolute scheiding van de netwerken niet
noodzakelijk is.De leden van de PvdA-fractie stellen dat de consistentie binnen het leidinggebonden
energie-systeem gediend is met eenzelfde organisatie van de netwerken voor
gas en elektriciteit. De leden van de fracties van SGP, RPF en GPV stelden
dat synergievoordelen van een gecombineerd infrastructuurbeheer verloren gaan
door verschillen in benadering van de elektriciteits- en de gasvoorziening.
Daarbij wezen deze leden in het bijzonder op de ongelijkheid die ontstaat
tussen horizontaal geïntegreerde energiebedrijven en mono-gasbedrijven.
Zij meenden dat horizontale integratie in het verleden nu juist terecht is
gestimuleerd.Ik ben van mening dat naast de consistentie andere factoren een rol spelen.
Enerzijds is sprake van verschillen tussen de gassector en de elektriciteitssector.
Dit wordt geïllustreerd doordat in Europees verband aparte richtlijnen
zijn beoogd en door de mate waarin marktwerking op Europese schaal is ontwikkeld
in de gassector. Met name dit laatste vraagt nadrukkelijker om
aan te sluiten bij het tempo van liberalisering in concurrerende lidstaten.
Anderzijds is het niet mijn bedoeling de zich ontwikkelde horizontale integratie
tussen gas en elektriciteit bij de distributiebedrijven te doorkruisen. Ik
heb na afweging van een en ander bewust gekozen voor een stapsgewijze aanpak
bij de liberalisatie van de elektriciteits- en de gasvoorziening. Ik erken
dat daardoor voor de horizontaal geïntegreerde distributiebedrijven met
het wetsvoorstel gedurende enige tijd een gecompliceerde situatie kan ontstaan.
Juist om synergievoordelen niet verloren te laten gaan is het ingevolge artikel
17 van het wetsvoorstel uitdrukkelijk toegestaan aan netbeheerders om ook
activiteiten op het gebied van andere energie-infrastructuren te verrichten.
Het wetsvoorstel heeft geen betrekking op mono-gasbedrijven en beperkt dus
niet de mogelijkheid om desgewenst mono-gasactiviteiten te organiseren. Binnen
de voorwaarden die het wetsvoorstel stelt aan het beheer van elektriciteitsnetten,
zijn horizontaal geïntegreerde energiebedrijven vrij hun activiteiten
zodanig te structureren dat er ten opzichte van mono-gasbedrijven geen ongelijkheid
ontstaat in marktposities. Op termijn zal naar mijn oordeel overigens geen
sprake zijn van een dergelijke ongelijkheid, gezien de voortgaande internationale
beweging naar integratie tussen elektriciteits- en gasmarkten.Ten aanzien van de bevindingen van de commissie-Peters ben ik het met
de leden van de PvdA-fractie eens dat een inperking van de bevoegdheden van
aandeelhouders ten gunste van de raad van commissarissen of het bestuur van
een onderneming, in zijn algemeenheid strijdig is met deze bevindingen. In
het belang van een onafhankelijk netbeheer beoogt het wetsvoorstel juist om
het algemene model van het vennootschapsrecht waarin belangrijke benoemings-
en goedkeuringsbevoegdheden toekomen aan aandeelhouders te doorbreken. Dit
is noodzakelijk om het onafhankelijk functioneren van het netbeheer te kunnen
waarborgen, rekening houdend met de bijzondere positie van de aandeelhouders.
Zij hebben ten aanzien van het netwerk een dubbele verantwoordelijkheid en
positie, omdat zij tegelijkertijd eigenaar zijn van de netten en concurrent
met derden op de netten. Alternatieve mogelijkheden zoals door de leden van
de PvdA-fractie aangegeven, heb ik intussen onderzocht. Na afweging van voor-
en nadelen heb ik echter een voorkeur voor een voor iedereen heldere, wettelijke
regulering, boven alternatieve mogelijkheden om een onafhankelijk netbeheer
af te dwingen.In antwoord op de vraag van de leden van de fractie van D66 over het instemmingsrecht
van de Minister van Economische Zaken bij de benoeming van commissarissen
in de RvC van de landelijk netbeheerder merk ik op dat de reden hiervoor is
gelegen in het feit dat de positie van deze netbeheerder nog meer dan de overige
netbeheerders cruciaal is voor een veilig en betrouwbaar functioneren van
het netwerk en daarmee voor de voorzieningszekerheid. Dit wordt mede weerspiegeld
in de extra bevoegdheden die de landelijk netbeheerder heeft op grond van
artikel 16, tweede lid, die hij niet alleen ten behoeve van zichzelf uitoefent,
maar mede ten behoeve van de andere netbeheerders.De leden van de PvdA-fractie vroegen een reactie op het in de brochure
«Warmte/kracht: kiezen voor de toekomst» gedane voorstel van het
Projectbureau Warmte/Kracht (PW/K) om aan zowel producenten als afnemers de
door hen veroorzaakte netkosten in rekening te brengen, omdat dit een meer
correcte wijze van toerekening van kosten zou zijn.Allereerst blijkt uit de inhoud van de brochure van PW/K dat dit een reactie
is op een voorstel dat door de productie- en distributiebedrijven werd ontwikkeld
voor een nieuwe tariefstructuur voor nettarieven. PW/K lijkt in zijn brochure
ten onrechte bij voorbaat er van uit te gaan dat dit voorstel van de sector
de basis voor de toekomstige tarieven zal zijn. Ik wijs erop
dat het voorstel zal moeten voldoen aan de algemene maatregel van bestuur
die op basis van artikel 27 nadere regels stelt voor de toekomstige tarieven
en tariefstructuren. Ik heb in dit verband onderzoek laten doen naar de mogelijke
principes die bij de tarifering van de netwerkdiensten een rol kunnen spelen
en welke keuzes dienen te worden gemaakt. Met name wat betreft de vraag bij
wie de tarieven in rekening dienen te worden gebracht worden op dit moment
nog alternatieve mogelijkheden bezien. Ik zal hierover op korte termijn besluiten
nemen en in verband met het ontwerp voor de desbetreffende algemene maatregel
van bestuur. Voor deze maatregel geldt overigens overeenkomstig artikel 61
een zware voorhangprocedure. Hoofdstuk 5. Liberalisering en beschermde afnemersDe leden van de fracties van SGP, RPF en GPV vroegen hoe de nieuwe wet
inhoud geeft aan het aspect voorzieningszekerheid. Welke partij is aansprakelijk
op een gegarandeerde elektriciteitslevering, zo vroegen zij, de landelijk
netbeheerder of elke regionale netbeheerder?Ten behoeve van de voorzieningszekerheid bevat de nieuwe wet bepalingen
op grond waarvan een ongestoord transport van elektriciteit zeker gesteld
moet worden en elektriciteit moet worden geleverd aan beschermde afnemers.
Wat betreft het transport dient elke netbeheerder de veiligheid en betrouwbaarheid
van de door hem beheerde netten te waarborgen en elektriciteitstransport over
die netten te verrichten. Daarenboven is de landelijk netbeheerder verantwoordelijk
voor het op voldoende spanning houden van het gehele netwerk en voor het regelen
van een constante frequentie op dat netwerk. Ingeval van (dreigende) storingen
dient de landelijk netbeheerder de spanning en frequentie te herstellen. Daartoe
dient hij leveringscontracten te sluiten met producenten, op grond waarvan
op elk door hem gewenst tijdstip elektrisch vermogen ter beschikking wordt
gesteld. Het is echter evident dat alle netbeheerders zeer nauw en zeer goed
moeten samenwerken. Dat is ook de reden dat, op grond van de artikelen 25
en 26 van het wetsvoorstel voorwaarden voor het netbeheer door de directeur
van de Dte moeten worden vastgesteld op grond van een voorstel van de gezamenlijke
netbeheerders.Wat betreft de levering aan beschermde afnemers dient verzekerd te zijn
dat die afnemers in geval van klachten over leveringsonderbrekingen steeds
één enkel aanspreekpunt hebben, namelijk hun leveringsbedrijf.
Dit bedrijf is aanspreekbaar op de nakoming van de wettelijke leveringsverplichting.
Dat betekent dat een vergunninghouder zich ten opzichte van een beschermde
afnemer niet dient te kunnen beroepen op onmogelijkheid van levering als gevolg
van gebreken elders in de keten van de elektriciteitsvoorziening. Bij de verlening
van leveringsvergunningen zal hierop in het kader van de leveringsvoorwaarden
worden toegezien. Een en ander laat uiteraard onverlet dat het leveringsbedrijf
in voorkomend geval een aansprakelijkheidsclaim kan hebben tegenover andere
bij de elektriciteitsvoorziening betrokken partijen.Verder stelden de leden van de VVD-fractie voor de kwestie van aansprakelijkheid
voor schade als gevolg van stroomstoringen te regelen als onderdeel van de
vergunningvoorwaarden. Het vaststellen van die aansprakelijkheid aan de hand
van de regels van het Burgerlijk Wetboek zou volgens deze leden namelijk een
onoverkomelijke bewijslast opleveren voor de beschermde afnemer.Een goede wijze van afhandeling van klachten over de stroomvoorziening
dient onderdeel te zijn van de algemene leveringsvoorwaarden van vergunninghouders.
Met het oog daarop bepaalt artikel 37 van het wetsvoorstel dat een vergunning
voor levering aan beschermde afnemers alleen wordt verleend indien de aanvrager
genoegzaam aantoont dat voldoende voorzieningen zijn getroffen
om te kunnen voldoen aan de leveringsverplichting jegens beschermde afnemers.
Daarbij is uitdrukkelijk vastgelegd dat ook de leveringsvoorwaarden en de
voorwaarden voor klachtenbehandeling tot die voorzieningen worden gerekend.
Die voorwaarden dienen redelijk te zijn. Op het punt van de aansprakelijkheid
is momenteel overleg gaande tussen EnergieNed en de Consumentenbond. De uitkomsten
van dit overleg zullen worden meegenomen in de bij de vergunning op te stellen
voorwaarden.Naast de vergunningverlening zal op grond van de (technische) voorwaarden
voor de uitvoering van het netbeheer toezicht worden gehouden op het waarborgen
door netbeheerders van de veiligheid en betrouwbaarheid van netten en op het
treffen van voorzieningen om storingen zoveel mogelijk te voorkomen en op
te lossen.Een en ander laat onverlet dat de aansprakelijkheid en de schadeplichtigheid
bij het niet nakomen van wettelijke en contractuele verplichtingen, óók
indien die betrekking hebben op het leveren van elektriciteit, naar mijn oordeel
vastgesteld dienen te worden op basis van de regels die het Burgerlijk Wetboek
daarvoor geeft. Ik verwijs in dit verband naar recente ervaringen met jurisprudentie
over algemene leveringsvoorwaarden en aansprakelijkheid van energiebedrijven
voor schade tengevolge van leveringsonderbrekingen. Zo heeft de Hoge Raad
bij arrest van 16 mei 1997 de beslissing van het Gerechtshof Den Haag bevestigd
waarin tegenover consumenten onredelijk bezwarend wordt geacht een voorwaarde
waarmee aansprakelijkheid voor zaakschade als gevolg van stroomonderbreking
volledig wordt uitgesloten. En recent heeft de Geschillencommissie openbare
nutsbedrijven in de zaak betreffende de stroomstoring van eind juni 1997 in
het leveringsgebied van energiebedrijf Remu beslist dat het bedrijf zich niet
kan beroepen op overmacht bij een stroomstoring, als deze storing het gevolg
is van tekortkomingen die aan de leverancier van Remu kunnen toegeschreven.
Bovendien konden algemene voorwaarden waarbij een aftrek van f 300,–
per schadegebeurtenis en omkering van de bewijslast wordt voorgeschreven als
nietig worden aangemerkt, vanwege strijd met artikel 6:236 van het Burgerlijk
Wetboek.Daarvan uitgaande, ben ik van oordeel dat het niet noodzakelijk is terzake
nadere regels te stellen, mede gelet op hetgeen op grond van de vergunningseisen
omtrent aansprakelijkheid moet worden opgenomen in de leveringsvoorwaarden.De leden van de CDA-fractie wensten meer duidelijkheid over de betekenis
van de keuzevrijheid voor de individuele kleinverbruikers.Vanaf 2007 zijn de individuele kleinverbruikers vrij in hun keuze van
leverancier voor elektriciteit, ongeacht de locatie van de leverancier, aangezien
voor het transport van elektriciteit sprake zal zijn van een afstandsonafhankelijk
tarief. Dit betekent dat een klant die bijvoorbeeld een aansluiting heeft
op het netwerk in Maastricht, kan kiezen voor een leverancier in Groningen
zonder dat hij meer hoeft te betalen voor het transport. Deze keuze leidt
er toe dat er daadwerkelijk sprake zal zijn van concurrentie tussen leveranciers.In toenemende mate zal er bij het handelen in en leveren van elektriciteit
sprake zijn van een «gewone» markt waarin verschillen tussen de
aanbieders op de markt optreden. Het is in het belang van deze aanbieders
om hun klanten duidelijk te maken wat zij te bieden hebben en welke meerwaarde
zij menen te kunnen leveren ten opzichte van hun concurrenten. De klant zal
op basis van informatie die hem wordt verstrekt een keuze kunnen maken. Als
de klant ontevreden is over de geleverde diensten en prestaties staat het
hem vrij na afloop van het bestaande contract, een contract te sluiten met
een andere leverancier. De leden van de CDA-fractie wensten meer informatie over de te verwachten
voor- en nadelen voor de (klein)verbruikers van privatisering van energiebedrijven.
Zij verwezen hierbij naar de in de memorie van toelichting genoemde efficiencyverbeteringen
van f 450 mln tot f 1 mld. Zij vroegen zich hierbij af of ik nu
zou kunnen aangeven welke bedrijven nog efficiencyverbeteringen nodig zouden
hebben om een gezonde positie op de markt te kunnen innemen en waar die efficiencyverbeteringen
zouden neerslaan.De te behalen efficiencywinsten waar de CDA-fractie naar verwijst, zullen
niet het gevolg zijn van privatisering, aangezien privatisering voorlopig
nog niet aan de orde is. Op het moment dat privatisering mogelijk is, zal
ik er op toezien dat dit geen nadelige effecten heeft op de positie van de
kleinverbruikers. De efficiencyvoordelen die in de komende jaren optreden
zullen het gevolg zijn van de introductie van marktwerking in de elektriciteitssector.
De omvang van deze efficiencyvoordelen is vooraf niet exact te bepalen, aangezien
dit van een groot aantal factoren afhankelijk is, zoals de snelheid waarmee
het liberaliseringsproces op gang komt.Momenteel wordt gewerkt aan het ontwikkelen van een systematiek voor tarieftoezicht.
Uitgangspunt hierbij is dat de efficiencyvoordelen zullen worden doorberekend
in de tarieven van de kleinverbruikers. Efficiencyverbeteringen zijn in meerdere
of mindere mate nodig en mogelijk bij alle bedrijven in de energiesector.De leden van de CDA-fractie vroegen zich af of de efficiencyvoordelen
ook zouden kunnen neerslaan in de fiscale afdrachten, naast de in de memorie
van toelichting genoemde mogelijkheden betreffende de tarieven en de winsten
van de bedrijven.Indien als gevolg van efficiency-verbeteringen een stijging van de winsten
optreedt, betekent dit eveneens een verhoging van de fiscale afdrachten, aangezien
de vennootschapsbelasting wordt geheven over de winst van de bedrijven.De leden van de CDA-fractie vroegen of het zo is dat na 2007 de overheid
niets meer te vertellen heeft over de prijzen, tarieven en winsten van onder
meer leveranciers. Gedurende het liberaliseringsproces zal elektriciteit in
toenemende mate een product worden als alle andere producten die via de markt
worden verhandeld. In 2007 zal het liberaliseringsproces zijn voltooid. Daarbij
past dan ook dat de overheid niet meer regulerend optreedt ten aanzien van
de tarieven voor levering van elektriciteit. Prijzen voor elektriciteit zullen
via de markt tot stand komen. Het systeem van maximumtarieven zal, zo leert
ook de internationale ervaring, niet meer noodzakelijk zijn; bij toenemende
mededinging zullen vanzelf marktconforme prijzen worden gerekend.De leden van de fractie van D66 vroegen om informatie over het toegezegde
overleg over de levering van elektriciteit aan beschermde afnemers door gasdistributiebedrijven.Een eerste overleg heeft inmiddels plaatsgevonden. Daarbij is namens mij
nog eens duidelijk gemaakt dat de ontwikkeling van kleine warmtekrachtcentrales
(WKK) door onder meer gasdistributiebedrijven zeer wel mogelijk is. De elektriciteit
die daarmee wordt opgewekt mag evenwel niet rechtstreeks worden geleverd aan
beschermde afnemers. Daarbij is op grond van artikel 36 van het wetsvoorstel
tussenkomst van een vergunninghouder nodig. Zolang de WKK-installaties vallen
onder de definitie van beschermde afnemer in artikel 1 van het wetsvoorstel,
zal de Minister van Economische Zaken op grond van artikel 51 de tarieven
van deze teruglevering vaststellen. Conclusie in het overleg was dat veel
afhankelijk zal zijn van de wijze waarop deze tarieven zullen worden vastgesteld.
Ik blijf overigens van mening dat in het wetsvoorstel een evenwichtig stelsel
van rechten en plichten met betrekking tot de levering van elektriciteit aan beschermde afnemers is opgenomen. Hoofdstuk 6. Privatisering en vennootschapsbelastingDe leden van de VVD-fractie wilden weten waarom niet is gekozen voor een
langzamere invoering van vennootschapsbelasting dan thans is voorgestaan.
Daarbij vroegen zij of ik alsnog bereid ben om via artikel 68 van het wetsvoorstel
te bewerkstelligen dat gedurende een langere periode geen vennootschapsbelasting
behoeft te worden betaald.De vennootschapsbelasting voor energiebedrijven richt zich zowel op de
monopolie-activiteiten als op activiteiten die in concurrentie worden uitgevoerd.
De wijze waarop de fasering van de vennootschapsbelasting wordt vormgegeven
is neergelegd in het wetsvoorstel. In het kader van een gezonde overgangssituatie
werd het niet wenselijk geacht al in 1998 volledige belastingheffing te introduceren.
Uitgangspunt is geweest dat de fasering zoveel mogelijk moet aansluiten bij
de mate van liberalisering van de elektriciteitssector en dat zo snel mogelijk
een marktconforme situatie zou moeten worden bereikt. Ik acht het derhalve
niet wenselijk over te gaan tot een verlenging van de periode waarover door
de bedrijven geen belasting hoeft te worden betaald over hun winst.De leden van de CDA-fractie wilden weten hoe hoog de afdrachten uit de
vennootschapsbelasting zullen zijn zodra de belasting volledig is ingevoerd.De afdrachten uit de vennootschapsbelasting zijn afhankelijk van de gerealiseerde
winst van de bedrijven. Onlangs gemaakte winstprognoses leiden tot een afdracht
op termijn van ongeveer 600 miljoen gulden per jaar voor de productie- en
distributiesector tezamen.De leden van de PvdA-fractie wilden weten of het redelijk is om ook het
vervreemden van kleine aandelenpakketten tegen te gaan, mede bezien vanuit
de positie van de lagere overheden.Het toestaan van de vervreemding van een bepaald percentage van de aandelen
heeft een aantal nadelen. In de eerste plaats is het lastig een grens te trekken
wat betreft de omvang van het deel van de aandelen dat vervreemd mag worden.
Verder creëert de mogelijkheid een percentage te vervreemden onrust tussen
aandeelhouders; wie mag wel verkopen en wie niet? Daarom ben ik van mening
dat het ten behoeve van de helderheid en van een geordende overgangssituatie
te verkiezen is om iedere vervreemding van aandelen in de netbeheerder en
in leveranciers aan beschermde afnemers tot 2003 en maximaal tot 2007 alleen
na instemming van de Minister van Economische Zaken te laten geschieden. Overigens
is het voor gemeenten die geen aandeelhouder meer willen blijven mogelijk
hun aandelen te vervreemden binnen de huidige kring van aandeelhouders. Dat
wil zeggen dat een gemeente haar aandelen mag overdragen aan een andere gemeente,
een provincie die thans al aandeelhouder is in een energiebedrijf of de uitgever
van de aandelen. het energiebedrijf zelf.Daarnaast vroegen de leden van de PvdA-fractie hoe stringent de artikelen
71 en 72 dienen te worden uitgelegd.Ten behoeve van het beoordelen van verzoeken om instemming met vervreemding
van aandelen zal een aantal toetsingscriteria worden ontwikkeld, die als richtlijn
bij te behandelen verzoeken zullen gelden. Aan de hand daarvan dient te kunnen
worden beoordeeld in welke mate de overdracht van aandelen zou leiden tot
een wijziging in de zeggenschapsverhoudingen die een nadelig effect kan hebben
op de positie van beschermde afnemers en op de non-discriminatoire toegang
tot de netwerken. Verder wensten de leden van de PvdA-fractie opheldering over de ratio
achter de leden 1 en 2 van artikel 72. Zij vroegen zich af of terugwerkende
kracht hier een te rechtvaardigen middel is. Deze leden en de leden van de
D66-fractie wilden ook weten of het verbod op de vervreemding van aandelen
niet in strijd is met het Europese recht.Het eerste en tweede lid zijn bedoeld voor eigendomswijzigingen tussen
1 juli 1996 en de datum van aanwijzing van de netbeheerder respectievelijk
de datum waarop de aanvraag van een leveringsvergunning wordt ingediend. De
datum van 1 juli 1996 is gekozen in verband met het tijdstip waarop ik bekendgemaakt
heb privatisering van elektriciteitsbedrijven in de overgangsperiode onwenselijk
te achten, hetgeen is gebeurd in de 4 juli 1996 gepubliceerde notitie «Stroomlijnen
naar een markt voor elektriciteit».Indien een vervreemding van aandelen in die periode zou hebben plaatsgevonden,
is voor de aanwijzing van de netbeheerder en verlening van de leveringsvergunning
de instemming van de Minister van Economische Zaken vereist in die zin dat
er geen bedenkingen zijn tegen de aandelenvervreemding. Deze regeling acht
ik gerechtvaardigd aangezien tijdig bekendheid is gegeven aan hetgeen daarin
is opgenomen en de regeling noodzakelijk is om te voorkomen dat aandeelhouders
snel voor het van kracht worden van de nieuwe wet zouden trachten hun aandelen
te vervreemden.Artikel 52 van het EG-verdrag garandeert bedrijven de vrijheid van vestiging.
Hierop kan een beperking worden aangebracht indien het algemeen belang dit
noodzakelijk maakt en de beperking niet verder gaat dan nodig is dat belang.
Ik acht de voorgestelde tijdelijke vereiste instemming met vervreemding noodzakelijk
vanuit het gezichtspunt van het garanderen van leveringszekerheid en een goede
marktwerking, teneinde een geordende overgang van een nutssector naar een
marktsector te kunnen bewerkstelligen. Daarvan uitgaande, is de regeling naar
mijn oordeel in overeenstemming met het proportionaliteits- en noodzakelijkheidscriterium
en derhalve niet strijdig met het EG-recht. Hoofdstuk 7. Duurzame elektriciteitsvoorziening en besparingDe leden van de D66-fractie vroegen of de minister de mening deelt dat
het wetsvoorstel de grootschalige productie van elektriciteit bevoordeelt
boven WKK en opwekking van duurzame energie.Onder de Elektriciteitswet 1989 hadden grootschalige producenten andere
rechten en plichten dan kleinschalige producenten. Met het wetsvoorstel wordt
beoogd op korte termijn gelijke uitgangsposities te creëren voor alle
producenten van elektriciteit in Nederland. Alleen voor kleinschalige opwekking
zullen, zolang afnemers beschermd zijn, producenten beschermd zijn. Deze bescherming
komt tot uitdrukking in artikel 51 van het wetsvoorstel, op grond waarvan
de minister de tarieven voor teruglevering vaststelt. Uitgangspunt hierbij
is dat kleinschalige producenten niet onder nadeliger voorwaarden of tegen
een structureel slechtere prijs stroom opwekken dan andere producenten. Er
is derhalve geen sprake van bevoordeling van grootschalige productie.Ook vroegen de leden van de D66-fractie naar de rol van de minister bij
de vaststelling van de tariefstructuur en het stimuleren van alternatieve
energie.Het wetsvoorstel introduceert met het systeem van groene stroomcertificaten
een ontkoppeling tussen de fysieke levering van elektriciteit aan afnemers
en het verkopen van groene stroomcertificaten. Er ontstaan daardoor twee separate
markten. Producenten van groene stroom verkopen hun stroom op de gewone elektriciteitsmarkt,
waar ook andere producenten actief zijn, tegen gangbare marktprijzen. Stroom
die duurzaam is opgewekt verschilt als eindproduct immers niet van andere elektriciteit. De algemene maatregel van bestuur over de tariefstructuur
behoeft wat dat betreft dan ook geen specifieke regeling te treffen voor groene
stroom. Dit geldt voor de structuur van het nettarief, die de directeur van
de Dte vaststelt, en voor de structuur van de terugleververgoeding die de
Minister van Economische Zaken vaststelt. Met het systeem van groene stroomcertificaten
hebben producenten die op duurzame wijze elektriciteit opwekken, in tegenstelling
tot «gewone» producenten, de mogelijkheid certificaten te verkopen.
Op deze manier kunnen zij extra inkomsten genereren ter dekking van de hogere
productiekosten voor duurzame elektriciteit.De leden van de D66-fractie vroegen hoe een systeem van groene stroomcertificaten
zich verhoudt tot de import van bijvoorbeeld Noorse waterkracht.Als het systeem van groene stroomcertificaten wordt ingevoerd, kunnen
ook producenten van duurzame elektriciteit uit het buitenland in Nederland
onder bepaalde voorwaarden groene stroomcertificaten aanvragen. De eisen aan
de productie en levering door buitenlandse producenten zijn dan dezelfde als
die waaraan producenten in Nederland moeten voldoen. Dit betekent dat bijvoorbeeld
alleen Noorse waterkracht uit centrales kleiner dan 15 MW in aanmerking komt
voor certificaten, conform artikel 53, tweede lid, onderdeel b, van het wetsvoorstel.
Bovendien moet de Noorse producent een contract hebben met leveranciers of
afnemers in Nederland voor de levering van de stroom waarvoor hij een certificaat
vraagt. Dit laatste is geregeld om de mogelijkheid in te perken dat de producent
van groene stroom meerdere malen het verschil in kosten tussen duurzame opwekking
en andere opwekking kan incasseren. Voor grootschalige waterkracht –
het overgrote deel van de elektriciteitsopwekking in Noorwegen – worden
geen certificaten verstrekt. Dat is niet nodig omdat deze technologie ook
nu al zonder meer rendabel is en geen stimulering behoeft.Tot slot vroegen de leden van de D66-fractie naar mijn visie op de veranderingen
in het instrumentarium voor energiebesparing als gevolg van de liberalisering.Ook in een geliberaliseerde markt is energiebesparingsbeleid belangrijk.
In de wet is daarom een aantal voorzieningen opgenomen om de voortgang van
de energiebesparing in de geliberaliseerde markt te waarborgen. Ten eerste
hebben producenten en leveranciers tot taak besparing te bevorderen, ook bij
de afnemers (artikel 50). Zij moeten om het jaar verslag doen van daarop gerichte
activiteiten. Bovendien is in genoemd artikel de mogelijkheid opgenomen een
heffing op het transport in te voeren, indien uit de verhoging van de regulerende
energiebelasting (REB) geen extra geld beschikbaar komt voor het na 2000 voortzetten
van activiteiten zoals bedoeld in milieu-actieplannen (MAP) van distributiebedrijven.
Deze regeling kan energiebesparing in een geliberaliseerde markt waarborgen.
De heffingsmogelijkheid heeft het karakter van een zogenaamde «kan-bepaling»
en aan invoering van de heffing is een aantal voorwaarden verbonden. De eerste
voorwaarde is dat zon heffing niet tot een cumulatie van heffingen mag leiden.
Daarom zal, indien de heffing wordt ingevoerd, de in de Wet energiedistributie
geregelde MAP-bijdrage op hetzelfde moment verdwijnen. De tweede voorwaarde
is dat de heffing pas kan worden ingevoerd als is gebleken dat andere heffingen
en toeslagen, zoals de REB, onvoldoende effectief zijn gebleken. Daardoor
heeft de bepaling over de heffingsmogelijkheid een vangnet-karakter.Daarnaast is in de recente Energiebesparingsnota de keuze voor de inzet
van instrumenten gemaakt tegen de achtergrond van de komende liberalisering.
Meerjarenafspraken over energiebesparing zullen ook in de toekomst belangrijk
zijn. Op sommige punten zal het instrumentarium echter een meer verplichtend
karakter krijgen. Ik denk daarbij bijvoorbeeld aan de Energieprestatiekeuring
die op termijn tot wettelijke normen voor de energie-efficiency van bestaande
woningen kan leiden. Ook spreek ik in de Energiebesparingsnota de verwachting
uit dat marktpartijen door de liberalisering actief zullen worden in het aanbieden
van besparingsdiensten als onderdeel van het servicepakket dat zij bieden
bij levering van elektriciteit.De leden van de fracties van SGP, RPF en GPV vreesden dat op termijn,
wanneer kleinschalige producenten niet langer beschermd zullen zijn, nieuwe,
nog relatief dure technologieën de markt niet meer zullen halen.Zoals hiervoor is aangegeven voorziet het wetsvoorstel in de introductie
van een systeem van groene stroomcertificaten om de relatief duurdere duurzame
opwekkingstechnologie te stimuleren. Bij het uitgeven van groene stroomcertificaten
wordt echter geen verschil gemaakt tussen de verschillende duurzame technologieën.
De doelstelling is dan ook om bij het opwekken van duurzame energie een stimulans
te bieden om zo efficiënt mogelijke opwekking van duurzame elektriciteit
te realiseren. Dat is economisch uiteraard de meest wenselijke situatie. Om
echter ook duurdere duurzame technologie een kans van slagen te geven, kan
het noodzakelijk zijn de ontwikkeling en introductie van dergelijke nieuwe
technologieën te stimuleren op de wijze waarop dat nu ook gebeurt, onder
meer door middel van subsidies. Dit kan wenselijk zijn indien deze extra kosten
alleen in de beginfase optreden als aanloop naar een rendabele grootschaliger
toepassing.Daarnaast waren de leden van de SGP, RPF en GPV fracties van mening dat
de verplichting te veel aan de zijde van de afnemer wordt gelegd, waar deze
verplichting, volgens deze fracties primair bij de bron, dat wil zeggen de
producenten, zou moeten liggen.Bij de beoordeling van dit vraagstuk is aan de orde vanuit welk perspectief
«de bron» bezien moet worden. Bij besparing en duurzame opwekking
van elektriciteit is de afnemer belangrijk als vraagbron. De verplichting
voor het gebruik van groene stroom ligt dan ook bij de afnemers omdat op deze
wijze een vraaggestuurde markt kan ontstaan naar duurzame elektriciteit. Deze
markt zal de ontwikkeling van efficiënte en concurrerende duurzame elektriciteit
meer stimuleren dan het opleggen van de verplichting tot duurzame productie
aan een gewone elektriciteitsproducent. Overigens regelt het wetsvoorstel
in artikel 50 wel ook verplichtingen bij de productiebron. Hoofdstuk 8. Diverse opmerkingenDe leden van de VVD-fractie zouden graag vernemen of en zo ja, wanneer,
de verplichte aanmelding van het wetsvoorstel in het kader van richtlijn 83/189/EEG
heeft plaatsgevonden. Tevens wilden zij geïnformeerd worden over de vindplaats
van de aankondiging van het wetsvoorstel.In het kader van richtlijn 83/189/EEG van de Raad van de Europese Gemeenschappen
van 28 maart 1983, betreffende een informatieprocedure op het gebied van normen
en technische voorschriften, is de Europese Commissie op 13 juli 1997 in kennis
gesteld van het wetsvoorstel (notificatienr. 97/0366/NL). Een aankondiging
van het wetsvoorstel is gepubliceerd in Stcrt. 1997, nr. 170.De leden van de D66-fractie wilden geïnformeerd worden over het overleg
tussen de VNG en het Ministerie van Financiën inzake inkomstenderving
die voor gemeenten zou optreden tengevolge van het niet langer heffen van
precariorecht en inzake het daarvoor bieden van compensatie.Tussen de VNG en het Ministerie van Financiën is overleg gevoerd
in het kader van de totstandkoming van de Telecommunicatiewet. In dat wetsvoorstel
is geregeld dat geen precario meer mag worden geheven door gemeenten
op kabels en leidingen die zich in of op openbare grond bevinden. In aanvulling
daarop is erin voorzien dat de kosten van het verleggen van deze kabels en
leidingen dan ook niet meer voor rekening komen van gemeenten maar voor die
van de telecombedrijven. Dit wordt aangeduid als het principe «liggen
om niet, verleggen om niet». Naar mij is gebleken is overeengekomen
dat gemeenten structureel zullen worden gecompenseerd voor de bedoelde inkomstenderving.
Daarnaast is voorzien in afspraken over de financiële gevolgen die aan
de geschetste regeling verbonden zijn, gelet op privaatrechtelijke overeenkomsten
die in het verleden zijn gesloten tussen gemeenten en telecombedrijven. De
ontwerp-Telecommunicatie wet is inmiddels door de Tweede Kamer aangenomen.Bij de behandeling van het voorliggende wetsvoorstel is vanuit de Tweede
Kamer voorgesteld het leggen en verleggen van elektriciteitsleidingen analoog
aan de ontwerp-Telecommunicatie wet te regelen. Zoals ik toen heb aangegeven
steun ik de gedachte achter dat voorstel maar acht ik het noodzakelijk dit
zorgvuldig voor te bereiden, onder meer met het oog op de omvang van de financiële
gevolgen die verbonden zijn aan het opnemen van een dergelijke regeling. Zo
mogelijk bij gelegenheid van de in voorbereiding zijnde gaswetgeving zou die
regeling dan vastgesteld kunnen worden. Ik heb de Tweede Kamer toegezegd daartoe
op korte termijn in overleg te treden met betrokken partijen om de financiële
aspecten van het regelen van het voornoemde beginsel «liggen om niet,
verleggen om niet» in kaart te brengen. Dit overleg is inmiddels gestart. Hoofdstuk 9. Artikelen Artikel 1De leden van de CDA-fractie gaven aan moeite te hebben met het vaststellen
van de betekenis waarin het begrip «afnemer» in het wetsvoorstel
en de toelichting erop wordt gebruikt. Zij vroegen of het een juiste interpretatie
is artikel 1, eerste lid, onderdeel c, zo te lezen dat zowel gebruikers als
producenten van elektriciteit als «afnemer» aangemerkt worden.
Daarbij wordt het begrip «afnemer» dus niet gebruikt in de zin
van «afnemer van elektriciteit» maar in die van «afnemer
van diensten van een net». Dit zou volgens deze leden echter niet te
rijmen zijn met de vele malen dat «afnemers» en «producenten»
als afzonderlijke partijen in de toelichting worden opgesomd. Ook stelden
zij dat uit artikel 1, eerste lid, onderdeel b, volgt dat netbeheerders ook
afnemers kunnen zijn.De aangegeven interpretatie is juist, gelet op de omschrijving van het
begrip «afnemer» in artikel 1, eerste lid, onderdeel c. Daarin
is immers niet als beperkend element aangebracht dat naast het beschikken
over een aansluiting op het net tevens sprake moet zijn van het afnemen van
elektriciteit. Het begrip afnemer moet derhalve worden begrepen in de betekenis
van «afnemer van diensten van het net» en een afnemer kan dus
tevens producent zijn in de zin van artikel 1, eerste lid, onderdeel g. Dit
is naar mijn oordeel overigens wel te rijmen met de vele malen dat «afnemers»
en «producenten» als afzonderlijke partijen in de toelichting
worden opgesomd. Dat is namelijk steeds gebeurd waar sprake is van voorschriften
die betrekking hebben op de functionele hoedanigheid van «afnemer»
repectievelijk «producent». De definitie in artikel 1, eerste
lid, onderdeel b, heeft betrekking op het begrip «aansluiting»
en niet op het begrip «afnemer». Een netbeheerder kan voor zijn
eigen vestiging uiteraard wel afnemer van elektriciteit zijn.De leden van de CDA-fractie constateerden dat in het wetsvoorstel het
begrip «vrije afnemer» als zodanig niet gedefinieerd is en vroegen
of de interpretatie juist is volgens welke elke afnemer die niet onder het
begrip «beschermde afnemer» valt, «vrije afnemer»
is in de betekenis van dit wetsvoorstel.Deze interpretatie is juist, gelet op de in het wetsvoorstel gedefinieerde
begrippen «afnemer» en «beschermde afnemer».Ook merkten de leden van de CDA-fractie op dat het de begrijpelijkheid
van het wetsvoorstel zou hebben bevorderd indien het begrip «in aanmerking
komende afnemer» inhoudelijk zou zijn gedefinieerd en niet zou zijn
volstaan met verwijzing naar de richtlijn, temeer omdat dit begrip in artikel
31 is gebruikt zonder die verwijzing.Naar mijn oordeel kan er geen misverstand over bestaan dat ook in artikel
31 onder een «in aanmerking komende afnemer» moet worden verstaan
«een in aanmerking komende afnemer als bedoeld in artikel 19, derde
lid, van de richtlijn», gelet op het geheel van de artikelen betreffende
de invoer en uitvoer van elektriciteit (artikelen 28 tot en met 33). De categorie
van zodanige afnemers zal overeenkomstig artikel 29 van het wetsvoorstel bij
ministeriële regeling specifiek worden aangewezen. Artikelen 2–4De leden van de CDA-fractie zouden graag een duidelijke interpretatie
ontvangen van de in artikel 4 gebezigde woorden «het energierapport
geldt...». Volgens deze leden is namelijk niet geheel duidelijk wie
tot wat gebonden wordt en in welke mate en tot welk tijdstip. Zij vroegen
of deze woorden zo moeten worden uitgelegd dat de binding aan een eenmaal
vastgesteld Energierapport blijft bestaan zolang nog geen nieuw rapport is
vastgesteld, hoezeer de situatie in de tussenliggende periode ook veranderd
zou kunnen zijn. Ook vroegen zij of tussentijdse wijzigingen op onderdelen
mogelijk zijn zonder dat een geheel nieuw Energierapport wordt vastgesteld.Met de integrale beleidsvisie in het Energierapport dient rekening te
worden gehouden bij van rijkswege te nemen beslissingen die het belang van
het betrouwbaar, duurzaam, doelmatig en milieuhygiënisch verantwoord
functioneren van de energievoorziening raken. Rekening houden met het Energierapport
betekent dat beslissingen worden bezien in het licht van de in dat rapport
neergelegde hoofdlijnen van beleid en dat daarvan slechts gemotiveerd wordt
afgeweken. De binding aan een eenmaal vastgesteld Energierapport voor van
rijkswege te nemen beslissingen die energie-relevantie hebben is dus niet
absoluut in de zin dat bij die beslissingen op geen enkele wijze rekening
gehouden zou kunnen worden met veranderingen in beleidsopvattingen of marktontwikkelingen.
Indien dergelijke veranderingen zouden leiden tot van het Energierapport afwijkende
beslissingen dient dat echter wel gemotiveerd te gebeuren. Het formeel vaststellen
van tussentijdse wijzigingen op onderdelen van het Energierapport is daarvoor
niet vereist. Artikel 5De leden van de CDA-fractie vroegen welke betekenis moet worden toegekend
aan de formuleringen in artikel 5, derde en vierde lid, op grond waarvan de
dienst tot taak heeft «werkzaamheden te verrichten ten behoeve van»
(.....) het toezicht op de naleving van de wet terwijl ambtenaren van de dienst
belast worden met het toezicht op de naleving van de wet.In het derde lid is de taakopdracht van de dienst vastgelegd. In onderling
verband met het vierde lid dient daarin niet te worden gelezen dat de dienst
niet met het toezicht zelf zou zijn belast. De model-formulering in het vierde
lid strekt er namelijk toe – zoals ook is aangegeven in de memorie van
toelichting (blz. 25) – dat ten behoeve van het toezicht op de naleving
van de wet de toezichtsbevoegdheden van afdeling 5.2 van de Algemene
wet bestuursrecht ter beschikking staan aan de met het toezicht belaste ambtenaren.De leden van de PvdA-fractie gaven aan benieuwd te zijn of de regering
inderdaad het voornemen heeft de Dienst uitvoering en toezicht Elektriciteitswet
(Dte) onder te brengen bij de Nederlandse Mededingingsautoriteit (NMa). De
leden van de D66-fractie vroegen of het de bedoeling is om van de Dte een
aparte Kamer van de NMa te maken. In dat verband vroegen zij naar de onafhankelijkheid
van de Dte en naar de situatie waarin van de NMa een zelfstandig bestuursorgaan
zou worden gemaakt. Is de minister er voorstander van de Elektriciteitswet
op dit punt te wijzigen, zo vroegen zij.Een goede afstemming tussen beide toezichthouders is van groot belang.
Voor zover het betreft onderwerpen waarbij mededingingsbegrippen een rol spelen
is daarom in het wetsvoorstel betrokkenheid van de NMa geregeld (artikel 8).
Bovendien is de NMa bevoegd tot beslechting van geschillen over de toegang
tot het net (artikel 34).Thans streef ik ernaar de zogenaamde kamermodaliteit voor de Dte meer
concreet uit te werken. De invulling van die modaliteit wordt mede in een
breder verband bezien. Indien de NMa de status van zelfstandig bestuursorgaan
zou krijgen, zou in dat geval voor de Dte eenzelfde lijn voor de hand liggen.De Minister van Economische Zaken,G. J. Wijers 
 
 Naar boven

 

Directe linkKopieer de link naar uw clipboard 

https://zoek.officielebekendmakingen.nl/kst-19971998-25621-270c.html

Sluit modaal

 

Disclaimer
De hier aangeboden pdf-bestanden van het Staatsblad, Staatscourant, Tractatenblad, provinciaal blad, gemeenteblad, waterschapsblad en blad gemeenschappelijke regeling vormen de formele bekendmakingen in de zin van de Bekendmakingswet en de Rijkswet goedkeuring en bekendmaking verdragen voor zover ze na 1 juli 2009 zijn uitgegeven. Voor pdf-publicaties van vóór deze datum geldt dat alleen de in papieren vorm uitgegeven bladen formele status hebben; de hier aangeboden elektronische versies daarvan worden bij wijze van service aangeboden.

 

Over deze website
Contact
English
Help
Zoeken

Informatie hergebruiken
Privacy en cookies
Toegankelijkheid
Sitemap
Kwetsbaarheid melden

Open data
Linked Data Overheid
PUC Open Data

MijnOverheid.nl
Rijksoverheid.nl
Ondernemersplein.nl
Werkenbijdeoverheid.nl