Rapport bij het Jaarverslag2010 van het Fonds economische structuurversterking (D)
Staten-Generaal — Kamerstuk Overig
Datum: 2014-07-01 00:00:00.000000
Rechtsgebied: Wetgeving


Vergaderjaar 2010-2011
 Tweede Kamer der Staten-Generaal
 2
 Kamerstukken
 
 
 
 
 32 710
 D
 
 Jaarverslag en slotwet Fonds economische structuurversterking
		2010
 
 
 Nr. 2
 RAPPORT BIJ HET JAARVERSLAG 2010 VAN HET FONDS ECONOMISCHE
		STRUCTUURVERSTERKING (D)
 
 
 
 Aan de voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal
 ’s-Gravenhage, 18 mei 2011
 Hierbij bieden wij u het op 6 mei 2011 door ons vastgestelde
				«Rapport bij het Jaarverslag 2010 van het Fonds economische
				structuurversterking (D)» aan.
 Algemene Rekenkamer
 
 
 
 
 
 drs. Saskia J.
 Stuiveling,
 
 president
 
 
 
 dr. Ellen M.A. van
 Schoten RA,
 
 secretaris
 
 
 
 
 
 
 INHOUD
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 blz.
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Samenvatting
 
 
 
 
 5
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 1
 
 
 
 
 Inleiding
 
 
 
 
 6
 
 
 
 
 
 1.1
 
 
 Over dit onderzoek
 
 
 6
 
 
 
 
 1.2
 
 
 Over het Fonds economische structuurversterking
 
 
 6
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 2
 
 
 
 
 Oordelen over het
						jaarverslag
 
 
 
 
 8
 
 
 
 
 
 2.1
 
 
 Oordeel over de financiële informatie
 
 
 8
 
 
 
 
 2.2
 
 
 Oordeel over saldibalans en toelichting
 
 
 8
 
 
 
 
 2.3
 
 
 Oordeel over totstandkoming informatie in jaarverslag over
						bedrijfsvoering
 
 
 9
 
 
 
 
 2.4
 
 
 Overzicht per begrotingsartikel
 
 
 9
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 3
 
 
 
 
 Bedrijfsvoering
 
 
 
 
 11
 
 
 
 
 
 3.1
 
 
 Opzet controle en verantwoording FES-gelden
 
 
 11
 
 
 
 
 3.2
 
 
 Afwikkeling begroting en verantwoording 2010
 
 
 12
 
 
 
 
 3.3
 
 
 Administratieve aandachtspunten
 
 
 13
 
 
 
 
 3.3.1
 
 
 Tijdige aanlevering van relevante stukken
 
 
 13
 
 
 
 
 3.3.2
 
 
 Administratieve verwerking
 
 
 13
 
 
 
 
 3.4
 
 
 Veranderingen FES vanaf 2011
 
 
 14
 
 
 
 
 3.4.1
 
 
 FES op non-actief gesteld
 
 
 14
 
 
 
 
 3.4.2
 
 
 Gevolgen voor lopende FES-projecten
 
 
 14
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 4
 
 
 
 
 Reactie minister van
						EL&I en nawoord Algemene Rekenkamer
 
 
 
 
 15
 
 
 
 
 
 4.1
 
 
 Reactie minister van EL&I
 
 
 15
 
 
 
 
 4.2
 
 
 Nawoord Algemene Rekenkamer
 
 
 15
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Bijlage 
 
 
 
 
 Overzicht fouten en onzekerheden in
						de financiële informatie in het Jaarverslag 2010 van het FES
 
 
 
 
 16
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Gebruikte afkortingen
 
 
 
 
 19
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Literatuur
 
 
 
 
 20
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 SAMENVATTING
 
 
 In dit rapport presenteren wij de resultaten van ons onderzoek
				 naar het Jaarverslag 2010 van het Fonds Economische Structuurversterking (FES).
				 Het FES heeft als doel om investeringsprojecten te financieren die de
				 economische structuur van Nederland versterken. Het Ministerie van Economische
				 Zaken, Landbouw en Innovatie (EL&I) is verantwoordelijk voor de
				 bedrijfsvoering van het FES.
 Over 2010 bedroegen de uitgaven van het FES circa € 2,3
				 miljard. Over 2010 hebben wij de volgende oordelen over het FES: 
 
 
 •
 De financiële informatie in het Jaarverslag van het FES
						voldoet aan de eisen die de Comptabiliteitswet 2001 (CW 2001) stelt.
 
 
 •
 De informatie in de saldibalans in het Jaarverslag van het
						FES voldoet aan de eisen die de CW 2001 stelt.
 
 
 •
 De informatie over de bedrijfsvoering in het Jaarverslag
						van het FES is op deugdelijke wijze tot stand gekomen en voldoet aan de
						verslaggevingsvoorschriften.
 
 
 •
 De Algemene Rekenkamer is van mening dat er verantwoording
						moet worden afgelegd over de FES-waardigheid van de bestedingen in 2010, ook al
						komt er geen FES Jaarverslag 2011 en kan er niet meer met het FES worden
						verrekend. De verantwoording over 2010 dient ordelijk afgewikkeld te worden.
						Wij zien uit naar een passende oplossing.
 
 
 •
 Voor de lopende (voormalige) FES-projecten verdwijnt de eis
						van FES-waardigheid. Verder zijn deze projecten in de departementale
						jaarverslagen niet meer altijd als zodanig herkenbaar.
 
 
 
 Het FES is met ingang van 2011 op non-actief gesteld. Bepaald is
				dat de uitgaven voor het begrotingsjaar 2010 nog binnen het FES worden
				afgewikkeld. Deze kabinetsperiode zal geen voeding meer aan het FES
				plaatsvinden.
 De minister van EL&I heeft op 27 april 2011 gereageerd op ons rapport. De minister geeft in zijn antwoord aan dat de Tweede Kamer op de hoogte is gesteld van het voorstel om de aanvullende verantwoording over de FES-waardigheid te laten vervallen, en hij wil niet verder gaan dan het nogmaals wijzen van zijn collega-ministers op de afspraak de reeds geaccordeerde FES-projecten uit te voeren.
 Wij merken op dat in de bedoelde Nota van Wijziging wordt aangegeven dat het jaar 2010 nog binnen het FES wordt afgewikkeld. Dat betekent dus dat de totale verantwoording 2010 binnen het FES afgewikkeld zou moeten worden, inclusief een verklaring over de FES-waardigheid van de uitgaven 2010. In totaal betreft het € 2,3 miljard aan uitgaven FES (artikel 11 tot en met 14) die in 2010 aan diverse departementen ter beschikking is gesteld. Wij herhalen dan ook onze aanbeveling om met een passende oplossing hiervoor te komen.
 
 
 
 1
 INLEIDING
 
 
 In dit rapport presenteren wij de resultaten van ons
				 rechtmatigheidsonderzoek 2010 bij het Fonds economische structuurversterking
				 (FES).
 Hieronder gaan we eerst in op onze onderzoeksaanpak en wijze
				 van rapporteren. Daarna volgt een korte beschrijving van het FES.
 In hoofdstuk 2 presenteren wij de oordelen over het Jaarverslag
				 2010 van het FES. In hoofdstuk 3 gaan wij vervolgens in op de
				 bedrijfsvoering.
 In hoofdstuk 4 ten slotte, geven we de reactie van de minister
				 en het nawoord van de Algemene Rekenkamer.
 
 
 
 1.1
 Over dit onderzoek
 
 
 De Algemene Rekenkamer verricht jaarlijks
					 rechtmatigheidsonderzoek bij het Rijk. Wij doen dit onderzoek uit hoofde van
					 onze wettelijke taak zoals beschreven in de Comptabiliteitswet 2001 (CW
					 2001).
 Wij gaan ieder jaar na of de informatie in de jaarverslagen
					 over het gevoerde beleid, over de bedrijfsvoering en over de financiën tot
					 stand is gekomen volgens de daarvoor geldende regels en goed is weergegeven in
					 de jaarverslagen.
 Daarnaast onderzoeken we ook de bedrijfsvoering zelf.
					 Hiervoor gaan we onder andere na of het financieel beheer en het
					 materieelbeheer voldoen aan de eisen die de CW 2001 (artikel 82) stelt.
 De bedrijfsvoering van het FES is onderdeel van de
					 bedrijfsvoering van het Ministerie van Economische Zaken, waarover wij
					 rapporteren in ons Rapport bij het Jaarverslag 2010 van het Ministerie van
					 EL&I (Algemene Rekenkamer, 2011).
 
 
 In ons rapport bij het jaarverslag melden we de
					 rechtmatigheidsfouten en onzekerheden in de financiële informatie die de
					 tolerantiegrenzen overschrijden.
 Onder «fouten» verstaan we financiële informatie die niet
					 rechtmatig tot stand gekomen is (dat wil zeggen:
					 het begrotingsgeld is niet volgens de regels ontvangen of uitgegeven), of die
					 niet deugdelijk is weergegeven (dat wil zeggen: er
					 is geen goede verantwoording afgelegd in het jaarverslag). Van «onzekerheden»
					 spreken we wanneer we niet kunnen vaststellen of er al dan niet sprake is van
					 fouten; bijvoorbeeld door onvolkomenheden in het financieel beheer.
 
 Op
				 www.rekenkamer.nl kunt u meer lezen over hoe onze
				 rapporten bij de jaarverslagen tot stand komen.
 
 
 
 1.2
 Over het Fonds economische structuurversterking
 
 
 Het FES heeft als doel om investeringsprojecten te
					 financieren die de economische structuur van Nederland versterken.
 De ministers van EZ en van Financiën zijn de FES-beheerders.
					 Volgens artikel 3 van de Wet Fonds economische structuurversterking (FES-wet)
					 kan de ministerraad ten laste van dit fonds bijdragen toekennen aan andere
					 begrotingen van het Rijk voor de financiering van:
 
 
 a.
 investeringsprojecten van nationaal belang waarmee beoogd
						 wordt de economische structuur te versterken, voor zover betrekking hebbend
						 op:
 
 
 1.
 de verkeers- en vervoersinfrastructuur met inbegrip
								van kosten die samenhangen met milieumaatregelen;
 
 
 2.
 de technologie-, telecommunicatie- en
								kennisinfrastructuur;
 
 
 3.
 bodemsanering, voor zover verband houdend met de
								projecten genoemd onder 1 of met bouwprojecten in de binnensteden;
 
 
 4.
 de stedelijke hoofdstructuur, voor zover die
								samenhangt met en een functionele relatie heeft met de projecten genoemd onder
								1;
 
 
 5.
 de ecologische hoofdstructuur, voor zover een
								functionele relatie bestaat met projecten genoemd onder 1;
 
 
 
 
 b.
 de projecten in het kader van de investeringsimpuls,
						 zoals bedoeld in de Voorjaarsnota 1993
						 (Kamerstukken II 1992/93,
						 23 100, nr.
						 1).
 
 
 
 Daarnaast is bepaald dat ten laste van het fonds bepaalde
				 bijdragen kunnen worden toegekend aan andere begrotingen van het Rijk voor de
				 financiering van investeringsprojecten en programma’s van nationaal belang
				 waarmee beoogd wordt de economische structuur te versterken voor zover deze
				 betrekking hebben op:
 
 
 –
 de technologie- en kennisinfrastructuur;
 
 
 –
 de bevordering van verduurzaming van de
						energiehuishouding;
 
 
 –
 het gebied van waterbeheer;
 
 
 –
 ruimtelijke investeringen.
 
 
 De ontvangsten van het FES komen uit (een deel van) de
				 aardgasbaten. Het grootste deel van de uitgaven heeft betrekking op verkeer,
				 vervoer, kennis en innovatie.
 Er komen geen directe betalingen aan projecten ten laste van
				 het fonds. De feitelijke projectuitgaven worden verantwoord in de
				 jaarverslagen van de vakdepartementen. Deze zijn ervoor verantwoordelijk dat
				 zij de FES-bijdragen rechtmatig en doelmatig uitgeven.
 Met ingang van 2011 is het FES op non-actief gesteld. In
				 hoofdstuk 3 gaan we hier verder op in.
 De uitgaven en de ontvangsten van het FES bedroegen in 2010
				 beide € 2 313 837 000.
 
 
 
 
 2
 OORDELEN OVER HET JAARVERSLAG
 
 De Algemene Rekenkamer heeft het Jaarverslag 2010 van het FES
				beoordeeld. Wij hebben onderzocht of de minister het begrotingsgeld volgens de
				regels heeft ontvangen en uitgegeven en of hij daarover in het jaarverslag goed
				verantwoording heeft afgelegd.
 Verder hebben we onderzocht of de informatie in het jaarverslag
				over de bedrijfsvoering, deugdelijk tot stand is
				gekomen en voldoet aan de daaraan te stellen kwaliteitsnormen.
 
 In dit hoofdstuk lichten wij ons oordeel over het jaarverslag
				 toe. Dit oordeel bestaat uit deeloordelen over:
 
 
 •
 de financiële informatie (§ 2.1);
 
 
 •
 de saldibalans (§ 2.2);
 
 
 •
 de totstandkoming van de informatie over de bedrijfsvoering
						(§ 2.3).
 
 
 Verder nemen wij in dit hoofdstuk de kwaliteitskaart op (§
				 2.4).
 
 
 
 2.1
 Oordeel over de financiële informatie
 
 De financiële informatie in het jaarverslag bestaat uit de
				 verantwoordingsstaat waarin de verplichtingen, uitgaven en ontvangsten zijn
				 weergegeven, en de toelichting daarbij.
 Wij onderzoeken of de financiële informatie op grond van de CW
				 2001 rechtmatig tot stand is gekomen, deugdelijk is weergegeven en voldoet aan
				 de verslaggevingsvoorschriften.
 
 
 Oordeel
 
 De financiële informatie in het Jaarverslag 2010 van het FES
					 voldoet aan de eisen die de CW 2001 stelt. Dit betekent dat wij geen
					 belangrijke fouten en onzekerheden in de rechtmatigheid en de deugdelijke
					 weergave hebben geconstateerd die de tolerantiegrenzen overschrijden, en dat de
					 informatie voldoet aan de verslaggevingsvoorschriften.
 Het totaalbedrag van alle geconstateerde fouten en
					 onzekerheden blijft onder de tolerantiegrens voor de financiële informatie in
					 het jaarverslag als geheel.
 
 In de bijlage van dit rapport staat een overzicht van
				 alle fouten en onzekerheden.
 
 
 
 2.2
 Oordeel over saldibalans en toelichting
 
 De saldibalans is een overzicht van de posten die aan het eind
				 van het jaar nog openstaan en die naar het volgende jaar moeten worden
				 meegenomen. Bij de saldibalans hoort een toelichting waarin nadere informatie
				 wordt verstrekt over de afzonderlijke posten op deze balans. Wij onderzoeken of
				 de informatie op de saldibalans rechtmatig tot stand is gekomen, deugdelijk is
				 weergegeven en voldoet aan de verslaggevingsvoorschriften.
 
 
 Oordeel
 
 De informatie in de saldibalans in het Jaarverslag 2010 van
					 het FES voldoet aan de eisen die de CW 2001 stelt. Dit betekent dat wij geen
					 belangrijke fouten en onzekerheden in de rechtmatigheid en de deugdelijke
					 weergave hebben geconstateerd die de tolerantiegrenzen overschrijden, en dat de
					 informatie voldoet aan de verslaggevingsvoorschriften.
 
 In de bijlage van dit rapport staat een overzicht van
				 alle fouten en onzekerheden.
 
 
 
 2.3
 Oordeel over totstandkoming informatie in jaarverslag over
					 bedrijfsvoering
 
 In de bedrijfsvoeringsparagraaf van het jaarverslag
				 verantwoordt de minister zich over de rechtmatigheid van de
				 begrotingsuitvoering (of het begrotingsgeld volgens de regels is
				 uitgegeven).
 Wij onderzoeken of deze informatie op deugdelijke wijze tot
				 stand is gekomen en voldoet aan de verslaggevingsvoorschriften.
 
 
 Oordeel
 
 De informatie over de bedrijfsvoering in het Jaarverslag 2010
					 van het FES is op deugdelijke wijze tot stand gekomen en voldoet aan de
					 verslaggevingsvoorschriften.
 
 Kenmerkend voor de bedrijfsvoeringsparagraaf van het FES is dat
				 de FES-beheerders aangeven dat de controle op de rechtmatigheid van de uitgaven
				 en de ontvangsten onderdeel is van de accountantscontrole van de
				 vakdepartementen. Deze uitgaven en ontvangsten maken deel uit van het
				 jaarverslag van de vakdepartementen waaraan bijdragen in de begroting worden
				 verleend respectievelijk van welke ontvangsten worden overgedragen aan het
				 FES.
 De resultaten van ons onderzoek naar de bedrijfsvoering van het
				 FES zijn beschreven in hoofdstuk 3.
 
 
 
 2.4
 Overzicht per begrotingsartikel
 
 Onderstaand overzicht toont dat bij geen begrotingsartikel
				 fouten of onzekerheden zijn geconstateerd in de rechtmatigheid of deugdelijke
				 weergave van de inning in besteding van middelen die de tolerantiegrenzen
				 overschrijden. Daarnaast toont het overzicht dat er geen onvolkomenheden in de
				 bedrijfsvoering zijn geconstateerd bij het Ministerie van EZ die gevolgen
				 kunnen hebben voor de begrotingsartikelen van het FES, bijvoorbeeld op het
				 gebied van rechtmatigheid en betrouwbaarheid van gegevens.
 Voor een toelichting op het overzicht en de gehanteerde
				 criteria en ordeningsprincipes verwijzen wij naar onze website:
				 www.rekenkamer.nl.
 
 
 
 
 
 
 
 
 3
 BEDRIJFSVOERING
 
 
 Wij hebben de bedrijfsvoering van het FES onderzocht. Onder de
				 bedrijfsvoering vallen alle bedrijfsprocessen die ervoor zorgen dat het fonds
				 functioneert: het financieel beheer, de administratie en de
				 informatievoorziening.
 In § 3.1 beschrijven we eerst de opzet van de controle en
				 verantwoording van de FES-gelden. Daarna besteden we in § 3.2 aandacht aan de
				 afwikkeling van de begroting en verantwoording van het jaar 2010. In § 3.3
				 beschrijven we een aantal administratieve aandachtspunten in het
				 verantwoordingsproces. Vervolgens beschrijven we in § 3.4 de veranderingen in
				 het FES per 1 januari 2011.
 
 
 
 3.1
 Opzet controle en verantwoording FES-gelden
 
 
 De ministerraad besluit of projecten binnen de FES-wet vallen
					 en stelt de toekenning van de bijdragen uit het FES aan de departementen vast.
					 De FES-beheerders ontvangen elk jaar in januari verrekenstukken van de
					 betrokken departementen. Deze stukken gaan over de projectuitgaven in het jaar
					 daarvoor, en hierin wordt verklaard dat de bedragen overeenstemmen met de
					 administratie van het betrokken begrotingshoofdstuk. De betrokken
					 departementale auditdienst (DAD) zet een medeparaaf op deze verrekenstukken. De
					 DAD’s van de vakdepartementen controleren bij de controle van hun jaarverslag
					 de rechtmatigheid van de ontvangsten en uitgaven van het FES, voor zover ze in
					 hun steekproef vallen. Ze geven hierbij geen afzonderlijk oordeel over de
					 FES-gelden, maar een oordeel over de verantwoording als geheel. De DAD van het
					 Ministerie van EZ controleert de financiële verantwoording van het FES en
					 geeft hierbij een verklaring af over het getrouwe beeld.
 De FES-beheerders ontvangen elk jaar vóór 31 mei van elk
					 betrokken departement een verantwoording over de FES-uitgaven in het jaar
					 daarvoor. Deze verantwoording is voorzien van een assurancerapport van de
					 departementale auditdienst. Daarin geeft deze dienst een oordeel over de vraag
					 of de uitgaven FES-waardig zijn (dat wil zeggen: verricht in overeenstemming
					 met de voorwaarden uit de toezeggingsbrieven van de FES-beheerders). In een
					 «controleprotocol» zijn aanwijzingen opgenomen voor de uit te voeren
					 werkzaamheden en de gewenste betrouwbaarheid van deze controle.
 In de volgende figuur hebben we de opzet van deze controle en
					 verantwoording van de FES-gelden schematisch weergegeven.
 
 
 
 
 
 
 
 3.2
 Afwikkeling begroting en verantwoording 2010
 
 Het FES is met ingang van 2011 op non-actief gesteld. Bepaald
				 is dat de uitgaven voor het begrotingsjaar 2010 nog binnen het FES worden
				 afgewikkeld. Ook dienen de ministeries de FES-uitgaven over 2010 nog te
				 verrekenen. De DAD’s rapporteren aan de FES-beheerders met hun
				 verrekenstukken over hun controlebevindingen omtrent de aansluiting van de in
				 2010 verrekende bedragen met de departementale administratie. Bij
				 deze rapportage wordt volgens het modelrapport uit het controleprotocol
				 overigens het volgende voorbehoud gemaakt: «Deze opdracht is geen controle- of
				 beoordelingsopdracht, zodat derhalve geen zekerheid over de inhoudelijke
				 juistheid en volledigheid van de met het FES verrekende bedragen wordt
				 verstrekt. Indien aanvullende werkzaamheden, een controle- of een
				 beoordelingsopdracht zou zijn uitgevoerd, zouden wellicht andere onderwerpen
				 zijn geconstateerd, die voor rapportering in aanmerking zouden zijn
				 gekomen.»
 In het FES Jaarverslag 2010 wordt een verklaring gegeven over
				 de juistheid van de verrekening van de projectuitgaven 2010. De verantwoording
				 over de rechtmatigheid van de FES-gelden 2010 wordt gedaan via de
				 departementale jaarverslagen 2010, maar hierin wordt geen afzonderlijk oordeel
				 gegeven over de FES-gelden.
 
 In het FES Jaarverslag 2010 wordt, volgens de geldende
					 verantwoordingssystematiek, tevens verantwoording afgelegd over de
					 FES-waardigheid van de besteding van FES-middelen in 2009. De verantwoording
					 over de FES-waardigheid van de bestedingen in 2010 zou normaal gesproken
					 plaatsvinden in het FES-jaarverslag 2011. Echter omdat er in 2011 geen middelen
					 in het FES zitten, komt er geen FES-jaarverslag over 2011. Dit is wettelijk
					 geregeld in de incidentele suppletoire begroting van het FES voor 2011 (Tweede
					 Kamer, 2010), en voor latere jaren in de CW 2001. De verantwoording over de
					 FES-waardigheid, via de assurancerapportages, is op grond van een besluit van
					 de FES-beheerders vervallen. De achterliggende gedachte hiervan is dat er ook
					 geen basis meer is om de verantwoording conform de oude FES-systematiek uit te
					 voeren, omdat verrekeningen (financiële transacties met het FES) niet meer
					 mogelijk zijn.
 De Algemene Rekenkamer is van mening dat er verantwoording
					 moet worden afgelegd over de FES-waardigheid van de bestedingen in 2010, ook al
					 komt er geen FES Jaarverslag 2011 en kan er niet meer met het FES worden
					 verrekend. De verantwoording over 2010 dient ordelijk afgewikkeld te worden. We
					 bevelen aan dat de FES-beheerders met een passende oplossing hiervoor
					 komen.
 
 
 
 
 3.3
 Administratieve aandachtspunten
 
 
 
 3.3.1
 Tijdige aanlevering van relevante stukken
 
 De auditdienst van het Ministerie van EZ heeft wederom
					 geconstateerd dat de tijdige aanlevering van de bevindingenrapportage die de
					 departementale auditdiensten over de verrekenstukken uitbrengen een
					 aandachtspunt was. Meerdere departementen hebben de bevindingenrapportage na de
					 opleverdatum van 15 januari 2011 opgeleverd.
 Ook de tijdige indiening van de assurancerapporten over de
					 FES-waardigheid was een aandachtspunt. De vakdepartementen moesten de
					 assurancerapporten met betrekking tot de verantwoording 2009 vóór 31 mei
					 2010 opleveren. Deze datum is voor 27 van de 38 rapportages niet gehaald. De
					 FES-beheerders hadden wel tijdig gerappelleerd.
 
 
 
 3.3.2
 Administratieve verwerking
 
 De FES-beheerders hielden geen vorderingenadministratie bij
					 in het financiële administratiesysteem SAP; buiten SAP vond een eenvoudige
					 registratie plaats. De DAD adviseerde om in het vervolg een
					 vorderingenadministratie in SAP bij te houden om de volledigheid van de
					 registratie van de vorderingen te waarborgen. De FES-beheerder heeft hierop
					 toegezegd deze administratie met ingang van 2010 in SAP te zullen gaan voeren.
					 Echter gezien het op non-actief stellen van FES is deze aanpassing niet meer
					 uitgevoerd.
 
 
 
 
 3.4
 Veranderingen FES vanaf 2011
 
 
 
 3.4.1
 FES op non-actief gesteld
 
 In het Regeerakkoord van 30 september 2010 (VVD & CDA,
					 2010) is afgesproken dat er deze kabinetsperiode geen voeding aan het FES
					 plaatsvindt. De reeds belegde financiële ruimte 
					 1 Met belegde financiële ruimte wordt bedoeld dat de
						 financiële middelen voor de projecten al waren toebedeeld aan de
						 departementale begrotingen. in het FES op het gebied van Verkeer en Vervoer,
					 Ruimtelijke Ordening, Milieu en Duurzaamheid en Kennis en Innovatie wordt
					 overgeheveld naar het Infrastructuurfonds respectievelijk de departementale
					 begrotingen. Deze belegde ruimte komt grotendeels van bestaande projecten
					 (artikel 11 t/m 14). Een deel van de belegde ruimte komt van artikel 15
					 (Gereserveerde middelen FES), bij artikel 15 gaat het om projecten waarover
					 reeds besluitvorming had plaatsgevonden in de ministerraad, maar waarvoor de
					 middelen nog niet waren overgeboekt naar artikel 11 t/m 14.
 De onbelegde financiële ruimte stond in de
					 meerjarenbegroting van het FES op artikel 15. Hier ging het om reserveringen
					 voor projecten in voorbereiding, waarover nog geen besluitvorming had
					 plaatsgevonden. Deze onbelegde ruimte komt nu ten goede aan de algemene
					 middelen.
 In de volgende tabel wordt een overzicht gegeven van de
					 belegde en onbelegde middelen (x € 1 000) over de jaren 2011–2015.
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 2011
 
 
 2012
 
 
 2013
 
 
 2014
 
 
 2015
 
 
 Totaal
 
 
 
 
 
 
 Artikel 11: Verkeer en Vervoer
 
 
 1 503 454
 
 
 980 438
 
 
 1 120 947
 
 
 1 626 639
 
 
 568 983
 
 
 5 800 461
 
 
 
 
 Artikel 12: Milieu en Duurzaamheid
 
 
 454 611
 
 
 304 505
 
 
 269 068
 
 
 28 608
 
 
 16 685
 
 
 1 073 477
 
 
 
 
 Artikel 13: Kennis en Innovatie
 
 
 386 020
 
 
 318 957
 
 
 238 827
 
 
 173 098
 
 
 7 449
 
 
 1 124 351
 
 
 
 
 Artikel 14: Ruimtelijke ordening
 
 
 189 105
 
 
 151 507
 
 
 169 582
 
 
 76 914
 
 
 13 395
 
 
 600 503
 
 
 
 
 Artikel 15: Belegde middelen overig
 (projecten in voorbereiding)
 
 
 204 976
 
 
 208 233
 
 
 202 263
 
 
 138 133
 
 
 53 730
 
 
 807 335
 
 
 
 
 Totaal belegd:
 
 
 2 738 166
 
 
 1 963 640
 
 
 2 000 687
 
 
 2 043 392
 
 
 660 242
 
 
 9 406 127
 
 
 
 
 Artikel 15: Onbelegde middelen
 
 
 
 194 309
 
 
 423 091
 
 
 479 811
 
 
 836 820
 
 
 1 934 031
 
 
 
 
 Totaal belegd/onbelegd:
 
 
 2 738 166
 
 
 2 157 949
 
 
 2 423 778
 
 
 2 523 203
 
 
 1 497 062
 
 
 11 340 158
 
 
 
 
 
 
 
 
 3.4.2
 Gevolgen voor lopende FES-projecten
 
 Met ingang van 2011 is voor lopende FES-projecten de band met
					 het FES «doorgesneden». Dat heeft consequenties voor de uitvoering van
					 projecten die tot nu toe onder het FES-regime vielen:
 
 
 •
 De (extra) verantwoordingsplicht die specifiek voor
						 FES-bijdragen geldt komt te vervallen. Vanaf 2011 is er geen sprake meer van
						 verrekeningen en assurancerapportages inzake de financiële verantwoording ten
						 behoeve van het FES. Het desbetreffende controleprotocol voor FES-projecten
						 wordt ingetrokken. Voormalige FES-projecten vallen met ingang van 2011 binnen
						 het reguliere verantwoordingsproces van de departementen.
 
 
 •
 De toezeggingsbrieven, waarin onder andere de specifieke
						 verantwoordingsplicht is vastgelegd, worden ingetrokken.
 
 
 Feitelijk verdwijnt voor de lopende (voormalige)
					 FES-projecten de eis van FES-waardigheid. Verder zijn deze projecten in de
					 departementale jaarverslagen niet meer altijd als zodanig herkenbaar.
 
 
 
 
 
 4
 REACTIE MINISTER VAN EL&I EN NAWOORD ALGEMENE REKENKAMER
 
 
 
 4.1
 Reactie minister van EL&I
 
 De minister van EL&I heeft op 27 april 2011 gereageerd op dit
				rapport. Hieronder volgt de integrale tekst van de reactie (§ 4.1). De reactie
				staat ook op onze website:
				www.rekenkamer.nl.
 «U bent van mening dat er verantwoording moet worden afgelegd
				over de FES-waardigheid van de bestedingen in 2010, ook al komt er geen FES
				Jaarverslag 2011 en kan er niet meer met het FES worden verrekend. U doet de
				aanbeveling met een passende oplossing te komen voor een ordelijke
				afwikkeling.
 De rechtmatigheid van de FES-uitgaven 2010 wordt verantwoord via
				de departementale jaarverslagen. Zoals u terecht opmerkt komt er geen FES
				jaarverslag 2011 omdat er in 2011 geen middelen in het FES zitten. Hieruit
				vloeit logischerwijs voort dat er via het jaarverslag 2011 geen verantwoording
				kan worden afgelegd over de FES-waardigheid van de uitgaven 2010. Via de Nota
				van Wijziging van het FES 2011 is de Kamer op de hoogte gesteld van het
				voorstel om de aanvullende verantwoording over de FES-waardigheid te laten
				vervallen en heeft zij hiermee ingestemd. Deze verantwoording was overigens een
				aanvulling bovenop de wettelijke verplichtingen die volgen uit de
				Comptabiliteitswet. 
 De Minister van Financiën en ik hebben in december 2010 onze
				collega-ministers per brief gewezen op de bij Startnota gemaakte afspraak om
				reeds geaccordeerde projecten uit te voeren. Wij zullen hen nogmaals per brief
				herinneren aan deze afspraak. Aanvullend zullen wij onze collega-ministers
				verzoeken om de Kamer waar nodig te informeren over het eventueel niet doorgaan
				van lopende FES-projecten. Op deze wijze wordt voldaan aan de wettelijke eisen
				en worden tegelijkertijd de administratieve lasten voor departementen
				geminimaliseerd.»
 
 
 
 4.2
 Nawoord Algemene Rekenkamer
 
 De minister van EL&I heeft op 27 april 2011 gereageerd op ons rapport. De minister geeft in zijn antwoord aan dat de Tweede Kamer op de hoogte is gesteld van het voorstel om de aanvullende verantwoording over de FES-waardigheid te laten vervallen. Dit gaat echter om de jaren met ingang van 2011. In de bedoelde Nota van wijziging (Tweede Kamer, 2010) wordt aangegeven dat het (lopende) jaar 2010 nog binnen het FES wordt afgewikkeld. Dat betekent dus dat de totale verantwoording 2010 binnen het FES afgewikkeld zou moeten worden, inclusief een verklaring over de FES-waardigheid van de uitgaven 2010. In totaal betreft het € 2,3 miljard aan uitgaven FES (artikel 11 tot en met 14) die in 2010 aan diverse departementen ter beschikking is gesteld. Wij herhalen dan ook onze aanbeveling om met een passende oplossing hiervoor te komen.
 
 
 
 
 BIJLAGE OVERZICHT FOUTEN EN ONZEKERHEDEN IN DE FINANCIËLE
				 INFORMATIE IN HET JAARVERSLAG 2010 VAN HET FES
 
 Het totale overzicht van fouten en onzekerheden in deze bijlage
				bestaat uit de volgende tabellen:
 
 
 A
 Verplichtingen
 
 
 B/C
 
 Uitgaven + ontvangsten
 
 
 
 B
 
 Uitgaven
 
 
 
 C
 Ontvangsten
 
 
 D
 Baten-lastendiensten
 
 
 E
 Saldibalans
 
 
 F
 Afgerekende voorschotten
 
 
 We nemen alleen die tabellen (hierboven vet gedrukt) op over de
				onderdelen waarin we fouten en/of onzekerheden hebben geconstateerd.
 
 B/C. Uitgaven + ontvangsten (€ x 1 000)
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Art. nr.
 
 
 Omschrijving
 
 
 Verantwoord bedrag
						 * Uitsplitsing van het verantwoord bedrag naar
								uitgaven en ontvangsten vindt plaats in bijlagen B en C
 
 
 Fout 
 
 
 
 Onzekerheid
 
 
 
 Totaal F + O
 
 
 Tolerantie overschreden?
 
 
 Onzekerheid over volledigheid 
 
 
 
 
 
 
 
 Rechtmatigheid
 
 
 Deugdelijke weergave
 
 
 Rechtmatigheid
 
 
 Deugdelijke weergave
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 11
 
 
 Bijdragen aan andere begrotingen in het kader van verkeer
						 en vervoer
 
 
 1 314 916 
 
 
 – 
 
 
 –
 
 
 – 
 
 
 –
 
 
 –
 
 
 
 –
 
 
 
 
 12
 
 
 Bijdragen aan andere begrotingen in het kader van milieu
						 en duurzaamheid
 
 
 356 852 
 
 
 – 
 
 
 – 
 
 
 – 
 
 
 –
 
 
 –
 
 
 
 –
 
 
 
 
 13
 
 
 Bijdragen aan andere begrotingen in het kader van kennis
						 en innovatie
 
 
 478 083 
 
 
 146 
 
 
 –
 
 
 –
 
 
 –
 
 
 146 
 
 
 nee 
 
 
 –
 
 
 
 
 14
 
 
 Bijdragen aan andere begrotingen in het kader van
						 ruimtelijke ordening
 
 
 163 986 
 
 
 – 
 
 
 – 
 
 
 630 
 
 
 –
 
 
 630 
 
 
 nee 
 
 
 –
 
 
 
 
 15
 
 
 Projecten in voorbereiding
 
 
 – 
 
 
 –
 
 
 –
 
 
 –
 
 
 –
 
 
 –
 
 
 
 –
 
 
 
 
 21
 
 
 Ontvangsten uit aardgasbaten
 
 
 2 313 837 
 
 
 –
 
 
 –
 
 
 –
 
 
 –
 
 
 –
 
 
 
 –
 
 
 
 
 22
 
 
 Voeding uit incidentele baten
 
 
 –
 
 
 –
 
 
 –
 
 
 –
 
 
 –
 
 
 –
 
 
 
 –
 
 
 
 
 31
 
 
 Voordelig eindsaldo/ beginsaldo
 
 
 –
 
 
 –
 
 
 –
 
 
 –
 
 
 –
 
 
 –
 
 
 
 –
 
 
 
 
 
 Totaal 
 
 
 4 627 674 
 
 
 146 
 
 
 – 
 
 
 630 
 
 
 – 
 
 
 
 
 –
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 (1)
 
 
 Totaal Uitgaven en Ontvangsten
 
 
 4 627 674 
 
 
 Omvangsbasis uitgaven + ontvangsten
 
 
 
 
 
 Procentuele fout
 
 
 0,00%
 
 
 Tolerantiegrens niet overschreden
 
 
 
 
 
 Procentuele onzekerheid
 
 
 0,01%
 
 
 Tolerantiegrens niet overschreden
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 (2)
 
 
 Totaal
 
 
 4 627 674 
 
 
 Omvangsbasis uitgaven + ontvangsten + bijdrage(n) van
							 derden baten-lastendiensten
 
 
 
 
 
 Procentuele fout
 
 
 0,00%
 
 
 Tolerantiegrens niet overschreden
 
 
 
 
 
 Procentuele onzekerheid
 
 
 0,01%
 
 
 Tolerantiegrens niet overschreden
 
 
 
 
 
 
 B. Uitgaven (€ x 1 000)
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Art. nr.
 
 
 Omschrijving
 
 
 Verantwoord bedrag 
 
 
 Fout 
 
 
 
 Onzekerheid
 
 
 
 Totaal F + O
 
 
 Tolerantie overschreden?
 
 
 Onzekerheid over volledigheid 
 
 
 
 
 
 
 
 Rechtmatigheid
 
 
 Deugdelijke weergave
 
 
 Rechtmatigheid
 
 
 Deugdelijke weergave
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 11
 
 
 Bijdragen aan andere begrotingen in het kader van verkeer
						 en vervoer
 
 
 1 314 916 
 
 
 –
 
 
 –
 
 
 –
 
 
 –
 
 
 –
 
 
 
 –
 
 
 
 
 12
 
 
 Bijdragen aan andere begrotingen in het kader van milieu
						 en duurzaamheid
 
 
 356 852 
 
 
 –
 
 
 –
 
 
 –
 
 
 –
 
 
 –
 
 
 
 –
 
 
 
 
 13
 
 
 Bijdragen aan andere begrotingen in het kader van kennis
						 en innovatie
 
 
 478 083 
 
 
 146 
 
 
 –
 
 
 –
 
 
 –
 
 
 146 
 
 
 nee 
 
 
 –
 
 
 
 
 14
 
 
 Bijdragen aan andere begrotingen in het kader van
						 ruimtelijke ordening
 
 
 163 986 
 
 
 –
 
 
 –
 
 
 630 
 
 
 –
 
 
 630 
 
 
 nee 
 
 
 –
 
 
 
 
 15
 
 
 Projecten in voorbereiding
 
 
 – 
 
 
 –
 
 
 –
 
 
 –
 
 
 –
 
 
 –
 
 
 
 –
 
 
 
 
 21
 
 
 Ontvangsten uit aardgasbaten
 
 
 –
 
 
 –
 
 
 –
 
 
 –
 
 
 –
 
 
 –
 
 
 
 –
 
 
 
 
 22
 
 
 Voeding uit incidentele baten
 
 
 –
 
 
 –
 
 
 –
 
 
 –
 
 
 –
 
 
 –
 
 
 
 –
 
 
 
 
 31
 
 
 Voordelig eindsaldo/ beginsaldo
 
 
 –
 
 
 –
 
 
 –
 
 
 –
 
 
 –
 
 
 –
 
 
 
 –
 
 
 
 
 
 Totaal 
 
 
 2 313 837 
 
 
 146 
 
 
 –
 
 
 630 
 
 
 –
 
 
 
 
 –
 
 
 
 
 
 
 Individuele fouten in de deugdelijke weergave die de
				 tolerantie overschrijden
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Art. nr.
 
 
 Post
 
 
 
 
 Fout
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Totaal individuele fouten
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Totaal uitgaven
 
 
 2 313 837 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Procentuele fout
 
 
 0,01%
 
 
 Tolerantiegrens niet overschreden
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Procentuele onzekerheid
 
 
 0,03%
 
 
 Tolerantiegrens niet overschreden
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 GEBRUIKTE AFKORTINGEN
 
 
 
 
 
 
 
 
 AEP
 
 
 (Directie) Algemene Economische Politiek
 
 
 
 
 CW 2001
 
 
 Comptabiliteitswet 2001
 
 
 
 
 DAD
 
 
 Departementale auditdienst
 
 
 
 
 EL&I
 
 
 (Ministerie van) Economische Zaken, Landbouw en
							 Innovatie
 
 
 
 
 EZ
 
 
 (Ministerie van) Economische Zaken
 
 
 
 
 FES
 
 
 Fonds economische structuurversterking
 
 
 
 
 FEZ
 
 
 (Directie) Financieel-Economische Zaken
 
 
 
 
 ICRE
 
 
 Interdepartementale Commissie Ruimtelijke Economie
 
 
 
 
 SAP
 
 
 Automatiseringssysteem dat wordt gebruikt bij de
							 administratie van het FES
 
 
 
 
 
 
 
 
 LITERATUUR
 
 Algemene Rekenkamer (2011), Rapport bij het
				Jaarverslag 2010 van het Ministerie van Economische Zaken, Landbouw en
				Innovatie (XIII). Tweede Kamer, vergaderjaar 2010–2011,
				32 710 XIII,
				nr. 2. Den Haag: Sdu.
 Tweede Kamer (2010). Vaststelling van de
				begrotingsstaat van het Fonds Economische Structuurversterking voor het jaar
				2011, Nota van wijziging. Tweede Kamer, vergaderjaar 2010–2011,
				32 500 D, nr.
				4. Den Haag: Sdu.
 VVD & CDA (2010). Vrijheid en
				verantwoordelijkheid, Regeerakkoord VVD–CDA. Den Haag: VVD &
				CDA.