Woningcorporaties; Verslag algemeen overleg van 31 augustus 2006, onder meer over Beleidsvisie toekomst van woningcorporaties
Staten-Generaal — Kamerstuk 
Datum: 2014-07-05 00:00:00.000000
Rechtsgebied: Wetgeving


(function (window, document, dataLayerName, id) {
 window[dataLayerName] = window[dataLayerName] || [], window[dataLayerName].push({ start: (new Date).getTime(), event: "stg.start" }); var scripts = document.getElementsByTagName('script')[0], tags = document.createElement('script');
 function stgCreateCookie(a, b, c) { var d = ""; if (c) { var e = new Date; e.setTime(e.getTime() + 24 * c * 60 * 60 * 1e3), d = "; expires=" + e.toUTCString() } document.cookie = a + "=" + b + d + "; path=/; Secure" }
 var isStgDebug = (window.location.href.match("stg_debug") || document.cookie.match("stg_debug")) && !window.location.href.match("stg_disable_debug"); stgCreateCookie("stg_debug", isStgDebug ? 1 : "", isStgDebug ? 14 : -1);
 var qP = []; dataLayerName !== "dataLayer" && qP.push("data_layer_name=" + dataLayerName), qP.push("use_secure_cookies"), isStgDebug && qP.push("stg_debug"); var qPString = qP.length > 0 ? ("?" + qP.join("&")) : "";
 tags.async = !0, tags.src = "https://koop.piwik.pro/containers/" + id + ".js" + qPString, scripts.parentNode.insertBefore(tags, scripts);
 !function (a, n, i) { a[n] = a[n] || {}; for (var c = 0; c < i.length; c++)!function (i) { a[n][i] = a[n][i] || {}, a[n][i].api = a[n][i].api || function () { var a = [].slice.call(arguments, 0); "string" == typeof a[0] && window[dataLayerName].push({ event: n + "." + i + ":" + a[0], parameters: [].slice.call(arguments, 1) }) } }(i[c]) }(window, "ppms", ["tm", "cm"]);
 })(window, document, 'dataLayer', 'f8b9eee5-8d9c-4ea1-abd5-83e174f29813');
 
 
 
Direct naar content
Navigatie
Contextinformatie
Publicatie
Acties
Inhoudsopgave
Gerelateerde informatie

Menu

U bent nu hier: 
Publicaties
Officiële publicaties

Inloggen

Primaire navigatie

Andere sites binnen Overheid.nl
Home
Uitgebreid zoeken
Mijn abonnementen
Help

Andere sites binnen Overheid.nl

Berichten over uw Buurt
Zoals vergunningen, bouwplannen en lokale regelgeving.

Rondom uw woonadres
Rondom een zelfgekozen adres

Dienstverlening
Zoals belastingen, uitkeringen en subsidies.

Naar dienstverlening

Beleid & regelgeving
Officiële publicaties van de overheid.

Naar beleid & regelgeving

Contactgegevens overheden
Adressen en contactpersonen van overheidsorganisaties.

Naar overheidsorganisaties

 
 
 
U bent hier:

Home

Kamerstuk 29453, nr. 56

 
 
 

Kamerstuk

Datum publicatie
Organisatie
Vergaderjaar
Dossier- en ondernummer
Datum vergadering

05-10-2006

Tweede Kamer der Staten-Generaal

2006-2007

29453 nr. 56

03-10-2006

 

 

 
 
 Toon meer van: Inhoudsopgave
 
 

 
 AanhefLichaamVragen en opmerkingen uit de commissieAntwoord van de ministerOndertekening
 

 
 
 Toon meer van: Extra informatie
 
 

 
 

Informatie over publicatie

 

 

 
 Toon meer van: Gerelateerd
 
 

 
 Publicaties in kamerdossier

Kamerdossier 29453Toon alle publicaties in het hoofddossier

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Publicaties referendum

 

 

 

 

 

Authentieke versie (PDF)
bestandsgrootte: 54 Kb

Informatie

Gerelateerd

Printen

Delen

 
 
 
29 453Woningcorporatiesnr. 56VERSLAG VAN EEN ALGEMEEN OVERLEGVastgesteld 3 oktober 2006De vaste commissie voor Volkshuisvesting, Ruimtelijke Ordening en Milieubeheer1 heeft op 31 augustus 2006 overleg gevoerd met minister
Dekker van Volkshuisvesting, Ruimtelijke Ordening en Milieubeheer over:– de brief van de minister van VROM d.d. 12 december
2005 over het Verslag van bereikte resultaten in het overleg naar aanleiding
van het Bestuursakkoord Rijk-Aedes (27 926, nr. 81);– de brief van de minister van VROM d.d. 12 december
2005 over de Beleidsvisie toekomst van woningcorporaties (29 453, nr. 30);– de brief van de minister van VROM d.d. 9 februari
2006 met een reactie op de brief van het Centraal Fonds voor de Volkshuisvesting
over de Benchmark 2004 (VROM 06-20);– de brief van de minister van VROM d.d. 11 april
2006 inzake de brief van VBO-makelaars (VROM 06-337);– de brief van de minister van VROM d.d. 12 april
2006 met een reactie op het advies van de VROM-raad «Voorbij of vooruit?,
woningcorporaties aan zet» (29 453, nr. 37);– de brief van de minister van VROM d.d. 13 april
2006 over de motie van het lid Veenendaal c.s. inzake het van toepassing verklaren
van de code-Tabaksblat op woningcorporaties (29 453, nr. 39);– de brief van de minister van VROM d.d. 16 mei
2006 met de beantwoording van vragen over de mogelijke deelname van woningcorporaties
aan de aanleg van glasvezelaansluitingen d.d. 15 juni 2006 (29 453,
nr. 42);– de brief van de minister van VROM met de beantwoording
van vragen over de Beleidsvisie toekomst woningcorporaties (29 453, nr. 48);– de brief van de minister van VROM d.d. 27 juni
2006 over toezending van het CFV-rapport over het vervolgonderzoek bedrijfslasten
bij woningcorporaties (29 453, nr. 49);– de brief van de minister van VROM d.d. 27 juni
2006 over beantwoording van vragen over de beloning van de top van woningcorporaties
(29 453, nr. 50);– de brief van de minister van VROM d.d. 25 juli
2006 over het   advies Toezicht op Woningcorporaties (prof.
Schilder) (29 453, nr. 52);– de brief van de minister van VROM d.d. 29 augustus
2006 over de motie-Depla c.s. inzake fusies bij woningcorporaties (29 453,
nr. 54);– de brief van de minister van VROM d.d. 29 augustus
2006 over woningcorporaties en staatssteun (29 453, nr. 53).Van dit overleg brengt de commissie bijgaand beknopt verslag uit. Vragen en opmerkingen uit de commissieDe heer Depla (PvdA) herinnert eraan dat woningcorporaties
oorspronkelijk bedoeld waren om de mensen te helpen die niet op eigen kracht
een woning op de vrije markt kunnen bemachtigen en om iets te doen aan buurten
waar de maatschappelijke problemen geconcentreerd zijn. In de jaren negentig
hebben te veel corporaties dit doel uit het oog verloren en werd «bedrijfsmatig
werken en vastgoed ontwikkelen» het parool. Tegelijkertijd leken de
landelijke en de lokale politiek geen opvattingen meer te hebben over de vormgeving
van het wonen en deskundigheid op het gebied van wonen was veelal weggesaneerd.
Er is inmiddels een kentering geweest, maar het blijft een probleem dat de
overheid juist corporaties lastigvalt die hun maatschappelijke taak op een
moderne manier willen uitvoeren en dat zij de andere ongemoeid laat.De minister neemt afstand van de prestatievelden van de corporaties, vastgelegd
in het Besluit beheer sociale huursector (BBSH), en zij stelt terecht hun
missie centraal. De heer Depla is het eens met de aanpak om lokale omstandigheden
te laten bepalen welke prestaties voor die missie geleverd moeten worden,
maar hij wil meer bevlogenheid zien in de formulering van de missie, die de
minister omschrijft als «de brede zorg voor het wonen». Hij wil
hierin opgenomen zien het opknappen van buurten en het versterken van de ontplooiingsmogelijkheden
van bewoners, de zorg voor de ongedeelde stad of regio en de zorg voor huisvesting
en ongestoord woongenot voor mensen die financieel of sociaal niet het vermogen
hebben om een koop- of huurwoning te bemachtigen. Daarbij wijst hij de door
de minister gekozen uniforme inkomensgrens van € 33 000 af,
omdat er op de woningmarkt grote verschillen tussen regio’s en steden
zijn. Er is volgens hem ook op geen enkele manier gebleken dat de Europese
Commissie het hanteren van zo’n grens zou eisen. Is de minister het
er niet mee eens dat dit een veel betere missie voor de corporaties zou zijn?Verder stelt de minister voor om de corporaties te verplichten, hun commerciële
en hun sociale activiteiten te scheiden. De zonder staatssteun uitgevoerde
activiteiten moeten daarbij ondergebracht worden in een aparte bv, een «gebonden
dochter». De heer Depla vindt dit voorstel een gedrocht, omdat de minister
activiteiten in de sociale koopsector als een commerciële taak ziet,
evenals het verkopen van een woning van minder dan tien jaar oud volgens het «te
woon»-concept. Hij ziet dit concept en de sociale koopsector als een
instrument bij uitstek om starters een kans op de woningmarkt te geven en
differentiatie van het woningaanbod in buurten mogelijk te maken, zodat dit
tot de sociale taak van de corporaties zou moeten worden gerekend. Hij zou
voor sociale koopwoningen de grens willen hanteren die in de Wet bevordering
eigenwoningbezit is vastgelegd. Ook de keuze van de WOZ-waarde uit het huurbeleid
als maatstaf voor de sociale huursector vindt de heer Depla onwerkbaar, omdat
het daarmee voor corporaties welhaast onmogelijk wordt om de ongedeelde stad
of regio te bevorderen. Hij geeft de voorkeur aan het hanteren van de grens
voor de huurtoeslag, ook om de regeling veel minder ingewikkeld te maken.De heer Depla ziet niets in de plannen om corporaties toe te staan om
via een «vrije dochter» activiteiten te ondernemen die niet tot
hun missie behoren. Hij wijst er ook op dat dit problemen met
Brussel zou kunnen opleveren.Verder is de heer Depla het eens met de keuze van de minister om het zwaartepunt
bij de sturing van corporaties op lokaal niveau neer te leggen, maar hij vindt
dat de positie van de gemeente, de bewoners en andere partijen daarbij versterkt
moet worden door voor elke corporatie een harde en voor de gemeente openbare
investeringsdoelstelling te bepalen. Verder wil hij een financiële prikkel
om corporaties voldoende te laten presteren en een onafhankelijke benchmark,
opdat belanghebbenden een corporatie kunnen aanspreken op haar prestaties.
Daarnaast is hij net als de minister een voorstander van mediation voor gevallen
waarin een gemeente en een corporatie het niet eens kunnen worden. De minister
zou dan moeten ingrijpen als een van beide partijen zich niet houdt aan wat
er overeengekomen is en elke partij zou het recht moeten hebben, arbitrage
te vragen als een van de partijen zich aan mediation onttrekt.Onafhankelijke en deskundige visitatie is een goed middel om toezicht
te houden op de prestaties van corporaties. Een onafhankelijke stichting waarin
alle betrokken partijen vertegenwoordigd zijn, zou deze taak moeten vervullen.
De Stuurgroep Experimenten Volkshuisvesting (SEV) heeft een goed voorstel
op dit punt gedaan. Verder zou de heer Depla de minister om de vier jaar willen
laten beoordelen of een corporatie naar vermogen presteert, mede op basis
van de visitatierapporten. Als dit niet zo blijkt te zijn en als er onvoldoende
zicht op verbetering is, zou de minister de raad van commissarissen moeten
vervangen.In verband met het versterken van de positie van de huurders wacht de
heer Depla met smart op een reactie van de minister op het advies van de commissie-Leemhuis.
Hij vindt dat huurders net als gemeenten het recht op mediation en onafhankelijke
arbitrage zouden moeten krijgen en dat elke corporatie de rechten van bewoners
in een handvest zou moeten vastleggen.De fractie van de PvdA wil in het algemeen meer ruimte voor corporaties
om lokaal te presteren naar vermogen, maar om een blijvende maatschappelijke
inzet van corporaties te verzekeren wil zij wel dat er in de regelgeving gehandhaafd
wordt dat de minister iedere wijziging van de statuten moet goedkeuren en
dat privatisering, uitstappen of opting out verboden blijft.Op het punt van het externe toezicht dient het Centraal Fonds niet alleen
te letten op de continuïteit van corporaties, maar ook op hun efficiency.
Bovendien zou het toezicht moeten houden op het gedrag van corporaties, omdat
de vastgoedsector nu eenmaal aantrekkelijk is voor het witwassen van geld.
De minister moet verantwoordelijk blijven voor het toezicht op het voldoende
presteren van corporaties.Ten slotte doet de heer Depla de minister de suggestie om het wetsvoorstel
inzake huurliberalisering te laten rusten om het dossier van de woningcorporaties
nog voor de verkiezingen te kunnen afhandelen.Mevrouw Veenendaal (VVD) schetst de ontstaansgeschiedenis
van de woningcorporaties. Zij constateert met vreugde dat de corporaties het
sinds de bruteringsoperatie, waarbij de financiële banden tussen overheid
en corporaties werden doorgesneden, financieel prima doen en zij vindt dat
de corporaties daar ook zonder meer waardering voor verdienen.Volgens het Burgerlijk Wetboek dient een woningcorporatie een stichting
of een vereniging te zijn. In de statuten van corporaties is vastgelegd dat
zij hun vermogen alleen voor huisvesting zullen inzetten. Hun activiteiten
dienen dus ten goede te komen aan de bewoner, zijn woning en/of zijn woonomgeving.
Dit is een ruime missie, die het mogelijk maakt om woningen te verhuren en
te verkopen.De financiële ondersteuning van corporaties is grotendeels beëindigd
en Brussel ziet verder ook geen problemen meer op dit vlak. Corporaties kunnen via het Waarborgfonds Sociale Woningbouw (WSW) bij leningen
nog wel een lagere rente krijgen dan particuliere investeerders. Er is dus
nog in die zin sprake van staatssteun dat de gemeentelijke overheid en de
rijksoverheid nog als achtervang dienen. Om dit probleem op te lossen wil
de minister een systeem met allerlei regels opstellen, maar daarmee wordt
de missie beperkt. Mevrouw Veenendaal pleit er dan ook voor om de achtervang
van de overheid te laten verdwijnen. Zij wijst erop dat sommige corporaties
voor hun commerciële activiteiten nu al leningen kunnen krijgen met eenzelfde
rentepercentage als het door het WSW berekende, door deze leningen te laten
afdekken door verschillende banken. Project- en saneringssteun van het Centraal
Fonds zou eveneens moeten verdwijnen; uit de financiële positie van de
sector blijkt dat die ook niet nodig is.Verder vraagt mevrouw Veenendaal in dit verband aandacht voor de nadelen
van het niet juridisch scheiden van sociale en commerciële activiteiten.
Er is dan bij financieringen sprake van één contractpartij,
zodat bij financiële problemen van de commerciële tak de sociale
tak van een corporatie ook zal worden aangesproken. Als het Centraal Fonds
dan inspringt, is er sprake van staatssteun voor commerciële activiteiten,
wat Brussel niet zal accepteren. Dit fonds zou beter kunnen worden omgevormd
tot een Centraal Planbureau voor de sector van de woningcorporaties.Het past niet meer in de tijdgeest dat de minister van VROM zich bezighoudt
met individuele woningcorporaties, het is tijd voor een beperking tot toezicht
op het systeem. Dit scheelt in de regeldruk en in de omvang van het ambtelijk
apparaat en het draagt bij aan de kwaliteit van het beleid. Daarom pleit mevrouw
Veenendaal voor het voorkomen van een lappendeken van wetgeving en voor het
landelijk vastleggen van speerpunten per kabinetsperiode, waarbij gemeenten
en corporaties zich dienen te verantwoorden voor hun inzet. Het fiscale stelsel
en het volkshuisvestingsstelsel dienen in evenwicht te worden gebracht. Kernactiviteiten
strekken zich uit tot de woningen waarvoor huurtoeslag mogelijk is, de huurprijsgrens
van € 615 per maand uit het Belastingplan 2006 is te prefereren
boven de WOZ-waarde als grens, al zal dit niet bevorderlijk zijn voor de tussenvorm «te
woon».De sector van de woningcorporaties kent niet veel concurrentie; ook de
landelijke toelating van corporaties zal geen enorme versterking van de concurrentie
tot gevolg hebben. Een juiste besteding van het geld waarover corporaties
beschikken, kan worden bevorderd door bij het interne toezicht de code-Tabaksblat
van toepassing te verklaren. Uit het onderzoek van de Vereniging van Toezichthouders
in Woningcorporaties (VTW) naar aanleiding van de motie-Veenendaal over dit
onderwerp is gebleken dat er vele mogelijkheden zijn. Mevrouw Veenendaal is
er nog lang niet van overtuigd dat extern toezicht nodig zou zijn, maar één
externe toezichthouder vindt zij in ieder geval meer dan genoeg. Zij is er
een voorstander van om een onderzoeksbureau de opdracht te geven, bij alle
corporaties te inventariseren hoe zij hun interne toezicht vorm hebben gegeven.
Op basis daarvan kan er een standaard worden ontwikkeld, waarna de minister
elk jaar at random een vijfde van de corporaties zou moeten laten onderzoeken.
Elk jaar kunnen bedrijven dan aanbiedingen doen om dit werk uit te voeren,
wat een financieel voordeel zou kunnen opleveren ten opzichte van de situatie
waarin het Centraal Fonds of een nieuwe stichting deze taak op zich zou nemen.
Bovendien vindt mevrouw Veenendaal het Centraal Fonds niet altijd even objectief
bij zijn beoordelingen.Ten slotte pleit mevrouw Veenendaal ervoor, de corporaties weer te laten
zijn wat zij vroeger waren: onafhankelijke stichtingen en verenigingen die
de huisvesting van speciale doelgroepen in hun statuten hebben opgenomen,
verhuurders die goed met hun geld moeten omgaan, net als alle andere bedrijven,
met een goed geregeld intern toezicht. Mevrouw Gerkens (SP) ziet er weinig aanwijzingen
voor dat de directeur-bestuurders en de grotendeels door hen zelf benoemde
raden van toezicht van plan zouden zijn, hun macht te delen met bijvoorbeeld
de huurders of de gemeenten. Zij handelen eigengereid en zij hebben ook heel
veel aandacht voor hun eigen arbeidsvoorwaarden. De minister wil zich hier
niet te veel mee bemoeien, want zij geeft de voorkeur aan zelfsturing boven
gedetailleerde regelgeving. Maar er is behoefte aan toezichthouders met hart
voor de sociale huursector, mensen die de praktijk bij een corporatie van
dichtbij hebben leren kennen, geen passanten die beroepshalve een paar commissariaten
vervullen. Aedes is bezig met een vertaling van de code-Tabaksblat voor de
corporaties; de inhoud daarvan is nog niet bekend, maar deze zou eigenlijk
eerst maatschappelijk getoetst moeten worden. Zal de minister deze code ook
verbindend verklaren voor corporaties die niet bij Aedes zijn aangesloten?Om de democratische controle op de corporaties duurzaam te verbreden pleit
de SP-fractie al sinds jaar en dag voor het weer invoeren van de verenigingsstructuur,
waarbij huurders en woningzoekenden via de verenigingsraad als hoogste orgaan
het bestuur ter verantwoording kunnen roepen. De minister wantrouwt de verenigingsstructuur,
omdat huurders en woningzoekenden direct belanghebbend zouden zijn en daarom
geen oog zouden hebben voor de algemeen maatschappelijke belangen en de bedrijfsvoering.
Maar het is de vraag of er met de huidige structuur wel steeds oog is voor
deze belangen, want uit de jaarverslagen van het Centraal Fonds blijkt dat
corporaties veel minder presteren dan zij beloven en dat zij, de goede niet
te na gesproken, hun vermogen in belangrijke mate lijken te besteden aan betere
arbeidsvoorwaarden en meer interne bureaucratie. Mevrouw Gerkens erkent dat
er wel eens ongelukken gebeurd zijn bij verenigingen als gevolg van ondoordachte
besluiten van de ledenraad, maar het gaat hierbij om een zeer gering aantal
incidenten. Bovendien oefent het Centraal Fonds inmiddels voortreffelijk toezicht
op de bedrijfsvoering uit. Het fonds zou ook in aanmerking moeten komen voor
het benchmarken van de prestaties van corporaties. De verenigingsstructuur
vormt een probaat middel om ervoor te zorgen dat het management van de corporatie
oog heeft voor betaalbare huren, fatsoenlijk onderhoud en beheer van de woningen,
energiebesparing en voldoende nieuwbouw. Bovendien is er geen enkele regelgeving
nodig voor de beloning van de top van de corporatie, want daar ziet de ledenraad
wel op toe.De SP-fractie is ook een voorstander van het beperken van de schaalgrootte,
opdat de afstand tussen verhuurder en huurder te overzien is. Het Centraal
Fonds heeft bewezen dat er een verband is tussen schaalgrootte en interne
bureaucratie, maar nog belangrijker is het dat schaalvergroting de positie
van huurders en gemeenten ondermijnt. De minister stelt dat corporaties bij
fusieplannen de meerwaarde daarvan zullen moeten aantonen, maar de praktijk
leert dat de corporatietop bij fusies gewoon zijn gang kan gaan. De minister
stimuleert dit zelfs door standaard landelijke toelating mogelijk te maken.
Uit de antwoorden op vragen blijkt dat een bepaalde schaalgrootte ertoe leidt
dat er in 15% van de gemeente afhankelijk is van één
corporatie, maar er zijn ook gemeenten waar één corporatie 90%
van de markt beheerst. In totaal is er dus in een derde van de gemeenten geen
keuze. Is de minister het ermee eens dat monopolies of bijna-monopolies ongewenst
zijn?Gemeenten moeten een woonvisie met een bouwopgave opstellen en zij moeten
daarbij rekening houden met de regionale behoefte, anders verliezen zij het
recht om een corporatie de maat te nemen. Als zij er vervolgens niet uitkomen
met een corporatie, dan moet de minister als toezichthouder de knoop doorhakken,
dus geen mediation. Ook zouden er nu eindelijk eens stappen moeten worden
ondernomen om de corporatievermogens te activeren. Rijke corporaties met een
makkelijk werkgebied zouden arme corporaties met een moeilijk werkgebied moeten
helpen. Klopt het dat het nog tot 1 januari 2008 duurt voordat deze vermogens zullen kunnen worden afgeroomd, indien de betrokken corporaties weigeren,
hun opgepotte geld in te zetten voor maatschappelijke taken?De kerndoelstellingen van de woningcorporaties zijn volgens mevrouw Gerkens
veel te smal geformuleerd. De grens van € 33 000 voor het inkomen
van een huishouden is slechts ingegeven door de politieke wens van de minister
om zo snel mogelijk 25% van de huursector te liberaliseren en door
de fundamentalistische opvattingen over volkshuisvesting van de Europees Commissaris
voor mededinging. De SP-fractie blijft een voorstander van een brede definitie
van de doelgroep: tot anderhalf keer modaal. Een meerderheid van de Kamer
heeft in de koopsector de doelgroep ook opgerekt tot € 37 700.
Is de minister bereid om de inkomensgrens van € 33 000 te indexeren
aan de inkomensontwikkeling van het modale inkomen?Ook mevrouw Gerkens wil geen gedwongen splitsing van het sociale en het
commerciële deel van een corporatie. Omdat zij nogal veel kritiek heeft
op het uitoefenen van de kerntaken door corporaties, zet zij ook vraagtekens
bij activiteiten buiten het eigen werkterrein. In de taakomschrijving van
de corporaties zou zij graag wat explicieter verankerd zien dat de corporaties
stevig moeten inzetten op energiebesparing bij hun woningbezit. Ook vraagt
zij nog aandacht voor het woonmaatschappelijk werk. Veel corporaties laten
vooral de spierballen rollen, als huurders betalingsproblemen hebben of overlast
veroorzaken. Uit onderzoek blijkt dat er in 90% van deze gevallen sprake
is van sociale, psychiatrische of financiële problemen; het is een kerntaak
van corporaties om huurders met een handicap te helpen.Mevrouw Van Gent (GroenLinks) vindt dat het
in de stukken over de toekomst van de woningcorporaties te veel over structuren
en modellen gaat, terwijl het zou moeten gaan om een aanpak van de grote problemen
in de volkshuisvesting. Woningcorporaties moeten net als projectontwikkelaars,
de gemeenten en de politiek hun verantwoordelijkheid nemen voor het oplossen
van deze problemen, waarbij het essentieel is dat zij veel meer rekening houden
met de woonwensen van zowel bewoners van hun woningen als nieuwe groepen op
de woningmarkt, ook op het punt van de woonomgeving. Het wordt ook tijd om
het imago van de woningcorporaties radicaal te verbeteren. Het gaat hierbij
om de zeggenschap van bewoners, de topinkomens, het gedoe met salarissen en
pensioenen, de apparaatskosten van de corporaties en het besteden van hun
vermogens. Mevrouw Van Gent is er geen voorstander van om dit geld af te romen,
zoals in het conceptverkiezingsprogramma van de VVD wordt bepleit, zij dringt
er bij de minister op aan, er alles aan te doen om de corporaties ertoe te
bewegen dat zij dit geld gebruiken om de problemen aan te pakken.In de beperkte tijd tot de verkiezingen zou de minister in ieder geval
nog iets moeten doen aan de topinkomens bij sommige corporaties. Zij zou er
door artikel 24 van het BBSH aan te scherpen voor kunnen zorgen dat directeuren
niet meer verdienen dan de minister-president, want de topsalarissen lopen
bij sommige corporaties nog steeds uit de hand, wat zeer slecht is voor het
imago van de sector. Verder is het urgent, ten strijde te trekken tegen de
bemoeienis van Europa met het Nederlandse volkshuisvestingsbeleid. Kan de
minister aangeven, om welk het bedrag het volgens Europa gaat bij de staatssteun
in deze sector?Mevrouw Van Gent zou het rampzalig vinden om voor de doelgroep van woningcorporaties
een inkomensgrens van € 33 000 te bepalen en om sociale koopwoningen
te verbieden. Een gemengde sector met sociale koopwoningen, huurwoningen, «te
woon» en mogelijkheden om te investeren in gemengde wijken lijken haar
essentieel voor gezonde woningcorporaties en een goede volkshuisvesting. Zij
zou mede in het belang van het ontstaan van gemengde wijken de voorkeur geven
aan een grens van € 200 000 per woning. Woningcorporaties moeten hun maatschappelijke taak op een goede manier
vervullen en mevrouw Van Gent vindt het dan ook uitstekend als zij maatschappelijke
investeringen doen, zoals in blijf-van-mijn-lijfhuizen, het Slotervaartziekenhuis,
voorzieningen voor dak- en thuislozen en zorginstellingen. Commerciële
partijen piepen hier wel over, maar pakken dit soort projecten zelf niet met
veel verve aan.Ten slotte geeft mevrouw Van Gent aan dat zij niet begrijpt waarom de
reactie van de regering op het advies van de commissie-Leemhuis over versterking
van de positie van huurders en hun organisaties zo lang uitblijft. Op dit
punt ziet zij niet zoveel in het weer optuigen van de verenigingsstructuur,
zij zou huurders de mogelijkheid willen geven om zich in groepen te organiseren
om in overleg met de corporatie concrete veranderingen tot stand te brengen.
Zij vindt dat het roer om moet en zij heeft hiertoe een initiatiefwetsvoorstel
gemaakt. De macht van bestuurders en bureaucraten moet worden afgebroken ten
gunste van de positie van bewoners. Haar voorstel houdt onder andere in dat
huurders een kooprecht krijgen, met terugkoopmogelijkheden voor de corporaties.
Daarmee wordt tegemoetgekomen aan de woonwensen van huurders en komen er tientallen
miljarden beschikbaar die weer geïnvesteerd kunnen worden in de bouw
van woningen voor jongeren, studenten, starters en ouderen. Ook krijgen bewoners
volgens het voorstel het recht om zelf het initiatief tot woningverbetering
te nemen.De heer Van Bochove (CDA) onderstreept het
belang van een goede positionering van de woningcorporatie als maatschappelijke
onderneming, waarbij hij uitgaat van de definitie daarvan in het CDA-rapport «Investeren
in de samenleving». Een ambtelijke werkgroep zal een concreet voorstel
doen voor het bepalen van de juridische positie van woningcorporaties; wanneer
kan dit voorstel verwacht worden?De minister wil de corporaties meer ruimte geven om sneller en effectiever
te werken, maar het is opvallend dat zij in haar schulp kruipt als het om
Europa gaat. De heer Van Bochove vindt dat Europa moet erkennen dat volkshuisvestingsbeleid
bepaald wordt door de cultuur in een land. De minister zou een offensievere
benadering moeten kiezen, zij maakt de ruimte voor het Nederlandse beleid
nu bij voorbaat kleiner door ervan uit te gaan dat Europa sociale activiteiten
van woningcorporaties ziet als een dienst van algemeen economisch belang,
die niet met staatssteun mag worden uitgevoerd. De oplossing zou kunnen worden
gevonden in verruiming van de missie van de corporaties; daarmee zou een bredere
sector kunnen ontstaan zonder aantasting van een level playing field. Deze
missie wordt nu omschreven als de zorg voor goede huisvesting voor mensen
met lagere inkomens en daarnaast de zorg voor passende huisvesting van groepen
met specifieke woonproblemen. Ze zou kunnen worden verbreed tot de zorg voor
eenieder die niet zelf in zijn huisvesting kan voorzien. Daarmee wordt de
zelfredzaamheid van de woonconsument bevorderd, maar er wordt ook recht gedaan
aan de regionale verschillen op de woningmarkt. Met deze ruimte voor het volkshuisvestingbeleid
blijft het eigen karakter daarvan behouden en kan de minister Eurocommissaris
Kroes met een gerust hart van repliek dienen. Een absolute grens van € 33 000
is niet bruikbaar en het onderscheid tussen het gereguleerde gebied met staatssteun
en het overgangsgebied daarbuiten is onwerkbaar.Bij de missie zou meer de nadruk moeten worden gelegd op de leefbaarheid
van steden en dorpen; er is evenwicht nodig in de opbouw van de samenleving,
segregatie moet worden tegengegaan. Herstructurering betekent veelal toevoeging
van een breed aanbod van huur- en koopwoningen in verschillende prijsklassen,
ook hierbij past de grens van € 33 000 niet. Corporaties moeten
het vliegwiel in de stedelijke ontwikkeling in brede zin kunnen zijn, waarbij
verkokering moet worden tegengegaan, zowel op rijksniveau als op gemeentelijk
niveau. Dit is niet mogelijk met de beperking die de minister
deze sector wil opleggen. De genoemde grens staat ook het passend huisvesten
van mensen met specifieke woonproblemen in de weg, want deze doelgroep vraagt
om maatwerk.De minister gebruikt de WOZ-waarde van de woning om de activiteiten van
moeder en dochter te scheiden, de activiteiten met en zonder staatssteun.
Is het niet beter om de grens te leggen bij de grens van de huurtoeslag, op
dit moment € 615? Hoe verhoudt deze opvatting van de minister zich
tot haar antwoord op vraag 28? Het is in de door haar gekozen constructie
logisch dat de moeder niet zonder dochters kan en in haar beleidsbrief lijkt
de minister aansturing van dochters door de moeder passend te vinden. Maar
uit het antwoord op schriftelijke vragen blijkt dat er sprake is van een koerswijziging,
want de scheiding tussen moeder en dochters wordt zo absoluut dat de constructie
niet meer werkbaar is. De heer Van Bochove verzet zich hiertegen, hij vindt
dat het mogelijk moet blijven dat het bestuur van en het toezicht op moeder
en dochters in één hand blijft. De mogelijkheid van «vrije
dochters» vindt zijn fractie na ampele overweging ongewenst.Verder blijkt uit het antwoord op schriftelijke vragen dat de minister
de woningcorporaties wil blijven zien als spelers op de huurmarkt, maar in
het debat over de initiatiefwet van de leden Duijvestein, Hofstra en Van Bochove
heeft een meerderheid van de Kamer ervoor gepleit, de corporaties ook een
taak te geven op het gebied van de bereikbaarheid van de sociale koopmarkt.Primair moeten de inspanningen van een woningcorporatie gericht zijn op
investeren in haar oorspronkelijke werkgebied, maar een verbreding daarvan
moet mogelijk zijn. De minister is bereid om elke corporatie landelijke toelating
te verlenen, na toetsing aan de regelgeving. Betekent dit dat landelijke toelating
slechts verleend wordt op basis van een concrete aanvraag? Als dit zo is,
wat verandert er dan?De heer Van Bochove verwacht dat gemeenten of samenwerkingsverbanden van
gemeenten slechts met gezag kunnen opereren als zij beschikken over een goede
woonvisie die zorgvuldig opgesteld en actueel is. De VNG vindt dat de door
de gemeenteraad vastgestelde woonvisie bij mediation de leidraad dient te
zijn. Is de minister voornemens, dit ook zo vast te leggen? En is zij het
met de VNG eens dat de investeringsdoelstelling van de corporatie openbaar
moet zijn en dat deze zich moet uitstrekken over alle niet-commerciële
activiteiten? Is deze openheid geen inbreuk op het gelijkheidsbeginsel, zal
dit dan ook worden opgelegd aan andere marktpartijen? Onderhandelen met de
boeken open is noodzakelijk, maar is het niet een brug te ver om inzicht in
alle bedrijfsgegevens te verlangen? Hoe verhoudt deze openheid zich tot het
bedrijfsbelang van een corporatie bij de concurrentie met andere corporaties?
De heer Van Bochove vindt dat openbaar in dit verband niet betekent dat eenieder
van alle details kennis kan nemen, maar dat gemeente en corporatie elkaar
bij onderhandelingen wel inzicht moeten bieden in gedetailleerde gegevens.
Is de minister voornemens om de investeringsdoelstelling die de gemeente formuleert,
aan de corporaties op te leggen? Is hier een juridische basis voor?Verder geeft de heer Van Bochove aan dat zijn fractie kan instemmen met
de werkwijze die de minister voorstaat. Daarbij vraagt hij speciale aandacht
voor de rol die het provinciebestuur kan spelen bij het regionaal op elkaar
afstemmen van de plannen van corporaties en gemeenten. Het zou ook kunnen
worden ingeschakeld als er mediation nodig is.Het stelt de heer Van Bochove teleur dat de minister nog niet gereageerd
heeft op het advies van de commissie-Leemhuis. De positie van de huurder is
van betekenis en het is nodig om dit onderdeel van het beleid spoedig uit
te werken; hij verwijst naar de brief van de Woonbond over dit onderwerp,
overigens zonder daarmee te willen zeggen dat hij het daarmee op alle punten
eens zou zijn. Verder is hij nog ook benieuwd naar een standpunt van de regering
naar aanleiding van het rapport van de commissie-Schilder. Hij
heeft enige scepsis bij het advies van deze commissie over de positie van
het Centraal Fonds en hij zou zich daar zeker niet zonder meer aan willen
committeren.De heer Van Bochove sluit zich aan bij de opmerkingen van de heer Depla
over visitaties en ten slotte stelt hij dat het BBSH zou mogen worden vervangen
door een beperkte wettelijke regeling die duidelijkheid verschaft over de
verantwoordelijkheden op dit vlak, met als uitgangspunt dat het maatschappelijk
gebonden vermogen van de corporatie in stand moet blijven. Daarin zou ook
duidelijk gedefinieerd moeten worden wat een maatschappelijke onderneming
inhoudt.Antwoord van de ministerMinister Dekker erkent dat de woningcorporaties
in hun oorspronkelijke vorm een meerwaarde hebben gehad en dat er na de bruteringsoperatie
in het algemeen een hele ontwikkeling in de sector van de corporaties heeft
plaatsgevonden. Maar er zijn ook corporaties die sindsdien nog enigszins hun
richting aan het zoeken zijn, zodat er aanleiding is om op macroniveau te
bekijken hoe het systeem van de corporaties het best geordend zou kunnen worden.Allereerst is hierbij het bepalen van de missie van de woningcorporaties
van belang. De minister constateert dat alle woordvoerders onderschrijven
dat het moet gaan om een missie waarbij de corporaties een belangrijke rol
spelen op de woningmarkt en bij het ontwikkelen van het volkshuisvestingsbeleid.
Zij meent dat dit voldoende tot uitdrukking komt in de kernachtige formulering «de
brede zorg voor het wonen», maar zij is bereid om te proberen, de missie
nog wat mooier te formuleren en het resultaat daarvan op te nemen in een brief
aan de Kamer ter afronding van dit debat waarin nog een aantal zaken uitgewerkt
zal worden. Op deze missie kan de strategische positionering van de woningcorporaties
worden gebaseerd, daarna volgt het bepalen van de doelstelling, de taakstelling
en de activiteiten.De minister is het er van harte mee eens dat het bij de brede zorg voor
het wonen ook gaat om het belang van de bewoner en de woonomgeving. Het is
niet alleen van belang hoeveel woningen er moeten worden gebouwd, ook de kwaliteit
van de woningen speelt hierbij een rol. Daarnaast moet de zorg zich uitstrekken
tot verschillende doelgroepen. Bovendien hebben de woningcorporaties een opdracht
bij de herstructurering, wat een opening biedt om corporaties te laten investeren
in sociaal vastgoed. Herstructurering moet gericht zijn op gedifferentieerd
wonen, op het aan bod laten komen van verschillende inkomensgroepen en verschillende
doelgroepen, zoals gehandicapten, ouderen en starters. De corporaties hebben
een regierol bij de aanpak van de oude wijken met fysieke maatregelen, maar
ook met sociale, maar hun primaire taak is de zorg voor het wonen ten behoeve
van de mensen die daar in verband met hun inkomen van afhankelijk zijn.Vanwege hun regierol vormen de woningcorporaties een partner voor de gemeenten,
die een woonvisie dienen te ontwikkelen waarop de corporaties een bod kunnen
uitbrengen. Woningcorporaties bekijken op basis van hun strategie hoe zij
bepaalde projecten uit de woonvisie van een gemeente zouden kunnen realiseren.
Het zou wat merkwaardig zijn om bij dit proces al bij voorbaat een investeringsdoelstelling
op tafel te leggen; de gemeente moet wel aangeven welk financieel raamwerk
zij voor ogen heeft en de corporatie moet inzicht geven in de mogelijkheden
die zij binnen dat raamwerk heeft om projecten uit te voeren, zij moet een
investeringsplan op tafel leggen. Dit betekent geen jarenlange onderhandelingen,
er moet binnen een afzienbare tijd overeenstemming bereikt worden. De minister
zal pas een investeringsdoelstelling toepassen en zo eigenlijk als arbiter
fungeren als beide partijen in onderhandelingen niet tot elkaar kunnen komen,
ook niet na bemiddeling. Zij wil de mogelijkheid van mediation
aanbieden omdat het nogal eens voorkomt dat gemeenten en corporaties er niet
uitkomen of dat het heel lang duurt voordat het zover is. De partijen hebben
soms geen vertrouwen in elkaar, waarbij bemiddeling nuttig kan zijn. Ook de
minister vindt dat bemiddeling niet te lang mag duren; zij wil uitgaan van
maximaal een halfjaar, maar zij is niet bereid om het daaraan voorafgaande
proces aan een termijn te binden. Daarbij ontstaat er toch al enige druk op
de partijen om eruit te komen, want alle partijen willen woningen realiseren
en zolang er geen overeenstemming is, krijgt men geen subsidie en kunnen de
huren niet geliberaliseerd worden, omdat er nog niet voldoende gebouwd is.
De minister geeft aan dat zij ook dit onderwerp nog zal behandelen in de al
aan de Kamer toegezegde brief.Visitatie is een hulpmiddel om de interne sturing en de kwaliteit van
de bedrijfsvoering van corporaties te verbeteren. Deze taak moet dan ook uitgevoerd
worden door een onafhankelijke instantie. De SEV is bezig om bij een vijftiental
woningcorporaties na te gaan hoe de visitaties zouden kunnen worden ingericht
en welke rol de andere belanghebbenden hierbij zouden kunnen spelen. Als hierover
overeenstemming kan worden bereikt, is er een instrument voor onafhankelijke
visitatie beschikbaar. Er moet dan natuurlijk nog wel een onafhankelijke stichting
in het leven worden geroepen die over de nodige deskundigheid beschikt. De
sector wordt er dus wel bij betrokken, maar het kan geen instrument van de
sector zijn. De minister hoopt van harte dat de kwaliteitsverbetering die
zij met visitatie denkt te kunnen bewerkstelligen, ook het imago van de woningcorporaties
zal verbeteren. Het leek haar goed als de sector zelf overeenstemming zou
kunnen bereiken over verplichte visitaties en er zijn ook al voornemens daartoe,
maar zij is inmiddels zover dat zij visitaties in ieder geval verplicht wil
stellen. Het is de bedoeling dat de raad van commissarissen een oordeel zal
geven over het resultaat van de visitatie. Ook dit onderwerp zal in de al
toegezegde vervolgbrief aan bod komen.Er is de minister zeer veel gelegen aan versterking van de positie van
de huurders. Zij is het eens met een deel van de aanbevelingen van de commissie-Leemhuis
op dit vlak, maar zij wil niet zover gaan dat huurders ook een initiatief-
en instemmingsrecht ten aanzien van investeringen zouden kunnen krijgen. Ook
zouden huurders naar haar mening niet moeten kunnen bepalen dat er een renovatie
wordt doorgevoerd, maar zij moeten wel het recht krijgen om onderwerpen op
de agenda te zetten en de afhandeling daarvan als belanghebbenden te bewaken.
Corporaties moeten het als ondernemingen met maatschappelijk gebonden vermogen
belangrijk vinden om de huurders altijd bij projecten te betrekken of hen
er in ieder geval op de juiste tijd over te informeren. De minister ziet in
tegenstelling tot mevrouw Gerkens geen aanleiding om de bestaande structuur
van corporaties met een directeur-bestuurder en intern toezicht door een raad
van commissarissen te vervangen door een verenigingsstructuur. Zij zal proberen
om de definitieve uitwerking van haar standpunt naar aanleiding van de adviezen
van de commissie-Leemhuis eveneens in de vervolgbrief op te nemen. Zij hoopt
deze brief overigens nog vóór 1 november aan de Kamer te
kunnen toesturen.Het is inmiddels een gegeven dat woningcorporaties in de afgelopen tien
jaar zowel sociale als commerciële activiteiten zijn gaan ondernemen,
zowel in de koopsector als in de huursector. Daarom is het van belang om heel
goed onderscheid te maken tussen deze twee soorten activiteiten. Dit kan met
een administratieve scheiding, maar de minister geeft de voorkeur aan een
juridische splitsing. Zonder splitsing moet er duidelijkheid ontstaan over
de verantwoordelijkheidsverdeling in het bestuur en de raad van commissarissen
voor beide soorten activiteiten. De minister is het met mevrouw Veenendaal
eens dat deze twee met elkaar in evenwicht moeten zijn. Corporaties hebben
bij investeringen een voorsprong op de markt doordat zij beschikken over geborgd
geld; om oneerlijke concurrentie te voorkomen wil de minister dan ook onderscheid
maken tussen activiteiten die daarmee gefinancierd worden, en
andere activiteiten. Er moet voor commerciële activiteiten een level
playing field zijn. Daarbij mogen de risico’s van de dochter, zoals
het risico van een faillissement, niet afgewenteld worden op de moeder, en
hetzelfde geldt voor de aansprakelijkheid. De activiteiten moeten transparant
zijn en er moet sprake zijn van een goede verantwoording, dus geen kruissubsidies.
Als commerciële activiteiten toch blijken te passen in de zorg voor wonen
in brede zin, zouden ze wellicht weer ondergebracht kunnen worden in de sociale
tak van de corporatie. Bovendien wil de minister gelet op de huidige situatie
op de woningmarkt de sector zodanig kunnen sturen dat woningcorporaties met
hun activiteiten echt bijdragen aan wat er lokaal en regionaal nodig is. Aan
deze voorwaarden moet een scheiding van de activiteiten voldoen, en uiteindelijk
moet de constructie ook nog de toets van Brussel kunnen doorstaan. De minister
stemt in met de suggestie van de heer Depla om het resultaat van deze afweging
nog door de AFM te laten toetsen en zij is het ermee eens dat de administratieve
lasten van woningcorporaties zo veel mogelijk beperkt moeten worden.De minister verbaast zich over de kritiek op het bepalen van een inkomensgrens
voor de doelgroep van de woningcorporaties, zij vraagt zich af hoe de doelgroep
anders gedefinieerd zou kunnen worden en hoe de corporaties anders op hun
prestaties zouden kunnen worden afgerekend. Eén inkomensgrens biedt
een zeer handzaam, helder instrument. Bovendien heeft zij al een hogere grens
gekozen dan de vroegere huurtoeslaggrens, waardoor de groep waarvoor woningen
van corporaties bereikbaar zijn, een stuk groter is geworden en de corporaties
ook de ruimte hebben om in te spelen op regionale verschillen op de woningmarkt
en om zich te blijven richten op alle aspecten van de brede zorg voor het
wonen. Deze grens is niet ingegeven door Europa, maar door haar eigen beleid.
Zij constateert dat er overeenstemming is over de aandachtsgroep van woningcorporaties,
namelijk degenen die vanwege hun inkomen of hun situatie niet zelfstandig
in hun woonbehoefte kunnen voorzien, maar dat er een principieel verschil
van mening met de Kamer is over de definiëring van deze groep met een
inkomensgrens. De minister voelt er niets voor om niet van de doelgroep, maar
van de objecten, de woningen uit te gaan, want het gaat om de mensen die tot
de aandachtsgroep behoren. Ten slotte zegt de minister op verzoek van de voorzitter
toe, op dit punt binnen drie weken een nieuw voorstel aan de Kamer voor te
leggen, gehoord de opvattingen die in dit overleg naar voren zijn gebracht.De woningcorporatie behoort in eerste plaats zelf te zorgen voor goed
toezicht op haar reilen en zeilen; het interne toezicht moet geprofessionaliseerd
worden. De minister zal haar standpunt naar aanleiding van het advies van
de commissie-Schilder nog nader bepalen, maar zij vindt dat een externe toezichthouder,
zoals het Centraal Fonds, een zeer duidelijke opdracht moet hebben. In ieder
geval zal het daarbij moeten gaan om financieel toezicht en de minister zal
nog bezien of er andere taken aan zouden moeten worden toegevoegd. Zij wil
voor het externe toezicht een zelfstandig bestuursorgaan dat direct onder
de verantwoordelijkheid van de minister van VROM valt, die dan ook invloed
zou hebben op de benoeming van bestuur en de directie daarvan. Zij denkt hiervoor
aan het Centraal Fonds, dat dan een duidelijke taakstelling zou krijgen. Extern
toezicht kan ondersteunend werken voor het interne toezicht, maar het levert
ook macro-informatie voor de minister op.In de toegezegde brief zal de minister ook nog ingaan op mogelijkheden
om sociale koopwoningen onder te brengen bij de sociale activiteiten van woningcorporaties.
Zij voelt er echter vooralsnog niet zoveel voor om de WOZ-grens te vervangen
door de grens voor de huurtoeslag.In antwoord op een herhaalde vraag van mevrouw Van Gent geeft de minister
aan dat zij vindt dat woningcorporaties die nu nog een vrij groot vermogen
hebben, dit geld gewoon moeten gaan investeren in de volkshuisvesting, omdat
het maatschappelijk gebonden vermogen is. Woningcorporaties zijn in de ogen van de minister ondernemende organisaties;
zij begrijpt dan ook niet waarom zij geen vrije dochters zouden mogen hebben,
uiteraard op bepaalde voorwaarden en met een zeer beperkt percentage van het
vermogen als bestedingsruimte. En vanzelfsprekend mogen deze activiteiten
de hoofdtaak van de corporatie niet schaden. Ook op dit punt verschilt zij
dus met een aantal woordvoerders van mening.De raad van commissarissen is verantwoordelijk voor het goed functioneren
van een woningcorporatie; de minister is alleen bereid om in te grijpen bij
evidente wanprestatie van de raad.Ten slotte weerspreekt de minister dat er volgens het nieuwe conceptverkiezingsprogramma
van de VVD alleen nog maar koopwoningen zouden mogen worden gebouwd. De huursector
vormt een onlosmakelijk onderdeel van de woningmarkt. Zij verdedigt in ieder
geval als minister haar visie op het woningmarktbeleid tegenover de Kamer.De voorzitter constateert dat de minister
heeft toegezegd, de Kamer uiterlijk 1 november a.s. in een afrondende
brief te informeren over de formulering van de missie van woningcorporaties,
de tijdslimiet voor mediation/arbitrage, de uitwerking van het instrument
visitatie, de voorstellen van de commissie-Leemhuis en haar reactie op het
advies van de AFM en het CFV over administratieve en juridische scheiding
van activiteiten van woningcorporaties. Daarbij zal zij ingaan op onder andere
de volgende elementen: level playing field, kruissubsidiëring/geldstromen,
Europese context, administratieve lasten, intern en extern toezicht. Bovendien
zal de Kamer uiterlijk op 20 september a.s. geïnformeerd worden
over de definiëring van de aandachtsgroep van woningcorporaties.De voorzitter van de vaste commissie voor Volkshuisvesting, Ruimtelijke
Ordening en Milieubeheer,BuijsDe griffier van de vaste commissie voor Volkshuisvesting, Ruimtelijke
Ordening en Milieubeheer,Van der LeedenXNoot1Samenstelling: Leden: Hofstra (VVD), Buijs (CDA), voorzitter, Schreijer-Pierik
(CDA), Van Gent (GroenLinks), Snijder-Hazelhoff (VVD), Depla (PvdA), Van Oerle-van
der Horst (CDA), Van den Brink (LPF), Van Bochove (CDA), Duyvendak (GroenLinks),
Huizinga-Heringa (ChristenUnie), Koopmans (CDA), Gerkens (SP), Spies (CDA),
Van Lith (CDA), Van der Ham (D66), Van Velzen (SP), Fierens (PvdA), ondervoorzitter,
Timmer (PvdA), De Krom (VVD), Verdaas (PvdA), Kruijsen (PvdA), Samsom (PvdA),
Hermans (LPF), Veenendaal (VVD), Lenards (VVD) en Krähe (PvdA),Plv. leden: Dezentjé Hamming (VVD), Mastwijk (CDA), Ormel (CDA),
Halsema (GroenLinks), Örgü (VVD), Dubbelboer (PvdA), Hessels (CDA),
Knops (CDA), Vendrik (GroenLinks), Van der Staaij (SGP), Vietsch (CDA), Vergeer
(SP), Sterk (CDA), Haverkamp (CDA), Koşer Kaya (D66), Boelhouwer (PvdA),
Verbeet (PvdA), Balemans (VVD), Waalkens (PvdA), Van Heteren (PvdA), Roefs
(PvdA), Varela (LPF), Oplaat (VVD), Van der Sande (VVD) en Crone (PvdA). 
 
 Naar boven

 

Directe linkKopieer de link naar uw clipboard 

https://zoek.officielebekendmakingen.nl/kst-29453-56.html

Sluit modaal

 

Disclaimer
De hier aangeboden pdf-bestanden van het Staatsblad, Staatscourant, Tractatenblad, provinciaal blad, gemeenteblad, waterschapsblad en blad gemeenschappelijke regeling vormen de formele bekendmakingen in de zin van de Bekendmakingswet en de Rijkswet goedkeuring en bekendmaking verdragen voor zover ze na 1 juli 2009 zijn uitgegeven. Voor pdf-publicaties van vóór deze datum geldt dat alleen de in papieren vorm uitgegeven bladen formele status hebben; de hier aangeboden elektronische versies daarvan worden bij wijze van service aangeboden.

 

Over deze website
Contact
English
Help
Zoeken

Informatie hergebruiken
Privacy en cookies
Toegankelijkheid
Sitemap
Kwetsbaarheid melden

Open data
Linked Data Overheid
PUC Open Data

MijnOverheid.nl
Rijksoverheid.nl
Ondernemersplein.nl
Werkenbijdeoverheid.nl