Wijziging van de Tabakswet; Memorie van antwoord
Staten-Generaal — Kamerstuk 
Datum: 2014-07-08 00:00:00.000000
Rechtsgebied: Wetgeving


(function (window, document, dataLayerName, id) {
 window[dataLayerName] = window[dataLayerName] || [], window[dataLayerName].push({ start: (new Date).getTime(), event: "stg.start" }); var scripts = document.getElementsByTagName('script')[0], tags = document.createElement('script');
 function stgCreateCookie(a, b, c) { var d = ""; if (c) { var e = new Date; e.setTime(e.getTime() + 24 * c * 60 * 60 * 1e3), d = "; expires=" + e.toUTCString() } document.cookie = a + "=" + b + d + "; path=/; Secure" }
 var isStgDebug = (window.location.href.match("stg_debug") || document.cookie.match("stg_debug")) && !window.location.href.match("stg_disable_debug"); stgCreateCookie("stg_debug", isStgDebug ? 1 : "", isStgDebug ? 14 : -1);
 var qP = []; dataLayerName !== "dataLayer" && qP.push("data_layer_name=" + dataLayerName), qP.push("use_secure_cookies"), isStgDebug && qP.push("stg_debug"); var qPString = qP.length > 0 ? ("?" + qP.join("&")) : "";
 tags.async = !0, tags.src = "https://koop.piwik.pro/containers/" + id + ".js" + qPString, scripts.parentNode.insertBefore(tags, scripts);
 !function (a, n, i) { a[n] = a[n] || {}; for (var c = 0; c < i.length; c++)!function (i) { a[n][i] = a[n][i] || {}, a[n][i].api = a[n][i].api || function () { var a = [].slice.call(arguments, 0); "string" == typeof a[0] && window[dataLayerName].push({ event: n + "." + i + ":" + a[0], parameters: [].slice.call(arguments, 1) }) } }(i[c]) }(window, "ppms", ["tm", "cm"]);
 })(window, document, 'dataLayer', 'f8b9eee5-8d9c-4ea1-abd5-83e174f29813');
 
 
 
Direct naar content
Navigatie
Contextinformatie
Publicatie
Acties
Inhoudsopgave
Gerelateerde informatie

Menu

U bent nu hier: 
Publicaties
Officiële publicaties

Inloggen

Primaire navigatie

Andere sites binnen Overheid.nl
Home
Uitgebreid zoeken
Mijn abonnementen
Help

Andere sites binnen Overheid.nl

Berichten over uw Buurt
Zoals vergunningen, bouwplannen en lokale regelgeving.

Rondom uw woonadres
Rondom een zelfgekozen adres

Dienstverlening
Zoals belastingen, uitkeringen en subsidies.

Naar dienstverlening

Beleid & regelgeving
Officiële publicaties van de overheid.

Naar beleid & regelgeving

Contactgegevens overheden
Adressen en contactpersonen van overheidsorganisaties.

Naar overheidsorganisaties

 
 
 
U bent hier:

Home

Kamerstuk 20012002-26472, nr. 59a

 
 
 

Kamerstuk

Datum publicatie
Organisatie
Vergaderjaar
Dossier- en ondernummer
Datum ontvangst

06-12-2001

Eerste Kamer der Staten-Generaal

2001-2002

26472 nr. 59a

04-12-2001

 

 

 
 
 Toon meer van: Inhoudsopgave
 
 

 
 AanhefLichaamALGEMEENPercentage niet-rokers per leeftijdsgroep naar geslacht
(1990–2000) Inhoud wetsvoorstelReclamebeperkingLeeftijdsgrens en verkoopbeperkingenRookverbodenHandhavingARTIKELSGEWIJSOndertekening
 

 
 
 Toon meer van: Extra informatie
 
 

 
 

Informatie over publicatie

 

 

 
 Toon meer van: Gerelateerd
 
 

 
 Publicaties in kamerdossier

Kamerdossier 26472Toon alle publicaties in het hoofddossier

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Publicaties referendum

 

 

 

 

 

Authentieke versie (PDF)
bestandsgrootte: 66 Kb

Informatie

Gerelateerd

Printen

Delen

 
 
 
26 472Wijziging van de Tabakswetnr. 59aMEMORIE VAN ANTWOORDOntvangen 4 december 2001De regering heeft met belangstelling kennis genomen van de opmerkingen
en vragen van de leden van de vaste commissie voor Volksgezondheid, Welzijn
en Sport. Daar zitten suggesties tussen die ik in overweging wil nemen.De brede steun voor het tabaksontmoedigingsbeleid doet mij goed.ALGEMEENMet de leden van de CDA-fractie ben ik het eens dat preventie een eerste
aanvalslinie is om roken te voorkómen. De regering gaat op dat terrein
extra inspanningen plegen. Onder meer naar aanleiding van de door het lid
Buys bij de openbare behandeling van het wetsvoorstel in de Tweede Kamer gevraagde
extra inzet is besloten om nog dit najaar f 2 mln. extra in te zetten
voor een DEFACTO-campagne via onder meer Postbus 51, die rokers wijst op de
effectiviteit van hulpmiddelen bij het proberen om te stoppen met roken, via
ZON MW f 1 mln. beschikbaar te stellen voor een pilot onder huisartsen
en GGD in Friesland om na te gaan of vergoeding van bewezen effectieve ondersteuningsmethoden
voor stoppen met roken opportuun is en bijna f 1 mln. vrij te maken voor
de ontwikkeling van een nieuwe preventiecampagne gericht op jongeren. Daarnaast
is met ingang van 2002 jaarlijks f 3 mln. extra beschikbaar voor de marketing
van het niet-roken.De nieuwe Tabaksnota is een zaak voor het volgende kabinet. Net als de
leden van de CDA-fractie hecht ook ik grote waarde aan zelfregulering en de
eigen verantwoordelijkheid van burgers en organisaties. Als men uit zichzelf
komt tot tabakspreventiemaatregelen, dan is er minder aanleiding om gebruik
te maken van enkele in het wetsvoorstel besloten bevoegdheden met «kan»-bepalingen.
De criteria voor de afweging om al of niet gebruik te maken van die mogelijkheden
worden vooral bepaald door relevante maatschappelijke ontwikkelingen: ziet
de branche in de tabaksspeciaalzaken af van marketing richting jongeren?;
wordt het openbaar vervoer rookvrij?; lukt het de automatenbranche inderdaad
om elektronische leeftijdsverificatie voor de tabaksverkoop in te voeren?;
stoppen sportkantines met de verkoop van tabaksproducten en worden ze rookvrij?;
verkopen tabaksspeciaalzaken geen speciaal voor minderjarigen aantrekkelijke
producten en diensten meer? De antwoorden op dat soort vragen vormen het voornaamste
referentiepunt voor het kabinet.De regering heeft geen bericht ontvangen van de Europese Commissie in
het kader van de notificatie-procedure. Dit betekent dat er geen bezwaren
kenbaar zijn gemaakt.De reserve bij de leden van de VVD-fractie wil ik graag proberen weg te
nemen. Hun vragen bij de wenselijkheid en effectiviteit van de voorgestelde
maatregelen behoeven solide antwoorden.Het wetsvoorstel heeft niet de bedoeling door een scala van geen verboden
het gedrag van mensen te reguleren, als dat al zou kunnen. Mensen zijn primair
zelf verantwoordelijk voor het doen en laten betreffende hun gezondheid. Het
is de taak van de overheid grenzen te stellen aan het gedrag van burgers in
die zin dat de individuele vrijheid geen schade, hinder of overlast mag opleveren
voor medeburgers. De vrijheid van het ene individu (de roker) houdt op waar
de onvrijheid van het andere individu (de niet-roker) begint. Ik ben het eens
met deze stelling van de leden van de VVD-fractie. De bescherming van de niet-roker
is – naast de jeugdbescherming – het belangrijkste oogmerk van
dit wetsvoorstel.De leden van de PvdA-fractie gaan in op de inwerkingtredingstermijnen
van de voorgestelde wettelijke bepalingen. De mate van succes van het wetsvoorstel
wordt naast de handhaafbaarheid inderdaad ook bepaald door het draagvlak in
de samenleving. Het verdient overweging bepaalde sectoren van de samenleving
nog enige tijd te gunnen om via zelfregulering alvast vooruit te lopen op
de gewenste en beoogde situatie: een rookvrije omgeving op het werk, in het
openbaar vervoer en in de voor publiek toegankelijke gebouwen. Als dat lukt,
dan vindt nadien via het in werking laten treden van artikel 11a codificatie
van een al gegroeide sociale norm in de Tabakswet plaats. Zo'n scenario heeft
veruit mijn voorkeur. Tegelijkertijd moet voor werkgevers, openbaar vervoer-bedrijven
en beheerders van openbare gebouwen nu al volstrekt duidelijk zijn dat het
wettelijk recht op een rookvrije omgeving zijn intrede zál doen. Overigens
wil ik de rookvrije werkplek in samenspraak met de sociale partners invoeren.
Daartoe zal ik overleg met hen voeren. Er is ook een communicatieplan voor
de inwerkingtreding van de gewijzigde Tabakswet in ontwikkeling.De steun van de leden van de GroenLinks-fractie voor tabakspreventiemaatregelen
en het wetsvoorstel stel ik op prijs. De door deze leden op een aantal punten
gevraagde verheldering zal ik gaarne verschaffen.De GroenLinks-fractie gaat in op het percentage rokers in de loop der
jaren. Hier volgt een overzicht van de ontwikkeling van het percentage niet-rokers
in de laatste tien jaar, onderverdeeld naar leeftijd en geslacht.Percentage niet-rokers per leeftijdsgroep naar geslacht
(1990–2000)  15–19 jr. 20–34
jr.35–49 jr. 50–64 jr. 65+ Totaal Totaal MVMVMVMVMVMV  %%%%%%%%%%%%%199079795962576459716688616965199178816163576360726787627066199277796263576260726886626966199376806065606562737087637067199476786367606564737187647167199575795864576262736886616965199674775764576162726885616865199774756166596365737286637067199872756068596362717285637066199977726067596462697186636966200079765767596464727485637167N.b.: in 1980 rookte 43% van de Nederlanders (mannen: 52%, vrouwen: 34%).Bron: DEFACTO, 2001 Hieruit blijkt duidelijk dat het tabaksontmoedigingsbeleid tot op heden
te weinig effect heeft gehad. De prevalentie van het roken is het laatste
decennium min of meer stabiel. Dat is géén goede zaak en vormt
dan ook de voornaamste reden voor dit wetsvoorstel. De regering is van mening
dat met een samenhangend pakket van maatregelen, bestaand uit voorlichting,
ondersteuning bij het stoppen, wetgeving en hogere accijnzen wel degelijk
resultaat bereikt kan worden en in het verleden ook bereikt is. Het feit dat
vooral dankzij de millenniumactie het aantal niet-rokers gestegen is met één
procentpunt getuigt hier ook van. Met dit wetsvoorstel wordt opnieuw een belangrijke
stap ter vermindering van het aantal rokers gezet.Bij de grote sociaal-economische gezondheidsverschillen is roken een belangrijke
factor. Volgens het rapport van de Commissie Albeda dragen gedragsfactoren,
naast materiële en psychosociale factoren, bij aan het ontstaan van sociaal-economische
gezondheidsverschillen. Roken, alcoholgebruik, weinig bewegen, niet genoeg
groente en fruit consumeren en overgewicht komen in de lagere sociaal-economische
groepen meer voor. De determinanten van de gezondheidsverschillen liggen vooral
in het verschil in sociaal-economische positie, met name qua opleiding, arbeid
en inkomen. Er is hier dan ook nadrukkelijk een integrale aanpak nodig die
verschillende beleidsterreinen overkoepelt.Daarnaast zal er ook binnen het tabaksontmoedigingsbeleid bijzondere aandacht
uitgaan naar lage welstandsgroepen. Het is niet eenvoudig bij verslaafde rokers,
in het bijzonder bij rokers uit lage welstandsgroepen, een gedragsverandering
te bewerkstelligen. In het kader van het beleid voor de terugdringing van
sociaal-economische gezondheidsverschillen zal worden bezien of aan de hand
van een regionaal experiment via het fonds ter stimulering van de openbare
gezondheidszorg manieren kunnen worden ontwikkeld om deze rokers beter te
bereiken.We willen toe naar een samenleving waarin niet-roken dé sociale
norm is. Eén van de manieren om daaraan te werken, is het intensief
marketen van het niet-roken. Dit komt in essentie neer op het positioneren
van de keuze voor niet-roken als reële optie voor jongeren. Dit geldt
bij uitstek voor jongeren uit lage welstandsgroepen, want die roken in véél
grotere getale. Om te bepalen welke preventiestrategie de beste resultaten
boekt, komt er een pilot voor het marketen van het niet-roken. Speerpunt daarbij
zijn jongeren uit lage welstandsgroepen.Steeds duidelijker toont onderzoek aan dat roken meer is dan een slechte
gewoonte. Nicotine is een zéér verslavende stof en stoppen met
roken is dan ook niet eenvoudig. In termen van gezondheidswinst is het uitermate
rendabel aan rokers die willen stoppen adequate ondersteuning te bieden. Als
opmaat voor een integraal landelijk stoppen met roken-programma is het zaak
via het in gang gezette regionale experiment in Friesland naar de beste vorm
hiervoor te zoeken.In antwoord op de vraag van de leden van de GroenLinks-fractie welke hulp-
en geneesmiddelen voor het stoppen met roken op dit moment beschikbaar zijn,
welke daarvan in ons land zijn toegelaten en welke daarvan behoren tot het
ziekenfondspakket, kan ik melden dat de volgende «evidence based»-methoden
in Nederland worden aangeboden: nicotine-inhaler, nicotinekauwgom, nicotinepleisters,
nicotinesublinguaaltablet, nicotinezuigtablet, bupropionchloride, counseling
per telefoon, face to face counseling, advies op maat, groepscursus en de
minimale interventiestrategie via huisartsen en cardiologen. Eveneens beschikbaar
in ons land, maar niet «evidence based», zijn: lasertherapie,
hypnose, acupunctuur, de Allen Carr-methode en gedragstherapie.Ingevolge de Kamerbreed aangenomen motie van de leden Oudkerk en Kant
die luidt:«– overwegende dat roken een verslavingsziekte is;– het stoppen met roken vanuit het oogpunt van verslavingsbeleid
van overheidswege sterk dient te worden ondersteund; – overwegende dat daarbij ondersteuning bestaat die bewezen effectief
is;– verzoekt de regering deze vormen van ondersteuning voor vergoeding
in aanmerking te laten komen.»zal in de hiervoor beschreven aanloop naar een landelijk stoppen met roken-programma
eveneens worden onderzocht onder welke voorwaarden stoppen met roken-hulpmiddelen
vergoed kunnen gaan worden.Er zijn geen fatale gevolgen voor evenementen te verwachten door het wegvallen
van sponsoring door de tabakssector, althans volgens een publicatie in Festivak
Magazine van augustus 2001. De regering ziet hier geen taak voor de overheid
weggelegd.In het regeerakkoord is de onderhavige wijziging van de Tabakswet opgenomen,
dit in antwoord op de vraag van de leden van de fractie van GroenLinks.De leden van de fractie van D66 vinden verdere ontmoediging van het roken
dringend gewenst en overheidshandelen geboden.De leden van de fracties van SGP en ChristenUnie stemden in met de doelstelling
van de wet. Hun vragen zal ik graag beantwoorden.Ook de leden van de SP-fractie konden zich vinden in het wetsvoorstel.
Over hun teleurstelling inzake de reikwijdte van de maatregelen wil ik gaarne
het volgende opmerken. De nu voorgestelde tabaksreclamebeperking is mijns
inziens vergaand. Een wezenlijke terugdringing van de vele tabaksverkooppunten
is een zaak voor het volgende kabinet, zij het dat dit wetsvoorstel toch ook
al grondslagen voor beperkende besluiten ter zake bevat. Kortom, de bescherming
van jeugdigen is zeker gediend met de voorliggende aanscherping van de Tabakswet.Voor de ondersteuning van verslaafde rokers, die willen stoppen, en de
voorlichting aan jongeren is budget beschikbaar. De regering hanteert het
principe van scheiding tussen inkomsten en uitgaven. De inkomsten uit tabaksaccijnzen
vloeien naar de collectieve middelen.De regering wil dat er spoedig een bijna algeheel reclame- en sponsoringverbod
voor tabaksproducten tot stand komt. De vraag waar een zwaar verslavend en
zo gezondheidsschadend product als tabak te koop moet zijn, is een onderwerp
voor de nieuwe Tabaksnota.Dat het huidige percentage rokers (van 15 jaar en ouder) in ons land 33%
bedraagt, geeft aan dat het roken een weerbarstige materie is. Het is duidelijk
dat Nederland de gememoreerde WHO-doelstelling uit 1988 niet heeft gehaald.
De Gezondheidseffectrapportage over het tabaksontmoedigingsbeleid (NSPH, 1998)
stelt dat met een samenhangend pakket van overheidsmaatregelen, geïntegreerd
in een brede publiekscampagne, jongerenacties en stoppen met roken-initiatieven,
wezenlijke gezondheidswinst geboekt kan worden. Informatie en voorlichting
vergroten de effectiviteit van regelgeving, terwijl wetgeving de basis legt
voor effectieve voorlichting en informatiecampagnes. De achterliggende gedachte
is dat wettelijke maatregelen zonder dat zij geaccepteerd worden door het
merendeel van de bevolking weinig zin hebben. Ook de combinatie van een prijsverhoging
met een volledig reclameverbod blijkt effectiever te zijn dan elk van beide
maatregelen in isolatie teweeg zou kunnen brengen. Als daar bovenop nog stoppen
met roken-advies gegeven gaat worden door huisartsen en er rookvrije bedrijven
en non profit-organisaties komen, kan het aantal rokers substantieel dalen.
De regering is van mening dat met de gewijzigde Tabakswet het instrument wetgeving
binnen dit samenhangende pakket maatregelen een meer prominente plaats krijgt,
met als verwacht resultaat minder roken en minder rokers.De landsadvocaat brengt binnenkort advies uit over de opportuniteit vaneen claimprocedure van de staat tegen tabaksfabrikanten. De Kamer zal
nadien worden geïnformeerd.De leden van de SP-fractie vroegen hoe ik de kans beoordeel dat niet-rokers,
die ziek geworden zijn door «meeroken», de overheid aansprakelijk
zullen stellen. Deze vraag noopt tot speculatie. Feit is dat de rijksoverheid
sedert de jaren zeventig via (het stimuleren van) voorlichtingscampagnes gewezen
heeft op de gevaren van roken, en daarmee impliciet ook op de gevaren van
«meeroken». Sinds begin jaren tachtig staan er op elk tabaksproduct
waarschuwingen over de gezondheidsrisico's. Medio jaren tachtig heeft de regering
het oorspronkelijke voorstel voor de Tabakswet ingediend. Vervolgens heeft
er een langdurige parlementaire behandeling plaatsgevonden. Die heeft het
wetsvoorstel niet versterkt, zeker niet op het punt van de bescherming van
de niet-roker. Op 1 januari 1990 is de Tabakswet in werking getreden. Toen
werd ook het Besluit beperking verkoop en gebruik tabaksproducten van kracht.
Daarin staat het bekende rookverbod voor de voor het publiek toegankelijke
ruimten in openbare gebouwen (overheid, onderwijs, gezondheidszorg, maatschappelijke
dienstverlening, sociaal-cultureel werk en sportsector). De Tabakswet biedt
sedert die datum eveneens bescherming aan de niet rokende werknemers van de
instellingen in die maatschappelijke sectoren.Een juridische strijd als omschreven in de vraag van de SP-fractie is
te kwalificeren als een privaatrechtelijk geding tussen twee burgerlijke partijen.
Voor personen die een redelijk belang hebben bij het voeren van een (privaatrechtelijk)
geding, maar over onvoldoende financiële middelen beschikken, staan algemene
wettelijk voorzieningen open in de vorm van de Wet op de rechtsbijstand. Het
bieden van faciliteiten van overheidswege buiten dat kader zou ongebruikelijk
en ongewenst zijn. De regering zou daarmee als het ware partij kiezen bij
de beslechting van een privaatrechtelijk geschil. Om die reden voelt de regering
dan ook niets voor de suggestie die in de vraagstelling van de SP-fractie
besloten ligt.Zoals uit de beantwoording van eerdere vragen van de SP-fractie al duidelijk
moge zijn, is het kabinet van oordeel dat er geen sprake is van aansprakelijkheid
aan de zijde van de rijksoverheid wegens het ontbreken van (voldoende) niet-rokers
beschermende wetgeving. Al geruime tijd heeft de rijksoverheid via voorlichting
gewezen op de risico's verbonden aan roken. Het stellen van wettelijke regels
ter bescherming van niet-rokers was en is een ander belangrijk beleidsinstrument.De vraag of de overheid daarin ver genoeg is gegaan, is er één
die achteraf niet eenduidig te beantwoorden valt, omdat dat afhankelijk is
van de persoonlijke opvattingen van de individuele beschouwer. In ieder geval
is verdedigbaar de stelling dat opeenvolgende kabinetten steeds gehandeld
hebben in overeenstemming met de – in een parlementaire democratie –
vooronderstelde wil van de meerderheid van de rechtsgenoten, zoals tot uitdrukking
komend in de handelingen van regering en parlement.Bovendien zou aansprakelijkheid van het rijk moeten berusten op de gedachte
dat het rijk zijn rechtsplicht heeft geschonden door onvoldoende regels te
stellen. Die rechtsplicht wordt door een enkeling wel gelezen in de grondwettelijke
zorgplicht (artikel 22, eerste lid, van de Grondwet) van de overheid om maatregelen
te treffen ter bevordering van de volksgezondheid. Die lezing is evenwel onjuist,
omdat naar de heersende opvatting in zowel doctrine als rechtspraak (HR 14
april 1989, AB 1989, 207) deze bepaling weliswaar een zorgplicht oplegt, maar
de burger geen in rechte inroepbare waarborgen verschaft. Inhoud wetsvoorstelDe vraagtekens die de leden van de CDA-fractie bij de proportionaliteit
van bepaalde maatregelen zetten, wil ik proberen weg te nemen. Zo is artikel
5, lid 5, bedoeld om te voorkómen dat tabaksspeciaalzaken op grote
schaal producten en diensten gaan verkopen die in het bijzonder gericht zijn
op en aantrekkelijk zijn voor kinderen en jongeren. Voor wat betreft artikel
7, lid 3: dit strekt er in eerste instantie toe de tabaksverkoop in combinatie
met geneesmiddelen tegen te gaan. Het hanteren van deze grondslag is evenwel
ook denkbaar voor bepaalde andere situaties. Zo kan het uit handhavingsoogpunt
(leeftijdsgrens) noodzakelijk blijken te zijn de tabaksverkoop niet langer
toe te staan op plaatsen waar veel jongeren onder de 16 jaar komen. Het gaat
hier dus om redelijk beperkte ingrepen in de distributie en verkoopkanalen.
Een substantiële vermindering van tabaksverkooppunten is een zaak voor
het volgende kabinet (nieuwe Tabaksnota). Langzamerhand wordt het tijd om,
zoals in diverse andere landen, te bepalen waar wél tabakswaren kunnen
worden verkocht in plaats van waar dat niet mag. Ik onderschrijf de opvatting
van deze leden dat de handhaafbaarheid, rechtszekerheid en duidelijkheid in
wetgeving daar uiteindelijk mee gediend zijn.In reactie op de vraag van de leden van de CDA-fractie over de samenhang
van de wet- en regelgeving inzake het recht op een rookvrije werkplek breng
ik het volgende naar voren. De huidige Tabakswet – met name de artikelen
10 en 11 – biedt naar de letter slechts bescherming aan werknemers van
instellingen die worden beheerd door de Staat, openbare lichamen of aangewezen
instellingen op het terrein van de gezondheidszorg, maatschappelijke dienstverlening,
sport, sociaal-cultureel werk of onderwijs. Voor werknemers buiten deze sectoren
biedt de huidige Tabakswet derhalve geen concrete aanknopingspunten voor bescherming.
Alsdan zullen die werknemers terug moeten vallen op meer algemeen geformuleerde
normen, zoals vervat in onder meer de Arbeidsomstandighedenwetgeving en het
Burgerlijk Wetboek, die werkgevers gebieden hun werknemers te beschermen tegen
gezondheidsrisico's bij de uitoefening van hun beroep. In de zaak Nooyen is
het beroep op deze meer algemene rechtsnormen door de rechter gehonoreerd.
Het voorliggende wetsvoorstel breidt door de wijzigingen als vervat in de
artikelen 10 en 11a de bescherming tegen hinder of overlast van roken uit
tot alle werknemers. In zekere zin wordt daarmee de uitspraak van de rechter
gecodificeerd en wel door opneming van beschermende normen in de specifiek
daarvoor bedoelde materiewet, de Tabakswet.Samenloop van meerdere – zowel gelijksoortige als ongelijksoortige –
sancties wegens hetzelfde feitencomplex is de gewoonste zaak van de wereld.
De boekhouder die fraude pleegt, zal meestal niet alleen strafrechtelijk vervolgd
worden, maar ook ontslag van zijn werkgever of opdrachtgever krijgen. De ene
sanctie is een strafrechtelijke, de andere een arbeidsrechtelijke. Ook binnen
het strafrecht is het een veelvoorkomend fenomeen dat een en hetzelfde feitencomplex
onder twee of zelfs meer delictsomschrijvingen valt. In de regel is dan de
ene delictsomschrijving in meer algemene bewoordingen gesteld, terwijl de
andere in meer specifieke bewoordingen is gesteld. In het commune strafrecht
pleegt dan vervolging plaats te vinden wegens overtreding van de meer specifieke
bepaling. Daarbuiten is dat niet zonder meer zo. In het economisch straf-
en ordeningsrecht en in het bestuursstrafrecht plegen ook andere overwegingen
een rol te spelen bij de vraag welke punitieve sanctie zal worden opgelegd.
Zo zal het (economisch) strafrecht veelal terugtreden ten faveure van het
bestuursstrafrecht. Het is immer de bedoeling het bestuur en de bestuursrechter
zoveel mogelijk te belasten met de afdoening van kleinere, minder normschendende
delicten, teneinde daarmee het OM en de strafrechter te ontlasten. Bij een samenloop van een overtreding ingevolge enerzijds de Arbowet en
anderzijds de Tabakswet, ligt het toedelen van een sanctie ingevolge de Tabakswet
als meer specifiek regelingscomplex voor de hand. Bij dit alles geldt wel
altijd onverkort het ne-bis-in-idem-beginsel: als eenmaal een zaak voor de
ene rechter gebracht is, is daarmee de weg naar de andere rechter afgesloten
(zie ook artikel 11b, vijfde lid, van het wetsvoorstel).Zoals gevraagd, geef ik hierna een reactie op de door VNO-NCW en MKB vermelde
bezwaren tegen artikel 5b, lid 3, inzake de vorderingsbevoegdheid van bepaalde
private rechtspersonen. Het is naar het oordeel van de regering wenselijk
om hetgeen het Burgerlijk Wetboek (B.W.) in algemene zin regelt omtrent de
collectieve belangenbehartiging ook in bijzondere wetgeving als de Tabakswet
op te nemen. Aldus wordt richting belanghebbenden het bestaan van deze actie
duidelijk gemaakt. Daarnaast hanteert het B.W. zelf deze techniek eveneens.
Naast de «algemene» regeling in de artikelen 3:305a e.v. B.W.
geven bijvoorbeeld de artikelen 6:240 e.v. B.W. een «bijzondere»
regeling omtrent het onredelijk bezwarend verklaren van bedingen in algemene
voorwaarden bij consumententransacties. Een vergelijkbare techniek is in het
onderhavige wetsvoorstel gevolgd. De regeling voorziet naast overeenkomstige
bepalingen in enkele afwijkingen van het B.W.: de belanghebbende organisaties
worden anders dan in het B.W. concreet aangeduid, de algemene regeling in
3:305a B.W. noemt geen termijn voor het voeren van voorafgaand overleg –
dit wetsvoorstel wel, namelijk twee weken – en anders dan in het B.W.
wordt hier de rechtsmacht in eerste aanleg geconcentreerd bij de rechtbank
te Rotterdam. Door het aldus samenvoegen en groeperen van de bepalingen in
de Tabakswet ontstaat naar het oordeel van de regering een overzichtelijk
geheel. Versnippering van de bepalingen over enerzijds het B.W. en anderzijds
de Tabakswet is niet wenselijk. De in het voorliggende wetsvoorstel gekozen
opzet voorkomt dan ook verwarring.Bij de handhaving is een belangrijke plaats ingeruimd voor civiele partijen,
die overtreding van de reclame- en sponsoringverboden en -beperkingen kunnen
bestrijden door een rechterlijk verbod of een rechterlijk gebod tot verwijdering
uit te lokken, al dan niet vergezeld van een aanvullende eis tot openbaarmaking
van het veroordelende vonnis. Bij deze vormen van handhaving ligt zeer sterk
de nadruk op herstel van de rechtmatige toestand. Deze vorm van handhaving
kan dan ook cumuleren met de handhaving via punitieve sancties als de bestuurlijke
boete of vervolging op grond van de Wet economische delicten. Deze mogelijke
samenloop neemt uiteraard niet weg dat onder omstandigheden in een eerder
opgelegd rechterlijk verbod of (gebod tot verwijdering) aanleiding zou kunnen
worden gevonden om af te zien van het opleggen van een bestuurlijke boete
of vervolging via de Wet op de economische delicten.Organisaties als DEFACTO (voorheen de Stichting Volksgezondheid en Roken),
de Niet-Rokersvereniging CAN, de Medische Alliantie tegen het Roken, de Kankerbestrijding/Koningin
Wilhelmina Fonds, de Hartstichting, het Astmafonds, de Consumentenbond en
allerlei preventie-, jeugd- en gezondheids(zorg)organisaties vallen onder
de omschrijving in het derde lid van het voorgestelde artikel 5b. Aan al deze
rechtspersonen komt derhalve de in dat artikel bepaalde vordering toe. In
het licht van het feit dat roken doodsoorzaak nummer één is
en gezien de impact van tabaksreclame en -sponsoring op het beginnen met roken
door jongeren verwacht de regering dat tal van deze organisaties alert zullen
volgen of de tabaksfabrikanten zich in de praktijk houden aan de beperking
van de marketing, reclame, promotie en sponsoring.In antwoord op de vraag van de leden van de CDA-fractie over de maximale
boetebedragen merk ik het volgende op. De maximale boete van f 1 000 000,–
geldt uitsluitend voor overtredingen gepleegd door fabrikanten, groothandelaars
of importeurs (kortweg: grote bedrijven), terwijl de boete maximaal f 10 000,–
bedraagt voor overtredingen gepleegd door anderen (lees met name: winkeliers).
Het bedrag van f 10 000,– is geheel in overeenstemming met
de in het economisch straf- en ordeningsrecht en in het bestuursstrafrecht
gehanteerde«maximumtarieven». De strafmaat is op het veel hogere
bedrag van f 1 000 000,– gesteld voor de tabaksfabrikanten
(veelal multinationals), omdat daar geen of onvoldoende afschrikkende werking
uitgaat van een strafmaximum van f 10 000,–. Dit zou in extreme
situaties zelfs vormen van «calculerend» gedrag in de hand kunnen
werken. Denk aan het voorbeeld waarin een kwaadwillende tabaksfabrikant–
ondanks het bestaande verbod op tabaksreclame in de ether – een STER-spotje
voor een tabaksproduct zou uitzenden. Op het totaal van de kosten van een
dergelijk spotje en de promotionele winst zou een boete van ten hoogste f 10 000,–
geen enkel afschrikkend effect sorteren.Over de handhavingsproblematiek hadden de leden van de CDA-fractie nog
vragen. De regering gaat daar graag op in. Een moderne handhavingsaanpak omvat
veel meer dan het min of meer willekeurig controleren van de daartoe in aanmerking
komende gelegenheden.Om te beginnen is een goede wijze van afhandeling van
klachten een uitstekende opsporingsmethode. De meldkamer van de Keuringsdienst
van Waren speelt hierin een belangrijke rol. In het jaar 2000 kwamen er 4545
klachten binnen, waarvan er 116 verband hielden met een overtreding van de
Tabakswet. Dit aantal kan aanmerkelijk groeien als er meer bekendheid wordt
gegeven aan het feit dat men op het nummer 0800–0488 ook terecht kan
met klachten inzake het niet naleven van rook- en verkoopverboden, het niet
in acht nemen van de leeftijdsgrens van 16 jaar en het overtreden van de reclame-
en sponsoringbeperkingen.Een moderne handhavingsaanpak kan voorts betekenen dat er gewerkt wordt
met ondersteuning van sociaal-wetenschappelijk onderzoek om er achter te komen
waar en wanneer de jeugd tabaksproducten aanschaft. Bovendien kan dergelijk
onderzoek worden ingezet om het effect van handhavingsactiviteiten te meten.
Essentieel voor moderne handhaving is de daarbij behorende handhavingcommunicatie
die zich richt op potentiële overtreders om aldus de preventieve werking
van de handhavingactiviteiten te vergroten. Potentiële overtreders worden
zich bewust van een grotere pakkans.Voor wat betreft de handhavingscapaciteit voor voedselveiligheid moet
worden uitgegaan van een inzet van circa 275 controlerende ambtenaren (berekend
op full-time basis). Dit is exclusief de personele inzet die benodigd is voor
het verwerken van de genomen monsters. Voor wat betreft het aandachtsgebied
alcohol vindt er een beleidsintensivering plaats waarbij er aan de oorspronkelijke
inzet van 15 fte nu 65 fte kunnen worden toegevoegd. In 2002 dient deze uitbreiding
te zijn voltooid. Met name de vernieuwde regelgeving voor wat betreft het
in acht nemen van de leeftijdsgrenzen is aan deze ontwikkeling debet. Het
nieuwe personeel kan echter in beginsel worden ingezet zowel voor het alcoholdossier
als voor het tabakdossier waar het betreft de leeftijdsgrenzen en de rook-
en verkoopverboden. Over deze verdeling dient nog nadere besluitvorming plaats
te vinden evenals over de verdere uitbreiding van de handhavingscapaciteit.
Hierop vooruitlopend is door interne herprioritering binnen de Keuringsdienst
van Waren de oorspronkelijke inzet van 5 fte voor tabak voor 2002 alvast verdubbeld
tot 10 fte.De leden van de VVD-fractie merken terecht op dat het wetsvoorstel primair
gericht is op jeugdbescherming en bescherming van de niet-roker. Naar het
oordeel van de regering voldoen de in dit wetsvoorstel gepresenteerde maatregelen
zeker aan de criteria van effectiviteit en haalbaarheid. Zo zullen
de voorgestelde reclame- en sponsoringbeperkingen meer effect sorteren dan
de thans bestaande vrijwillige Reclamecode voor tabaksproducten van de tabaksbranche,
omdat jongeren op veel minder plaatsen geconfronteerd zullen worden met allerhande
indringende tabakspromotie.De door de tabaksbranche decennia lang gehanteerde code heeft weliswaar
in een enkel opzicht een nuttige bijdrage geleverd, maar deze zelfregulering
reikt absoluut niet ver genoeg om het hoge tabaksgebruik onder jongeren voldoende
terug te dringen. In overleg met het desbetreffende bedrijfsleven is in de
loop der jaren meermalen nagegaan hoe de bestaande code effectiever zou kunnen
worden. De uitkomst van dat overleg is in het algemeen geweest dat de tabaksindustrie
wel enige, maar geen wezenlijke noch substantiële zelfbeperkingen heeft
willen invoeren.De leden van de fractie van D66 vroegen om een reactie op het schrijven
van de Stichting Sigarettenindustrie van 14 september jongstleden. Ik ben
voornemens bij de inwerkingtreding van de wet zo nodig te differentiëren
tussen de verschillende bepalingen. Zo ligt het in de rede werkgevers een
jaar de tijd te gunnen voor het invoeren van een rookvrije werkplek. Voor
wat betreft het stelsel van boetes verwijs ik naar mijn antwoorden op vragen
van andere fracties.In antwoord op de vragen van de leden van de SP-fractie over bedrijfseffecten
versus gezondheidswinst deel ik het volgende mee. De regering is van opvatting
dat tabaksproducten – naast een enorme schade voor de volksgezondheid,
waaronder ten minste ruim 23 000 doden per jaar – hoge maatschappelijke
kosten veroorzaken. In de hiernavolgende kostenraming is de totale jaarlijkse
economische schade in Nederland ten gevolge van het roken, inclusief de gezondheidszorg,
verdisconteerd. De accijnsopbrengst op sigaretten en kerftabak bedroeg in
1999 f 3,5 mln. De BTW-opbrengst bedroeg f 956 mln. In de door de
Netherlands School of Public Health uitgevoerde gezondheidseffectrapportage
(1998) over het tabaksontmoedigingsbeleid wordt ook aandacht besteed aan de
economische schade door het roken. Dit leverde de volgende bevindingen op.* Het extra ziekteverzuim van rokers ten opzichte van niet-rokers beloopt
33 à 45%. Voor werkgevers is dit een belangrijke kostenpost. Uitgaande
van 33% bedragen de totale kosten van extra verzuim door rokende werknemers
op jaarbasis om en nabij de f 2 miljard.* Het totale productieverlies door vroegtijdige sterfte van rokers beloopt
ruim f 750 mln. per jaar.* Productieverlies door arbeidsongeschiktheid levert jaarlijks meer dan
f 150 mln. aan kosten op.* De ziekenhuiskosten, veroorzaakt door roken, bedragen per jaar meer
dan f 1,5 miljard.* De extra uitgaven voor nabestaanden, die recht hebben op een aanvullend
pensioen, veroorzaakt door het vroegtijdig overlijden van de partner bedragen
ruim f 650 mln. per jaar.ReclamebeperkingDe leden van de SP-fractie vroegen op grond van welke argumenten de regering
in de memorie van toelichting bij het wetsvoorstel tot de conclusie komt dat
«het niet zo is dat de vrijwillige reclamebeperkingen van de tabaksbranche
gefaald hebben of slecht zijn nageleefd» en «dat de code een nuttige
bijdrage heeft geleverd».De leden van de SP-fractie wijzen op drie gekwantificeerde ontwikkelingen:
de toename van het aantal tabaksdoden tussen 1970 en 2000, de toename van
de reclame-uitgaven van de tabaksindustrie tussen 1974 en 2000 en de daling
van het percentage rokers tussen 1980 en 2000. De genoemde cijfers
zijn volgens deze leden veelzeggend in relatie tot de geciteerde uitspraken.
Uit de vraag die wordt opgeworpen, leid ik af dat deze leden van mening zijn
dat de genoemde cijfers de geciteerde uitspraken ontkrachten. Ik interpreteer
een en ander zo dat elk van de drie genoemde ontwikkelingen afzonderlijk volgens
de leden van de SP-fractie in tegenspraak is met de uitspraken over de werking
en reikwijdte van de tabaksreclamecode. De stijging van het aantal tabaksdoden
en de toename van de tabaksreclame-uitgaven, alsmede de te geringe daling
van het percentage rokers, heeft ook de regering in de afgelopen jaren verontrust.
Dat zijn dan ook belangrijke redenen om nu de intensieve en alomtegenwoordige
tabakspromotie stevig aan banden te leggen. In het algemeen is het overigens
zo dat de ontwikkeling van het percentage rokers het gevolg is van een complex
van allerlei factoren (saldo van stimulerende en remmende factoren). Het is
volstrekt duidelijk dat marketing, reclame, promotie en sponsoring sterk stimulerende
factoren zijn.De leden van de SP-fractie vragen vervolgens op welke manier de reclamecode
een nuttige bijdrage heeft geleverd en hoe dat nut gemeten is en in cijfers
valt uit te drukken. Ook vragen deze leden waarom een interne ambtelijke notitie
uit 1982 niet openbaar gemaakt is in het kader van de procedure door het dagblad
Trouw op basis van de Wet openbaarheid van bestuur (WOB). De tabaksreclamecode
heeft in het verleden een beperkte nuttige bijdrage geleverd in die zin, dat
het maken van reclame voor tabaksproducten in afnemende mate als vanzelfsprekend
werd en wordt gezien. Het nut van de reclamecode was daarnaast gelegen in
het feit dat de tabaksindustrie, onder maatschappelijke en politieke druk,
enige terughoudendheid heeft betracht met betrekking tot reclame-uitingen.
Dit nut is niet kwantificeerbaar. Zo valt bijvoorbeeld niet vast te stellen
of de reductie van het aantal rokers in de jaren zeventig en tachtig op enigerlei
wijze valt toe te schrijven aan het bestaan van de toenmalige tabaksreclamecode.
Naast deze code waren er immers instrumenten ter ontmoediging van het tabaksgebruik,
zoals voorlichting, accijnsheffing en gezondheidswaarschuwingen op de verpakking.
De dragende gedachte van het tabaksontmoedigingsbeleid is nu juist dat dit
bestaat uit een pakket van samenhangende maatregelen. Wanneer dit beleid succesvol
is, komt het succes voor rekening van het gehele beleidsinstrumentarium. Wellicht
is het aan de hand van de huidige, geavanceerde monitoring-technieken thans
wel enigszins mogelijk het onderlinge gewicht van de verschillende instrumenten
te bepalen, maar voor de afgelopen decennia is zulks niet of nauwelijks meer
te achterhalen.Wanneer wordt gesproken over het nut van «de» reclamecode
is het goed zich te realiseren dat het gaat om een reeks van elkaar in de
tijd opvolgende reclamecodes. Vooral onder druk van de overheid is de reclamecode
in de loop der jaren telkens wat stringenter geworden, anders geformuleerd:
de reclamecodes van de jaren zeventig of tachtig waren minder vergaand dan
die van later datum.Genoemde interne ambtelijke notitie moet dan ook tegen deze achtergrond
worden bezien. Dat deze notitie niet openbaar is gemaakt in het kader van
het WOB-verzoek door het dagblad Trouw heeft te maken met het gegeven dat
feitelijke gegevens en persoonlijke beleidsopvattingen hierin dermate met
elkaar zijn verweven dat niet tot openbaarmaking is besloten. Artikel 11,
eerste lid, van de WOB bepaalt immers dat uit documenten, opgesteld voor intern
beraad, geen informatie wordt verstrekt over daarin opgenomen persoonlijke
beleidsopvattingen. Leeftijdsgrens en verkoopbeperkingenIn mijn brief van medio augustus jl. aan de Tweede Kamer over de motie
van het lid Oudkerk (Kamerstukken II, 26 472, nr. 18) heb ik mij positief
uitgelaten over de ontwikkeling van een bankchipkaart met pasfoto ter handhaving
van de leeftijdsgrens van 16 jaar. Kan de regering ter zake een toelichting
geven en als adequate handhaving praktisch niet te verwezenlijken valt, is
de regering dan alsnog bereid een verbod op sigarettenautomaten in te stellen,
zo vroegen de leden van de GroenLinks-fractie. Vervalsing van documenten is
vanzelfsprekend een zaak van de politie. Als de bankchipkaart, die de automatenbranche
nu ontwikkelt en die in eerste aanleg bedoeld is voor gebruik in tabaksautomaten,
een foto en geboortedatum van de houder zou gaan bevatten, kan deze kaart
krachtens de Tabakswet aangewezen worden als document voor leeftijdsidentificatie
bij tabaksverkoop via terhandstelling over de toonbank. Een dergelijke benadering
heeft mijn voorkeur. In samenhang hiermee is tijdens mijn overleg met de Tweede
Kamer over de Alcoholnota op 8 oktober jl. gebleken dat er brede steun bestaat
voor de ontwikkeling van een dergelijke leeftijdspas voor de gehele genotmiddelendistributie
(alcohol, soft drugs via coffee shops, tabak en kansspelen).Iets anders is dat als te zijner tijd in de praktijk blijkt dat bankchipkaarten
voor gebruik in tabaksautomaten regelmatig in het bezit zijn van of worden
uitgeleend aan jongeren die nog niet de vereiste leeftijd van 16 jaar hebben
bereikt, de kans toeneemt dat het uit een oogpunt van handhaving noodzakelijk
zal blijken te zijn om tabaksautomaten te gaan terugdringen. Overigens ben
ik van mening dat automaten dienen te worden geplaatst in het zicht van het
werkzame personeel, dus niet in halletjes of toiletruimten.Wanneer het gaat over de rol van de bankchipkaart in relatie tot het naleven
en handhaven van de leeftijdsgrens van 16 jaar moeten twee zaken goed uit
elkaar worden gehouden: de oorspronkelijke bedoeling van de bankchipkaart
enerzijds en een eventueel ruimer gebruik van diezelfde kaart als gevolg van
de motie van het lid Oudkerk en de Kamerbehandeling van de Alcoholnota. Toen
duidelijk werd dat er een leeftijdsgrens zou komen voor de verkoop van tabaksproducten,
leek een verbod van tabaksautomaten op termijn het logische gevolg. Tabaksautomaten
kunnen immers niet vaststellen of aspirant-kopers de vereiste leeftijd hebben
bereikt, zo was de gedachte destijds. Geconfronteerd met de waarschijnlijkheid
van een verbod heeft de automatenbranche naarstig gezocht naar een systeem
van elektronische leeftijdsvaststelling door automaten. Dit heeft geresulteerd
in de bankchipkaart (zonder pasfoto!). Hoe dit systeem werkt, zal ik in het
antwoord op de hiernavolgende vraag van de leden van de CDA-fractie uiteenzetten.Tijdens de openbare beraadslaging in de Tweede Kamer over het voorstel
van wet tot wijziging van de Tabakswet heeft het lid Oudkerk een motie ingediend,
waarvan de strekking is dat de bankchipkaart ook zal worden aangewezen als
document voor de leeftijdsvaststelling op andere verkooppunten dan automaten.
Ik heb in reactie hierop op 15 augustus 2001 aan de Tweede Kamer laten weten
hier in beginsel positief tegenover te staan, mits de bankchipkaart dan ook
wordt voorzien van een pasfoto van de houder. In oktober jl. heb ik de Tweede
Kamer op haar verzoek nogmaals bericht over dit onderwerp. Naar ik aanneem,
zal de genoemde motie nu in stemming worden gebracht.Mocht de bankchipkaart (met pasfoto!) inderdaad kunnen worden aangewezen
als document voor de leeftijdsvaststelling op andere verkooppunten dan tabaksautomaten,
dan moeten barpersoneel en andere verkopers controleren of de bankchipkaart
aan de aspirant-koper toebehoort. Door de aanwezigheid van een pasfoto (en
geboortedatum) op de bankchipkaart kan eenvoudig worden nagegaan of de aspirant-koper
en de houder van de bankchipkaart één en dezelfde persoon zijn
en of deze persoon de vereiste leeftijd van 16 jaar heeft om
tabaksproducten te mogen kopen.Wanneer mocht blijken dat het door de tabaksautomatenbranche ontworpen
systeem voor de verkoop van tabak uit automaten aan personen boven de zestien
in de praktijk toch niet goed werkt, dan sluit de regering een verbod op tabaksautomaten
in laatste instantie zeker niet uit.Kan de regering de meest relevante stand van zaken geven over de technische
mogelijkheden om de chipkaart te voorzien van een leeftijdsidentificatie,
dit in verband met de verkoop van sigaretten door middel van automaten, zo
vroegen de leden van de CDA-fractie.Het systeem dat de tabaksautomatenbranche in samenwerking met andere partijen
heeft bedacht, werkt als volgt. Het zal in de nieuwe situatie niet meer mogelijk
zijn met muntgeld zonder meer tabak te betrekken uit automaten, omdat deze
zullen worden vergrendeld. De automaten kunnen dan slechts ontgrendeld worden
via een daartoe geschikt gemaakte bankchipkaart. Dit is een bankpas, waarin
een chip is geactiveerd die aangeeft of de houder van de bankpas zestien of
ouder is. Het activeren van de chip gebeurt door een onafhankelijke derde
(«third trusted party»), wellicht PTT Post. Wie straks dus nog
tabak via automaten wil kopen, moet zich eerst één maal naar
het postkantoor begeven en daar aan de hand van een paspoort of een daaraan
gelijkgesteld document aantonen dat hij zestien of ouder is. In dat geval
maakt PTT Post de bankchipkaart van de betreffende persoon geschikt om er
tabaksautomaten mee te ontgrendelen en aldus tabaksproducten via de automaten
te kunnen aanschaffen.Dit is in het kort hetgeen de Landelijke Belangenvereniging voor Tabaksdistributeurs
beweert over hoe het systeem zou moeten gaan werken.De steun van de leden van de VVD-fractie voor een minimumleeftijd van
16 jaar voor de tabaksverkoop waardeer ik. Uit hun vraagtekens bij de effectiviteit
van deze maatregel kan ik niet anders dan afleiden dat deze leden kennelijk
veronderstellen dat de tabaksverkopers de leeftijdsgrens niet goed zullen
gaan naleven. Onder verwijzing naar een artikel in de Telegraaf zouden de
leden van de VVD-fractie graag van de regering vernemen hoe de leeftijdsgrenzen
in de Drank- en Horecawet het beoogde resultaat hebben bereikt. De stelling
dat het kabinetsbeleid om verkopers van alcohol en tabak wettelijk te verplichten
om aan de hand van een leeftijdsdocument vast te stellen of jongeren de vereiste
leeftijd hebben bereikt, is prematuur en onbewezen. Afgelopen voorjaar is
een experimenteel team van de Keuringsdienst van Waren operationeel geworden.
Hun taak is de ontwikkeling van methoden van toezicht op het in acht nemen
van de leeftijdsgrenzen in de te onderscheiden situaties. Thans worden 40
controleurs en 5 teamleiders geworven om systematisch toezicht te gaan houden.
Deze mensen zullen echter eerst moeten worden opgeleid alvorens ze productief
kunnen zijn. Hiermee is ongeveer een half jaar gemoeid. In de loop van volgend
jaar zullen voorts nog zo'n 20 controleurs worden geworven. Pas als de systematische
inzet van de moderne handhavingsmethoden kan worden geëvalueerd, is het
mogelijke om verantwoorde uitspraken te doen over de handhaafbaarheid. Het
spreekt voor zich dat de opgedane ervaringen bij de Drank- en Horecawet ondersteuning
geven voor een goede aanpak in het kader van de Tabakswet. Garanties op succes
zijn uit de aard der zaak niet op voorhand te geven. De ervaringen van het
experimentele team stemmen tot dusverre hoopvol.De regering is ten algemene van opvatting dat het onwenselijk is wettelijke
regels te hebben die onvoldoende worden nageleefd. Het invoeren van een wettelijk
verplichte leeftijdsvaststelling aan de hand van een leeftijdsdocument zal
het voor de alcohol- en tabaksverkopers eenvoudiger maken om
de wet na te leven. Daarnaast is het zaak, deels samen met het betreffende
bedrijfsleven, tevens te investeren in een preventiebeleid, waarbij indringende
voorlichting over de gevolgen van roken een centrale plaats inneemt, dat ben
ik met de leden van de fractie van de VVD eens.Hiervoor heb ik aangegeven dat het nog te vroeg is om te concluderen dat
een en ander niet werkt. Veel hangt af van de bereidwilligheid van het bedrijfsleven
om de wet na te leven en van de handhavingsinspanning. Deze zal voor de Drank-
en Horecawet aanzienlijk toenemen. Hetzelfde geldt voor de Tabakswet. Een
bijkomend voordeel is dat de komende leeftijdsgrens van 16 jaar in de Tabakswet
al enkele jaren via zelfregulering door de leden van het Platform Verkooppunten
Tabak in de praktijk wordt gebracht. De wettelijke regeling betekent dus,
als het goed is (als men de eigen zelfregulering naleefde), in de praktijk
geen wezenlijke materiële verandering in het verkoopgedrag van de tabaksverkopers,
zij het dan dat men in de nieuwe wettelijke situatie om een leeftijdsdocument
zal moeten vragen ten einde vast te stellen of de aspirant-koper de leeftijd
van 16 jaar heeft bereikt (behalve als dit onmiskenbaar het geval is). Er
is derhalve draagvlak voor deze maatregel bij degenen die het primair aangaat.In antwoord op de vraag van deze leden of de kosten voor het belanghebbende
bedrijfsleven, die gemoeid zijn met het invoeren van een leeftijdsdocument,
niet beter zouden kunnen worden aangewend voor preventiecampagnes merk ik
het volgende op. Het is wat mij betreft niet of of, maar en en. Zoals elders
al opgemerkt, vormt een veelzijdige aanpak het wezen van het tabaksontmoedigingsbeleid.Het is voorbarig om nu al te concluderen dat de wettelijke regels op dit
punt niet voldoen. Bij Kamer en regering bestaat de gezamenlijke wens dat
het betrokken bedrijfsleven overgaat tot het invoeren van een nieuw leeftijdsdocument.
Allereerst zijn evenwel bestaande documenten aangewezen: paspoort, rijbewijs,
vreemdelingendocument, brommerbewijs en openbaar vervoer-jaarkaart voor studenten.De leden van de fractie van D66 gingen in op de identiek geformuleerde
leeftijdsbepalingen in de huidige Drank- en Horecawet en de komende Tabakswet.
De naleving en handhaving kan dan ook op soortgelijke wijze geschieden. Dat
er voor sterke drank een leeftijdsgrens van 18 jaar geldt, is daarbij geen
wezenlijk probleem. De regering beoordeelt de mogelijkheden om de leeftijdsgrenzen
te handhaven als redelijk. De vrees bestaat niet dat een per saldo disproportionele
inzet benodigd zal zijn om een serieuze handhaving binnen bereik te brengen.In de Drank- en Horecawet is 16 jaar de grens voor zwak-alcoholhoudende
drank (bier en wijn) en 18 jaar de grens voor sterke drank (gedistilleerd).
Het ligt voor de hand dat in eerste instantie de aandacht van de toezichthouder
zich zal richten op de jeugd jonger dan 16 jaar. Dit ligt niet alleen voor
de hand omdat deze leeftijdsgrens geldt voor zowel alcohol- als tabaksaankopen,
maar ook omdat de consumptie van sterke drank bij de jeugd minder populair
is. Overigens heeft het experimentele team van de Keuringsdienst van Waren
ook reeds proces-verbaal opgemaakt voor de verstrekking van sterke drank aan
een zeventienjarige.Hiervoor heb ik uiteengezet dat het zaak is eerst te evalueren in hoeverre
de moderne handhavingsaanpak effect zal sorteren. Een disproportionele inzet
is geen optie die te overwegen valt en er zijn in dit stadium geen aanwijzingen
dat zulks noodzakelijk zal zijn.Mocht blijken dat de naleving van de Tabakswet door de verkooppunten beneden
de maat is, dan is het scheppen van aanvullende wettelijke bepalingen een
serieuze mogelijkheid.De leden van de fracties van SGP en ChristenUnie vroegen of de regering
zo nodig bereid is te kiezen voor tabaksverkoop via speciaalzaken. In het debat over de Tabakswet met de Tweede Kamer op 31 mei jl. heb ik aangegeven
dat de regering hoe dan ook wil overwegen om de verkoop van tabaksproducten
op termijn te beperken tot speciaalzaken. Een dergelijke beperking heeft niet
alleen voordelen vanuit een oogpunt van handhaving, maar er gaat ook een duidelijke
boodschap van uit: tabaksproducten zijn geen consumentenproducten als vele
andere.In Nederland loopt ongeveer 40 procent van alle tabaksverkoop via supermarkten,
terwijl tabak slechts een beperkt deel van de totale omzet van supermarkten
uitmaakt. Onder verwijzing naar het Franse voorbeeld (verbod op tabaksverkoop
via de supermarkt) vragen de leden van de SP-fractie waarom de regering dit
niet volgt. De vraag van deze leden zou eigenlijk moeten luiden waarom de
regering het Franse voorbeeld nóg niet heeft gevolgd. Ik wijs er overigens
op dat het voorliggende wetsvoorstel via artikel 7, derde lid, wel voorziet
in de mogelijkheid om de verkoop van tabaksproducten via bepaalde verkooppunten
bij algemene maatregel van bestuur te verbieden.RookverbodenDe regering stelt de steun van de leden van de VVD-fractie voor het recht
op zo veel mogelijk bescherming van de niet-roker tegen de ongewilde en vermijdbare
schadelijke invloeden van andermans tabaksrook zeer op prijs. Niet goed valt
in te zien waarom bij maatregelen ter bescherming van de niet-roker onderscheid
tussen werknemers in overheidsgebouwen en gesubsidieerde instellingen enerzijds,
en het particuliere bedrijfsleven en niet-gesubsidieerde instellingen anderzijds,
redelijk of gerechtvaardigd zou zijn. Alle werkgevers zullen maatregelen moeten
treffen ter voorkoming van hinder van en overlast van tabaksrook door werknemers
voor hun collega's. De vraag over de grondslag voor een algemene maatregel
van bestuur inzake het recht op een rookvrije werkplek is dan ook achterhaald
door het amendement (nr. 13) van het lid Hermann. Het recht op een rookvrije
werkplek wordt nu direct vastgelegd in artikel 11a, eerste lid.Aan de door de leden van de VVD-fractie gestelde vraag naar de toegevoegde
waarde van een regeling omtrent de rookvrije werkplek in de Tabakswet, gelet
op de door deze leden gememoreerde en reeds bestaande wetsartikelen, doet
dit echter niets af. Hoewel de rechter te Breda zijn uitspraak in de zaak-Nooijen
deels heeft gebaseerd op de genoemde wettelijke bepalingen, is het inzicht
of de overtuiging dat deze het recht op een rookvrije werkplek impliceren
allesbehalve gemeengoed. De genoemde wettelijke bepalingen, met uitzondering
van het Arbeidsomstandighedenbesluit, betreffen eigenlijk alleen zaken die
direct met het eigenlijke arbeidsproces samenhangen. De aanwezigheid van tabaksrook
in werklokalen staat hier strikt genomen los van. Mede doordat werkgevers
de genoemde wettelijke bepalingen tot nu toe nooit hebben opgevat als een
verplichting om hun werknemers het recht op een rookvrije werkplek te garanderen,
rees enkele jaren geleden de gedachte om dit recht expressis verbis in de
wet te verankeren. Vraag hierbij was: welke wet? De keuze ging tussen de Arbeidsomstandighedenwet
en de Tabakswet. Het belangrijkste argument om het recht op een rookvrije
werkplek in de Tabakswet te regelen, is dat het overzichtelijker is om alles
wat tabaksconsumptie betreft zoveel mogelijk in één wet op te
nemen. Daarnaast speelde ook een rol dat de Arbeidsomstandighedenwet toch
eigenlijk vooral bestemd is voor zaken die het arbeidsproces in strikte zin
betreffen.De VVD-fractie vraagt naar de ratio van een besluit voor het rookvrij
maken van luchtvaartmaatschappijen en personenvervoer in bus, tram en metro.
Ook deze vraag is achterhaald door voornoemd amendement van het
lid Hermann. Hierdoor is in artikel 11a, tweede en derde lid, het recht van
reizigers vastgelegd om rookvrij te kunnen reizen.Het achter de hand houden van een algemene maatregel van bestuur om als
laatste remedie een rookverbod af te dwingen, waarin het oorspronkelijke wetsvoorstel
voorzag, moet zeker niet worden uitgelegd als gebrek aan vertrouwen in de
bereidheid en het vermogen van exploitanten van middelen voor personenvervoer
om met betrekking tot rookoverlast een solide beleid te voeren. Door het mogelijk
te maken om zonodig bij algemene maatregel van bestuur de zaken in gewenste
banen te leiden, gaf de regering er vooral blijk van dat het haar ernst was
dat reizigers in het openbaar vervoer geen hinder of overlast ondervinden
van tabaksrook.Naar aanleiding van een brief van Koninklijke Horeca Nederland vragen
de leden van de fractie van GroenLinks of het recht van werknemers op een
rookvrije werkplek automatisch een rookvrije horeca betekent. De regering
is niet op voorhand tegen het in eerste instantie tijdelijk uitzonderen van
een enkele sector op het komende recht op een rookvrije werkplek. Een consequent
doorgevoerd recht van werknemers op een rookvrije werkplek impliceert logischerwijs
uiteindelijk inderdaad een rookvrije horeca (met bijvoorbeeld speciale rookruimten).
Het mag echter duidelijk zijn dat werkgevers in de horeca, als ze goede argumenten
aanvoeren, in aanmerking komen om voorlopig te worden uitgezonderd van de
in artikel 11a, eerste lid, vastgelegde verplichting. Een dergelijke uitzondering
zal echter altijd aan een duidelijke tijdslimiet gebonden zijn en zal werkgevers
in de horeca nooit van de verplichting ontslaan om op basis van zelfregulering
een verandering ten goede te bewerkstelligen.De leden van de D66-fractie stellen eveneens vragen over de invoering
van een rookvrije horeca. De regering is voornemens om alle verzoeken van
categorieën werkgevers die in aanmerking wensen te komen voor bedoelde
uitzondering (beperking) serieus te bezien, dus ook van de horecawerkgevers.
Duidelijk is dat de horeca een redelijke kans maakt om in eerste instantie
voor een tijdelijke uitzondering in aanmerking te komen. Ik voeg daar overigens
aan toe dat de horeca zeker geen uniforme branche is, zodat in de regelgeving
en in de praktijk wellicht verschil kan worden gemaakt tussen bijvoorbeeld
discotheken en restaurants.Tegelijkertijd moet duidelijk zijn dat eventuele uitzonderingen niet voor
eens en voor altijd zullen worden verleend, want het recht op een rookvrije
werkplek geldt ten principale voor iedere werknemer. Van werkgevers die voorlopig
worden uitgezonderd, wordt met het oog daarop wel verwacht dat zij op basis
van zelfregulering de rookoverlast voor hun werknemers alvast zoveel mogelijk
reduceren.De leden van de fracties van SGP en ChristenUnie vroegen naar het aantal
ondernemingen zonder rookvrije werkplek, alsmede naar het draagvlak voor en
het effect van het wetsvoorstel. Eind 1997 heeft de Arbeidsinspectie onderzoek
gedaan naar het vóórkomen van rookbeleid in het bedrijfsleven.
Hieruit kwam naar voren dat 28% van de bedrijven met 5 of meer werknemers
een rookbeleid had. Volgens een recent herhalingsonderzoek, waarvan de resultaten
u binnenkort zullen bereiken, was dit eind 2000 39%. De kosten die voor ondernemingen
voortvloeien uit het realiseren van een rookvrije werkplek vallen in principe
erg mee. Het rookbeleid moet binnen de onderneming goed worden gecommuniceerd.
De praktijk leert verder dat nogal wat bedrijven, wanneer zij de rookvrije
werkplek invoeren, medewerkers gaan stimuleren om te stoppen met roken (vergoeding
van stoppen met roken-cursussen of andere hulpmiddelen). Tot de te maken kosten
behoort verder eventueel het inrichten van een speciale rookruimte (een tegemoetkoming
aan de verstokte rokers). Al deze kosten zijn in beginsel eenmalig. Overigens valt te bezien of werkgevers, die bijvoorbeeld speciale rookruimten
willen inrichten en daarvoor bepaalde kosten moeten maken, een beroep kunnen
doen op de zogeheten FARBO-regeling. Deze Regeling willekeurige afschrijving
ARBO-investeringen is sinds 1 januari 1998 van kracht en beoogt het investeren
in ARBO-vriendelijke bedrijfsmiddelen op een fiscale wijze te stimuleren:
dankzij de FARBO-regeling kan een ondernemer zelf bepalen wanneer hij de investeringskosten
van een bedrijfsmiddel uit de ARBO-lijst afschrijft. Door versneld af te schrijven,
wordt de fiscale winst gedrukt, waardoor de ondernemer het betreffende jaar
minder aan inkomsten- of vennootschapsbelasting betaalt. De FARBO-regeling
biedt de ondernemer dus feitelijk een liquiditeits- en rentevoordeel. Bovendien
is in dit verband relevant dat de FARBO-regeling inmiddels ook van toepassing
is voor de non-profit sector.Verder mag niet worden vergeten dat het invoeren van een rookvrije werkplek
juist besparingen voor werkgevers oplevert. Het gaat dan bijvoorbeeld om het
niet meer hoeven aanschaffen van benodigdheden voor het roken, lagere schoonmaakkosten
en minder schilder- en vervangingskosten door het uitblijven van brand- en
schroeiplekken. Deze besparingen zijn structureel en komen dus elk jaar terug.Daarnaast leidt een rookvrije werkplek in het algemeen tot minder rokers
onder het eigen personeel. Daardoor heeft de werkgever op termijn ook lagere
kosten door minder ziekteverzuim en arbeidsongeschiktheid.Bovendien is het onmiskenbaar zo dat een rookvrije werkplek minder brandgevaar
met zich brengt.Wat betreft het draagvlak voor een wettelijk vastgelegd recht op een rookvrije
werkplek merk ik het volgende op: de werkgeversorganisaties VNO-NCW en MKB
blijven gekant tegen een wettelijke regeling van het recht op een rookvrije
werkplek. In een brief d.d. 28 augustus jl. aan uw Kamer hebben zij dat nog
eens bevestigd. De Stichting van de Arbeid is dezelfde mening toegedaan. Wanneer
men echter kijkt naar het draagvlak onder de bevolking, dan komt een ander
beeld naar voren: volgens een vrij recente NIPO-enquête vindt circa
65% van de bevolking dat er op de werkplek een wettelijk rookverbod moet worden
ingesteld (overigens in combinatie met speciale rookruimten).HandhavingDe fracties van SGP en ChristenUnie vroegen naar de handhaving en de rol
van private rechtspersonen. Hiervoor ben ik uitgebreid ingegaan op een beoogde
doeltreffende handhaving. De essentie is dat er gewerkt wordt volgens moderne,
goed ontwikkelde handhavingsmethoden.Wat betreft de rol van private rechtspersonen zit de crux in het door
de vraagstellers gebruikte woord «belasten». Private rechtspersonen
worden niet belast, maar krijgen een recht.ARTIKELSGEWIJSBijzondere aandacht vroegen de leden van de commissie voor de kritiek
van prof. mr. D.J. Elzinga in Binnenlands Bestuur van 21 september jongstleden.
Van de opinie van prof. mr. D.J. Elzinga in een column van dit tijdschrift
heb ik kennisgenomen. Hij noemt de regeling van de voorhang in het wetsvoorstel
eerst «uiterst inconsistent» en een alinea verder «niet
erg consistent». Over consistentie gesproken. Feit is dat het oorspronkelijke
wetsvoorstel voorzag in het schrappen van elke vorm van voorhang, behoudens
die met betrekking tot de bijlage inzake de met een bestuurlijke boete te
handhaven overtredingen. Het Tweede Kamer-lid Van Vliet heeft hierop een amendement
ingediend (stuknr. 10) dat voorzag in een voorhang ten aanzien van alle algemene
maatregelen van bestuur. Dat ging het kabinet te ver, maar het kabinet was
wel bereid een voorhang op te nemen ten aanzien van algemene
maatregelen van bestuur met betrekking tot verkoopbeperkingen en de rookvrije
werkplek; dat zijn immers onderwerpen met een ingrijpend en sterk beleidsmatig
karakter (zie de derde nota van wijziging op stuknr. 25 en het gewijzigd amendement
op stuknr. 26). De voorhang heeft inderdaad geen betrekking op de algemene
maatregelen van bestuur die zuiver ter uitvoering
van bindende regels van de Europese Unie worden vastgesteld. Dat ligt ook
minder voor de hand, omdat daarbij hoegenaamd geen beleidsvrijheid bestaat
voor Nederland als lidstaat van de EU om wel of niet het EU-beleid te volgen;
min of meer mechanische implementatie lijkt ondergetekende niet een terrein
waarop een voorhang nuttig kan zijn. Ook Elzinga onderkent dat het hier gaat
om uitvoering van EU-regels. Echter, de bewering
in de vraagstelling dat er gedelegeerd wordt zonder enige restrictie is niet
juist, omdat het blijkens de tekst wel moet gaan om regels ter uitvoering
van EU-regels, alsook om regels in het belang van de volksgezondheid. Ik begrijp
dan ook niet goed waarom deze commotie ontstaan is.Dit klemt te meer, omdat door de hele Nederlandse wetgeving heen bepalingen
als die in artikel 18 te vinden zijn, zeker als het gaat om wetten en rechtsgebieden
waarin veel regelgeving vanuit Brussel geïmplementeerd moet worden. Als
ondergetekende zich nu beperkt tot het noemen van enkele voorbeelden uit de
wetgeving die (mede) onder VWS ressorteert, dan kan gewezen worden op de Warenwet
(artikel 15) en de Vleeskeuringswet (artikel 30a). Ook in wetgeving die ressorteert
onder andere ministeries zijn deze voorbeelden te vinden, zelfs voorbeelden
van wetten die voorzien in uitvoering van EU-regels bij ministeriële
regeling (artikel 61 van de Meststoffenwet).De feitelijke uitholling van artikel 89 Grondwet lijkt me een weinig adequate
typering van wat er hier gebeurt. Zoals Elzinga zelf al terecht aangeeft,
wordt door een wettelijke grondslag te scheppen aan het voorschrift van artikel
89 Grondwet voldaan. Ondergetekende begrijpt niet goed hoe je door aan een
voorschrift te voldoen haar feitelijk kunt uithollen. Wel ben ik het met Elzinga
eens als hij bedoelt dat bij implementatie van EU-regels maatvoering een belangrijke
rol speelt. Ik zal ook in de toekomst als het gaat om regels vanuit Brussel
die (nog) geen formeel wettelijke basis hebben gevonden in de Tabakswet implementeren
door wijziging van de Tabakswet na te streven, ook als dat strikt genomen
op grond van artikel 18 niet vereist zou zijn.Overigens zij in aanvulling op het voorgaande nog het volgende opgemerkt.
Het kabinet heeft momenteel in voorbereiding een wijziging van de Aanwijzingen
voor de regelgeving. Een van die wijzigingen behelst het ontwikkelen van een
modelbepaling voor delegatiebepalingen ter uitvoering van EU en andere internationaalrechtelijke
verplichtingen. Ik ben bereid om te zijner tijd artikel 18 tegen het licht
van de dan ontwikkelde modelbepaling te houden en zo nodig daaraan aan te
passen.Betreffende een aantal juridische aspecten stelden de leden van de CDA-fractie
de volgende vragen. Ter aanduiding van wat een commerciële mededeling
is, zij allereerst opgemerkt dat vrije nieuwsgaring daar niet onder valt.
Daarbij is dan wel de aanname, en de voorwaarde, dat tabaksfabrikanten niet
betalen – of anderszins stimuleren vanuit een commercieel oogmerk –
voor het in het nieuws brengen van items over tabak. Het in het wetsvoorstel
bedoelde is dat «het bekendheid geven aan of het aanprijzen van een
tabaksproduct» (zie de definitie in artikel 1 onder f) het doel, dan
wel het rechtstreekse of onrechtstreekse gevolg, is van de mededeling (bijvoorbeeld
de vermelding van een sigarettenmerk in een discussieprogramma op televisie
of een toespraak op een openbaar, voor het publiek toegankelijk symposium).
Meestal is er dan geld of een andersoortige beloning in het geding. Denk bijvoorbeeld
aan de zogeheten «advertorials» (betaalde redactionele artikelen)
in tijdschriften. Een ander voorbeeld, ontleend aan de praktijk,
is de sponsoring van een«comedy night» door een sigarettenfabrikant.
In dat soort gevallen is er zonder meer duidelijk sprake van een commerciële
mededeling.De leden van de fractie van het CDA stellen enkele vragen over de definitie
van reclame. Blijkens de tekst sub f kan het enkele gebruik van de naam van
een tabaksproduct een omzeilende vorm van een verboden reclame opleveren,
aldus deze leden, maar zij vroegen zich af hoe dit zich verhoudt tot het ter
zake door mij gestelde tijdens de openbare behandeling van het wetsvoorstel
in de Tweede Kamer. Als in reclame met het enkele gebruik van een naam, merk,
symbool of enig ander onderscheidend teken van een tabaksproduct, zonder het
tabaksproduct rechtstreeks te noemen, wordt getracht het reclameverbod te
omzeilen, dan is er in de zin van artikel 1, sub f, sprake van een verboden
reclame. Een onderscheidend teken, waarvan het enkele gebruik omzeilende reclame
kan opleveren, is bijvoorbeeld de algemeen bekende cowboy of kameel in de
verschijningsvorm, zoals gehanteerd bij de promotie van de desbetreffende
sigarettenmerken.In het algemeen komt het mij voor dat bij twijfelgevallen ten minste ook
de volgende twee vragen (vanuit de Keuringsdienst van Waren of de betrokken
private rechtspersonen) op de voorgrond staan:– is er voor de reclame betaald?;– wie heeft er voor de reclame betaald?Kortom, mijn uitlatingen hierover in de Tweede Kamer hebben geen verandering
gebracht in de interpretatie van de tekst van de wet en deze kan dan ook blijven
staan als voorzien in dit voorstel.Ondergetekende is het eens met de stelling van de CDA-fractie dat de bestuurlijke
boeten uit hoofde van artikel 11b e.v. een punitief en niet een reparatoir
karakter hebben. De gedachtengang die daarna ontvouwd wordt, onderschrijft
het kabinet evenwel niet. De jurisprudentie van het Europese Hof van de rechten
van de mens en de fundamentele vrijheden (EHRM) is op het punt van het zwijgrecht
en de cautie nog niet uitgekristalliseerd. Onder deze omstandigheden verdient
het naar het oordeel van het kabinet de voorkeur vast te houden aan de bekende,
in tal van recente wetten opgenomen en aan de jurisprudentie van de Hoge Raad
(zie o.a. HR 17-02-1987, NJ 1987,951 en HR 23-06-1993, BNB 1993/271)) ontleende
regel dat het zwijgrecht geldt vanaf (en dus de cautie moet worden gegeven
voorafgaande aan) het moment waarop jegens de verantwoordelijke een handeling
wordt verricht – inderdaad door een opsporingsambtenaar – waaraan
hij (i.e. de verantwoordelijke) in redelijkheid de gevolgtrekking kan verbinden
dat aan hem wegens een overtreding een boete zal worden opgelegd. Deze regel
is ook opgenomen in het voorontwerp van wet tot regeling van onder andere
de bestuurlijke boete in de Algemene wet bestuursrecht (Vierde tranche AWB).
Overneming van de suggestie van de CDA-fractie in het onderhavige wetsvoorstel
zou afbreuk doen aan de in de recente jaren verkregen eenheid van recht in
tal van bestuurswetten, alsook aan de geschetste kabinetslijn.Bij dit alles moet men zich realiseren dat er vaak (niet altijd, maar
vaak) een wezenlijk verschil zit tussen de «klassieke» situatie
van artikel 27 Sv enerzijds en het ontstaan van een zwijgrecht in bestuurswetten
anderzijds. De eerstgenoemde strafrechtelijke getinte situatie wordt veelal
niet voorafgegaan door een fase waarin men als burger gehouden is inlichtingen
te verstrekken; in de tweede bestuursrechtelijke context veelal juist wel:
men is als burger gehouden naar waarheid op te geven hoeveel inkomen men heeft
genoten (in fiscalibus), zoals men als burger eveneens gehouden is aan de
toezichthouder de inlichtingen te verstrekken die hij voor de vervulling van
zijn taak nodig heeft (artikel 5:11 e.v. van de AWB en de diverse afzonderlijke
bepalingen in zeer vele bestuurswetten).Kortom: in de tweede situatie is er veelal sprake van een «omslag»
van spreekplicht tot zwijgrecht, welke omslag in de eerste situatie
veelal ontbreekt.De leden van de CDA-fractie zouden gaarne een nadere toelichting vernemen
op de figuur van de bijlage van artikel 11c, lid 1. Andere wetten waarin de
opsomming van de met bestuurlijke boete te bedreigen overtredingen is neergelegd
in een algemene maatregel van bestuur of een bij algemene maatregel van bestuur
te wijzigen wettelijke bijlage, zijn onder meer de recentelijk gewijzigde
Warenwet (artikel 32a), de Arbeidsomstandighedenwet 1998 (artikel 33), de
Pensioen- en spaarfondsenwet (artikel 23c), de Wet financiële betrekkingen
buitenland 1994 (artikel 9c), de Wet inburgering nieuwkomers (artikel 18),
de Wet inzake de wisselkantoren (artikel 23c) en de Wet toezicht beleggingsinstellingen
(artikel 33d).Artikel 89 van de Grondwet brengt mee dat de strafmaxima wettelijk worden
geregeld, hetgeen hier ook gebeurd is in artikel 11b, tweede lid. De algemene
maatregel van bestuur bevat de «standaardtarieven» voor elke individuele
overtreding. Aldus zijn de tarieven vergelijkbaar met de vervolgingsrichtlijnen
van het openbaar ministerie en de conform die richtlijnen door de rechter
op te leggen straffen. Van deze standaardtarieven kan ten gunste van de dader
worden afgeweken als op grond van bijzondere omstandigheden het bedrag onevenredig
hoog moet worden geacht (artikel 11b, derde lid). Ten nadele van een dader
kan alleen worden afgeweken door af te zien van het opleggen van een bestuurlijke
boete en de zaak via het openbaar ministerie aan de strafrechter voor te leggen
met gebruikmaking van de Wet op de economische delicten. In één
situatie is de minister zelfs verplicht van het opleggen van een bestuurlijke
boete af te zien en de weg vrij te maken voor het openbaar ministerie, namelijk
als de situatie als omschreven in 11b, zesde lid, zich voordoet: het met de
overtreding behaalde economische voordeel is aanmerkelijk groter dan het boetebedrag.Het bepaalde in artikel 18 vertoont grote overeenkomst met de bevoegdheid
in artikel 13 van de Warenwet en is bedoeld ter uitvoering van «een
bindende regeling inzake tabaksproducten, die krachtens het Verdrag tot oprichting
van de Europese Gemeenschap tot stand is gekomen.». «Bindende
regeling» ziet op alle vormen van Europese rechtsinstrumenten die nopen
tot aanpassing van de Nederlandse regelgeving, dus primair richtlijnen, maar
ook rechtstreeks werkende verordeningen, voor zover het gaat om aanvulling
van de Nederlandse sanctiebepalingen, en tenslotte ook de beschikkingen, voor
zover die algemeen verbindende regels bevatten.Naar het oordeel van het kabinet voorziet de bepaling niet in het buiten
werking stellen van regels of het stellen van regels in afwijking van Nederlandse
regels. Het artikel voorziet slechts in het kunnen stellen van aanvullende
regels ter uitvoering van bindende besluiten.Naar de stellige overtuiging van de regering is er in dit geval dan ook
sprake van een in grondwettelijk opzicht deugdelijke grondslag voor implementatie
van Europese regelgeving. Het voorgestelde artikel 18 spoort ook geheel met
het kabinetsstandpunt «Versnelde implementatie van EG- en andere internationale
besluiten» (Kamerstukken II, 1998 – 1999, 26 200 VI, nr.
65), te meer daar er in het onderhavige geval géén sprake is
van buitenwerkingstelling of indeplaatsstelling.Overigens benadruk ik hier dat ondergetekende de in artikel 18 opgenomen
grondslag slechts wil hanteren voor het zo nodig spoedshalve kunnen implementeren
van Europese regelgeving, in het bijzonder ten einde mogelijke ingebrekestelling
door de Europese Commissie wegens te late implementatie te voorkomen. Artikel
18 is dan ook in wezen bedoeld als een «noodvoorziening». In normale
omstandigheden – als er voldoende tijd is om te implementeren –
zal er in het algemeen gewoon via een wijzigingsvoorstel van de Tabakswet,
dan wel via de daarvoor in aanmerking komende andere grondslagen
voor besluiten in de Tabakswet, geïmplementeerd worden.Voor het overige zij verwezen naar de eerder in het vooruitzicht gestelde
herijking van deze bepaling als het kabinet de aanpassing van de Aanwijzingen
voor de regelgeving op het stuk van dit soort delegatiebepalingen heeft afgerond.De Minister van Volksgezondheid, Welzijn en Sport,E. Borst-Eilers 
 
 Naar boven

 

Directe linkKopieer de link naar uw clipboard 

https://zoek.officielebekendmakingen.nl/kst-20012002-26472-59a.html

Sluit modaal

 

Disclaimer
De hier aangeboden pdf-bestanden van het Staatsblad, Staatscourant, Tractatenblad, provinciaal blad, gemeenteblad, waterschapsblad en blad gemeenschappelijke regeling vormen de formele bekendmakingen in de zin van de Bekendmakingswet en de Rijkswet goedkeuring en bekendmaking verdragen voor zover ze na 1 juli 2009 zijn uitgegeven. Voor pdf-publicaties van vóór deze datum geldt dat alleen de in papieren vorm uitgegeven bladen formele status hebben; de hier aangeboden elektronische versies daarvan worden bij wijze van service aangeboden.

 

Over deze website
Contact
English
Help
Zoeken

Informatie hergebruiken
Privacy en cookies
Toegankelijkheid
Sitemap
Kwetsbaarheid melden

Open data
Linked Data Overheid
PUC Open Data

MijnOverheid.nl
Rijksoverheid.nl
Ondernemersplein.nl
Werkenbijdeoverheid.nl