Wet toezicht trustkantoren; Memorie van toelichting
Staten-Generaal — Kamerstuk 
Datum: 2014-07-07 00:00:00.000000
Rechtsgebied: Wetgeving


(function (window, document, dataLayerName, id) {
 window[dataLayerName] = window[dataLayerName] || [], window[dataLayerName].push({ start: (new Date).getTime(), event: "stg.start" }); var scripts = document.getElementsByTagName('script')[0], tags = document.createElement('script');
 function stgCreateCookie(a, b, c) { var d = ""; if (c) { var e = new Date; e.setTime(e.getTime() + 24 * c * 60 * 60 * 1e3), d = "; expires=" + e.toUTCString() } document.cookie = a + "=" + b + d + "; path=/; Secure" }
 var isStgDebug = (window.location.href.match("stg_debug") || document.cookie.match("stg_debug")) && !window.location.href.match("stg_disable_debug"); stgCreateCookie("stg_debug", isStgDebug ? 1 : "", isStgDebug ? 14 : -1);
 var qP = []; dataLayerName !== "dataLayer" && qP.push("data_layer_name=" + dataLayerName), qP.push("use_secure_cookies"), isStgDebug && qP.push("stg_debug"); var qPString = qP.length > 0 ? ("?" + qP.join("&")) : "";
 tags.async = !0, tags.src = "https://koop.piwik.pro/containers/" + id + ".js" + qPString, scripts.parentNode.insertBefore(tags, scripts);
 !function (a, n, i) { a[n] = a[n] || {}; for (var c = 0; c < i.length; c++)!function (i) { a[n][i] = a[n][i] || {}, a[n][i].api = a[n][i].api || function () { var a = [].slice.call(arguments, 0); "string" == typeof a[0] && window[dataLayerName].push({ event: n + "." + i + ":" + a[0], parameters: [].slice.call(arguments, 1) }) } }(i[c]) }(window, "ppms", ["tm", "cm"]);
 })(window, document, 'dataLayer', 'f8b9eee5-8d9c-4ea1-abd5-83e174f29813');
 
 
 
Direct naar content
Navigatie
Contextinformatie
Publicatie
Acties
Inhoudsopgave
Gerelateerde informatie

Menu

U bent nu hier: 
Publicaties
Officiële publicaties

Inloggen

Primaire navigatie

Andere sites binnen Overheid.nl
Home
Uitgebreid zoeken
Mijn abonnementen
Help

Andere sites binnen Overheid.nl

Berichten over uw Buurt
Zoals vergunningen, bouwplannen en lokale regelgeving.

Rondom uw woonadres
Rondom een zelfgekozen adres

Dienstverlening
Zoals belastingen, uitkeringen en subsidies.

Naar dienstverlening

Beleid & regelgeving
Officiële publicaties van de overheid.

Naar beleid & regelgeving

Contactgegevens overheden
Adressen en contactpersonen van overheidsorganisaties.

Naar overheidsorganisaties

 
 
 
U bent hier:

Home

Kamerstuk 29041, nr. 3

 
 
 

Kamerstuk

Datum publicatie
Organisatie
Vergaderjaar
Dossier- en ondernummer

23-09-2003

Tweede Kamer der Staten-Generaal

2002-2003

29041 nr. 3

 

 

 
 
 Toon meer van: Inhoudsopgave
 
 

 
 AanhefLichaamALGEMEEN1. Inleiding1.1 Trustsector1.2 Positionering in het overheidsbeleidInternationaalNationaal2. Doelstelling2.1 Algemeen2.2 Afwegingskader3. Inhoud van het wetsvoorstel3.1 Algemeen3.2 Administratieve organisatie3.3 Toezichthouder3.4 Informatie-uitwisseling4. Administratieve lasten5. Consultaties belanghebbendenArtikelsgewijze toelichtingArtikel 1Artikel 2Artikel 3Artikel 4Artikel 5Artikel 6Artikel 7Artikel 8Artikel 9Artikel 10Artikel 11Artikelen 12 tot en met 16Artikel 17Artikel 18Artikel 19Artikelen 20 tot en met 30Artikelen 31 tot en met 39Artikelen 40 tot en met 49Artikel 50Ondertekening
 

 
 
 Toon meer van: Extra informatie
 
 

 
 

Informatie over publicatie

 

 

 
 Toon meer van: Gerelateerd
 
 

 
 Publicaties in kamerdossier

Kamerdossier 29041Toon alle publicaties in het hoofddossier

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Publicaties referendum

 

 

 

 

 

Authentieke versie (PDF)
bestandsgrootte: 60 Kb

Informatie

Gerelateerd

Printen

Delen

 
 
 
29 041Het toezicht op trustkantoren (Wet toezicht trustkantoren)nr. 3MEMORIE VAN TOELICHTINGALGEMEEN1. Inleiding1.1 TrustsectorIn veel internationale concernstructuren worden een of meer Nederlandse
rechtspersonen of vennootschappen tussengevoegd. Belangrijke redenen hiervoor
zijn een internationaal concurrerend vestigingsklimaat op het terrein van
rechtspersonenrecht en de fiscaliteit, alsmede de goed ontwikkelde sector
van professionele financiële dienstverleners. Trustkantoren zijn betrokken
bij het opzetten en onderhouden van dergelijke structuren. Ten behoeve van
andere ondernemingen voeren trustkantoren het beheer over rechtspersonen en
vennootschappen, die in dit wetsvoorstel worden aangeduid als doelvennootschappen.
Het beheer houdt meestal in dat het trustkantoor optreedt als bestuurder van
de doelvennootschap, zorgt voor een (post)adres en administratieve ondersteuning
verleent. Het is voor internationaal opererende ondernemingen vaak doelmatiger
om het beheer over doelvennootschappen uit te besteden aan gespecialiseerde
trustkantoren, dan om in Nederland voor dat doel eigen personeel aan te trekken.
De mate van economische activiteit die dit beheer met zich brengt kan variëren.
Het komt regelmatig voor dat de werkzaamheden beperkt zijn tot ondersteunende
activiteiten ten behoeve van een doorstroomfunctie van kapitaal en van bedrijfsinkomsten
voor een internationaal opererende onderneming (vooral financierings-, royalty-
en houdstermaatschappijen). In dat geval worden de beheerde doelvennootschappen
ook wel doorstroommaatschappijen genoemd. Het aantal trustkantoren in Nederland
wordt geschat op ruim 150. Het gaat daarbij om een aantal trustdochters van
banken, maar het merendeel bestaat uit niet aan banken gerelateerde trustkantoren.
Vooral over deze laatste groep is weinig bekend, omdat zij niet zijn gereguleerd.
Het volume van de geldstromen die via de door trustkantoren beheerde doelvennootschappen
lopen wordt geschat op ruim € 1 000 miljard per jaar.1 Voor Nederland met een relatief grote trustsector is
in de nota «Integriteit financiële sector en terrorismebestrijding»2 (hierna: de nota) een wet aangekondigd die de trustkantoren onder toezicht stelt om een beter zicht te krijgen op de sector en
de zowel internationaal als nationaal gesignaleerde integriteitrisico's te
beperken.1.2 Positionering in het overheidsbeleidInternationaalNaast de positieve aspecten van deze bedrijvigheid voor trustkantoren
en andere financiële dienstverleners maken bepaalde doorstroomstructuren
Nederland ook kwetsbaar. In de discussie over schadelijke belastingconcurrentie
van de Europese Unie en van de Organisatie voor Economische Samenwerking en
Ontwikkeling (hierna: OESO) is Nederland aangesproken op het geven van zekerheid
vooraf (ruling) over de fiscale behandeling van doorstroomstructuren. Mede
in reactie hierop heeft Nederland zijn fiscale rulingbeleid aangescherpt1.Het is verder denkbaar dat gestapelde internationale concernstructuren
worden misbruikt door internationaal opererende witwassers. In dat geval krijgen
de financiële stromen op papier een nettere bestemming en herkomst dan
wanneer de financiële stromen rechtstreeks zouden gaan naar bijvoorbeeld
een belastingparadijs met een bankgeheim. De intergouvernementele organisatie
Financial Action Task Force on Money Laundering (hierna: FATF) die aanbevelingen
opstelt ten behoeve van het tegengaan van witwassen en financiering van terroristische
misdrijven, geeft aan dat gestapelde internationale concernstructuren waarbij
de uiteindelijke gebruiker van de structuur (de uiteindelijk belanghebbende)
anoniem kan blijven, een bedreiging vormen voor de integriteit van het financiële
stelsel2. Het gaat hierbij vooral om structuren
die lijken te eindigen in een jurisdictie waar informatie over de uiteindelijk
belanghebbende in het geheel niet beschikbaar is of niet kan worden uitgewisseld
met buitenlandse overheden. Ook de OESO beschrijft in haar rapport over misbruik
van rechtspersonen3 de genoemde risico's en komt
met voorstellen om deze risico's te beperken. De ministers van de OESO-landen
hebben op hun jaarlijkse bijeenkomst4 aangegeven,
dat dit rapport de lidstaten zal helpen in hun strijd tegen witwassen en corruptie.
De FATF benadrukt het belang dat de financiële dienstverleners (trust
and company service providers) die meewerken aan het opzetten en in stand
houden van dergelijke structuren de identiteit van de uiteindelijk belanghebbende
kennen.NationaalDe trustsector in Nederland onderkent het risico van misbruik van gestapelde
internationale concernstructuren voor bijvoorbeeld witwassen. De belangenorganisatie
van een aantal grote trustkantoren (VIMS)5 werkt
daarom al geruime tijd met gedragsregels en de belangenorganisatie van middelgrote
en kleine trustkantoren (DFA)6 is voornemens deze
te ontwikkelen. De gedragsregels schrijven onder andere voor dat men moet
weten wie de uiteindelijk belanghebbende (ultimate beneficial owner) is. Doordat
veel informatie nu al beschikbaar moet zijn bij het trustkantoor op basis
van gedragsregels blijven de aanvullende administratieve lasten van dit wetsvoorstel
beperkt. Er heeft een aantal voorconsultatierondes plaatsgevonden met de NVB7, VIMS en de DFA. Zij steunen de introductie van een wettelijk
regime dat alle in Nederland opererende trustkantoren onder integriteittoezicht
stelt, omdat zo een belangrijke bijdrage wordt geleverd aan een gelijk speelveld
en aan de kwaliteit van het trustbedrijf in Nederland.De redenen om de gedeeltelijke zelfregulering om te zetten in ondertoezichtstelling
sluiten aan bij de wens van de sector. De eerste reden is dat niet de hele
sector is verenigd, waardoor nu niet altijd (dezelfde) gedragsregels van toepassing
zijn. Ten tweede kan de handhaving van de regels beter worden
afgedwongen door een onafhankelijke toezichthouder. Uit een criminaliteitsbeeldanalyse1, artikelen in de media en advertenties op internet (waarin
door handelaren in vennootschappen geadverteerd wordt met anoniem zaken doen)
kan worden afgeleid dat de internationaal gesignaleerde risico's ook voor
Nederland reëel zijn.Nederland heeft, bij het ontbreken van Europese regels op dit terrein,
een bijzonder belang bij het introduceren van toezicht op trustkantoren omdat
Nederland een omvangrijke trustsector heeft en de trustdiensten vaak nauw
verweven zijn met andere financiële dienstverlening. Het is van groot
belang ter bescherming van de goede reputatie van de nationale financiële
sector dat de gesignaleerde integriteitrisico's adequaat worden beheerst.
Dit wetsvoorstel introduceert daarom een vergunningenstelsel met toezicht
toegespitst op een integere bedrijfsvoering. De gevolgen van dit wetsvoorstel
zullen voor bonafide trustkantoren beperkt zijn omdat wordt aangesloten bij
gedragsregels die in de trustsector gebruikelijk zijn met dien verstande dat
de effectiviteit van het integriteittoezicht noodzakelijk wordt verbeterd
ten aanzien van niet bonafide bedrijven. Bij de vormgeving van het wetsvoorstel
is rekening gehouden met de stand van zaken van de discussie in de OESO en
de FATF over het tegengaan van witwassen en financiering van terroristische
misdrijven2.Voor trustkantoren is verder van belang de implementatie van de Europese
richtlijn ter voorkoming van het gebruik van het financiële stelsel voor
witwassen3 in de Wet identificatie bij dienstverlening
en de Wet melding ongebruikelijke transacties. Deze wetten gelden voor bepaalde
diensten die ook door trustkantoren worden aangeboden. Op het moment dat dit
wetsvoorstel tot wet wordt verheven en in werking treedt zullen de trustdiensten
en het trustkantoor, bedoeld in dit wetsvoorstel, expliciet worden toegevoegd
aan het Besluit op grond van de Wet identificatie bij dienstverlening en de
Wet melding ongebruikelijke transacties. Tegelijkertijd zal het Besluit politieregisters
worden aangepast zodat de betrouwbaarheidstoetsing4
mogelijk wordt van degenen die de zeggenschap hebben in het trustkantoor.2. Doelstelling2.1 AlgemeenHet doel van het wetsvoorstel is het bevorderen van de integriteit van
het financiële stelsel door middel van de regulering van de trustsector.
Doordat een belangrijk deel van de bestaande gedragsregels (waaronder het
«ken-uw-cliënt» principe) een wettelijke basis en daarmee
algemene werking krijgt, levert het wetsvoorstel een bijdrage aan het tegengaan
van witwassen van misdaadgelden (waaronder begrepen gelden verkregen uit corruptie
of fiscale fraude) via in Nederland gevestigde rechtspersonen en vennootschappen.
Dit is van groot belang ter bescherming van de goede reputatie van de nationale
financiële sector.2.2 AfwegingskaderHet OESO-rapport noemt een aantal opties om degene die gebruik maakt van
een structuur van rechtspersonen, uit de anonimiteit te kunnen halen. Bij
de eerste optie moet men de identiteit van de uiteindelijk belanghebbende
(information on ultimate beneficial ownership and control) vooraf aan de autoriteiten
melden. Bij de tweede optie moet de informatie voor de autoriteiten beschikbaar
zijn bij de dienstverlener; de dienstverlener fungeert als poortwachter (gatekeeper).
Bij de derde optie vertrouwt men op de opsporingscapaciteit van de autoriteiten.
Verder zouden deze dienstverleners ongebruikelijke transacties moeten melden
en zouden de bestuurders aan bepaalde integriteiteisen moeten
voldoen. Als gekozen zou worden voor de poortwachterbenadering dan zou ondertoezichtstelling
moeten worden overwogen. Er wordt in het rapport geen voorkeur uitgesproken
voor een bepaalde optie of combinatie van opties. De best passende invulling
hangt van de lokale situatie af en kan daarom per land verschillen.Voor de Nederlandse situatie is een afweging gemaakt ten aanzien van de
genoemde opties. Belangrijke randvoorwaarden zijn effectiviteit en een zo
beperkt mogelijk aanvullende administratieve lastendruk. De eerste optie uit
het OESO-rapport wordt vooral geschikt bevonden voor belastingparadijzen zonder
andere relevante reële economische activiteiten. Voor landen met een
uitgebreide commerciële sector, zoals Nederland, zou het verplicht vooraf
melden van alle zeggenschapswijzigingen bij rechtspersonen uit het oogpunt
van administratieve lastendruk onnodig bezwarend zijn. Anderzijds zou het
uitsluitend vertrouwen op de opsporingscapaciteit weer ontoereikend zijn.
In de situatie waarbij zich in Nederland louter een doorstroommaatschappij
bevindt, zal veel relevante informatie zich in het buitenland kunnen bevinden.
Het zou voor de Nederlandse autoriteiten lastig en tijdrovend zijn om deze
informatie te verzamelen. Voor Nederland met een relatief grote trustsector
is de tweede optie, waarbij de informatie wordt aangehouden door de poortwachter
daarom het meest doelmatig. Veel trustkantoren moeten deze informatie toch
al beschikbaar hebben op basis van hun eigen gedragsregels. In dit wetsvoorstel
fungeert het trustkantoor dan ook als poortwachter wanneer het bepaalde diensten
verricht.Voor de onder toezicht te plaatsen diensten sluit het wetsvoorstel aan
bij de door de FATF in beeld gebrachte diensten voor zover relevant voor de
Nederlandse situatie. De belangrijkste categorie voor Nederland betreft de
diensten die nodig zijn voor het in stand houden en beheren van een doelvennootschap.
Dit betreft het zijn van bestuurder van een doelvennootschap of het beschikbaar
stellen van een (post)adres aan de doelvennootschap aangevuld met ondersteunende
administratieve diensten. De tweede categorie omvat de diensten bij het opzetten
van de concernstructuur of het aanbrengen van wijzigingen daarin. Voor het
oprichten van een vennootschap in Nederland is een verklaring van geen bezwaar
nodig van de Minister van Justitie (inclusief antecedentenonderzoek). Deze
eis kan echter worden omzeild door bijvoorbeeld gebruik te maken van bestaande
Nederlandse rechtspersonen of bepaalde naar buitenlands recht opgerichte rechtspersonen.
Om meer zicht op deze laatste situatie te krijgen, is in dit wetsvoorstel
het verkopen van rechtspersonen als kwalificerende dienst opgenomen. Tot slot
kunnen Nederlandse trustkantoren ook een rol spelen in een Angelsaksische
rechtsfiguur, de trust. Uit de genoemde internationale stukken van de OESO
en de FATF blijkt deze figuur vooral kwetsbaar voor witwassen en financiering
van terroristische misdrijven, omdat degene die de trustfiguur gebruikt anoniem
kan blijven. Om die reden is het zijn van trustee ook als kwalificerende dienst
opgenomen, hoewel deze rechtsfiguur in de Nederlandse praktijk nog relatief
weinig lijkt te worden gebruikt.3. Inhoud van het wetsvoorstel3.1 AlgemeenDe poortwachterbenadering brengt mee dat het toezicht in eerste instantie
aangrijpt bij het aanspreekpunt in Nederland, het trustkantoor. De in het
wetsvoorstel beschreven diensten mogen alleen met een vergunning van de toezichthouder
worden verricht. Aan deze vergunning wordt een aantal eisen gesteld. Zo wordt
de betrouwbaarheid getoetst van degenen die een bepaald belang
of zeggenschap hebben in het trustkantoor (zoals bestuurders en andere beleidsbepalers).
Daartoe worden hun antecedenten nagegaan.3.2 Administratieve organisatieDe administratieve organisatie van het trustkantoor moet zodanig zijn
ingericht dat aan de in dit wetsvoorstel gestelde eisen kan worden voldaan.
Daartoe zal het trustkantoor voor elke cliënt een dossier aanleggen (het
zogenaamde cliëntacceptatiedossier), op grond waarvan de toezichthouder
kan beoordelen of aan de in dit wetsvoorstel gestelde eisen wordt voldaan.
Een van de belangrijkste eisen is dat het trustkantoor up-to-date informatie
heeft over de uiteindelijk belanghebbende die van de gestapelde concernstructuur
gebruik maakt (zie verder de toelichting bij artikel 1, onderdeel c) en in
het geval het trustkantoor een rechtspersoon verkoopt, dient het trustkantoor
de kopende partij te kennen. Verder dient uit de administratie te blijken
dat het trustkantoor kennis heeft van (a) de herkomst en de bestemming van
de gelden van de doelvennootschap, (b) de relevante delen van de concernstructuur
en (c) het doel waarvoor de structuur is opgezet. Indien het trustkantoor
zelf als trustee fungeert, dient hij te weten wie de insteller is van de trust
(settlor).3.3 ToezichthouderDe diverse toezichthoudende taken en toezichtbevoegdheden van het wetsvoorstel
worden aan de Nederlandsche Bank (hierna: DNB) geattribueerd. De attributie
van de toezichthoudende taak heeft geen betrekking op de bevoegdheid tot het
stellen van algemeen verbindende voorschriften. Op deze manier wordt recht
gedaan aan de eigenstandige verantwoordelijkheid van DNB voor de uitoefening
van het toezicht en houdt de minister zijn algemene verantwoordelijkheid voor
de kwaliteit van het regelgevende kader. Het beoogde toezicht behelst specifiek
de toetsing van integriteit. Het gaat in dit wetsvoorstel niet om de soliditeit
van de trustkantoren en de goede ordening van het marktproces of de bescherming
van consumenten (de doelstellingen zijn dus noch prudentieel noch gedragstypisch
van aard). In dit wetsvoorstel gaat het om de integriteit van het trustkantoor
en om de relationele integriteit, de integriteit van de klanten van het trustkantoor,
in die zin dat de afnemer (uiteindelijk belanghebbende) van de diensten bekend
moet zijn bij het trustkantoor. Het integriteittoezicht zal daarom een zelfstandig
traject doorlopen naast de herziening van het financiële toezichtstelsel.
De ontwikkelingen op dit terrein worden uiteraard wel gevolgd om, waar relevant,
te komen tot een consistente benadering. DNB zal worden aangewezen als toezichthouder,
omdat het hier gaat om het verkrijgen van inzicht in de substantiële
geldstromen die door Nederland lopen via door trustkantoren beheerde doelvennootschappen.
Vanuit een andere invalshoek dan het trusttoezicht is DNB al bekend met een
deel van de trustkantoren en de financieringsmaatschappijen die door trustkantoren
worden beheerd. Ten behoeve van de samenstelling van de Nederlandse betalingsbalans
en externe vermogenspositie zijn namelijk onder meer financieringsmaatschappijen
verplicht hun transacties met niet-ingezetenen en hun financiële positie
in het buitenland aan DNB te rapporteren. Ook moeten financieringsmaatschappijen
zich bij DNB melden om een vrijstelling of een ontheffing te krijgen van de
toepassing van de Wet toezicht kredietwezen 1992. Deze rapportages en meldingen
worden in veel gevallen (namens de financieringsmaatschappijen) door trustkantoren
gedaan. Bovendien heeft DNB ervaring opgebouwd met het toezicht op trustdochters
van banken. Het bestaande prudentiële toezicht op trustdochters van banken
wijzigt alleen voor zover dit wetsvoorstel op het terrein van het integriteittoezicht
afwijkt. Om een gelijk speelveld te krijgen met de niet aan banken gerelateerde trustkantoren gelden voor die situaties alleen de specifiek
op trustkantoren toegespitste bepalingen uit dit wetsvoorstel. Voor de uitvoering
van het toezicht op de bancaire trustdochters worden werkafspraken gemaakt
binnen DNB om overlap in toezicht te voorkomen. Voor het toezicht op bancaire
trustdochters worden speciale werkprogramma's gebruikt, die met het oog op
het trusttoezicht ten behoeve van de bank (moeder van de trustdochter) zijn
ontwikkeld en te zijner tijd voor het trusttoezicht op de bankdochter volledig
op dit wetsvoorstel zullen zijn afgestemd. Ten slotte zal DNB toezicht gaan
houden op de naleving door trustkantoren van de Wet melding ongebruikelijke
transacties en de Wet identificatie bij dienstverlening.3.4 Informatie-uitwisselingZoals in het OESO-rapport1 is aangegeven kan
de best passende invulling per land verschillen. Voor wat betreft de informatie-uitwisseling
geldt voor Nederland reeds een aantal nationale en internationale afspraken,
met name op fiscaal terrein en op het terrein van rechtshulp bij strafzaken.
Dit wetsvoorstel brengt hierin geen verandering. De artikelen in dit wetsvoorstel
over het uitwisselen van informatie door DNB zijn aanvullend en richten zich
op de informatie-uitwisseling over het onder toezicht gestelde trustkantoor
en niet op informatie over de cliënt (daaronder valt ook de uiteindelijk
belanghebbende). De informatie-uitwisseling over het onder toezicht gestelde
trustkantoor kan nationaal plaatsvinden (bijvoorbeeld met andere toezichthouders)
maar ook internationaal op basis van wederkerigheid.4. Administratieve lastenBij het bepalen van de voor de Nederlandse situatie best passende optie
uit het OESO-rapport (zie paragraaf 2.2. hierboven) zijn effectiviteit
en een zo beperkt mogelijke aanvullende administratieve lastendruk de belangrijkste
randvoorwaarden geweest. Daarom is een keuze gemaakt voor de poortwachterbenadering
waarbij de verplichtingen voor de trustkantoren zoveel mogelijk worden gemodelleerd
conform de verplichtingen die nu reeds voortvloeien uit bestaande gedragscodes.
Hierdoor zullen de aanvullende administratieve lasten zo beperkt mogelijk
blijven.Voor een schatting van de jaarlijkse kosten die gemoeid zullen zijn met
de doorlopende verplichtingen als gevolg van dit wetsvoorstel, wordt uitgegaan
van een standaard financierings- en houdsterstructuur. Aangenomen wordt dat
deze structuur de eerste vier jaar ongewijzigd blijft. Een trustkantoor treedt
op als bestuurder van een tot deze structuur behorende Nederlandse doelvennootschap,
verleent domicilie aan deze doelvennootschap en verzorgt de administratie.
In het eerste jaar dient het cliëntacceptatiedossier te worden gevormd
conform de eisen van artikel 10. Het trustkantoor zal een formulier verzenden
naar de cliënt of naar zijn adviseur met het verzoek om informatie aan
te leveren. Vervolgens dient de ontvangen informatie te worden beoordeeld
aan de hand van de eisen van artikel 10 en te worden verwerkt tot een cliëntacceptatiedossier.
In de regel zal een medewerker van het trustkantoor de informatie verzamelen,
waarna een leidinggevende hieraan goedkeuring verleent. De kosten voor de
medewerker kunnen in dit voorbeeld worden geschat op €150 (2 uur maal € 75)
en voor de leidinggevende op € 40 (0,33 uur maal € 120).
In de volgende drie jaren kunnen de kosten van het up-to-date houden van het
cliëntacceptatiedossier conform de eisen van artikel 10 worden geschat
op € 135 (3 maal 0,6 uur maal € 75) en de kosten voor
controle door een leidinggevende op € 90 (3 maal 0,25 uur maal € 120).
Op basis van bovenstaande uitgangspunten bedraagt de gemiddelde jaarlijkse
administratieve last voor een nieuwe cliënt zo'n € 100. Voor
een bestaande cliënt zullen de kosten beduidend lager zijn.
Een schatting van de cliëntenportefeuilles en het gemiddelde verloop
daarin is nu niet te geven. Gelet op het advies van het Adviescollege administratieve
lasten (Actal) zal twee jaar nadat dit wetsvoorstel tot wet is verheven en
in werking is getreden, worden bezien of daar een schatting van kan worden
gemaakt ten behoeve van de administratieve lastendrukmeting. Veel van de gevraagde
informatie dan wel aan te houden informatie hebben de trustkantoren nu reeds
in het dossier, bijvoorbeeld op basis van een gedragscode. De meeste trustkantoren
waarmee via belangenorganisaties (NVB, VIMS en DFA; geschat gezamenlijk marktaandeel
van ongeveer 90 procent) is gesproken, werken al met eigen gedragscodes. Met
dit wetsvoorstel worden de eisen voor ieder trustkantoor gelijkgetrokken en
komt er toezicht op de naleving van deze eisen.Bij de vergunningaanvraag zal wel eenmalig een extra administratieve last
ontstaan voor het invullen van de aanvraagformulieren. DNB zorgt ervoor dat
de vergunningaanvraag uit het oogpunt van de administratieve lastendruk zo
doelmatig mogelijk zal verlopen. Naar schatting zijn in Nederland 150 trustkantoren
(ongeveer 15 grote trustkantoren worden vertegenwoordigd door de VIMS en ongeveer
30 middelgrote en kleine trustkantoren worden vertegenwoordigd door de DFA).
Van de geschatte restgroep wordt aangenomen dat het merendeel uit kleine trustkantoren
bestaat.De onderstaande berekening is een schatting van de gemiddelde kosten van
de aanvraag. Waarschijnlijk zullen de kosten voor de grote trustkantoren hoger
zijn dan die voor kleine trustkantoren. Aangenomen wordt dat de kosten van
een medewerker van het trustkantoor die de vergunningaanvraag voorbereidt € 600
bedragen (8 uur maal € 75) en dat hij zich daarbij laat bijstaan
door een secretaresse die € 120 kost (4 uur maal € 30).
De leidinggevende personen bij het trustkantoor zullen controleren of de aanvraag
in orde is en deze ondertekenen, hetgeen € 240 kost (2 uur maal € 120).
De kosten van een gemiddelde aanvraag komen hiermee op € 960. Wanneer
ervan wordt uitgegaan dat in ieder geval 45 trustkantoren (VIMS en DFA leden)
een vergunningaanvraag zullen indienen, zullen de totale kosten € 43 200
bedragen (45 maal € 960). Wanneer ook alle trustkantoren van de
geschatte restgroep een aanvraag indienen, zullen de totale kosten oplopen
tot € 144 000 (150 maal € 960).5. Consultaties belanghebbendenTijdens de voorbereiding van het wetsvoorstel is overleg gevoerd met belangengroepen
van trustkantoren (NVB, VIMS en DFA; zie ook paragraaf 1.2). Daarna heeft
een publieke consultatie plaatsgevonden. Uit de reacties van marktpartijen
kan worden afgeleid dat zij hun instemming betuigen met het wetsvoorstel (de
reacties zijn op de website van het Ministerie van Financien opgenomen). Met
de technische suggesties voor verbetering van die zijde is rekening gehouden.
Het wetsvoorstel is voorgelegd aan het College bescherming persoonsgegevens
(Cbp), de Rekenkamer en Actal. Het wetsvoorstel gaf het Cbp en de Rekenkamer
geen aanleiding tot opmerkingen. De opmerkingen van Actal zijn verwerkt in
het wetsvoorstel (zie paragraaf 4 inzake administratieve lasten). Het
wetsvoorstel is afgestemd met DNB (zie paragraaf 3.3).Artikelsgewijze toelichtingArtikel 1Onderdeel a definieert een trustkantoor als een persoon of vennootschap
die, al dan niet tezamen met andere personen of vennootschappen, beroepsof
bedrijfsmatig een of meer van de in onderdeel d genoemde diensten
verleent in opdracht van personen of vennootschappen buiten de eigen groep.
De definitie beoogt alle mogelijke (rechts)vormen te omvatten waarin het trustkantoor
kan worden ondergebracht. Dit kunnen natuurlijke personen zijn, maar ook (een
groep van) Nederlandse of buitenlandse rechtspersonen of vennootschappen.
Een persoon of vennootschap wordt niet als trustkantoor aangemerkt indien
de in onderdeel d genoemde diensten binnen de eigen groep worden verleend.
Ter vermijding van misverstanden zij hierbij benadrukt dat het voorgaande
niet betekent dat het personeel van een trustkantoor zelf ook als trustkantoor
wordt aangemerkt voor zover het de in onderdeel d genoemde diensten namens
dat trustkantoor uitvoert.Gekozen is voor het gebruik van het begrip «trustkantoor»,
omdat dit de naam is waarmee de rechtspersonen, vennootschappen en natuurlijke
personen die de diensten aanbieden in het handelsverkeer worden aangeduid.
Er bestaat geen verband met de Angelsaksische rechtsfiguur van de trust, ofschoon
trustkantoren in enkele gevallen wel optreden als trustee (zie onderdeel d,
onder 4°).Voor het aanmerken van een activiteit als kwalificerende dienst is bepalend
of de activiteit beroeps- of bedrijfsmatig wordt verricht. Hiermee wordt beoogd
aan te geven dat het niet gaat om het eenmalig of zeer incidenteel leveren
of aanbieden van trustdiensten. Er is in ieder geval sprake van een kwalificerende
dienst indien deze dienst actief wordt aangeboden, bijvoorbeeld door het maken
van reclame. Een aanwijzing dat de diensten beroeps- of bedrijfsmatig worden
aangeboden, is het feit dat de diensten voor verschillende klanten (niet behorende
tot dezelfde groep) worden verricht.Onderdeel b definieert de doelvennootschap. In de praktijk zal dit vaak
een besloten vennootschap met beperkte aansprakelijkheid zijn, maar het kan
bijvoorbeeld ook een stichting zijn of een naar buitenlands recht opgerichte
rechtspersoon of vennootschap.Onderdeel c definieert de uiteindelijk belanghebbende. Als uiteindelijk
belanghebbende van de concernstructuur wordt aangemerkt de natuurlijke persoon
die een gekwalificeerde deelneming houdt in een doelvennootschap. Ingeval
de aandelen in de structuur worden gehouden door bijvoorbeeld een stichting
of door een beheerder van een trust (trustee) dan wordt als uiteindelijk belanghebbende
van de structuur aangemerkt de natuurlijke persoon die begunstigde is van
ten minste tien procent van het (doel)vermogen van de stichting of het vermogen
beheerst door de trustakte. Als er geen uiteindelijk belanghebbende is, bijvoorbeeld
omdat sprake is van een breed verspreid aandelenbezit van een beursfonds,
dient de informatie waaruit deze constatering blijkt te worden opgenomen in
het cliëntacceptatiedossier. Hetzelfde geldt voor begunstigden van het
(doel)vermogen van stichtingen en het vermogen beheerst door een trustakte,
indien geen van de natuurlijke personen begunstigde is van ten minste tien
procent van het vermogen. De uiteindelijk belanghebbende is niet noodzakelijkerwijs
dezelfde persoon als de «uiteindelijk gerechtigde» in de fiscale
terminologie.Onderdeel d definieert het begrip «dienst» als bedoeld in
de definitie van trustkantoor. Er zijn vier zelfstandig kwalificerende trustdiensten
opgenomen (zoals in paragraaf 2.2. is opgemerkt, sluit dit aan bij de
door de FATF in beeld gebrachte diensten). Het is mogelijk dat trustkantoren
slechts één van de diensten aanbieden. In de praktijk zullen
het er meestal meer dan een zijn. De eerstgenoemde dienst is het zijn van
bestuurder van een doelvennootschap. Het komt regelmatig voor dat de uiteindelijk belanghebbende van een internationale structuur zijn in Nederland gevestigde
doelvennootschap door een trustkantoor laat (mede) besturen.De tweede genoemde dienst betreft het ter beschikking stellen van het
adres bedoeld in de artikelen 9, eerste lid, onder b, en 10, onder a, van
het Handelsregisterbesluit 1996. Het ter beschikking stellen van het correspondentie-adres
is alleen een kwalificerende dienst indien dat het enige adres is in Nederland,
bedoeld in artikel 10, onder a, van het Handelsregisterbesluit 1996. In de
praktijk blijkt dat naast domicilieverlening vrijwel altijd ook een van de
onder 2° genoemde bijkomende werkzaamheden wordt verleend. Deze bijkomende
werkzaamheden worden geleverd aan de doelvennootschap waaraan ook domicilie
wordt verleend of aan een rechtspersoon, vennootschap of natuurlijke persoon
die deel uitmaakt van de groep waartoe de doelvennootschap behoort. Een bijkomende
werkzaamheid is het geven van advies of het verlenen van bijstand op privaatrechtelijk
gebied, inclusief het verschaffen van secretariële en ondersteunende
dienstverlening ten behoeve van het bestuur. Te denken valt hierbij aan het
deponeren van jaarstukken bij de Kamer van Koophandel en Fabrieken, het doorsturen
van correspondentie, of het organiseren en houden van een algemene vergadering
van aandeelhouders. Voorts kan als bijkomende werkzaamheid worden genoemd
het werven van een persoon voor de functie van bestuurder van een doelvennootschap.De derde dienst betreft het verkopen van naar Nederlands of buitenlands
recht opgerichte rechtspersonen. Het gaat hierbij om gebruikte rechtspersonen.
Dit zijn bijvoorbeeld vennootschappen die geen bedrijfsactiviteiten (meer)
verrichten en waarin zich in de regel geen of zeer weinig activa meer bevinden.
Voor deze vennootschappen is bij oprichting al een verklaring van geen bezwaar
verstrekt door de Minister van Justitie. Het antecedentenonderzoek heeft echter
plaatsgevonden ten aanzien van de toenmalige beleidsbepalers, waardoor de
nieuwe uiteindelijke belanghebbende bij de vennootschap anoniem zou kunnen
blijven. Het trustkantoor dat deze rechtspersonen verkoopt, dient daarom de
kopende partij te kennen.De vierde dienst betreft het optreden als trustee. Op basis van de trustakte
kan het trustkantoor als beheerder (trustee) optreden van bijvoorbeeld een
pakket aandelen. De begunstigde van het vermogen beheerst door de trustakte
kan ook de insteller van de trust (settlor) zijn. Voor de buitenwereld kan
deze situatie de indruk wekken dat de beheerder van de aandelen ook de uiteindelijk
belanghebbende is, waardoor de echte uiteindelijk belanghebbende anoniem kan
blijven. Artikel 10 schrijft daarom voor dat het trustkantoor ook in deze
situatie moet weten wie de uiteindelijk belanghebbende is.Tot slot kunnen bij algemene maatregel van bestuur zowel diensten als
bijkomende werkzaamheden worden aangewezen, waardoor enige flexibiliteit wordt
ingebouwd om adequaat te kunnen reageren op nieuwe ontwikkelingen op het terrein
van dienstverlening (bijvoorbeeld diensten via internet). Het zal hierbij
gaan om diensten of bijkomende werkzaamheden die een variant zijn op de bovengenoemde
diensten of bijkomende werkzaamheden en die risicovol zijn uit een oogpunt
van integriteit.Onderdeel e definieert het begrip bijkantoor. Het gaat hierbij om onderdelen
zonder zelfstandige rechtspersoonlijkheid die zijn gevestigd in dezelfde dan
wel in een andere staat dan die waarin het trustkantoor is gevestigd. Met het begrip groep wordt in onderdeel f aangesloten bij de definitie
in artikel 24b van Boek 2 van het Burgerlijk Wetboek. De definitie van groep
in onderdeel f is echter breder dan de BW-definitie, omdat ook natuurlijke
personen tot de groep kunnen behoren. Een aanwijzing dat een natuurlijke persoon
tot een bepaalde groep behoort, is dat hij zijn werkzaamheden (nagenoeg) uitsluitend
voor die groep verricht of een gekwalificeerde deelneming houdt in een rechtspersoon
of vennootschap die tot die groep behoort.Onderdeel g definieert het begrip gekwalificeerde deelneming. Om de administratieve
lasten zoveel mogelijk te beperken is gekozen voor een belang of stemrecht
van ten minste tien procent. Vergelijkbare financiële belangen of zeggenschap
worden ook begrepen onder gekwalificeerde deelneming. Een vergelijkbaar financieel
belang kan ontstaan wanneer de aandelen niet gelijkelijk gerechtigd zijn tot
de winst (bijvoorbeeld door preferente aandelen). Vergelijkbare zeggenschap
kan ontstaan door onevenredige of bijzondere stemrechten (bijvoorbeeld door
prioriteitsaandelen).Artikel 2Het verbod om zonder vergunning als trustkantoor werkzaam te zijn betreft
diensten die «vanuit een vestiging in Nederland» beroeps- of bedrijfsmatig
worden aangeboden of verleend. Voor de uitleg van het begrip vestiging wordt
aangesloten bij de betekenis van deze term in de artikelen 43 e.v. van het
EG-verdrag. Er is sprake van een vestiging wanneer er daadwerkelijk economische
activiteit wordt verricht in Nederland door middel van een vaste basis. Ook
de aanwezigheid die niet de vorm heeft van een bijkantoor of een agentschap,
maar enkel bestaat uit een eenvoudig bureau, beheerd door eigen personeel
van de onderneming of door een zelfstandige persoon die echter gemachtigd
is voor die onderneming op te treden, valt onder het begrip vestiging.Het tweede lid bepaalt welke personen en vennootschappen, die vallen binnen
de definitie van trustkantoor, zijn uitgezonderd van de vergunningplicht.
Dit zijn bijvoorbeeld interim-managers die door ondernemingen als tijdelijk
bestuurder worden ingeschakeld om een bepaald probleem in de bedrijfsvoering
op te lossen dan wel om bepaalde maatregelen door te voeren (artikel 2, tweede
lid, onder 3o). Voert de interim-manager ook een van de andere kwalificerende
diensten uit, dan geldt de uitzondering niet. De tijdelijke aard van de opdrachten
ziet niet zozeer op de korte duur als wel op de bepaaldheid ervan. De interim-manager
wordt niet voor een onbepaalde tijd ingeschakeld, maar voor een bepaalde tijdsduur
dan wel totdat bepaalde doelstellingen zijn behaald. De intensiteit van de
interim-managementopdracht brengt met zich dat de natuurlijke persoon die
deze opdracht uitvoert normaal gesproken niet nog een andere interim-managementopdracht
in dezelfde periode kan vervullen.Het derde en vierde lid voorzien in een (categoriale) vrijstellingsmogelijkheid
en een (individuele) ontheffingsmogelijkheid. Aan de vrijstelling en de ontheffing
kunnen voorschriften worden verbonden en beperkingen worden gesteld. De aan
te wijzen categorieën zullen in ieder geval ondubbelzinnig definieerbaar
moeten zijn, op een wijze die een relatief eenvoudige controle toelaat of
een persoon inderdaad tot de betrokken categorie behoort. De mogelijkheden
voor vrijstellingen of ontheffingen zijn in ieder geval beperkt. Bij een te
ruimhartig vrijstellings- of ontheffingsbeleid zou de doelstelling van de
wet, de bevordering van de integriteit van het financiële stelsel, in
gevaar komen. Een grond voor vrijstelling of ontheffing van de vergunningplicht
is dat de in de toelichting beschreven integriteitrisico's zich niet voor
doen of verwaarloosbaar zijn. Een andere grond voor vrijstelling
of ontheffing is dat al op andere wijze in vergelijkbaar integriteittoezicht
is voorzien voor bepaalde gevallen of voor een specifieke situatie.Het vijfde lid geeft DNB de mogelijkheid om een groepsvergunning te verlenen
in geval zich binnen een groep meerdere trustkantoren bevinden.Artikel 3De aanvraag voor een vergunning dient gegevens te bevatten aangaande de
identiteit en antecedenten van de bestuurders, commissarissen en (mede)beleidsbepalers.
Indien het trustkantoor deel uitmaakt van een groep kan het beleid van dat
trustkantoor (mede) worden bepaald door de bestuurders van andere rechtspersonen
of vennootschappen binnen die groep. Omdat het wenselijk is bekend te zijn
met al diegenen die invloed op de bedrijfsvoering van een trustkantoor kunnen
hebben of een bepaald financieel belang hebben in het trustkantoor, moeten
bij een aanvraag voor een vergunning de identiteit en de antecedenten van
degenen die een gekwalificeerde deelneming houden in het trustkantoor, alsmede
de omvang van de desbetreffende gekwalificeerde deelneming, worden verstrekt.
Op grond van onderdeel d dient bij de aanvraag een overzicht te worden bijgevoegd
van de zeggenschapstructuur van de groep waartoe het trustkantoor behoort.
Het adres, in onderdeel e, ziet op de plaats waar het trustkantoor zijn werkzaamheden
feitelijk uitoefent. Onderdeel f vraagt om informatie over de voorziene bedrijfsvoering;
deze dient te voldoen aan de op grond van artikel 10 van dit wetsvoorstel
gestelde eisen. Onderdeel g regelt de bevoegdheid om overlegging van overige
gegevens en bescheiden te eisen, indien dit van belang wordt geacht voor de
beoordeling van de vergunningaanvraag.Voor een doelmatige afhandeling schrijft het tweede lid voor dat de aanvrager
aangeeft voor welke relevante personen al een antecedentenbeoordeling heeft
plaatsgevonden. Hierbij moet ook worden aangegeven wanneer en door welke autoriteit
dit is geschied.Op basis van het derde lid kunnen bepaalde voorschriften worden verbonden
en beperkingen worden gesteld aan de vergunning, indien dit een bijdrage levert
aan het bevorderen van de integriteit van het financiële stelsel in Nederland.De beschikkingstermijn is dertien weken. Verder is artikel 4:5 en 4:15
van de Algemene wet bestuursrecht van toepassing, dat wil zeggen dat indien
DNB om aanvullende informatie vraagt, de termijn wordt opgeschort tot de dag
waarop de aanvraag is aangevuld of tot de dag waarop de gestelde termijn om
de aanvraag aan te vullen ongebruikt is verstreken.Artikel 4Een vergunning wordt niet verleend indien een van de onderdelen a tot
en met d zich voordoet. Onderdeel a beschrijft de situatie waarbij er twijfels
zijn over de betrouwbaarheid van bestuurders, commissarissen, (mede)beleidsbepalers
en houders van gekwalificeerde deelnemingen. De toetsing hiervoor is nader
uitgewerkt in de Beleidsregel Betrouwbaarheidstoetsing (Stcrt. 19 april 2000,
nr.78). Waar de bestuurder van een trustkantoor of de houder van een gekwalificeerde
deelneming in een trustkantoor zelf een rechtspersoon is, wordt door de rechtspersoon
heengekeken en wordt de achterliggende natuurlijke persoon getoetst. Het gaat
in dat geval om de uiteindelijke bestuurder/natuurlijke persoon en de uiteindelijke
aandeelhouder/natuurlijke persoon. Op grond van onderdeel b kan de aanvraag worden afgewezen wanneer uit –
de ingevolge artikel 3 aangeleverde informatie – blijkt dat de bestuurders,
commissarissen of (mede) beleidsbepalers van het trustkantoor niet deskundig
genoeg zijn om een integere bedrijfsvoering in lijn met dit wetsvoorstel te
kunnen waarborgen. Vanuit die invalshoek wordt gekeken naar opleidingsniveau
en de ervaring van de genoemde leidinggevenden van trustkantoren. In geval
het trustkantoor behoort tot een groep waarvan de zeggenschapstructuur niet
duidelijk is en het toezicht hierdoor wordt belemmerd, kan dat aanleiding
zijn om geen vergunning te verlenen (onderdeel c). Tot slot kan DNB tot de
conclusie komen dat de voorziene bedrijfsvoering of de administratieve organisatie
van de vergunningaanvrager zodanig is dat het trustkantoor niet in staat is
te voldoen aan de regels die op grond van artikel 10 zijn gesteld.Artikel 5Een wijziging in de gegevens inzake de identiteit of de antecedenten van
bestuursleden, commissarissen, (mede)beleidsbepalers, houders van een gekwalificeerde
deelneming of een wijziging in de zeggenschapsstructuur, dient vooraf aan
DNB te worden gemeld. Een melding vooraf is uiteraard bij onverwachte gebeurtenissen
niet mogelijk, zoals het overlijden van een van bovengenoemde personen. In
dit soort gevallen dient zo snel mogelijk te worden gemeld. De mate van betrouwbaarheid
van deze invloedrijke personen en de opbouw van de zeggenschapsstructuur vormen
belangrijke omstandigheden voor het al dan niet behouden van een vergunning
(zie hierboven onder artikel 4). Een wijziging van bestuursleden, commissarissen,
(mede)beleidsbepalers, houders van een gekwalificeerde deelneming of een wijziging
in de zeggenschapsstructuur kan daarom niet worden doorgevoerd indien DNB
het voornemen daartoe afwijst. Andere relevante toevoegingen aan en wijzigingen
in de op basis van artikel 3, eerste lid, aangeleverde informatie dient het
trustkantoor zo spoedig mogelijk aan DNB te melden. DNB zorgt er voor dat
de bovengenoemde melding uit oogpunt van administratieve lastendruk zo doelmatig
mogelijk kan verlopen.Artikel 6In dit artikel zijn de gronden neergelegd voor het intrekken van een vergunning.
In de eerste plaats kan DNB de vergunning intrekken op verzoek van de houder
van de vergunning. Dat zal in de regel het geval zijn wanneer het trustkantoor
niet langer als zodanig (vanuit Nederland) werkzaam is (zie ook onderdeel
d). DNB zal in dat geval de vergunning direct intrekken, tenzij dit naar haar
oordeel in strijd is met de belangen die dit wetsvoorstel beoogt te beschermen.
Wanneer het trustkantoor ophoudt te bestaan wegens faillissement of wordt
ontbonden, kan DNB de vergunning intrekken. Onderdelen e en f hebben betrekking
op de situatie dat de vergunninghouder niet (langer) voldoet aan de vergunningsvereisten,
ofwel omdat niet wordt voldaan aan de vereisten voor de administratieve organisatie/interne
controle, ofwel omdat DNB informatie heeft ontvangen die het verkrijgen van
een vergunning in de weg zou hebben gestaan indien deze op het moment van
vergunningverlening bekend was geweest. Dat zou bijvoorbeeld informatie kunnen
zijn die tijdens de uitoefening van het toezicht bekend wordt, betreffende
degenen die feitelijk het beleid bepalen of de diensten die worden aangeboden.
Ten slotte kan DNB de vergunning intrekken indien de vergunninghouder (ondanks
herhaalde aanmaningen) weigerachtig blijft om de bedragen verschuldigd op
grond van artikel 8 of een aan hem opgelegde boete of dwangsom te betalen. Artikel 7Ter wille van de transparantie houdt DNB een openbaar register waarin
alle vergunninghoudende trustkantoren en trustkantoren met een ontheffing
worden ingeschreven.Artikel 8Voor de gekozen systematiek van financiering zal uiteindelijk worden aangesloten
bij de uitkomsten van de Nota financiering toezicht. Tot die tijd wordt zoveel
mogelijk aangesloten bij de gehanteerde systematiek bij de recent ingevoerde
Wet inzake de geldtransactiekantoren. Een trustkantoor is bij de vergunningaanvraag
en bij de aanvraag voor een ontheffing een bedrag verschuldigd. Daarnaast
zijn de in het publieke register ingeschreven trustkantoren een bijdrage voor
het toezicht verschuldigd. Deze bedragen dienen ten hoogste kostendekkend
te zijn. De bedragen worden bij ministeriële regeling door ondergetekende
vastgesteld. In de situatie waarin een trustkantoor de kosten voor het toezicht
niet betaalt, kan DNB de verschuldigde kosten bij dwangbevel invorderen.Artikel 9Ingevolge dit artikel kan DNB bij ieder trustkantoor of daarmee in een
groep verbonden rechtspersoon, vennootschap of natuurlijke persoon inlichtingen
inwinnen met het oog op het uitoefenen van haar toezichthoudende taak. Hetzelfde
geldt voor trustkantoren met een ontheffing en vrijgestelde trustkantoren.
Voorts is een ieder die niet als trustkantoor is geregistreerd en die niet
onder een vrijstelling valt, verplicht om op grond van dit artikel aan DNB
informatie te verschaffen, indien bij haar aanleiding bestaat om te veronderstellen
dat de betreffende persoon als trustkantoor werkzaam is.Een aantal bepalingen van afdeling 5.2 van de Algemene wet bestuursrecht
wordt van overeenkomstige toepassing verklaard. Krachtens artikel 5:12 is
de natuurlijke persoon die het toezicht namens DNB uitoefent (hierna: uitvoerend
toezichthouder) bij de uitoefening van zijn taak verplicht een legitimatiebewijs
bij zich te dragen dat op verzoek dient te worden getoond. Artikel 5:13 legt
het voor toezichthandelingen geldende evenredigheidsbeginsel vast. Dat houdt
in dat de uitvoerend toezichthouder een bevoegdheid niet mag gebruiken als
dat voor de vervulling van zijn taak niet strikt noodzakelijk is. Artikel
5:15 geeft de uitvoerend toezichthouder de bevoegdheid om elke plaats te betreden,
met uitzondering van een woning. Artikel 5:16 geeft de uitvoerend toezichthouder
de bevoegdheid inlichtingen te vorderen. Dit artikel brengt geen beperkingen
aan in de kring van personen van wie inlichtingen kunnen worden gevorderd.
In beginsel kunnen inlichtingen dan ook van een ieder worden gevorderd. Het
evenredigheidsbeginsel brengt echter met zich dat de bevoegdheid niet onder
alle omstandigheden tegenover iedereen kan worden uitgeoefend. De bevoegdheid
om inlichtingen te vorderen kan worden geëffectueerd via de medewerkingsplicht
van artikel 5:20 (zie hieronder). De medewerking bestaat in dat geval onder
meer uit het naar waarheid moeten antwoorden. Artikel 5:17 geeft de uitvoerend
toezichthouder onder andere de bevoegdheid inzage te vorderen van zakelijke
gegevens en bescheiden. Aldus kan de uitvoerend toezichthouder bijvoorbeeld
inzage vorderen in de dossiers van het trustkantoor. Artikel 5:20 ten slotte
verplicht een ieder om aan de uitvoerend toezichthouder binnen de door hem
gestelde termijn alle medewerking te verlenen die deze redelijkerwijs kan
vorderen. De uitvoerend toezichthouder moet dus wel steeds een redelijke termijn
stellen waarbinnen de betrokkene aan de vordering moet voldoen. Alle denkbare
vormen van medewerking worden door dit artikel omvat. Zo impliceert
deze medewerkingsplicht een plicht tot het verstrekken van inlichtingen en
tot afgifte van gevorderde gegevens en bescheiden (Kamerstukken II 23 700,
nr. 3, p. 147). Tot slot houdt de medewerkingsplicht in dat inlichtingen tijdig,
naar waarheid en op niet misleidende wijze zullen moeten worden verstrekt.
Bij het bestaande toezicht op trustdochters van banken heeft DNB bovenstaande
bevoegdheden eveneens tot haar beschikking. Artikel 9 van dit wetsvoorstel
ziet ook op inzage in de specifieke cliëntacceptatiedossiers (zie artikel
10 voor de inhoud van deze dossiers) en verder kunnen er steekproeven worden
genomen in desgewenst geanonimiseerde dossiers van de doelvennootschappen
of, in het geval een trustkantoor als trustee optreedt, in het dossier inzake
de trust. Een duidelijke wettelijke basis is voor trustkantoren van belang,
omdat bij de contractuele geheimhouding tussen het trustkantoor en de cliënt
ten opzichte van derden vaak is toegevoegd «behoudens een wettelijke
plicht tot openheid van zaken».De situatie kan zich voordoen dat juridische beroepsbeoefenaren, zoals
advocaten en (kandidaat-)notarissen, de in artikel 1 van dit wetsvoorstel
genoemde diensten beroepsmatig verlenen en daardoor worden aangemerkt als
trustkantoor. Advocaten en notarissen kunnen op grond van het tweede lid van
artikel 5:20 uit hoofde van ambt, beroep of wettelijk voorschrift verplicht
zijn tot geheimhouding en het verlenen van medewerking weigeren voor zover
dit uit hun geheimhoudingsplicht voortvloeit. Het verschoningsrecht van notarissen
en advocaten ziet op de beroepsspecifieke werkzaamheden (zoals een optreden
in rechte) en dus niet op werkzaamheden die zij in de hoedanigheid als trustkantoor
verrichten. Verder is een contractuele geheimhoudingsplicht onvoldoende om
een beroep te kunnen doen op het verschoningsrecht van artikel 5:20, tweede
lid. Door aan te sluiten bij het soort dienstverlening dat een advocaat of
notaris in een bepaalde situatie verleent, kan op zorgvuldige wijze rekening
worden gehouden met de vertrouwenspositie die advocaten en (kandidaat-)notarissen
in het maatschappelijke verkeer vervullen.Artikel 10Dit artikel geeft aan dat er regels zullen worden gesteld met het oog
op een integere bedrijfsvoering. Hieronder worden begrepen regels met betrekking
tot de administratieve organisatie van trustkantoren – daaronder begrepen
de financiële administratie – en de interne controle. De regelgevende
bevoegdheid in dit artikel wordt gedelegeerd door de formulering «bij
of krachtens algemene maatregel van bestuur», waardoor de mogelijkheid
openstaat om in de algemene maatregel van bestuur te subdelegeren aan DNB
of aan de minister. Op basis van artikel 10 zullen bedoelde regels voorschrijven
dat de administratieve organisatie van het trustkantoor zodanig moet zijn
ingericht dat bepaalde informatie over de cliënt van het trustkantoor
beschikbaar is; deze informatie zal zijn opgenomen in een cliëntacceptatiedossier.
Inhoudelijk geeft artikel 10 daarmee als wettelijke basis aan welke informatie
het trustkantoor verplicht is aan te houden. Het voornemen bestaat om de bevoegdheid
om binnen de grenzen van artikel 10 nadere regels te stellen, over te dragen
aan DNB.Allereerst zal het trustkantoor bekend moeten zijn met de uiteindelijk
belanghebbende. Dit is uiteraard niet mogelijk indien er geen uiteindelijk
belanghebbende is. Dit kan bijvoorbeeld het geval zijn indien er sprake is
van een breed verspreid aandelenbezit van een beursfonds (zie de toelichting
bij artikel 1, onderdeel c, over het begrip «uiteindelijk belanghebbende»).
In dat geval dient de informatie waaruit deze constatering blijkt, te worden
opgenomen in het cliëntacceptatiedossier. Constructies waarbij het trustkantoor
onder bepaalde omstandigheden aan een andere persoon kan verzoeken
om de identiteit van de uiteindelijk belanghebbende te geven ten behoeve van
het toezicht, voldoen niet.Om een goed beeld te krijgen van de rol die de doelvennootschap speelt
in de concernstructuur dient het trustkantoor inzicht te hebben in de herkomst
en bestemming van de gelden van de doelvennootschap. Indien de gelden zijn
verkregen door middel van de uitgifte van beursgenoteerde effecten, is het
uiteraard voldoende dat het trustkantoor weet dat de gelden op deze wijze
zijn verkregen en om welke effecten het gaat.Het trustkantoor dient inzicht te hebben in het voor het toezicht relevante
deel van de wereldwijde concernstructuur. Ingeval het gaat om een grote multinationale
onderneming kan het zijn dat een deel van de wereldwijde concernstructuur
voor het Nederlandse toezicht niet relevant is. Wanneer een uiteindelijk belanghebbende
van de structuur kan worden aangewezen, zijn in ieder geval de rechtspersonen
of vennootschappen relevant die zich in de concernstructuur tussen deze uiteindelijk
belanghebbende en de doelvennootschap bevinden.Onderdeel d schrijft voor dat het trustkantoor bekend is met de reden
waarom voor de bestaande vormgeving van de structuur is gekozen. Deze informatie
kan een beeld verschaffen van de functie van de doelvennootschap binnen de
structuur.In het geval dat het trustkantoor rechtspersonen verkoopt dient hij de
identiteit te kennen van de koper en van de houders van een gekwalificeerde
deelneming in de koper. In geval het trustkantoor ook een van de andere trustdiensten
verleend aan de (groep van de) koper dan kan de identiteit van de koper of
van de houder van een gekwalificeerde deelneming in de koper dezelfde zijn
als de identiteit van de uiteindelijk belanghebbende (onderdeel a).In geval het trustkantoor optreedt als trustee dan dient hij naast de
identiteit van de uiteindelijk belanghebbende (onderdeel a) ook de identiteit
te kennen van de insteller van de trust.Tot slot bepaalt onderdeel g dat het trustkantoor geen diensten mag verlenen,
indien niet wordt voldaan aan onderdeel a of e. DNB kan een termijn stellen
waarbinnen de overige door het trustkantoor te verzamelen informatie (ingevolge
de onderdelen b tot en met d en f), in het cliëntacceptatiedossier aanwezig
zijn. Het kan zo zijn dat in een bijzonder geval niet kan worden voldaan aan
een van de op basis van dit artikel gestelde eisen. In dat geval kan het trustkantoor
met andersoortige informatie aannemelijk maken dat effectief toch aan de gestelde
eisen is voldaan.In artikel 10, tweede lid, is voor trustkantoren de plicht opgenomen om
desgevraagd aan DNB te rapporteren over de bedrijfsvoering en de administratieve
organisatie en interne controle. Hierbij kan bijvoorbeeld worden gedacht aan
statistische informatie over de gevallen waarin het trustkantoor heeft geweigerd
rechtshandelingen te verrichten conform het eerste lid, onderdeel g.Artikel 11Dit artikel creëert de mogelijkheid om in de vorm van een aanwijzing
maatregelen te nemen ingeval niet is voldaan aan de artikelen 5, eerste of
derde lid, of 6, onderdeel e. Hierdoor hoeft indien niet voldaan is aan
de eisen van artikel 10, niet onmiddellijk te worden overgegaan tot intrekking
van de vergunning van het trustkantoor. Het intrekken van de vergunning zou
onder omstandigheden een te ingrijpend middel zijn. Dit artikel laat onverlet de mogelijkheid om de vergunning zonder voorafgaande aanwijzing
in te trekken, indien de omstandigheden daartoe aanleiding geven.In dit artikel wordt niet verwezen naar artikel 6, onderdeel d, op grond
waarvan de vergunning kan worden ingetrokken, indien de houder kennelijk niet
langer werkzaamheden als trustkantoor verricht. In dit geval is het namelijk
niet nodig een aanwijzing te geven om een bepaalde gedragslijn te volgen.
Indien blijkt dat feitelijk geen diensten meer worden verleend, bijvoorbeeld
na het inwinnen of doen inwinnen van inlichtingen, kan de vergunning worden
ingetrokken.Artikelen 12 tot en met 16De artikelen 12 tot en met 16 geven DNB (onder de gebruikelijke waarborgen
voor betrokkenen) de bevoegdheid om samen te werken en informatie uit te wisselen
met Nederlandse of buitenlandse bevoegde autoriteiten. Zoals in het OESO-rapport
is aangegeven, kan de best passende invulling per land verschillen. Op het
terrein van informatie-uitwisseling geldt voor Nederland reeds een aantal
zowel nationale als internationale afspraken met name op fiscaal terrein en
op het terrein van rechtshulp bij strafzaken. Dit wetvoorstel brengt in deze
situatie geen verandering en laat daarom onverlet de werking van het Wetboek
van Strafvordering, de Sanctiewet 1977, de Wet melding ongebruikelijke transacties,
de Nederlandse belastingwetgeving, bilaterale belastingverdragen en verdragen
tot uitwisseling van gegevens of inlichtingen dan wel ter uitvoering van bindende
besluiten van volkenrechtelijke organisaties met betrekking tot het toezicht
op de financiële markten of op natuurlijke personen en rechtspersonen
die op die markten werkzaam zijn. De artikelen in dit wetsvoorstel over het
uitwisselen van informatie door DNB zijn aanvullend en richten zich op informatie-uitwisseling
over het onder toezicht gestelde trustkantoor en niet op informatie over de
uiteindelijk belanghebbende (cliënt informatie). De informatie-uitwisseling
over het onder toezicht gestelde trustkantoor kan nationaal plaatsvinden (bijvoorbeeld
met andere toezichthouders), maar ook internationaal op basis van wederkerigheid.Artikel 17Op grond van artikel 13 is DNB bevoegd om onder bepaalde voorwaarden informatie
uit te wisselen met Nederlandse en buitenlandse instanties dan wel met Nederlandse
en buitenlandse van overheidswege aangewezen instanties die belast zijn met
het toezicht op financiële markten of op natuurlijke personen en rechtspersonen
die op die markten werkzaam zijn. Vanwege het belang van deze bevoegdheid
bepaalt artikel 17, eerste lid, dat schriftelijke afspraken tussen DNB en
andere toezichthouders die tot uitvoering van de hier bedoelde informatie-uitwisseling
dienen, ter voorafgaande instemming aan de minister moeten worden voorgelegd.
Deze kan zijn instemming slechts onthouden indien een dergelijke afspraak
zich niet zou verdragen met het algemeen belang dan wel met door het Koninkrijk
gesloten informatie-uitwisselingsverdragen of terzake relevante bindende besluiten
van volkenrechtelijke organisaties (waaronder communautaire regelgeving).
Het tweede lid schrijft voor dat de schriftelijke afspraken moeten bepalen
dat zij wederom ter instemming aan de minister moeten worden voorgelegd indien
met de desbetreffende andere staat nadien een verdrag tot informatie-uitwisseling
tot stand komt. De reeds gemaakte afspraken worden in dat geval getoetst aan
het later tot stand gekomen verdrag, teneinde strijdigheid daarmee te voorkomen.Om een spoedige beslissing en een licht instemmingregime te bevorderen,
voorziet het derde lid in de mogelijkheid van een stilzwijgende instemming
met betrekking tot het verkrijgen van instemming als bedoeld in het eerste
en tweede lid. DNB zal verifiëren dat het voorstel of de verzochte nadere
inlichtingen door de minister is ontvangen. Ingevolge het vierde lid publiceert
DNB de schriftelijke afspraken in de Staatscourant nadat de minister zijn
instemming heeft verleend aan de desbetreffende afspraken. Deze publicatieplicht
geldt overigens alleen voor schriftelijke afspraken met een algemeen karakter.
Wellicht ten overvloede wordt opgemerkt dat bij eventuele tegenstrijdigheid
een verdrag of bindend besluit als bedoeld in artikel 14 voorrang heeft boven
de desbetreffende schriftelijke afspraak.Artikel 18De rapportage verplichting komt overeen met die in andere financiële
toezichtwetten.Artikel 19Op grond van dit artikel kan een belanghebbende tegen een op grond van
dit wetsvoorstel genomen besluit beroep instellen bij de rechtbank te Rotterdam.
Deze rechtbank is ook in andere financiële toezichtwetten aangewezen
als bevoegde rechtbank.Artikelen 20 tot en met 30De artikelen 20 tot en met 30 bevatten bepalingen inzake dwangsommen en
bestuurlijke boeten. Vergelijkbare bepalingen gelden ook voor de andere financiële
toezichtwetten. Deze bepalingen zijn in dit wetsvoorstel opgenomen om de effectiviteit
van de bestuursrechtelijke handhaving te versterken. Alleen als een overtreding
van de bij wet gestelde regels direct en effectief kan worden aangepakt, is
wetgeving doeltreffend.DNB is belast met de uitvoering van de bepalingen in het onderhavige voorstel.
Zij is daarom ook zelf primair verantwoordelijk voor de handhaving van de
desbetreffende regels. Voor de goede orde wordt opgemerkt dat de bevoegdheid
om nadere regels te stellen op dit terrein een bevoegdheid van de minister
betreft, die niet aan DNB kan worden gedelegeerd. De dwangsom en de bestuurlijke
boete zijn twee verschillende bestuurlijke handhavingsmiddelen. De keuze van
het meest effectieve handhavingsinstrument is afhankelijk van de aard van
de bepaling die is overtreden, de ernst van de overtreding en de omstandigheden
waaronder deze is begaan.Bij de dwangsom geeft DNB aan de overtreder van een bepaalde norm een
last die ertoe strekt de overtreding ongedaan te maken of voortzetting van
de overtreding te voorkomen. Dit instrument is bij uitstek geschikt voor doorlopende
overtredingen die op het moment van constatering nog plaatsvinden en voor
overtredingen waarvan de gevolgen door het trustkantoor ongedaan kunnen worden
gemaakt.De bestuurlijke boete heeft een zuiver repressief karakter en is meer
geschikt voor overtredingen met een niet-doorlopend karakter en voor overtredingen
die in het verleden hebben plaatsgehad.Artikelen 31 tot en met 39Artikel 31 bevat de bevoegdheid voor DNB om bepaalde feiten, bijvoorbeeld
het feit dat een aangevraagde vergunning of ontheffing is afgewezen of het
geval dat een rechtspersoon, vennootschap of natuurlijke persoon ten onrechte
niet over een vergunning beschikt, ter openbare kennis te brengen.
Deze bevoegdheid kan in bepaalde gevallen voor DNB een doeltreffend additioneel
handhavingsinstrument zijn. Degene die werkzaam is op de financiële markten
heeft er immers belang bij een goede reputatie op te bouwen en te behouden.Het gaat om een handhavingsinstrument dat wordt gebruikt in geval van
overtredingen van een toezichtwet. Daarom is het sanctionerende karakter van
de bevoegdheid uitdrukkelijk in de bepaling verwoord en wordt de bepaling
opgenomen in een zelfstandig hoofdstuk. Met het oog op het sanctionerende
karakter zijn enkele bepalingen toegevoegd ter bescherming van degene, wiens
handelen of nalaten openbaar wordt gemaakt. Het zal evenwel niet mogelijk
zijn om deze overtreder altijd waarborgen te bieden. Hierbij kan worden gedacht
aan de overtreder die geen bekend adres heeft of die zijn identiteit verhult.
In dergelijke gevallen kan van DNB redelijkerwijs niet worden gevergd dat
zij de overtreder toch alle waarborgen biedt voordat zij de noodzakelijke
handhavingsmaatregelen neemt.Overigens verdient het de aandacht dat het hier gaat om gegevens of inlichtingen
over afzonderlijke trustkantoren die DNB op grond van de bepalingen in dit
wetsvoorstel of met gebruikmaking van bepaalde toezichtbevoegdheden heeft
verkregen. Indien DNB wil overgaan tot publicatie van deze vertrouwelijke
gegevens, waardoor dus wordt afgeweken van de geheimhoudingsbepaling, dienen
de procedurele waarborgen in acht te worden genomen. Wanneer de overtreding
van de toezichtwet in de markt bekend is of anderszins openbare informatie
betreft (door publicatie in de Staatscourant, publicatie in dagbladen, via
internet, openbare registers etc.), staat het DNB natuurlijk vrij om te waarschuwen
op grond van deze openbare informatie. DNB zal de informatie verifiëren.Artikelen 40 tot en met 49Door middel van de artikelen 40 tot en met 47 wordt in andere wetten de
Wet toezicht trustkantoren als toezichtwet toegevoegd. In artikel 48 wordt
het illegaal opereren als trustkantoor, het overtreden van de aan een vrijstelling
of ontheffing verbonden voorschriften en gestelde beperkingen, het niet vooraf
of onverwijld schriftelijk melden van een wijziging van de in artikel 3, eerste
lid, opgenomen gegevens, het niet verstrekken van inlichtingen, het niet voldoen
aan de regels inzake de administratieve organisatie en de interne controle
en het niet opvolgen van aanwijzingen bestempeld tot een economisch delict.
De FIOD-ECD is belast met de opsporing van de overtredingen en misdrijven
die strafbaar zijn gesteld in de Wet op de economische delicten. Indien deze
handelingen opzettelijk worden verricht, zijn zij een misdrijf, in andere
gevallen een overtreding. In artikel 49 wordt de Wet identificatie bij dienstverlening
aanpast waardoor de verplichtingen uit die wet en het zelfstandige toezicht
daarop op het niveau van financieringsmaatschappijen komen te vervallen. Financieringsmaatschappijen
zijn de van vergunningplicht vrijgestelde kredietinstellingen en kredietinstellingen
met een ontheffing onder de Wet toezicht kredietwezen 1992. Deze aanpassing
is een gevolg van de keuze voor de poortwachterbenadering, dat wil zeggen
het toezicht grijpt aan op het niveau van de dienstverlener, in dit geval
het trustkantoor. Met deze aanpassing wordt beter aangesloten bij de ontwikkelingen
in de eerdergenoemde internationale fora1, waarin
trustkantoren worden genoemd als kwetsbaar voor witwassen (financieringsmaatschappijen
worden daarin niet als risicogroep genoemd). Bovendien worden de administratieve
lasten beperkt omdat zoveel mogelijk wordt aangesloten bij de reeds bestaande
gedeeltelijke zelfregulering van de trustsector. Artikel 50Er is een overgangsregeling opgenomen voor bestaande trustkantoren. Zij
vallen niet onder de verbodsbepaling, indien zij zich binnen acht weken na
het tijdstip van inwerkingtreding van deze wet melden bij DNB en tijdig de
gevraagde gegevens overleggen. De aanmelding wordt aangemerkt als een vergunningaanvraag.
Wanneer de vergunningaanvraag wordt afgewezen, is de overgangsregeling niet
langer van toepassing. Met deze overgangsregeling wordt de trustkantoren enige
tijd geboden om de overgang te maken naar het vergunningstelsel zonder dat
zij hun activiteiten hoeven stil te leggen. DNB wordt in deze overgangsperiode
extra tijd geboden om in de opstartfase alle vergunningaanvragen te kunnen
verwerken.De Minister van Financiën,G. ZalmXNoot1De Nederlandsche Bank heeft deze inschatting gemaakt op basis van informatie
over de Nederlandse betalingsbalans.XNoot2Kamerstukken II 2001/02, 28 106, nr. 2.XNoot1Gewijzigd rulingbeleid per 1 april 2001, IFZ 2001/292M, 293M en 294M.XNoot2Review of the FATF Forty Recommendation consultation paper, 30 May 2002;
onderdeel «trust and company service providers» blz. 92 e.v.XNoot3OESO rapport «Behind the corporate veil; misuse of corporate vehicles
for illicit purposes», mei 2001; blz. 77 e.v.XNoot4Mei 2001.XNoot5Vereniging International Management Services (VIMS).XNoot6Dutch Fiduciary Association (DFA).XNoot7Nederlandse Vereniging van Banken (NVB).XNoot1Algemene criminaliteitsbeeldanalyse Oost-Europa 2000–2001; Kernteam
Noord- en Oost Nederland.XNoot2Zowel gedurende het wetgevingstraject als daarna zullen de internationale
ontwikkelingen worden gevolgd op dit terrein.XNoot3Richtlijn nr. 2001/97/ EG van het Europees Parlement en de Raad de Europese
Unie van 4 december 2001 tot wijziging van richtlijn nr. 91/308/EEG van
de Raad van de Europese Gemeenschappen tot voorkoming van het gebruik van
het financiële stelsel voor het witwassen van geld (PbEG L 344).XNoot4Beleidsregel Betrouwbaarheidstoetsing (Stcrt. 19 april 2000, nr. 78).XNoot1OESO rapport «Behind the corporate veil; misuse of corporate vehicles
for illicit purposes», mei 2001, blz. 75 e.v.).XNoot1Review of the Financial Action Task Force Forty Recommendation consultation
paper, 30 May 2002; onderdeel «trust and company service providers»
blz. 92 e.v. en het rapport van de Organisatie voor Economische Samenwerking
en Ontwikkeling: «Behind the corporate veil; misuse of corporate vehicles
for illicit purposes», mei 2001 blz. 77 e.v. 
 
 Naar boven

 

Directe linkKopieer de link naar uw clipboard 

https://zoek.officielebekendmakingen.nl/kst-29041-3.html

Sluit modaal

 

Disclaimer
De hier aangeboden pdf-bestanden van het Staatsblad, Staatscourant, Tractatenblad, provinciaal blad, gemeenteblad, waterschapsblad en blad gemeenschappelijke regeling vormen de formele bekendmakingen in de zin van de Bekendmakingswet en de Rijkswet goedkeuring en bekendmaking verdragen voor zover ze na 1 juli 2009 zijn uitgegeven. Voor pdf-publicaties van vóór deze datum geldt dat alleen de in papieren vorm uitgegeven bladen formele status hebben; de hier aangeboden elektronische versies daarvan worden bij wijze van service aangeboden.

 

Over deze website
Contact
English
Help
Zoeken

Informatie hergebruiken
Privacy en cookies
Toegankelijkheid
Sitemap
Kwetsbaarheid melden

Open data
Linked Data Overheid
PUC Open Data

MijnOverheid.nl
Rijksoverheid.nl
Ondernemersplein.nl
Werkenbijdeoverheid.nl