Goedkeuring Overeenkomst betreffende wederzijdse rechtshulp in strafzaken tussen de Lid-Staten van de Europese Unie; Memorie van toelichting
Staten-Generaal — Kamerstuk 
Datum: 2014-07-08 00:00:00.000000
Rechtsgebied: Wetgeving


(function (window, document, dataLayerName, id) {
 window[dataLayerName] = window[dataLayerName] || [], window[dataLayerName].push({ start: (new Date).getTime(), event: "stg.start" }); var scripts = document.getElementsByTagName('script')[0], tags = document.createElement('script');
 function stgCreateCookie(a, b, c) { var d = ""; if (c) { var e = new Date; e.setTime(e.getTime() + 24 * c * 60 * 60 * 1e3), d = "; expires=" + e.toUTCString() } document.cookie = a + "=" + b + d + "; path=/; Secure" }
 var isStgDebug = (window.location.href.match("stg_debug") || document.cookie.match("stg_debug")) && !window.location.href.match("stg_disable_debug"); stgCreateCookie("stg_debug", isStgDebug ? 1 : "", isStgDebug ? 14 : -1);
 var qP = []; dataLayerName !== "dataLayer" && qP.push("data_layer_name=" + dataLayerName), qP.push("use_secure_cookies"), isStgDebug && qP.push("stg_debug"); var qPString = qP.length > 0 ? ("?" + qP.join("&")) : "";
 tags.async = !0, tags.src = "https://koop.piwik.pro/containers/" + id + ".js" + qPString, scripts.parentNode.insertBefore(tags, scripts);
 !function (a, n, i) { a[n] = a[n] || {}; for (var c = 0; c < i.length; c++)!function (i) { a[n][i] = a[n][i] || {}, a[n][i].api = a[n][i].api || function () { var a = [].slice.call(arguments, 0); "string" == typeof a[0] && window[dataLayerName].push({ event: n + "." + i + ":" + a[0], parameters: [].slice.call(arguments, 1) }) } }(i[c]) }(window, "ppms", ["tm", "cm"]);
 })(window, document, 'dataLayer', 'f8b9eee5-8d9c-4ea1-abd5-83e174f29813');
 
 
 
Direct naar content
Navigatie
Contextinformatie
Publicatie
Acties
Inhoudsopgave
Gerelateerde informatie

Menu

U bent nu hier: 
Publicaties
Officiële publicaties

Inloggen

Primaire navigatie

Andere sites binnen Overheid.nl
Home
Uitgebreid zoeken
Mijn abonnementen
Help

Andere sites binnen Overheid.nl

Berichten over uw Buurt
Zoals vergunningen, bouwplannen en lokale regelgeving.

Rondom uw woonadres
Rondom een zelfgekozen adres

Dienstverlening
Zoals belastingen, uitkeringen en subsidies.

Naar dienstverlening

Beleid & regelgeving
Officiële publicaties van de overheid.

Naar beleid & regelgeving

Contactgegevens overheden
Adressen en contactpersonen van overheidsorganisaties.

Naar overheidsorganisaties

 
 
 
U bent hier:

Home

Kamerstuk 28350, nr. 3

 
 
 

Kamerstuk

Datum publicatie
Organisatie
Vergaderjaar
Dossier- en ondernummer

08-05-2002

Tweede Kamer der Staten-Generaal

2001-2002

28350-(R1720) nr. 3

 

 

 
 
 Toon meer van: Inhoudsopgave
 
 

 
 AanhefLichaamInhoud 1. Algemeen1.1 Inhoud van het wetsvoorstel1.2 Het EU-rechtshulpverdrag en het Verdrag van Amsterdam1.3 Totstandkoming van het EU-rechtshulpverdrag1.4 Hoofdpunten van het EU-rechtshulpverdragProcedures en formaliteiten (artikel 4)Verhoor per videoconferentie (artikel 10)Gemeenschappelijke onderzoeksteams (artikel 13)Het aftappen van telecommunicatie (artikelen 17 tot en
met 21)Bescherming van gegevens, waaronder persoonsgegevens (artikel
23)1.5 Koninkrijkspositie2. Artikelsgewijze toelichting2.1 Artikel I (de bepalingen van het EU-rechtshulpverdrag)Het EU-rechthulpverdragTitel I Algemene BepalingenArtikel 1 verhouding tot andere rechtshulpverdragenArtikel 2 Bepalingen betreffende het Schengen-acquisArtikel 3 Procedures waarvoor eveneens rechtshulp wordt
verleendArtikel 4 Formaliteiten en procedures bij de uitvoering
van rechtshulpverzoekenArtikel 5 Toezending en uitreiking van gerechtelijke stukkenArtikel 6 Toezending van verzoeken om rechtshulpArtikel 7 Uitwisseling van gegevens op eigen initiatiefTitel II Verzoeken om specifieke vormen van rechtshulpArtikel 8 TeruggaveArtikel 9 Tijdelijke overbrenging van gedetineerden ten
behoeve van een onderzoekArtikel 10 Verhoor per videoconferentieArtikel 11 Verhoor van getuigen en deskundigen per telefoonconferentieArtikel 12 Gecontroleerde afleveringArtikel 13 Gemeenschappelijke onderzoeksteamsArtikel 14 InfiltratieArtikelen 15 en 16 Strafrechtelijke en burgerrechtelijke
aansprakelijkheid van ambtenarenTitel III Het aftappen van telecommunicatieArtikel 17 Autoriteiten die bevoegd zijn om opdracht te
geven tot het aftappen van telecommunicatieArtikel 18 Verzoeken om het aftappen van telecommunicatieArtikel 19 Het aftappen van telecommunicatie op eigen
grondgebied door tussenkomst van dienstenverstrekkersArtikel 20 Het aftappen van telecommunicatie zonder technische
bijstand van een andere lidstaatArtikel 21 Aansprakelijkheid voor de door aanbieders van
telecommunicatienetwerken gemaakte kostenArtikel 22 Bilaterale regelingenTitel IVArtikel 23 Bescherming van persoonsgegevensArtikel 24 VerklaringenArtikel 25 VoorbehoudenArtikel 26 Territoriale werkingArtikel 27 InwerkingtredingArtikel 28 Toetreding nieuwe lidstatenArtikel 29 Inwerkingtreding voor IJsland en Noorwegen2.2 Artikel II (verklaring )Ondertekening
 

 
 
 Toon meer van: Extra informatie
 
 

 
 

Informatie over publicatie

 

 

 
 Toon meer van: Gerelateerd
 
 

 
 Publicaties in kamerdossier

Kamerdossier 28350Toon alle publicaties in het hoofddossier

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Publicaties referendum

 

 

 

 

 

Authentieke versie (PDF)
bestandsgrootte: 97 Kb

Informatie

Gerelateerd

Printen

Delen

 
 
 
28 350 (R 1720)Goedkeuring van de op 29 mei 2000 te Brussel tot stand gekomen Overeenkomst,
door de Raad vastgesteld overeenkomstig artikel 34 van het Verdrag betreffende
de Europese Unie, betreffende de wederzijdse rechtshulp in strafzaken tussen
de Lid-Staten van de Europese Unienr. 3MEMORIE VAN TOELICHTINGInhoud   blz.1.Algemeen21.1Inhoud van het wetsvoorstel2 1.2Het EU-rechtshulpverdrag en het
Verdrag van Amsterdam21.3Totstandkoming van het EU-rechtshulpverdrag31.4Hoofdpunten van het EU-rechtshulpverdrag31.5Koninkrijkspositie8 2.Artikelsgewijze toelichting92.1Artikel I (de bepalingen van het
EU-rechtshulpverdrag)9 2.2Artikel II (verklaring)33Bijlage: toelichtend rapport
op het EU-rechtshulpverdrag1 1 Ter inzage gelegd bij het Centraal Informatiepunt Tweede
Kamer.1. Algemeen1.1 Inhoud van het wetsvoorstelIn het onderhavige wetsvoorstel wordt goedkeuring gevraagd van de op 29
mei 2000 te Brussel tot stand gekomen Overeenkomst, door de Raad vastgesteld
overeenkomstig artikel 34 van het Verdrag betreffende de Europese Unie, betreffende
de wederzijdse rechtshulp in strafzaken tussen de Lid-Staten van de Europese
Unie (Trb. 2000, 96), hierna te noemen: het EU-rechtshulpverdrag. Tegelijkertijd
met dit wetsvoorstel is in Nederland ingediend het wetsvoorstel tot wijziging
van enige bepalingen van het Wetboek van Strafvordering en de Wet Politieregisters
en aanvulling van het Wetboek van Strafrecht met het oog op de uitvoering
van de op 29 mei 2000 te Brussel tot stand gekomen Overeenkomst, door de Raad
vastgesteld overeenkomstig artikel 34 van het Verdrag betreffende de Europese
Unie, betreffende de wederzijdse rechtshulp in strafzaken tussen de lidstaten
van de Europese Unie, voortaan te noemen: het uitvoeringswetsvoorstel (Kamerstukken
II 20-01-2002, 28 351).Over dit wetsvoorstel en het wetsvoorstel tot goedkeuring van het EU-rechtshulpverdrag
is advies ingewonnen van de Nederlandse Vereniging voor Rechtspraak, het College
van procureurs-generaal en de Nederlandse Orde van Advocaten. De adviezen1 hebben voornamelijk betrekking op het uitvoeringswetsvoorstel,
waarnaar wordt verwezen. Voor zover relevant is in de onderhavige toelichting
ook aandacht besteed aan genoemde adviezen. In deze memorie van toelichting
wordt het verdrag mede namens de Minister van Buitenlandse Zaken toegelicht.1.2 Het EU-rechtshulpverdrag en het Verdrag van AmsterdamOp 1 mei 1999 is het op 2 oktober 1997 te Amsterdam tot stand gekomen
Verdrag van Amsterdam, houdende wijziging van het Verdrag betreffende de Europese
Unie, de Verdragen tot oprichting van de Europese Gemeenschappen en sommige
bijbehorende Akten met Protocollen, Bijlage en Verklaringen (Trb. 1998, nr.
11) in werking getreden. Het is van belang te constateren dat het EU-rechtshulpverdrag
het eerste verdrag is, dat onder de werking van het Verdrag betreffende de
Europese Unie, zoals gewijzigd door het Verdrag van Amsterdam, tot stand is
gekomen.De vernieuwingen die het Verdrag van Amsterdam introduceerde, hebben een
drietal gevolgen voor het EU-rechtshulpverdrag.In de eerste plaats is de bevoegdheid van het EG Hof van Justitie tot
het doen van uitspraken in geschillen tussen lidstaten over de uitlegging
of toepassing van het verdrag automatisch gegeven (artikel 35, zevende lid,
van het Verdrag betreffende de Europese Unie). Voor de lidstaten die een verklaring
hebben afgelegd als bedoeld in het tweede lid van artikel 35, waaronder Nederland,
geldt daarnaast de bevoegdheid van het Hof tot het geven van prejudiciële
beslissingen.In de tweede plaats zal het verdrag, conform artikel 34, tweede lid, onderdeel
d, van het Verdrag betreffende de Europese Unie in werking treden nadat acht
lidstaten het hebben aangenomen. Thans is alleen Portugal daartoe over gegaan.Ten slotte, zal het verdrag, gedeeltelijk, ook voor Noorwegen en IJsland
gaan gelden. Dat is het gevolg van de krachtens artikel 6 van het bij het
Verdrag van Amsterdam behorende Protocol tot opneming van het Schengenacquis
in het kader van de Europese Unie (Trb. 1998, 11) op 18 mei 1999 tussen de
Raad en Noorwegen en IJsland gesloten Overeenkomst inzake de wijze waarop
IJsland en Noorwegen worden betrokken bij de uitvoering, de toepassing
en de ontwikkeling van het Schengenacquis (PbEG L 176 van 10 juli 1999, blz.
36). Uit die overeenkomst blijkt, dat beide landen niet alleen deelnemen aan
het Schengenacquis, maar ook aan de verdere ontwikkeling daarvan. De wederzijdse
rechtshulp in strafzaken vormt onderdeel van het Schengenacquis en het EU-rechtshulpverdrag
moet voor een deel worden aangemerkt als een verdere ontwikkeling daarvan.
Dit is dan ook de reden dat een aantal bepalingen, waarop in paragraaf 2.1
(artikel 2) zal worden ingegaan, ook in de relatie tussen de EU-lidstaten
en Noorwegen en IJsland zullen gelden.1.3 Totstandkoming van het EU-rechtshulpverdragDe onderhandelingen met betrekking tot het EU-rechtshulpverdrag zijn,
na wat aarzelende voorzetten in 1996, tijdens het Nederlandse voorzitterschap
van de Europese Unie, in de eerste helft van 1997, gestart en hebben gelopen
tot mei 2000. Over die onderhandelingen werden de Staten-Generaal op de hoogte
gehouden in het kader van de voorbereiding van en verslaglegging over de vergaderingen
van de Raad Justitie en Binnenlandse Zaken (Kamerstukken II vanaf 1996/1997,
23 490, nrs. 76, 81, 82, 86, 90, 91, 98, 99, 101–103, 105, 107,
109, 111, 115, 119, 122, 129–131, 144, 151, 153, 155). Het verdrag werd
op 29 mei 2000 door de Raad vastgesteld en door de Ministers van Justitie
van de lidstaten ondertekend. Vervolgens, heeft de Raad op 30 november 2000
het door de lidstaten gezamenlijk opgestelde toelichtend rapport (PbEG C 379
van 29 december 2000, blz. 7–29) goedgekeurd. De tekst van dat rapport
is als bijlage aan deze memorie gehecht.1.4 Hoofdpunten van het EU-rechtshulpverdragNaar het oordeel van de regering dient het verdrag te worden beschouwd
als een goede ontwikkeling van het wederzijdse rechtshulprecht. Zoals eerder
op het terrein van de uitlevering, wordt voortgebouwd op de geldende rechtshulpverdragen.
Bij de opstelling van het verdrag is zorgvuldig nagegaan hoe de bestaande
verdragen functioneren en waar verbeteringen noodzakelijk en mogelijk waren.
Daarnaast zijn bij de werkzaamheden ontwikkelingen in nationale wetgevingen
en technologische ontwikkelingen betrokken en is rekening gehouden met het
streven naar toenemende Europese integratie op strafrechtelijk terrein. De
meest vernieuwende elementen zijn de volgende.Procedures en formaliteiten (artikel 4)Bij de uitvoering van rechtshulpverzoeken zal, zolang dit niet in strijd
komt met de fundamentele rechtsbeginselen van de aangezochte lidstaat, rekening
worden gehouden met de in het rechtshulpverzoek aangegeven formaliteiten en
procedures. Onder de bestaande verdragen geschiedt uitvoering van rechtshulpverzoeken
volgens het recht van de aangezochte lidstaat. Ervaring heeft geleerd, dat
het voor de bruikbaarheid van de resultaten van de uitvoering van een rechtshulpverzoek
als bewijsmiddel in de verzoekende lidstaat nodig kan zijn, dat de aangezochte
lidstaat bij die uitvoering rekening houdt met vormvoorschriften of bepaalde
procedures, die volgens het recht van de aangezochte lidstaat vereist zijn.
Het meest bekende voorbeeld daarvan is de aanwezigheid van de raadsman van
de verdachte bij het horen van getuigen. Op de aangezochte lidstaat rust thans
geen verplichting om daaraan tegemoet te komen. In de praktijk blijkt dat
aan wensen van de verzoekende lidstaat lang niet altijd tegemoet wordt gekomen,
bijvoorbeeld omdat het nationale recht van de aangezochte lidstaat niet een
zelfde regeling kent of omdat, in voorkomend geval, de uitvoerende autoriteit
in de aangezochte lidstaat het simpelweg te lastig vindt. Een ander aspect
vormt de door staten soms gewenste vertrouwelijke behandeling van het rechtshulpverzoek,
omdat het strafrechtelijke onderzoek kan worden geschaad doordat
het bestaan van het rechtshulpverzoek voortijdig bekend raakt.Tegen deze achtergrond is besloten om groot gewicht toe te kennen aan
de door de verzoekende lidstaat uitdrukkelijk in het rechtshulpverzoek aangegeven
formaliteiten of procedures. Slechts indien er sprake zou zijn van strijd
met de fundamentele beginselen van het eigen recht bestaat er geen verplichting
daaraan gevolg te geven. Gelet op het feit dat alle landen waarom het gaat,
gebonden zijn aan het EVRM en ook overigens artikel 7 van het EU-verdrag voorziet
in optreden tegen lidstaten bij (dreigende) ernstige en voortdurende schending,
valt niet te verwachten dat er in de praktijk van rechtshulpverlening in een
sprake zal zijn van verzoeken om toepassing van procedures of formaliteiten
die in strijd worden geacht met de fundamentele rechtsbeginselen van de aangezochte
lidstaat.Voor de Nederlandse praktijk zal dit overigens weinig veranderen, aangezien
op basis van het eerste lid van artikel 552k van het Wetboek van Strafvordering
al de nodige souplesse wordt betracht bij het uitvoeren van rechtshulpverzoeken.
Mede naar aanleiding van opmerkingen van de NVvR in zijn advies zij nog vermeld
dat wanneer er zoals bijvoorbeeld bij artikel 552p van het Wetboek van Strafvordering
een machtiging van de raadkamer noodzakelijk is voor de afgifte van voorwerpen,
deze machtiging volgens de gebruikelijke procedure zal dienen te worden gevraagd.
Indien om vertrouwelijke behandeling van het daaraan ten grondslag liggende
rechtshulpverzoek werd verzocht, kan daarin aanleiding worden gezien om de
verzoekende autoriteit voorafgaand te raadplegen en hem van de noodzakelijke
te volgen procedures in kennis te stellen, opdat hij kan afwegen of hij zijn
rechtshulpverzoek wenst te handhaven of op dat tijdstip wenst te handhaven.
Het NVvR-advies geeft in dit verband ook aanleiding om te wijzen op de recente
wijziging van artikel 23 van het Wetboek van Strafvordering, meer in het bijzonder
de toevoeging van het vijfde lid, welke de mogelijkheid laat om af te zien
van de oproeping van de verdachte indien daardoor het belang van het onderzoek
ernstig wordt geschaad.Verhoor per videoconferentie (artikel 10)Het horen van getuigen en deskundigen per videoconferentie is een geheel
nieuwe vorm van rechtshulpverlening.Bij een verhoor per videoconferentie (hierna: videoverhoor) bevinden de
horende autoriteiten zich in de verzoekende lidstaat en de te horen persoon
zich in de aangezochte lidstaat. Zij communiceren rechtstreeks met elkaar
door middel van een videoverbinding. Die gespreide locaties leiden ertoe,
dat op een videoverhoor het recht van beide staten van toepassing is. Dit
gegeven wederom vergt een nauwe samenwerking van de justitiële autoriteiten
van de betrokken landen bij de uitvoering van een videoverhoor.De reden van opname van deze vorm van samenwerking in het verdrag is,
dat de techniek en kwaliteit van het videoverbindingen zodanig is gevorderd,
dat het verantwoord is om daarvan gebruik te maken in het kader van de strafrechtelijke
samenwerking. Ook het feit dat het Joegoslavië tribunaal deze methode
voor het horen van getuigen gebruikt, heeft inspirerend gewerkt. Belangrijker
nog is dat het gebruik van deze techniek het voordeel heeft dat het niet meer
nodig is, dat hetzij de te horen persoon, hetzij de horende autoriteiten en
andere belanghebbenden (de officier van justitie, de raadsman van de verdachte)
zich naar een ander land moeten begeven voor een getuigenverhoor.Tegelijkertijd is onderkend dat hoe goed een videoverhoor ook wordt ingericht,
het de voorkeur blijft houden dat een getuige in persoon verschijnt op de
plaats van verhoor. Dat is ook de reden, waarom een zekere beperking is aangebracht.
In aanmerking komen getuigen en deskundigen wier aanwezigheid
in de staat van verhoor niet mogelijk is of niet wenselijk is. Hierbij kan
gedacht worden aan getuigen voor wie het wegens hun leeftijd of gezondheid
zeer bezwaarlijk is te reizen of getuigen die bedreigd worden. Onwenselijkheid
kan ook aan de orde zijn indien betrokkene in het land van verhoor de status
van ongewenst vreemdeling heeft of het niet wenselijk is hem toegang te verlenen
wegens gevaar voor de openbare orde of nationale veiligheid.In een verzoek om een videoverhoor dient te worden aangegeven, waarom
het naar het oordeel van de verzoekende lidstaat niet wenselijk of mogelijk
is de getuige in de verzoekende lidstaat te horen. Tevens is het van belang
dat, in voorkomend geval, in het verzoek wordt aangegeven of de getuige bijzondere
bescherming behoeft.Uitgangspunt bij het uitwerken van de regeling van het videoverhoor was,
dat dit met dezelfde waarborgen dient te zijn omgeven als een verhoor van
een getuige die in persoon verschijnt. Gelet op het feit dat de te horen persoon
zich in een andere lidstaat bevindt dan de horende autoriteiten en in de betrokken
landen slechts de eigen strafvorderlijke regels gelden, vergt dit een heldere
omschrijving van de rol die de autoriteiten in de verzoekende lidstaat en
in de aangezochte lidstaat bij een videoverhoor vervullen, alsmede van de
rechten en plichten van de getuige. De voorziene procedure is als volgt.Na inwilliging van het verzoek wordt de getuige opgeroepen door de justitiële
autoriteit van de aangezochte lidstaat. De in die lidstaat geldende verschijningsplicht
voor getuigen en de mogelijkheid om een getuige te dwingen te verschijnen,
dienen ook voor een videoverhoor te gelden. De vaststelling van de identiteit
van de persoon, die zich meldt na een oproeping voor een videoverhoor, vindt
plaats door de justitiële autoriteit van de aangezochte lidstaat. Deze
autoriteit draagt ook zorg voor de eventueel noodzakelijke toevoeging van
een tolk. Het verhoor vindt plaats in aanwezigheid van de justitiële
autoriteit van de aangezochte lidstaat, maar wordt afgenomen door of onder
leiding van de justitiële autoriteit van de verzoekende lidstaat en volgens
de regels van die lidstaat. Het is ook aan deze verhorende autoriteit om de
getuige voor te lichten op de wijze zoals deze gebruikelijk is in de verzoekende
lidstaat over zijn rechten en verplichtingen welke gelden. Met de NOvA acht
de regering het wenselijk dat aan de gevolgen welke aan een meineed kunnen
worden verbonden bijzonder aandacht wordt besteed. De justitiële autoriteit
in de aangezochte lidstaat draagt er zorg voor dat het verhoor in passende
omstandigheden plaats vindt en ziet er op toe dat tijdens het verhoor geen
fundamentele beginselen van zijn recht worden geschonden. De getuige kan zich
niet alleen verschonen op basis van het recht van de verzoekende lidstaat
maar ook op basis van zijn eigen recht. Buiten het verschoningsrecht geldt
voor de getuige de verplichting tot antwoorden en is hij, gelet op de door
hem afgelegde eed of belofte, ook gehouden de waarheid te spreken. In het
geval, dat naar het oordeel van de verhorende autoriteit de getuige weigert
te verklaren of niet in overeenstemming met de waarheid verklaart, dienen
de naar het recht van de verzoekende lidstaat geldende regeling inzake gijzeling
en meineed ten aanzien van de getuige van toepassing te zijn. De aanwezigheid
van de justitiële autoriteit van de aangezochte lidstaat maakt het mogelijk
dat meteen kan worden overlegd over de al dan niet toepasselijkheid van verschoningsrechten
naar het recht van de aangezochte lidstaat, over het nemen van maatregelen
tegen een getuige die weigerachtig is te verklaren alsmede over de gevolgen
van een tegen de getuige gerezen verdenking van meineed. De justitiële
autoriteit van de aangezochte lidstaat maakt aan het einde van het verhoor
een proces-verbaal op, waarin de omstandigheden waaronder aan haar kant het
verhoor heeft plaats gevonden, wordt gerelateerd. Doel hiervan is eventuele
latere vragen over het juiste verloop van het verhoor op de plaats waar de
getuige zich bevond bij voorbaat weg te nemen. Zij zendt dat proces-verbaal
aan de horende autoriteit van de verzoekende lidstaat. De idee
van de NOvA dat de raadsman van verdachte er de voorkeur aan zou kunnen geven
om aanwezig te zijn op de plaats waar de getuige zich bevindt, is tijdens
de onderhandelingen niet aan de orde geweest. De tekst van het verdrag sluit
zulks niet uit. Tegelijkertijd is het gelet op de waarborg die het hierbedoelde
proces-verbaal biedt geen noodzaak en ligt een vergoeding van de daarmee verbonden
reisen verblijfkosten dan ook niet voor de hand.Gemeenschappelijke onderzoeksteams (artikel 13)In onderzoeken naar bijvoorbeeld drugdelicten, fraude en mensenmokkel
is vaak sprake van een feitencomplex, dat niet beperkt is tot één
lidstaat. Soms leidt dit tot parallel verlopende opsporingsonderzoeken in
de betrokken lidstaten, waarbij wordt samengewerkt op basis van rechtshulpverzoeken
over en weer. Het komt echter ook voor dat niet alle betrokken staten de behoefte
voelen een onderzoek in te stellen of, indien het wel gebeurt, dat de verschillende
onderzoeken ongecoördineerd verlopen. In EU-kader zijn Europol en Eurojust
bedoeld om daarin verbetering te brengen, maar daarnaast dienen ook de lidstaten
een rechtsbasis te scheppen om strafrechtelijke onderzoeken gezamenlijk uit
te voeren. Tegen deze achtergrond is in het verdrag een regeling voor de instelling
van zogeheten gemeenschappelijke onderzoeksteams opgenomen. Die regeling ziet
op het instellen van teams waarin opsporingsambtenaren, maar ook officieren
van justitie en/of rechters-commissarissen, uit verschillende lidstaten kunnen
functioneren.Het initiatief tot het instellen van een gemeenschappelijk onderzoeksteam
wordt genomen door middel van een rechtshulpverzoek. De teams hebben geen
permanent karakter, ze worden ingesteld voor een bepaald doel en voor een
beperkte duur. Het doel is bijvoorbeeld het gezamenlijk uitvoeren van een
onderzoek naar feiten in de betrokken landen gepleegd, ten aanzien waarvan
op goede gronden kan worden aangenomen dat deze in onderling verband staan,
maar kan ook het gecoördineerd en gezamenlijk optreden bij reeds in verschillende
lidstaten lopende onderzoeken zijn.De kern van deze samenwerking is, dat de anders in verschillende lidstaten
uit te voeren (deel)onderzoeken worden geconcentreerd bij één
onderzoeksteam, dat in overeenstemming met het nationale recht dat van toepassing
is, werkt. De justitiële autoriteiten van de betrokken lidstaten dragen
overeenkomstig het eigen recht de verantwoordelijkheid voor het gemeenschappelijke
onderzoek, zoals zij dat ook voor een nationaal onderzoek doen. Die verantwoordelijkheid
kan tot uitdrukking worden gebracht door zelf te participeren in het team
of door intensief toezicht uit te oefenen op de werkzaamheden en gezamenlijk
regelmatig met het team overleg te plegen over de inrichting en voortgang
van het onderzoek. Uit deze structuur en opzet volgt dat een onderzoek van
een gemeenschappelijk team ook in juridisch opzicht zoveel mogelijk gelijk
gesteld dient te worden met een nationaal onderzoek.De opstellers van het verdrag hebben zich gerealiseerd dat een tot in
het detail uitgeschreven regeling voor gemeenschappelijke onderzoeksteams
niet realistisch is. Niet alleen is de werkelijkheid daarvoor te complex,
het gebrek aan ervaring met deze vorm van samenwerking bergt het risico in
zich dat een gesloten regeling in de praktijk niet zou blijken te voldoen.
Er is derhalve naar gestreefd een kader te scheppen, waarin de basisregels
worden gegeven. De nadere invulling zal in de praktijk aan de hand van het
concrete geval moeten gebeuren en zal ook in een schriftelijke overeenkomst
waarbij het gemeenschappelijk team wordt ingesteld, worden vastgelegd.In de artikelsgewijze toelichting op artikel 13, in paragraaf 2.1,
zal op de diverse onderdelen worden ingegaan. Hier worden twee belangrijke elementen belicht. Een gezamenlijk team zal worden gevestigd in die
lidstaat waar naar verwachting het zwaartepunt van het onderzoek ligt. Het
in de lidstaat van vestiging te verrichten onderzoek geschiedt volgens het
recht van die lidstaat. Daarnaast kan het noodzakelijk zijn ook in de andere
betrokken lidstaten onderzoekshandelingen te verrichten of aldaar beschikbare
informatie ter beschikking te stellen van het team. Bij de filosofie dat het
bij een gemeenschappelijk team gaat om een concentratie van nationale onderzoeken
wordt het niet meer passend geacht daarvoor de weg van de politiële of
justitiële rechtshulp te bewandelen. Gekozen is voor de figuur dat de
leden van het team die uit het betrokken land afkomstig zijn de hen naar nationaal
recht toekomende zelfstandige opsporingsbevoegdheden ook mogen aanwenden ten
behoeve van het onderzoek van het gemeenschappelijke team, zoals het kennisnemen
van de eigen politieregisters (negende lid). Voor de uitoefening van opsporingsbevoegdheden
die slechts door of met machtiging van de justitiële autoriteiten kunnen
worden uitgeoefend geldt dat opsporingsambtenaren zich, op dezelfde wijze
als zij dat zouden doen in een nationaal onderzoek, wenden tot de bij het
gemeenschappelijk team betrokken officier van justitie van hun eigen land.
De toetsing of de opsporingsbevoegdheden kunnen worden uitgeoefend, geschiedt
op dezelfde wijze als in een nationaal onderzoek (zevende lid).Het gemeenschappelijk team zal door zijn onderzoek gegevens verzamelen
die uit de bij het team betrokken lidstaten en mogelijk ook uit andere landen
afkomstig zijn. Het is van belang dat met die gegevens op verantwoorde wijze
wordt omgegaan, ook na ontbinding van het team. Dit geldt voor persoons- en
andere gegevens in gelijke mate. Met het oog daarop zijn voorwaarden aan dat
gebruik gesteld (tiende lid).Het aftappen van telecommunicatie (artikelen 17 tot en
met 21)Titel III van het EU-rechtshulpverdrag is geheel gewijd aan het aftappen
van telecommunicatie van specifiek aangeduide personen in het kader van een
strafrechtelijk onderzoek. De titel beperkt zich overigens niet tot klassieke
rechtshulpbepalingen. Zo bevat deze naast een bepaling over rechtshulpverzoeken
(artikel 18), een regeling die lidstaten machtigt om met behulp van eigen
technische voorzieningen via apparatuur die zich in een andere lidstaat bevindt
telecommunicatie af te tappen van een persoon die zich op het eigen grondgebied
bevindt (artikel 19) én een bepaling krachtens welke een meldingsplicht
geldt voor een lidstaat die zelfstandig telecommunicatie van een persoon,
die zich op het grondgebied van een andere lidstaat bevindt, aftapt (artikel
20). De artikelen 17, 21 en 22, ten slotte, zijn van meer technische aard.Aanleiding voor deze regelingen vormden de nogal uiteenlopende rechtshulpverlening
bij het aftappen van telecommunicatie en een aantal technologische ontwikkelingen.De rechtsbasis voor het verlenen van rechtshulp strekkende tot het aftappen
van telecommunicatie is thans gebaseerd op de in geldende rechtshulpverdragen
opgenomen algemene bepaling strekkende tot het elkaar in zo ruim mogelijke
mate verlenen van rechtshulp. Aangezien de verdragen geen specifieke regelingen
bevatten, worden verzoeken strekkende tot het aftappen van telecommunicatie
geheel volgens het nationale recht van de aangezochte lidstaat beoordeeld
en uitgevoerd, hetgeen per lidstaat verschilt. Technologische ontwikkelingen
op het terrein van de telecommunicatie, in het bijzonder het gebruik van mobiele
(satelliet)telecommunicatie, hebben ertoe geleid, dat een persoon zich met
medeneming van zijn telecommunicatiemiddel kan verplaatsen van het ene naar
het andere land. Dit heeft direct gevolgen voor het aftappen, omdat daardoor
het recht van meerdere landen van toepassing is. Een tweede gevolg van de
technologische ontwikkelingen is, dat de techniek van het aftappen van telecommunicatie,
enerzijds, wordt beïnvloed door het type apparatuur dat de
betrokken persoon gebruikt en, anderzijds, ook mogelijkheden biedt om in het
ene land afgetapte telecommunicatie rechtstreeks door te geleiden naar een
andere land. Dat laatste heeft het voordeel dat de verzoekende autoriteiten
op hetzelfde tijdstip dat het afgetapte gesprek wordt gevoerd van de inhoud
daarvan kennis kunnen nemen. Ten slotte, biedt de nieuwe techniek ook meer
mogelijkheden telecommunicatie zelfstandig af te tappen, terwijl de persoon
wiens telecommunicatie wordt afgetapt zich in een ander land bevindt.Uitgangspunt van alle lidstaten is dat het aftappen van telecommunicatie
zowel een zeer in de persoonlijke levenssfeer ingrijpend dwangmiddel als een
belangrijk instrument voor strafrechtelijke onderzoeken is. Bij de uitwerking
van zijn beide elementen voortdurend meegewogen, teneinde een duidelijke normering
voor de onderlinge strafrechtelijke samenwerking te realiseren. Overziet men
nu de bepalingen dan hebben ze gemeen dat aan de lidstaat waar de betrokkene
zich bevindt een overheersende rol wordt toebedeeld in de beoordeling of het
aftappen toegestaan is, ongeacht waar het aftappen geschiedt. Dat laatste
blijkt het sterkst in artikel 20, waarin aan de lidstaat die technisch in
staat is de telecommunicatie van een persoon die zich op het grondgebied van
een andere lidstaat bevindt, af te tappen, een meldingsplicht aan de lidstaat
van verblijf wordt opgelegd én aan laatstbedoelde lidstaat de bevoegdheid
is gegeven niet alleen te eisen dat het aftappen niet plaatsvindt of wordt
stopgezet, maar ook dat de reeds afgetapte telecommunicatie niet wordt gebruikt.
De onderhandelingen over artikel 20 hebben meer dan een jaar gevergd, omdat
er sprake was van twee sterk uiteenlopende visies, namelijk, enerzijds, dat
de bescherming van burgers in hun grondrechten primair dient te geschieden
door de lidstaat op wiens territoir ze zich bevinden en dat deze lidstaat
daartoe ook in staat moet worden gesteld, en, anderzijds, de met name door
het Verenigd Koninkrijk verwoorde visie, dat – temeer daar hier zijns
inziens geen sprake is van rechtshulp – uitsluitend het recht van de
aftappende lidstaat van toepassing dient te zijn. Ten lange leste kon –
zo blijkt uit artikel 20 – een voor alle lidstaten bevredigende oplossing
worden gevonden.Bescherming van gegevens, waaronder persoonsgegevens (artikel
23)Met het oog op de intensivering van de justitiële samenwerking en
dus de uitwisseling van gegevens, bevat het verdrag regelingen inzake de bescherming
van die gegevens. Naast bijzondere bepalingen met betrekking tot alle gegevens
in de artikelen 7, tweede lid, 13, tiende lid, 18, vijfde lid, onderdeel b,
en het zesde lid, en 20, vierde lid, is in artikel 23 een algemene regeling
voor de bescherming van persoonsgegevens opgenomen.Dit verdrag is het eerste rechtshulpverdrag waarin bepalingen over de
bescherming van persoonsgegevens zijn opgenomen. Dit houdt verband met het
toenemend belang dat binnen de Europese Unie wordt gehecht aan een dergelijke
bescherming, gevoegd bij de toegenomen technische mogelijkheden om dergelijke
gegevens mede in het kader van wederzijdse rechtshulp te vergaren. Bij de
totstandkoming van deze bepalingen is er rekening mee gehouden dat alle EU-lidstaten
en Noorwegen en IJsland partij zijn bij het Verdrag inzake gegevensbescherming
uit 1981 van de Raad van Europa. Daarom is volstaan met een flexibele algemene
regeling in artikel 23. Voor bijzondere situaties zijn evenwel striktere regels
gesteld.1.5 KoninkrijkspositieDe regering van de Nederlandse Antillen beraadt zich nog over de wenselijkheid
van medegelding van het verdrag voor haar land. Teneinde het mogelijk
te maken dat wanneer de regering van de Nederlandse Antillen medegelding wenselijk
acht, die medegelding direct tot stand wordt gebracht, wordt de goedkeuring
ook voor de Nederlandse Antillen gevraagd.De autoriteiten van Aruba hebben te kennen gegeven medegelding van het
verdrag voor hun land in beginsel wenselijk te achten. Zij hebben in dit verband
verwezen naar de bestudering van eventuele uitvoeringswetgeving, zoals met
betrekking tot het aanvullen van het Wetboek van Strafvordering waarin bijvoorbeeld
een regeling inzake de overname en overdracht van strafvervolging ontbreekt.2. Artikelsgewijze toelichtingHierna zal bij de verdragsbepalingen steeds worden aangegeven of en, zo
ja, welke aanpassing van de Nederlandse wetgeving worden voorgesteld in het
uitvoeringswetsvoorstel.2.1 Artikel I (de bepalingen van het EU-rechtshulpverdrag)Het EU-rechthulpverdragTitel I Algemene BepalingenArtikel 1 verhouding tot andere rechtshulpverdragenUit het eerste lid blijkt dat het EU-rechtshulpverdrag
strekt tot aanvulling en vergemakkelijking van de toepassing van de diverse
verdragen op basis waarvan thans de rechtshulp tussen EU-lidstaten plaatsvindt,
te weten:a. het op 20 april december 1959 te Straatsburg tot stand gekomen Europees
Verdrag aangaande de wederzijdse rechtshulp in strafzaken (Trb. 1965, 10),
hierna te noemen: het Europees rechtshulpverdrag,b. het op 17 maart 1978 te Straatsburg tot stand gekomen Aanvullend protocol
bij het Europees rechtshulpverdrag (Trb. 1979, 121), hierna te noemen: het
Europees aanvullend protocol;c. de bepalingen over de wederzijdse rechtshulp in strafzaken van de op
19 juni 1990 te Schengen tot stand gekomen Overeenkomst ter uitvoering van
het tussen de regeringen van de staten van de Benelux Economische Unie, de
Bondsrepubliek Duitsland, en de Franse Republiek op 14 juni 1985 te Schengen
gesloten Akkoord betreffende de geleidelijke afschaffing van de controles
aan de gemeenschappelijke grenzen (Trb. 1990, 145), hierna te noemen: de Uitvoeringsovereenkomst
van Schengen; enc. hoofdstuk 2 van het op 27 juni 1962 te Brussel tot stand gekomen Verdrag
aangaande de uitlevering en de rechtshulp in strafzaken tussen het Koninkrijk
België, het Koninkrijk der Nederlanden en het Groothertogdom Luxemburg,
zoals gewijzigd bij Protocol van 11 mei 1974 (Trb. 1962, 97, en 1974, 161),
hierna te noemen: het Benelux-rechtshulpverdrag.Artikel 2 Bepalingen betreffende het Schengen-acquisIn het eerste lid is vastgelegd welke bepalingen
van het EU-rechtshulpverdrag gaan gelden in de relatie tussen de EU-lidstaten
en Noorwegen en IJsland. Genoemde bepalingen vormen een verdere ontwikkeling
van het zogeheten Schengenacquis. Voor de achtergronden van deze partiële
medegelding voor Noorwegen en IJsland wordt verwezen naar paragraaf 1.2. Uit het tweede lid blijkt dat een aantal bepalingen
uit het hoofdstuk rechtshulp in strafzaken van de Uitvoeringsovereenkomst
van Schengen, wordt ingetrokken. Reden daarvan is dat genoemde bepalingen
worden vervangen door bepalingen in het onderhavige verdrag. Artikel 3 Procedures waarvoor eveneens rechtshulp wordt
verleendHet eerste lid is overgenomen uit artikel
49, onder a, van de Uitvoeringsovereenkomst van Schengen. Dat is de reden
dat dit onderdeel van het Schengenartikel wordt ingetrokken.Het tweede lid zorgt er voor dat lidstaten
die geen aansprakelijkheid voor rechtspersonen kennen (Oostenrijk) of geen
strafrechtelijke aansprakelijkheid voor rechtspersonen (Duitsland en Italië),
desondanks in dergelijke gevallen rechtshulp zullen verlenen.Artikel 4 Formaliteiten en procedures bij de uitvoering
van rechtshulpverzoekenHet eerste lid, waarop reeds is ingegaan in
paragraaf 1.4 (artikel 4), strekt tot verhoging van de kwaliteit en daardoor
de effectiviteit van de rechtshulp.Het tweede tot en met vierde lid beogen de
efficiency ervan te verbeteren. In de huidige praktijk is de prioriteit die
in de lidstaten aan de uitvoering van rechtshulpverzoeken wordt gegeven zeer
wisselend. Sterker nog, soms lijkt prioriteitstelling geheel te ontbreken.
De werkbelasting van het strafrechtelijk apparaat is in alle lidstaten hoog
en dat daarbij voorrang wordt gegeven aan eigen strafrechtelijke onderzoeken
is niet echt verbazingwekkend.Het besef dat dit diende te veranderen bestaat reeds langer. Dat is ook
de reden dat al «good practices» zijn opgesteld, waarin termijnstelling
bij de uitvoering van rechtshulpverzoeken aan de orde komt. Ook het eindrapport
van de in EU-kader doorgevoerde evaluatie van alle lidstaten inzake de rechtshulp,
wordt aandacht gevraagd voor het beschikbaar stellen en houden van voldoende
capaciteit. De onderhavige regeling gaat een stap verder door een juridisch
bindend kader te scheppen. Door verdragsrechtelijk vast te leggen dat ook
voor de uitvoering van rechtshulpverzoeken termijnen in acht moeten worden
genomen, komt deze taak meer op gelijke voet te staan met de nationale strafzaken
waarvoor veelal wettelijke termijnen gelden. Tegenover deze verplichting van
de aangezochte lidstaat, staat de verplichting van de verzoekende lidstaat
om in het verzoek aangegeven termijnen te motiveren.Artikel 5 Toezending en uitreiking van gerechtelijke stukkenHet bepaalde in dit artikel is grotendeels overgenomen van artikel 52
van de Uitvoeringsovereenkomst van Schengen. Die Schengenbepaling wordt, zo
blijkt uit het tweede lid van artikel 2 van het verdrag, ingetrokken.De Schengenregeling voorziet in de mogelijkheid van toezending over de
post. In de praktijk wordt daarvan door sommige lidstaten aanzienlijk minder
gebruik gemaakt dan was beoogd. Ook buiten de in het tweede lid bedoelde gevallen
wordt om formele uitreiking van gerechtelijke stukken verzocht. Dit leidt
tot een onnodig beslag op de beschikbare rechtshulpcapaciteit in de lidstaten.Teneinde aan die praktijk een einde te maken wordt in de onderhavige bepaling,
in het eerste lid, de toezending over post verplicht
gesteld. De uitzonderingen vormen de in het tweede lid
omschreven gevallen.Het tweede lid tot en met vijfde lid zijn
overgenomen uit artikel 52 van de Uitvoeringsovereenkomst van Schengen.Dit verdragsartikel brengt voor de Nederlandse praktijk niet veel wijziging
teweeg, omdat Nederland al zoveel mogelijk van de toezending per post gebruik
maakt, tenzij een betekening in persoon is vereist. Artikel 5 van het EU-rechtshulpverdrag
zal ook niet leiden tot wijziging in de uitreiking van dagvaardingen in het
buitenland. Hiervoor zal steeds de hulp van de buitenlandse autoriteiten moeten
worden ingeroepen teneinde een betekening in persoon te verzekeren. Wel zullen
naar verwachting minder verzoeken om uitreiking uit andere lidstaten worden
ontvangen.De onderhavige bepaling geeft, mede gelet op het verplichtende karakter
van het eerste lid, aanleiding wijziging te brengen in het tweede lid van
artikel 588 van het Wetboek van Strafvordering. Verwezen wordt naar artikel
I, onderdeel P, van het uitvoeringswetvoorstel.Artikel 6 Toezending van verzoeken om rechtshulpDe in artikel 15 van het Europees rechtshulpverdrag en artikel 38 van
het Benelux-rechtshulpverdrag opgenomen regeling van de communicatielijnen
in het rechtshulpverkeer werden reeds in de Uitvoeringsovereenkomst van Schengen
herzien. In het EU-rechtshulpverdrag is opnieuw de toezending en beantwoording
van rechtshulpverzoeken grondig onder de loep genomen met het oog op verdere
verhoging van de efficiency. Waar mogelijk en verantwoord zijn tussenschakels
weggenomen.Artikel 6 van het EU-rechtshulpverdrag vervangt artikel 53 van de Uitvoeringsovereenkomst
van Schengen. Het Schengenartikel wordt, zo blijkt uit het tweede lid van
artikel 2 van het verdrag, ingetrokken.In de eerste alinea van het eerste lid is
vastgelegd dat rechtshulpverkeer rechtstreeks tussen de bevoegde justitiële
autoriteiten plaatsvindt. Ook hier geldt dat artikel 53 van de Uitvoeringsovereenkomst
van Schengen deze mogelijkheid opende, maar dat daarvan in de praktijk onvoldoende
gebruik wordt gemaakt. Verder is rekening gehouden met de technologische ontwikkelingen
zoals fax en e-mail.De tweede alinea van het eerste lid betreft
de verzoeken om overname van strafvervolging. Deze zijn apart behandeld, omdat
in dit in veel landen nog via de Ministeries van Justitie verloopt. Ook de
Nederlandse wetgeving voorziet in overname en overdracht door de Minister
van Justitie en behoeft derhalve aanvulling. Verwezen wordt naar de voorgestelde
artikelen 552wa en 552ii en de wijziging van artikel 552x van het Wetboek
van Strafvordering, in artikel I, onderdelen L tot en met O, van het uitvoeringswetvoorstel.Het tweede lid is opgenomen voor bijzondere
gevallen. Hierbij moet worden gedacht aan rechtshulpverzoeken in zeer complexe
zaken die een tussen lidstaten gecoördineerde uitvoering vergen of rechtshulpverzoeken
die op meerdere plaatsen in een lidstaat uitvoering vergen. Voor Nederland
is de centrale autoriteit het Ministerie van Justitie.De reden voor de in de eerste alinea van het derde
lid opgenomen uitzondering voor het Verenigd Koninkrijk en Ierland
is, dat de rechterlijke autoriteiten in deze lidstaten niet of slechts bij
uitzondering bevoegd zijn tot de uitvoering van rechtshulpverzoeken. Onder
die omstandigheid heeft het ook weinig zin verzoeken rechtstreeks aan die
autoriteiten te verzenden. Wat betreft de mogelijkheid gebruik te maken van de in de tweede alinea van het derde lid opgenomen mogelijkheid van het toepassen
van het beginsel van wederkerigheid zal Nederland geen gebruik maken, omdat
stelselmatige toezending van alle rechtshulpverzoeken uit het Verenigd Koninkrijk
en Ierland naar het Nederlandse ministerie van justitie een overbodige administratieve
belasting zou vormen die bovendien tot vertraging bij de uitvoering zou leiden.Het vierde lid is, wat betreft Interpol als
communicatiekanaal, een klassieke bepaling. Belangrijker is dat met de uitdrukking
«enig orgaan dat bevoegd is krachtens bepalingen die op grond van het
Verdrag betreffende de Europese Unie zijn vastgesteld» instellingen
als Europol en Eurojust worden bedoeld. Beide instellingen zijn niet expliciet
genoemd, omdat Europol deze taak nu niet heeft en Eurojust bij de totstandkoming
van het verdrag nog slechts een vaag idee was. In middels is Eurojust opgericht
en is duidelijk dat deze taak niet aan Eurojust is opgedragen. Wat Europol
betreft zal het al dan niet opdragen van deze taak niet afzonderlijk moeten
worden bezien, maar als onderdeel van het gehele takenpakket. Uit de gekozen
formulering blijkt verder dat voor deze en mogelijke toekomstige instellingen
geldt, dat de regelingen waarop die organen steunen zelf zullen moeten voorzien
in de bevoegdheid tot het fungeren als kanaal voor doorgeleiding van rechtshulpverzoeken.In het vijfde lid is rekening gehouden met
het feit, dat in sommige lidstaten de uitoefening van opsporingsbevoegdheden
als gecontroleerde aflevering en infiltratie en het instellen van gemeenschappelijke
teams geheel zelfstandig op het niveau van de opsporingsambtenaren geschiedt.
Voor Nederland geldt dat niet en zullen dergelijke verzoeken steeds op justitieel
niveau worden gedaan en worden beantwoord. Deze bepaling leidt er wel toe
dat de Nederlandse officier van justitie in voorkomend geval zijn rechtshulpverzoek
tot politiële autoriteiten van een andere lidstaat zal moeten richten
of verzoeken van die autoriteiten zal ontvangen. In welke lidstaten opsporingsambtenaren
bevoegd zijn, zal blijken uit de verklaringen die lidstaten overeenkomstig
artikel 24 van het EU-rechtshulpverdrag zullen afleggen.Voor Nederland is het zesde lid alleen relevant
voor het Centraal Justitieel Incasso Bureau (CJIB). Dit is weliswaar geen
bestuurlijke autoriteit, echter met het oog op de uitvoering van de Wet Administratieve
Handhaving Verkeersovertredingen lijkt het ter voorkoming van verwarring zinvol
op basis van artikel 24, eerste lid, onderdeel d, het CJIB aan te wijzen.Aan de mogelijkheid van een verklaring, bedoeld in het zevende lid, bestaat voor Nederland geen behoefte.Het achtste lid is overgenomen uit artikel
52 van de Uitvoeringsovereenkomst van Schengen, nadat was vastgesteld dat
de verzoeken om overbrenging en doortocht van gedetineerden en uitwisseling
van gegevens over strafvonnissen nog steeds in alle lidstaten centraal geschiedt
en er ook geen aanleiding is dit te wijzigen.Artikel 7 Uitwisseling van gegevens op eigen initiatiefZoals bekend voorziet artikel 46 van de Uitvoeringsovereenkomst van Schengen
in de mogelijkheid van spontane informatie-uitwisseling tussen opsporingsambtenaren.
Voor de justitiële autoriteiten bestaat niets vergelijkbaars. Nu in strafrechtelijke
onderzoeken steeds meer blijkt van internationale vertakkingen van dadergroepen
kan zich zeer wel de situatie voordoen, dat tijdens een onderzoek in de ene
lidstaat gegevens aan het licht komen die strafrechtelijk relevant zijn voor
een ander lidstaat. Voor de justitiële autoriteiten staat
thans eigenlijk alleen het middel van een verzoek tot overdracht van de strafvervolging
ter beschikking. Dat is echter niet het geschikte middel voor de verstrekking
van de hierbedoelde informatie, die veel beperkter van aard zal zijn. Met
het oog op verstrekking van deze gegevens is artikel 7 geschreven.Uit het tweede en derde lid blijkt, dat aan
het gebruik van de verstrekte informatie voorwaarden kunnen worden gesteld
en dat deze ook dienen te worden nageleefd. Die voorwaarden zullen afhankelijk
zijn van de gegevens die worden verstrekt, maar temeer daar het hierbij zal
gaan om gegevens uit lopende strafrechtelijke onderzoeken, dient bijzondere
aandacht te worden besteed aan het voorkomen van schade aan het eigen onderzoek
door bijvoorbeeld voortijdige openbaarmaking in het buitenland. Voorts zal
van de verstrekking van gegevens aantekening dienen te worden gehouden. Het
ligt voor hand dit te doen in het strafdossier waaruit de gegevens afkomstig
zijn.Titel II Verzoeken om specifieke vormen van rechtshulpArtikel 8 TeruggaveAandacht voor het slachtoffer is een onderwerp dat in EU-kader uitdrukkelijk
op de agenda staat, zo blijkt ook uit het Kaderbesluit inzake de status van
het slachtoffer in de strafprocedure dat door de Raad op 22 maart 2001 is
vastgesteld (PbEG L 82 van 22 maart 2001).Het rechtshulpverkeer is gericht op het behulpzaam zijn bij het opsporen
en vervolgen van strafbare feiten en er zijn daarbij ook raakvlakken met het
slachtoffer. Bijvoorbeeld het horen van een slachtoffer als getuige. Ook ten
aanzien van strafrechtelijk in beslag genomen voorwerpen komt het voor dat
de dader deze op onrechtmatige wijze heeft onttrokken aan de rechtmatige eigenaar
en volgt teruggave aan de laatste. Bij de overdracht van ten behoeve van het
buitenland in beslag genomen voorwerpen wordt gewoonlijk bedongen dat deze
na het vereiste strafvorderlijke gebruik worden teruggezonden. Van die teruggave
kan, ingevolge artikel 552p, derde lid, van het Wetboek van Strafvordering
alleen worden afgezien wanneer duidelijk is dat de rechthebbende niet in Nederland
verblijft.In het eerste lid wordt voor het eerst rechtshulp
uitsluitend met het oog op de teruggave van voorwerpen aan het slachtoffer
geïntroduceerd. Slechts enkele lidstaten kennen dit type inbeslagneming.
Het gaat daarbij wel om voorwerpen of goederen die door een strafbaar feit
zijn verkregen. Deze bepaling houdt overigens voor lidstaten, die deze vorm
van inbeslagneming niet kennen, overigens geen verplichting in tot invoering
daarvan over te gaan – zo is ook in het toelichtend rapport vermeld.
Aan de gronden voor inbeslagneming opgenomen in artikel 94 van het Wetboek
van Strafvordering, te weten de waarheidsvinding, het aantonen van wederrechtelijke
verkregen voordeel, verbeurdverklaring en onttrekking aan het verkeer en het
conservatoir strafvorderlijke beslag, bedoeld in de artikelen 94a en 94c van
het Wetboek van Strafvordering, blijkt dat door Nederland niet kan worden
voldaan aan verzoeken, waarvan de uitvoering zou neerkomen op inbeslagneming
uitsluitend met het oog op teruggave aan het slachtoffer in het buitenland.
Wel is het mogelijk, wanneer er in Nederland een voorwerp om strafvorderlijke
redenen in beslag is genomen en een andere lidstaat ons verzoekt om ter beschikking
stelling daarvan met het oog op teruggave aan het aldaar wonende slachtoffer,
te bezien of daaraan kan worden voldaan. Eenvoudiger lijkt het om naar aanleiding
van zulk een verzoek na te gaan of met toepassing van artikel 116 van het
Wetboek van Strafvordering teruggave aan het slachtoffer mogelijk
is en vervolgens het slachtoffer rechtstreeks per brief over de teruggave
en de wijze waarop dit zal geschieden te informeren. Het antwoord aan de verzoekende
lidstaat kan dan beperkt blijven tot een eenvoudig afloopbericht. De onderhavige
bepaling staat daaraan niet in de weg, want deze bevat niet de verplichting
dat de feitelijke teruggave per se via de autoriteiten van de verzoekende
lidstaat dient te verlopen.De in het tweede lid opgenomen variant, namelijk
het op verzoek van een andere lidstaat om strafvorderlijke redenen in beslag
nemen van een voorwerp en vervolgens bij de overdracht afzien van teruggave,
betreft een regeling die reeds is voorzien in artikel 6, tweede lid, van het
Europees rechtshulpverdrag en waaraan ook door Nederland uitvoering kan worden
gegeven, gelet op het bepaalde in artikel 552p, derde lid, van het Wetboek
van Strafvordering.Ook het derde lid betekent voor Nederland
niets nieuws, want deze regeling over verhaal is overgenomen uit artikel IV,
vierde lid, van de op 30 augustus 1979 te Wittem tot stand gekomen Overeenkomst
tussen het Koninkrijk der Nederland en de Bondsrepubliek Duitsland betreffende
de aanvulling en het vergemakkelijken van de toepassing van het Europees rechtshulpverdrag
(Trb 1979, 143).Artikel 9 Tijdelijke overbrenging van gedetineerden ten
behoeve van een onderzoekDe tijdelijke overbrenging van gedetineerden is reeds jaren praktijk en
geschiedt zowel op basis van het Europees rechtshulpverdrag als op basis van
het Beneluxverdrag. Bij het Europees rechtshulpverdrag is overbrenging alleen
mogelijk in de situatie dat een lidstaat verzoekt om overbrenging van een
in een andere lidstaat gedetineerde persoon ten behoeve van een strafrechtelijk
onderzoek in de verzoekende lidstaat.De onderhavige bepaling betreft uitsluitend een aanvulling op het Europees
rechtshulpverdrag. Die aanvulling bestaat er in dat overbrenging ook mogelijk
is in de situatie dat de betrokkene is gedetineerd in een lidstaat die zelf
verzoekt om overbrenging van de gedetineerde naar een andere lidstaat om aanwezig
te zijn bij een onderzoek dat aldaar ten behoeve van de verzoekende lidstaat
wordt verricht. Het Beneluxverdrag voorziet, in artikel 25bis, al in die mogelijkheid
en die regeling blijft ook onverkort bestaan.Zowel in de bestaande situatie, als onder de werking van het onderhavige
artikel strekt de aanwezigheid van de gedetineerde ertoe dat hij wordt gehoord
als getuige of anderszins meewerkt aan een strafrechtelijk onderzoek. De overbrenging
kan in geen geval worden gebruikt om de betrokkene in de andere lidstaat terecht
te doen staan. Voor dat doel bestaat de uitlevering.Het derde lid gaat in op het toestemmingsvereiste.
Thans is onder het Europees rechtshulpverdrag de instemming van betrokkene
vereist; onder het Beneluxverdrag daarentegen niet. De regering ziet geen
aanleiding de bestaande situatie te wijzigen, temeer daar haar niet is gebleken
dat de lidstaten die het Europees rechtshulpverdrag onderling toepassen wijziging
wensen te brengen in het toestemmingsvereiste.In het vijfde lid worden geen bepalingen van
het Benelux-rechtshulpverdrag genoemd. Reden daarvoor is dat, zoals hiervoor
reeds werd opgemerkt, artikel 25bis van het Beneluxverdrag reeds een complete
regeling bevat. De regering is voornemens een verklaring als bedoeld in hetzesde lid af te leggen, die luidt: Het Koninkrijk der Nederlanden
verklaart dat voor de overbrenging van een gedetineerde, bedoeld in artikel
9, de instemming van betrokkene is vereist.Artikel 10 Verhoor per videoconferentieZoals in paragraaf 1.4 (artikel 10) is vermeld, is het videoverhoor
een nieuwe vorm van samenwerking, waarop zowel het recht van de verzoekende
als het recht van de aangezochte lidstaat van toepassing is en waarbij de
justitiële autoriteiten nauw met elkaar samenwerken.De achtergronden van de in het eerste lid
opgenomen beperkingen zijn in paragraaf 1.4 vermeld. Het oordeel van
de verzoekende lidstaat, dat het niet wenselijk of mogelijk is dat de getuige
op het grondgebied van de verzoekende lidstaat verschijnt, komt – zo
is ook in het toelichtend rapport vermeld – uitsluitend toe aan de justitiële
autoriteiten van de verzoekende lidstaat. De logica daarvan is dat slechts
deze autoriteiten volledig inzicht hebben in hun eigen strafrechtelijke onderzoek.Uit het tweede lid vloeit de verplichting
voort, waar nodig, een wettelijke basis te creëren voor het verlenen
van medewerking aan een verzoek voor een videoverhoor. Het ligt voor hand
tegelijkertijd te bezien of er aanvullende wettelijke voorzieningen nodig
zijn voor het zelf kunnen verzoeken en uitvoeren van een videoverhoor.Voor een videoverhoor dat wordt afgenomen door of onder leiding van de
Nederlandse rechter-commissaris dienen dezelfde regels te gelden als voor
een verhoor, waarbij de getuige fysiek aanwezig is. Het Wetboek van Strafvordering
behoeft daartoe geen aanvulling. In dit verband wordt opgemerkt dat de stelling
van de NOvA dat bepaalde getuigen zich tijdens het verhoor zouden kunnen doen
bijstaan door een rechtsgeleerd raadsman op een misverstand berusten. Anders
dan het bepaalde in artikel 187c van het Wetboek van Strafvordering, het verlenen
van bijzondere toegang tijdens een verhoor, op basis waarvan ook een raadsman
in de functie van vertrouwenspersoon wordt toegelaten, bestaat daarvoor geen
regeling. Voor een verzekering van rechtsbijstand aan getuigen die op Nederlands
verzoek een videoverhoor wordt afgenomen is derhalve geen aanleiding. Voor
wat betreft de bevoegdheid om een getuige die zich fysiek in het buitenland
bevindt vanuit Nederland te horen vormt artikel 539a van het Wetboek van Strafvordering
voldoende rechtsbasis. Dat laatste betekent wel, dat het verhoren van getuigen
per videoconferentie steeds door de rechter-commissaris gebeurt. Er is niet
voor gekozen deze mogelijkheid ook te scheppen voor het onderzoek ter terechtzitting.
Belangrijkste reden hiervoor is, dat een videoverhoor een nieuwe werkmethode
betreft waarmee nauwelijks ervaring bestaat. Duidelijk is wel dat deze nogal
wat voorbereiding en planning vergt in de twee betrokken landen. Dit maakt
het risico groot dat de inpassing van een videoverhoor de ordelijke gang van
zaken tijdens het onderzoek ter terechtzitting verstoort of, indien de terechtzitting
vertraging oploopt, van de getuige en justitiële autoriteit in de aangezochte
staat wordt gevergd te wachten tot het moment dat het videoverhoor kan plaatsvinden.
Voor het geval ter terechtzitting mocht blijken dat een getuige per videoconferentie
dient te worden gehoord, ligt terugverwijzing naar de rechter-commissaris
voor de hand. De regering sluit niet uit dat, nadat ervaring met deze nieuwe
vorm van samenwerking en ook overigens behoefte blijkt te bestaan aan de toepassing
van een videoverhoor tijdens het onderzoek ter terechtzitting, verdere aanpassing
van de nationale wetgeving zal worden voorgesteld. Het treffen van aparte technische voorzieningen in de arrondissementsrechtbanken
lijkt overigens niet nodig. Met het oog op de behandeling van de verlenging
van vreemdelingenbewaring is reeds besloten tot het inrichten bij elke rechtbank
van een ruimte met videoapparatuur. Deze zelfde ruimte kan worden gebruikt
door de rechter-commissaris ten behoeve van een videoverhoor als hier bedoeld.De Nederlandse wetgeving behoeft aanpassing wat betreft het meewerken
aan verzoeken van andere lidstaten, zoals ook hierna zal blijken. Voorgesteld
wordt de artikelen 552n en 552o van het Wetboek van Strafvordering aan te
vullen en in het Wetboek van Strafrecht een nieuw artikel 207b op te nemen.
Verwezen wordt naar Artikel I, onderdelen D en E, en Artikel II van het uitvoeringswetsvoorstel.Het vierde lid is opgenomen teneinde de verschijningsplicht
van de getuige of deskundige, zoals in paragraaf 1.4 al is vermeld, te
waarborgen. De daartoe noodzakelijke aanpassing van de Nederlandse wetgeving
is verwerkt in het voorgestelde tweede lid van artikel 552o van het Wetboek
van Strafvordering, als hierboven bedoeld.Het vijfde lid bevat de regels waaraan elk
videoverhoor dient te voldoen. Verwezen wordt naar hetgeen hierover in paragraaf 1.4
werd opgemerkt. Ook de met het oog op de onderdelen b, d en e van dit artikellid
noodzakelijk aanpassing van de Nederlandse wetgeving is verwerkt in de voorgestelde
wijziging van het tweede lid van artikel 552o van het Wetboek van Strafvordering,
als hierboven bedoeld.Het zesde lid omschrijft de verplichting van,
in Nederland de rechter-commissaris, om een proces-verbaal op te maken van
de omstandigheden in de aangezochte lidstaat waaronder het verhoor heeft plaatsgevonden.
Indien bijzondere maatregelen zijn overeengekomen ter bescherming van de getuige,
dient bij het opstellen van het proces-verbaal daarmee rekening te worden
gehouden.Uit het zevende lid blijkt dat de kosten voor
een videoverhoor ten laste komen van de verzoekende lidstaat, tenzij van doorberekening
van die kosten wordt afgezien.Het achtste lid vereist het voorzien van een
wettelijke basis voor het optreden door de verzoekende lidstaat tegen een
getuige of deskundige die tijdens het videoverhoor weigert te antwoorden of
die in strijd met de waarheid antwoord. Het oordeel daarover komt uiteraard
toe aan de verhorende justitiële autoriteit van de verzoekende lidstaat.
Deze kan vervolgens aan de justitiële autoriteit, die in de aangezochte
lidstaat bij het verhoor aanwezig is, verzoeken de noodzakelijke maatregelen
te treffen. Bij weigering te antwoorden kan dit onmiddellijk geschieden. De
rechtsbasis in het Nederlandse recht daarvoor wordt geschapen in het eerdergenoemde
nieuwe tweede lid van artikel 552o van het Wetboek van Strafvordering. De
rechtsbasis voor het optreden wegens meineed wordt geschapen door het voorgestelde
nieuwe artikel 207b van het Wetboek van Strafrecht.Krachtens het negende lid kunnen lidstaten
de werking van artikel 10 ook uitbreiden tot het verhoor van verdachten. Zoals
ook in het toelichtend rapport is vermeld zijn lidstaten volledig vrij zelf
te bepalen of zij gevolg geven aan zulk een verzoek. De tweede alinea van het artikellid biedt de mogelijkheid om een verklaring
af te leggen dat het videoverhoor niet voor verdachten zal worden toegepast.
In de derde alinea is verder bepaald dat in elk
geval de instemming van de verdachte is vereist en wordt de noodzaak
van toekomstige bindende regels, zoals het recht op bijstand van een raadsman,
niet uitgesloten.De grote terughoudendheid die uit het negende lid blijkt, is terug te
voeren op het feit dat alleen Italië zich voorstander betoonde van de
uitbreiding tot verdachten. De andere lidstaten, waaronder Nederland, waren
van oordeel dat de fysieke aanwezigheid van verdachten bij een inhoudelijk
verhoor door rechterlijke autoriteiten niet alleen noodzakelijk is, maar dat
het ook overigens een vreemde situatie is, een verdachte die zich in het buitenland
bevindt en daarmee feitelijk buiten het bereik is van de justitiële autoriteiten
die een onderzoek tegen hem hebben ingesteld, per videoconferentie te horen.Zoals blijkt uit artikel II van het wetsvoorstel is de regering dan ook
voornemens ter zake een verklaring af te leggen, welke – uiteraard na
parlementaire goedkeuring hier te lande – te allen tijde worden ingetrokken.
De regering kan zich voorstellen dat een voorstel daartoe zal worden gedaan
indien tussen de lidstaten meer consensus bestaat over de toepassing en noodzaak
van het videoverhoor ten aanzien van verdachten alsmede over de daarvoor geldende
waarborgen blijkt te bestaan.Artikel 11 Verhoor van getuigen en deskundigen per telefoonconferentieDe regeling inzake het verhoor door justitiële autoriteiten per telefoon
is opgenomen, omdat één lidstaat, Zweden, naar nationaal recht
deze mogelijkheid kent voor eenvoudige zaken en om verhoren van beperkte omvang.
Ratio voor de Zweedse regeling is, dat in eenvoudige zaken, gelet op de aard
en omvang van het verhoor, de fysieke aanwezigheid van de getuige of deskundige
niet opweegt tegen de inspanningen die hij in een uitgestrekt land als Zweden
zou moeten leveren om zich naar de plaats van het verhoor te begeven.Uit het eerste lid vloeit uitsluitend de verplichting
voort om op verzoek mee te werken aan een telefonisch verhoor. Gelet op het
feit dat de toepassing van een verhoor per telefoon geheel gebaseerd is op
het nationale recht van de verzoekende lidstaat is er, anders dan in het eerste
lid van artikel 10, in deze verdragsbepaling van afgezien nadere criteria
op te nemen voor de omstandigheden waaronder een verzoek kan worden gedaan.
Anders dan bij het videoverhoor ziet de regering in deze verdragsbepaling
geen aanleiding om in de Nederlandse wetgeving een specifieke regeling voor
het meewerken aan dit type verhoren op te nemen. De medewerking kan door Nederland
worden verleend op basis van het bestaande artikel 552k van het Wetboek van
Strafvordering.Het instemmingsvereiste opgenomen in het tweede lid vloeit voort uit het feit, dat zoals hierboven aangegeven slechts
één lidstaat het telefonisch verhoor kent.Ook uit de in het vijfde lid opgenomen regeling
blijkt terughoudendheid van veel lidstaten. In tegenstelling tot het videoverhoor
geldt voor de getuige geen verschijningsplicht en is zelfs zijn uitdrukkelijke
instemming vereist.Artikel 12 Gecontroleerde afleveringReeds in de Uitvoeringsovereenkomst van Schengen is voorzien in gecontroleerde
aflevering van verdovende middelen en psychotrope stoffen (artikel 73). De
hier opgenomen regeling is daaraan identiek, zij het dat de beperking tot
drugdelicten is komen te vervallen.Uit het tweede en derde lid blijkt, dat de
beslissing en uitvoering geheel beheerst wordt door het nationale recht van
de aangezochte lidstaat. Dit betekent voor Nederland dat slechts
met inachtneming van het bepaalde van artikel 126ff van het Wetboek van Strafvordering
verzoeken kunnen worden gedaan en aan buitenlandse verzoeken gevolg kan worden
gegeven. Er zullen dus waarborgen moeten zijn dat voorwerpen waarvan het aanwezig
hebben of voorhanden hebben ingevolge de wet verboden is vanwege hun schadelijkheid
voor de volksgezondheid of hun gevaar voor de veiligheid, in beslag genomen
kunnen worden en niet op de markt verdwijnen. Deze waarborgen betreffen bijvoorbeeld
het onder observatie houden van de voorwerpen.Artikel 13 Gemeenschappelijke onderzoeksteamsIn aanvulling op hetgeen in paragraaf 1.4 (artikel 13) reeds is vermeld
over de gemeenschappelijke onderzoeksteams, houdt deze bepaling het volgende
in.Vooraf wordt opgemerkt, dat bij een gemeenschappelijk onderzoeksteam onderscheid
dient te worden gemaakt tussen leden die afkomstig zijn uit de lidstaat waar
het team is gevestigd en leden die uit de andere betrokken lidstaten afkomstig
zijn. Deze laatstbedoelde personen worden, zo blijkt uit het vierde lid, aangeduid als gedetacheerde leden. Die definitie is pas
in een zeer laat stadium van de onderhandelingen toegevoegd en toen is over
het hoofd gezien dat daarnaast een definitie van de term leden verhelderend
zou zijn geweest. Thans wordt de term leden in het artikel niet geheel consequent
gebruikt. Zo slaat deze in het derde lid, onderdeel b, ook op gedetacheerde
leden; vanaf het vijfde lid is het onderscheid leden en gedetacheerde leden
wel consequent gehanteerd.Uit het eerste lid blijkt, dat aan het instellen
van een gemeenschappelijk onderzoeksteam altijd een rechtshulpverzoek ten
grondslag ligt. Met andere woorden het zijn justitiële autoriteiten die
het initiatief nemen. Het zal ook steeds een ad hoc team zijn, ingesteld voor
een bepaald doel en voor een bepaalde duur. Aangezien de duur niet altijd
aan het begin valt te voorzien is de mogelijkheid tot verlenging opgenomen.
Voorts is van belang dat de instelling schriftelijk wordt vastgelegd in een
overeenkomst tussen de bevoegde autoriteiten van de betrokken landen. In die
overeenkomst dient in elk geval de samenstelling en het doel en de duur te
worden opgenomen, maar kunnen ook diverse andere zaken worden geregeld, zoals
blijkt uit het derde lid, onderdeel a, en uit het zesde lid.Het tweede lid bevat een niet limitatieve
opsomming van redenen voor de instelling van een gemeenschappelijk onderzoeksteam
en verder de aanwijzing dat het team wordt ingesteld in de lidstaat waar naar
verwachting het zwaartepunt van het onderzoek zal liggen. Indien echter gaande
het onderzoek duidelijk wordt dat het zwaartepunt van het onderzoek in een
andere lidstaat ligt, kan door de justitiële autoriteiten in onderling
overleg worden besloten het team naar die lidstaat te laten verhuizen.In het derde lid worden algemene bevoegdheden
geregeld. Ten eerste, onderdeela, is de leider
van het team afkomstig van de lidstaat waar het team actief is. Met die laatste
uitdrukking is rekening gehouden met het feit dat het team gaande het onderzoek
kan verhuizen naar een andere lidstaat. In onderdeel b ligt het primaat van het recht van de lidstaat waar men optreedt
vast. De leider van het team dient zoals in elk onderzoeksteam de leden en
gedetacheerde leden van het team aanwijzingen te kunnen geven. Echter in de
in het eerste lid bedoelde overeenkomst kunnen door de justitiële autoriteiten
van de gedetacheerde leden voorwaarden worden opgenomen, waarmee de leider
rekening dient te houden. Met organisatorische voorzieningen, in onderdeel c, wordt gedoeld op huisvesting en dergelijke. Het vijfde en zesde lid gaat uitsluitend over
gedetacheerde leden. Achterliggende gedachte is, dat uitsluitend hun bevoegdheden
op het grondgebied van de lidstaat waar het team is gevestigd regeling behoeft,
omdat de bevoegdheden van leden reeds vastliggen in het recht van die lidstaat.Het vijfde lid betreft de aanwezigheid van
gedetacheerde leden op het grondgebied van de lidstaat waar het team is gevestigd
bij de uitvoering van onderzoekshandelingen door leden. De leider heeft de
bevoegdheid tot beperking van aanwezigheid van gedetacheerde leden. Zoals
ook uit het toelichtend rapport blijkt, kan hij dat niet willekeurig beslissen
maar dient dit uitsluitend in het belang van het onderzoek te gebeuren.In het zesde lid komt aan de orde het door
gedetacheerde leden op het grondgebied van de lidstaat waar het team is gevestigd
zelfstandig verrichten van onderzoekshandelingen. De leider van het team kan
hun dit opdragen. Echter hij is daarbij niet alleen gebonden aan de grenzen
die zijn eigen recht daaraan stelt, maar ook aan de toestemming daarvoor van
de bij het team betrokken justitiële autoriteiten van de lidstaat waaruit
de gedetacheerde leden afkomstig zijn en de betrokken justitiële leden
van de lidstaat waar het team is gevestigd. Het is daarbij zeer wel denkbaar
dat reeds in de overeenkomst waarbij het team wordt ingesteld, wordt aangegeven
in of en zo ja welke onderzoekshandelingen door gedetacheerde leden mogen
worden verricht. Daarnaast kan die toestemming ook op ad hoc basis worden
verleend. De regering is van oordeel dat wat Nederland betreft het uitgangspunt
dient te zijn dat op Nederlands grondgebied aan gedetacheerde leden geen opsporingsbevoegdheid
toekomt, tenzij de wet of de tussen de betrokken lidstaten geldende verdragen
daarin uitdrukkelijk voorzien. Meer concreet wordt hierbij gedoeld op de artikelen
126g tot en met 126i en 126o tot en met 126q van het Wetboek van Strafvordering
en de artikelen 40 en 41 van de Uitvoeringsovereenkomst van Schengen. Voor
verdere verruiming ziet de regering geen aanleiding.Uit het zevende en negende lid blijkt, dat
ook al wordt het initiatief tot het instellen van gemeenschappelijk onderzoeksteam
tot uitdrukking gebracht in een rechtshulpverzoek, de verdere samenwerking
niet langer kan wordt gezien als klassieke rechtshulp, waarbij de ene staat
op basis van een rechtshulpverzoek van de andere staat onderzoekshandelingen
verricht ten behoeve van een strafrechtelijk onderzoek in de verzoekende staat,
waar de aangezochte staat verder geheel buiten staat. Dat zou ook niet in
overeenstemming met de werkelijkheid zijn. Het onderzoeksteam voert immers
een gemeenschappelijk onderzoek uit. Anderzijds, kan ondanks de nagestreefde
assimilatie met nationale strafrechtelijke onderzoeken het onderzoek van het
gemeenschappelijk team in niet in alle opzichten gelijk worden gesteld met
een puur nationaal onderzoek. Teneinde meer helderheid op dit punt te scheppen,
acht de regering het wenselijk in het Nederlandse recht een wettelijke basis
voor de instelling van en de samenwerking in gemeenschappelijke onderzoeksteams
te creëren. Derhalve wordt voorgesteld in een nieuwe eerste afdeling
A van Titel X van het Wetboek van Strafvordering een vijftal artikelen op
te nemen die specifiek voor gemeenschappelijke onderzoeksteams gelden. Verwezen
wordt naar Artikel I, onderdeel H, van het uitvoeringswetsvoorstel. Daarnaast
zal, gelet op de hierboven beschreven bevoegdheid, bedoeld in het negende
lid, ook het Besluit Politieregisters worden aangepast.Het achtste lid regelt dat indien het gemeenschappelijke
onderzoeksteam bijstand nodig heeft van lidstaten die niet bij het onderzoeksteam
zijn betrokken, de gewone weg van de justitiële samenwerking dient te
worden gevolgd. Met andere woorden: die bijstand wordt op basis van een rechtshulpverzoek
gevraagd. Er kan daarnaast ook op politieel niveau informatie worden verzocht,
overeenkomstig het bepaalde in artikel 39 van de Uitvoeringsovereenkomst
van Schengen. Voor bijstand van derde staten, die geen lidstaat van de Europese
Unie zijn, staat alleen het rechtshulpkanaal open.Het tiende lid behelst een specifieke regeling
voor het gebruik van zowel persoons- als andere gegevens door alle leden en
gedetacheerde leden. Enige uitzondering vormt het gebruik van gegevens in
de lidstaat die zelf de betrokken gegevens heeft aangeleverd. Deze uitzondering
is gemaakt, omdat anders de enkele verstrekking van gegevens ertoe zou leiden
dat daarvan geen gebruik meer zou kunnen worden gemaakt ten behoeve van bijvoorbeeld
andere onderzoeken door de verstrekker zelf.Het toegestane gebruik van gegevens strookt op hoofdlijnen met de regeling
op grond van de Wet politieregisters. De verzameling van persoonsgegevens
van een gemeenschappelijk onderzoeksteam komt overeen met wat in artikel 13
van deze wet wordt genoemd een tijdelijk register. Dit houdt in dat de gegevens
in beginsel slechts kunnen worden gebruikt voor het doel, het specifieke feitencomplex
waarvoor het gemeenschappelijk onderzoeksteam is ingesteld. Uitzonderingen
op dit beginsel zijn apart geregeld. Onderdeel b
laat ander gebruik toe met toestemming van de lidstaat waar de informatie
vandaan komt. Zou Nederland om een dergelijke toestemming worden gevraagd,
dan dient de procedure voor de afhandeling van rechtshulpverzoeken van het
Wetboek van Strafvordering te worden gevolgd. In dit verband wordt opgemerkt
dat het gebruik van bijvangst, als aangeduid door de NVvR, evenzeer valt onder
het gebruik van gegevens als bedoeld in het tiende lid en dus ook slechts
mogelijk is met aparte toestemming, tenzij het bepaalde in de onderdelen c
en d van toepassing is. Hiertoe is geen nadere uitvoeringswetgeving noodzakelijk. Onderdeel c laat gebruik toe ter voorkoming van een onmiddellijke
en ernstige bedreiging van de openbare veiligheid. De procedure van voorafgaande
toestemming zou dan immers te lang kunnen duren om de bedreiging tijdig te
kunnen keren. Een vergelijkbare bepaling in de Wet Politieregisters ontbreekt.
Het lijkt dienstig het nationale recht in overeenstemming te brengen met het
Verdrag. Onderdeel d laat toe dat bij de instelling
van een gemeenschappelijk onderzoeksteam andere doeleinden worden geformuleerd
waarvoor de gegevens kunnen worden gebruikt. Naar aanleiding van de onderdelen
c en d, wordt in artikel III van het uitvoeringswetvoorstel voorgesteld artikel
13d van de Wet Politieregisters aan te vullen.Het elfde lid is opgenomen, opdat een paar
lidstaten die reeds onderling afspraken hebben gemaakt, deze kunnen handhaven.Het twaalfde lid ziet op de mogelijkheid van
deelname van anderen dan opsporings- en vervolgingsautoriteiten van de lidstaten
aan een gemeenschappelijk onderzoeksteam. Belangrijk is dat met de uitdrukking
«voor zover toegestaan krachtens het recht van de betrokken lidstaten
of de bepalingen van een tussen hen geldend rechtsinstrument» in combinatie
met «ambtenaren van bij het Verdrag betreffende de Europese Unie ingestelde
instanties» werd door de opstellers gedoeld op functionarissen van Europol.
Europol heeft deze taak nu niet en de onderhandelingen inzake Eurojust hebben
als resultaat dat deelname aan een joint team niet behoort tot de taken van
Eurojust. De gekozen formulering geeft tevens aan dat voor deze en mogelijke
toekomstige instellingen geldt, dat de regelingen waarop die organen steunen,
moeten voorzien in de bevoegdheid tot het participeren in een gemeenschappelijk
team.Verder is van belang dat de in dit artikellid bedoelde personen niet automatisch
de rechten krijgen die aan de leden en gedetacheerde leden zijn toegekend
in dit artikel. Dat dient in de overeenkomst tot instelling van het team uitdrukkelijk
overeen te worden gekomen. Voor zover Europol-ambtenaren bevoegd worden, dient
daarbij te worden gekeken naar de reikwijdte van de bevoegdheden
die zij hebben. Voor zover ambtenaren van derde staten in een gemeenschappelijk
onderzoeksteam gaan functioneren, zal dit nauwkeurig moeten worden bezien
door de bij het team betrokken justitiële autoriteiten van de lidstaten
en in relatie tot de rol die de betreffende ambtenaren binnen het team zullen
gaan vervullen.Artikel 14 InfiltratieUit het eerste lid blijkt dat deze bepaling
uitsluitend ziet op infiltratie door ambtenaren; de inzet van burgerinfiltranten
is door de opstellers van het verdrag bewust uitgesloten. Wat betreft de ambtenaren
wordt – zo blijkt ook uit het toelichtend rapport – ervan uitgegaan
dat het opsporingsambtenaren betreft die een specifieke opleiding hebben ondergaan.
Gelet op de omschrijving vallen binnen het bereik van deze verdragsbepaling
naar Nederlands recht behalve verzoeken om infiltratie ook verzoeken voor
pseudo-koop als het stelselmatig inwinnen van informatie.In het tweede en derde lid is vastgelegd dat
de beslissing en uitvoering geheel beheerst wordt door het nationale recht
van de aangezochte lidstaat. Uit het voorgaande blijkt, dat de regeling geheel
in overeenstemming met het Nederlandse recht is. Onder het verdragsbegrip
«infiltratie» vallen naar Nederlands de bijzondere opsporingsbevoegdheden:
infiltratie, pseudo-koop en pseudo-dienstverlening en het stelselmatig inwinnen
van informatie. Derhalve zal aan daartoe strekkende verzoeken met inachtneming
van het bepaalde bij en krachtens de artikelen 126h en 126p, 126i en 126q
en 126j en 126qa van het Wetboek van Strafvordering gevolg kunnen worden gegeven.Artikelen 15 en 16 Strafrechtelijke en burgerrechtelijke
aansprakelijkheid van ambtenarenDe in de artikelen 15 en 16 opgenomen regelingen inzake strafrechtelijke
en burgerrechtelijke aansprakelijkheid van buitenlandse opsporingsambtenaren
zijn identiek aan de artikelen 42 en 43 van de Uitvoeringsovereenkomst van
Schengen. Herhaling van deze artikelen in het onderhavige verdrag is nodig
omdat de werkingssfeer van de genoemde Schengenbepalingen is beperkt tot de
in de artikelen 40 en 41 van dat verdrag geregelde grensoverschrijdende observatie
en achtervolging.Titel III Het aftappen van telecommunicatieIn paragraaf 1.4 (artikelen 17 tot en met 21) is de reden voor het
opnemen van deze titel uiteengezet.Artikel 17 Autoriteiten die bevoegd zijn om opdracht te
geven tot het aftappen van telecommunicatieIn artikel 17 wordt rekening gehouden met het feit dat niet in alle lidstaten
aftapbevelen ten behoeve van strafrechtelijke onderzoeken worden gegeven door
rechterlijke autoriteit. Dit betreft in concreto het Verenigd Koninkrijk waar
die bevoegdheid wettelijk is opgedragen aan de Minister van Binnenlandse Zaken
(the Secretary of State for the Home Department).Artikel 18 Verzoeken om het aftappen van telecommunicatieIn het eerste lid wordt het aftappen van telecommunicatie
en de rechtstreekse doorgeleiding daarvan naar de verzoekende lidstaat (onderdeel a), het aftappen, opnemen van telecommunicatie
en vervolgens het doorgeleiden van de opname naar de verzoekende lidstaat
(onderdeel b) onderscheiden. Zoals
in paragraaf 1.4 reeds werd opgemerkt, leidt de eerste vorm ertoe dat
de afgetapte telecommunicatie onmiddellijk ter beschikking komt van de verzoekende
autoriteiten en dus ook meteen in het onderzoek kan worden gebruikt. De rechtstreekse
doorgeleiding is de hoofdregel en het laten opnemen in de aangezochte lidstaat
van de aldaar afgetapte telecommunicatie is bedoeld voor uitzonderingsgevallen,
zoals ook zal blijken uit het zesde tot en met het achtste lid. Ook de regering
is er voorstander van dat Nederland zoveel mogelijk verzoekt om rechtstreekse
doorgeleiding. De daarvoor noodzakelijke technische voorzieningen zijn in
Nederland beschikbaar, alsmede de voorzieningen om buitenlandse verzoeken
om rechtstreekse doorgeleiding te voldoen en vergen geen investeringen van
betekenis. In het kader van het Landelijk Interceptie Orgaan (LIO), zal rechtstreekse
doorgeleiding landelijk mogelijk zijn. Ook op dit moment kan een deel van
de tapkamers deze rechtstreekse doorlevering verzorgen en kunnen de overige
tapkamers kunnen via «rerouting» van het afgetapte signaal naar
eerste bedoelde tapkamers, dat eveneens.Met het oog op de rechtstreekse doorgeleiding zou de Nederlandse wetgeving
geen wijziging behoeven voor zover het Nederlandse verzoeken betreft. Een
bevel krachtens artikel 126m, eerste lid, respectievelijk 126t, eerste lid,
van het Wetboek van Strafvordering zou op zichzelf voldoende zijn. Echter
hierna, uit de toelichting op het derde lid zal blijken, dat met het oog op
rechtshulpverzoeken strekkende tot het aftappen van telecommunicatie steeds
vereist is dat in de verzoekende lidstaat een bevel tot aftappen wordt gegeven.
Derhalve wordt voorgesteld daartoe in de Nederlandse wetgeving een afzonderlijke
voorziening te treffen in de artikelen 126m en 126t. Verder ontbreekt op dit
moment een wettelijk voorziening om aan buitenlandse verzoeken tot rechtstreekse
doorgeleiding te kunnen voldoen. Voorgesteld wordt dat in een nieuw artikel
552ob van het Wetboek van Strafvordering vast te leggen. Verwezen wordt naar
Artikel I, onderdelen A, B en G, van het uitvoeringswetvoorstel.Het tweede lid bevat een opsomming van de
gevallen, waarin een verzoek tot het aftappen kan worden gedaan. Zoals in
paragraaf 1.4 werd opgemerkt, is het noodzakelijk hierbij rekening te
houden met de plaats waar de betrokkene zich bevindt en met het door hem gebruikte
type telecommunicatie. Onderdeel a ziet op de
situatie dat de autoriteiten van het land waar betrokkene zich bevindt diens
telecommunicatie willen afluisteren, maar daartoe zelf technisch niet in staat
zijn. Deze situatie doet zich voor indien betrokkene gebruik maakt van mobiele
satelliettelecommunicatie. Het aftappen kan bij deze systemen technisch slechts
plaatsvinden in het grondstation waarvan dat satellietsysteem gebruik maakt.
Aangezien het voor satellietsystemen niet noodzakelijk is in elk land een
grondstation te vestigen, is niet elke lidstaat in staat het aftappen zelf
door te voeren. De autoriteiten van een lidstaat, zonder grondstation, zullen
dan een rechtshulpverzoek moeten richten tot de lidstaat waar het grondstation
is gevestigd.Nederland heeft op zijn grondgebied in Buuren een grondstation voor Inmarsat;
dit grondstation behoort tot het KPN-netwerk. Inmarsat maakt daarnaast gebruik
van meerdere grondstations in Europa, voor wat betreft de Unie in het Verenigd
Koninkrijk, Frankrijk, Duitsland en Portugal. Voor wat Nederland betreft is
Inmarsat aftapbaar via het grondstation te Buuren. In de praktijk vindt het
zeer zelden plaats, omdat het gebruik van deze vorm van telecommunicatie nog
erg beperkt is. Indien dat gebruik gaat toenemen zal de aftapcapaciteit daaraan
dienen te worden aangepast. Andere Europa functionerende satellietcommunicatiesystemen zijn Globalstar,
Iridium, Thuraya en ICO, maar deze hebben geen grondstation in Nederland.Onderdeel b ziet op de situatie dat betrokkene zich op het grondgebied
van een lidstaat bevindt en aldaar gebruik maakt van mobiele telecommunicatie
via een aards netwerk zoals het GSM-systeem of van een gewone vaste telefoon
en de autoriteiten van een andere lidstaat het noodzakelijk achten dat zijn
telecommunicatie wordt afgetapt. Dit is de klassieke situatie die zich al
sinds jaren voordoet. De introductie van de mobiele telefonie heeft hierin
geen wijziging gebracht. De lidstaat die het aftappen wenselijk acht zal daartoe
een rechtshulpverzoek moeten richten aan lidstaat van verblijf.Onderdeel c ziet op de situatie waarin drie lidstaten een rol spelen.
De af te tappen persoon bevindt zich in lidstaat A. De bevoegde autoriteiten
van lidstaat B achten het noodzakelijk dat zijn telecommunicatie wordt afgetapt,
maar het heeft geen zin daartoe tot lidstaat A een verzoek te richten, omdat
die lidstaat technisch niet in staat is tot het aftappen. Dit is met name
aan de orde indien betrokkene gebruik maakt van de bij onderdeel a beschreven
mobiele satellietcommunicatie. De bevoegde autoriteiten van lidstaat B kunnen
alsdan een rechtshulpverzoek richten tot de lidstaat waar het grondstation
is gevestigd, lidstaat C. Echter voorafgaand aan dat rechtshulpverzoek dienen
zij lidstaat A met inachtneming van artikel 20, eerste lid, onderdeel a, in
kennis te stellen van het voornemen tot het (doen) aftappen van telecommunicatie
van een persoon op het grondgebied van die lidstaat en de instemming van lidstaat
A met het voornemen tot aftappen overeenkomstig het vierde lid, onderdeel
a, subonderdeel i, van artikel 20 verwerven. Voor nadere uitleg van laatstbedoelde
procedure wordt verwezen naar de artikelsgewijze toelichting op artikel 20
van het EU-rechtshulpverdrag.Het derde lid omschrijft de gegevens die dienen
te worden opgenomen in rechtshulpverzoeken strekkende tot het aftappen van
telecommunicatie. De onderdelen a en c tot en met d spreken
voor zichzelf. Onderdeel b is opgenomen teneinde
ervan verzekerd te zijn dat voorafgaand aan deze rechtshulpverzoeken in de
verzoekende lidstaat is getoetst dat in concreto het aftappen in die staat
wettelijk mogelijk is. Zoals hierboven in de toelichting van het eerste lid
al werd aangegeven, noodzaakt onderdeel b tot aanvulling van de artikelen
126m en 126t van het Wetboek van Strafvordering. Verwezen wordt naar Artikel
I, onderdelen A en B, van het uitvoeringswetsvoorstel.Het vierde lid bevat een aanvulling op het
derde lid, voor zover het een verzoek betreft, bedoeld in het tweede lid,
onderdeel b, waarbij de betrokkene zich in de aangezochte lidstaat bevindt
en het aftappen in die lidstaat dient plaats te vinden.Het vijfde lid regelt de positie van de aangezochte
lidstaat met betrekking tot de verzoeken om aftappen en het onmiddellijk doorgeleiden
in de gevallen, voorzien in het tweede lid.Onderdeel a heeft betrekking op de situatie
dat de medewerking nodig is van een lidstaat enkel omdat zich daar het grondstation
van een satellietsysteem bevindt. Bij het formuleren van dit onderdeel heeft
meegewogen dat de betrokkenheid van aangezochte lidstaat die verzocht wordt
om rechtstreekse doorgeleiding van de afgetapte telecommunicatie, gering is
en dat die betrokkenheid te verwaarlozen is in de gevallen waarin de af te
tappen persoon zich niet op zijn grondgebied bevindt. Derhalve is bepaald,
dat de verzoeken strekkende tot het aftappen van de mobiele satellietcommunicatie
van een persoon die zich op grondgebied bevindt van de lidstaat van de verzoekende
autoriteiten (verzoeken als bedoeld in het tweede lid, onderdeel a), door
de aangezochte lidstaat zonder verdere toetsing dienen te worden uitgevoerd.
Alle lidstaten waren het er over eens, dat het enkele feit dat de technologie
de onderzoekende autoriteit verhindert zelfstandig volledig gebruik te maken
van zijn strafvorderlijke bevoegdheden onvoldoende rechtvaardiging is om de
toepassing van die bevoegdheid ook te onderwerpen aan een toetsing aan het
recht van de aangezochte lidstaat. Aan de regeling ligt uiteraard de gedachte
ten grondslag dat tussen de lidstaten van de Europese Unie voldoende vertrouwen
in elkaars rechtssysteem bestaat om een tapopdracht van een andere lidstaat
zonder nadere formaliteit als grondslag voor inbreuk op het telecommunicatiegeheim
te kunnen aanvaarden. Voor de goede orde wordt nog opgemerkt dat deze regeling
voor het land van het grondstation tevens de juridische grondslag vormt om
inbreuk te kunnen maken op het telecommunicatiegeheim, zoals dat geldt op
grond van artikel 37 van het Statuut van de Internationale Telecommunicatie
Unie (laatstelijk gewijzigd op 6 november 1998, zie Trb. 2001, 90 en 123).De aangezochte lidstaat wordt evenmin geacht de verzoeken die betrekking
hebben op het geval waarin de betrokkene gebruik maakt van mobiele satelliettelecommunicatie
en zich bevindt op het grondgebied van een andere lidstaat dan de verzoekende
of de aangezochte lidstaat (verzoeken als bedoeld in het tweede lid, onderdeel
c) inhoudelijk te toetsen. De ratio daarvan is dat de lidstaat op wiens grondgebied
betrokkene zich bevindt reeds tegenover de verzoekende lidstaat heeft ingestemd
met het voornemen tot aftappen.De aangezochte lidstaat is echter, zo blijkt uit onderdeel
b, ten aanzien van verzoeken in het geval waarin de af te tappen
persoon zich bevindt op het grondgebied van de aangezochte lidstaat (verzoeken
als bedoeld in het tweede lid, onderdeel b) wel bevoegd tot een volledige
toetsing aan het eigen recht en kan ook de daaruit voortvloeiende voorwaarden
stellen. De aanwezigheid van de af te tappen persoon op zijn grondgebied leidt
immers tot verregaande betrokkenheid van de desbetreffende lidstaat. De voorwaarden
die daaraan door Nederland zullen worden gesteld, zijn opgenomen in het tweede
lid van het voorgestelde artikel 552ob van het Wetboek van Strafvordering.
Verwezen wordt naar Artikel I, onderdeel G, van het uitvoeringswetsvoorstel.In het zesde lid is bepaald dat in alle gevallen
waarin de aangezochte lidstaat wordt verzocht om het aftappen, opnemen en
vervolgens doorgeleiden van de opnamen van telecommunicatie van een persoon,
ongeacht waar deze persoon zich bevindt, volledige toetsing van dat verzoek
aan het recht van die lidstaat is toegestaan. Achterliggende gedachte hierbij
is dat de aangezochte lidstaat door het opnemen op dezelfde wijze bij het
aftappen betrokken is als bij het aftappen in het kader van nationale strafrechtelijke
onderzoeken. Wat Nederland betreft, geldt hiervoor het bepaalde in artikel
552oa van het Wetboek van Strafvordering.Het zevende lid is opgenomen voor die lidstaten
die als regel ook in nationale zaken geen opnamen maken en dus ook niet de
apparatuur daartoe zonder meer beschikbaar hebben. Het Verenigd Koninkrijk
en Ierland hebben op deze regeling aangedrongen.Het achtste lid is geschreven voor de gevallen,
waarin om het aftappen en opnemen van telecommunicatie is verzocht en reeds
bij het doen van het verzoek gronden aanwezig zijn te veronderstellen dat
een schriftelijke uitwerking van de opnamen door de aangezochte lidstaat wenselijk
is. Daarbij werd meer concreet gedacht aan zaken, waarin bekend is dat de
betrokkene bijvoorbeeld een dialect uit die lidstaat spreekt. Het negende lid ziet op de vertrouwelijke
behandeling van de bij het verzoek verstrekte gegevens. De clausule «met
inachtneming van het nationale recht» zorgt er, wat Nederland betreft,
voor dat de mededeling aan de afgetapte persoon met inachtneming van het bepaalde
in artikel 552oa en 552ob van het Wetboek van Strafvordering kan worden gedaan.Artikel 19 Het aftappen van telecommunicatie op eigen
grondgebied door tussenkomst van dienstenverstrekkersDeze bepaling biedt een alternatief voor rechtshulpverzoeken strekkende
tot het aftappen van de mobiele satellietcommunicatie van een persoon die
zich op grondgebied bevindt van de lidstaat waar ook het onderzoek tegen hem
loopt (verzoeken als bedoeld in artikel 18, tweede lid, onderdeel a) of, zoals
blijkt uit het derde lid, voor het op verzoek van een andere lidstaat aftappen
van dergelijke telecommunicatie indien betrokkene zich bevindt op het grondgebied
van de aangezochte lidstaat (verzoeken als bedoeld in artikel 18, tweede lid,
onderdeel c).De satelliettelecommunicatienetwerken werken met een beperkt aantal grondstations,
maar hebben in het algemeen wel per lidstaat een dienstenverstrekker. Hoewel
het aftappen van de satelliettelecommunicatie uitsluitend in het grondstation
plaats kan vinden, is het technisch mogelijk de opdracht daartoe niet alleen
in het grondstation te geven, maar ook vanaf een afstand, namelijk door de
dienstenverstrekkers van dat netwerk. Die technische mogelijkheid maakt het
vragen van rechtshulp overbodig. Teneinde die technische mogelijkheid ook
een adequate juridische basis te geven is artikel 19 opgesteld.Het eerste lid verplicht de lidstaten waar
zich een grondstation bevindt, zorg te dragen voor een juridische basis voor
het aftappen door dienstenverstrekkers in andere lidstaten. Het eerder genoemde
Inmarsat-telecommunicatiesysteem werkt echter niet met separate dienstenverstrekkers,
maar combineert de dienstenverstrekking steeds met een grondstation. De lidstaten
van de EU zijn voorzien van een grondstation van het Inmarsat-systeem, zodat
een aparte voorziening voor het aftappen via dienstenverstrekkers voor dit
telecommunicatiesysteem niet nodig is.Het tweede lid machtigt de lidstaten de op
hun grondgebied gevestigde dienstenverstrekker van een satellietnetwerk met
een grondstation in een andere lidstaat te bevelen de satellietcommunicatie
van een persoon die zich op zijn grondgebied bevindt af te tappen. Die bevoegdheid
is uitdrukkelijk beperkt tot personen die zich op het eigen grondgebied bevinden.
Verplaatst betrokkene zich naar een andere lidstaat, dan kan het aftappen
niet worden voortgezet. Alsdan dient de betrokken lidstaat met gebruikmaking
van artikel 18 die andere lidstaat om rechtshulp te verzoeken.Het derde lid ziet op de situatie dat betrokkene
gebruik maakt van mobiele satellietcommunicatie en zich bevindt op het grondgebied
van de aangezochte lidstaat. Die lidstaat kan, op verzoek, via een bevel aan
de dienstenverstrekker op zijn grondgebied de telecommunicatie af tappen ten
behoeve van de verzoekende lidstaat.Uit het vierde lid blijkt dat het aftappen
via een dienstenverstrekker weliswaar de voorkeur heeft, maar geen verplicht
alternatief is voor het doen van een rechtshulpverzoek aan de lidstaat waar
het grondstation is gevestigd. Dit geldt uiteraard, in de eerste plaats in
die gevallen, waarin een lidstaat niet beschikt over een dienstenverstrekker.
Verder kan men denken aan de situatie dat bekend is dat de af te tappen persoon
zich veelvuldig van de ene naar de andere lidstaat verplaatst. Voor Nederland
betekent dit dat er rekening mee dient te worden gehouden dat er rechtshulpverzoeken
kunnen worden gedaan strekkende tot het aftappen van telecommunicatie via
het Inmarsat-systeem. Tegelijkertijd dient bedacht te worden dat er in EU-lidstaten
grondstations, zodat de hierbedoelde verzoeken, voor zover al nodig bij dit
systeem, ook aan andere EU-lidstaten kunnen worden gericht.Artikel 20 Het aftappen van telecommunicatie zonder technische
bijstand van een andere lidstaatZoals in paragraaf 1.4 (artikelen 17 tot en met 21) is aangegeven,
hebben de onderhandelingen over deze bepaling ruim een jaar gevergd. Zoals
de gehele titel gaat het ook in artikel 20 om het gericht aftappen van de
telecommunicatie van een persoon voor strafrechtelijke doeleinden. Het artikel
regelt een eenvoudig principe, maar de uitwerking ervan vergt aandacht voor
veel belangrijke details Het principe is, dat al is men technisch in staat
de telecommunicatie van een persoon op het grondgebied van een andere lidstaat
af te tappen zonder hulp van die lidstaat desondanks de instemming van die
lidstaat nodig is.Bij de in het eerste lid opgenomen definitie
van aftapbevelen heeft de Raad een verklaring van het Verenigd Koninkrijk
aanvaard die een integrerend deel uitmaakt van de overeenkomst. In deze verklaring
is de werkingssfeer van artikel 20, toegepast op de situatie in het Verenigd
Koninkrijk, beschreven. Deze verklaring werd door het Verenigd Koninkrijk
noodzakelijk geacht, omdat in die lidstaat de veiligheidsdienst («security
service») niet alleen om redenen van binnenlandse veiligheid maar ook
in het kader van strafrechtelijke onderzoeken aftapoperaties uitvoert en het
onderscheid tussen beide gevallen, anders dan in Nederland, niet scherp te
trekken is.Het EU-rechtshulpverdrag bevat alleen regels voor strafrechtelijke samenwerking.
Wanneer de Britse veiligheidsdienst overeenkomstig het interne recht van het
Verenigd Koninkrijk telecommunicatie aftapt in het kader van een strafrechtelijk
onderzoek dat de kenmerken, bedoeld in artikel 20, eerste lid, vertoont, geldt
daarvoor de in dit artikel beschreven meldingsplicht. De in de verklaring
van het Verenigd Koninkrijk gebruikte uitdrukking «het opsporen van
ernstige misdaad» is een uitdrukking ontleend aan het recht van het
Verenigd Koninkrijk ten tijde van de ondertekening van de overeenkomst en
beoogt geen wijziging te brengen in de werkingssfeer van artikel 20.Ook voor het Nederlands recht is de in het eerste lid opgenomen definitie van aftapbevelen: «aftapbevelen in het
kader van een strafrechtelijk onderzoek dat de kenmerken vertoont van een
onderzoek naar een specifiek strafbaar feit, () teneinde de verantwoordelijken
te identificeren en aan te houden, in beschuldiging te stellen, te vervolgen
of te berechten» relevant. De bedoelde aftapbevelen komen overeen met
de bevelen die krachtens artikel 126m, eerste lid, van het Wetboek van Strafvordering
worden gegeven. De bevelen die krachtens artikel 126t, eerste lid, van het
Wetboek van Strafvordering kunnen worden gegeven vallen er niet onder. Echter,
het aftappen zonder technische bijstand kan ook geschieden krachtens een verzoek
als bedoeld in artikel 18, tweede lid, onderdeel c, waarnaar in het eerste
lid wordt verwezen. Zoals in de toelichting op artikel 18 al is aangegeven
kunnen naar Nederlands recht zowel op basis van bevelen ex artikel 126m als
artikel 126t verzoeken om rechtshulp strekkende tot het aftappen van telecommunicatie
worden gedaan. Dit betekent dat in de gevallen, bedoeld in artikel 18, tweede
lid, onderdeel c, ook bevelen op grond van artikel 126t van het Wetboek van
Strafvordering onder de werkingssfeer van artikel 20 kunnen vallen. Uit het tweede lid blijkt, dat op de lidstaat
die de telecommunicatie van een persoon die zich op het grondgebied van een
andere lidstaat bevindt, wil en kan aftappen zonder technische bijstand van
de lidstaat van verblijf, de verplichting rust om deze lidstaat in kennis
te stellen. Alvorens op die meldingsplicht in te gaan, lijkt het goed eerst
aan te geven in welke situaties deze methode van aftappen aan de orde kan
komen. Een geval werd hierboven reeds beschreven in de toelichting op onderdeel
c van het tweede lid van artikel 18.Verder dient hierbij gedacht te worden aan mobiele satelliettelecommunicatie,
waarbij de lidstaat op wiens grondgebied zich een grondstation bevindt, technisch
de mogelijkheid heeft ten behoeve van een eigen strafrechtelijk onderzoek
een bevel tot aftappen te geven en te doen uitvoeren ook als betrokken zich
in een andere lidstaat bevindt. Ten slotte kan dit ook aan de orde komen bij
het aftappen van mobiele (GSM) telecommunicatie. Dit houdt verband met het
feit dat een deel van de telecommunicatie die in het buitenland wordt gevoerd
door een houder van een «Nederlandse GSM-aansluiting» (de houder
van een in Nederland uitgegeven SIM-card) via het Nederlandse netwerk wordt
afgehandeld. Is met betrekking tot die gebruiker reeds een tapbevel in Nederland
afgegeven dan zullen ook de door hem in het buitenland gevoerde gesprekken
die via het Nederlandse netwerk worden afgehandeld automatisch worden afgetapt
en worden opgenomen.Het tijdstip waarop de kennisgeving dient te gebeuren, is afhankelijk
van het tijdstip waarop de lidstaat die kan aftappen wetenschap heeft over
de verblijfplaats van betrokkene. Weet men voorafgaand aan het aftappen dat
betrokkene zich in een andere lidstaat bevindt, dan dient de lidstaat van
verblijf voorafgaand in kennis gesteld te worden van het aftappen (onderdeel a). Deze situatie zal zich met name voordoen
als betrokkene in een andere lidstaat woont.Indien echter pas tijdens het aftappen bekend wordt dat betrokkene zich
op het grondgebied van een andere lidstaat bevindt, dient de kennisgeving
onmiddellijk daarna te worden gedaan, (onderdeel b).
Dit onderdeel, in het bijzonder de formulering «bekend wordt»,
roept de vraag op naar de inspanning die de aftappende lidstaat moet verrichten
om op de hoogte te blijven van de verblijfplaats van betrokkene tijdens het
aftappen. Betrokkene wordt immers niet gevolgd en zijn feitelijke verblijfplaats
kan derhalve niet door waarneming met absolute zekerheid worden vastgesteld.
Door de onderhandelaars is onderkend dat er in feite twee informatiebronnen
zijn voor de aftappende lidstaat. De eerste informatiebron voor de verblijfplaats
bieden de zogeheten verkeersgegevens die met de afgetapte telecommunicatie
worden meegeleverd. Deze bevatten, afhankelijk van het telecommunicatiesysteem,
in meer of mindere mate, nauwkeurige gegevens over de verblijfplaats van betrokkene.
Het ontbreken van een 100% nauwkeurigheid is als realiteit aanvaard, waarbij
er wel vanuit is gegaan dat naar mate de techniek verder vordert ook de nauwkeurigheid
zal toenemen. Verder zijn er gevallen waarbij het telecommunicatiesysteem,
tengevolge van zijn inrichting, weliswaar verkeersgegevens levert, maar dat
daaruit niet met zekerheid kan worden vastgesteld of betrokkene zich in eigen
land of in een andere lidstaat bevindt. Zo is het in de oostelijke grensstreek
niet ongebruikelijk dat een op Nederlands grondgebied uitgezonden signaal
via een GSM-paal op Duits grondgebied wordt opgevangen en vervolgens wordt
doorgeleid naar de ontvanger die zich ook in Nederland kan bevinden. Hetzelfde
geldt voor de zuidgrens. In omgekeerde zin doet zich deze situatie ook voor,
namelijk dat een op Duits of Belgisch grondgebied uitgezonden signaal via
in Nederland opgestelde GSM-palen wordt opgevangen.Voor deze gevallen is geen bijzondere regeling getroffen, zodat daarvoor
de tweede kenbron van groot belang wordt, namelijk de inhoud van de afgetapte
telecommunicatie, omdat uit de door betrokkene gevoerde gesprekken kan blijken
waar hij zich bevindt.De onderdelen a en b noodzaken tot aanpassing van de Nederlandse wetgeving.
Met inachtneming van het geen hierboven reeds werd opgemerkt over de werkingssfeer
van het eerste lid wordt voorgesteld de artikelen 126m en 126t van het Wetboek
van Strafvordering aan te vullen. Verwezen wordt naar Artikel I, onderdelen
A en B, van de uitvoeringswetgeving.De krachtens het derde lid bij een kennisgeving
te verstrekken gegevens komen grotendeels overeen met de gegevens die bij
een rechtshulpverzoek (artikel 18, derde lid, onderdelen a tot en met e) dienen
te worden verstrekt.Het zeer uitgebreide vierde lid regelt wat
er na een kennisgeving dient te gebeuren.In onderdeel a van het vierde lid zijn de
mogelijke reacties van de in kennisgestelde lidstaat vermeld. Voorop staat
dat de reactie zo snel mogelijk, als hoofdregel binnen maximaal 96 uren na
ontvangst van de kennisgeving, dient te worden gegeven. Naleving van die termijn
moet worden verzekerd door het treffen van adequate infrastructurele voorzieningen,
waarop hierna, bij onderdeel d, verder zal worden ingegaan.Aangezien de kennisgeving betrekking kan hebben op het voornemen tot het
aftappen, onderdeel a van het tweede lid, respectievelijk op de melding dat
er reeds wordt afgetapt, onderdeel b van het tweede lid, zal de reactie daarop
afgestemd dienen te zijn.Subonderdeel i van onderdeel a ziet op instemming
met het voornemen tot het aftappen respectievelijk met het aftappen waarmee
reeds een aanvang is gemaakt. De in kennis gestelde lidstaat heeft de bevoegdheid
om daarbij de normen aan te leggen die ook gelden in een soortgelijke nationale
zaak en kan tegen die achtergrond ook voorwaarden aan het aftappen verbinden.Subonderdeel ii van onderdeel a regelt dat
de in kennis gestelde lidstaat kan eisen dat er niet wordt afgetapt, respectievelijk
dat het aftappen wordt beëindigd.Uit subonderdeel iv van onderdeel a blijkt,
dat de beslissing van de in kennis gestelde lidstaat ook enige tijd kan worden
uitgesteld. Hierin is voorzien met het oog op situaties waarin niet binnen
de gestelde termijn van 96 uren een beslissing kan worden gegeven. Dit kan
aan de orde zijn indien de in kennis gestelde lidstaat aan de hand van de
kennisgeving vaststelt, dat de betrokkene weliswaar tot de categorie geheimhouders
behoort of immuniteit geniet, maar de gegeven omstandigheden ruimte laten
om desondanks in te stemmen met het aftappen. Dit vergt in lidstaten soms
het volgen van interne procedures die niet binnen de gestelde termijn van
96 uren kunnen worden voltooid.Over het gebruik door de aftappende lidstaat van telecommunicatie die
is afgetapt terwijl betrokkene zich op het grondgebied van de in kennis gestelde
lidstaat bevond of bevindt, heeft de in kennis gestelde lidstaat evenzeer
zeggenschap. Hij kan dat in zijn beslissing op de kennisgeving aangeven.Indien wordt ingestemd met het aftappen of het voornemen daartoe kan de
in kennis gestelde lidstaat, zo is hierboven in de toelichting op subonderdeel
i van onderdeel a, aangegeven, daaraan voorwaarden verbinden. Die voorwaarden
kunnen ook betrekking kunnen hebben op het gebruik van de afgetapte gegevens. Indien stopzetting van het aftappen wordt geëist, kan de in kennis
gestelde lidstaat, zo blijkt uit subonderdeel iii van onderdeel
a, het gebruik van de afgetapte gegevens verbieden of aan het gebruik
daarvan voorwaarden verbinden.Aangezien er tijd zal verlopen tussen de kennisgeving en de beslissing
daarop zijn in onderdeel b van het vierde lid
regels opgenomen voor de status van het aftappen en het gebruik van de gegevens
gedurende de interim-periode.In subonderdeel i van onderdeel b is bepaald,
dat het aftappen terwijl de afgetapte persoon zich op het grondgebied van
de in kennis gestelde lidstaat bevindt, mag worden voortgezet zolang de in
kennis gestelde lidstaat nog geen beslissing heeft genomen.Subonderdeel ii van onderdeel b regelt dat
de telecommunicatie die reeds is afgetapt terwijl betrokkene zich op het grondgebied
van de in kennis gestelde lidstaat bevindt of bevond in beginsel niet mag
worden gebruikt. Op die hoofdregel bestaan twee uitzonderingen, te weten,
indien enig gebruik door de betrokken lidstaten is overeengekomen (eerste streepje) en indien het gebruik noodzakelijk is
ter voorkoming van een onmiddellijk en ernstige bedreiging van de openbare
orde (tweede streepje). Laatstbedoelde uitzondering
is ontleend aan de regelgeving inzake de bescherming van persoonsgegevens,
meer in het bijzonder Aanbeveling R(87)15 van het Comité van Ministers
van de Raad van Europa inzake het gebruik van persoonsgegevens op het terrein
van de politie. Dit gebruik dient te worden gemeld aan de in kennis gestelde
lidstaat.Onderdeel c van het vierde lid geeft de in kennis gestelde lidstaat de
bevoegdheid om in aanvulling op de gegevens die hij bij de kennisgeving heeft
ontvangen, nadere inlichtingen te verlangen die nodig zijn om tot een beslissing
over het aftappen te komen.De in onderdeel d van het vierde lid voorgeschreven
infrastructurele voorzieningen zijn noodzakelijk om als in kennis gestelde
lidstaat tijdig te kunnen reageren op een kennisgeving. In Nederland zullen
deze worden gerealiseerd door het bureau SIRENE, dat thans reeds is belast
met het beheer van het Schengen-informatiesysteem en derhalve zeven dagen
per week 24 uur bemand is, als contactpunt aan te wijzen. Het bureau SIRENE
zendt elke melding uit het buitenland onverwijld door naar de officier van
justitie bij het landelijk parket, die vervolgens zorg draagt voor de behandeling
en de beantwoording ervan. De door Nederland aan het buitenland te zenden
kennisgevingen zullen afkomstig zijn van de officier van justitie die het
desbetreffende bevel voornemens is te verlenen respectievelijk reeds heeft
verleend. Hij dient ervoor zorg te dragen dat deze kennisgeving geschiedt
via het SIRENE-bureau en ook van het SIRENE-bureau het antwoord uit het buitenland
wordt ontvangen.De hiervoor beschreven regeling, meer in het bijzonder de beslissingsbevoegdheid
van de in kennis gestelde lidstaat, is voor de regering aanleiding om in de
Nederlandse wetgeving ook vast te leggen hoe een melding uit het buitenland
dient te worden behandeld. Voorgesteld wordt om een en ander in een nieuw
artikel 552oc van het Wetboek van Strafvordering op te nemen. Verwezen wordt
naar Artikel I, onderdeel G, van het uitvoeringswetsvoorstel.Het vijfde lid ziet op de vertrouwelijke behandeling
van de bij de kennisgeving verstrekte gegevens. De clausule met inachtneming
van het nationale recht geeft aanleiding de in Nederland geldende informatieplicht,
bedoeld in artikel 126bb van het Wetboek van Strafvordering ook van toepassing
te verklaren op de gevallen, waarin Nederland instemt met het aftappen, zoals
blijkt uit het voorgestelde artikel 552oc. Het zesde lid voorziet in toezending in bijzondere
gevallen. De regering heeft niet het voornemen hierover bijzondere afspraken
te maken.De regering acht de meldingsplicht van groot belang en is derhalve ook
niet voornemens een verklaring als bedoeld in het zevende
lid af te leggen.Artikel 21 Aansprakelijkheid voor de door aanbieders van
telecommunicatienetwerken gemaakte kostenUitsluitend de kosten van het aftappen in een concrete zaak mogen aan
de verzoekende lidstaat worden doorberekend. De kosten voor het aftapbaar
maken van telecommunicatienetwerken vallen uitdrukkelijk daarbuiten. Dit is
in overeenstemming met de Nederlandse wetgeving. Telecommunicatie-operators
moeten in Nederland op eigen kosten zorgen dat hun systeem aftapbaar is. Dat
betekent dat aftapbevelen, hetzij voor Nederlandse onderzoeken hetzij naar
aanleiding van een rechtshulpverzoek, kunnen worden uitgevoerd. Concrete kosten
verbonden aan de uitvoering van een individuele aftapbevelen worden tot nu
toe door Justitie gedragen. Op basis van de onderhavige regeling kunnen deze
worden doorberekend aan de verzoekende lidstaat.Artikel 22 Bilaterale regelingenDe regering voorziet geen noodzaak voor het treffen van bilaterale regelingen.Titel IVArtikel 23 Bescherming van persoonsgegevensTot op heden bevatten rechtshulpverdragen geen bepalingen inzake de bescherming
van persoonsgegevens. De in het algemeen gegroeide aandacht voor privacybescherming,
de toegenomen technische mogelijkheden ook persoonsgegevens te verwerken en
de steeds nauwere samenwerking die in het onderhavige verdrag is voorzien,
vormden de redenen om artikel 23 op te nemen. Het begrippenkader voor deze
regeling is ontleend aan het op 28 januari 1981 te Straatsburg tot stand gekomen
verdrag tot bescherming van personen met betrekking tot de geautomatiseerde
verwerking van persoonsgegevens (Trb. 1988, 7). Meer in het algemeen groeit
binnen de derde pijler van de Unie de aandacht voor de bescherming van persoonsgegevens,
zoals dit reeds tot uitdrukking komt in de Uitvoeringsovereenkomst van Schengen
en de op 26 juli 1995 te Brussel tot stand gekomen Overeenkomst tot oprichting
van de Europese Politiedienst (Trb. 1995, 282)Het eerste lid gaat over het gebruik van persoonsgegevens
die op grond van het onderhavige verdrag zijn verstrekt. Deonderdelen a tot en met c zien op gebruik zonder voorafgaande toestemming
van de verstrekkende lidstaat. Bij andere gerechtelijke of administratiefrechtelijke
procedures die rechtstreeks verband houden met procedures waarop het verdrag
van toepassing is, kan gedacht worden aan bij voorbeeld een procedure tot
het intrekken van een wapenvergunning in verband met een strafrechtelijk onderzoek
naar geweldpleging. Onderdeel d ziet op ander gebruik met als uitdrukkelijke
eis dat daarvoor voorafgaand toestemming dient te worden gevraagd aan de verstrekkende
lidstaat.Het tweede lid breidt de werkingssfeer van
het eerste lid uit tot persoonsgegevens die anderszins zijn verkregen met
toepassing van het verdrag. Hierbij valt te denken aan verklaringen
afgelegd door getuigen tijdens een videoverhoor.Het derde lid bevat de bevoegdheid voor de
verstrekkende lidstaat om navraag te doen naar het gebruik van de gegevens
in de ontvangende lidstaat. De bepaling moet worden gezien als een mogelijkheid
tot controle op de handhaving van de inhoudelijke regels. Zij kunnen aanleiding
zijn tot nader overleg in geval van gebleken verschillen van interpretatie
van de regels. Aangezien de normstelling in het eerste en tweede lid op zichzelf
helder is, is ter voorkoming van systematische navragen de bevoegdheid tot
navraag beperkt tot concrete gevallen waarin de omstandigheden van dien aard
zijn dat een verzoek om opgave van het gebruik in de rede ligt. Men kan daarbij
denken aan navraag nadat klachten omtrent het gebruik zijn ontvangen.In het vierde lid en vijfde lid is de verhouding
geregeld tot die artikelen van het verdrag, die reeds een regeling over het
gebruik van gegevens bevatten. Daarbij dient overigens in het oog worden gehouden,
dat artikel 23 alleen geldt voor persoonsgegevens, terwijl de bedoelde bijzondere
regelingen op alle gegevens betrekking hebben.Het zesde lid bevat een logische begrenzing
van de werkingssfeer van het artikel. Het ziet niet op persoonsgegevens die
met toepassing van deze overeenkomst door een lidstaat zijn verkregen, terwijl
deze gegevens afkomstig zijn uit die lidstaat.Het zevende lid bevat een bijzondere regeling
voor persoonsgegevens afkomstig uit Luxemburg, welke rechtstreeks verband
houdt met Luxemburgs terughoudendheid bij het verlenen van medewerking in
fiscale strafzaken. De regeling komt op het volgende neer. Luxemburg kan in
bijzondere gevallen eisen dat de bevoegde autoriteiten van andere lidstaten
niet zonder meer de uit Luxemburg afkomstige persoonsgegevens mogen gebruiken.
Luxemburg heeft niet de bevoegdheid die eis systematisch te stellen. Is echter
die eis gesteld, dan geldt het volgende. Indien de bevoegde autoriteiten van
een lidstaat de beschikking heeft over persoonsgegevens afkomstig uit Luxemburg
en deze wil gebruiken in een andere strafrechtelijke of daarmee rechtstreeks
verband houdende procedure (eerste lid, onderdelen a en b) dienen zij eerst
na te gaan of die gegevens ook van Luxemburg zouden zijn ontvangen indien
zij deze ten behoeve van dat nieuwe onderzoek of procedure had gevraagd. Met
andere woorden, of Luxemburg met toepassing van een van de bestaande weigeringsgronden
medewerking had kunnen weigeren. Is er aanleiding zulks te veronderstellen
dan dient hetzij aan degene om wiens persoonsgegevens het gaat, hetzij aan
Luxemburg voorafgaand toestemming te worden gevraagd. Luxemburg is gehouden
elke weigering te motiveren.Artikel 24 VerklaringenIn deze bepaling is een opsomming gegeven van de verklaringen inzake bevoegde
autoriteiten die de lidstaten kunnen afleggen. Voor Nederland zullen worden
aangewezen.Artikel 24 van de Overeenkomst betreffende de wederzijdse rechtshulp in
strafzaken tussen de lidstaten van de Europese Unie verplicht elke lidstaat
in een verklaring de autoriteiten aan te wijzen die bevoegd zijn voor de toepassing
van de overeenkomst. Voor Nederland betreft dit de volgende autoriteiten:
als bestuurlijke autoriteiten in de zin van artikel 3, eerste lid,: de officier
van justitie en het Centraal Justitieel Incassobureau; als bevoegde centrale
autoriteit in de zin van artikel 6, tweede en achtste lid,: het Bureau Internationale
Rechtshulp van het ministerie van Justitie; als bevoegde autoriteiten in de
zin van artikel 6, vijfde lid,: de officier van justitie voor
inkomende en uitgaande verzoeken en voor de aangifte van een lidstaat tot
het instellen van strafvervolging voor de rechter in een andere lidstaat en
de rechter-commissaris voor uitgaande verzoeken; als bestuurlijke autoriteiten
in de zin van artikel 6, zesde lid,: het Centraal Justitieel Incassobureau;
als bevoegde autoriteiten in de zin van de artikelen 18, 19 en 20. Eerste
tot en met vijfde lid,: de officier van justitie en, ten slotte, als de bevoegde
autoriteit om de kennisgeving, bedoeld in artikel 20, tweede lid, te ontvangen:
het Bureau Sirene in Nederland.Artikel 25 VoorbehoudenZoals uit artikel II van het wetsvoorstel blijkt, zal bij de binding van
het Koninkrijk aan het verdrag het voorbehoud worden gemaakt dat artikel 10,
negende lid, eerste alinea van dat verdrag niet toegepast zal worden. Verwezen
wordt verder naar de toelichting op het negende lid van artikel 10 van het
EU-rechtshulpverdrag in deze paragraaf.Artikel 26 Territoriale werkingDeze bepaling houdt verband met tussen het Verenigd Koninkrijk en Spanje
al jaren spelende kwestie van Gibraltar.Artikel 27 InwerkingtredingDe in het derde lid geregelde inwerkingtreding
90 dagen nadat de achtste lidstaat zijn akte van aanvaarding, goedkeuring
of bekrachtiging heeft gedeponeerd, vloeit voort uit artikel 34 van het Verdrag
betreffende de Europese Unie, zoals in paragraaf 1.2 uiteen is gezet.De regering is voornemens, zoals gebruikelijk een verklaring inzake de
voorlopige toepassing, bedoeld in het vijfde lid,
af te leggen.Artikel 28 Toetreding nieuwe lidstatenDeze bepaling bevat de klassieke regeling voor toetreding van nieuwe lidstaten.Artikel 29 Inwerkingtreding voor IJsland en NoorwegenDe zeer technische regeling inzake de inwerkingtreding van de in het eerste
lid van artikel 2 genoemde bepalingen in de relatie tussen de EU-lidstaten
en Noorwegen en IJsland is mede het gevolg van het feit dat op het moment
van het totstandkomen van het verdrag, de Uitvoeringsovereenkomst van Schengen
nog niet voor beide landen en Zweden, Denemarken en Finland in werking was
getreden. Dat laatste is sedert 26 maart 2001 echter wel het geval.In het eerste lid wordt bepaald dat de relevante
bepalingen van het verdrag voor IJsland en Noorwegen in werking treden 90
dagen nadat deze staten meedelen aan hun grondwettelijke verplichtingen te
hebben voldaan. Na die mededeling zullen de bepalingen van toepassing zijn
in hun betrekkingen inzake wederzijdse rechtshulp met elke lidstaat waarvoor
het verdrag reeds in werking is getreden. Opgemerkt zij evenwel dat voor IJsland
en Noorwegen niet is voorzien in een voorlopige toepassing.Het tweede lid heeft betrekking op de situatie
waarin het verdrag in werking treedt voor een lidstaat terwijl de in artikel
2, lid 1, bedoelde bepalingen reeds van kracht zijn voor IJsland en/of Noorwegen. Het derde lid bepaalt dat deze bepalingen
voor IJsland en Noorwegen niet bindend zijn vóór de datum die
zal worden vastgesteld overeenkomstig artikel 15, lid 4, van de in artikel
29, lid 1, bedoelde overeenkomst.Het vierde lid waarborgt dat deze bepalingen
voor IJsland en/of Noorwegen uiterlijk in werking treden op de dag van de
inwerkingtreding van het verdrag voor de vijftien staten die lid waren van
de Unie ten tijde van de aanneming van het verdrag.2.2 Artikel II (verklaring )Deze bepaling behelst de bij artikel 10 van het EU-rechtshulpverdrag af
te leggen verklaring, op de ratio waarvan reeds werd ingegaan in paragraaf 2.1
(artikel 10).De Minister van Justitie,A. H. Korthals XNoot1Ter inzage gelegd bij het Centraal Informatiepunt Tweede Kamer. 
 
 Naar boven

 

Directe linkKopieer de link naar uw clipboard 

https://zoek.officielebekendmakingen.nl/kst-28350-3.html

Sluit modaal

 

Disclaimer
De hier aangeboden pdf-bestanden van het Staatsblad, Staatscourant, Tractatenblad, provinciaal blad, gemeenteblad, waterschapsblad en blad gemeenschappelijke regeling vormen de formele bekendmakingen in de zin van de Bekendmakingswet en de Rijkswet goedkeuring en bekendmaking verdragen voor zover ze na 1 juli 2009 zijn uitgegeven. Voor pdf-publicaties van vóór deze datum geldt dat alleen de in papieren vorm uitgegeven bladen formele status hebben; de hier aangeboden elektronische versies daarvan worden bij wijze van service aangeboden.

 

Over deze website
Contact
English
Help
Zoeken

Informatie hergebruiken
Privacy en cookies
Toegankelijkheid
Sitemap
Kwetsbaarheid melden

Open data
Linked Data Overheid
PUC Open Data

MijnOverheid.nl
Rijksoverheid.nl
Ondernemersplein.nl
Werkenbijdeoverheid.nl