Geestelijke gezondheidszorg; Brief minister over de openbare geestelijke gezondheidszorg (oggz) en op welke wijze die kan worden versterkt
Staten-Generaal — Kamerstuk 
Datum: 2014-07-11 00:00:00.000000
Rechtsgebied: Wetgeving


(function (window, document, dataLayerName, id) {
 window[dataLayerName] = window[dataLayerName] || [], window[dataLayerName].push({ start: (new Date).getTime(), event: "stg.start" }); var scripts = document.getElementsByTagName('script')[0], tags = document.createElement('script');
 function stgCreateCookie(a, b, c) { var d = ""; if (c) { var e = new Date; e.setTime(e.getTime() + 24 * c * 60 * 60 * 1e3), d = "; expires=" + e.toUTCString() } document.cookie = a + "=" + b + d + "; path=/; Secure" }
 var isStgDebug = (window.location.href.match("stg_debug") || document.cookie.match("stg_debug")) && !window.location.href.match("stg_disable_debug"); stgCreateCookie("stg_debug", isStgDebug ? 1 : "", isStgDebug ? 14 : -1);
 var qP = []; dataLayerName !== "dataLayer" && qP.push("data_layer_name=" + dataLayerName), qP.push("use_secure_cookies"), isStgDebug && qP.push("stg_debug"); var qPString = qP.length > 0 ? ("?" + qP.join("&")) : "";
 tags.async = !0, tags.src = "https://koop.piwik.pro/containers/" + id + ".js" + qPString, scripts.parentNode.insertBefore(tags, scripts);
 !function (a, n, i) { a[n] = a[n] || {}; for (var c = 0; c < i.length; c++)!function (i) { a[n][i] = a[n][i] || {}, a[n][i].api = a[n][i].api || function () { var a = [].slice.call(arguments, 0); "string" == typeof a[0] && window[dataLayerName].push({ event: n + "." + i + ":" + a[0], parameters: [].slice.call(arguments, 1) }) } }(i[c]) }(window, "ppms", ["tm", "cm"]);
 })(window, document, 'dataLayer', 'f8b9eee5-8d9c-4ea1-abd5-83e174f29813');
 
 
 
Direct naar content
Navigatie
Contextinformatie
Publicatie
Acties
Inhoudsopgave
Gerelateerde informatie

Menu

U bent nu hier: 
Publicaties
Officiële publicaties

Inloggen

Primaire navigatie

Andere sites binnen Overheid.nl
Home
Uitgebreid zoeken
Mijn abonnementen
Help

Andere sites binnen Overheid.nl

Berichten over uw Buurt
Zoals vergunningen, bouwplannen en lokale regelgeving.

Rondom uw woonadres
Rondom een zelfgekozen adres

Dienstverlening
Zoals belastingen, uitkeringen en subsidies.

Naar dienstverlening

Beleid & regelgeving
Officiële publicaties van de overheid.

Naar beleid & regelgeving

Contactgegevens overheden
Adressen en contactpersonen van overheidsorganisaties.

Naar overheidsorganisaties

 
 
 
U bent hier:

Home

Kamerstuk 25424, nr. 2

 
 
 

Kamerstuk

Datum publicatie
Organisatie
Vergaderjaar
Dossier- en ondernummer
Datum brief

07-07-1997

Tweede Kamer der Staten-Generaal

1996-1997

25424 nr. 2

24-06-1997

 

 

 
 
 Toon meer van: Inhoudsopgave
 
 

 
 AanhefLichaamInleidingBegripsbepalingPartijen in de oggzFinanciering oggzBeleidsvoornemensad 1) Inhoud van de OGGZ: vaststellen van een basisaanbod
OGGZad 2) De structuur voor de OGGZKwaliteitSpreidingWetgevingBestuurlijke instrumentenUitvoeringOndersteuningNadere adviseringToezichtad 3) Randvoorwaarden op landelijke niveauTot slotOndertekening
 

 
 
 Toon meer van: Extra informatie
 
 

 
 

Informatie over publicatie

 

 

 
 Toon meer van: Gerelateerd
 
 

 
 Publicaties in kamerdossier

Kamerdossier 25424Toon alle publicaties in het hoofddossier

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Publicaties referendum

 

 

 

 

 

Authentieke versie (PDF)
bestandsgrootte: 47 Kb

Informatie

Gerelateerd

Printen

Delen

 
 
 
25 424Geestelijke Gezondheidszorgnr. 2BRIEF VAN DE MINISTER VAN VOLKSGEZONDHEID, WELZIJN EN SPORTAan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-GeneraalRijswijk, 24 juni 1997Met deze brief wil ik u informeren over de openbare geestelijke gezondheidszorg (oggz). Tevens geef ik aan op welke wijze de oggz kan worden versterkt.
Hiertoe wordt een aantal beleidsthema's uitgewerkt.Deze thema's sluiten aan bij de onderwerpen die in het regeringsstandpunt
bij het advies van de commissie Versterking Collectieve Preventie (commissie
Lemstra) en in het (concept) regeringsstandpunt bij de evaluatie van de wet
Bijzondere opnemingen in psychiatrische ziekenhuizen (Wet Bopz)1 aan de orde komen. Er zijn ook raakvlakken met het grote stedenbeleid.
De doelstellingen, die in de zorgparagraaf van het convenant tussen rijk en
vier grote steden worden geformuleerd, sluiten aan bij de voornemens in deze
brief. De nadere uitwerking van de oggz in deze brief vormt tevens een aanvulling
op de inhoud van de Brief GGZ aan uw Kamer. InleidingBij oggz gaat het om de maatschappelijke verantwoordelijkheid voor kwetsbare
personen die niet zelfstandig of vrijwillig van de beschikbare voorzieningen
gebruik maken.In termen van functies van de zorg is de oggz te herleiden tot het gezamenlijk
optreden om de preventie- en de vangnetfunctie inhoud te geven en dus om waar
mogelijk de mensen waar het om gaat terug te geleiden naar een aanvaardbaar
maatschappelijk bestaan. Het gaat hierbij om activiteiten op het terrein van
sociale psychiatrie en crisisinterventie, preventie en hulpverlening voor
personen of groepen met een verhoogd risico. Er is doorgaans sprake van complexe
problematiek. In de oggz heeft men te maken met personen, die behalve psychisch
gestoord vaak ook verslaafd, dakloos, extreem verwaarloosd zijn of dat dreigen
te worden. Zij bevinden zich vaak in een neerwaartse spiraal. Het gedrag dat
daar het gevolg van is levert vaak overlast2 op
voor de omgeving. Bij een psychische stoornis en ernstige overlast
kan de wet Bopz, afhankelijk van de concrete omstandigheden van de casus,
een oplossing bieden.Doel van de geschetste voornemens is om in de voorzieningensfeer tot een
werkwijze te komen waarbij instellingen en instanties, die ieder voor een
deel van de openbare ggz verantwoordelijk zijn, gezamenlijk gaan optreden.
Kwetsbare groepen zoals verkommerden en verloederden, blijven nu nog te vaak
van effectieve hulp verstoken omdat de samenwerking bij de sterk gedifferentieerde
hulpverlening tekortschiet. In een situatie waarin men alléén
de oplossing niet kan bieden neemt niemand meer het initiatief. Het probleem
wordt doorgeschoven. Voor het vinden van een oplossing is in de oggz vaak
de medewerking van zeer veel partijen nodig. Vaak voelt men zich ook ten onrechte
niet verantwoordelijk meer omdat dwangmiddelen niet (of niet effectief) kunnen
worden toegepast3. Het gaat erom dat men een maatschappelijk
probleem onderkent, op grond van de kenmerken van het probleem het initiatief
neemt en garanties biedt dat initiatiefnemer en cliënt niet aan hun lot
worden overgelaten.Dit vergt een politiek en organisatorisch kader op lokaal niveau, zoals
ook wordt beschreven in de zorgparagraaf van het convenant tussen het rijk
en de vier grote steden.Om deze doelstelling te realiseren moet het beleid bijdragen tot het wegnemen
van obstakels in de sfeer van organisatie en financiering. De gewenste samenwerking
tussen de voor oggz verantwoordelijke partijen moet worden gefaciliteerd.
Het is niet gewenst om daartoe van bovenaf organisatorische en financiële
modellen te ontwikkelen. Het is ook niet de bedoeling om met taken en financiële
middelen te gaan schuiven. Een procesmatige benadering verdient de voorkeur.
Zo'n benadering is gewenst omdat we op dit punt te maken hebben met (de relatie
tussen) twee veelomvattende decentralisatiemodellen: (functionele) decentralisatie
van taken en bevoegdheden naar partijen in de gezondheidszorg en (territoriale)
decentralisatie naar lagere overheden. Een procesmatige benadering doet recht
aan het feit dat veel partijen met ieder hun eigen verantwoordelijkheden,
eigen werkwijze en cultuur, gezamenlijk op maat van de lokale situatie oplossingen
moeten vinden.Voorop staat dat de coördinatie van oggz-activiteiten op lokaal niveau
moet plaatsvinden. De gemeente moet voor het organiseren daarvan volledig
verantwoordelijk worden. De zorgplicht van de Riagg en de wettelijke taak
van de GGD moeten aansluiten bij de rol die een heel scala van voorzieningen
op het terrein van de oggz kan spelen. Het gaat er om een betere verbinding
te leggen tussen reeds bestaande voorzieningen. Tevens moet de problematiek
van de oggz op lokaal niveau beter zichtbaar worden gemaakt.Om de bovenvermelde ontwikkeling te bevorderen is vooralsnog niet gekozen
voor implementatie via wettelijke regelgeving. Gelet op het belang dat in
het veld wordt gehecht aan oggz is gekozen voor het afsluiten van convenanten.
Zowel tussen de rijksoverheid en de meest betrokken landelijke partijen als
op lokaal niveau tussen gemeenten en partijen. Het convenant tussen rijk en
de vier grote steden kan hiervan als een voorbeeld worden gezien. BegripsbepalingOpenbare geestelijke gezondheidszorg omvat volgens het advies OGGZ van
de voormalige Nationale Raad voor de Volksgezondheid (NRV, 1991)4 alle activiteiten op het terrein van de geestelijke volksgezondheid,
die niet op geleide van een vrijwillige individuele hulpvraag tot stand komen.Deze activiteiten worden uitgevoerd op drie niveaus van hulpverlening:I Directe hulpverlening voor het individu; dat wil zeggen permanent beschikbare
hulpverlening;II Zorg voor groepen mensen met een verhoogd risico, dat wil zeggen zorg
voor welomschreven categorieën patiënten, met inbegrip van preventieprogramma's
gericht op groepen die verhoogd risico lopen;III Collectieve GGZ, d.w.z. activiteiten gericht op niet nader omschreven
collectieven.Deze niveaus bieden een grove indicatie voor de taakverdeling van de zorgaanbieders.De activiteiten onder niveau I zijn primair RIAGG-taken.De activiteiten, die vallen onder niveau II kunnen niet aan een bepaalde
partij worden toegeschreven, en worden in de praktijk dan ook door verschillende
partijen uitgevoerd en op verschillende wijze gefinancierd. Daarom zijn deze
activiteiten dan ook onderwerp van lokale en regionale discussie.De activiteiten behorend bij niveau III zijn primair taken van de GGD.Een aantal voorbeelden uit de praktijk van de oggz:– vroegtijdige signalering van psychosociale problematiek bij jeugdigen;– interventieprogramma's voor groepen mensen met een verhoogd risico
(zoals b.v. dak- en thuislozen);– interventie en/of advisering aan instanties bij psychosociale
problematiek van groepen uit de bevolking bij:* grootschalige incidenten of calamiteiten;* (individuele) medisch hygiënische probleemgevallen;* asielzoekers;* problematiek met openbare orde karakter;* drugsverslaving;* psychiatrische problematiek bij dak- en thuislozen;– het signaleren van psychosociale problematiek onder risicogroepen
uit de bevolking en vervolgens het doen van beleidsvoorbereidend onderzoek
en het adviseren en initiëren van beleid dienaangaande.Kern van de begripsbepaling van oggz is het ontbreken van actieve medewerking
van de persoon of personen waar men zich op richt. Er is geen vraag om zorg
in de traditionele zin. Het gaat om diffuse hulpbehoeften die doorgaans niet
door de betrokkenen zelf wordt gesignaleerd.Aan de aanbodskant omvat de oggz veel voorwaardenscheppende activiteiten
die niet in het oog lopen. Maar ook parate voorzieningen, zowel binnen de
zorgsector als daarbuiten (politie, huisvesting, sociale dienst enz.).Een casus biedt het Zeer Moeilijk Plaatsbaren-project in Maastricht. Daar
werken huisvesting en hulpverlening samen om situaties als deze op te lossen:Uit een Maastrichtse woning klonk geschreeuw en de stank was niet meer
te harden. Voor de bewoners, een zwak begaafde vrouw en een gehandicapte man,
was de zorg voor de enorme hoeveelheid (huis)dieren duidelijk te veel en aan
andere verplichtingen, zoals het betalen van rekeningen of het schoonmaken
van het huis, kwamen ze al helemaal niet toe. De stress en de onderlinge problemen
waren dan ook groot toen het echtpaar werd aangemeld voor het project voor
zeer moeilijk plaatsbaren. Gespecialiseerde gezinsverzorging in combinatie
met financiële bewindvoering heeft het huishouden weer op de rails gezet.
Het aantal huisdieren is verminderd en de ergste stressfactoren zijn weggenomen
zodat de overlast is verdwenen en nu nog met reguliere gezinszorg
kan worden volstaan.Zonder de in het Maastrichtse project geregelde gezamenlijke verantwoordelijkheid
is de kans groot dat niemand hier het initiatief neemt omdat «niemand
zich aan zet acht». De woningbouwvereniging kan de rol van «signaleerder»
niet vervullen. De afstemming tussen de verschillende hulpverleners die bij
de oplossing zijn betrokken komt niet van de grond.Andere voorbeelden kunnen worden ontleend aan het Amsterdamse project
«Bestrijding Burenoverlast Westerpark» en aan de Haagse programma's
voor maatschappelijk herstel.Een voorbeeld van een netwerk biedt het reguliere overleg tussen Riagg
Zuidhage en de wijkagent over de door hem gesignaleerde of via hem gerapporteerde
misstanden in de wijk. Het gaat daarbij om de vraag of in bepaalde gevallen
een interventie van Riagg-zijde mogelijk en wenselijk is.Met dit overleg wordt gerichte en tijdige verwijzing van problemen naar
de Riagg bevorderd. Met name problemen die niet via andere kanalen bij de
Riagg terechtkomen omdat er geen individuele hulpvraag aan ten grondslag ligt.
We bevinden ons hier in het overgangsgebied tussen hulpverlening en openbare
orde. Partijen in de oggzDe verantwoordelijkheid voor het aanbieden van oggz berust niet bij één
enkele partij. Er is niet één instantie, die zelfstandig de
oggz-problematiek effectief kan aanpakken.Verantwoordelijkheden liggen onder meer bij gemeenten, ziektekostenverzekeraars,
zorginstellingen, GGDen, justitie, opvangvoorzieningen en maatschappelijk
werk en scholen.Om het voor oggz gewenste organisatorische kader op lokaal niveau te realiseren
moeten de verantwoordelijkheden van alle betrokken partijen in samenhang worden
bezien. Het accentueren van de rol van de gemeente staat hierbij voorop. Dit
heeft echter weer gevolgen voor met name de positie van de Riagg binnen de
openbare ggz.Ik wil kort ingaan op de achtergronden van de wens om de rol van de gemeente
in de openbare ggz te vergroten.De rijksoverheid is beleidsmatig verantwoordelijk voor het brede volksgezondheidsterrein.
Voor de openbare ggz betekent dit een verantwoordelijkheid waar het gaat om
een landelijk belang, het scheppen van de noodzakelijke randvoorwaarden, het
bepalen aan welke taken behoefte bestaat en aan welke normen de kwaliteit
van de dienstverlening minimaal moet voldoen. Het is goed om te bedenken dat
het beleid van het rijk op andere terreinen dan de volksgezondheid ook van
invloed is op de omvang van problemen waar de oggz voor staat. Dat geldt met
name voor de sociale zekerheid. Hiervoor wordt facetbeleid en intersectoraal
beleid ontwikkeld en wordt interdepartementale samenwerking bevorderd.De gemeente heeft een taak en een verantwoordelijkheid die in Grondwet
en organieke wetgeving is vastgelegd. Op grond daarvan zijn gemeenten aanspreekbaar
op het algemeen welzijn (en de randvoorwaarden daarvoor) van de mensen binnen
hun gemeentegrenzen.Het rijk heeft diverse openbare taken en bevoegdheden in medebewind5 gegeven aan of gedecentraliseerd naar lagere overheden
en partijen inhet zorgveld. De gemeente is hierdoor steeds belangrijker
geworden op een groot aantal beleidsterreinen die de openbare gezondheidszorg
beïnvloeden. Het gaat daarbij om welzijn, werkgelegenheid, huisvesting,
vervoer, openbare orde , ambulante verslaafdenzorg, collectieve preventie,
maatschappelijke opvang en verlening van bijstand.Wanneer nieuwe maatschappelijke problemen en lacunes in het voorzieningenpakket
ontstaan, dan worden gemeenten daar direct mee geconfronteerd. Gemeenten kunnen
in die gevallen nu al bij het zoeken van een oplossing in overleg treden met
zorgaanbieders en -verzekeraars of (tijdelijk) zelf in het aanbod voorzien.
Verder geeft de decentralisatie van preventie-, welzijns- en maatschappelijke
opvangvoorzieningen gemeenten de mogelijkheid om integraal beleid te voeren
in samenspraak met en op maat voor de mensen om wie het gaat. De verantwoordelijkheden
op het gebied van de zorg voor jeugdigen, gehandicapten en ouderen krijgen
tot nu toe de meeste aandacht.Het gemeentelijke oggz-beleid is opgedragen aan de Gemeentelijke Geneeskundige
Dienst 6 met name waar het gaat om activiteiten
die door de NRV7 op niveau III zijn geplaatst:
de collectieve GGZ ofwel de activiteiten gericht op niet nader omschreven
collectieven. Ook de aandacht voor de geestelijke aspecten vormt een onderdeel
van het integrale openbare gezondheidsbeleid van GGDen. De volgende functies
worden daarbinnen vervuld: het signaleren van volksgezondheidsproblemen (waaronder
surveillance), beleidsontwikkeling en advisering (waaronder consultatie t.b.v.
andere gemeentelijke diensten), beleidsuitvoering (waaronder collectief preventieve
programma's en laagdrempelige opvang) en coördinatie/stimulering en ondersteuning
(waaronder het initiëren en organiseren van netwerken).Aan openbare ggz is een aspect van openbare/publieke verantwoordelijkheid8 te onderscheiden:het betreft collectieve activiteiten, die het belang van de individu overstijgen;het betreft problemen van openbare orde en ze doen zich voor in de openbaarheid;het betreft diffuse hulpvragen, dat wil zeggen niet enkel somatische problemen
of psychische stoornissen, maar ook problemen rond de maatschappelijke context
van mensen;het betreft activiteiten die per definitie vragen om samenwerking tussen
sectoren van gezondheidszorg en gemeentelijke diensten;het betreft zorg voor zogeheten «problematische groepen»,
niet gemotiveerde, kwetsbare, lastige cliënten, waarvoor de reguliere
zorg geen adequaat hulpaanbod heeft;het betreft hulp die derden, niet altijd de patiënt zelf, nodig vinden.Deze kenmerken geven de oggz een publiek aspect waardoor een gelegitimeerde
maatschappelijke inbreng in de hulpverlening gewenst is. Doordat het in de
oggz vooral om lokale initiatieven zal gaan dient de gemeente de verbinding
tussen publiek belang en preventie- en hulpverleningsactiviteiten te realiseren.
Het type problematiek en de aard en de inhoud van de OGGZ is sterk gerelateerd
aan de maatschappelijke omgeving waarin oggz-initiatieven worden uitgevoerd.
De maatschappelijke context is steeds aan veranderingen onderhevig. De verantwoordelijkheden
van de vele betrokken partijen zijn niet volledig op voorhand vast te stellen.
Daar komt nog bij dat het regionaal of lokaal aanwezige potentieel mede bepalend
is voor de wijze waarop de oggz in praktijk gestalte krijgt. Alleen op dat
niveau kan een organisatorische oplossing worden gevonden waarbij met deze
diversiteit rekening wordt gehouden. De gemeente moet hiertoe het initiatief
nemen.De relatie tussen gemeente en Riagg vormt daarbij een gevoelig punt. Bij
de Riagg-vorming in 1982 zijn de taken, die voorheen als sociale psychiatrie
bij een aantal grote GGD-en werden uitgeoefend, in de Riagg-verstrekking ondergebracht.
Dit heeft geleid tot de belangrijke verbetering dat voortaan crisisinterventie,
24-uurs bereikbaarheid landelijk gespreid beschikbaar zijn. Het nadeel blijkt
te zijn dat de gemeentepolitiek zich niet meer bezig houdt met deze onderwerpen
omdat die tot de verantwoordelijkheid van de curatieve zorg worden gerekend.Het publieke karakter van de sociale psychiatrie is bij de Riagg onderbelicht
gebleven. In de Riagg is dit aspect ambivalent benaderd. De Riagg-cultuur
staat gereserveerd tegenover begrippen als onvrijwillig, outreachend en openbare
orde. Onder invloed van de toenemende vermaatschappelijking van de Riagg (combineren
van psychische en sociale hulp) begint dit te veranderen. Dit proces moet
een impuls krijgen. De uiteraard zeer gewenste wettelijke waarborgen rond
onvrijwillige opnemingen en het hanteren van het begrip handelingsonbekwaamheid
verplicht tot een maximale inspanning in de vorm van «bemoeizorg»
in het kader van openbare ggz. De Riagg moet daarom haar visie op haar oggz-taken
plaatsen binnen het in deze brief geschetste oggz-kader. De gemeente, in de
vorm van het College van Burgemeester en Wethouders of in de persoon van een
voor oggz verantwoordelijk wethouder, wordt aanspreekbaar voor het oggz-beleid.
Dáár behoort men zicht te hebben op de personen en op de problematiek
waarop de oggz zich richt.Bij het versterken van de relatie tussen gemeente en ambulante ggz behoort
de zorgverzekeraar een belangrijke rol te spelen. De primaire taak van de
zorgverzekeraars is de uitvoering van de Ziekenfondswet en de AWBZ via verbindingskantoren.
De verantwoordelijkheid van de zorgverzekeraars voor oggz is bijzonder relevant
wanneer het gaat om de relatie tussen premiegefinancierde zorgvoorzieningen
en gemeentelijke voorzieningen.Deze relatie werkt naar twee kanten. Gemeenten kunnen via hun voorzieningen
het beroep op het zorgstelsel ontlasten9. Anderzijds
wordt het beroep dat op gemeenten wordt gedaan mede beïnvloed door de
mate waarin door het zorgstelsel adequate hulp wordt geboden.Er is dus sprake van afwentelingsrisico's wanneer er lacunes in het totale
voorzieningenpakket ontstaan op het raakvlak van de premiegefinancierde geestelijke
gezondheidszorg en de terreinen, die onder verantwoordelijkheid vallen van
de lokale overheid. Hier ligt een duidelijk wederzijds financieel belang (van
zorgverzekeraars en gemeenten) om in overleg te treden over oggz-beleid.Zorgverzekeraars beperken zich overigens al niet langer strikt tot de
rol van schadeverzekeraar maar kunnen in het kader van regeling Zorgvernieuwingsfonds
GGZ ook zorg financieren, die de vraag naar geestelijke gezondheidszorg beperkt. Financiering oggzHet gaat bij oggz om het financieren van lokale of regionale initiatieven.
Bij de uitvoering zijn meerdere partijen betrokken, die op verschillende wijzen
worden gefinancierd.De RIAGG speelt een belangrijke rol op het terrein van de oggz. Zij heeft
een zorgplicht in de vorm van direct patiëntgebonden zorg in het kader
van de AWBZ-verstrekking ambulante ggz.Behalve Riagg en GGD zijn ook de ambulante verslavingszorg (CAD); huisartsenzorg;
het Algemeen Maatschappelijk Werk, justitie en politie; de opvangvoorzieningen;
woningbouwcorporaties bij oggz betrokken. De activiteiten, die voor oggz worden ontwikkeld zijn vaak moeilijk te
kwantificeren binnen de diverse budgetten. De besluitvorming over de omvang
van de diverse financiële middelen komt meestal via autonome samenhangende
trajecten tot stand.De beschikbare ruimte voor de geestelijke gezondheidszorg wordt centraal
in het Jaaroverzicht Zorg vastgesteld. De budgetten voor de Riaggs worden
na overleg over productieafspraken met verbindingskantoren nader vastgelegd.De budgetten waarover de gemeenten binnen hun begroting kunnen beschikken
voor welzijnsbeleid, voor huisvesting, werkgelegenheid, bijstand, basisgezondheidszorg,
verslavingszorg en maatschappelijke opvang worden gevoed uit het Gemeentefonds
en uit specifieke uitkeringen.De oggz-activiteiten worden dus uit verschillende geldstromen «meebetaald»
zonder dat de hoogte en de samenstelling van de betrokken middelen zichtbaar
is.Reguliere financiële middelen:Alleen de Riagg en de GGD worden specifiek voor oggz-taken gefinancierd.
De overige instellingen en organisaties die bij oggz zijn betrokken moeten
binnen de eigen budgetten middelen voor oggz bestemmen.– De vanwege de AWBZ gefinancierde Riagg heeft in haar budget middelen
voor zowel de taken acute psychiatrie/crisisinterventie als voor preventie
en consultatie. Bij de oprichting van de Riagg is de sociale psychiatrie formeel
bij de Riagg ondergebracht. Het deel van het budget dat de Riagg aan oggz
besteedt kan al naar gelang de invulling die men aan het begrip geeft enorm
uiteenlopen.– De GGD wordt vanuit de gemeentebegroting gefinancierd voor oggz-activiteiten.Zorgvernieuwingsmiddelen:Wanneer de OGGZ in breed perspectief wordt geplaatst komt ook de financiering
van de huidige Zorg Op Maat-regeling in de geestelijke gezondheidszorg aan
de orde. Deze omvat o.a. geoormerkte gelden voor de OGGZ en de maatschappelijke
opvang. Voor OGGZ-projecten is in dit kader in 1997 f 11,6 miljoen beschikbaar.
Verbindingskantoren in bepaalde regio's kunnen volgens deze regeling OGGZ-initiatieven
goedkeuren en indienen bij de Ziekenfondsraad. In opdracht van de Ziekenfondsraad
wordt momenteel een onderzoek uitgevoerd naar de inhoudelijk en organisatorisch
nader te stellen eisen voor OGGZ-activiteiten.Voor de maatschappelijke opvang is in dit kader in 1997 f 12 miljoen
beschikbaar. Deze regeling is bedoeld voor de sociaal-psychiatrische begeleiding
van geïndiceerde cliënten in sociale pensions en instellingen voor
maatschappelijke opvang.De projecten die door de Ziekenfondsraad in het kader van de Zorg Op Maat-regeling
zijn gehonoreerd zijn voor het merendeel projecten die:– gericht zijn op het voorkomen van ernstige psycho-sociale problemen
(agressief gedrag) bij kinderen;– gericht zijn op het toegankelijk maken van de zorg;– actieve outreachende hulpverlening bevorderen door een geïntegreerd
aanbod voor complexe problematiek te bieden. BeleidsvoornemensEr zijn reeds veel positieve ontwikkelingen. Preventie en facetbeleid
worden gestimuleerd. Hetzelfde geldt voor outreachend werken in de (ambulante)
ggz en voor de samenwerking van de geestelijke gezondheidszorg met aangrenzende
zorgvelden. Er vindt een vermaatschappelijking van de geestelijke gezondheidszorg
plaats. Een organisatorisch kader voor openbare ggz vergt brede maatschappelijke
aandacht om overeind te blijven. Deze extra inzet moet van alle betrokken
partijen komen. Er bestaat reeds een brede consensus over de noodzaak om oggz
te versterken.Het sluiten van convenanten tussen gemeenten en de voor oggz verantwoordelijke
partijen is daarom een uitvoerbaar middel om een kader voor de oggz te creëren.
Het waarborgen van een basisaanbod oggz moet de kern van zo'n convenant vormen.In deze procesmatige opzet blijven de samenwerkende partners verantwoordelijk
voor de concrete zorgverlening. Voor oggz (vangnet- en preventiefunctie) geldt
bij uitstek dat hieraan op lokaal en regionaal niveau organisatorisch invulling
moet worden gegeven. In de uitvoeringspraktijk is in het verleden echter steeds
weer gebleken dat dergelijke projecten onvermijdelijk een te kleinschalig
en versnipperd karakter kregen. De regio waarbinnen zon netwerk functioneert
dient dan ook een zodanige schaalgrootte te hebben dat er draagvlak is voor
een gedifferentieerd aanbod van zorg. Dit betekent dat in veel gevallen gemeenten
bovenregionaal afspraken moeten maken.De Minister van VWS zal met de Vereniging van Nederlandse Gemeenten en
de koepels van zorgaanbieders en zorgverzekeraars in overleg treden over de
randvoorwaarden waarbinnen op het lokale/regionale niveau convenanten kunnen
worden afgesloten.In deze randvoorwaarden zullen in ieder geval de hierna genoemde thema's
worden uitgewerkt:1) De inhoud van de OGGZ: vaststellen van een basisaanbod.2) Het verhelderen van de verschillende verantwoordelijkheden voor de
OGGZ.3) Het formuleren van landelijke randvoorwaarden voor de OGGZ. ad 1) Inhoud van de OGGZ: vaststellen van een basisaanbod
OGGZEr kan pas sprake zijn van een voldoende aanbod van oggz-activiteiten
wanneer op regionaal/lokaal niveau aan een aantal voorwaarden is voldaan in
de vorm van een basisaanbod van OGGZ-activiteiten.Het basisaanbod oggz dient de volgende punten te omvatten:1. Een gezamenlijk gedragen platform of samenwerkingsverband dat de regionale
verantwoordelijkheid voor de oggz gestalte geeft.Hierbij moet onderscheid worden gemaakt tussen een politiek en organisatorisch
platform waarin overheid, ziektekostenverzekeraars, uitvoerders en signaleerders
zich rekenschap geven van de oggz-problematiek (vangnet- en preventiefuncties),
en een samenwerkingsverband dat is gericht op de uitvoering waarvan tenminste
GGD en Riagg deel uitmaken en dat verantwoordelijk is voor een gecoördineerd
optreden bij acute situaties en calamiteiten en voor het uitvoeren van projecten.De gemeente (of samenwerkende gemeenten) is verantwoordelijk voor het
instellen en instandhouden van dit organisatorische kader.Voor deze opzet is gekozen vanwege de bijzondere eisen die de oggz-problematiek
stelt. Er is landelijk een relatief uniforme regeling nodig, die toch een
structuur biedt die op lokaal en regionaal niveau flexibiliteit en continuïteit
mogelijk maakt en tevens de rol van de gemeente accentueert. Openbare ggz omvat zowel sporadische incidenten waarvoor toch snel een
groot aantal partijen in samenwerking een praktische oplossing moeten vinden,
als calamiteiten die een grote inspanning voor psychische nazorg en opvang
nodig maken.Het is niet gewenst om het basisaanbod vooraf reeds tot in detail in te
vullen. Het uiteindelijke doel is een flexibele inzet van oggz-activiteiten.
Hiervoor is een werkwijze nodig waarbij activiteiten niet hiërarchisch
worden opgezet, maar op basis van de bijdrage die partijen kunnen leveren
aan de oplossing van het probleem. De diagnostiek moet interdisciplinair tot
stand komen. De kenmerken van de doelgroep: mensen die op veel terreinen tegelijk
(ook naar verwachting) problemen geven en ondervinden moeten hierbij centraal
staan.Een politiek en organisatorisch kader voor oggz kan niet optimaal functioneren
zonder een gestructureerd overleg tussen de financiers (gemeenten en zorgverzekeraars)
over de financiering van de inzet van de oggz-taken van de Riagg en tenminste
de GGD.Dit gestructureerd overleg kan als schakel tussen de financiële betrokkenheid
van gemeenten bij maatschappelijke opvang, ambulante verslavingszorg etc.
en contactkantoren, die de AWBZ uitvoeren fungeren. Als zodanig vormt deze
schakelfunctie een logische aanvulling op het organisatorische kader voor
oggz. Het biedt tevens een werkbaar middel om een element van aansturing van
de lokale overheid te introduceren zonder dat tot herschikking van de oggz-taken
behoeft te worden overgegaan. Een dergelijk overleg draagt bij tot het voorkomen
van afwenteling tussen sectoren. Zo kan worden vermeden dat bijvoorbeeld bij
gemeentelijk beleid inzake het Algemeen Maatschappelijk Werk geen relatie
wordt gelegd met de gevolgen voor de Riagg-taken. Dit geldt uiteraard ook
voor de gevolgen van de besluitvorming over de financiële ruimte voor
oggz-taken van de Riagg.Het overleg met de gemeente geeft het verbindingskantoor ook een legitimering
om bij het maken van de productieafspraken met de Riagg tot bindende afspraken
over oggz-activiteiten te komen.De gemeente heeft dit overleg nodig om haar verantwoordelijkheid voor
het handhaven van het oggz-basisaanbod waar te maken. Aan de hand van dit
overleg wordt het mogelijk inzicht te krijgen in de aard en de kosten van
de oggz. Er zijn inmiddels meer overlegvormen tussen gemeenten en zorgverzekeraars.
Dit is ook onvermijdelijk omdat de geestelijke gezondheidszorg steeds verder
opschuift onder invloed van de vermaatschappelijking. Dit heeft gevolgen voor
het inzetten van de beschikbare financiële middelen. Er is hier sprake
van een groeiproces dat zal leiden tot het combineren van zorgaanbod en overlegvormen.
Idealiter zal het mogelijk worden om het totale zorgaanbod dat met oggz is
gemoeid op lokaal niveau gezamenlijk te sturen. Hier ligt ook een duidelijke
relatie met het advies van de Commissie Lemstra om te komen tot een integrale
gemeentelijke nota gezondheidsbeleid.Het organisatorische kader oggz moet voorts kunnen beschikken over:2. Een sociale kaart; actueel en bekend bij alle betrokkenen. (GGD aanspreekbaar)3. Een rampenplan dat aangeeft volgens welk scenario de oggz partners
moeten reageren op de psychische gevolgen van rampen.Er moet een voldoende aanbod zijn van: 4. Crisisopvang van psychische problematiek.Aandacht voor het vinden van alternatieven voor gedwongen opname bij het
regionale overleg tussen politie, justitie en Riagg. Het toepassen van dwang
en drang en het hanteren van de wet BOPZ staat centraal in het op elkaar betrekken
van lokale overheid en oggz.5. Dak- en thuislozenzorg: aandacht voor psychische problematiek.In het basisaanbod moet zijn opgenomen:6. Preventie t.a.v. groepen mensen met een verhoogd risico: op basis van
regionale epidemiologische gegevens en een daarbij aansluitende prioriteitenstelling,
met specifieke aandacht voor maatschappelijk bepaalde GGZ-problematiek.7. Maatschappelijke signalering/beleidsadvisering op basis van gecombineerde
gegevens van alle bij de OGGZ betrokken partijen, o.a. naar lokale, regionale
en hogere overheden. De GGD zou op dit punt een initiërende rol kunnen
spelen. Ook wat betreft epidemiologie en registratie.8. Consultatieve ondersteuning vanuit de GGZ aan andere bij OGGZ betrokken
partijen en vice versa.De oggz in de regio moet in voldoende mate worden gekenmerkt door:9. Bemoeizorg: actieve outreaching hulpverlening aan individuen en groepen
mensen met ernstige problemen, die zelf niet om hulp vragen (vereenzaamde
ouderen, geïsoleerde (ex)-psychiatrische patiënten, mensen die zich
door hun psychische problemen slecht staande kunnen houden in de buurt). Context-gebonden
problemen waarbij sprake is van een acute noodzaak om een originele oplossing
te vinden. ad 2) De structuur voor de OGGZHet model dat in deze brief wordt bepleit kent een gezamenlijke verantwoordelijkheid
voor de psychische gezondheid van (potentieel) kwetsbare burgers toe aan een
aantal partijen, die binnen een organisatorisch kader voor oggz moeten samenwerken.Over de contouren van een structuur waarbinnen de verschillende verantwoordelijkheden
tot hun recht moeten komen het volgende: Kwaliteit– Het vaststellen van minimumeisen en randvoorwaarden voor de oggz
is in eerste instantie de verantwoordelijkheid van het veld en in aanvullende
zin van de centrale overheid. Spreiding– Door een basisaanbod te omschrijven en zo nodig nader eisen te
formuleren over inhoud en organisatie van oggz-activiteiten wordt een zekere
mate van gelijkheid en continuïteit van oggz in den lande bewerkstelligd. Wetgeving– Wetgeving (Grondwet, Gemeentewet, Wet Collectieve Preventie Volksgezondheid)
biedt een kader om de verantwoordelijkheid van het Gemeentebestuur
voor de oggz zo nodig wettelijk uit te breiden. In de Algemene Wet Bijzondere
Ziektekosten kan de positie van de Riagg in de oggz nader worden geregeld. Bestuurlijke instrumenten– In het kader van de follow-up op het rapport van de Commissie
Lemstra zal nader overleg worden gevoerd met partijen om te bezien op welke
wijze dit het beste vormgegeven kan worden. Het lijkt in de rede te liggen
om de openbare ggz op te nemen in een gemeentelijke nota Gezondheidsbeleid.
De Regiovisie kan eveneens een instrument bieden. Uitvoering– De uitvoering van oggz-activiteiten ligt in handen van een samenwerkingsverband
waarin tenminste de GGD en de Riagg participeren. Het probleem behoort te
bepalen wie het initiatief neemt. Het regelen van de onderlinge verantwoordelijkheden
moet op lokaal niveau plaatsvinden.Daarnaast zal er in platformverband samengewerkt worden met andere netwerkpartners
zoals bijv. lokale zorgaanbieders, het AMW, de Woningbouwverenigingen, de
Sociale Dienst, huisartsen, scholen, wijkagenten, Openbaar Ministerie. Ondersteuning– Om de eenheid in aanbod te bevorderen en om te voorkomen dat op
verschillende plaatsen steeds weer het wiel wordt uitgevonden zal een Landelijk
Platform OGGZ worden ingesteld. In hoeverre dit kan aansluiten bij het platform
openbare gezondheidszorg (standpunt Lemstra) zal nog nader worden bezien.Behalve het informeren en stimuleren (aanjaagfunctie) van de regionale
platforms zal dit platform als expertisecentrum worden belast met het invoeren
van protocollering, het ontwikkelen van normen en het inventariseren van onderzoeksvragen. Nadere advisering– Op dit moment is niet precies duidelijkheid te geven over de schaalgrootte
van het basisaanbod. Er zijn ± 600 gemeenten, 27 zorgkantoren, ±
40 GGD-regio's, 58 Riaggen. Buiten de grote steden zal de kwestie van schaalgrootte
naar verwachting moeilijk zijn op te lossen. Zoals in het standpunt op het
rapport van de commissie Lemstra al is aangegeven, zal de Raad voor de volksgezondheid
en Zorg om advies gevraagd worden o.a. over de schaalgrootte van de openbare
gezondheidszorg. Ik zal de RvZ vragen hierbij ook de specifieke positie van
de OGGZ te bezien. Toezicht– In het kader van de Kwaliteitswet Zorginstellingen is het bestuur
van de gemeente te beschouwen als de verantwoordelijk zorgaanbieder. De gemeenten
realiseren hun oggz-taken onder meer door middel van hun GGD-en. Het toezicht
van overheidswege op zorginstellingen die onder de reikwijdte van de Kwaliteitswet
vallen berust bij de Inspectie voor de Gezondheidszorg. ad 3) Randvoorwaarden op landelijke niveauNaast het schetsen van de inhoud en de gewenste structuur: de opdracht
aan de lokale overheid om een organisatorisch kader voor oggz in
stand te houden zijn er nog enkele randvoorwaarden, die op de agenda van een
overleg tussen de Minister van VWS en de landelijke vertegenwoordigers thuishoren.Hierbij denk ik aan:– de Inspectie voor de Gezondheidszorg houdt toezicht op de kwaliteit
van de oggz. Bij het toezicht op de GGD spreekt de IGZ de gemeenten aan op
haar verantwoordelijkheid het oggz-beleid, inclusief de GGD, op verantwoorde
wijze vorm te geven;– het stimuleren van convenanten op lokaal niveau tussen gemeenten
en voor openbare ggz verantwoordelijke partijen;– het stimuleren van onderzoek op terrein van de oggz door het Landelijk
Platform en de ZON;– het stimuleren van het opzetten van regionale platforms (door
management-ondersteuning, wellicht mogelijk in kader Grote stedenbeleid);– het bevorderen van de uitwisseling van «good practices»
en expertise;– het verbeteren van kwaliteit van opleidingen (ook van de toegankelijkheid
door de opleidingen betaalbaar te houden, b.v. NSPH);– stimuleren van monitoring op lokaal niveau, (zie ook standpunt
Lemstra);– het tot stand brengen van (kwaliteits)toetsing;– een evaluatie over 3 jaar;– aanpassen van de criteria voor Zorg Op Maat regeling;– landelijke regeling voor psychische nazorg bij rampen. Tot slotDe oggz heeft te maken met complexe problematiek, die door meerdere partijen
vanuit hun maatschappelijke verantwoordelijkheid moet worden opgepakt. De
formele scheiding, die nu op lokaal niveau nog bestaat tussen het handelen
van GGZ-instellingen en het beleid van de lokale overheid moet worden overbrugd.
De lokale maatschappelijke inbreng bij het handelen van GGZ-voorzieningen
dient te worden hersteld. Dit kan niet wordt bewerkstelligd door met taken
en financiën te gaan schuiven.Deze brief wil het proces op gang brengen om de gezamenlijke verantwoordelijkheden
van de belangrijkste partijen te verhelderen zodat duidelijk wordt waarop
zij kunnen en mogen worden aangesproken. Op regionaal en lokaal niveau dienen
de partijen vervolgens in samenspraak met elkaar nader vorm te geven aan de
wijze waarop de problemen kunnen worden aangepakt. De Minister van Volksgezondheid, Welzijn en Sport,E. Borst-Eilers XNoot1In december 1966 heeft een wettelijk ingestelde evaluatiecommissie een
rapport betreffende de Wet Bopz uitgebracht (Wet Bopz Evaluatierapport, Rijswijk,
november 1996). Hierin zijn aanbevelingen opgenomen ter verbetering van de
uitvoeringspraktijk van de Wet Bopz. Op dit moment wordt het regeringsstandpunt
over deze eerste evaluatie voorbereid.XNoot2De overlast is veelal afkomstig van een kleine groep. De acute psychiatrie
in Amsterdam en de grote steden heeft bij 60%–70% van haar interventies
te maken met «vaste klanten».XNoot3De kwetsbare personen in de oggz vallen pas onder de reikwijdte van de
wet Bopz als aan twee voorwaarden cumulatief is voldaan: (a) zij in hun geestvermogens
zijn gestoord en (b) zij als gevolg van deze stoornis een gevaar opleveren.
In iedere situatie waarin de vraag aan de orde is of een gedwongen opname
mogelijk is, dient steeds opnieuw te worden vastgesteld of een patiënt
gevaar oplevert. De wet Bopz kan, afhankelijk van de opvattingen die psychiaters
en rechters hebben over het begrip gevaar (kans op onheil) als wettelijke
legitimering worden gebruikt van de dwangopname van sommige categorieën
«verkommerde en verloederde» psychisch gestoorden. De wet Bopz
biedt op dit punt meer mogelijkheden dan wel wordt verondersteld. Voor personen
die niet lijden aan een psychische stoornis biedt de wet Bopz geen soelaas
als het om een gedwongen opname gaat. De wet Bopz in dit opzicht op te rekken
is onjuist. Dat betekent dat personen die hun maatschappelijke ondergang tegemoet
dreigen te gaan zonder dat bij hen sprake is van een psychische stoornis op
andere wijze geholpen moeten worden.XNoot4Recente NRV-adviezen inzake complexe verslavingsproblematiek, dak- en
thuislozen, preventie van psychische stoornissen en de public health benadering
bieden eveneens bruikbare inzichten.XNoot5B.v. Bijstandsverlening.XNoot6Taken in Wet collectieve preventie volksgezondheid (Wcpv).XNoot7Advies OGGZ, NRV, 1991.XNoot8Advies OGGZ, NRV, 1991.XNoot9B.v. door in de taakuitvoering van AMW en Sociale Dienst aandacht te besteden
aan psycho-sociale problematiek. 
 
 Naar boven

 

Directe linkKopieer de link naar uw clipboard 

https://zoek.officielebekendmakingen.nl/kst-25424-2.html

Sluit modaal

 

Disclaimer
De hier aangeboden pdf-bestanden van het Staatsblad, Staatscourant, Tractatenblad, provinciaal blad, gemeenteblad, waterschapsblad en blad gemeenschappelijke regeling vormen de formele bekendmakingen in de zin van de Bekendmakingswet en de Rijkswet goedkeuring en bekendmaking verdragen voor zover ze na 1 juli 2009 zijn uitgegeven. Voor pdf-publicaties van vóór deze datum geldt dat alleen de in papieren vorm uitgegeven bladen formele status hebben; de hier aangeboden elektronische versies daarvan worden bij wijze van service aangeboden.

 

Over deze website
Contact
English
Help
Zoeken

Informatie hergebruiken
Privacy en cookies
Toegankelijkheid
Sitemap
Kwetsbaarheid melden

Open data
Linked Data Overheid
PUC Open Data

MijnOverheid.nl
Rijksoverheid.nl
Ondernemersplein.nl
Werkenbijdeoverheid.nl