Wet op het notarisambt; Verslag van een Schriftelijk Overleg
Staten-Generaal — Kamerstuk 
Datum: 2019-09-03 00:00:00.000000
Rechtsgebied: Wetgeving


(function (window, document, dataLayerName, id) {
 window[dataLayerName] = window[dataLayerName] || [], window[dataLayerName].push({ start: (new Date).getTime(), event: "stg.start" }); var scripts = document.getElementsByTagName('script')[0], tags = document.createElement('script');
 function stgCreateCookie(a, b, c) { var d = ""; if (c) { var e = new Date; e.setTime(e.getTime() + 24 * c * 60 * 60 * 1e3), d = "; expires=" + e.toUTCString() } document.cookie = a + "=" + b + d + "; path=/; Secure" }
 var isStgDebug = (window.location.href.match("stg_debug") || document.cookie.match("stg_debug")) && !window.location.href.match("stg_disable_debug"); stgCreateCookie("stg_debug", isStgDebug ? 1 : "", isStgDebug ? 14 : -1);
 var qP = []; dataLayerName !== "dataLayer" && qP.push("data_layer_name=" + dataLayerName), qP.push("use_secure_cookies"), isStgDebug && qP.push("stg_debug"); var qPString = qP.length > 0 ? ("?" + qP.join("&")) : "";
 tags.async = !0, tags.src = "https://koop.piwik.pro/containers/" + id + ".js" + qPString, scripts.parentNode.insertBefore(tags, scripts);
 !function (a, n, i) { a[n] = a[n] || {}; for (var c = 0; c < i.length; c++)!function (i) { a[n][i] = a[n][i] || {}, a[n][i].api = a[n][i].api || function () { var a = [].slice.call(arguments, 0); "string" == typeof a[0] && window[dataLayerName].push({ event: n + "." + i + ":" + a[0], parameters: [].slice.call(arguments, 1) }) } }(i[c]) }(window, "ppms", ["tm", "cm"]);
 })(window, document, 'dataLayer', 'f8b9eee5-8d9c-4ea1-abd5-83e174f29813');
 
 
 
Direct naar content
Navigatie
Contextinformatie
Publicatie
Acties
Inhoudsopgave
Gerelateerde informatie

Menu

U bent nu hier: 
Publicaties
Officiële publicaties

Inloggen

Primaire navigatie

Andere sites binnen Overheid.nl
Home
Uitgebreid zoeken
Mijn abonnementen
Help

Andere sites binnen Overheid.nl

Berichten over uw Buurt
Zoals vergunningen, bouwplannen en lokale regelgeving.

Rondom uw woonadres
Rondom een zelfgekozen adres

Dienstverlening
Zoals belastingen, uitkeringen en subsidies.

Naar dienstverlening

Beleid & regelgeving
Officiële publicaties van de overheid.

Naar beleid & regelgeving

Contactgegevens overheden
Adressen en contactpersonen van overheidsorganisaties.

Naar overheidsorganisaties

 
 
 
U bent hier:

Home

Kamerstuk 23706, nr. 70

 
 
 

Kamerstuk

Datum publicatie
Organisatie
Vergaderjaar
Dossier- en ondernummer
Datum vergadering

16-10-2008

Tweede Kamer der Staten-Generaal

2008-2009

23706 nr. 70

13-10-2008

 

 

 
 
 Toon meer van: Inhoudsopgave
 
 

 
 AanhefLichaamOndertekeningLichaamI Vragen en opmerkingen vanuit de fractiesVragen en opmerkingen van de leden van de CDA-fractieVragen en opmerkingen van de leden van de PvdA-fractieVragen en opmerkingen van de leden van de SP-fractieVragen en opmerkingen van de leden van de VVD-fractieVragen en opmerkingen van de leden van de SGP-fractieII Reactie van de staatssecretarisToegankelijkheid van het notariaat voor de burgerDe continuïteit van het notarisberoep, vergrijzing
en nieuwe instroomFinanciële situatie en verband met integriteitDe kwaliteit en integriteit van de notariële beroepsbeoefeningDe Marktwerking in het notariaatTuchtrecht in het notariaatAfschaffing NationaliteitsvereisteNotaris in dienstbetrekkingOndertekening
 

 
 
 Toon meer van: Extra informatie
 
 

 
 

Informatie over publicatie

 

 

 
 Toon meer van: Gerelateerd
 
 

 
 Publicaties in kamerdossier

Kamerdossier 23706Toon alle publicaties in het hoofddossier

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Publicaties referendum

 

 

 

 

 

Authentieke versie (PDF)
bestandsgrootte: 44 Kb

Informatie

Gerelateerd

Printen

Delen

 
 
 
23 706Wettelijke regeling van het notarisambt, mede ter vervanging van de
Wet van 9 juli 1842, Stb. 20, op het Notarisambt en de Wet van 31 maart
1847, Stb. 12, houdende vaststelling van het tarief betreffende het honorarium
der notarissen en verschotten (Wet op het notarisambt)nr. 70VERSLAG VAN EEN SCHRIFTELIJK OVERLEGVastgesteld 13 oktober 2008De vaste commissie voor Justitie1 heeft een
aantal vragen voorgelegd aan de staatssecretaris van Justitie naar aanleiding
van de brief van 28 maart 2008 inzake de Trendrapportage notariaat (Kamerstuk
23 706, nr. 69).De staatssecretaris heeft deze vragen beantwoord bij brief van 9 oktober
2008.Vragen en antwoorden, voorzien van een inleiding, zijn hierna afgedrukt.De voorzitter van de commissie,De Pater-van der MeerDe griffier van de commissie,NavaI Vragen en opmerkingen vanuit de fractiesVragen en opmerkingen van de leden van de CDA-fractieDe leden van de CDA-fractie hebben met belangstelling kennisgenomen van
de brief inzake de Trendrapportage notariaat 2006. Het valt de genoemde leden
wel op dat de brief nog veel vragen onbeantwoord laat.Met betrekking tot de toegankelijkheid van het notariaat constateren deze
leden met tevredenheid dat de tarieven voor akten rond onroerend goed zijn
gedaald. Echter, zorgelijk is de ontwikkeling op het gebied van familierechtelijke
zaken. Een verklaring van erfrecht heeft bijvoorbeeld tussen 2003 en 2006
een tariefstijging van 20% laten zien. Deelt de staatssecretaris de
zorgen omtrent de tariefstijging in de familiepraktijk? Klopt het dat tarieven
in de familiepraktijk amper kostendekkend zijn? De leden van de CDA-fractie
vragen of de tariefstijgingen in met name de familierechtelijke praktijk een
gevolg is van de marktwerking. Vormen de tariefstijgingen een belemmering
voor de toegankelijkheid van het notariaat? Heeft de staatssecretaris gegevens
waaruit blijkt dat voor 2008 ook een tariefstijging in de familiepraktijk
is te verwachten?Ten aanzien van de continuïteit merken deze leden op dat door de
vergrijzing bijna een derde van de notarissen het ambt in korte tijd zal verlaten.
Ingespeeld zal dus moeten worden op deze uitstroom. De Trendrapportage laat
echter zien dat zowel bij afgestudeerden notarieel recht als bij kandidaat-notarissen
een dalende trend waarneembaar is. Erkent de staatssecretaris deze zorgelijke
situatie? Welke initiatieven gaat zij ondernemen om het toekomstige tekort
aan notarissen op te vangen? Ziet zij ruimte om het voor notarissen uit andere
Europese landen aantrekkelijk te maken om in Nederland te werken? Kortom,
zou instroom van notarissen uit andere EU-lidstaten een oplossing kunnen zijn
voor het tekort aan notarissen in de toekomst? Deze leden hebben met de motie
Vroonhoven-Kok (23 706, nr. 66) een oplossing willen geven voor het toekomstige
tekort bij het notariaat. De motie biedt de mogelijkheid om notarissen na
hun 65ste door te laten werken. Hoe staat het met de uitvoering van de motie?
Zijn er problemen? Is er al contact geweest met het ministerie van Sociale
Zaken en Werkgelegenheid?Ook vragen genoemde leden zich af wat de mogelijkheden c.q. belemmeringen
zijn voor vrouwelijke notarissen die part time willen werken? En ziet de staatssecretaris
mogelijkheden om de procedure tot het indienen van een ondernemingsplan voor
benoeming tot notaris te versnellen? Hierdoor is snellere doorstroming mogelijk.Wat de kwaliteit van het notariaat betreft stellen zij dat bij de introductie
van marktwerking de beroepsnormen in ere dienen te worden gehouden. Welke
rol ziet de staatssecretaris voor de Koninklijke Notariële Beroepsorganisatie
(KNB) weggelegd? Moet de KNB niet meer preventief toezicht houden op notarissen?
Hoe is de forse toename van klachten tegen notarissen te verklaren? Deelt
de staatssecretaris de mening van de Commissie-Hammerstein dat door de concurrentie
de kwaliteit van de dienstverlening verschraalt? Is de bewaking van de vakinhoudelijkheid
en integriteit van notarissen al operationeel? Hoe kijkt de staatssecretaris
aan tegen de mogelijkheid om alle tuchtrechtelijke uitspraken te publiceren
op een website, zoals rechtspraak.nl? Waarom houdt maar een aantal kamers
van toezicht een recidivelijst bij en niet alle kamers? Erkent de staatssecretaris
dat notarissen erg afhankelijk zijn van bepaalde (externe) informatieverstrekkers,
hetgeen fraude in de hand kan werken?Kan de staatssecretaris de stand van zaken geven over de betrokkenheid
van notarissen bij fraude in de vastgoedhandel of wacht zij met haar reactie tot de resultaten van de Werkgroep verwevenheid onder- en bovenwereld
bekend zijn?Kan de staatssecretaris een reactie geven op de kritiek van de Nederlandse
Mededingingsautoriteit (NMa) op de KNB inzake regels die ingaan tegen de mededinging?Tot slot, blijkt uit de Trendrapportage dat het toezicht verbrokkeld is
en niet zou voldoen aan de eisen van het Europees Verdrag voor de Rechten
van de Mens. Wanneer verwacht de staatssecretaris dat de kabinetsreactie op
het rapport van de Commissie-Huls hieromtrent beschikbaar zal zijn?Vragen en opmerkingen van de leden van de PvdA-fractieDe leden van de PvdA-fractie hebben met belangstelling kennisgenomen van
de Trendrapportage notariaat 2006. Deze leden hebben hierover enkele vragen.Bij de toegankelijkheid van het notariaat vragen de leden van de PvdA-fractie
zich toch af of de tendens dat de familiepraktijk duurder wordt en die voor
de onroerendgoedpraktijk daalt eraan bijdraagt dat het notariaat voor iedereen
beter toegankelijk wordt. Temeer daar de tarieven voor vooral duurdere hypotheken
zijn gedaald en die lager hypotheken lijken te zijn gestegen sinds 2005 (figuur
3, p. 28) en voor testamenten zijn gestegen, vrezen deze leden dat de toegankelijkheid
voor lagere inkomens- of vermogensgroepen wel onder druk zou komen te staan.
Kan de staatssecretaris hier op in gaan?Consumenten zijn door middel van diverse websites in staat om prijzen
van aktes bij verschillende notariskantoren onderling te vergelijken. Toch
vragen de leden van de PvdA-fractie zich af in hoeverre consumenten hiermee
een vrije keuze voor een notaris kunnen maken. In sommige streken zal de dichtheid
van het aantal notarissen mogelijk zo laag zijn dat de keuze voor een andere
notaris dan die van de nabije omgeving waarin men woont, wellicht beperkt
wordt door de afstand die men voor die andere notaris zou moeten reizen? Blijft,
hoewel de notarismarkt minder lokaal is dan vroeger (p. 32), de fysieke afstand
tussen cliënt en notaris niet toch een belangrijke belemmering voor de
vrije keuze van een notaris?De leden van de PvdA-fractie lezen in de Trendrapportage dat er vanuit
Brussel en de NMa aangestuurd wordt op verdere liberalisering van de markt
van het notariaat. Zo zou de NMa onder andere problemen hebben met het verbod
dat de KNB oplegt om resultaatgerichte beloning in te stellen. KNB wil met
het oog op de onafhankelijkheid echter toch vasthouden aan deze regels. Wat
is de mening van de staatssecretaris over de opmerkingen van de NMA en de
reactie van de KNB hierop?De leden van de PvdA-fractie blijven zich zorgen maken over de ontwikkeling
van het aantal notarissen in Nederland. Zij kunnen dan ook in grote lijnen
instemmen met de maatregelen die aangekondigd worden om deze instroom te vergroten.Deze leden zijn bekend met de mogelijkheid voor instroom van nieuwe kandidaat-notarissen
vanuit andere EU-lidstaten. Ook in de Trendrapportage wordt hierop gewezen.
Hoeveel kandidaat-notarissen stromen daadwerkelijk in vanuit andere EU-lidstaten?Wat verwacht de staatssecretaris van «de notaris in loondienst»
(mits de Eerste Kamer hiermee akkoord gaat) als het om het aantal (kandidaat-)
notarissen gaat, zo vragen de leden van de PvdA-fractie.De leden van de PvdA-fractie hebben bij eerdere gelegenheden al hun zorgen
over de ontwikkeling van de kwaliteit en integriteit binnen het notariaat
geuit. Deze leden benadrukken dat zij in zijn algemeenheid tevreden zijn over
het functioneren van het notariaat. Veruit de meestenotarissen
doen goed en integer hun werk. Aangezien de notaris niet alleen een ondernemer
is, maar ook vertrouwensvolle publieke taak verricht hebben deze leden zorgen
over de toename van het aantal tuchtzaken. Kan de staatssecretaris op de mogelijke
oorzaken hiervan ingaan?Over de kwaliteit van het notariaat lezen de leden van de PvdA-fractie
dat er geen «concrete aanwijzingen» zijn dat door de marktwerking
er sprake is van een kwaliteitsverlies van de notariële dienstverlening.
Zijn er dan wel andere aanwijzingen die op een dergelijk verlies zouden kunnen
duiden. Zo ja, welke aanwijzingen betreft dit? Is het feit dat het aantal
tuchtzaken stijgt een indicatie voor het onder druk staan van de kwaliteit
van de dienstverlening, zo vragen deze leden zich af? In de Trendrapportage
wordt gesteld dat er weliswaar geen aanwijzingen zijn voor een kwaliteitsverlies
maar dat er wel mogelijk sprake is van een «verschraling van de kwaliteit».
Wat is het verschil tussen beide? Wat zijn de aanwijzingen voor een kwaliteitsverschraling?
Deze leden zijn van mening dat de in de Trendnota genoemde aanwijzing dat
de prijsvechters de informatie- en adviestaak achterwege laten wel degelijk
op een onaanvaardbare vermindering van kwaliteit duidt. Deelt de staatssecretaris
die mening? Zo ja, wat gaat zij hiertegen ondernemen? Zo neen, waarom niet?
Is het beleid van de KNB om de kwaliteit van de notariële dienstverlening
te verbeteren ook gericht op het tegengaan dat kantoren hun informatie- en
adviestaak verwaarlozen? Zo ja, kan de KNB de prijsvechters die het betreft
hierop aanspreken? Wreekt het zich bijvoorbeeld op dit punt dat het kwaliteitsbeleid
van de KNB onverplichtend is? Zo neen, waarom niet?Vragen en opmerkingen van de leden van de SP-fractieDe leden van de SP-fractie hebben met belangstelling kennis genomen van
de brief van de staatssecretaris van justitie en de trendrapportage notariaat
2006. De leden hebben hierover nog enkele opmerkingen en vragen.De staatssecretaris constateert in haar brief dat de toegankelijkheid
van de notariële dienstverlening is toegenomen. Waarop baseert de staatssecretaris
deze conclusie? In de Trendrapportage wordt duidelijk melding gemaakt van
een afnemende toegankelijkheid van de dienstverlening in de familiepraktijk
als gevolg van de sinds de invoering van de marktwerking in het notariaat
in 1999 voortdurende stijging van tarieven in de familiepraktijk. Hoe beoordeelt
de staatssecretaris deze ontwikkeling en acht zij de toegang tot het notariaat
voldoende gewaarborgd? Deelt de staatssecretaris de constatering van de leden
van de SP-fractie dat de invoering van marktwerking in het notariaat vooral
geleid heeft prijsvoordeel voor de ondernemingsmarkt, de bedrijfsmatige onroerendgoedpraktijk
en het topsegment van de particuliere huizenmarkt? Hoe beoordeelt de staatssecretaris
deze ontwikkeling?De leden van de SP-fractie vragen de staatssecretaris of de stijgende
vraag naar notariële dienstverlening voldoende wordt gedekt door de stijging
van het aanbod?In de trendrapportage wordt gemeld dat ongeveer 5% van de kantoren
zich in een ongunstige financiële positie bevindt. Het Bureau Financieel
Toezicht (BFT) concludeert in haar jaarverslag 2006 dat slechts 86%
van de notarissen financieel solide is. Deelt de staatssecretaris de mening
van de laden van de SP-fractie dat de 14% niet financieel solide notarissen
een verhoogd risico lopen van integriteitschendingen? Hoe verklaart de staatssecretaris
de verschillen tussen de Trendrapportage (5%) en het jaarverslag van
het BFT (14%) over het aantal notarissen dat niet financieel solide
is?Deelt de staatssecretaris de zorgen van deze leden over het toenemen van
het aantal klachten en de grote toename van het aantal tuchtzaken? Indien de in de Trendrapportage geconstateerde verschraling van de kwaliteit
van de notariële dienstverlening niet is te wijden aan de ingevoerde
marktwerking, waaraan is de achteruitgang in kwaliteit dan wel te wijden,
zo vragen de leden.Hoe beoordeelt de staatssecretaris het feit dat sinds de invoering van
de marktwerking de werkgelegenheid in het notariaat is gedaald? Acht de staatssecretaris
het ontbreken van een CAO voor het personeel dat werkzaam is in het notariaat
wenselijk? Wat is de reactie van de staatssecretaris op de ontwikkeling dat
de werkdruk in het notariaat is toegenomen, terwijl de arbeidsomstandigheden
zijn verslechterd (bijvoorbeeld het niet uitkeren van een 13e maand en minder
investeren in opleidingen)? In hoeverre worden de gevolgen van de markwerking
afgewenteld op het personeel, zo vragen de leden.Wat is de mening van de staatssecretaris over de aanhoudende stroom berichten
in de media over fraude met vastgoed waarbij noodzakelijkerwijs ook steeds
notarissen zijn betrokken? Deelt de staatssecretaris de mening van de leden
van de SP-fractie dat als gevolg van de concurrentie op prijs en de daarmee
samenhangende marginale bedrijfsresultaten de kans op normvervaging toeneemt
omdat notarissen eerder in financiële problemen komen? Hoe beoordeelt
de staatsecretaris in dit verband de ontwikkeling dat steeds meer notarissen
zich specialiseren en zich afhankelijk maken van een enkele grote cliënt?
Onderkent de staatssecretaris de potentiële gevaren voor de integriteit
van notarissen als gevolg van de toenemende afhankelijkheid?De leden van de SP fractie delen niet het overwegend positieve beeld dat
de staatssecretaris in de Trendrapportage meent te herkennen. De leden stellen
vast dat klachten en tuchtzaken toenemen, de werkgelegenheid afneemt, arbeidsvoorwaarden
verslechteren, alleen de ondernemersmarkt en de top van de private markt profiteren
van prijsvoordelen bij onroerend goed, de familiepraktijk al bijna 10 jaar
prijsstijgingen laat zien en de media worden regelmatig met gevallen van frauderende
notarissen. De leden van de SP fractie beoordelen de toestand van het notariaat
dan ook als zorgwekkend en zien alle aanleiding om maatregelen te nemen om
een eind te maken aan de uitwassen en negatieve gevolgen van de invoering
van marktwerking in het notariaat.Vragen en opmerkingen van de leden van de VVD-fractieDe leden van de fractie van de VVD hebben kennisgenomen van de brief van
de staatssecretaris van justitie waarin de Trendrapportage Notariaat 2006
wordt aangeboden. Met de staatssecretaris zijn deze leden tevreden met de
constatering in het rapport dat de toegankelijkheid van de notariële
dienstverlening is toegenomen en het aanbod (bij een stijgende vraag) is toegenomen.
Daarnaast menen zij dat het positief is dat er uit de Trendrapportage 2006
(nog) geen concrete aanwijzingen blijken voor kwaliteitsverlies dat is toe
te schrijven aan de toegenomen marktwerking in het notariaat. Wel menen zij
dat er nog een aantal zeer belangrijke aandachtspunten en knelpunten zijn
binnen het notariaat die met spoed aangepakt dienen te worden. Hierover willen
de aan het woord zijnde leden een aantal opmerkingen maken en de staatssecretaris
een aantal vragen voorleggen.De leden van de VVD-fractie signaleren met de staatssecretaris dat de
tarieven in de onroerendgoedpraktijk verder zijn gedaald, de tarieven voor
de losse hypotheekakten lijken te stabiliseren maar juist in de familiepraktijk
verder zijn gestegen. Deze leden vinden de stijging in de familiepraktijk
een zorgwekkende ontwikkeling. Dit vooral met het oog op de uitkomst in het
rapport dat in de praktijk bedrijfsmatige aspecten voor notarissen
de doorslag geven (in tegenstelling tot bijvoorbeeld het belang van zwakke
partij). Heeft de staatssecretaris inzicht in de meest actuele stand van zaken
met betrekking tot de tarieven? Zet deze stijging in de familiepraktijk nog
steeds door en in hoeverre ligt momenteel het tarief nog onder het maximumtarief
voor draagkrachtige? De leden van de VVD-fractie begrijpen dat de tariefstijding
het gevolg is van de toegenomen marktwerking maar zijn desalniettemin geïnteresseerd
in de visie van de staatssecretaris op deze ontwikkeling. Waarom doet de ontwikkeling
zich alleen binnen deze praktijk voor? Uit de brief blijkt niet dat de staatssecretaris
voornemens is deze stijging, en eventuele maatregelen deze stijging in de
toekomst te stabiliseren, te bezien. Graag ontvangen zij een nadere toelichting
op dit punt.Uit de Trendrapportage blijkt zowel de instroom als uitstroom uit het
beroep van kandidaat-notarissen een punt van zorg. Dit is onder meer het gevolg
van een hoge werkdruk en ongunstige arbeidsvoorwaarden. In de brief geeft
de staatssecretaris aan dat de komende wetgeving daar aandacht aan zal besteden.
De leden van de VVD-fractie vragen de staatssecretaris in afwachting van de
wetgeving meer inzicht te geven in de maatregelen naast de verruiming van
mogelijkheden deeltijd te werken. Dit verandert immers niet direct iets aan
de oorzaken; een hoge werkdruk en ongunstige arbeidsvoorwaarden.Uit verschillende eerdere overleggen en brieven is de leden van de VVD-fractie
duidelijk dat zowel de staatssecretaris als de KNB geen beletsel zien deze
verplichte leeftijdsgrens op te rekken naar 70 jaar. Ook in voorliggende brief
geeft de staatssecretaris aan dit binnen de komende wetgeving te verruimen.
Deze leden vragen de staatssecretaris aan te geven aan welke verruiming, tot
welke leeftijd, zij hierbij voor ogen heeft, en wanneer hier aan gaat worden
gewerkt.Ondanks het feit dat de leden van de VVD-fractie zeer verheugd zijn met
de toezegging dat de leeftijdsgrens zal worden verruimd, vrezen zij echter
dat dit mogelijk pas in de verre toekomst zal zijn gerealiseerd. Dit gelet
op de vele, soms ook gevoelige, aspecten van het notariaat die bij de uitwerking
van de kabinetsreactie op het rapport van de commissie-Hammerstein en binnen
de komende wetgeving zullen spelen. Is de staatssecretaris met deze leden
van mening dat dit zeer onwenselijk zou zijn? Is de staatssecretaris bereidt
dit aspect, het verruimen van de verplichte leeftijdsgrens naar 70 jaar, afzonderlijk
en zo spoedig mogelijk middels wetgeving te realiseren? Zo neen, waarom niet?Tot slot is in de Trendrapportage gekeken naar de kwaliteit en integriteit
onder andere aan de hand van het aantal klachten en opgelegde tuchtrechtmaatregelen.
Er zijn geen aanwijzingen van kwaliteitsverlies. Het aantal klachten is ongeveer
gelijk, wel zijn de behandelde zaken bij de Kamers van Toezicht verdubbeld
(in 2003 ten opzichte van 1999) en maatregelen toegenomen. Dit wijst volgens
de staatssecretaris op een toegenomen zelfreinigend vermogen. Om de integriteit
te kunnen borgen zal de staatssecretaris binnen de komende wetgeving met maatregelen
komen. De leden van de VVD-fractie zijn zeer benieuwd en vernemen graag van
de staatssecretaris op welke termijn de Kamer deze voorstellen tegemoet kan
zien.Vragen en opmerkingen van de leden van de SGP-fractieMet betrekking tot de continuïteit van het notariaat stellen de leden
van de SGP-fractie de volgende vragen:– worden initiatieven van werkgeverszijde voorbereid welke tegemoet
kunnen komen aan de kritiek van de kandidaat-notarissen op de hoge werkdruk
in het notariaat en de ongunstige secundaire arbeidsvoorwaarden?; – in hoeverre is de leeftijdsgrens van 65 jaar (nog) een dwingend
gegeven voor het defungeren van notarissen?;– wat is de stand van behandeling van het wetsvoorstel tot afschaffing
van het nationaliteitsvereiste voor de benoeming tot notaris?;– Relatief veel kleine kantoren behoren tot de ongeveer 5%
van de kantoren die zich in een ongunstige financiële situatie bevinden.
Is bekend hoe lang deze kleine kantoren bestaan?Ten aanzien van de kwaliteit en integriteit leggen zij de volgende vragen
aan de staatssecretaris voor:– wat is de stand van zaken met betrekking tot de kabinetsreactie
op het advies van de werkgroep Tuchtrecht?;– Valt inzicht te verschaffen over de aard van de klachten, de doorlooptijden
en wie de klachten indienen wat betreft de door de tuchtcolleges behandelde
klachten? Acht de regering nader onderzoek in deze gewenst?II Reactie van de staatssecretarisNaar aanleiding van de Trendrapportage notariaat 2006 die ik u op 28 maart
jl. heb toegezonden, hebben verschillende fracties ter verheldering schriftelijke
vragen gesteld. In deze brief zal ik deze vragen geclusterd beantwoorden,
mede omdat een aantal fracties vragen hebben gesteld over dezelfde beleidsonderwerpen
en beantwoording per fractie tot een aantal herhalingen zou leiden.Toegankelijkheid van het notariaat voor de burgerDe fracties van CDA, PvdA, SP en VVD stellen vragen omtrent de toegankelijkheid
van het notariaat in relatie met de gestegen tarieven in de familierechtpraktijk.
Zoals bekend was er in de periode voor invoering van de marktwerking in het
notariaat in 1999 feitelijk sprake van kruissubsidiëring tussen de onroerendgoedpraktijk
en de familierechtpraktijk. Door de vrije tarieven en de daardoor ontstane
marktwerking heeft de afgelopen jaren een correctie plaatsgevonden van de
destijds te lage tarieven in de familierechtpraktijk, waarbij in veel gevallen
de kostprijs niet werd gedekt door de toenmalige notariële tarieven voor
familierechtelijke producten. Dit heeft geleid tot hogere prijzen voor bij-voorbeeld
testamenten, boedelafwikkelingen of verklaringen van erfrecht. Daar staat
tegenover dat de tarieven in de onroerendgoedpraktijk zijn gedaald. Het beeld
is dat per saldo de totale dienstverlening van het notariaat goedkoper is
geworden, waarbij tevens meer aandacht is ontstaan voor de wijze waarop dienstverlening
aan de burger wordt verleend. Ten aanzien van de familierechtpraktijk is thans
het beeld dat de tarieven reëler zijn dan voor 1999 en gebaseerd zijn
op de werkelijke kosten. Daarbij is niet gebleken dat de familierechttarieven
zijn gestegen tot onrealistische hoogte of anderszins in het algemeen een
(te) hoge drempel zouden vormen voor notariële dienstverlening. Ik merk
daarbij op dat juist in de familierechtpraktijk veelal sprake is van maatwerkproducten
die naar hun aard arbeidsintensief zijn en daardoor ook relatief duur. Er
zijn geen cijfers beschikbaar die een verwachting geven voor de prijsontwikkeling
van de familierechtpraktijk in de komende perioden, zodat vooralsnog wordt
gerekend op een prijsontwikkeling die gelijk is aan de gemiddelde prijsindex. De continuïteit van het notarisberoep, vergrijzing
en nieuwe instroomDe fracties van CDA, PvdA, SP, VVD en SGP geven allen blijk van zorg omtrent
de continuïteit van het notariaat. Daarbij worden zowel de grote uitstroom
van het aantal kandidaatnotarissen, als de lage aantallen notarieel afgestudeerden
en de daaruit volgende – geringe – instroom in het notariaat genoemd.Sinds een aantal jaren vindt er een daling plaats van het aantal mensen
dat notarieel recht gaat studeren. Daarbij stromen ook niet alle notarieel
afgestudeerden het notariële beroep in, maar wordt elders een werkkring
gevonden waar notariële kennis gewenst is, zoals bij financiële
instellingen of projectontwikkelaars. De keuzen die hieraan ten grondslag
liggen zijn van puur persoonlijke aard en kunnen zowel betrekking hebben op
de aantrekkingskracht van de verschillende beroepen als persoonlijke interesse
en ontwikkeling. Het is voor het notariaat dan ook een grote uitdaging om
het beroep van notaris aantrekkelijk te houden voor zowel nieuwe generaties
van notarieel geschoolden als voor reeds in de praktijk werkzame kandidaat-notarissen.
Zoals eerder in mijn brief van 28 maart jl. is aangegeven deel ik de
zorg voor de continuïteit in het notariaat1.
Met het oog daarop zijn dan ook een aantal maatregelen in voorbereiding die
moeten bijdragen tot het aantrekkelijk houden en maken van het beroep van
notaris. Ik noem het wetsvoorstel van de notaris in dienstbetrekking, de verruiming
van de mogelijkheden om in deeltijd als kandidaat-notaris of notaris werkzaam
te zijn, de verruiming van de mogelijkheden voor zij-instromers, en de verkorting
van de stageduur in bepaalde gevallen. Primair is van belang dat het notariaat
zelf zorgt voor goede arbeidsomstandigheden in materiële en immateriële
zin die concurrerend zijn met de arbeidsomstandigheden in andere juridische
beroepen. Ook het imago en de uitstraling van het beroep op de arbeidsmarkt
voor notarieel afgestudeerde is voor al eerst een taak voor de Koninklijke
Notariële Beroepsorganisatie (KNB) in nauwe samenwerking met haar leden.
Samen met de KNB zal ik bezien of de reeds genoemde maatregelen leiden tot
de gewenste verhoogde aantrekkelijkheid en instroom in het beroep van (kandidaat-)notaris.Door de CDA fractie wordt gevraagd of het mogelijk is om de procedure
voor het indienen van een ondernemingsplan te versnellen. De huidige procedure
voor het beoordelen van een ondernemingsplan door de commissie van deskundigen
met het oog op een levensvatbare notarispraktijk is naar mijn oordeel doelmatig
en efficiënt. Ook bij nadere beschouwing zie ik geen aanknopingspunten
die wezenlijk zouden kunnen bijdragen tot een versnelling van de procedure
zonder te tornen aan de kwaliteit van de toetsing. Juist de toegenomen marktwerking
en concurrentie en het streven naar een duurzaam notariaat maken dat ik de
huidige toetsing van de ondernemingsplannen noodzakelijk acht. Het tempo van
doorstroming wordt overigens niet beïnvloed door de beoordeling van de
ondernemingsplannen.Ten aanzien van de genoemde vergrijzing van de beroepsgroep merk ik op
dat ik bij nota van wijziging bij het spoedwetsvoorstel tuchtrecht advocaten
en notarissen een voorstel heb gedaan voor het verhogen van de wettelijke
leeftijdsgrens voor defungeren van 65 naar 70 jaar mede ter uitvoering van
de motie van mevrouw Van Vroonhoven-Kok (23 706, nr. 66)2. Dit voorstel is op 8 oktober jl. door de uw Kamer aanvaard.Financiële situatie en verband met integriteitDe SP-fractie vraagt hoe de staatssecretaris de verschillen verklaart
tussen de Trendrapportage (5%) en het jaarverslag van het BFT (14%)
over het aantal notarissen dat niet financieel solide is? Tevens vraagt deze
fractie of het niet zo is dat de 14% niet financieel solide
notarissen een verhoogd risico lopen van integriteitschendingen?Door de SGP-fractie wordt in dit verband gevraagd t.a.v. de ongeveer 5%
van de (veelal kleine) notariskantoren die zich in een ongunstige financiële
situatie bevinden hoe lang deze kantoren bestaan. De verschillen tussen de
in de Trendrapportage 2006 genoemde 5% en de uit het jaarverslag van
het BFT af te leiden 14% berusten hoofdzakelijk hierop, dat bij de
berekening andere begrippen en andere citeria zijn gehanteerd. Zo is:– het in de trendrapportage genoemde percentage alleen gebaseerd
op onvoldoende (d.i. negatieve) liquiditeit en
solvabiliteit en gaat het percentage omhoog naar 15% indien ook de
in de trendrapportage vermelde percentages kantoren met matige liquiditeit en solvabiliteit hierbij worden opgeteld;– voor het BFT niet alleen liquiditeit en solvabiliteit bepalend
voor de kwalificatie of de financiële situatie van een notaris al dan
niet «solide» is, maar worden daarvoor ook nog andere maatstaven
aangelegd;– in de trendrapportage sprake van kantoren, bij het BFT van notarissen.De veronderstelling dat er een één op één
verband is tussen niet financieel solide notarissen en een verhoogd risico
op integriteitschendingen, kan niet zonder meer onderschreven worden. Bij
integriteitrisico’s kunnen bovendien andere factoren een rol spelen
dan financieel ongunstige bedrijfsresultaten; de houding van de notaris speelt
hierbij een veel grotere rol. Dit beeld wordt ook ondersteund door de recente
zaken waarin notarissen betrokken waren bij ernstige integriteitschendingen,
maar er geen sprake was van een ongunstige financiële situatie.Voor de beantwoording van de vraag van de SGP-fractie, hoe lang de 5%
kantoren met een ongunstige financiële situatie bestaan, zijn helaas
niet zonder veel nader onderzoek exacte gegevens voorhanden. Wel heeft het
BFT dergelijke gegevens kunnen verstrekken t.a.v. kantoren met een negatieve
liquiditeit respectievelijk solvabiliteitpositie kunnen aangeven hoeveel starters –
d.w.z. nog minder dan drie jaar bestaande kantoren – dit betrof. Van
de kantoren met een negatieve liquiditeit (7%) kan worden gesteld dat
daarvan ongeveer 17% bestaat uit startende notarissen. Van de 5%
kantoren met een negatieve solvabiliteit bedraagt dit ongeveer 15%.
Hierbij moet opgemerkt worden dat bij startende kleine kantoren dit soort
rode cijfers op zich niet altijd verontrustend hoeft te zijn, omdat bij startende
ondernemers in het algemeen nu eenmaal de kost voor de baat uit gaat. Het
BFT plaatst overigens solitair startende notarissen standaard onder een intensiever
niveau van toezicht (oplettend toezicht) dan het normale toezichtniveau.De kwaliteit en integriteit van de notariële beroepsbeoefeningDoor de fracties van het CDA, de PvdA en de VVD worden vragen gesteld
over de kwaliteit van de notariële beroepsuitoefening. Het uitgangspunt
dat het kabinet in haar reactie op het rapport van de commissie Hammerstein
heeft gehanteerd ten aanzien van notariële kwaliteit is dat deze primair
een verantwoordelijkheid is van de notaris zelf en de KNB. De overheid dient
aanzien alleen de kaders te scheppen waarbinnen kwaliteitsontwikkeling kan
plaatsvinden. De KNB heeft de afgelopen jaren verschillende initiatieven genomen
om de kwaliteit van de beroepsuitoefening te verhogen. Ik noem het stellen
van normen en kaders door kwaliteitsverordeningen en beleidsregels ten behoeve
van de uitvoeringspraktijk. Ook is een aanvang gemaakt met kwaliteitsonderzoeken
(audits) door de KNB onder haar leden. Algemeen is het beeld dat de vrije
tarieven in het notariaat hebben geleid tot een klantgerichtere opstelling
van de notaris met meer aandacht van de notaris voor de eigen kostenstructuur.
Het veelvuldig veronderstelde – lineaire – verband tussen de prijs
voor notariële dienstverlening en de kwaliteit is door onderzoek niet
aangetoond. Wel is duidelijk dat de notariële onroerendgoedpraktijk
kwetsbaar is voor malafide transacties. Ik wijs hierbij op de gebeurtenissen
in Rotterdam met betrekking tot malafide vastgoedtransacties en de daarbij
betrokken notarissen.De oorzaken van voornoemde praktijken zijn weliswaar gelegen buiten het
notariaat, maar de individuele notaris dient steeds alert te zijn op mogelijke
onregelmatigheden bij de aan- of verkoop van vastgoed. De notaris is gehouden
ongebruikelijke transacties te melden en – indien daartoe aanleiding
bestaat – zijn dienstverlening te weigeren. Ik deel daarbij de opvatting
van de CDA-fractie dat de notaris afhankelijk is van de informatie die hij
daarbij van anderen verkrijgt, maar merk daarbij op dat de notaris –
binnen redelijke grenzen – kritisch moet zijn ten aanzien van de hem
aangeleverde informatie. In veel gevallen bestaat daarbij de mogelijkheid
van verificatie, in andere gevallen zal de informatie naar redelijkheid op
zijn waarde moeten worden geschat.In die zin bezien is de onroerendgoedpraktijk een toetssteen voor de integriteit
van het notariaat. Ook te dien aanzien heeft de KNB recent verschillende richtlijnen
en kaders opgesteld, alsmede klachten bij de tuchtrechter ingediend tegen
notarissen waar ernstige twijfel was gerezen omtrent hun beroepsmatig handelen1. Ik stel vast dat de gecombineerde aanpak van zowel
het BFT als de KNB, alsmede het OM en de FIOD in de bestrijding van betrokkenheid
van notarissen bij vastgoedfraude tot concrete resultaten leiden.Door de PvdA-fractie wordt in dit verband aandacht gevraagd voor de kwaliteit
van de ambtshandelingen in relatie tot marktwerking. Sinds de invoering van
de vrije tarieven in het notariaat is er voortdurend aandacht geweest voor
de gevolgen daarvan voor de kwaliteit van de notariële werkzaamheden.
Hierbij is steeds de centrale vraag geweest of notarissen de kwaliteit van
hun dienstverlening direct koppelen aan de prijs die zij in rekening brengen.
Daarbij moet worden bedacht dat de akte als notarieel product altijd aan dezelfde
hoge kwaliteitseisen moet voldoen. Op dat punt kunnen notarissen zich niet
van elkaar onderscheiden. Wel is verschil mogelijk in de wijze waarop een
cliënt wordt bejegend en de omvang en mate waarin deze wordt geadviseerd.
Binnen de grenzen van de wet kan de notaris zich onderscheiden van andere
notarissen door zijn cliënt zo goed en volledig mogelijk te adviseren.
Dit is in het belang van de cliënt, maar ook in het belang van de notaris
zelf. Een belangrijke factor voor de opbouw van een notarispraktijk is de
tevredenheid van de cliënten en de uitstraling die dat heeft op nieuwe
cliënten. Het onderzoek van het EIM in 20052
heeft ten aanzien van het aantal fouten in de akten geen significante verschillen
te zien gegeven tussen de kantoren met relatief lage tarieven en kantoren
met hoge tarieven. Een verband tussen prijs en kwaliteit van notariële
diensten is in de verschillende onderzoeken naar de effecten van marktwerking
in het notariaat de afgelopen jaren niet duidelijk aangetoond. Door de PvdA-fractie
wordt gesteld dat het kwaliteitsbeleid van de KNB onverplichtend is. In de
Wet op het notarisambt (Wna) is in artikel 61 aan de KNB opgedragen de bevordering
van een goede beroepsuitoefening en vakbekwaamheid van hun leden. In het tweede
lid van artikel 61 Wna is geregeld dat door de KNB verordeningen kunnen worden
vastgesteld ter zaken van de vakbekwaamheid en de kwaliteit van de beroepsuitoefening.
Deze regels zijn bindend van aard3.De Marktwerking in het notariaatVerschillende fracties (CDA, PvdA, SP, VVD) stellen vragen ten aanzien
van de gevolgen van de marktwerking in het notariaat als gevolg van het vrijlaten
van de tarieven voor notariële werkzaamheden. Uit onderzoeken is gebleken
dat zowel de cliënten als de notarissen bewuster zijn geworden van de
prijs-kwaliteitverhouding van notariële dienstverlening. Dit is ook zichtbaar
in de neerwaartse prijsontwikkeling in de onroerendgoedpraktijk.
Maar ook een tegengestelde prijsontwikkeling in de familierechtpraktijk geeft
aan dat de marktwerking effect heeft en tot betere economische doelmatigheid
leidt. Indien het prijsniveau bij een notaris te hoog is zal de consument
een keuze kunnen maken voor een andere notaris.De CDA- en de PvdA-fracties vragen naar de mogelijke strijdigheid van
regels van de KNB in het kader van de mededingingregelgeving. Uitgangspunt
is dat alle regelgeving, zowel wetgeving als verordeningen, wordt getoetst
op mogelijke strijd met de mededingingsregels. Deze regels mogen niet onnodig
de vrije mededinging beperken. Ik merk op dat het notariaat naar zijn aard
niet kan zonder voorschriften die mogelijkerwijze de vrije mededinging beperken.
Getoetst wordt of te stellen regels noodzakelijk zijn ter borging van de integriteit
en kwaliteit van de beroepsuitoefening. Deze criteria zijn ook van belang
voor de instandhouding en werking van de rechtsorde in Nederland. In dat kader
is de afgelopen jaren ook door de KNB kritisch gekeken naar de noodzaak en
proportionaliteit van regels en voorschriften die op het notariaat van toepassing
zijn. Eenzelfde toetsingkader wordt ook gehanteerd bij de voorafgaande goedkeuring
door de minister van Justitie van verordeningen die door de KNB worden opgesteld.Tuchtrecht in het notariaatDoor de CDA-fractie wordt gevraagd wat mijn visie is op de mogelijkheid
om tuchtrechtuitspraken te publiceren op een internet-website. Zoals reeds
eerder aan de Tweede Kamer is bericht ben ik een voorstander van het publiceren
van tuchtrechtuitspraken aangaande de juridische beroepsgroepen. Daartoe zijn
de nodige werkzaamheden verricht. Thans is een proef-website (www.tuchtrecht.nl)
operationeel waarop van een aantal tuchtcolleges de uitspraken raadpleegbaar
zijn. Ten aanzien van de werkwijze van de kamers van toezicht merk ik op dat
in het komende wetsvoorstel waarin de Wna wordt gewijzigd het aantal kamers
van 19 zal worden teruggebracht tot 5.. Op deze wijze wordt tevens een uniformering
voorzien van de werkwijze van de kamers. De manier waarop de kamers van toezicht
hun werkzaamheden inrichten acht ik met het oog op hun onafhankelijkheid een
taak voor de kamers zelf.Door de CDA- en de SGP-fracties wordt gevraagd naar de stand van zaken
betreffende het kabinetsstandpunt op het rapport van de commissie onder leiding
van prof. Huls inzake het wettelijk geregeld tuchtrecht. Dit kabinetsstandpunt
is in november 2007 aan de Tweede Kamer gezonden1.
Op 3 maart jl. heeft een algemeen overleg met de vaste commissie voor
Justitie plaatsgevonden2. Bij die gelegenheid
is toegezegd dat een nadere standpuntbepaling zal plaatsvinden betreffende
de organisatiestructuur van het advocatentuchtrecht. Deze standpuntbepaling
is thans nog niet afgerond. Na afronding hiervan zal de Kamer nader worden
bericht. Voor de overige onderwerpen van het kabinetsstandpunt is de uitwerking
ter hand genomen en zal door middel van voorstellen van wet aan de Kamer worden
voorgelegd.Door de PvdA-fractie wordt gevraagd naar de oorzaak van de stijging van
het aantal tuchtzaken in relatie met de onder druk staande kwaliteit als gevolg
van marktwerking. Naar mijn oordeel is er geen direct verband tussen het toegenomen
aantal klachten en de marktwerking. Bedacht moet worden dat sinds 1999 ook
de kandidaat-notarissen zijn onderworpen aan het wettelijke tuchtrecht. Deze
uitbreiding brengt daardoor een aanzienlijk aantal (circa 2500 kandidaten
t.o.v. 1500 notarissen) personen onder het notariële tuchtrecht zodat
ook de kans op klachten toeneemt. Wel is aannemelijk dat de cliënten
van de notaris meer dan voorheen kritisch zijn op de wijze van dienstverlening
zodat vaker wordt geklaagd over de wijze van bejegening. Als relativering
geldt dat het aantal ernstige klachten en opgelegde maatregelen relatief zeer
beperkt zijn. Uit het onderzoek inzake de omvang van het wettelijk niet-hiërarchisch tuchtrecht 2001–20061 blijkt
dat in 2006 door de tuchtrechter 8 schorsingen zijn opgelegd tegenover 1 schorsing
in 2001. Hoewel dit in de jaren – procentueel bezien – een forse
verhoging is, is het aantal opgelegde maatregelen verhoudingsgewijs bescheiden
van omvang wanneer men de getallen afzet tegen het de aantallen kandidaten
en notarissen (respectievelijk 2500 en 1500). De SGP-fractie vraagt naar inzicht
over de aard van klachten, doorlooptijden, etc van het notariële tuchtrecht.
Ik verwijs voor een antwoord naar het voornoemde rapport van het WODC dat
in november 2007 aan de Kamer is aangeboden.Afschaffing NationaliteitsvereisteDoor de SGP-fractie wordt gevraagd naar de stand van zaken met betrekking
tot het wetsvoorstel tot afschaffing van het nationaliteitsvereiste voor de
benoeming tot notaris. Dit wetsvoorstel is thans aanhangig bij de Eerste Kamer.
Naar aanleiding van een aantal vragen van de Eerste Kamer vindt thans nader
onderzoek plaats naar de situatie in andere Europese landen met betrekking
tot het afschaffen van het nationaliteitsvereiste voor de benoeming tot notaris.Notaris in dienstbetrekkingDe PvdA-fractie vraagt naar de verwachtingen van de notaris in dienstbetrekking.
Ik heb op 15 januari 2008 de Eerste Kamer verzocht de behandeling van
het wetsvoorstel aan te houden omdat mij was gebleken dat de KNB de steun
aan het voornoemde wetsvoorstel had ingetrokken2.
Op 3 april 2008 heb ik na overleg met de KNB geconcludeerd dat het wenselijk
was om enkele technische aanpassingen in de regeling aan te brengen van voornamelijk
technische aard3. Deze aanpassingen zijn thans
in voorbereiding.Ik verwacht dat het onderhavige wetsvoorstel een bijdrage kan leveren
aan het aantrekkelijk maken cq houden van het beroep voor kandidaat-notarissen
en notarissen die niet het ondernemerschap ambiëren. Op deze wijze kan
ook de instroom en uitstroom in het beroep op een gunstige wijze worden beïnvloed.
De mate waarin van deze mogelijkheid gebruik zal worden gemaakt is uiteraard
geheel afhankelijkheid van de animo daarvoor bij kandidaten en notaris-werkgevers.De staatssecretaris van Justitie,N. Albayrak XNoot1Samenstelling:Leden: Van de Camp (CDA), De Wit (SP), Van der Staaij (SGP), Kamp (VVD),
Arib (PvdA), Ondervoorzitter, De Pater-van der Meer (CDA), Voorzitter, Çörüz
(CDA), Joldersma (CDA), Gerkens (SP), Van Velzen (SP), Van Vroonhoven-Kok
(CDA), Azough (GL), Timmer (PvdA), Griffith (VVD), Teeven (VVD), Verdonk (Verdonk),
De Roon (PVV), Pechtold (D66), Heerts (PvdA), Thieme (PvdD), Kuiken (PvdA),
Leijten (SP), Bouwmeester (PvdA), Van Toorenburg (CDA) en Anker (CU).Plv. leden: Sterk (CDA), Langkamp (SP), Van der Vlies (SGP), Weekers (VVD),
Smeets (PvdA), Aasted-Madsen-van Stiphout (CDA), Jager (CDA), Jonker (CDA),
Roemer (SP), Vacature (SP), De Vries (CDA), Halsema (GL), Dijsselbloem (PvdA),
Dezentjé Hamming-Bluemink (VVD), Van Miltenburg (VVD), Zijlstra (VVD),
Fritsma (PVV), Koşer Kaya (D66), Gill’ard (PvdA), Ouwehand (PvdD),
Spekman (PvdA), Vacature (SP), Bouchibti (PvdA), Van Haersma Buma (CDA) en
Slob (CU).XNoot1TK 2007–2008, 23 706 nr. 69.XNoot2Tweede Kamer vergaderjaar 2007–2008, 31 385, nr. 8.XNoot1Beleidsregel beperking uitbetaling van gelden aan derden, en een checklist
voor ABC-transacties.XNoot2Het beste van twee werelden, rapport van de Evaluatiecommissie Wet op
het notarisambt, 2005, onderzoek door het EIM naar prijsconcurrentie in het
notariaat, blz. 91 t/m 95.XNoot3Zie artikel 89, vierde lid, van de Wet op het notarisambt.XNoot1TK 2007–2008, 29 279, nr. 61, het kabinetsstandpunt over het
rapport «Beleidsuitgangspunten wettelijk geregeld tuchtrecht».XNoot2TK 2007–2008, 29 279, nr. 68, verslag van een algemeen overleg
op 5 maart 2008.XNoot1TK 2007–2008, 29 279, nr. 59, brief d.d. 15 november 2007
van de staatssecretaris van Justitie inzake de aanbieding van het onderzoeksrapport
in opdracht van de WODC aangaande de omvang van het wettelijk niet-hiërarchisch
tuchtrecht 2001–2006 te Den Haag, 2007.XNoot2EK 2007–2008, 30 350, J, brief van de staatssecretaris van
Justitie, 15 januari 2008.XNoot3EK 2007–2008, 30 350, K, brief van de staatssecretaris van
Justitie, 3 april 2008. 
 
 Naar boven

 

Directe linkKopieer de link naar uw clipboard 

https://zoek.officielebekendmakingen.nl/kst-23706-70.html

Sluit modaal

 

Disclaimer
De hier aangeboden pdf-bestanden van het Staatsblad, Staatscourant, Tractatenblad, provinciaal blad, gemeenteblad, waterschapsblad en blad gemeenschappelijke regeling vormen de formele bekendmakingen in de zin van de Bekendmakingswet en de Rijkswet goedkeuring en bekendmaking verdragen voor zover ze na 1 juli 2009 zijn uitgegeven. Voor pdf-publicaties van vóór deze datum geldt dat alleen de in papieren vorm uitgegeven bladen formele status hebben; de hier aangeboden elektronische versies daarvan worden bij wijze van service aangeboden.

 

Over deze website
Contact
English
Help
Zoeken

Informatie hergebruiken
Privacy en cookies
Toegankelijkheid
Sitemap
Kwetsbaarheid melden

Open data
Linked Data Overheid
PUC Open Data

MijnOverheid.nl
Rijksoverheid.nl
Ondernemersplein.nl
Werkenbijdeoverheid.nl