Miljoenennota 2001 (Nota over de toestand van 's Rijks Financiën); Advies en nader rapport
Staten-Generaal — Kamerstuk 
Datum: 2014-07-09 00:00:00.000000
Rechtsgebied: Wetgeving


(function (window, document, dataLayerName, id) {
 window[dataLayerName] = window[dataLayerName] || [], window[dataLayerName].push({ start: (new Date).getTime(), event: "stg.start" }); var scripts = document.getElementsByTagName('script')[0], tags = document.createElement('script');
 function stgCreateCookie(a, b, c) { var d = ""; if (c) { var e = new Date; e.setTime(e.getTime() + 24 * c * 60 * 60 * 1e3), d = "; expires=" + e.toUTCString() } document.cookie = a + "=" + b + d + "; path=/; Secure" }
 var isStgDebug = (window.location.href.match("stg_debug") || document.cookie.match("stg_debug")) && !window.location.href.match("stg_disable_debug"); stgCreateCookie("stg_debug", isStgDebug ? 1 : "", isStgDebug ? 14 : -1);
 var qP = []; dataLayerName !== "dataLayer" && qP.push("data_layer_name=" + dataLayerName), qP.push("use_secure_cookies"), isStgDebug && qP.push("stg_debug"); var qPString = qP.length > 0 ? ("?" + qP.join("&")) : "";
 tags.async = !0, tags.src = "https://koop.piwik.pro/containers/" + id + ".js" + qPString, scripts.parentNode.insertBefore(tags, scripts);
 !function (a, n, i) { a[n] = a[n] || {}; for (var c = 0; c < i.length; c++)!function (i) { a[n][i] = a[n][i] || {}, a[n][i].api = a[n][i].api || function () { var a = [].slice.call(arguments, 0); "string" == typeof a[0] && window[dataLayerName].push({ event: n + "." + i + ":" + a[0], parameters: [].slice.call(arguments, 1) }) } }(i[c]) }(window, "ppms", ["tm", "cm"]);
 })(window, document, 'dataLayer', 'f8b9eee5-8d9c-4ea1-abd5-83e174f29813');
 
 
 
Direct naar content
Navigatie
Contextinformatie
Publicatie
Acties
Inhoudsopgave
Gerelateerde informatie

Menu

U bent nu hier: 
Publicaties
Officiële publicaties

Inloggen

Primaire navigatie

Andere sites binnen Overheid.nl
Home
Uitgebreid zoeken
Mijn abonnementen
Help

Andere sites binnen Overheid.nl

Berichten over uw Buurt
Zoals vergunningen, bouwplannen en lokale regelgeving.

Rondom uw woonadres
Rondom een zelfgekozen adres

Dienstverlening
Zoals belastingen, uitkeringen en subsidies.

Naar dienstverlening

Beleid & regelgeving
Officiële publicaties van de overheid.

Naar beleid & regelgeving

Contactgegevens overheden
Adressen en contactpersonen van overheidsorganisaties.

Naar overheidsorganisaties

 
 
 
U bent hier:

Home

Kamerstuk 27400, nr. A

 
 
 

Kamerstuk

Datum publicatie
Organisatie
Vergaderjaar
Dossier- en ondernummer

26-09-2000

Tweede Kamer der Staten-Generaal

2000-2001

27400 nr. A

 

 

 
 
 Toon meer van: Inhoudsopgave
 
 

 
 AanhefLichaamSamenvatting1. Inleiding2. Stabiliteits- en Groeipact3. Begrotingsbeleid4. Financieel beheer bij het Rijk5. Beleidsconcurrentie6. SlotopmerkingOndertekeningLichaamOndertekening
 

 
 
 Toon meer van: Extra informatie
 
 

 
 

Informatie over publicatie

 

 

 
 Toon meer van: Gerelateerd
 
 

 
 Publicaties in kamerdossier

Kamerdossier 27400Toon alle publicaties in het hoofddossier

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Publicaties referendum

 

 

 

 

 

Authentieke versie (PDF)
bestandsgrootte: 36 Kb

Informatie

Gerelateerd

Printen

Delen

 
 
 
27 400Nota over de toestand van 's Rijks FinanciënAADVIES RAAD VAN STATE EN NADER RAPPORTHieronder zijn opgenomen het advies van de Raad van State d.d. 13 september
2000 en het nader rapport d.d. 19 september 2000, aangeboden aan de Koningin
door de minister van Financiën. Het advies van de Raad van State is cursief
afgedrukt.Bij Kabinetsmissive van 1 september 2000, no. 00.004996, heeft Uwe Majesteit,
op voordracht van de Minister van Financiën, bij de Raad van State ter
overweging aanhangig gemaakt de ontwerp-Miljoenennota 2001, met bijlagen.Op 11 september 2000 heeft de Raad van State het advies no. W06.00.0344/IV
over de concept Miljoenennota uitgebracht. De daarin door de Raad gemaakte
opmerkingen en suggesties hebben de regering aanleiding gegeven tot het navolgende
commentaar.SamenvattingHet begrotingsbeleid dient steeds meer in een Europees kader te worden
geplaatst. De Raad van State heeft de Miljoenennota dit jaar daarom gelegd
naast de richtsnoeren voor het economische beleid van de Raad van de Europese
Unie. De Raad is van mening dat met het trendmatig begrotingsbeleid een indrukwekkend
resultaat is bereikt. Het Nederlandse stabiliteitsprogramma voldoet in zijn
uitvoering echter niet volledig aan de richtsnoeren. Nederland gebruikt het
door de gunstige conjunctuur bereikte begrotingsoverschot te veel voor de
financiering van extra structurele uitgaven zonder structurele dekking en
voert daarmee een procyclisch beleid. Met de regering acht de Raad begrotingsoverschotten
overigens ook afgezien van het Europese kader noodzakelijk om de nog steeds
aanzienlijke staatsschuld te reduceren. De Raad adviseert dan ook een structurele
dekking te vinden voor de voorgestelde extra uitgaven.De Raad betwijfelt bovendien of de voorgenomen wijziging van het begrotingsstelsel,
namelijk de invoering van een integraal baten-lastenstelsel, verenigbaar is
met de eisen die de Economische en Monetaire Unie (EMU) stelt aan het begrotingsbeleid.De Raad wijst, ten slotte, op de gevolgen van de beleidsconcurrentie tussen
de lidstaten van de Europese Unie. De Raad meent dat er voor Nederland goede
kansen liggen zijn positie in Europa verder te versterken door bij het ontwikkelen
van nationaal beleid rekening te houden met de ontwikkeling van het beleid
in de andere lidstaten van de Europese Unie. 1. InleidingHet trendmatig begrotingsbeleid heeft het de regering mogelijk gemaakt
om, geholpen door de aanzienlijke economische groei, voor het eerst sinds
25 jaar voor de financiering van de uitgaven van het Rijk niet meer te lenen.
Dit is een indrukwekkend resultaat.Het totstandkomen van de EMU, de oprichting van de Europese Centrale Bank
(ECB) en de invoering van de euro betekenen dat de afzonderlijke Europese
landen steeds meer deel uitmaken van een gemeenschappelijke economie. De onafhankelijkheid
van nationaal financieel en economisch beleid wordt geringer. Het functioneren
van de EMU stelt eisen aan het begrotingsbeleid van de afzonderlijke lidstaten,
in het bijzonder aan het ontstaan en voortbestaan van begrotingstekorten.
De Raad van State zal het begrotingsbeleid in het bijzonder toetsen aan deze
eisen.1. De Raad constateert dat voor het eerst in 25 jaar een begrotingsoverschot
wordt gerealiseerd en acht dit een indrukwekkend resultaat. De Raad schrijft
deze uitkomst voor een belangrijk deel toe aan het trendmatig begrotingsbeleid
en de gunstige economische ontwikkeling.Ook de regering is verheugd een begrotingsoverschot te kunnen presenteren.
Deze uitkomst spoort bovendien met het advies van de Raad naar aanleiding
van de concept Miljoenennota 2000. Bij die gelegenheid zag de Raad dringende
redenen om het begrotingstekort sneller te laten verdwijnen. De Raad legt
de lat dit jaar weer iets hoger. De Raad lijkt met zijn advies het bewijs
te hebben geleverd dat er een overtreffende trap van behoedzaamheid bestaat.Evenals de Raad meent de regering dat deze uitkomst in niet onbelangrijke
mate valt toe te schrijven aan het trendmatig begrotingsbeleid dat de afgelopen
jaren is gevoerd. Ervaringen uit het verleden leren dat het verstandig is
onder gunstige economische ontwikkelingen voorzichtig om te gaan met financiële
meevallers. Het trendmatig begrotingsbeleid, dat de begroting in belangrijke
mate loskoppelt van de stand van de conjunctuur, is tegen deze achtergrond
een belangrijke verworvenheid.2. Stabiliteits- en GroeipactIn het Stabiliteits- en Groeipact, neergelegd in de Resolutie van de Europese
Raad van 17 juni 1997, te Amsterdam, verbinden de lidstaten zich ertoe om
de in hun stabiliteitsprogramma's opgenomen middellangetermijndoelstelling
te verwezenlijken van «een begroting die vrijwel in evenwicht is of
een overschot vertoont». De Europese Raad onderstreepte daarbij dat
het garanderen van gezonde overheidsfinanciën belangrijk is om betere
voorwaarden te creëren voor prijsstabiliteit en een sterke en duurzame
groei. Op deze wijze wordt de werkgelegenheid ook bevorderd. Zo kan worden
bereikt dat het nationale begrotingsbeleid een op stabiliteit gericht monetair
beleid (van de ECB) ondersteunt.Op 19 juni 2000 heeft de Raad van de Europese Unie een Aanbeveling betreffende
de globale richtsnoeren voor het economisch beleid vastgesteld, waarin voor
Nederland het volgende is opgenomen:«versterking van de beoogde begrotingssituatie
in 2000 en de jaren daarna, rekening houdend met het in 1999 reeds bereikte
overschot en de huidige sterke economische groei en mogelijke inflatoire druk;
de overheidsuitgaven in 2001 strikt onder controle houden om te zorgen dat
de verslechtering van de begrotingssituatie die het gevolg zal zijn van de
vermindering van de belastingopbrengsten ten gevolge van de belastinghervorming,
beperkt en tijdelijk blijft».Uit de Macro Economische Verkenning (MEV) van het Centraal Planbureau
(CPB), MEV 2001, blijkt dat de groei van het bruto binnenlands product (bbp)
dit jaar 4,5% bedraagt en volgend jaar 4%. De consumentenprijzen stijgen in
deze jaren met 2,5%, respectievelijk 3,5%. De Raad is van mening dat daarom
in de huidige situatie gesproken kan worden van een sterke economische groei
en van een inflatoire druk. Het beleid dient dan ook uitdrukkelijk te worden
getoetst aan de richtsnoeren voor 2000 en 2001. De Raad stelt vast dat reeds dit jaar, bij de Voorjaarsnota
2000, een omvangrijk extra intensiveringspakket voor het jaar 2000 tot stand
is gekomen. Ook volgend jaar zullen, zo blijkt uit de ontwerpbegroting 2001,
extra uitgaven worden gedaan ten laste van verwachte meevallers.Hoewel het volgens de Miljoenennota aannemelijk is
dat de uitgavenkaders hierdoor, als gevolg van de zeer gunstige economische
ontwikkeling, in beide jaren niet zullen worden overschreden, lijkt de rust
rondom het begrotingsproces te zijn verstoord en de stabiliserende werking
ervan te worden belemmerd.In de MEV 2001 constateert het CPB dat de begroting
in vergelijking met het regeerakkoord een procyclische stimulans aan de economie
geeft, omdat de samenstelling van de uitgaven een flinke verschuiving laat
zien van rentelasten en sociale uitgaven naar directe, structurele, bestedingen.De Raad meent dan ook dat het Nederlandse stabiliteitsprogramma
in zijn uitvoering hiermee niet voldoet aan de Aanbeveling van de Raad van
de Europese Unie betreffende de globale richtsnoeren voor het economisch beleid.Daarnaast meent het college dat de regering terecht
geen aanleiding ziet om de in 2001 geraamde zeer grote meevaller aan de inkomstenzijde
van de begroting te bestemmen voor verdere lastenverlichting volgend jaar.2. De Raad wijst er terecht op dat met de creatie van de monetaire unie,
het begrotingsbeleid meer en meer beoordeeld moet worden tegen de achtergrond
van de eisen die de EMU stelt. De Raad meent dat de regering evenwel geen
goed gevolg heeft gegeven aan de aanbeveling van de Raad van de Europese Unie
betreffende de globale richtsnoeren voor het economisch beleid in het algemeen
en met name die onderdelen die zich meer specifiek richten op Nederland. In
deze aanbeveling werd Nederland opgeroepen de uitgaven strikt onder controle
te houden en ervoor te zorgen dat, rekening houdend met het in 1999 reeds
bereikte overschot, de huidige sterke economische groei en mogelijke inflatoire
druk, de verslechtering van de begrotingssituatie als gevolg van de belastingherziening
beperkt en tijdelijk blijft. De Raad meent dat in de huidige situatie gesproken
kan worden van een sterke economische groei en van een inflatoire druk. Ook
merkt de Raad op dat de rust rond het begrotingsproces verstoord lijkt en
de stabiliserende werking ervan wordt belemmerd.De regering vindt de economische groei eveneens voorspoedig, maar acht
het beeld ten aanzien van de inflatie wat minder eenvoudig te duiden. De inflatie
neemt in de ramingen van het CPB weliswaar toe van 2½% in 2000 tot
3½% in 2001, maar deze oploop heeft grotendeels een meer technisch
karakter. De belastingherziening voorziet in een verschuiving van de directe
naar indirecte belastingen en een vergroening van het belastingstelsel. Deze
laatste twee factoren worden wel meegenomen in de consumentenprijsindex, terwijl
de verlaging van de directe tarieven daar niet zijn weerslag in vindt. Het
directe effect van deze eerdergenoemde maatregelen op de inflatie bedraagt
1%-punt in 2001. Hoewel de regering geen duidelijke tekenen van oververhitting
bespeurt, is zij wel van mening dat oplettendheid op dit terrein op zijn plaats
is, mede in het licht van de verkrappende arbeidsmarkt. Tegen deze achtergrond
lijkt er geen aanleiding tot een radicale wijziging van het voorgestane beleid.
Wel is het verstandig om bij de invulling van het beleid terughoudend te zijn
met het bevorderen van de vraag en nog meer aandacht te geven aan het stimuleren
van het (arbeids)aanbod. Dit vraagt in ieder geval om een strikte handhaving
van de uitgavenkaders en een matige, aanbodgerichte inzet van lastenverlichting.Voorts is de regering van mening dat in de begroting voor 2001 goed invulling
gegeven is aan de aanbeveling van de Raad van de Europese Unie om de verslechtering
van de begrotingssituatie als gevolg van de belastingherziening te beperken.
De verslechtering van het UMU-saldo blijft volgens de laatste inzichten beperkt
tot 0,3% BBP, terwijl vorig jaar nog een verslechtering werd voorzien van
0,7% BBP. Ook de aanbeveling de uitgaven strikt onder controle te houden is
nagevolgd, want de uitgavenkaders worden onverkort gehandhaafd. De regering meent dat het trendmatige begrotingsbeleid met de behoedzame
uitgangspunten, de scheiding van inkomsten en uitgaven, de uitgavenkaders,
het hoofdbesluitvormingsmoment, alsmede de mee- en tegenvallerformule een
helder kader heeft geschapen voor de besluitvorming over uitgaven enerzijds
en lasten anderzijds. Aldus zorgt het automatisch voor een grotere mate van
rust dan onder het oude systeem. Dit neemt niet weg dat elk jaar weer binnen
deze kaders keuzes gemaakt kunnen en moeten worden, in het licht van nieuwe
informatie en prioriteiten. Het hoofdbesluitvormingsmoment biedt hiervoor
de gelegenheid.Daarnaast verzekert het uitgavenkader een zekere stabiliserende werking
op de economie, omdat de uitgaven zich los van de conjunctuur kunnen ontwikkelen.
Aan de inkomstenkant heeft de regering een sterkere werking van de automatische
stabilisatoren toegestaan dan waartoe zij volgens het regeerakkoord gehouden
was. Zoals de Raad ook met instemming vaststelt, heeft de regering besloten
om in 2001 de meevallers vrijwel volledig ten goede te laten komen van de
schuld, mede gezien de stand van de conjunctuur en de omvang van de lastenverlichting
in het kader van de belastingherziening.3. BegrotingsbeleidVoor het eerst in 25 jaar is er een overschot op de rijksbegroting. Een
jaar geleden was nog niet bekend dat er in 1999 al een overschot was ontstaan
en wel van 1% bbp. Voor dit jaar wordt een overschot geraamd van 1,8% bbp
inclusief de opbrengst van de UMTS-veiling; voor volgend jaar is dat 0,8%
bbp.De regering gaat niet uit van een structureel hogere groei. De conclusie
kan geen andere zijn dan dat een betekenend deel van de huidige economische
ontwikkeling en de daarmee gepaard gaande meevallers conjunctureel van aard
is.De Raad acht het in dit licht niet verantwoord uit deze in een zeer gunstige
conjuncturele situatie ontstane overschotten additionele uitgaven met een
structureel karakter te financieren. De Raad is tot de conclusie gekomen dat
dit toch gebeurt.In hoofdstuk 1.3 van de Miljoenennota staat dat met het begrotingsoverschot
in 1999 en 2000 een begin is gemaakt met de reductie van de schuld. In 1999
heeft het overschot geleid tot schuldreductie. Maar, zo blijkt uit hoofdstuk
1.2, in 2000 is voor circa 7,25 miljard gulden aan extra verhoging van de
uitgaven uitgetrokken, onder meer voor verbetering van de arbeidsvoorwaarden
in de collectieve sector. En ook in het begrotingsjaar 2001 is voor ruim 7,5
miljard gulden extra bestemd, onder meer voor zorg en onderwijs, ten laste
van het geraamde overschot.Door deze overschotten nu deels voor andere prioriteiten te bestemmen
dan voor de reductie van de schuld, wordt de oplossing van dit schuldprobleem
weer verder naar de toekomst verschoven, terwijl in de Miljoenennota toch
wordt onderkend dat de periode tot 2010 aanzienlijk betere mogelijkheden voor
schuldreductie biedt dan latere decennia. De overschotten zouden overigens
wel eens lager kunnen uitvallen als de overheidssalarissen sterker stijgen
dan is geraamd. Net als vorig jaar acht de Raad de loonkostenraming ook dit
jaar weer te optimistisch. De spanning op de arbeidsmarkt is verder toegenomen.
Het is maar de vraag in hoeverre belastingvoordelen, die vrijwel iedereen
krijgt, de loonontwikkeling zullen afremmen.De Raad adviseert nadrukkelijk om de voorgestelde extra uitgavenverhogingen
in 2001 niet te financieren uit de verwachte meevallers, maar daarvoor een
structurele dekking te vinden. Hij roept in herinnering dat hij vorig jaar
heeft geadviseerd af te zien van de thans toegepaste mee- en tegenvallerformule.
In dit verband verwijst de Raad ook naar het unanieme rapport dat de Sociaal-Economische
Raad (SER) dit jaar uitbracht over het sociaal-economisch beleid 2000–2004.
Hierin adviseert de SER om het budgettaire beleid in de volgende kabinetsperiode
meer te baseren op een trendmatige (in plaats van een behoedzame) economische
groei. De inkomstenmeevallers en -tegenvallers dienen daarbij volledig in
het financieringssaldo te lopen.Overigens acht de Raad het een goede zaak dat de Miljoenennota inzichtelijk
maakt hoe de hoogte van de schuld zich in absolute zin ontwikkelt. De omvang
van de schuld als percentage van het bbp geeft immers niet aan dat de schuld
vermindert; deze quote kan zelfs dalen terwijl de schuld in absolute zin nog
stijgt. 3. De Raad constateert dat de regering niet uitgaat van een structureel
hogere groei en dat de conclusie dan geen andere kan zijn dan dat een betekenend
deel van de huidige economische ontwikkeling en de daarmee gepaard gaande
meevallers conjunctureel van aard is. De Raad betreurt verder dat de oplossing
van het schuldprobleem weer verder naar de toekomst wordt geschoven. Voorts
waarschuwt de Raad dat de loonkosten te laag geraamd zouden kunnen zijn. Tenslotte
roept de Raad in herinnering dat het vorig jaar geadviseerd heeft af te zien
van de toepassing van de mee- en tegenvallerformule.De regering hecht eraan erop te wijzen dat het begrotingsbeleid gestoeld
is op behoedzame uitgangspunten ten aanzien van de groei (gemiddeld 2¼%
per jaar). In een dergelijke benadering is de kans op een meevallende economische
ontwikkeling groter dan de kans op een tegenvallende beweging. De meevallers
die thans ontstaan zijn ten dele dan ook in lijn der verwachting en niet per
definitie conjunctureel van aard.Een deel van de gerealiseerde meevallers hangt samen met de gunstige ontwikkeling
van de werkgelegenheid en de schuld. Hoewel de daling van de werkloosheid
ook een conjuncturele component kan hebben, meent de regering er toch ook
in geslaagd te zijn de werkloosheid naar een blijvend lager niveau te brengen.
Structurele hervormingen op de arbeidsmarkt en de belastingherziening 2001
dragen er zorg voor dat ook de evenwichtswerkloosheid daalt. De meevallers
ontstaan ook bij de rente-uitgaven. De gunstiger economische ontwikkeling
heeft geleid tot een gunstiger ontwikkeling van het EMU-saldo en in het verlengde
daarvan de EMU-schuld. Als gevolg hiervan dalen ook de rente-uitgaven. Ook
deze hebben een blijvend karakter. Tegen deze achtergrond meent de regering
dat het verantwoord is de voorgestelde extra uitgavenverhogingen hiermee te
financieren.De regering hecht er bovendien aan te onderstrepen dat de extra uitgaven
worden aangewend in lijn met de prioriteiten die het kabinet zich bij zijn
aantreden heeft gesteld. Zo worden er additionele middelen uitgetrokken voor
prioriteiten als onderwijs, zorg, veiligheid, milieu en natuur, arbeidsparticipatie,
infrastructuur en internationale aangelegenheden.De regering deelt de mening van de Raad dat het noodzakelijk is om in
het licht van de vergrijzing de nog steeds aanzienlijke staatsschuld verder
te reduceren. Een robuuste uitkomst van de projecties van zowel het Centraal
Planbureau en als van de Wetenschappelijke Raad voor het Regeringsbeleid is
dat bij het volledig wegwerken van de schuld in de komende 25 jaar, de vergrijzingslasten
kunnen worden opgevangen zonder dat te zijner tijd de collectieve aanspraken
behoeven te worden beperkt of de lasten hoeven te worden verhoogd. Met het
begrotingsoverschot in 1999 en 2000 is een begin gemaakt met de reductie van
de schuld.De regering merkt op dat het voorspellen van de contractlonen niet eenvoudig
is, zeker in tijden van een krappe arbeidsmarkt. De regering maakt bij de
opstelling van de begroting voor een bepaald jaar gebruik van de ramingen
van het Centraal Planbureau. Zoals bij elke voorspelling kunnen verschillen
optreden tussen de raming en de realisatie. Juist met het oog op dit soort
onzekerheden is ten tijde van het regeerakkoord ervoor gekozen om een uitgavenreserve
in te stellen. De tranche voor 2001 is nog niet belegd. Uit de evaluatie «Trefzekerheid
van CPB ramingen» in het Centraal Economisch Plan 1999 blijkt overigens
dat het Centraal Planbureau bij de raming van de contractlonen over de periode
1985–1997 een gemiddelde voorspelfout kende van 0,0% en een gemiddelde
absolute voorspelfout van 0,5%.De regering neemt nota van het advies van de Raad inzake de mee- en tegenvallerformule.
De regering neemt aan dat de Raad impliciet adviseert om meevallers voor een
groter deel aan de schuld te laten toevallen. De regering wijst er in dit
verband op dat de mee- en tegenvallerformule nauwelijks tot additionele lastenverlichting
heeft geleid in 2001. Voorts heeft de regering besloten om volgende zomer,
mede tegen de achtergrond van de dan geldende inzichten over de omvang van
de inkomstenmeevaller, de stand van de conjunctuur en de situatie op de arbeidsmarkt,
voorstellen doen over de maatvoering en vormgeving van verdere
lastenverlichting in het laatste jaar van deze kabinetsperiode.4. Financieel beheer bij het RijkIn hoofdstuk 4 van de Miljoenennota kondigt de regering aan dat in aanvulling
op de invoering van het project «Van beleidsbegroting tot beleidsverantwoording»
in 2002, een wijziging van het begrotingsstelsel zelf, te weten de invoering
van een integraal baten-lastenstelsel een voor de hand liggende keuze is.
Bij een dergelijk stelsel worden kapitaaluitgaven niet, zoals thans, begroot
in het jaar dat de feitelijke aanschaffing plaatsvindt. In plaats daarvan
worden de kosten gespreid over de jaren dat de investering gebruikt wordt.
De Raad maakt enkele kanttekeningen bij de aangevoerde argumenten voor invoering
van zo'n stelsel.Het feit dat er een trend is naar een bedrijfsmatig werkende overheid,
waarbij vergelijkingen tussen de markt en de overheid regelmatig aan de orde
zijn, laat onverlet dat de keuze van door de overheid te verrichten taken
en van de wijze waarop deze taken worden gefinancierd een democratische keuze
is. De staat kan leningen aangaan op veel gunstiger voorwaarden en in grotere
omvang dan een bedrijf en bovendien belasting heffen. De tucht van de markt
ontbreekt; de staat gaat niet failliet. Ook mag niet uit het oog worden verloren
dat de overheid, anders dan marktdeelnemers, de taak heeft algemeen financieel-economisch
beleid te voeren.De argumenten van de regering om juist nu terug te komen op de door haar
in 1997 genomen beslissing niet integraal over te stappen op een baten-lastenstelsel,
hebben de Raad niet overtuigd. Het baten-lastenstelsel zal ertoe leiden dat
beslissingen over kapitaaluitgaven worden genomen zonder dat rekening wordt
gehouden met het verloop van de kasuitgaven. Daarmee zou een belangrijk voordeel
van het trendmatig begrotingsbeleid verloren gaan. Er is dan geen instrument
meer om blijvend te voldoen aan de vereisten van het Stabiliteits- en Groeipact.
Indien alle EMU-landen het baten-lastenstelsel zouden invoeren, kan het automatisch
stabiliserende effect van de begrotingssaldi van de EMU-landen wel eens geringer
zijn dan in de huidige situatie mogelijk en wenselijk is. De taak van de ECB
om de inflatie in het EMU-gebied te beheersen zou dan worden bemoeilijkt.De Raad is van mening dat voorafgaand aan eventuele invoering van een
baten-lastenstelsel overleg met de andere EMU-landen moet worden gevoerd om
vast te stellen of zo'n stelsel in overeenstemming kan worden gebracht met
de vereisten van het Stabiliteits- en Groeipact.Dit alles neemt niet weg dat, zoals de regering ook opmerkt, in het begrotingsbeleid
de nadruk meer is komen te liggen op de doelmatigheid van de uitgaven. Deze
ontwikkeling moet uiteraard worden voortgezet.Het is de Raad echter opgevallen dat in de Miljoenennota
de nadruk sterk ligt op de economische afweging, de «prikkels»
om bepaald gedrag «af te kopen». Op tal van gebieden bestaan knelpunten
die weliswaar in geld kunnen worden uitgedrukt, maar die hun oorzaak vinden
in gedrag van burgers, vaak gestimuleerd door regelgeving van de overheid.
De Raad denkt daarbij bijvoorbeeld aan de WAO-problematiek. Toch wordt de
oplossing voor deze knelpunten vaak gezocht in de financiële sfeer. Een
dergelijke aanpak levert echter, zo blijkt uit de praktijk, niet altijd het
gewenste resultaat op. Naar het oordeel van de Raad moet de oplossing in die
gevallen veeleer worden gezocht in «goed beleid»: een betere voorbereiding
en uitvoering van het gewenste beleid en handhaving van de sancties op overtreding
van de regelgeving ter uitvoering van dat beleid.4. De Raad geeft aan de argumenten voor de invoering van een integraal
baten-lastenstelsel niet overtuigend te vinden. Bovendien acht de Raad de
invoering een gevaar voor het voldoen aan de vereisten voor het stabiliteits-
en groeipact omdat er geen sturing meer op de kas zou plaatsvinden. De Raad
gaat er bij de beoordeling van het voornemen van het kabinet om een baten-lastenstelsel
in te voeren impliciet van uit, dat de normering in dit stelsel gebaseerd
zal zijn op de zogenoemde gulden financieringsregel. Volgens deze regel mag
er zonder meer geleend worden voor uitgaven waar afschrijvingen in latere
jaren tegenover staan. Naar de mening van de Raad ligt in het beleid te vaak
de nadruk op financiële prikkels om gedrag van burgers te wijzigen, en de Raad stelt dat andere oplossingen (betere beleidsvoorbereiding en
-uitvoering en sanctiebeleid) vaak beter kunnen zijn. De Raad stelt de WAO-
problematiek als voorbeeld.De impliciete koppeling die de Raad legt tussen het invoeren van het baten-lastenstelsel
en de normering van de gulden financieringsregel is door het kabinet niet
gelegd. Er zijn ook andere vormen van begrotingsnormering in combinatie met
het baten-lastenstelsel denkbaar. Daarmee kan een middellange termijn oriëntatie
van begrotingsoverschot zeer wel worden verenigd. De uiteindelijke vormgeving
van de normering in een batenlastenstelsel zal de komende tijd uitgewerkt
moeten worden. Daarbij zal, vanwege verdragsverplichtingen moeten worden voorzien
in een procedure die, indien een EMU-tekort van 3% BBP in zicht komt, het
mogelijk maakt de kapitaaluitgaven op kasbasis te beheersen. Overigens is
het aandeel van de kapitaaluitgaven in het totaal van de uitgaven beperkt
en dat geldt daarmee ook voor het risico van sterke fluctuaties in de categorie
kapitaaluitgaven.Het gebruik van financiële prikkels als instrument voor gedragsbeïnvloeding
krijgt in de Miljoenennota inderdaad de nodige aandacht. Naar de mening van
de regering is dit type instrument in veel gevallen gewenst vanwege zijn effectiviteit.
Als de Raad bedoelt dat dit type instrument niet te dogmatisch moet worden
gehanteerd is het kabinet het met de Raad eens. Dit blijkt ook uit paragraaf 3.1.
van de Miljoenennota waarin wordt gesteld dat er een scala van mogelijke beleidsinstrumenten
is. Daarbij is ook gememoreerd dat het kabinet met de VBTB-operatie beoogt
de motivering van de gekozen instrumenten te verbeteren door, in de begrotingsstukken
en de Miljoenennota, expliciet te maken met welke instrumenten het gewenste
resultaat moet worden bereikt.5. BeleidsconcurrentieBinnen de Europese Unie wordt het beleid op een steeds groter aantal terreinen
geharmoniseerd. Op andere terreinen, waar (nog) geen harmonisatie heeft plaatsgevonden,
is sprake van meer of minder beleidsconcurrentie tussen de lidstaten. Beleidsconcurrentie
kan schadelijke gevolgen hebben voor de positie van individuele lidstaten
en voor de Europese Unie als geheel. De ontwikkelingen op het terrein van
de belastingconcurrentie in Europa zijn hiervan een voorbeeld.In de Miljoenennota wordt deze keerzijde van de Europese integratie gesignaleerd.
Aan de belastingconcurrentie en de vraag wanneer die kan ontaarden in een
situatie, waarin uiteindelijk de inkomstenpositie van alle landen in gevaar
komt, wordt vooral in bijlage 12 van de Miljoenennota uitvoerig aandacht besteed.
Het valt de Raad echter op dat niet concreet wordt aangegeven welke strategie
de regering voert om deze problematiek doeltreffend op te lossen. Ook in de
verschillende begrotingshoofdstukken wordt aan de positieve en de negatieve
kanten van de beleidsconcurrentie naar het oordeel van het college niet consequent
aandacht besteed.Enerzijds zou Nederland zich sterk kunnen maken voor meer beleidscoördinatie
in Europees verband op terreinen waar de concurrentie nadelig werkt. Anderzijds
zal Nederland de concurrentie met andere landen moeten aangaan op die vestigingsplaatsfactoren,
waar Nederland bij uitstek aantrekkelijk is, zoals de ligging, dicht bij grote
afzetmarkten, de stabiele politieke en sociale situatie en het relatief hoge
opleidingsniveau. In genoemde bijlage wordt daar terecht op gewezen. Bij het
kiezen van nationale speerpunten van beleid zal ons land, maar evenzeer andere
lidstaten, rekening houden met die sterke kanten.Dit geldt volgens de Raad bij uitstek voor de kwaliteit van de overheid.
In het kader van de Europese Raad van Santa Maria da Feira in juni 2000 is
hiervoor ook expliciet aandacht gevraagd. Terecht wijst de regering erop dat
beleidsconcurrentie landen stimuleert tot een optimalisering van weten regelgeving
en procedures. De inleiding van de memorie van toelichting bij de begroting
van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties vermeldt dat in de komende periode
de nadruk komt te liggen op de doelmatigheid en de doeltreffendheid van de
uitvoering van beleid alsmede op het klantbewust functioneren van de overheid.
Het is echter de vraag in hoeverre de overheid hiertoe in staat zal zijn,
mede gezien haar steeds toenemende achterstand op de arbeidsmarkt. De Raad
wijst daarbij niet slechts op de reeds zo lang bestaande achterstand in arbeidsvoorwaarden van vooral hogere functionarissen, die men thans
op ad hoc basis tracht op te lossen. Daarnaast verzwakt de overheid ook haar
imago nog verder door niet op haar unieke en aantrekkelijke kanten te wijzen,
doch op allerlei gebied, ook vaak ten onrechte, naar de markt te verwijzen
als zou die superieur functioneren.De Raad adviseert dan ook bij de verdere ontwikkeling van het nationale
beleid op dit punt en op andere concurrentiegevoelige punten een analyse te
maken van de Nederlandse positie én het in andere landen op die punten
gevoerde beleid.5. De Raad merkt op dat binnen de Europese Unie het beleid op een steeds
groter aantal terreinen wordt geharmoniseerd. Op andere terreinen, waar (nog)
geen harmonisatie heeft plaatsgevonden, is sprake van meer of minder beleidsconcurrentie
tussen lidstaten. De Raad merkt op dat beleidsconcurrentie schadelijke gevolgen
kan hebben voor de positie van individuele lidstaten en voor de Europese Unie
als geheel. De Raad constateert dat in de concept Miljoenennota uitvoerig
aandacht wordt besteed aan belastingconcurrentie en aan de vraag wanneer deze
kan ontaarden in een situatie waarin uiteindelijk de inkomstenpositie van
alle landen in gevaar komt. Het valt de Raad echter op dat niet wordt aangegeven
welke strategie de overheid voert om deze problematiek doeltreffend op te
lossen. Ook meer algemeen meent de Raad dat niet consequent aandacht wordt
besteed aan de positieve en negatieve kanten van beleidsconcurrentie. Daarnaast
vraagt de Raad zich af of de overheid wel in staat is het noodzakelijke doelmatige
en doeltreffend beleid te voeren waar de internationale concurrentie om vraagt,
nu de eigen arbeidsmarktpositie onder druk staat. Dit brengt de regering tot
de volgende opmerkingen.De strategie van de regering is tweeledig. Allereerst is het beleid gericht
op het versterken van de Nederlandse economie. Dit is wenselijk met het oog
op binnenlandse doelstellingen, maar is ook bevorderlijk voor het behoud van
de concurrentiepositie van Nederland als vestingsplaats. Een gezond macro-economisch
beleid, een goede institutionele ordening, een krachtige investeringsimpuls
op het terrein van de infrastructuur en additionele uitgaven aan het onderwijs
dienen alle om Nederland van een gunstige uitgangspositie te verzekeren in
een wereld die gekenmerkt wordt door een toenemende internationalisering en
technologische vooruitgang. Daarnaast is het streven van de regering erop
gericht te komen tot een passende mate van samenwerking in Europees verband.
Als algemeen richtsnoer geldt daarbij beleidsconcurrentie waar mogelijk, en
beleidscoördinatie waar nodig. Sterke coördinatie kan gewenst zijn,
indien sprake is van belemmeringen voor goederen- en dienstenverkeer, van
een internationaal collectief goed of van externe effecten. Dit zal van geval
tot geval getoetst moeten worden. Een dergelijke toets kan ook over de tijd
anders uitvallen. In andere gevallen is een lichtere vorm van samenwerking
mogelijk. De regering hecht er aan op te merken dat er een breed scala van
vormen van samenwerken bestaat binnen de Europese Unie, variërend van
beleidsconcurrentie tot lichte vormen van coördinatie als informatie-uitwisseling
tot zware vormen van samenwerken als harmonisatie. Daarnaast meent de regering
dat het van belang is te benadrukken dat samenwerking in EU-verband een belangrijke
mate van overeenstemming vergt tussen de lidstaten, zeker op terreinen waar
unanimiteit is vereist (zoals bijvoorbeeld fiscaliteit). Dit zal eenvoudiger
zijn te bewerkstelligen, indien sprake is van een win-win situatie. Ook dit
soort institutionele en onderhandelingstechnische zaken zullen de strategie
kleuren die de regering op specifieke terreinen zal kiezen.Meer specifiek op fiscaal terrein wordt in EU-verband thans op een aantal
fiscale terreinen gesproken over samenwerking. Zo is in 1997 de Code of Conduct
(business taxation) vastgesteld en is sedertdien geanalyseerd of bestaande
fiscale regimes inderdaad leiden tot schadelijke belastingconcurrentie. Daarnaast
is deze zomer, na lang onderhandelen, overeenstemming bereikt op hoofdpunten
ten aanzien van de behandeling van spaartegoeden. Nederland kiest in deze
discussies een coöperatieve instelling. De regering is voornemens dit
najaar het parlement hierover nader te informeren. De regering constateert voorts dat de overheid een redelijke positie heeft
op de arbeidsmarkt. Het aantal vacatures is in de overheidssector geringer
dan in de marktsector. Daarnaast vraagt de regering aandacht voor het feit
dat de contractlonen in de collectieve sector gelijke tred houden met die
in de marktsector (referentiemodel). Een goede personeelsbezetting is noodzakelijk
om tot een adequate vervulling van de publieke taak te komen. Daarom is in
de begroting 2001 een uitgebreid pakket opgenomen, gericht op het oplossen
van specifieke knelpunten in de collectieve sector. Speerpunten hierbij zijn
gerichte maatregelen op het terugdringen ziekteverzuim in de zorg en het onderwijs.
Daarnaast acht de regering het van groot belang dat tegemoet kan worden gekomen
aan de wens tot flexibilisering van het arbeidsvoorwaardenoverleg. Dit komt
o.a. tot uitdrukking in de school-specifieke budgetten die met invang van
2000 overgemaakt worden aan de onderwijsinstellingen. Binnenkort zal een interdepartementale
werkgroep worden ingesteld die de arbeidsmarkt in de collectieve sector voor
de komende jaren nader zal analyseren en die beleidsvoorstellen zal formuleren
ter besluitvorming in het voorjaar van 2001.6. SlotopmerkingDe Europese economische integratie krijgt met de invoering van een gezamenlijke
munt, de euro, ook voor het Nederlandse beleid een nieuwe dimensie. Verwacht
moet worden dat de feitelijke invoering van één munt in de komende
jaren van grote betekenis zal zijn voor de positie van Nederland in Europa
en dus voor het Nederlandse overheidsbeleid.Niet alleen met de euro, ook op andere punten is Europa een realiteit.
Deze realiteit werkt door, zichtbaar in de beperking van de nationale beleidsruimte
door de Europese beleidscoördinatie; minder zichtbaar door de noodzaak
rekening te houden met hetgeen in andere lidstaten gebeurt.Europa creëert daarnaast de mogelijkheden om door verdergaande beleidscoördinatie
de nadelige effecten van beleidsconcurrentie in te tomen en de integratie
te versterken. Een succesvol Nederlands beleid moet ook daarop worden gericht.In deze periode van overgang is het nog moeilijk naar deze realiteit te
handelen en de beleidsprioriteiten daarop te richten. Toch zal dat moeten
gebeuren. Nederland moet nog wennen aan het idee dat het deel uitmaakt van
Europa.6. De Raad constateert dat de Europese economische integratie met de invoering
van de euro een nieuwe dimensie krijgt, ook voor het Nederlands beleid. Ook
op andere punten wordt Europa volgens de Raad meer realiteit.De regering deelt de mening van de Raad dat de Europese samenwerking met
de introductie van de euro een wel heel tastbare vorm krijgt, maar dat Europa
zich ook op andere manieren zal laten blijven voelen. De regering meent dat
Nederland als een open economie zich in een gunstige uitgangspositie bevindt,
omdat het reeds lang heeft ervaren dat economisch beleid niet in isolement
kan worden ontwikkeld. Enerzijds moet het beleid inspelen op kansen en bedreigingen
uit de internationale omgeving en anderzijds moet bij de beleidsvoorbereiding
nadrukkelijk rekening worden gehouden met de gevolgen voor de concurrentiepositie.
De trend van internationalisering is dan ook nadrukkelijk geanalyseerd in
de concept Miljoenennota 2001.De Raad van State geeft U in overweging het hierbij gaande ontwerp van
de Miljoenennota 2001 te zenden aan de Tweede Kamer der Staten-Generaal, nadat
aan het vorenstaande aandacht zal zijn geschonken.De Vice-President van de Raad van State,H. D. Tjeenk WillinkIn gevolge de door Uwe Majesteit bij besluit van 6 maart 1992, no. 92.002038
verleende machtiging, zal ondergetekende de begrotingsstukken van het dienstjaar
2001 op 19 september aanbieden aan de Tweede Kamer der Staten-Generaal.De Minister van Financiën,G. Zalm 
 
 Naar boven

 

Directe linkKopieer de link naar uw clipboard 

https://zoek.officielebekendmakingen.nl/kst-27400-A.html

Sluit modaal

 

Disclaimer
De hier aangeboden pdf-bestanden van het Staatsblad, Staatscourant, Tractatenblad, provinciaal blad, gemeenteblad, waterschapsblad en blad gemeenschappelijke regeling vormen de formele bekendmakingen in de zin van de Bekendmakingswet en de Rijkswet goedkeuring en bekendmaking verdragen voor zover ze na 1 juli 2009 zijn uitgegeven. Voor pdf-publicaties van vóór deze datum geldt dat alleen de in papieren vorm uitgegeven bladen formele status hebben; de hier aangeboden elektronische versies daarvan worden bij wijze van service aangeboden.

 

Over deze website
Contact
English
Help
Zoeken

Informatie hergebruiken
Privacy en cookies
Toegankelijkheid
Sitemap
Kwetsbaarheid melden

Open data
Linked Data Overheid
PUC Open Data

MijnOverheid.nl
Rijksoverheid.nl
Ondernemersplein.nl
Werkenbijdeoverheid.nl