Contourennota modernisering rechterlijke organisatie; Lijst van vragen en antwoorden
Staten-Generaal — Kamerstuk 
Datum: 2014-07-10 00:00:00.000000
Rechtsgebied: Wetgeving


(function (window, document, dataLayerName, id) {
 window[dataLayerName] = window[dataLayerName] || [], window[dataLayerName].push({ start: (new Date).getTime(), event: "stg.start" }); var scripts = document.getElementsByTagName('script')[0], tags = document.createElement('script');
 function stgCreateCookie(a, b, c) { var d = ""; if (c) { var e = new Date; e.setTime(e.getTime() + 24 * c * 60 * 60 * 1e3), d = "; expires=" + e.toUTCString() } document.cookie = a + "=" + b + d + "; path=/; Secure" }
 var isStgDebug = (window.location.href.match("stg_debug") || document.cookie.match("stg_debug")) && !window.location.href.match("stg_disable_debug"); stgCreateCookie("stg_debug", isStgDebug ? 1 : "", isStgDebug ? 14 : -1);
 var qP = []; dataLayerName !== "dataLayer" && qP.push("data_layer_name=" + dataLayerName), qP.push("use_secure_cookies"), isStgDebug && qP.push("stg_debug"); var qPString = qP.length > 0 ? ("?" + qP.join("&")) : "";
 tags.async = !0, tags.src = "https://koop.piwik.pro/containers/" + id + ".js" + qPString, scripts.parentNode.insertBefore(tags, scripts);
 !function (a, n, i) { a[n] = a[n] || {}; for (var c = 0; c < i.length; c++)!function (i) { a[n][i] = a[n][i] || {}, a[n][i].api = a[n][i].api || function () { var a = [].slice.call(arguments, 0); "string" == typeof a[0] && window[dataLayerName].push({ event: n + "." + i + ":" + a[0], parameters: [].slice.call(arguments, 1) }) } }(i[c]) }(window, "ppms", ["tm", "cm"]);
 })(window, document, 'dataLayer', 'f8b9eee5-8d9c-4ea1-abd5-83e174f29813');
 
 
 
Direct naar content
Navigatie
Contextinformatie
Publicatie
Acties
Inhoudsopgave
Gerelateerde informatie

Menu

U bent nu hier: 
Publicaties
Officiële publicaties

Inloggen

Primaire navigatie

Andere sites binnen Overheid.nl
Home
Uitgebreid zoeken
Mijn abonnementen
Help

Andere sites binnen Overheid.nl

Berichten over uw Buurt
Zoals vergunningen, bouwplannen en lokale regelgeving.

Rondom uw woonadres
Rondom een zelfgekozen adres

Dienstverlening
Zoals belastingen, uitkeringen en subsidies.

Naar dienstverlening

Beleid & regelgeving
Officiële publicaties van de overheid.

Naar beleid & regelgeving

Contactgegevens overheden
Adressen en contactpersonen van overheidsorganisaties.

Naar overheidsorganisaties

 
 
 
U bent hier:

Home

Kamerstuk 26352, nr. 5

 
 
 

Kamerstuk

Datum publicatie
Organisatie
Vergaderjaar
Dossier- en ondernummer

14-04-1999

Tweede Kamer der Staten-Generaal

1998-1999

26352 nr. 5

 

 

 
 
 Toon meer van: Inhoudsopgave
 
 

 
 AanhefLichaamOndertekeningLichaamOpmerking vooraf van de minister van Justitie123 en 122456789 en 171011, 14 en 1281213 en 711415161718192021 en 8022, 26, 42, 47 en 562324252627, 28, 30, 32, 72 en 77293031323334353637, 38, 39 en 40414243444546474849505152535455565758596061626364656667686970717273747576, 86 en 877778798081, 89 en 9182838485 en 1138687888990919293949596979899100101102103104Tabel: Aantallen produkten van de Dienst Prisma voor gerechten
in 1998 105106107 en 108109, 110, 111 en 112113114115, 118 en 119(bedragen x 1 mln.) 116117118119120121122123.124125126127Bijlage Project versterking rechterlijke organisatie 128
 

 
 
 Toon meer van: Extra informatie
 
 

 
 

Informatie over publicatie

 

 

 
 Toon meer van: Gerelateerd
 
 

 
 Publicaties in kamerdossier

Kamerdossier 26352Toon alle publicaties in het hoofddossier

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Publicaties referendum

 

 

 

 

 

Authentieke versie (PDF)
bestandsgrootte: 127 Kb

Informatie

Gerelateerd

Printen

Delen

 
 
 
26 352Contourennota modernisering rechterlijke organisatienr. 5LIJST VAN VRAGEN EN ANTWOORDENVastgesteld 8 april 1999De vaste commissie voor Justitie1 heeft inzake
de Contourennota over de modernisering van de rechterlijke organisatie, getiteld
«Rechtspraak in de 21e eeuw» (kamerstukken II, 1998–1999,
26 352, nrs. 1 en 2) de navolgende vragen ter beantwoording aan de minister
en de staatssecretaris van Justitie voorgelegd.De vragen, alsmede de daarop op 8 april 1999 gegeven antwoorden, zijn
hieronder afgedrukt.De voorzitter van de commissie,Van HeemstDe griffier van de commissie,Pe Opmerking vooraf van de minister van JustitieMedio januari 1999 hebben wij, zoals aangekondigd in de Contourennota,
aan deskundigen om een oordeel verzocht over de nadere uitwerking die, in
het licht van het (inmiddels aan u toegezonden) advies van de Raad van State,
aan de bevoegdheden en de praktische uitvoering van de werkzaamheden van de
Raad voor de rechtspraak moet worden gegeven in relatie tot 1. de Minister
van Justitie en 2. de rechterlijke colleges. Uitgangspunt is daarbij de Raad
voor de rechtspraak zoals voorzien in de Contourennota, waarbij rekening wordt
gehouden met het advies van de Raad van State en het regeringsstandpunt daarop.
Het vijftal deskundigen is: mr H. F. van den Haak, mw. mr C. A.
Terwee-Van Hilten, prof. dr. W. Lemstra, drs. H. J. Brinkman en
prof. mr H. R. B. M. Kummeling. Wij hebben eerstgenoemde verzocht
om als voorzitter van de deskundigengroep op te treden. De deskundigen zijn
voortvarend aan de slag gegaan en zullen naar verwachting in de eerste helft
van april met hun rapportage komen. De schriftelijke vragen die van de zijde
van de Tweede Kamer zijn gesteld hebben mede betrekking op de positionering
van de Raad voor de rechtspraak. Wij achten het niet wenselijk vooruit te
lopen op het deskundigenoordeel, waaraan wij zeer hechten. Dat heeft mede
onze antwoorden bepaald op vragen naar nadere uitwerkingen van de taken en
werkwijze van de Raad voor de rechtspraak. 1De in de Contourennota voorgestelde organisatievorm is erg hiërarchisch.
Schuilt hierin niet het gevaar van onduidelijkheid met betrekking tot verantwoordelijkheden?
(blz. 3).Eén van de nadelen van de huidige situatie is dat verantwoordelijkheden
onduidelijk zijn belegd vanwege de duale structuur, waarbij beheer en beleid
zijn gescheiden. Met de invoering van integraal management, zo is de verwachting,
zullen deze verantwoordelijkheden in hun onderlinge samenhang beter geëffectueerd
kunnen worden. Het creëren van een zekere hiërarchie zal tot een
verheldering van verantwoordelijkheden, taken en bevoegdheden kunnen leiden.
Dit laat onverlet dat de uitoefening van de rechterlijke functie de verantwoordelijkheid
zal blijven van de enkelvoudige en meervoudige kamers van het gerecht. Het
PVRO-project Bestuur van de gerechten zal op dit terrein nadere voorstellen
doen. 2Zal de voorgestelde reorganisatie, inclusief de instelling van een
Raad voor de Rechtspraak, gevolgen hebben voor de wettelijke overlegpositie
van de Nederlandse Vereniging van Rechtspraak? (blz. 3).De voorgestelde modernisering van de rechterlijke organisatie, met inbegrip
van de instelling van de Raad voor de rechtspraak, zal als zodanig niet behoeven
te leiden tot een verandering van de positie van de vertegenwoordiging van
rechters in het overleg over de rechtspositie van rechterlijke ambtenaren.
Dit ligt anders voor het overleg over algemene aangelegenheden met betrekking
tot de rechtspleging. Aangezien de Raad voor de rechtspraak een algemene adviestaak
op het terrein van de rechtspraak zal krijgen, ligt het voor de hand om hier
tot een nieuwe bevoegdheidsafbakening te komen. 3 en 122Over de beschikbare financiële middelen bestaat verschil van
mening tussen het kabinet en de rechterlijke organisatie. Hoe groot is dit
verschil van mening? Kan dit in cijfers worden uitgedrukt? (blz. 3). In hoeverre heeft de NVvR met het voorgestelde financiële kader
ingestemd? (blz. 26).Tijdens de consultatieronde inzake de Contourennota gaf de NVvR te kennen
dat in haar ogen met name de eerstkomende jaren te weinig middelen beschikbaar
zijn voor capaciteitsaanpassingen bij de gerechten. Het bedrag dat uiteindelijk
in het jaar 2001 beschikbaar komt voor capaciteitsaanpassingen (ca. f 28
mln.) zou in de ogen van de NVvR reeds op dit moment moeten worden geïnvesteerd
in capaciteit. Aangezien ook wij dit punt in belangrijke mate onderschrijven,
hebben wij besloten om al in 1999 maatregelen te treffen voor aanpassing van
de capaciteit en het oplossen van specifieke knelpunten. Hiervoor wordt een
deel van de middelen in het kader van de eindejaarsmarge 1998 ingezet.Voor 1999 zal met behulp van deze middelen in de loop van dit jaar een
specifieke capaciteitsaanpassing bij enkele strafsectoren en een generieke
toewijzing voor uitbreiding van capaciteit per 1 oktober as. kunnen plaatsvinden.
Met deze laatste toewijzing wordt vooruitgelopen op de voor het jaar 2000
voorziene capaciteitsuitbreiding bij de gerechten die ca f 20 mln. bedraagt.Voorts hebben wij in de Contourennota reeds gesteld dat op het gebied
van investeringen in en onderhoud van de huisvesting alsook voor lopende en
nieuwe informatiseringsprojecten, zich de vraag voordoet of de hiervoor beschikbare
middelen toereikend zijn. Op dit punt kunnen wij melden dat van de extra middelen
die in 1999 beschikbaar komen uit hoofde van de eindejaarsmarge 1998 ca. f 5
mln. respectievelijk ca. f 7,5 mln. zal worden bestemd voor het oplossen
van incidentele knelpunten op het gebied van huisvesting respectievelijk automatisering
bij de rechterlijke organisatie.Los van het capaciteitsaspect heeft de NVvR zich op het standpunt gesteld
dat er een goede basis ligt om tot een modernisering van de rechterlijke organisatie
te komen en beoordeelt zij de Contourennota als geheel positief. 4In hoeverre wordt het draagvlak bij de rechterlijke organisatie voor
de Contourennota aangetast door de onvrede over de beschikbaar gestelde financiële
middelen? (blz. 3).Aan de totstandkoming van de Contourennota is een brede consultatieronde
voorafgegaan. Een groot aantal betrokkenen uit het rechterlijk veld heeft
bij deze gelegenheid zijn zienswijze gegeven op de in de Contourennota voorgestelde
maatregelen. Het draagvlak voor de moderniseringsoperatie onder de geconsulteerde
personen en organisaties bleek groot. Op onderdelen zijn evenwel kanttekeningen
geplaatst. Met name de Nederlandse Vereniging voor Rechtspraak heeft, ook
in de publiciteit, bezwaar gemaakt tegen de omvang van het beschikbare budget.
Zij heeft evenwel in het sectoroverleg met het ministerie aangegeven dat onvrede
over het budget niet in de weg staat aan haar steun voor het moderniseringsproces.
Zie voorts ook het antwoord op vraag 10. 5Wat wordt bedoeld met de stelling dat verbetering van de doelmatigheid
de rechterlijke onafhankelijkheid kan versterken? (blz. 3).De rechtspraak wordt bekostigd uit de publieke middelen. Het uitgangspunt
van bekostiging uit de publieke middelen leidt ertoe dat de rechterlijke organisatie
over de besteding van de middelen verantwoording dient af te leggen, uiteraard
met inachtneming van haar onafhankelijke positie. Naarmate de
rechterlijke organisatie de aan haar toegekende middelen doelmatiger besteedt,
heeft het bestuur of de wetgever minder aanleiding om te interveniëren
in de wijze waarop de rechterlijke organisatie het budget besteedt en zal
zij zich dus terughoudender kunnen opstellen. Een terughoudender opstelling
van het bestuur en de wetgever versterkt de onafhankelijkheid van de rechtsprekende
macht. In zoverre kan een verbetering van de doelmatigheid dan ook gezien
worden als een versterking van de rechterlijke onafhankelijkheid. 6De Contourennota spreekt uitdrukkelijk het voornemen uit om de doorloopsnelheden
bij de gerechten terug te dringen. Welke doelstelling heeft u per categorie
zaken op het oog? Op welke termijn moet de thans resterende «achterstallige»
werkvoorraad zijn afgewerkt? (blz. 4).In de eerste voortgangsrapportage zullen de doelstellingen ten aanzien
van de doorloopsnelheden nader worden geconcretiseerd. De verwerking van de
«achterstallige» werkvoorraad heeft specifiek betrekking op de
te verwachten overgangsproblematiek («de prop») als gevolg van
de versnelling van de civiele procedures. Het deelproject «versnelling
en uniformering van de civiele procedure» van het PVRO zal een inventarisatie
maken van de omvang van de aanwezige werkvoorraad en voorstellen doen voor
mogelijke oplossingen. 7Zolang het voorkomen van achterstanden en onbeheersbare werkvoorraden
in de rechterlijke organisatie een groot probleem vormt, lijkt de doelstelling
om het ontstaan van zodanige achterstanden en werkvoorraden te voorkomen zonder
flankerende intensiveringen – zoals aanbevolen door de commissie-Leemhuis –
moeilijk te realiseren. Hoe denkt u hiermee om te gaan? (blz. 4).Wij delen de conclusie dat voor de uitvoering van de wens om achterstanden
en onbeheersbare werkvoorraden te voorkomen flankerend beleid vereist is.
Er moet worden geïnvesteerd in capaciteit. Hierin is ook voorzien. Bij
de afweging over de verdeling van de beschikbare gelden is hoge prioriteit
gegeven aan de vermindering van de bestaande capaciteitstekorten bij de rechtsprekende
macht. Het gaat immers om reële tekorten. Verder kan worden verwacht
dat door investeringen in de capaciteit het draagvlak voor de modernisering
wordt versterkt.Uit paragraaf 7.3 van de Contourennota blijkt dat voorzien is in,
oplopende, bedragen voor de uitbreiding van de personele capaciteit: onderdeel1999200020012002
e.v. investeren in capaciteit7,2 mln22,3–20,4 mln30–26 mln55,9–51,9 mln.Voor 1999 is ruim 7 miljoen gulden opgenomen voor het wegnemen van zwaarste
druk op korte termijn. Tevens wordt uit de eindejaarsmarge dit jaar nog eens
8 miljoen gulden, vooruitlopend op de voor 2000 geplande investeringen, voor
de personele capaciteit uitgetrokken. Meer substantiële investeringen
zijn voorzien voor de jaren daarna. De reden hiervoor is gelegen in het feit
dat werving van met name rechterlijk personeel vrij veel tijd vergt. Verder
is de fasering ingegeven door selectie- en opleidingstermijnen, maar ook het
absorptievermogen van de gerechten.Tot slot wijzen wij erop dat het project verbeteren werkprocessen moet
bijdragen aan een efficiëntere inzet van de menskracht. 8Met het begin van de reorganisatie hoeft niet te worden gewacht totdat
enkele wetten zijn aangepast; bij de reorganisatie OM was dat echter wel het
geval. Waarom hoeft in dezen niet te worden gewacht? (blz. 4).De majeure onderdelen van de modernisering – invoering van integraal
management, instelling van een bestuur bij de gerechten, de bestuurdlijke
onderbrenging van de kantongerechten bij de rechtbanken en de instelling van
een Raad voor de rechtspraak – zullen niet zonder formeel wettelijke
basis kunnen worden ingevoerd. Dit neemt echter niet weg dat waar mogelijk
voorbereidende en derhalve op zichzelf omkeerbare, maatregelen zowel op het
departement als in PVRO-verband zullen worden getroffen, zodat de inwerkingtreding
van de wetgeving en de invoering van de maatregelen direct op elkaar aansluiten.Naast deze bij wet te regelen onderdelen, behelst de moderniseringsgoperatie
ook maatregelen waarvoor niet direct wetgeving is vereist, bijvoorbeeld de
invoering van klantenwaarderingsonderzoeken, een elektronisch loket en dergelijke.
Deze maatregelen kunnen dan ook in een eerder stadium hun beslag krijgen. 9 en 17Waarom heeft u geen adequate toetsingsmaatstaven voorafgaand aan
het project ontwikkeld? Is een goede onderbouwing van de politieke vooronderstelling
dat door deze nota de kwaliteit en de kwantiteit van de rechtspraak omhoog
zullen gaan wel mogelijk zonder deze toetsingsmaatstaven? (p. 5)Waarom kent het pVRO geen evaluatiemethode? Acht u het nodig dat
er duidelijke ijkpunten komen om de voortgang c.q. resultaten te meten? (p.
5)De in de Contourennota genoemde doelstellingen van de modernisering van
de rechterlijke organisatie zijn door ons mede vertaald in kaders ten behoeve
van de projecten die in PVRO-verband ter hand worden genomen. De kaders keren
terug in de diverse projectplannen van PVRO. Daarin gaat het bij voorbeeld
over een substantiële versnelling van civiele en bestuursrechtelijke
procedures. Uiteraard zullen de feitelijk gerealiseerde effecten na verloop
van tijd in kaart worden gebracht en moeten worden bezien tegen de achtergrond
van de beginsituatie, dat wil zeggen de situatie voordat projecten de zogenaamde
implementatiefase ingaan (daaraan gaat een fase vooraf waarin ideeën
ontwikkeld worden). In die situatie zal inzicht worden gegeven.Wij tekenen hierbij overigens wel aan dat de inspanningen de komende jaren
ook gericht zullen zijn op forse institutionele veranderingen en op de ook
door Uw Kamer genoemde cultuuromslag in de rechterlijke organisatie. Die zijn
voorwaarde voor het in volle omvang bereiken van de beoogde maatschappelijke
effecten en doelen. 10De presidenten van de gerechten hebben zich geschaard achter het
project Versterking Rechterlijke Organisatie (pVRO). Hoe zeker is het dat
dit ook geldt voor de rechterlijke colleges als geheel? (blz. 5)Het is verheugend te constateren dat de presidenten zich collectief achter
het PVRO hebben geschaard. In het verder verwerven van draagvlak binnen de
rechterlijke colleges spelen zij een cruciale rol. Daarnaast voorziet de voor
PVRO gekozen structuur in een sterke betrokkenheid van de rechterlijke colleges
in de vorm van landelijke ontwikkelteams en lokale veranderteams. Wij verwachten
dat dit van positieve invloed zal zijn op het draagvlak voor de modernisering
van de rechterlijke organisatie. Voorts is in het PVRO een aantal
projecten opgenomen dat reeds in het kader van ZM 2000 en Toekomst ZM van
start was gegaan, en waarvoor reeds draagvlak bestond.De consultatieronde over de Contourennota, waarbij verschillende betrokkenen
van binnen en buiten de rechterlijke organisatie in de gelegenheid zijn gesteld
hun zienswijze te geven op de moderniseringsoperatie, heeft een positief beeld
gegeven van het draagvlak voor de modernisering van de rechterlijke organisatie.
Een en ander laat onverlet dat aan de op onderdelen beoogde cultuuromslag
permanente aandacht zal moeten worden besteed. 11, 14 en 128De activiteiten die moeten leiden tot een modernisering van de rechterlijke
organisatie vinden deels plaats in het kader van het pVRO en deels via departementale
activiteiten. Hoe is de relatie tussen de staatssecretaris en de projectorganisatie
van het pVRO geregeld? (blz. 5).Is er sprake van een mandaatsverhouding tussen het kernteam van het
pVRO en het ministerie? (blz. 5).Kunt u aangeven hoe de verhouding tussen het pVRO en u is geregeld?
In welke juridische vorm zijn de afspraken gegoten? Is er bijvoorbeeld sprake
van een mandaatsverhouding? Kunt u instructies geven en zo ja, hoe verhoudt
zich dat tot de onafhankelijkheid van de rechterlijke organisatie? (blz. 33).De verhouding tussen de staatssecretaris en het PVRO wordt, zo is het
voornemen, vastgelegd in een convenant. In het convenant komen de staatssecretaris
en de presidenten van de appèlcolleges en de rechtbanken en mogelijk
ook een afvaardiging van kantonrechters overeen gezamenlijk uitvoering te
geven aan de voornemens uit het Regeerakkoord en de Contourennota voor zover
het betreft het programma Versterking Rechterlijke Organisatie. Voorts komen
zij overeen daartoe een programmaorganisatie in te richten. Enerzijds verstrekt
de staatssecretaris gelden ter uitvoering van de voornemens tot modernisering
van de rechterlijke organisatie voorzover deze in PVRO-verband worden verricht.
Anderzijds zijn de PVRO-inspanningen gericht op het bereiken van concrete
resultaten. Over het convenant is overleg gaande tussen de beoogde convenantspartners.Daarnaast vindt overleg plaats over een Regeling mandaat en volmacht kernteam
PVRO. Deze regeling vormt het complement van het Convenant PVRO. Het mandaat
waarover overleg plaatsvindt, heeft uitsluitend betrekking op de uitvoering
van het programmaplan en de projectplannen. De uitvoering van het programma
vindt overigens plaats binnen door de staatssecretaris gestelde kaders en
over de uitvoering wordt verantwoording afgelegd via een planning- en controlcyclus. 12Bestaat er een hiërarchische relatie tussen het ministerie van
Justitie en het gremium dat als opdrachtgever van het pVRO fungeert? (blz.
5).Er is geen hiërarchische relatie tussen de opdrachtgever, bestaande
uit de presidenten van de appèlcolleges en de rechtbanken en mogelijk
ook een afvaardiging van kantonrechters, en de staatssecretaris. Zowel de
opdrachtgever als de staatssecretaris opereren vanuit een eigen verantwoordelijkheid. 13 en 71Is het kernteam te beschouwen als een soort voorloper van de Raad?
Wat zal in de toekomst – i.v.m. de komst van de Raad – met de
ondersteunende diensten (Dienst Rechterlijke Organisatie (FDRO), Prisma, Stichting
Studiecentrum Rechtspleging (SSR) en Justex) gebeuren? (blz. 13). Op landelijk niveau is een aantal ondersteunende diensten beschikbaar,
zoals de Stichting Studiecentrum Rechtspleging, Justex, FDRO en Prisma. Zullen
deze diensten worden ondergebracht bij de Raad voor de rechtspraak? Hoe gaat
de Raad zich verhouden tot deze diensten? (blz. 14).a. De positie van het kernteam verschilt wezenlijk van de positie die
de Raad voor de rechtspraak zal gaan innemen. Het kernteam zal naar het zich
laat aanzien werkzaam zijn op basis van een convenant en een mandaat, waarover
thans overleg plaats vindt. De Raad voor de rechtspraak zal evenwel bij wet
eigen taken en bevoegdheden geattribueerd krijgen. Het kernteam is verantwoordelijk
voor een aantal afgebakende moderniseringsprojecten, waar de Raad voor de
rechtspraak algemene beheerstaken zal uitoefenen voor de rechterlijke organisatie
(met uitzondering van de Hoge Raad en de Afdeling bestuursrechtspraak van
de Raad van State) en advies- en coördinerende taken krijgt toebedeeld.
Daarnaast zal de Raad voor de rechtspraak niet enkel uit rechters bestaan,
terwijl het kernteam wel een dergelijke samenstelling kent. Deze verschillen
nemen echter niet weg dat het PVRO voor de rechterlijke organisatie een goede
mogelijkheid biedt om ervaring op te doen met meer landelijke coördinatie.
Deze ervaringen zullen zeker van pas komen bij de praktische taakvervulling
door de Raad.b. Zie het antwoord op vraag 23. In de aangekondigde beleidsnota over
het gemeenschappelijk beheer zal op deze vragen worden ingegaan. 14Is er sprake van een mandaatsverhouding tussen het kernteam van het
pVRO en het ministerie? (blz. 5).Zie antwoord 11. 15Hoe wordt voorzien in een volwaardige bijdrage van de kantongerechten
in het kernteam? (blz. 11).Thans laat het kernteam zich bijstaan door adviserende leden, waaronder
een coördinerend kantonrechter. Inmiddels hebben de kantonrechters te
kennen gegeven te willen optreden als mede-opdrachtgever van het PVRO. Als
hiertoe zou worden besloten – en wij staan daar positief tegenover –
dan zal het Kernteam worden uitgebreid met een coördinerend kantonrechter
als lid van het kernteam. 16Onder welke verantwoordelijkheid fungeert de projectleider? (blz.
5).Onder het kernteam ressorteert de programmamanager, die in de Contourennota
nog werd aangeduid als projectleider. De hoofdtaak van de programmamanager
is het (doen) uitvoeren en coördineren van alle activiteiten die het
PVRO behoren.Verder is er een projectcoördinator die deel uitmaakt van een bureau
PVRO. Deze werkt onder verantwoordelijkheid van de programmamanager. Het bureau
PVRO biedt ondersteuning aan het kernteam en aan de programmamanager. 17Waarom kent het pVRO geen evaluatiemethode? Acht u het nodig dat
er duidelijke ijkpunten komen om de voortgang c.q. resultaten te meten? (p.
5)Zie antwoord 9. 18Is in het plan van aanpak pVRO een prioritering voorzien van de daarin
opgenomen deelprojecten ter modernisering van de rechterlijke organisatie?
(blz. 5–6).Het programma Versterking rechterlijke organisatie kent geen andere prioritering
van de daarin opgenomen deelprojecten dan dat alle uiterlijk per 1 januari
2002 zijn afgerond. Wel kennen de afzonderlijke plannen van aanpak eigen tijdpaden
met eigen faseringen. 19Het kernteam wordt geacht te functioneren als verandermotor ten opzichte
van de gerechten. In hoeverre heeft dit team ten opzichte van de gerechten
een regulerende danwel met name een adviserende en stimulerende taak? (blz.
6).De president is opdrachtgever van het veranderingsproject binnen zijn
rechterlijk college. Eén gezamenlijk veranderteam wordt ingericht voor
de rechtbank en de kantongerechten binnen een arrondissement. Het kernteam
heeft geen regulerende functie ten opzichte van de lokale veranderteams. Wel
stelt het kernteam financiële middelen beschikbaar aan de opdrachtgevers
van de lokale veranderteams op basis van projectplannen. De president informeert
het kernteam, via de progammamanager, over de voortgang van de werkzaamheden.
Deze programmamanager heeft, namens het kernteam, onder meer tot taak de afstemming
met de lokale veranderteams te onderhouden. De lokale veranderteams staan
onder leiding van de lokale opdrachtgever, de president. 20Kan dit plan van aanpak reeds aan de Tweede Kamer ter kennis worden
gebracht, vooruitlopend op de komend voorjaar over te leggen projectplannen?
(blz. 6, zie ook onder 7.4 op blz. 28).Het plan van aanpak PVRO is eind augustus 1998 door PVRO zelf naar de
Tweede Kamer gezonden.De plannen van aanpak voor de deelprojecten maken onderdeel uit van het
programmaplan PVRO. Programmaplan en de dan gereed gekomen projectplannen
zullen in mei 1999 aan de Tweede Kamer worden toegezonden. Loskoppeling en
eerdere toezending van het programmaplan is niet mogelijk. 21 en 80Hoe ziet u de verhouding tussen de hoogste rechtsprekende colleges
en de Raad voor de Rechtspraak? (blz. 6).Waarom zal de Raad voor de rechtspraak niet werkzaam zijn voor de
Hoge Raad en de Afdeling bestuursrechtspraak van de Raad van State? (blz.
15).In de Contourennota is aangegeven dat de Hoge Raad en de Afdeling bestuursrechtspraak
van de Raad van State niet zullen vallen onder de Raad voor de rechtspraak.
De achterliggende redenen zijn de volgende. Allereerst wijzen wij op de bijzondere
positie van de Hoge Raad in ons rechtsbestel zoals die tot uitdrukking komt
in Grondwet en Wet op de rechterlijke organisatie. Verder wijzen wij erop
dat de bijzondere rol die de Hoge Raad speelt op het terrein van de rechtsontwikkeling
en de rechtseenheid zich minder goed verdraagt met een, zij het niet-bindende,
rol van de Raad voor de rechtspraak daarin. Wat de Afdeling bestuursrechtspraak
van de Raad van State betreft gaat het om de volgende redenen. De Raad van
State heeft een bijzondere positie als hoog college van staat, waarvoor de
begrotingsverantwoordelijkheid berust bij de Minister van Binnenlandse Zaken
en Koninkrijksrelaties. Verder maakt de positie van de Raad van
State een belangrijk onderdeel uit van de derde fase herziening rechterlijke
organisatie, waarop nu niet kan worden vooruitgelopen. 22, 26, 42, 47 en 56Krijgt het collegiaal bestuur op landelijk niveau dezelfde vorm?
(p. 6)Wat wordt bedoeld met «nadere invulling van de bestuurlijke
verhoudingen door de rechterlijke organisatie zelf»? Zal het niet ten
koste gaan van de gewenste eenheid van de rechterlijke organisatie, als de
afzonderlijke gerechten elk een eigen nadere invulling aan de bestuurlijke
verhoudingen geven?Betekent dit dat per gerecht voor een bestuursmodel kan worden gekozen
dat ruimte laat voor de bijzonderheden van het individuele gerecht? Welke
afwijkingsmarge wordt toegestaan? (blz. 8).Wordt geopteerd voor een driehoofdig bestuur of worden variaties
in aantallen voorzien al naar gelang de grootte (klasse) van het betreffende
gerecht (vergelijk de Raden van Toezicht bij de diverse plaatselijke Orde
van Advocaten)? (blz. 10).Uit hoeveel leden zal het collegiaal bestuur bestaan? Is het ten
behoeve van de integratie van de kantonrechters niet beter te regelen dat
de sectorvoorzitters deel uitmaken van het bestuur? (blz. 11).Kan worden bepaald dat de sectorvoorzitter van de kantonsector altijd
deel moet uitmaken van het bestuur en zo neen, waarom niet? (blz. 11).In de concept-nota die op 23 oktober 1998 ter consultatie aan –
onder andere – de vertegenwoordigende gremia uit de rechtsprekende macht
is voorgelegd, werd de voorkeur uitgesproken voor een bestuur bestaande uit
drie professionele bestuurders, waarvan twee rechters. Van de zijde van de
gerechten is evenwel bepleit die keuze in elk geval nu nog niet te maken.
In de Contourennota wordt nu gesteld dat in overleg met de rechtsprekende
macht zal worden bezien wat het beste bestuursmodel is, waarbij als voorkeur
geldt dat het moet gaan om een «relatief klein en slagvaardig bestuur.»In het kader van het PVRO-project Bestuur van de gerechten zal het bestuursmodel
verder worden ontwikkeld.In dit project zal, rekening houdend met de voorkeur voor een relatief
klein en slagvaardig bestuur, onder andere de vraag aan de orde komen of sectorvoorzitters
deel zullen uitmaken van het bestuur.De opmerking dat voldoende ruimte moet worden gelaten voor eigen invulling
van de bestuurlijke verhoudingen door rechterlijke organisatie betekent dat
de hoofdlijnen in de wet zullen worden opgenomen, met ruimte voor lokale differentiatie.
De regels die terzake voor de gerechten gaan gelden, zullen worden opgenomen
in het wetsvoorstel dat in nauwe samenwerking met de rechterlijke organisatie
zal worden opgesteld. Het betekent niet dat per gerecht voor een afwijkend
bestuursmodel kan worden gekozen.Op landelijk niveau krijgt het bestuur vorm in de Raad voor de rechtspraak. 23N.a.v. noot 6 en paragraaf 4.2. rijst de vraag of nu gekozen
wordt voor beheer onder het bestuur, dus los van het departement en het OM?
 (blz. 6).Ja. In beginsel zal het bestuur van de gerechten worden belast met het
beheer van de eigen organisatie; dat is één van de uitvloeisels
van de invoering van integraal management. Datzelfde geldt mutatis mutandis
voor de Raad voor de rechtspraak. Thans is een substantieel deel van het beheer
voor de rechtspraak en het openbaar ministerie gemeenschappelijk vormgegeven
(gebouwen, automatisering, beveiliging etc.): zo zijn er arrondissementaal
stafdiensten werkzaam voor de parketten en voor de gerechten. Daarnaast zijn
er ook landelijk gemeenschappelijke diensten. Van het totale aan de rechterlijke
organisatie uitgegeven bedrag wordt ca. 40% aan het gemeenschappelijk beheer
besteed. De vraag die met de overdracht van het beheer aan de rechterlijke
organisatie – die daar zelf verantwoordelijkheid voor gaat dragen –
rijst, is welke de positie van die diensten van gemeenschappelijk beheer in
de toekomst zal zijn. Het antwoord daarop van regeringszijde zal worden gegeven
in de aangekondigde afzonderlijke beleidsnota. Wel kan op dit moment gezegd
worden dat de voorlopige gedachtenvorming inderdaad niet is dat deze beheersactiviteiten
die ondersteunend zijn aan rechtspraak en openbaar ministerie, door dienstonderdelen
van het ministerie zouden moeten worden verricht. Hierbij is ook van belang
het Interdepartementaal Beleidsonderzoek (IBO) Rechtspraak dat in juni met
een rapportage komt over de mogelijkheden van een meer resultaatgerichte sturing
van de rechtspraak. 24Wat is de stand van zaken met betrekking tot de totstandkoming van
het nieuwe systeem van objectieve werklastmeting? (blz.7).Het jaar 1999 vormt het laatste jaar in de ontwikkeling van het nieuwe
werklastmetingssysteem voor de gerechtshoven, rechtbanken en kantongerechten.
Vanaf het jaar 2000 treedt dit nieuwe systeem formeel in werking. De voorbereidingen
vinden plaats langs drie sporen:1. Het systeem van werklastmetingIn 1998 is met de rechtsprekende macht consensus bereikt over de toepassing
van het Lamicie-systeem voor de berekening van de werklast. Vanaf het jaar
2000 zal dit systeem mede als basis voor de bekostiging van de gerechten gaan
functioneren. Met het oog daarop is besloten om de benodigde tijd voor het
afdoen van zaken door tijdschrijfonderzoeken te meten en (her)normeren. Medio
1998 zijn deze onderzoeken gestart; zij zullen tot eind 1999 doorlopen.2. Betrouwbare zaaksinformatieMet het oog op de betrouwbaarheid van de zaaksinformatie wordt een aantal
activiteiten verricht. Middels kaderstellingen worden eisen gesteld aan de
verwerkingsprocessen en de vastlegging van de gegevens in de registratiesystemen.
Het werkproces en de systemen zullen aan de hand van deze eisen periodiek
worden gecontroleerd. De eisen worden in een handboek vastgelegd dat vanaf
de maand juli 1999 van kracht zal zijn.3. Technische voorzieningZoals gesteld dienen de gegevens eenduidig in de registratiesystemen te
worden vastgelegd. De informatievoorziening ten behoeve van het systeem van
werklastmeting zal rechtstreeks worden ontleend aan de voornoemde registratiesystemen.
Hiermee wordt een optimale betrouwbaarheid van de gegevensvoorziening gerealiseerd.
Met de bouw van deze technische voorziening wordt medio 1999 aangevangen.
Deze zal in december a.s. worden afgerond. 25Wanneer zal het interdepartementaal onderzoek naar een besturingsmodel
en het baten-lastenstelsel gereed zijn? Welke departementen zijn hierbij betrokken?
(blz. 7).Het interdepartementaal beleidsonderzoek (IBO) naar het besturingsmodel
en de bekostiging van de rechtspraak zal naar verwachting begin juni worden
afgerond. De heer M.H. Meijerink, voorzitter van de Vereniging van Samenwerkende
Nederlandse Universiteiten en deeltijd hoogleraar, is voorzitter
van de commissie die het onderzoek uitvoert. Leden zijn: een rechtbankpresident,
een vertegenwoordiger van het Parket-Generaal, vertegenwoordigers van de ministeries
van Justitie, Financiën, Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties en
van Algemene Zaken. Het secretariaat wordt gedeeld door de ministeries van
Financiën en Justitie. 26Wat wordt bedoeld met «nadere invulling van de bestuurlijke
verhoudingen door de rechterlijke organisatie zelf»? Zal het niet ten
koste gaan van de gewenste eenheid van de rechterlijke organisatie, als de
afzonderlijke gerechten elk een eigen nadere invulling aan de bestuurlijke
verhoudingen geven?Betekent dit dat per gerecht voor een bestuursmodel kan worden gekozen
dat ruimte laat voor de bijzonderheden van het individuele gerecht? Welke
afwijkingsmarge wordt toegestaan? (blz. 8).Zie antwoord 22. 27, 28, 30, 32, 72 en 77Kan de regering de juridische verhoudingen tussen de vier lagen (minister,
raad voor de rechtspraak, bestuur gerechten en individuele rechters) nader
verklaren?Waarom wordt in de Contourennota slechts terloops ingegaan op de
verhouding tussen het bestuur van een gerecht en de Raad voor de rechtspraak?
Kunt u nader op deze verhouding ingaan? (p. 8)Aan de verhouding tussen het bestuur van een gerecht en de Raad voor
de rechtspraak wordt in de Contourennota weinig aandacht geschonken. Kunt
u uiteenzetten hoe u deze verhouding ziet? (blz. 8).Aan de Raad zijn vrij vergaande bevoegdheden toegedacht door de commissie-Leemhuis.
Welke bevoegdheden acht u passend voor de Raad van de rechtspraak? Onderschrijft
u de visie van de commissie-Leemhuis op dit punt? Zo ja, verwacht u dat gebruik
gemaakt zal worden van de aanwijzings-, schorsings- en vernietigingsbevoegdheid,
gelet op de gevoelige relatie tussen bestuur en rechterlijke macht? (blz.
8/9)Wat wordt bedoeld met «algemene advisering» als taak
van de Raad voor de Rechtspraak? (blz. 14).Hoe ziet u het organiseren en stimuleren van onderlinge rechterlijke
afstemming, als taak van de Raad voor de rechtspraak? (blz. 15).In de Contourennota zijn de contouren geschetst van de verhouding tussen
de rechterlijke colleges, de Raad voor de rechtspraak en de Minister van Justitie.Met de invoering van de nieuwe structuur zal een andere invulling worden
gegeven aan de ministeriële verantwoordelijkheid. De Contourennota bepaalt
hieromtrent dat de minister zijn bevoegdheden in de sfeer van benoemingen
van rechters behoudt, het werklastmetingssysteem op basis waarvan de financiële
middelen aan de rechterlijke organisatie worden toegekend vaststelt, en de
middelen toekent aan de Raad. Zijn beheersbevoegdheden vallen echter grotendeels
weg. Wel zullen aan de Minister bij wet bepaalde bevoegdheden ten opzichte
van de Raad worden toegekend. Bij de vormgeving van het toezichts- en sturingsinstrumentarium
van de minister ten opzichte van de Raad zal het deskundigenoordeel behulpzaam
zijn.Wat de bevoegdheid aangaande repressief toezicht betreft kan worden opgemerkt
dat met de wettelijke regeling van deze bevoegdheden niet wordt beoogd dat
daarvan een frequent gebruik wordt gemaakt. Het betreft hier gebruikelijke
bevoegdheden zoals die bijvoorbeeld elders ook zijn geregeld als sluitstuk
in de onderlinge verhoudingen, waarvan in algemene zin een zeer terughoudend
gebruik wordt gemaakt. Een dergelijke terughoudendheid past welhaast
des te meer in de verhouding tussen de Minister van Justitie en het belangrijkste
bestuurlijk orgaan van de onafhankelijke rechterlijke organisatie. Zie in
dit verband over de relatie tussen de minister en de Raad meer uitvoerig het
antwoord op vraag 81.De Raad voor de rechtspraak wordt, zoals aangegeven, in lijn met het rapport
van de commissie-Leemhuis, belast met beheersmatige taken en adviestaken,
en anders dan het rapport van de commissie-Leemhuis, met niet-bindende coördinatie
van rechtspraak en rechterlijke samenwerking.In beheersmatig opzicht zal de Raad een coördinerende en toezichthoudende
rol vervullen ten opzichte van de gerechten. In verband daarmee zal hij een
aantal beheersbevoegdheden krijgen geattribueerd, dat zal worden uitgeoefend
ten aanzien van de besturen van de gerechten (en dus niet ten opzichte van
rechters in de uitoefening van hun rechtsprekende functie). In de adviesaanvraag
aan de Raad van State over de noodzaak van een voorafgaande grondwetswijziging
(kamerstukken II 1998/99, 26 352, nr. 4) hebben wij te kennen gegeven
dat daarbij aan de volgende bevoegdheden valt te denken:– recht op inlichtingen;– vaststelling van budgetten per gerecht c.q. verdeling van de begrotingsmiddelen;– geven van algemene aanwijzingen;– schorsing en/of vernietiging;– aanstelling van een tijdelijk bewindvoerder en– voordracht van de leden van het gerechtsbestuur voor ontslag. De adviestaak van de Raad voor de rechtspraak ziet op het adviseren als
algemeen adviescollege aan regering en Staten-Generaal over aangelegenheden
die de rechtspraak betreffen, waarop de Kaderwet adviescolleges van toepassing
zal zijn. Het is van groot belang dat de Raad daarbij de deskundigheid betrekt
die bij de rechterlijke colleges bij uitstek aanwezig is.De coördinerende taak van de Raad voor de rechtspraak zal –
anders dan de commissie-Leemhuis adviseerde – niet worden uitgewerkt
door aan de Raad de bevoegdheid te geven om beleidsregels of richtlijnen jegens
de rechterlijke colleges vast te stellen. De Raad zal daarbij veeleer als
coördinerend bestuurlijk orgaan van en voor de rechterlijke colleges
optreden en zorgdragen voor vormen van overleg en afstemming van algemeen
beleid ten aanzien van de rechtspraak en de rechterlijke samenwerking.Over de precieze uitwerking van de genoemde taken en bevoegdheden van
de Raad ten opzichte van de rechterlijke colleges wordt thans een deskundigenoordeel
ingewonnen dat ons verder op weg zal helpen bij de uitwerking van de voorstellen
van de Contourennota. Bij de voorbereiding van de benodigde wetgeving zal
dit deskundigenoordeel een belangrijke rol spelen.In aanvulling daarop merken wij op dat in paragraaf 5 van de Contourennota
is aangegeven op welke punten wij het niet of minder passend achten om de
Raad voor de rechtspraak bevoegdheden toe te kennen die de commissie hem had
toebedacht (benoemingen, bekostigingsstelsel, bindende beleidsregels/richtlijnen).Over de relatie tussen het bestuur van een rechterlijk college en de individuele
rechter kan het volgende worden opgemerkt. De bevoegdheden van het bestuur
van een rechterlijk college zullen zich niet uitstrekken tot de geschillenbeslechtende
taak van de rechter. Die taak wordt immers uitgeoefend door de enkel en meervoudige
kamers van de rechterlijke colleges. De omvang van de bevoegdheden van het
bestuur van het gerecht ten opzichte van de binnen het gerecht werkzame rechters
zal dan ook helder afgebakend dienen te worden. In het PVRO-project Bestuur
van de gerechten zullen hiervoor concrete voorstellen worden ontwikkeld. Zie
voorts de antwoorden op de vragen 34, 35, 37 en 41, waar meer uitgebreid wordt
ingegaan op de (rechtspositionele) bevoegdheden van het bestuur. 29Is de Raad voor de Rechtspraak nu te beschouwen als het sluitstuk
van de moderniseringsoperatie? (blz. 8).In bestuurlijk opzicht kan de instelling van de Raad voor de rechtspraak,
zoals voorzien per 2002, worden gezien als het sluitstuk van de moderniseringsoperatie.
Zoals in de Contourennota al is vermeld, zal de instelling van de Raad voor
de rechtspraak gelijktijdig plaatsvinden met de invoering van integraal management
bij de gerechten. De modernisering van de rechterlijke organisatie zal uiteraard
over een langere termijn (maatschappelijke) effecten sorteren. 30Aan de verhouding tussen het bestuur van een gerecht en de Raad voor
de rechtspraak wordt in de Contourennota weinig aandacht geschonken. Kunt
u uiteenzetten hoe u deze verhouding ziet? (blz. 8).Zie antwoord 27 e.a. 31In het rapport van de commissie-Leemhuis wordt uitgebreid aandacht
besteed aan de verhouding tussen de Raad voor de rechtspraak en het bestuur
van de gerechten; ondermeer wordt melding gemaakt van een algemene verantwoordingsplicht.
De Contourennota besteedt hieraan geen aandacht. Betekent dit dat u de visie
van de commissie-Leemhuis op dit punt onderschrijft? (blz. 8).Voor een meer algemene beschouwing over de verhouding tussen de Raad voor
de rechtspraak en de gerechten zij verwezen naar ons antwoord op vraag 28
e.a. In het rapport van de commissie-Leemhuis (zie paragraaf 4.3.4.2) –
is sprake van een verantwoordingsrelatie tussen het bestuur van een gerecht
en de Raad voor de rechtspraak. De commissie-Leemhuis adviseerde niet tot
het introduceren van een algemene verantwoordingsplicht van een gerecht aan
de Raad voor de rechtspraak. Van een algemene hiërarchische ondergeschiktheid
aan de Raad is dan ook geen sprake. Wel ligt het in het voornemen om aan de
Raad een aantal specifieke bevoegdheden toe te kennen, resp. aan de gerechten
een aantal specifieke verplichtingen op te leggen die de basis bieden voor
het afleggen van verantwoording aan de Raad. 32Aan de Raad zijn vrij vergaande bevoegdheden toegedacht door de commissie-Leemhuis.
Welke bevoegdheden acht u passend voor de Raad van de rechtspraak? Onderschrijft
u de visie van de commissie-Leemhuis op dit punt? Zo ja, verwacht u dat gebruik
gemaakt zal worden van de aanwijzings-, schorsings- en vernietigingsbevoegdheid,
gelet op de gevoelige relatie tussen bestuur en rechterlijke macht? (blz.
8/9)Zie antwoord 27 e.a.. 33Hoe is de beheers- en bestuurlijke structuur bij de Hoge Raad geregeld?
(blz. 9).De beheersstructuur is geregeld in de Organisatieregeling beheer gerechten
en landelijke diensten (Stcrt. 1997, 248). Ten behoeve van de Hoge Raad is
een dienst Beheer ingesteld, met aan het hoofd een directeur Beheer. De dienst
Beheer ressorteert onder de dienst Beheer voor de rechtbank te Den Haag. Deze
dienst valt onder de directie Rechtspleging van het Ministerie van Justitie.
Deze getrapte constructie is ingevoerd om de «span of control»
van de directeur Rechtspleging te beperken. In het Mandaatbesluit beheer bij
de gerechten en de landelijke diensten is bovenstaande constructie tot uitdrukking
gebracht in het mandaat van de directeur Rechtspleging aan de directeur Beheer
bij de rechtbank te Den Haag. Deze laatste verleent ondermandaat aan de directeur
beheer bij de Hoge Raad. Het mandaat en het ondermandaat zien op de zogenaamde
PIOFAH-functies. Uiteraard ligt de verantwoording voor het beleid en voor
de uitvoering van de taken bij de functionele autoriteiten van de Hoge Raad.
De wet kent geen regeling inzake het bestuur van de Hoge Raad. 34Hoe wordt voorkomen dat zulk een bestuur via uitoefening van «beleidsmatige
taken» direct, maar vooral ook indirect raakt aan de rechterlijke onafhankelijkheid?
(blz. 9).De beleidsmatige taken van het bestuur zijn per definitie bestuurlijk
van aard en strekken zich uit tot zaken als het voeren van een personeelsbeleid,
kwaliteitsbeleid en het coördineren en stimuleren van rechterlijke samenwerking.
Geschillenbeslechting in het concrete geval behoort daar niet toe. De taakvervulling
door het bestuur moet erop gericht zijn de rechter in staat te stellen zijn
rechtsprekende taak naar behoren te vervullen. Wij achten hiermee op zichzelf
verenigbaar dat het bestuur algemene uitgangspunten formuleert met betrekking
tot de wijze van afdoening van zaken, mits daarbij niet wordt ingegrepen in
de uitoefening van rechtsprekende bevoegdheden. Voorzover het bestuur op het
terrein van het procesbeheer bevoegdheden uitoefent, is het van belang dat
het bestuur geen aanwijzingen zal kunnen geven die treden in de onafhankelijke
beoordeling van het voorgelegde geschil. In PVRO-verband zal nader worden
bezien op welke wijze de bevoegdheden van het bestuur – met inachtneming
van de in artikel 6 EVRM neergelegde eisen van onafhankelijkheid en onpartijdigheid –
moeten worden vormgegeven. 35In de opzet over een collegiaal bestuur zal een hiërarchische
band tussen rechters ontstaan. Ziet u dit niet als een bezwaar? (blz. 9).In de nieuwe structuur zal er een zekere hiërarchische band ontstaan
tussen het bestuur van het gerecht en de rechters. Dit is een gevolg van de
invoering van integraal management, dat ook elders in de samenleving, in vergelijkbare
omstandigheden, voorkomt. Deze hiërarchische band strekt zich evenwel
nadrukkelijk niet uit tot de concrete geschillenbeslechtende taak van de rechter.
Bij de vormgeving van het integraal management zal de omvang van de bevoegdheden
van het bestuur van het gerecht ten opzichte van de binnen het gerecht werkzame
rechters helder afgebakend worden. In het PVRO-project Bestuur van de gerechten
zullen hiervoor concrete voorstellen worden ontwikkeld. De hiervoor bedoelde
afbakening zal uiteindelijk in de wetgeving haar beslag moeten krijgen. 36Hoe ziet u de rol van de Raad voor de rechtspraak bij de benoeming
van de bestuurders? (blz. 8/9).Voorop gesteld zij dat de benoemingen van rechters – incluis de
rechterlijke leden van de besturen van de gerechten – bij koninklijk
besluit blijven geschieden (vgl. ook artikel 117, eerste lid, van de Grondwet).
Dat betekent echter niet dat de volledige voorbereiding onder ministeriële
verantwoordelijkheid zou dienen plaats te vinden. Dat is ook nu niet het geval.
Het is tegen de achtergrond van de rechterlijke onafhankelijkheid van groot
belang dat er een inzichtelijke procedure is met een substantiële betrokkenheid
van de rechterlijke organisatie. Het gaat daarbij enerzijds om betrokkenheid
van het rechterlijk college waar een vacature bestaat en anderzijds om betrokkenheid
van de Raad voor de rechtspraak. Met name bij de vervulling van sleutelfuncties,
zoals die van president bij een rechterlijk college, ligt een aanzienlijke
betrokkenheid van de Raad voor de rechtspraak in de rede. Ook op dit onderdeel
van de toekomstige rol van de Raad voor de rechtspraak zal in het deskundigenoordeel
nader worden ingegaan. 37, 38, 39 en 40Wat wordt verstaan onder de «rechtspositionele bevoegheden»
die aan het bestuur van het gerecht zullen worden toegekend? (blz. 9).Wie van het collegiaal bestuur zal verantwoordelijk zijn voor de
rechtspositionele aspecten? (blz. 9).Welke rechtspositionele bevoegdheden van het bestuur ten aanzien
van de rechters staat u thans voor ogen? (blz. 9).Acht u het voorstelbaar dat ook rechtspositionele bevoegdheden zullen
worden gemandateerd aan sectorvoorzitters? (blz. 9).1. Het toekennen van rechtspositionele bevoegdheden aan het bestuur moet
het bestuur in staat stellen het goede functioneren van de organisatie te
waarborgen en in dit verband een goed personeelsbeleid te voeren. Ons staat
een gevarieerder stelsel van bevoegdheden voor ogen dan het huidige, waarbij
enkel is voorzien in de bevoegdheid van de president tot het opleggen van
een waarschuwing en van de Hoge Raad tot het opleggen van een – zeer
zware – maatregel tot non-actiefstelling of ontslag. In het kader van
het PVRO-project Bestuur van de gerechten en het PVRO-project Personeelsbeleid
zal dit nader worden uitgewerkt.2. Het is zeker niet uitgesloten dat de minder vergaande rechtspositionele
bevoegdheden van het bestuur, bijvoorbeeld in de sfeer van overleg en functioneringsgesprekken,
zullen worden uitgeoefend door de sectorvoorzitters. 41De Contourennota is erg summier over de verhouding tussen de individuele
rechter en het bestuur van het gerecht. De commissie-Leemhuis is van mening
dat het bestuur over bevoegdheden moet beschikken om de gezagsrelatie c.q.
de hiërarchie voldoende inhoud te geven. In hoeverre onderschrijft u
de visie van de commissie-Leemhuis in dit verband? Prof. Loth wijst in AA
47 (1998) op de noodzaak dat de individuele rechter doordrongen is van een
sterk besef van persoonlijke verantwoordelijkheid voor de beslissing die hij
of zij neemt. Volgens hem raakt de individuele rechter thans ingeklemd tussen
de explosief gegroeide ondersteuning, en het toenemend aantal hiërarchisch
hoger geplaatste rechters. Het gevolg daarvan is een onomkeerbare verarming
van de rechtspraak. Hoe oordeelt u over deze opvatting? (blz. 9).1. De commissie-Leemhuis stelt terecht dat het bestuur over voldoende
bevoegdheden moet beschikken om de gezagsrelatie inhoud te geven. Invoering
van integraal management zonder de daarbij passende bevoegdheden zou weinig
vruchtbaar zijn. Dit neemt echter niet weg dat – evenals de president
van zijn huidige bevoegdheid een waarschuwing te geven, slechts spaarzaam
gebruik maakt – het bestuur doorgaans, waar mogelijk, terughoudend zal
zijn in het uitoefenen van zijn bevoegdheden. Overigens zijn er, vanuit het
perspectief van de onafhankelijkheid van de individuele rechter, voordelen
verbonden een uitdrukkelijke wettelijke regeling van de bevoegdheden van het
bestuur. 2. Anders dan prof mr Loth, zijn wij niet van mening dat de gezagsrelatie
ten koste zal gaan van de persoonlijke verantwoordelijkheid van de rechter
voor de beslissing die hij of zij neemt. De gezagsrelatie zal zich immers
niet uitstrekken tot de concreet-inhoudelijke kant van het rechterlijk werk,
het eigenlijke rechtspreken. Dat blijft het domein van de meervoudige of enkelvoudige
kamer. Een goede en efficiënte organisatie is er nu juist op gericht
het rechterlijke werk optimaal tot zijn recht te laten komen. 42Wordt geopteerd voor een driehoofdig bestuur of worden variaties
in aantallen voorzien al naar gelang de grootte (klasse) van het betreffende
gerecht (vergelijk de Raden van Toezicht bij de diverse plaatselijke Orde
van Advocaten)? (blz. 10).Zie antwoord 22. 43Volgens het voorgestelde bestuursmodel zal van de president van het
gerecht naast zijn gerechtelijke functies, tevens in belangrijke mate worden
verlangd als manager te functioneren. Wat zijn de gevolgen als een president
als manager tekort schiet doch als rechter uitstekend zijn rol als voorzitter
in het gerecht vervult? (blz. 10).Functievereisten die voor de benoeming van een rechter als president van
een rechterlijk college steeds belangrijker zijn geworden, zijn de algemene
managementkwaliteiten van een president. Er wordt van uitgegaan dat in de
benoemingsprocedure mogelijke tekortkomingen kunnen worden gesignaleerd en
ondervangen. Dat neemt niet weg dat de situatie zich kan voordoen dat een
president in zijn of haar managementtaken tekortschiet, terwijl betrokkene
in zijn of haar rechtsprekende functie uitstekend voldoet. In dergelijke situaties
zullen na de vernieuwing van het personeelsbeleid (één van de
PVRO-projecten) daarvoor de gebruikelijke instrumenten ter beschikking staan
in de zin van aanvullende coaching, training en begeleiding etc.Mochten ook dergelijke instrumenten onvoldoende effect sorteren en wil
betrokkene zijn of haar functie niet vrijwillig neerleggen, dan kan er in
het uiterste geval aanleiding zijn om met dit bestuurslid een traject in te
gaan dat tot beëindiging van zijn of haar functie kan leiden. Wij gaan
er evenwel vanuit dat de geschetste situatie zich niet zal hoeven voor te
doen. 44Het bestuur van het gerecht zal collectieve verantwoordelijkheid
dragen voor het integrale management. Hoe staat u tegenover de optie om het
integrale management c.q. de aansturing van het werkproces van rechters en ondersteuning, op te dragen aan een eigenlijke manager (niet-rechter),
die verantwoordeling aflegt aan de president van het gerecht? (blz. 10).Met betrekking tot de taakverdeling tussen de verschillende bestuursleden,
zullen in het PVRO-project Bestuur van de gerechten voorstellen worden geformuleerd.
Op zichzelf is het denkbaar de aansturing van het werkproces als portefeuille
te beleggen bij het niet-rechterlijk lid van het bestuur. De door ons voorgestane
collectieve verantwoordelijkheid van het bestuur van het gerecht staat er
niet aan in de weg dat bepaalde bevoegdheden door het bestuur worden gemandateerd
aan personen werkzaam bij het gerecht. De verantwoording zal dan niet aan
de president maar aan het bestuur worden afgelegd. 45In hoeverre bestaat het risico dat de positie van een president van
een gerecht in betekenis devalueert, indien zijn rol beperkt blijft tot voorzittend
lid van het college van bestuur van het gerecht? (blz. 10).Wij zien dat risico niet. De president zal in zijn hoedanigheid van voorzitter
van het bestuur – min of meer vergelijkbaar met de huidige situatie –
een leidende en initiërende rol hebben. 46Bent u bekend met het managementconcept van de Stichting Geschillencommisies
voor Consumentenzaken? Hier is de directie in handen van een jurist, die direct
verantwoordelijk is voor het beheer van het werkproces. Op beleidsmatig terrein
heeft hij een adviserende functie ten opzichte van de geschillencommissies.
Vele van de geschillencommissies worden door rechters voorgezeten. Kunt u
dit concept mede als inspiratiebron voor de gerechten zien? (blz. 10).Ja, wij zijn bekend met het managementconcept van de Stichting Geschillencommissies
voor Consumentenzaken (SGC). Het betreft een private stichting, waaronder
in een aantal per branche georganiseerde geschillencommissies bindend advies
wordt uitgebracht over door consumenten aan haar voorgelegde klachten. Mede
door de rechtsvorm is de bestuurlijke organisatie niet direct vergelijkbaar
met die van een gerecht. Binnen de SGC functioneert een bestuur, dat verantwoordelijk
is voor de beleidsbepaling en door het benoemingsrecht van leden van de afzonderlijke
commissies de onafhankelijkheid en de kwaliteit van de geschillenbeslechting
waarborgt.Onder verantwoordelijkheid van het bestuur functioneert een directeur,
die belast is met beleidsadvisering aan het bestuur en met de organisatie
van de uitvoeringsaspecten, waaronder de inzet van secretariële en inhoudelijke
ondersteuning van de commissies. Het feit dat de directeur – wiens
functie gelijkenis vertoont met die van directeur beheer gerechten –
een jurist is kan in zijn algemeenheid noch worden beschouwd als een noodzakelijke
functie-eis, noch als een voldoende kwaliteitswaarborg voor het beheer.Vooralsnog valt niet in te zien welke elementen uit het managementconcept
van de SGC kunnen leiden tot een verbetering in de voorstellen voor de reorganisatie
van de rechterlijke organisatie. 47Uit hoeveel leden zal het collegiaal bestuur bestaan? Is het ten
behoeve van de integratie van de kantonrechters niet beter te regelen dat
de sectorvoorzitters deel uitmaken van het bestuur? (blz. 11).Zie antwoord 22. 48Wat wordt de positie van de sectorvoorzitter en sectorcoördinator?
Wordt niet juist van hen praktisch management verwacht voor de aansturing
van de werkvloer in hun sector? Wordt deze geleding in betekenis gedevalueerd
indien het accent van het management komt te liggen bij het college van bestuur?
(blz. 10).De positie van de sector en de sectorvoorzitter is niet wettelijk geregeld.
Bezien wordt thans of de sectoren wettelijk verankerd dienen te worden, gelet
op de positie die zij thans binnen de organisatie hebben. De sectoren worden
niet in betekenis gedevalueerd bij het toekennen van integraal management-taken
aan het bestuur. Het bestuur zal op hoofdlijnen sturen en het dagelijkse management
zal komen te liggen bij de sectoren. In de Contourennota is met het oog daarop
aangegeven dat het in de rede ligt dat ten aanzien van integraal management-taken
een zekere mandatering zal plaatsvinden aan de sectorvoorzitters. De sectorvoorzitters
zullen bij de uitvoering van die taken worden bijgestaan door de sectorcoördinatoren.
Het is aan het gerecht om bij de interne organisatie hier verder invulling
aan te geven. 49In hoeverre zal aan de sectorvoorzitter eigen budgetverantwoordelijkheid
worden toegekend? (blz. 10).De budgetverantwoordelijkheid wordt toegekend aan het bestuur van het
gerecht. In de Contourennota is aangegeven dat het in de rede ligt dat ten
aanzien van integraal management-taken een zekere mate van mandatering aan
de sectorvoorzitters zal plaatsvinden. In beginsel zou dit ook kunnen gelden
voor de budgetverantwoordelijkheid. Ook op dit punt zal de wet ruimte bieden
voor invulling per gerecht. 50Wordt overwogen om het bestuur te verplichten om over bepaalde onderwerpen
advies te vragen aan de collegevergadering, voordat er een besluit over kan
worden genomen en mag het bestuur in zulk geval afwijken van het advies? (blz.
10–11).De taak van de collegevergadering zal na de invoering van integraal management
een adviserende zijn. Het ligt niet voor de hand het bestuur op grote schaal
te verplichten advies te vragen aan de collegevergadering. Wel ligt het in
de rede dat in de praktijk het bestuur over belangrijke thema's het gevoelen
inwint van de collegevergadering. De invulling van de rol van de collegevergadering
maakt onderdeel uit van het PVRO-project Bestuur van de gerechten. Inherent
aan de aard van een adviserende bevoegdheid is dat de mogelijkheid bestaat
om van het advies af te wijken. Of dit in een concreet geval wijs is, is ter
beoordeling van het bestuur. 51Zal de kantonrechtspraak – na het bestuurlijk onderbrengen –
als sector naast de drie bestaande sectoren wel voldoende herkenbaar blijven
bij de gerechten? (blz. 11).Het is van groot belang dat na de bestuurlijke onderbrenging de sterke
kanten van de kantonrechtspraak behouden blijven. Daarvoor zijn de volgende
waarborgen geschapen:– binnen de nieuwe rechtbank zal een aparte organisatorische eenheid
komen in de vorm van een kantonsector;– er zal sprake zijn van een specifiek competentieprofiel voor de
kantonrechters en er wordt ruimte gecreëerd voor een andere personele
opbouw van de kantonsector in vergelijking tot andere sectoren;– het takenpakket van de kantonrechter blijft gehandhaafd, met dien
verstande dat de Mulderzaken overgaan naar de sectoren bestuursrecht en dat
de competentiegrens in civiele kantonzaken is verhoogd tot f 10 000;– zittende kantonrechters kunnen slechts met hun instemming worden
overgeplaatst naar een andere sector, dan wel werkzaamheden voor andere sectoren
opgedragen krijgen;– de kantonrechters zullen actief betrokken worden bij de verdere
uitvoering van dit project;Met deze maatregelen is aangesloten bij opmerkingen die in de consultatieronde
over de Contourennota en in de gesprekken met een delegatie van de kantonrechters
naar voren zijn gebracht.Het geheel van deze maatregelen moet worden aangemerkt als voldoende waarborg
om het behoud en in het verlengde daarvan de verspreiding van de sterke kanten
van de kantonrechtspraak (bij voorbeeld terzake van de werkwijze) te realiseren.
Wij menen dan ook dat de kantonsectoren vormgegeven langs de hierboven weergegeven
lijnen voldoende herkenbaar blijven naast de andere sectoren bij de gerechten. 52Hoe zal de sector een gelijkwaardige plaats kunnen innemen naast
de drie bestaande sectoren, gelet op het bijzondere karakter van de kantonrechtspraak,
het feit dat kantongerechten als afzonderlijke eenheden herkenbaar zullen
blijven en het feit dat kantonrechters veelvuldig recht zullen spreken op
nevenlocaties van de rechtbank? (blz. 11).Juist het feit dat de kantongerechten als afzonderlijke eenheid bestuurlijk
zullen worden ondergebracht bij de rechtbanken en het feit dat er waarborgen
zijn geschapen om het bijzondere karakter van de kantonrechtspraak (waaronder
haar werkwijze/procedure en de daarmee gegroeide competenties) te behouden,
bewerkstelligen dat de sector tenminste een gelijkwaardige plaats zal kunnen
innemen naast de bestaande sectoren. Het feit dat kantonrechters veelvuldig
recht zullen spreken op nevenlocaties doet hieraan niet af. In dit verband
wijzen wij erop dat deze nevenlocaties, in de meeste gevallen de bestaande
kantongerechtsgebouwen, ook zullen kunnen worden benut voor de behandeling
van andere zaken dan die afkomstig uit de kantonsectoren van de rechtbanken. 53Krijgt de kantonrechtspraak vanwege het specifieke karakter een eigen
landelijke coördinatie en ondersteuning? (blz. 11).De Raad voor de rechtspraak zal worden belast met taken op het gebied
van beheer, algemene advisering en coördinatie van rechtspraak en rechterlijke
samenwerking. Hij zal deze taken ook verrichten ten behoeve van de kantonrechtspraak.
Het ligt in de rede dat bij de uitoefening van die taken rekening zal worden
gehouden met de eigen betekenis van de kantonrechtspraak. Over de wijze waarop
daaraan in algemene zin invulling wordt gegeven, zullen de deskundigen die
adviseren over de Raad voor de rechtspraak nader ingaan. 54De Contourennota meldt dat het bestuurlijk onderbrengen van de kantongerechten
bij de rechtbank een effectieve implementatie van integraal management zal
dienen. Wilt u deze stelling verduidelijken? U heeft in uw argumentatie eveneens
verwezen naar de wenselijkheid een samenhangend aanbod van eerstelijns
rechtspraak tot stand te brengen. In hoeverre schiet dit aanbod thans tekort,
in de wetenschap dat de kantongerechten zich inmiddels per arrondissement
hebben georganiseerd? (blz. 11).Met het feit dat de kantongerechten zich inmiddels per arrondissement
hebben georganiseerd is een eerste stap gezet om uiteindelijk een samenhangend
aanbod van eerstelijnsrechtspraak te realiseren. Het betreft hier evenwel
een informele stap: er is geen wettelijke basis binnen het huidige stelsel.
Verder zijn voorstellen in ontwikkeling voor het nieuwe situeringbeleid. De
eerstkomende jaren zal daarbij worden uitgegaan van het huidige bestand aan
gerechtsgebouwen en zal slechts in een beperkt aantal gevallen tot sluiting
worden overgegaan (zie daarvoor het antwoord op de vragen 109 t/m 112). Deze
gebouwen zullen na de bestuurlijke onderbrenging ook kunnen worden benut voor
de behandeling van andere zaken dan die uit de kantonsectoren van de rechtbanken.
Voor de middellange termijn zal worden bezien of de bestaande schaal verdere
aanpassing behoeft en welke mogelijkheden de gerechtsbesturen hebben om zelf
invulling te geven een nevenlocatiebleid.Voor het aldus geformuleerde beleid rond de eerstelijnsrechtspraak is
integraal management door één bestuurlijke eenheid in het arrondissement
onontbeerlijk. Deze bestuurlijke eenheid zal afwegingen moeten kunnen maken
omtrent spreiding van mensen en middelen in het arrondissement. Ook overigens
zal de bestuurlijke onderbrenging het bestuurlijk draagvlak voor integraal
management versterken. Daarbij valt te denken aan geprofessionaliseerd personeels-
en MD-beleid, het kwaliteitsbeleid binnen de gerechten, etc. 55Het eerste concept van de Contourennota meldt onder 4.2: «Kantongerechten,
bestuurlijke onderbrenging bij de rechtbank», het volgende alternatief:
«De arrondissementale kantongerechten worden gezamenlijk tot één
rechterlijk orgaan gesmeed dat een bestuurlijke eenheid vormt met de rechtbank».
Op grond van welke argumentatie is dit alternatief komen te vervallen. In
hoeverre is over dit alternatief overlegd met de kring van coördinerend
kantonrechters? (blz. 11).De in deze vraag vermelde formulering is ons niet bekend en maakt in elk
geval geen deel uit van de concept-Contourennota zoals die ter consultatie
is voorgelegd aan de rechtsprekende macht. In de versie die is voorgelegd
is de volgende tekst opgenomen: «.... er zullen kantonsectoren worden
ingesteld bij de rechtbanken met behoud van alle pluspunten verbonden aan
de kantonrechtspraak. Een sterke kant van de kantonrechtspraak die behouden
blijft en wordt ingebracht in de rechtbank is de eenvoudige, strakke en snelle
procedure. Wij zijn van mening dat onder handhaving van de rechtspositionele
waarborgen van zittende kantonrechters, de personele opbouw van de kantonsectoren
niet ten principale dient te verschillen van die van andere sectoren van de
toekomstige rechtbank. Dat is ook van belang in verband met de ontwikkeling
en omvang van het takenpakket van de kantonsectoren in vergelijking tot de
andere sectoren.» Over deze tekst heeft de consultatieronde plaatsgevonden
en op basis van deze tekst hebben nadere gesprekken plaatsgevonden met de
vertegenwoordigers van de kantonrechters. In de uiteindelijke tekst van de
Contourennnota is vervolgens rekening gehouden met de gemaakte opmerkingen. 56Kan worden bepaald dat de sectorvoorzitter van de kantonsector altijd
deel moet uitmaken van het bestuur en zo neen, waarom niet? (blz. 11).Zie antwoord 22. 57Kunt u aangeven wat het aantal hoger beroep zaken zal zijn dat, na
invoeging van de kantongerechten bij de rechtbank, zal verschuiven naar de
hoven? Heeft u uitgerekend wat de extra kosten zijn, omdat immers de capaciteit
van de hoven extra moet worden uitgebreid en tevens omdat duurdere rechters
(in verhouding tot de rechtbank) over deze zaken zullen oordelen? (blz. 12).Vooruitlopend op de start van het project overheveling kantongerechtsappellen
is een eerste, ruwe, berekening gemaakt van de aantallen kantongerechtsappellen,
derhalve van het aantal extra zaken dat door de gerechtshoven zal moeten worden
behandeld. Een en ander komt vooralsnog neer op rond de 6200 strafzaken en
1400 civiele zaken. Uitgaande van de aanname dat het gerechtshof evenveel
tijd nodig zal hebben voor de afdoening van de kantongerechtsappellen als
thans de rechtbanken, komt een eerste raming van de meerkosten uit op f 500 000
in vergelijking tot de kosten die thans bij de rechtbanken hiervoor worden
gemaakt.In het kader van het project overheveling kantongerechtsappellen zal deze
berekening, mede met het oog op de financiële paragraaf in de memorie
van toelichting bij het wetsvoorstel bestuurlijke onderbrenging kantongerechten
bij de rechtbanken, moeten worden geactualiseerd. 58Op dit moment lopen onderzoeken naar de mogelijkheid van appel in
ontslagzaken. Wanneer is de uitkomst van deze onderzoeken te verwachten? Bestaat
al een voornemen voor wat betreft de instantie die daarmee zou worden belast?
(blz. 12).Het onderzoek naar de behandeling van vergoedingen bij ontslag in appèl,
zal voor de zomer van 1999 voltooid zijn. De bedoeling is dat de commissie
Duaal Ontslagstelsel, welke is ingesteld door de Ministers van Sociale Zaken
en Werkgelegenheid en van Justitie, de resultaten van het onderzoek bij haar
werkzaamheden zal betrekken. 59Bent u van mening dat de kantongerechten in de voorgestelde nieuwe
structuur hun aantrekkingskracht behouden voor werving van buitenstaanders
als kantonrechter? (blz. 11).In aanvulling op het antwoord op vraag 51 merken wij op dat er waarborgen
zijn geschapen om de voordelen van de kantonrechtspraak te behouden. Een van
die waarborgen is, mede als resultaat van een tweetal nadere gesprekken met
vertegenwoordigers van de kantonrechters, de garantie van een eigen competentieprofiel
van de kantonrechter en het creëren van ruimte voor een andere personele
opbouw van de kantonsector in vergelijking tot de andere sectoren.Naar ons oordeel zullen met name deze waarborgen in belangrijke mate bijdragen
aan het behoud van de aantrekkingskracht van de kantonsectoren voor buitenstaanders
in de nieuwe structuur. 60Wat is de verklaring voor het feit dat in de tijdelijke regeling
medezeggenschap gerechten reeds nu geen rekening wordt gehouden met de kantongerechten als zelfstandige bestuurlijke eenheid? Hoe verdraagt
zich dat met het feit dat over de Contourennota nog geen besluitvorming heeft
plaatsgevonden? (blz. 12).Er is op dit moment nog geen tijdelijke regeling medezeggenschap gerechten.
Er is slechts een ruw, eerste concept dat in overleg met de NVvR nader ontwikkeld
en uitgewerkt dient te worden. In deze eerste aanzet voor een concept tijdelijke
regeling medezeggenschap gerechten is aangesloten bij de (beheers)structuur
zoals vastgelegd in de Organisatieregeling beheer gerechten en landelijke
diensten (Stcrt. 1997, 248). Daarnaast is aangesloten bij hetgeen over de
positionering van de kantonrechtspraak in de Contourennota als uitgangspunt
is gemeld. Overigens voorziet het genoemde ambtelijke concept erin dat tenminste
een van de leden van de gerechtsvertegenwoordiging bij het arrondissement
een kantonrechter is, terwijl voor een kantongerecht bovendien een soort onderdeelscommissie
kan worden ingesteld. 61Het bestuur van het gerecht zal binnen zekere wettelijke kaders,
te weten art. 116 lid 4 van de Grondwet, het bevoegd gezag zijn van het rechterlijk
personeel. Kunt u de grenzen van het niet-rechterlijk toezicht aangeven? Hoe
staat het bijvoorbeeld met disciplinaire maatregelen, kamerindeling etc.?
(blz. 121).Artikel 116, vierde lid, van de Grondwet bepaalt dat de wet het toezicht
regelt door leden van de rechtsprekende macht met rechtspraak belast uit te
oefenen op de ambtsvervulling door leden van de rechtsprekende macht. Allereerst
is van belang dat het daarbij niet gaat om inhoudelijke controle op rechterlijke
uitspraken in hoger beroep of cassatie (vgl. artikel 118, tweede lid, van
de Grondwet). Uit de totstandkomingsgeschiedenis van de Grondwet blijkt dat
het vierde lid van artikel 116 Grondwet ziet op controle van een meer administratieve
en tuchtrechtelijke aard. Zo is niet alleen de bevoegdheid van de president
van een rechterlijk college om waarschuwingen te geven, zoals bedoeld in artikel
14 van de Wet op de rechterlijke organisatie, daaronder begrepen, maar ook
de klachtregeling als bedoeld in artikel 14a e.v. van de Wet op de rechterlijke
organisatie. De wetgever is ter zake een ruime bevoegdheid gelaten.Stellig vallen disciplinaire maatregelen onder artikel 116, vierde lid,
van de Grondwet. Onze voorkeur gaat er naar uit dat de uitoefening van disciplinaire
bevoegdheden aan het voltallige bestuur van een gerecht wordt toegekend; nog
nader wordt bezien hoe dit met inachtneming van artikel 116, vierde lid van
de Grondwet kan worden gerealiseerd. De indeling van rechters in kamers kan
niet worden begrepen onder de maatregelen met het oog op het toezicht op de
ambtsvervulling door rechters. Artikel 116, vierde lid, van de Grondwet is
daarop derhalve niet van toepassing. 62Als gevolg van het integrale management zal de ondersteuning en de
geleding van rechters door één bestuur worden aangestuurd. Is
het niet inherent aan de huidige structuur van de gerechten dat de ondersteuning
een positie «one step down» inneemt? Hoe wordt in de voorgestelde
nieuwe bestuursstructuur verzekerd dat de belangen van de ondersteuning betreffende
personeelsbeleid, opleiding en inzet voldoende worden gewaarborgd? Dezelfde
vraag geldt voor het voorgestelde medezeggenschapsorgaan waarin ondersteuning
en rechter geacht worden op voet van gelijkheid deel te nemen. (blz. 12).Met de invoering van integraal management wordt de huidige duale structuur,
die zich kenmerkt door een gescheiden verantwoordelijkheid van
rechters en ondersteunend personeel, vervangen door een structuur waarin het
bestuur het gerecht als één organisatie van rechters en ondersteunend
personeel bestuurt. Deze structuur kent aan de ondersteuning een volwaardige
plaats toe en geeft naar ons oordeel geen aanleiding voor de vrees dat de
belangen van de ondersteuning ondergeschikt zullen worden aan die van de rechters.
Het waarborgen van de belangen van de ondersteuning zal evenzeer tot de verantwoordelijkheid
van het bestuur behoren als het waarborgen van de belangen van de rechters.
Het leggen van de verantwoordelijkheid voor de organisatie in handen van de
gerechten zelf, kan van positieve invloed zijn op de verhouding tussen rechters
en ondersteunend personeel. 63Hoe wordt de verhouding tussen de collegevergadering en het medezeggenschapsorgaan
geregeld? (blz. 13).Eén van de uitgangspunten van de Contourennota is dat de collegevergadering
een adviserende rol krijgt op de terreinen procesbeheer, kwaliteit van de
rechtspraak, benoemingen en rechterlijk beleid anders dan in concrete zaken.
Een ander uitgangspunt is dat er één medezeggenschapsorgaan
is voor de rechterlijke ambtenaren en de ondersteuning. Hoe de verhouding
tussen de collegevergadering en het medezeggenschapsorgaan in de definitieve
structuur er precies uit zal zien, is een van de onderwerpen waarover nader
overleg plaatsvindt en dat nader wordt uitgewerkt in het project Bestuur van
de gerechten van het PVRO. 64De Contourennota wijst op het belang van een geprofessionaliseerde
personeels- en opleidingsbeleid voor het feitelijk functioneren van de gerechten.
Elders in de nota (blz. 28) blijkt dat professionalisering een van de onderwerpen
is waarvoor minder geld beschikbaar is dan de commissie-Leemhuis noodzakelijk
acht. Hoe valt een en ander met elkaar te rijmen? (blz. 13).Dat er minder geld beschikbaar is doet aan het belang van een geprofessionaliseerd
personeels- en opleidingsbeleid voor het feitelijk functioneren van de gerechten
niet af. In het programma Versterking Rechterlijke Organisatie is het personeels-
en opleidingsbeleid als een belangrijk hoofdonderwerp opgenomen. Gegeven de
omvang van de uiteindelijk uit hoofde van het regeerakkoord beschikbaar gestelde
middelen voor de modernisering van de rechterlijke organisatie, moest vorig
jaar een prioritering in de noodzakelijke activiteiten worden aangebracht.
Dit heeft ertoe geleid dat vooralsnog minder middelen in het kader van het
PVRO beschikbaar zijn voor het personeels- en opleidingsbeleid dan aanvankelijk
door de commissie-Leemhuis wenselijk werd geacht. 65Een op alle werkers toegesneden personeels- en opleidingsbeleid is
gewenst. Betekent dit dat het loopbaanbeleid van rechters binnen één
gerecht wordt gehaald? (blz. 13).Het loopbaanbeleid voor rechterlijk (en niet-rechterlijk) personeel is
gericht op:– op basis van competenties vastgestelde kwaliteitseisen voor functies;– een inzichtelijk systeem van loopbaanpaden en ontplooiingsmogelijkheden;– spelregels voor loopbaanbeleid en– loopbaaninstrumenten ten behoeve van het management.Met het loopbaanbeleid wordt beoogd een optimale afstemming te krijgen
van organisatiebelangen (continuïteit in kwaliteit, flexibiliteit, mobiliteit)
en individuele belangen (optimale ontplooiingskansen).Loopbaanbeleid beperkt zich niet tot het bieden van mogelijkheden binnen
één gerecht, maar is gericht op het creëren van mogelijkheden
binnen de gehele rechterlijke organisatie en indien het individuele belang
en het organisatiebelang daarom vragen, zelfs daarbuiten. 66De moderniseringsvoorstellen zullen een ingrijpende reorganisatie
betekenen voor diegenen die werkzaam zijn in de rechterlijke organisatie.
Een cultuuromslag lijkt noodzakelijk voor het slagen van het veranderingsproces.
Op welke wijze wordt aandacht besteed aan deze cultuuromslag bij de rechterlijke
organisatie? In hoeverre wordt mede rekening gehouden met de schaalgrootte
van de gerechten? (blz. 13).Met de modernisering van de rechterlijke organisatie beogen wij naast
verbeteringen in de structuur van de rechterlijke organisatie ook een cultuurverandering
te bewerkstelligen. Het gaat daarbij om zaken als de wijze van besturing van
de organisatie, de werkwijze en de externe oriëntatie van de rechterlijke
organisatie. De in de Contourennota aangekondigde (wettelijke) maatregelen
kunnen behulpzaam zijn bij het realiseren van deze veranderingen. Voor het
daadwerkelijk veranderen van de cultuur zal echter veel afhangen van de opstelling
en activiteiten van het lokale management en van de bij de gerechten werkzame
personen. Inderdaad is sprake van een cultuuromslag die de nodige tijd zal
vergen. Daarom is het belangrijk dat projecten nader worden gerealiseerd door
lokale veranderteams. Verantwoording over de vorderingen van activiteiten
en het volgen van de resultaten waarborgen uiteraard een blijvende aandacht
onzerzijds terzake van de cultuuromslag. Er zij daarenboven met nadruk op
gewezen dat het PVRO-traject als zodanig al als belangrijke uiting van de
gewenste cultuuromslag kan worden gezien. De rechtsprekende macht organiseert
zich en neemt verantwoordelijkheid voor de modernisering op zich. Een en ander
is geïnstitutionaliseerd in het opdrachtgeverschap van de presidenten,
Kernteam enzovoort. Het is een belangrijke opgave voor de betrokkenen het
draagvlak voor hun ambities te verbreden.De wetgeving over de bestuurlijke vormgeving van de gerechten zal geen
differentiatie aanbrengen al naar gelang de schaalgrootte van een gerecht.
De wetgeving zal de bestuurlijke vormgeving niet tot in detail regelen. Dit
betekent dat de gerechten binnen de wettelijke kaders dan ook een zekere ruimte
zullen hebben om, al naar gelang de lokale situatie, het bestuur op een voor
het desbetreffende gerecht passende wijze vorm te geven. 67Een cultuuromslag zou bijvoorbeeld kunnen inhouden dat een efficiëntere
werkverdeling wordt gerealiseerd tussen ondersteuning en rechters. Wie gaat
daarover, de Raad voor de rechtspraak, de minister, het college van het bestuur
van het gerecht, de sectorvoorzitter of de individuele rechter? Hoe wordt
de cultuuromslag meetbaar? (blz.13).In het kader van de PVRO-projecten Bestuur van de gerechten en Werk- processen
zullen hiervoor voorstellen worden ontwikkeld. Afhankelijk daarvan zal een
nadere omschrijving plaats vinden van de verantwoordelijkheden van de Raad,
van de besturen van de gerechten, van de rechters en van de medewerkers van
de ondersteuning. Op de uitkomsten van deze projecten kunnen we nu niet vooruitlopen.De beoogde cultuurverandering heeft betrekking op verschillende aspecten
van het functioneren van de gerechten. Zo wordt beoogd te komen
tot een vergroting van de openheid en de externe oriëntatie, tot een
andere werkwijze en tot een betere besturing van de gerechten. Verschillende
maatregelen zijn aangekondigd om deze doelen te bereiken. In de voortgangsrapportages
zal over de vorderingen worden gerapporteerd. 68«Ten eerste is van belang dat op lokaal niveau het bevoegd
gezag bevoegdheden krijgt toebedeeld (...)» Welke zijn de andere substantiële
gevolgen voor het tuchtrecht voor rechters? (blz. 13).Het rechtspositionele instrumentarium zal gevarieerder worden.Tuchtrechtelijke sancties zullen voor zover niet opgelegd door de Hoge
Raad onder de bestaande beroepsmogelijkheid bij de bestuursrechter worden
gebracht. Het ligt in de bedoeling het voor rechters geldende tucht- en klachtrecht
nadrukkelijker van elkaar los te koppelen dan thans het geval is door onderbrenging
bij twee verschillende organen. Het tuchtrecht krijgt hiermee een eigenstandiger
betekenis en kan zodoende aan reliëf winnen. 69«In geval van op non-actiefstelling of ontslag van een rechter
zal moeten zijn voldaan aan art. 117, derde lid, van de Grondwet» Hoe
zou dit dan moeten worden ingevuld? Blijft het bij de Hoge Raad? (blz. 13).Artikel 117, derde lid, van de Grondwet bepaalt dat in de gevallen bij
de wet aangewezen leden van de rechtsprekende macht met rechtspraak belast,
kunnen worden geschorst of ontslagen door een bij de wet aangewezen gerecht
dat tot de rechtsprekende macht behoort. Thans wordt daaraan invulling gegeven
door de procedure als bedoeld in artikel 11 e.v. van de Wet op de rechterlijke
organisatie, waarin de Hoge Raad het bevoegde orgaan is. Het ligt niet in
het voornemen om de ontslagprocedure van de bedoelde rechterlijke ambtenaren
op dit punt aan te passen. Overigens is in de afgelopen decennia deze procedure
tot onvrijwillig ontslag van rechters nimmer toegepast. 70Worden er waarborgen voorzien voor een volstrekt onafhankelijke rechterlijke
beoordeling van beroepen tegen tuchtrechtelijke beslissingen, in casu bijvoorbeeld
door een bestuursrechter die niet tot hetzelfde gerecht behoort? (blz. 14).Ja. Het bestaande rechtsbeschermingsregime zal navenant worden uitgebreid. 71Op landelijk niveau is een aantal ondersteunende diensten beschikbaar,
zoals de Stichting Studiecentrum Rechtspleging, Justex, FDRO en Prisma. Zullen
deze diensten worden ondergebracht bij de Raad voor de rechtspraak? Hoe gaat
de Raad zich verhouden tot deze diensten? (blz. 14).Zie antwoord 13. 72Wat wordt bedoeld met «algemene advisering» als taak
van de Raad voor de Rechtspraak? (blz. 14).Zie antwoord 28 e.a. 73Wat wordt bedoeld met de waarborgfunctie van de Raad? Dient de Raad
ook op te treden als waarborg tegen eventuele aantasting van de onafhankelijkheid
van de rechterlijke macht? Over welke bevoegdheden zal de Raad kunnen beschikken
om zijn waarborgfunctie uit te oefenen? (blz. 14).De waarborgfunctie van de Raad ziet er allereerst op dat de gerechten
geen rechtstreekse verantwoording zullen behoeven af te leggen aan de minister.
Als onderdeel van de rechterlijke organisatie staat de Raad in dat opzicht
tussen de Minister van Justitie en de gerechten. Bij de uitoefening van zijn
beheerstaak zal de Raad in het bijzonder een waarborgende rol kunnen spelen
bij de opstelling van de concept-begroting voor de rechtspraak. De onafhankelijkheid
van de rechterlijke organisatie zal in den brede een zorg van de Raad zijn.
Omtrent de bevoegdheden van de Raad voor de rechtspraak zij verwezen naar
het antwoord op de vragen 27, 28, 30, 32, 72 en 77. Voor de precieze wijze
waarop de Raad de beoogde waarborgfunctie zal vervullen, wachten wij op aan
het binnenkort te verwachten deskundigenoordeel, dat de basis zal bieden voor
onze nadere voorstellen terzake. 74Hoe staat u tegenover de opvatting dat de Raad voor de rechtspraak
en de bestuurscolleges van de gerechten tevens verantwoording moeten afleggen
aan een landelijk, respectievelijk arrondissementaal georganiseerd college
van gerechtelijke vertegenwoordigers? (blz. 14).Een dergelijk voorstel is niet opgenomen in de Contourennota. Naast de
voorstellen tot instelling van geïntegreerde medezeggenschapsorganen
per gerecht, handhaving van met een adviestaak belaste collegevergaderingen
en getrapte verantwoording in de relatie gerecht – Raad – minister,
menen wij dat daaraan geen behoefte bestaat. 75«Omdat benoeming door de regering plaatsvindt en voorafgaand
daaraan de rechterlijke organisatie een belangrijke rol vervult, is voorzien
in een evenwichtige benoemingsprocedure.» Wordt hiermee de huidige procedure
bedoeld? In hoeverre wordt daar feitelijk aan voldaan? Kunt u aangeven hoe
vaak de afgelopen vijf jaar slechts één persoon op de voordracht
stond? Kunt u aangeven hoe vaak de afgelopen vijf jaar is afgeweken van de
voordracht, en waarom? (blz. 14).De aanbevelingen en benoemingen van de leden van de rechtsprekende macht
komen thans tot stand in overeenstemming met de benoemingsprocedures die,
na overleg en met instemming van de Nederlandse Vereniging voor Rechtspraak,
in een aantal ministeriële circulaires zijn vastgelegd. In deze procedures
worden op lokaal niveau de kwaliteiten van de kandidaten tegen het licht gehouden.
Daarbij geldt dat, naarmate de functie meer gewicht heeft er meer beoordelaars
en insprekers zijn. In het algemeen kan worden gezegd dat in de aanbevelingen
voldoende zicht wordt gegeven op de vraag waarom een kandidaat de voorkeur
geniet.De aanbevelingen van de rechterlijke colleges worden op het ministerie
getoetst op consistentie en op motivering. Wanneer sprake is van inconsistentie
of uit eerdere aanbevelingen een contra-indicatie blijkt, wordt nader bezien
of van de aanbeveling moet worden afgeweken. Indien hiertoe wordt besloten,
worden de aanbevelende autoriteiten hiervan vooraf in kennis gesteld. Met
het afwijken van een aanbeveling wordt overigens grote terughoudendheid betracht.
Voor zover kon worden nagegaan, is in de afgelopen jaren slechts eenmaal van
een aanbeveling afgeweken. Het betrof een voordracht waarin de
voorgestelde (zeer snelle) promotie niet strookte met het vigerende benoemingsbeleid.Hoe vaak aanbevelingen met slechts één persoon worden ingediend
wordt in de administratie niet bijgehouden.Wel is het zo dat aanbevelingen voor benoeming tot rechter doorgaans slechts
één persoon bevatten. Het betreft veelal kandidaten die reeds
zijn opgenomen in de formatie van de rechtbank waar de opleiding voor het
rechtersambt plaatsvindt en die terstond na succesvolle voltooiing van de
opleiding door het «eigen» college worden aanbevolen voor benoeming,
zodra zich een vacature voordoet.Aanbevelingen ter vervulling van vacatures van promotiefuncties (vice-president,
coördinerend vice-president) bevatten doorgaans meerdere personen. Het
aantal op de aanbeveling geplaatste kandidaten hangt mede af van het aanbod
van sollicitanten – soms is er voor een vacature slechts één –
en is voorts onder meer afhankelijk van de vraag of het ervarings- en kennisniveau
voldoende wordt geacht om voor een plaats op de aanbeveling in aanmerking
te komen.De uiteindelijke voordracht voor het koninklijk besluit bevat slechts
één naam.Ook in de toekomst zal sprake zijn van een sterke betrokkenheid van de
rechtsprekende macht bij benoemingen van rechters en daardoor van een evenwichtige
benoemingsprocedure. Ook de Raad voor de rechtspraak zal daarin voor bepaalde
functies een rol vervullen. De precieze invulling is mede afhankelijk van
het deskundigenoordeel en van het PVRO-project over de vernieuwing van het
personeelsbeleid. 76, 86 en 87Heeft de rechterlijke organisatie een stem in de benoeming van de
leden van de Raad, bijvoorbeeld via een recht van aanbeveling? (blz. 14).Hebt u een Raad voor de Rechtspraak voor ogen die voor het merendeel
uit rechters bestaat, of die in elk geval voor het merendeel uit rechters
bestaat (en dus mogelijk geheel)? (blz. 16).Door wie zullen de leden van de Raad voor de rechtspraak worden benoemd?
Dient de Raad een afspiegeling te vormen van de colleges die hij vertegenwoordigt?
Zal de rechterlijke organisatie een stem verwerven in de benoeming van de
leden van de Raad, bijvoorbeeld via een recht van aanbeveling? In hoeverre
zal de Tweede Kamer hierbij worden betrokken? Hoeveel niet-rechters kunnen
deel uitmaken van de Raad? (blz. 16).In de Contourennota is opgenomen dat de leden van de Raad voor de rechtspraak
overeenkomstig het voorstel van de commissie-Leemhuis voor vier jaren worden
benoemd, met de mogelijkheid van herbenoeming. Het voorstel is dat de leden
van de Raad voor de rechtspraak bij koninklijk besluit, op voordracht van
de Minister van Justitie, zullen worden benoemd. In de Contourennota is is
aangegeven dat de meerderheid van de Raad voor de rechtspraak zal dienen te
bestaan uit rechters; bij een omvang van vijf leden zullen derhalve maximaal
twee niet-rechters kunnen worden benoemd. In de voorbereidingsfase zal worden
voorzien in betrokkenheid van de rechterlijke organisatie. Het gevraagde deskundigenoordeel
is voor de precieze vormgeving van de betrokkenheid van de rechterlijke organisatie
van grote betekenis. De Tweede Kamer is in onze voorstellen, evenals bij andere
reguliere benoemingen die bij koninklijk besluit geschieden, niet direct betrokken.De Raad voor de rechtspraak zal als bestuurlijk orgaan van en voor de
rechterlijke organisatie op een ruim draagvlak in de rechterlijke organisatie
dienen te berusten. Het is daarvoor niet vereist dat hij een afspiegelingscollege
is. Wij achten zulks ook niet gewenst. Wel is het van groot belang
dat de Raad zich gezag bij de rechterlijke organisatie zal weten te verwerven.
In verband hiermee zal bij de samenstelling van de Raad uiterst zorgvuldig
te werk moeten worden gegaan. In de Raad zullen personen zitting dienen te
hebben met hoogstaande kwaliteiten op het terrein van de rechtspleging, de
rechtspraak en het bestuur van overheidsorganisaties. In het binnenkort te
verwachten deskundigenoordeel zal nader op de samenstelling en benoeming van
de Raad voor de rechtspraak worden ingegaan. 77Hoe ziet u het organiseren en stimuleren van onderlinge rechterlijke
afstemming, als taak van de Raad voor de rechtspraak? (blz. 15).Zie antwoord 28 e.a. 78Hoe wordt voorkomen dat het «organiseren en stimuleren van
onderlinge rechterlijke afstemming» dat «zonder meer een belangrijke
taak van de Raad (zal) worden» toch, al is het indirect, gaat neerkomen
op het geven van (bindende) richtlijnen of het vaststellen van beleidsregels
aan/voor de rechter als onafhankelijke rechtsprekende instantie? (blz. 15).Rechterlijke afstemming is een proces dat primair van onderop, vanuit
de gerechten, zal worden geïnitieerd. Dààr wordt recht
gesproken en daar bestaat dan ook het beste zicht op de onderwerpen die zich
voor inhoudelijke afstemming lenen. De Raad faciliteert dit proces en zal
niet over de bevoegdheid beschikken tot het bindend vaststellen van de resultaten
van de onderlinge rechterlijke afstemming. Hiermee is de ruimte voor de individuele
rechter gegeven om af te wijken van onderling afgesproken richtsnoeren. Daar
staat tegenover dat deze afspraken beogen de rechtseenheid te bevorderen.
Verwacht mag worden dat de rechter in de praktijk bij zijn oordeelsvorming
hiermee rekening zal houden.De geschetste gang van zaken is enigszins te vergelijken met de wijze
waarop thans wordt omgegaan met de niet-bindend vastgestelde Trema-normen.
Deze zijn in de praktijk een belangrijk richtsnoer voor het oordeel van de
rechter, maar laten de rechterlijke onafhankelijkheid onverlet. 79Hoe wordt voorzien in de wijze waarop de Raad «eerst de (betrokken)
rechterlijke colleges intensief consulteert» en wat is de «status»
van de adviezen van deze colleges? (blz. 15).Het initiatief tot rechterlijke afstemming op een bepaald terrein zal
doorgaans vanuit de rechterlijke colleges zelf komen, omdat daar het beste
zicht bestaat op de vraag welke onderwerpen zich voor inhoudelijke afstemming
lenen. Maar voor de hand ligt wel dat de Raad vanuit zijn faciliterende rol
de rechtelijke colleges hierbij zal betrekken. De afspraken zullen vervolgens
tot stand komen op basis van de «inbreng» vanuit de verschillende
colleges. Deze inbreng heeft als zodanig niet een bepaalde status; niet beoogd
is voor te schrijven dat dit in een adviesvorm dient te geschieden. Het binnenkort
uit te brengen deskundigenoordeel zal een nadere uitwerking bevatten van de
wijze waarop de Raad in de praktijk te werk zou kunnen gaan.Zie ook het antwoord op vraag 78. 80Waarom zal de Raad voor de rechtspraak niet werkzaam zijn voor de
Hoge Raad en de Afdeling bestuursrechtspraak van de Raad van State? (blz.
15).Zie antwoord 21. 81, 89 en 91De positionering van de Raad voor de rechtspraak blijft onduidelijk.
Wordt de Raad een zelfstandig bestuursorgaan, een Hoog college van Staat,
een orgaan sui generis of draagt het nog een ander karakter? Wat is de constitutionele
positie van de Raad? (blz. 15).De verhouding van de Raad voor de rechtspraak tot de minister is
op dit moment nog onduidelijk. Wat is precies de constitutionele positie van
de Raad? Wat is de mate van zelfstandigheid van de Raad ten opzichte van de
minister? (blz. 16).De Contourennota stelt dat de minister in het kader van het beheer,
de beschikking zal krijgen over toereikende toezichts- en sturingsbevoegdheden
jegens de Raad. Kan dit nader worden aangeduid? De bevoegdheden die de commissie-Leemhuis
noemt zijn aanzienlijk. In hoeverre onderschrijft u de wenselijkheid van de
door deze commissie genoemde bevoegdheden? (blz. 17).De Raad voor de rechtspraak is een niet-rechtsprekend orgaan van en voor
de rechterlijke organisatie, dat onafhankelijk is ten opzichte van de Minister
van Justitie. De Raad voor de rechtspraak zal wettelijk worden geregeld in
de Wet op de rechterlijke organisatie. De Raad is een bestuurlijk onderdeel
van de rechtsprekende macht en maakt geen onderdeel uit van het bestuur (de
«uitvoerende macht»). De Raad voor de rechtspraak zal derhalve
geen zelfstandig bestuursorgaan zijn. Evenmin zal de Raad voor de rechtspraak
een hoog college van staat zijn, zoals de Raad van State, de Algemene Rekenkamer,
de Tweede Kamer of de Nationale ombudsman dat zijn (vgl. artikel 1 en 16 van
de Comptabiliteitswet). Het vorenstaande neemt niet weg dat de Raad voor de
rechtspraak in ons staatsbestel een positie zal innemen die qua zelfstandigheid
en onafhankelijkheid in zekere zin vergelijkbare trekken vertoont met die
van hoge colleges van staat of zelfstandige bestuursorganen.Voorop gesteld zij dat in de Contourennota is vermeld dat de in de staatsrechtelijke
verhouding tussen Minister van Justitie en Raad voor de rechtspraak naar hun
aard beperkte ministeriële bevoegdheden ten opzichte van de Raad nauwkeurig
in de wet zullen worden omschreven. De wettelijk omschreven verdeling van
bevoegdheden maakt ook een transparanter gebruik van die bevoegdheden mogelijk.
De desbetreffende toezichts- en sturingsbevoegdheden zullen uiteraard met
het oog op de ministeriële verantwoordelijkheid toereikend dienen te
zijn. Zoals ook in de Contourennota is vermeld heeft de commissie-Leemhuis
voor de beschrijving van de ministeriële bevoegdheden een belangrijke
aanzet gegeven. De commissie-Leemhuis gaf daarbij de volgende opsomming:– algemeen inlichtingenrecht– (marginale) beoordeling jaarplan van de Raad voor de rechtspraak– instemming met werklastmetingssysteem– het doen van aanbevelingen– het geven van aanwijzingen met een algemene strekking– voordragen van besluiten van de Raad voor de rechtspraak voor
schorsing en/of vernietiging– aanstellen van een tijdelijk bewindvoerder bij de Raad voor de
rechtspraak– voordragen van een of meer leden van de Raad voor ontheffing uit
hun functie als Raadslid.Het komt ons thans voor dat dit overzicht – dat in grote lijnen
overeenkomt met het overzicht dat is opgenomen in de adviesaanvraag
aan de Raad van State over de noodzaak van een voorafgaande grondwetswijziging
(kamerstukken II, 1998–1999, 26, 352, nr. 4) – een belangrijk
uitgangspunt is voor de toekenning bij wet van bevoegdheden aan de Minister
van Justitie. Voor de verdere uitwerking en afwegingen die hier nodig zijn,
wachten wij op het binnenkort te verschijnen deskundigenoordeel. 82Niet geheel duidelijk is welk werkveld aan de Raad zal worden toebedeeld.
Krijgt de Raad een stimulerende, organiserende en faciliterende taak, in de
zin dat de Raad ervoor zorgt dat de over het land verspreide gerechten hun
werk naar behoren kunnen verrichten? Welke taken, zoals door de commissie-Leemhuis
voorgesteld, worden door u onderschreven? (blz. 15).1. De stimulerende, organiserende en faciliterende taak van de Raad is
er op gericht de gerechten in staat te stellen hun eigen verantwoordelijkheid
op het gebied van rechtspraak en rechterlijke samenwerking invulling te geven.
De Raad biedt de gerechten hierbij ondersteuning: zij geeft de afstemming
vorm, maakt de resultaten openbaar en ondersteunt het gebruik ervan door de
gerechten.2. Voor de concrete invulling van deze taak achten wij het deskundigenoordeel
van belang. Zie ook antwoord op vraag 28 e.a. 83Hoe stelt u zich voor te voorkomen dat interne afspraken die door
de Raad tot stand zijn gebracht mede een rol zullen spelen bij de beslechting
van concrete geschillen? (blz. 15).De Raad krijgt niet de bevoegdheid bindende richtlijnen vast te stellen.
De taak van de Raad beperkt zich in deze tot coördinatie en onderlinge
afstemming, die geschiedt tussen de gerechten. Het ligt in de rede dat individuele
rechters bij de beslechting van concrete geschillen hiermee rekening zullen
houden. Deze onderlinge afstemming gebeurt op bepaalde terreinen nu ook zonder
enige formele basis, zoals bijvoorbeeld de kantonrechtersformule voor arbeidsgeschillen
en de trema-normen voor alimentatiegeschillen. 84Welke rol zal de Raad voor de rechtspraak spelen bij de begrotingsvoorbereiding
en de begrotingsuitvoering? (blz. 15).De begrotingsvoorbereiding en de begrotingsuitvoering in het kader van
de rijksbegrotingscyclus blijven zoals op dit moment de volledige verantwoordelijkheid
van de Minister. De Minister is in het kader van zijn verantwoordelijkheid
voor de begrotingswetgeving belast met de voorbereiding van het begrotingsartikel
voor de rechtspraak en de voorbereiding van de Slotwet. De financiering van
de Raad en de gerechten blijft een onderdeel van de begrotingswetgeving, voor
de indiening waarvan de Minister van Justitie verantwoordelijk blijft.De Raad zal binnen de door de begrotingswetgever resp. de Minister gestelde
kaders de verantwoordelijkheid krijgen voor de begrotingsvoorbereiding en
de begrotingsuitvoering op het niveau van de Raad en de gerechten. De Raad
zal daartoe kaders stellen aan de begrotingsvoorbereiding en -uitvoering van
de gerechten en zal de beschikbare middelen verdelen over de gerechten. De
Raad zal tenslotte de verantwoording van de gerechten toetsen aan de gestelde
kaders en gemaakte afspraken. Over de meer precieze inrichting van de cyclus en de rol van de Raad voor
de rechtspraak terzake zullen de deskundigen aan wie wij een oordeel hebben
gevraagd nog nader adviseren 85 en 113Bij welke rechterlijke colleges zullen de Tariefcommissie en het
College van beroep studiefinanciering ondergebracht worden? Voorts is onderbrenging
van deze colleges toch een onderdeel van de 3e fase die is uitgesteld? (blz.
15).Door de omvangrijke moderniseringsoperatie is er niet voldoende ruimte
voor de 3e fase rechterlijke herziening. Toch lijkt het er op dat delen van
de 3e fase wel al worden uitgevoerd. Hierbij is te denken aan het onderbrengen
van enkele specifieke colleges bij bestaande gerechten. Betekent dit dat het
kabinet het uitgangspunt van de herziening 3e fase handhaaft? (blz. 25).De Tariefcommissie zal, zo is het voornemen, als afzonderlijk herkenbare
eenheid bestuurlijk worden ondergebracht bij het gerechtshof te Amsterdam.De zaken van het College van Beroep Studiefinanciering zullen in eerste
aanleg door alle 19 rechtbanken worden behandeld. In verband met expertisevorming
worden de benodigde personele middelen verspreid over vijf rechtbanken, een
per ressort. Hoger beroep zal worden opengesteld bij de Centrale Raad van
Beroep.Deze activiteiten vormen geen onderdeel van de derde fase van de herziening
rechterlijke organisatie. Deze maatregelen zijn al aangekondigd in de brief
van 25 juni 1997 van de toenmalige Minister van Justitie (Tweede Kamer 1996–1997,
25 425, nr. 1). Bij die gelegenheid is expliciet gesteld dat om een aantal
redenen, die geheel los staan van de derde fase, het kabinet het gewenst acht
deze colleges niet langer zelfstandig te laten voortbestaan. Voor beide colleges
geldt onder meer dat het, door de wel zeer smalle competentiebasis, –
te – kleine en daardoor kwetsbare colleges zijn. Onderbrenging bij bestaande
colleges verbreedt het draagvlak voor deze takken van bestuursrechtspraak
en heeft daarom de voorkeur. Ook uit een oogpunt van het beoogde integrale
management en de daarbij passende bestuursvorm is deze onderbrenging geïndiceerd.Tijdens het Algemeen Overleg van 11 september 1997 (Tweede Kamer 1997–1998,
25 425, nr. 2) is door Uw Kamer met deze voornemens ingestemd.Wat de derde fase betreft is het niet goed doenlijk deze op korte termijn
ten uitvoer te brengen, gelijktijdig met de moderniseringvan de rechterlijke
organisatie zoals voorgesteld in de Contourennota. De moderniseringsoperatie
is een omvangrijke en complexe operatie die de komende jaren veel tijd en
energie van zowel de rechterlijke organisatie als het ministerie zal vergen. 86Hebt u een Raad voor de Rechtspraak voor ogen die voor het merendeel
uit rechters bestaat, of die in elk geval voor het merendeel uit rechters
bestaat (en dus mogelijk geheel)? (blz. 16).Zie antwoord 76. 87Door wie zullen de leden van de Raad voor de rechtspraak worden benoemd?
Dient de Raad een afspiegeling te vormen van de colleges die hij vertegenwoordigt?
Zal de rechterlijke organisatie een stem verwerven in de benoeming
van de leden van de Raad, bijvoorbeeld via een recht van aanbeveling? In hoeverre
zal de Tweede Kamer hierbij worden betrokken? Hoeveel niet-rechters kunnen
deel uitmaken van de Raad? (blz. 16).Zie antwoord 76. 88Het advies van de Raad van State d.d. 11 februari 1999 luidt dat
een grondwetswijziging niet nodig is voor het instellen van een Raad voor
de rechtspraak. De commissie-Leemhuis is echter van mening dat de instel-
ling van een Raad voor de rechtspraak zou moeten worden vastgelegd in de Grondwet.
Hoe denkt u over deze verschillende meningen? (blz. 16).Zowel de commissie-Leemhuis als de Raad van State hebben zich op het standpunt
gesteld dat voor de instelling van de Raad voor de rechtspraak geen voorafgaande
grondwetswijziging is vereist. De regering heeft dit standpunt in het nader
rapport d.d. 2 maart 1999 onderschreven. Wel meende de commissie-Leemhuis
dat het wenselijk zou zijn om de Raad voor de rechtspraak bij een volgende
gelegenheid in de Grondwet op te nemen. Mede gelet op de in het advies van
de Raad van State weergegeven criteria zal in een later stadium kunnen worden
bezien of het wenselijk is de Raad voor de rechtspraak alsnog in de Grondwet
te verankeren. 89De verhouding van de Raad voor de rechtspraak tot de minister is
op dit moment nog onduidelijk. Wat is precies de constitutionele positie van
de Raad? Wat is de mate van zelfstandigheid van de Raad ten opzichte van de
minister? (blz. 16).Zie antwoord 81. 90Indien de Tweede Kamer in tegenstelling tot de Raad van State een
grondwetswijziging wel noodzakelijk acht m.b.t. de vraag of de Raad beslissende
bevoegdheden kan krijgen ten aanzien van het beheer, zal de instelling van
de Raad voorlopig van aard zijn. Kunt u dit eventuele voorlopige karakter
van de Raad nader toelichten? Heeft dit gevolgen voor de tijdsplanning? (blz.
16).Indien volgens de in de vraag genoemde opvatting voorafgaande grondwetswijziging
is vereist voor het toekennen van beslissende beheersbevoegdheden aan de Raad
voor de rechtspraak, zullen aan een Voorlopige Raad voor de rechtspraak dergelijke
beslissende bevoegdheden niet kunnen worden toegekend. Wel kunnen dan anderssoortige
beheersbevoegdheden worden toegekend (consultatie, advisering, aanbeveling)
naast de andere in de Contourennota voorziene taken voor de Raad, nl. de algemene
adviestaak en coördinatie van rechtspraak en rechterlijke samenwerking.De temporele gevolgen van een andersluidend oordeel over de grondwettigheid
dan dat van de Raad van State en van de regering zijn dat met het toekennen
van de bedoelde beslissende beheersbevoegdheden zal moeten worden gewacht
totdat de Grondwet is gewijzigd. Dat zal gegeven de procedure van grondwetsherziening
tenminste enkele jaren in beslag nemen, waardoor de afronding van het beoogde
moderniseringsproces niet in 2002 kan plaatshebben. 91De Contourennota stelt dat de minister in het kader van het beheer,
de beschikking zal krijgen over toereikende toezichts- en sturingsbevoegdheden
jegens de Raad. Kan dit nader worden aangeduid? De bevoegdheden die de commissie-Leemhuis
noemt zijn aanzienlijk. In hoeverre onderschrijft u de wenselijkheid van de
door deze commissie genoemde bevoegdheden? (blz. 17).Zie antwoord 81. 92Kunt u een overzicht verstrekken van het bestaan en functioneren
van Raden voor rechtspraak, of vergelijkbare organen, in andere Europese landen?
(blz. 17).Door het Ministerie van Justitie wordt, mede als uitvloeisel van de Contourennota,
in samenwerking met het Centrum voor procesrecht van de Katholieke Universiteit
Brabant, momenteel onderzoek uitgevoerd naar enkele van die met de beoogde
Raad voor de rechtspraak vergelijkbare organen in andere landen van de Europese
Unie. Het onderzoek richt zich met name op de manier waarop in een aantal
landen in de Europese Unie vorm is gegeven aan de ministeriële verantwoordelijkheid
voor de rechtspleging. Daarbij wordt vooral gekeken welke taken met de toekomstige
Nederlandse Raad voor de rechtspraak vergelijkbare organen uitoefenen en hoe
die taakuitoefening zich verhoudt tot instrumenten van publieke controle,
zoals de ministeriële verantwoordelijkheid. Het eindrapport waarin een
analyse is gemaakt van Frankrijk, Italië, Zweden, Ierland en Denemarken
zal naar verwachting voor de zomer worden opgeleverd. Voor dit moment volstaan
wij met een korte schets van enkele voorbeelden van landen in Europa waarin
een met de Raad voor de rechtspraak vergelijkbaar orgaan bestaat.In Frankrijk wordt de Conseil supérieure de la magistrature
voorgezeten door het staatshoofd. Verder bestaat de Conseil uit de Minister
van Justitie (vice-voorzitter), twaalf leden die voor vier jaar benoemd zijn
door en uit de rechterlijke organisatie en het openbaar ministerie, uit een
lid van de «Conseil d'Etat» en drie door het staatshoofd benoemde
leden. De Conseil heeft taken betreffende de benoeming (leden van de rechtsprekende
macht worden op voordracht of na advies van de Conseil door het staatshoofd
benoemd), tuchtrecht (de Raad fungeert als disciplinaire rechter voor de zittende
magistratuur, in welk geval hij wordt voorgezeten door de president van het
«Cour de cassation» en het staatshoofd alsmede de Minister van
Justitie niet deelnemen aan de beraadslagingen) en bevordering van leden van
de rechtsprekende macht.Ook Italië kent een Hoge Raad voor de Magistratuur. Deze
wordt voorgezeten door het staatshoofd en bestaat verder uit de eerste voorzitter
van het Hof van Cassatie, de procureur-generaal bij dit hof, twintig door
en uit de rechterlijke macht benoemde leden en tien door het parlement gekozen
gekwalificeerde juristen. De taken van de Raad omvatten naast het beheer,
ook benoeming, overplaatsing en bevordering van de leden van de rechtsprekende
macht, de benoeming van andere personen die in rechtsprekende colleges van
de gewone rechtsprekende macht zitting hebben, en de uitoefening van tucht
over de leden van de rechtsprekende macht.Spanje kent een Algemene Raad voor de Rechterlijke macht (El
Consejo General del Poder Judicial). Deze bestaat uit de president van het
«Tribunal Supremo» (voorzitter) en uit twintig leden die op voordracht
van het parlement voor een periode van vijf jaar door het staatshoofd worden benoemd. Hiervan komen er twaalf uit de kringen van de rechtsprekende
macht en acht uit die van advocaten en andere juristen. In tegenstelling tot
de hiervoor genoemde landen maakt het openbaar ministerie geen deel uit van
de Raad. De taken van de Consejo betreffen benoemingen, promoties, inspectie
en disciplinering.In Portugal wordt de zogeheten Conselho Superior da Magistratura
voorgezeten door de president van het Hooggerechtshof. Voorts bestaat deze
uit zestien gewone leden, waarvan twee worden benoemd door het staatshoofd,
zeven door het parlement en zeven door en uit de rechterlijke organisatie..
Ook hier maakt het openbaar ministerie geen deel uit van de Raad. Taken van
de Raad omvatten benoemingen, (over)plaatsing en bevordering van rechters.In Zweden bestaat sinds enige jaren het «Domstolsverket».
Het betreft een zelfstandig bestuursorgaan dat opereert als een Raad voor
de rechtspraak met aan het hoofd een directeur-generaal. Het bestuur staat
onder zijn voorzitterschap en bestaat verder uit vier rechters (twee rechtbankpresidenten
en twee presidenten van appèlcolleges), twee parlementariërs,
een advocaat en twee vertegenwoordigers van vakbonden. Taken van dit bestuursorgaan
zijn: het verdelen van de nationale begroting voor de rechtsprekende macht
over de gerechten, het bieden van ondersteuning aan de gerechten op onder
meer het terrein van personeels- en opleidingenbeleid, automatisering en informatisering
(zaaksadministratiesystemen, jurisprudentiedatabanken) en administratieve
organisatie, en het zorgdragen voor verantwoordingsinformatie betreffende
de besteding van middelen.In Denemarken is op 26 juni 1998 een Wet op de Raad voor de
rechtspraak (Lov om Domstolsstyrelsen) aangenomen, waarmee in Denemarken een,
door het Zweedse voorbeeld geïnspireerde, zelfstandige Raad voor de rechtspraak
wordt ingesteld. De Raad voor de rechtspraak die vanaf de inwerkingtreding
op 1 juli 1999 in Denemarken zal functioneren, staat onder het voorzitterschap
van een directeur en een bestuur van vijf onafhankelijke bestuursleden afkomstig
uit de verschillende gerechtelijke instanties, twee bestuursleden afkomstig
uit de kringen van de juridische staf van de gerechten, en twee uit de ondersteunende
diensten. Verder zullen een advocaat en twee bestuursleden met management-expertise
zitting hebben. De Raad heeft naast benoemingsadviesbevoegdheden, bevoegdheden
op het terrein van de budgettering, middelenallocatie, beheersvoorzieningen
voor gerechten, alsmede bevoegdheden op het terrein van controle en toezicht
op de middelenaanwending. Verder zal de Raad een ondersteunende rol spelen
bij het verzorgen van opleidingen en informatievoorziening en automatisering.Ook in Ierland wordt sinds 1996 – in het verlengde van
een rapport van de Denham Group – gewerkt aan een onafhankelijk opererend
orgaan voor de rechtspraak (Courts Service). Ook dit orgaan zal – in
de ogen van de regering en de Denham Group – zelfstandige beheers- en
allocatiebevoegdheden moeten krijgen. Verder krijgt de Raad een taak op het
gebied van opleiding en recrutering en als intermediair ondersteundende diensten
(automatisering, management) verlenen voor verschillende gerechten. 93Wordt er naar gestreefd om rechtspraak en mediation duidelijk geschei-
den te houden? (blz. 17 en 22).Rechtspraak en mediation dienen inderdaad te worden beschouwd als twee
principieel verschillende wijzen van geschilafdoening. Wel is het streven
er juist op gericht, dat binnen de rechterlijke organisatie een optimaal gebruik
van de mogelijkheden van mediation wordt gemaakt door middel van (door)geleiding
naar daartoe geëigende personen of instellingen.Welke modaliteiten daarbij in de toekomst zullen worden toegepast, zal
onderwerp van onderzoek moeten zijn in deze kabinetsperiode. Via (lopende)
experimenten kan ervaring met verschillende vormen van (door)geleiding worden
opgedaan. Cruciaal is daarbij de vraag welke rol de rechter kan spelen als
(door)geleider naar externe bemiddelaars resp. als bemiddelaar. Het overleg
hierover binnen en met de rechtsprekende macht is thans gaande. In de aangekondigde
beleidsbrief (zie vraag 94) komen wij hierop terug. 94Voorgesteld wordt om tijdens de periode 1999 t/m 2002 oplopend van
1 miljoen tot 9 miljoen gulden in ADR te investeren. Wat heeft u hiermee
op het oog? Wilt u instituten voor mediation subsidiëren? Welke criteria
zullen daarbij worden aangelegd? Kunt u een concreet beeld geven van de rol
van mediation tijdens de moderniseringsoperatie? (blz. 17).De algemene doelstelling, het oogmerk, van het bevorderen van ADR als
onderdeel van de modernisering van de rechterlijke organisatie is het structureel
verminderen van de druk op de rechtspraak, het (daardoor) bijdragen aan de
dejuridisering van geschillen en het verbeteren van de kwaliteit van geschiloplossing
in algemene zin door verbreding van het arsenaal van wijzen van afdoening.Kern van de beleidsvoornemens zal daarom zijn het opbouwen van een (o.a.
financiële) infrastructuur voor de (door)geleiding naar erkende mediators.
Subsidiëring van (markt-)initiatieven ter bevordering van ADR is mogelijk
als een afgeleide van deze doelstelling, maar ligt op de grens van de verantwoordelijkheid
van de overheid (i.c. Justitie) en die van de markt. In beginsel beperkt de
verantwoordelijkheid van Justitie zich in die gevallen tot het verlenen van
start- of horizonsubsidies.Daar waar geïnstitutionaliseerde vormen van ADR feitelijk in de plaats
treden van rechterlijke geschillenbeslechting, zoals bijvoorbeeld het geval
is bij de Stichting Geschillencommissies voor Consumentenzaken, moet structurele
subsidiëring daarvan tot de verantwoordelijkheid van Justitie worden
gerekend.Het concrete beeld van de beleidsvoornemens met betrekking tot ADR waarnaar
hier wordt gevraagd zal naar verwachting op korte termijn in een afzonderlijke
brief aan de Tweede Kamer worden gepresenteerd. 95Ziet u mogelijkheden om voor bepaalde categorieën zaken mediation
als voorwaarde verplicht te stellen, voordat een verzoek tot de rechter ontvankelijk
is? (blz. 17).Ervaringen in het buitenland leren dat deze mogelijkheden bestaan, in
het bijzonder bij echtscheiding. Op dit moment is het echter nog te vroeg
om tot wettelijke regelingen, die dit mogelijk moeten maken, over te gaan.
Juist in deze kabinetsperiode willen wij immers verdere ervaring met de kansen
en beperkingen van mediation in de Nederlandse rechtspraktijk opdoen. Voor
de echtscheidings- en omgangsbemiddeling lopen inmiddels projecten. Het begeleidend
wetenschappelijk onderzoek is mede ingericht om op de vraag naar (vooraf)
verplichte mediation bij omgang een antwoord te kunnen geven. 96In hoeverre overweegt u normstellende tarieven voor te schrijven
in geval van mediation? Wanneer kan in geval van mediation beroep worden gedaan
op gefinancierde rechtshulp? (blz. 17).Op beide in deze vraag gestelde deelvragen komen wij terug in de aangekondigde
beleidsbrief ADR. 97In hoeverre is een doelstelling om de toepassing van artikel 43 RO,
waarin bijvoorbeeld de kantonrechter als mediator optreedt, te bevorderen?
 (blz. 17).De toepassing van art. 43 van de Wet op de Rechterlijke Organisatie, op
grond waarvan de kantonrechter een bindend advies kan geven (zoals bij het
televisieprogramma «De rijdende rechter» gebeurt), heeft een principieel
ander karakter dan mediation. Bij mediation wordt het geschil immers niet
beslecht, maar komen partijen zelf tot een oplossing van hun geschil met behulp
van een onafhankelijke derde. Ik acht het daarom in het kader van het bevorderen
van mediation en andere vormen van niet-rechterlijke geschillenafdoening in
de rechtspraktijk niet primair mijn taak de toepassing van art. 43 RO te bevorderen.Overigens is in Maastricht als onderdeel van Justitie in de buurt (Jib)
enige tijd geleden bekeken in hoeverre de kantonrechter met toepassing van
de art. 43-procedure zou kunnen optreden als «vrederechter» in
civielrechtelijke conflicten in de wijk. Tot dusverre is daarvoor nog geen
zaak geschikt bevonden. 98Hoe zijn de ervaringen met mediation tot nu toe? (blz. 17).In de afgelopen jaren zijn bij twee rechtbanken en bij twee bureaus voor
rechtshulp experimenten met (door)verwijzing naar mediators gehouden, financieel
ondersteund door het ministerie. Deze experimenten zijn inmiddels geëvalueerd
(«Weg van het recht, verslag van het evaluatie-onderzoek in opdracht
van het ministerie van Justitie naar vier experimenten met bemiddeling bij
Buro's voor Rechtshulp en Rechtbanken», C.L.B. Kocken & N.F. van
Manen, Paul Scholten Instituut, Universiteit van Amsterdam, augustus 1998).In kwantitatieve zin kunnen op basis van deze experimenten over de potentiële
betekenis van mediation in de rechtspraktijk geen richtinggevende uitspraken
worden gedaan, gelet op het uiterst geringe aantal (door)verwezen zaken.Dit neemt niet weg dat in kwalitatieve zin uit de experimenten conclusies
voor nieuw beleid kunnen worden getrokken, namelijk op basis van de in de
evaluatie geconstateerde knelpunten. Deze knelpunten betreffen de onbekendheid
met bemiddeling, het imago van bemiddeling en de geringe doorverwijzing.Het onderzoeksrapport «Weg van het recht» zal aan de vaste
commissie voor Justitie gezonden worden bij gelegenheid van de presentatie
van het eindadvies van het door oud-minister Sorgdrager ingestelde Platform
ADR, dat 15 april a.s. aan de staatssecretaris zal worden aangeboden. Het
onderzoeksrapport heeft aan dit eindadvies ten grondslag gelegen.Andere ervaringen met mediation tot nu toe betreffen de inmiddels vrijwel
alle gestarte projecten echtscheidings- en omgangsbemiddeling, waarover de
staatssecretaris d.d. 1 oktober jl. met de vaste commissie voor Justitie afzonderlijk
overleg heeft gevoerd.Daarnaast is er nog sprake van buurtbemiddeling en herstelbemiddeling
tussen dader en slachtoffer. Op deze laatste twee vormen van bemiddeling,
waarbij voor de goede orde geen sprake is van mediation in de eigenlijke betekenis,
wordt in het eindadvies van het Platform ADR eveneens ingegaan. 99De conflictbemiddeling in strafrechtelijke sfeer bevindt zich in
een beginstadium. Wordt hier wat aan gedaan? (blz. 17).In de strafrechtelijke sfeer doen zich verschillende vormen van conflictbemiddeling
tussen dader en slachtoffer voor. Eén van de gevolgen van deze activiteiten
kan zijn dat de strafzaak niet meer voor de rechter wordt gebracht. Binnenkort
zal een eerste studie worden verricht naar deze vorm van conflictbemiddeling.
Naar verwachting zal eind 1999 een notitie over dit onderwerp tot stand zijn
gekomen waarin tevens de verbanden met de reeds bestaande vormen van conflictbemiddeling
(zoals bijvoorbeeld dading) uiteen worden gezet. 100Wat houdt in dit verband het experiment bij de rechtbank Zwolle in?
 (blz. 18).Bij de rechtbank Zwolle (sector bestuur) bestaat de mogelijkheid van mediation,
waarbij een tot erkend mediator opgeleide rechter optreedt in door collegae
doorgeleide zaken. Partijen moeten daarmee uiteraard hebben ingestemd. In
sommige gevallen wordt assistentie verleend door een rechter-mediator uit
een ander arrondissement. De mediation vindt plaats in een hiervoor speciaal
vrijgemaakte «mediation room». Bij eventueel mislukken van de
mediation zet een andere rechter, meestal de «verwijzende» rechter,
de gerechtelijke procedure voort. De behandelend rechter wordt daarbij niet
ingelicht over hetgeen tijdens de mediation heeft plaatsgevonden. 101Wordt gestreefd naar een zo ver mogelijke harmonisatie tussen het
burgerlijk procesrecht en het bestuursprocesrecht en zo neen, waarom niet?
(blz. 18).Harmonisatie van het burgerlijk en het bestuursprocesrecht is geen zelfstandige
doelstelling van de modernisering van de rechterlijke organisatie. Dit neemt
niet weg dat bij de modernisering van het burgerlijk procesrecht waar mogelijk
en zinvol inspiratie wordt geput uit het bestuursprocesrecht, en nodeloze
verschillen zoveel mogelijk zullen worden vermeden. Anderzijds mag niet uit
het oog worden verloren, dat tussen het civiele proces en het bestuursrechtelijk
proces verschillen bestaan, die ook in het procesrecht doorwerken. Zo hangt
een aantal kenmerken van het bestuursrechtelijk proces samen met het gegeven,
dat daarin als regel een besluit van een bestuursorgaan inzet en object van
de procedure is. Dit is niet het geval in het civiele proces, waar een veel
grotere verscheidenheid bestaat in de zich voordoende partijverhoudingen en
in de aard van de gevraagde beslissingen. Ook zijn in het bestuursrechtelijk
proces de onderscheiden verantwoordelijkheden van bestuur en rechter (machtenscheiding)
veel rechtstreekser in het geding dan in het civiele proces. Het vorenstaande
neemt niet weg dat in de toekomst naar mogelijkheden tot verdergaande harmonisatie
dan thans bestaat, zal worden gezocht. 102Heeft u zicht op het tijdstip van indiening van het wetsvoorstel
vernieu- wing burgerlijk procesrecht? (blz. 18). Het wetsvoorstel vernieuwing burgerlijk procesrecht is in december 1998
voor advies aan de Raad van State gezonden. Het advies van de Raad van State
zal naar verwachting binnen afzienbare tijd worden uitgebracht. Vervolgens
zal het wetsvoorstel zo spoedig mogelijk, naar verwachting in mei of juni
1999, kunnen worden ingediend. 103Op het terrein van het strafprocesrecht wordt breed fundamenteel
onderzoek verricht. Door wie wordt dat gedaan en wanneer zal het gereed zijn?
(blz. 18).Het WODC verleent subsidie aan een grondslagenonderzoek met betrekking
tot strafvordering, dat wordt uitgevoerd door een samenwerkingsverband van
de Rijksuniversiteit Groningen en de Katholieke Universiteit Brabant, onder
leiding van prof. mr. G Knigge en prof. mr. M.S. Groenhuysen. De eerste tranche
zal volgens planning gereed zijn in 2000, de tweede twee jaar later.De centrale onderzoeksvraag luidt:Hoe zou een Wetboek van Strafvordering eruit moeten zien dat:– beantwoordt aan hedendaagse inzichten en behoeften;– stelselmatig is in die zin dat het een systematische ordening
geeft van het strafprocesrecht– aansluit bij, en voldoende ruimte biedt voor, de ontwikkeling
van de rechtspraktijk.Doelstelling van het project is niet het ontwerpen van een uitgewerkt
nieuw wetboek. 104Zijn er gegevens beschikbaar van reeds door of namens Prisma verrichte
kwaliteitsonderzoeken en zo ja, kunnen die dan aan de Tweede Kamer ter beschikking
worden gesteld? (blz. 19).De Dienst Prisma ondersteunt de rechterlijke organisatie op het gebied
van kwaliteitsmeting en doorlichting in de afgelopen jaren volgens de methodiek
van het Instituut Nederlandse Kwaliteit (INK). Centraal in de methodiek staat
dat organisaties zelf verantwoordelijk zijn voor het uitvoeren van een doorlichting
en het opstellen van verbeterplannen. Het introduceren en realiseren van het
kwaliteitsmanagement volgens het INK-model verloopt in een aantal fasen, namelijk:
bewustmaking, training, positiebepaling, zelfevaluatie en audit. De Dienst
Prisma rapporteert het departement over de realisatie van het kwaliteitsmanagement
in termen van deze fasegebonden kernprodukten. De beschikbare gegevens inzake
de gerechten zijn weergegeven in onderstaande tabel. Tabel: Aantallen produkten van de Dienst Prisma voor gerechten
in 1998 KlantenPresentatieTrainingPositiebepalingZelfevaluatieAudit kantongerechten6 9 pers. 3   rechtbanken13129 pers. 61  gerechtshoven316 pers.   Centraal in de methodiek van het INK staat de gedachte dat organisaties
zelf verantwoordelijk zijn voor de positiebepalingen, zelfevaluaties en audits.
Het ministerie blijft bij dit alles op afstand en beschikt niet over de doorlichtingen.
Wel wordt via de reguliere besturingscyclus van planning en control gemonitord
welke verbeteracties door gerechten worden gestart en welke resultaten daarmee
worden geboekt. 105Mede aan de hand van een onderzoek naar de opvattingen binnen de
rechterlijke organisatie over het uitoefenen van verschillende functies zullen
richtsnoeren worden opgesteld. Welke andere factoren zullen van invloed zijn
op de opstelling van deze richtsnoeren? (blz. 19).In de Contourennota wordt aangegeven dat het van belang is dat voor het
tot stand brengen van openheid in de rechterlijke organisatie van belang is
dat de hoofd- en nevenfuncties van rechters in een register worden opgenomen.
Voorts is van belang dat er een toetsingskader tot stand komt aan de hand
waarvan de geoorloofdheid van functiecombinaties kan worden bepaald.Door het WODC wordt een onderzoek uitgevoerd naar de opvattingen die binnen
de rechterlijke organisatie bestaan over deze problematiek. Mede aan de hand
van de resultaten van dit onderzoek kan een toetsingskader worden opgesteld.
Andere factoren die daarbij een rol kunnen spelen zijn de inventarisatie van
opvattingen in de rechterlijke organisatie en rechtsgeleerde literatuur, reeds
bestaande codes in andere landen (bijvoorbeeld de Verenigde Staten) en (internationale)
jurisprudentie. 106Als de rechter op basis van vrijwilligheid naar een zelfstandig bemiddelaar
verwijst zal deze laatste bereid moeten zijn zijn diensten aan te bieden tegen
tarieven die gelden voor door gerechten te benoemen deskundigen. Gebeurt dit
inderdaad? (blz. 22).Voor zover ons bekend vinden er op dit moment geen verwijzingen door de
rechter naar externe bemiddelaars plaats waarbij de vergoeding van de bemiddelaar
wordt vastgesteld conform de tarieven die gelden voor door het gerecht te
benoemen externe deskundigen. Overigens dienen partijen (ook) de kosten voor
externe deskundigen in civiele zaken zelf te dragen. 107 en 108Dient een justitiabele geheel vrij te zijn in de keuze van de manier
waarop hij een geschil beslecht wil zien (door de rechter of via mediation)?
 (blz. 22).Kunnen er waarborgen worden geboden dat de (toe)gang tot/naar de
onafhankelijke rechter voor iedereen altijd onbelemmerd open blijft staan?
(blz. 22).Ja, zolang geen wettelijke verplichtingen voor mediation (als voorportaal)
bestaan, is het geheel aan partijen de keuze voor mediation danwel voor rechtspraak
te maken. Bij de vraag naar (de vormgeving van) verplichte mediation speelt
de relatie met art. 6 EVRM, dat de toegang tot de rechter waarborgt, een belangrijke
rol. 109, 110, 111 en 112De herindeling van de arrondissementen heeft een lage prioriteit
gekregen in de Contourennota. Acht u het niet wenselijk dat juist het verschil
in grootte tussen de verschillende rechtbanken en hoven snel moet worden aangepakt?
Is een reorganisatie nu niet juist het moment voor een herindeling? (blz.
22).Kunt u duidelijkheid verschaffen omtrent de situatie van nevenvestigingen
van rechtbanken in de periode van 1999 t/m 2002? Hoe oordeelt u over concreet
voorliggende verzoeken van bijvoorbeeld de Gemeente Almere en Eindhoven om
ter plaatse een nevenvestiging te realiseren? In hoeverre sporen deze verzoeken
met het uitgesproken voornemen om rechtspraak op maat tot stand te brengen?
(blz. 22).Voor bepaalde kantongerechten zullen voorstellen worden gedaan om
tot sluiting over te gaan. Hoeveel zullen er worden gesloten en welke zijn
dat? Wat wordt bedoeld met «stevige nevenvestigingen»
en hoe zullen deze worden opgetuigd? Welke rol spelen de al ingediende arrondissementsplannen
2e fase i.v.m. het voorgenomen nevenlokatie-beleid? Kunnen die plannen aan
de Tweede Kamer worden overgelegd? (blz. 22).Zal bij deze vestigingen een griffie-afdeling werkzaam zijn? (blz.
23).Wat de korte-termijn betreft zal, zoals in de Contourennota is aangekondigd,
uitsluitend in die gevallen waarin reeds verzoeken zijn ingediend ofwel exploitatie
onevenredig kostbaar is, tot sluiting worden overgegaan.Recent hebben wij onze voornemens ter uitvoering van de Contourennota
voorgelegd aan de gerechten. Thans wordt voorgesteld in drie gevallen (Meppel,
Zevenbergen en Zuidbroek) tot opheffing van het kantongerecht over te gaan.
In deze gevallen is uiteraard wetswijziging nodig en zal een voorstel moeten
worden gedaan voor verdeling van het op te heffen kanton over de overblijvende
kantons in het desbetreffende arrondissement. In een zevental andere gevallen
wordt voorgesteld over te gaan tot sluiting van het kantongerechtsgebouw wegens
onevenredige exploitatielasten en om aansluitend elders zittingsruimte te
huren. Deze voornemens betreffen Sneek, Beetsterzwaag, Oud-Beijerland, Sommelsdijk,
Wageningen, Zierikzee en Den Helder.Over deze voorstellen vindt thans een consultatieronde plaats. Mede afhankelijk
van de uitkomsten zal een definitieve beslissing worden genomen.Wat de middellange termijn betreft kan het volgende worden opgemerkt.
Zoals in de Contourennota is aangekondigd is thans een ambtelijke werkgroep
bezig met het voorbereiden van een advies over de verdere invulling van het
situeringsbeleid.Een tussenrapportage kan nog medio 1999 worden verwacht.Onder het begrip «stevige nevenvestigingen» moet worden verstaan
een nevenvestiging waar tenminste de huidige kantongerechtszaken en alle unus-rechtbankzaken
worden behandeld. Een dergelijke nevenvestiging heeft een eigen permanente
bezetting, inclusief een griffie-afdeling. In een dergelijke nevenvestiging
worden niet alleen zittingen gehouden, maar wordt bijvoorbeeld ook de balie-functie –
als onderdeel van de publieksfunctie – verzorgd.De werkgroep zal bij haar werkzaamheden uiteraard de adviezen in aanmerking
nemen die in het kader van het Wetsvoorstel tweede fase HRO door de arrondissementen
zijn uitgebracht over de concrete invulling van het nevenlocatiebeleid.De werkgroep zal onder meer ook aandacht besteden aan de mogelijkheid
voor gerechtsbesturen om zelf (een verdere) invulling te geven aan een nevenlocatiebeleid.
De verzoeken van de gemeenten Almere en Eind- hoven zullen hierbij worden
betrokken.De vraag naar de wenselijkheid van stevige nevenvestigingen raakt meer
in het algemeen aan de discussie over de ideale schaalgrootte van de gerechten
en de eventuele aanpassing van de arrondissementale grenzen.Deze discussie moet worden gezien tegen de achtergrond van:– de wenselijkheid aansluiting te vinden bij de schaal waarop op
andere terreinen activiteiten plaatsvinden (wijkgerichte handhaving, indeling
politieregio's);– zich wijzigende omstandigheden die het vraagstuk van de bereikbaarheid
van gerechten in een nieuw daglicht plaatsen– bedrijfsmatige argumenten om bestuurs- en beheerslasten terug
te dringen;– rechtspraak op maat;– de behoefte aan het ontwikkelen van specialismen dan wel gespecialiseerde
colleges op bepaalde rechtsgebieden.Daarom zal de werkgroep als eerste stap een onderzoeksopdracht formuleren
voor het WODC. In de genoemde tussenrapportage van de werkgroep zal nader
op deze onderzoeksopdracht worden ingegaan.Gestreefd wordt naar afronding van het onderzoek door het WODC eind 1999.
Mede op basis van de bevindingen van het WODC zal de werkgroep voorstellen
formuleren voor eventuele aanpassingen van de arrondissementale grenzen, de
stevige nevenvestigingen en de mogelijkheden voor lokale invulling, een en
nader uiteraard met inachtneming van de financiële mogelijkheden terzake.
Deze eindrapportage zal in de eerste helft van 2000 kunnen worden verwacht.De in het kader van het Wetsvoorstel tweede fase HRO uitgebrachte adviezen
van de arrondissementen over het nevenlocatiebeleid zullen tegelijk met de
tussenrapportage van de werkgroep (naar het zich laat aanzien medio 1999)
aan uw Kamer worden aangeboden. 113Door de omvangrijke moderniseringsoperatie is er niet voldoende ruimte
voor de 3e fase rechterlijke herziening. Toch lijkt het er op dat delen van
de 3e fase wel al worden uitgevoerd. Hierbij is te denken aan het onderbrengen
van enkele specifieke colleges bij bestaande gerechten. Betekent dit dat het
kabinet het uitgangspunt van de herziening 3e fase handhaaft? (blz. 25).Zie antwoord 85. 114Kan het wetsontwerp herziening burgerlijk procesrecht los van de
onderbrenging kantongerechten worden behandeld? (blz. 25).Het wetsvoorstel herziening burgerlijk procesrecht gaat uit van de thans
bestaande rechterlijke organisatie en kan los van de bestuurlijke onderbrenging
worden behandeld. Er is bij de inrichting van het wetsvoorstel rekening mee
gehouden dat de bestuurlijke onderbrenging, zoals opgenomen in de Contourennota,
dient te worden gerealiseerd. 115, 118 en 119Kan een helder overzicht gegeven worden wat betreft de financiële
middelen voor de herziening rechterlijke organisatie? Hoeveel was hiervoor
oorspronkelijk uitgetrokken? Hoeveel moest volgens de commissie-Leemhuis worden
uitgetrokken? Hoeveel wordt er nu voor uitgetrokken? Hoe zijn de verschillen
te verklaren? Hoe schat de rechterlijke macht de cijfers in? (blz. 26).Wat zijn precies de verschillen tussen de beschikbare middelen en
de claims van de commissie-Leemhuis, onderverdeeld naar posten die herkenbaar
zijn in het rapport van de commissie-Leemhuis? (blz. 27–28).Het verschil tussen de 547+ p.m. miljoen gulden van de commissie-
Leemhuis en de 180 miljoen gulden (inclusief beperking ten gevolg van de ombuigingsdoelstellingen)
uit de Contourennota is tenminste 376 miljoen gulden. Kunt u middels een duidelijke
aansluitingstabel inzicht verschaffen in het budgettaire verschil, onderverdeeld
naar posten die de herkenbaar zijn in het rapport van de commissie-Leemhuis?
(blz. 26).Onderstaand is een tabel opgenomen waarin de middelen rapport Leemhuis
en de Contourennota middelen zijn opgenomen. Hierbij is getracht de onderwerpen
uit de Contourennota te koppelen aan de onderwerpen uit het rapport Leemhuis.
Waar paragrafen genoemd staan, wordt verwezen naar de paragrafen in het rapport
Leemhuis.Eén opmerking vooraf over de middelen voor het Programma Versterking
Rechterlijke Organisatie (PVRO): deze zijn in onderstaande tabel in 3 delen opgenomen, te weten personele middelen PVRO (= ontwikkeltraject in
Leemhuis; incidentele kosten), werkprocessen (structurele kosten) en projecten
PVRO incidenteel. Nu kan reeds gesteld worden dat er vanaf 2003 structurele
kosten zullen zijn voor de gevolgen van de verschillende projecten PVRO. Het
betreft met name de exploitatiekosten van nieuwe ICT-toepassingen.Ten aanzien van het onderwerp «capaciteit structureel» geldt
het volgende. In het rapport Leemhuis is hier destijds 80 mln. structureel
voor geraamd. In de Contourennota is voor deze kostenpost minder geraamd,
te weten 3.2 mln. in 1999 oplopend tot 55.9 tot 51.9 mln. in 2002. In 1999
is tevens 4 mln. geraamd in de Contourennota voor aanpassing formatie werklast/36-urige
werkweek. Deze is in de tabel «gelinkt» aan reparatiemiddelen
rapport Leemhuis.NB Waar geen bedragen opgenomen zijn betekent dit dat in de betreffende
nota voor dat onderwerp ook geen ramingen waren opgenomen. (bedragen x 1 mln.) Omschrijving
onderwerpLeemhuisContourennota  19992000200120022003 e.v.j. 1999200020012002 A.
Innovatiemiddelen ZM par. 6.2 (totaaloverzicht)        Extra locaties
structureel par. 3.21020304050    Verbeteren
doorlooptijden structureel par. 3.348.5131515    Rechtseenheid –
structureel par. 3.412345    Openheid
en communicatie structureel par. 3.512345    Juridische
kwaliteitswaarborging structureel par. 3.612345    Werkprocessen
structureel par. 3.74.59131515011.52Tariefsverhoging tolken en deskundigen structureel par. 3.7481215150258Intensivering gerechtskosten structureel par. 3.748121515    Telecommunicatie
gerechtskosten structureel par. 3.72461010    Capaciteit
(extra rechters+ OD) structureel par. 3.81730465973 in 2003
en 80 in 2004 3.222.3 tot 19.330
tot 2655.9 tot 51.9 Opleidingen/professionalisering structureel
par. 3.91321293740    ICT
structureel par. 3.109162535400358Landelijk orgaan extra P structureel par. 4.212345    Bestuur
van de gerechten par. 4.3     0.10.100Klachtenvoorziening par. 4.4     000.80.8Medezeggenschap par. 4.5     0.80.950.60.6Samenvoeging rechtbanken en kantongerechten par. 5     0.10.251.91.6          Totaal structureel71.5132.5198257293 in 2003en
300 in 20044.229.6 tot 26.644.8 tot 40.876.9 tot 72.9          Ontwikkeltraject
incidenteel par. 3.95753 12.315.31515ICT incidenteel par. 3.1030306030     Projecten PVRO incidenteel     5.27.3 tot 10.313.2 tot 17.218.1 tot 22.1 Totaal
incidenteel35376533 17.522.6 tot 25.628.2 tot 32.233.1 tot 37.1          Totaal
structureel + incidenteel Innovatiemiddelen106.5169.5263290293 in 2003
en 300 in 200421.752.273110          B. Reparatiemiddelen par. 6.3 1)        Aanpassing
werklastnormen/extra rechters structureel36.5101313    Aanpassing
werklastnormen/compensatie 36-urige werkweek structureel713.52025254000Temporisering huisvesting structureel513202424351111Totaal structureel1533506262751111          Temporisering huisvesting incidenteel102010      Totaal
incidenteel102010                Totaal
structureel en incidenteel Reparatiemiddelen2553606262751111          C. Middelen andere keteninstanties par. 6.4        Realisatie afdoeningsprofiel rechtsbijstand          – structureel612182430    ADR/rechtsbijstand
structureel 2)481216201469Extra officieren/correctie werkdruk OM structureel510182830    ICT/OM
structureel5914.52125    Huisvesting/OM
structureel3581010    Totaal
structureel234470.5991151469          ICT investeringen OM incidenteel20204020     Totaal
incidenteel20204020               Totaal
structureel + incidenteel Middelen andere keteninstanties4364110.51191151469Totalen tabel174.5286.5433.5471470 in 2003
en 477 in 2004 29.761.290130Toelichting:1. Terugboeking Min. van Financiën (f 50 mln.) is niet meegenomen,
omdat deze reeds teruggeboekt is.2. Oorspronkelijk bedrag ADR was f 30 mln. structureel. Na ambtelijke
toetsing van het rapport is dit op 20 mln. gesteld.Alle structurele en incidentele middelen in ogenschouw nemend blijkt een
totaalbedrag uit de Contourennota van f 130 mln. en het door de commissie-Leemhuis
geraamde bedrag van f 477 mln.Het meest wezenlijke verschil is dat bijna geen middelen meer zijn uitgetrokken
voor de zogenaamde keteneffecten en tevens dat de voor innovatie beschikbare
middelen zijn teruggebracht. Ondanks de verschillen tussen de Contourennota en het rapport Leemhuis
zijn wij van mening dat met de f 310 mln. voor de jaren 1999–2002
en het uiteindelijke structurele budget van f 130 mln. op voorshands
aanvaardbare wijze uitvoering kan worden gegeven aan de modernisering van
de rechterlijke organisatie. 116Kan het budgettaire overzicht in de voortgangsrapportages verder
worden uitgesplitst dan de vijf onderdelen op blz. 26 van de Contourennnota?
De vijf posten die nu worden gepresenteerd bieden erg veel mogelijkheden voor
onzichtbaar schuiven tussen de onderdelen. Als budget en prestaties aan elkaar
gekoppeld zullen worden zal meer inzicht moeten worden geboden in deelbudgetten
en een relatie hebben met de afzonderlijke prestaties. (blz. 26).De opzet van de voortgangsrapportage is bij brief van 12 februari jl.
aan de vaste commissie voor Justitie aangeboden. Deze geannoteerde inhoudsopgave
geeft een nadere uitsplitsing te zien van de beleidsvoornemens, waarbij sprake
is van een koppeling tussen budgetten en prestaties/resultaten.In mei wordt het programmaplan PVRO naar de Tweede Kamer gezonden. Het
programmaplan PVRO gaat gedetailleerd in op de activiteiten die de komende
jaren in het kader van PVRO worden ondernomen en hoe financiering van deze
activiteiten plaatsvindt. Ook overigens zal verdere uitsplitsing van de financiën
worden gepresenteerd. In de voortgangsrapportages van PVRO wordt een duidelijke
relatie gelegd tussen de inzet van middelen en de resultaten die men uiteindelijk
wenst te bereiken.In oktober a.s. wordt de eerste voortgangsrapportage Contourennota aan
de Tweede Kamer gezonden, waarin het geheel verder geconcretiseerd zal worden
en ook een beschrijving van de uitgangspositie van het reorganisatietraject,
zal worden opgenomen. 117Wat zijn de verwachtingen van het kabinet met betrekking tot het
versnellen van de procedures door de financiële middelen die in het kader
van de reorganisatie worden besteed aan het personeelsbeleid. (blz. 26)Met de extra middelen voor modern personeelsmanagement wordt geïnvesteerd
in systematische personele kwaliteitsontwikkeling. Door toepassing van de
methodiek van «Competenties en prestaties» wordt kenniseffectiviteit
in de te onderscheiden procedurestappen verhoogd en worden organisatie en
individu beter aanspreekbaar op resultaten, overigens zonder aantasting van
de rechterlijke onafhankelijkheid. Deze aanpak zal (ook) positieve effecten
hebben op het versnellen van procedures. 118Wat zijn precies de verschillen tussen de beschikbare middelen en
de claims van de commissie-Leemhuis, onderverdeeld naar posten die herkenbaar
zijn in het rapport van de commissie-Leemhuis? (blz. 27–28).Zie antwoord 115. 119Het verschil tussen de 547+ p.m. miljoen gulden van de commissie-
Leemhuis en de 180 miljoen gulden (inclusief beperking ten gevolg van de ombuigingsdoelstellingen)
uit de Contourennota is tenminste 376 miljoen gulden. Kunt u middels een duidelijke
aansluitingstabel inzicht verschaf- fen in het budgettaire verschil, onderverdeeld naar posten die de
herkenbaar zijn in het rapport van de commissie-Leemhuis? (blz. 26).Zie antwoord 115. 120De bedragen die vermeld staan in de Contourennota zijn niet onderbouwd
met hoeveelheden, zoals voorgenomen aantal personeelsleden, computers of cursussen.
Kunt u daarin alsnog voorzien, zodat bijvoorbeeld te zijner tijd nagegaan
kan worden of het voorgenomen aantal rechters daadwerkelijk wordt gerealiseerd?
(blz. 26).De in de Contourennota opgenomen middelen voor uitbreiding van de verwerkingscapaciteit
zullen verspreid over enkele jaren aan de gerechten worden toegewezen. De
besteding van deze middelen is een bevoegdheid van de lokale autoriteiten.
Dit betekent dat lokaal een afweging wordt gemaakt om te bepalen in welke
mate de nieuw verkregen middelen worden ingezet voor het aantrekken van het
aantal extra rechters dan wel ondersteunend personeel.Om een indicatie af te geven van de mogelijke omvang van de capaciteitsuitbreiding
bij de gerechten kunnen de hiervoor in de Contourennota opgenomen middelen
worden uitgedrukt in indicatieve aantallen extra rechters en ondersteunend
personeel die, uitgaande van het huidige salaris- en prijspeil, maximaal kunnen
worden gefinancierd. Het meerjarig indicatieve beeld ziet er als volgt uit:Voor wat betreft de overige activiteiten zal binnenkort een beschrijving
van de uitgangspositie worden gemaakt. In dat kader zal worden bezien in welke
mate aanvullende kwantificeerbare doelstellingen kunnen worden gepresenteerd.
In de eerste voortgangsrapportage inzake de uitvoering van de Contourennota
komen wij hierop terug. 121Het valt op dat de opsomming van kosten die volgens blz. 26 van de
Contourennota onder pVRO vallen, niet aansluit bij de projecten in het kader
van pVRO, zoals dat in 3 van de brief van 12 februari 1999 wordt beschreven.
Wat is daarvoor de verklaring? (blz. 26).Zoals in paragraaf 3 van de genoemde brief van 12 februari jongstleden
wordt gesteld is de indeling van PVRO in deelprojecten gebaseerd op een plan
van aanpak. In dit plan van aanpak is een globale schets opgenomen van de
onderwerpen/activiteiten die vanuit PVRO opgestart worden. Op een later tijdstip
heeft een nadere uitwerking van deze globale schets plaatsgevonden. Deze verwerking
is in de Contourennota opgenomen.Overigens ontvangt u in mei a.s. het programmaplan PVRO, waarin een en
ander verder is uitgewerkt. 122In hoeverre heeft de NVvR met het voorgestelde financiële kader
ingestemd? (blz. 26).Zie antwoord 3. 123.Welke kosten zijn structureel, welke incidenteel? (blz. 27).De kosten die worden gemaakt voor de beleidsterreinen ADR, Flankerend
beleid «Bestuur gerechten», Flankerend beleid «Rechtspraak
op maat» en «Investeringen in (rechterlijke) capaciteit en opleiding»
hebben een structureel karakter. Voor het PVRO geldt dat onder andere de personele en organisatorische
kosten (d.i. de overlegvergadering van de presidenten, het kernteam, het projectbureau,
de landelijke ontwikkelteams en de lokale veranderteams) op voorhand incidenteel
van aard zijn. Het is namelijk nog niet bekend of en in welke mate voor de
instelling van een Raad voor de rechtspraak eventueel gebruik gemaakt zal
worden van de bestaande projectstructuur van het PVRO. Wel is bij dit onderdeel
voorzien in de kosten die vanaf 2002 zijn gemoeid met de Raad voor de rechtspraak.PVRO kent ook financiële consequenties van o.m. de projecten werkprocessen
en een aantal ICT-ontwikkelingen. 124De structurele rechterlijke capaciteitsverhoging start pas in 2000.
Waarom eigenlijk dan pas? Als eerder begonnen wordt met de werving, kan toch
eerder begonnen worden? (blz. 27).Zoals wij bij beantwoording van de vragen 2 en 122 al hebben aangegeven
zal met ingang van 1 oktober as. een generieke toewijzing voor capaciteitsuitbreiding
van de gerechten plaatsvinden. Hiermee wordt vooruit gelopen op de in de Contourennota
voorziene capaciteitsuitbreiding in het jaar 2000. De werving van nieuw personeel
kan hierdoor nog eerder in 1999 worden gestart.Een deel van de extra beschikbare middelen uit de eindejaarsmarge 1998
zal hiervoor worden aangewend. 125Kan de modernisering van de rechterlijke organisatie geheel worden
uitgevoerd met de beschikbare middelen? (blz. 28).Zoals wij reeds in de Contourennota hebben aangegeven zijn wij van oordeel
dat met de 310 mln. voor de jaren 1999 – 2002 en het uiteindelijke structurele
budget van f 130 mln. op voorshands aanvaardbare wijze uitvoering kan
worden gegeven aan de hoofdelementen van de modernisering van de rechterlijke
organisatie. 126Onduidelijk is welke efficiencywinst het kabinet denkt te behalen
door de modernisering van de zittende magistratuur en door welke maatregelen
die winst zou kunnen worden bereikt. Kan hier op in worden gegaan (blz. 28).De efficiencywinst van de moderniseringsoperatie wordt door de voorgestelde
generieke maatregelen, zoals invoering van integraal management en het instellen
van besturen bij gerechten, in algemene zin gefaciliteerd. Meer in concreto
kan gewezen worden op de uniformering van werkprocessen, waardoor een optimale
inzet van capaciteit/middelen en prestaties wordt verkregen. Daarnaast zullen
in de toekomst geschillen zo veel mogelijk in de samenleving zelf tot een
oplossing moeten worden gebracht (rechtspraak op maat/ADR). Het beroep op
de rechter zal zo veel mogelijk beperkt moeten zijn tot die gevallen waarin
geschillen niet via een voorprocedure kunnen worden opgelost.Er kan nog niet worden aangegeven hoe groot de efficiencywinst zal zijn.
Op dit moment beschikken wij in beperkte mate over indicatoren om de efficiency
te meten. De verdere ontwikkeling van deze indicatoren is een onderdeel van
de uitwerking van de uitgangspostitie (nulmeting) en de daaraan gekoppelde
voortgangsrapportages. 127Waar wordt de eindejaarsmarge van 30 miljoen gulden op de Justitiebegroting
voor 1998 precies voor aangewend? (blz. 28)Aangezien de middelen uit hoofde van de eindejaarsmarge 1998 slechts voor
een jaar beschikbaar zijn, kunnen daarmee voornamelijk knelpunten van incidentele
aard worden opgelost. Dit vormt een belangrijke beper- king in de bestedingsmogelijkheden
van deze middelen. Alleen voor wat betreft uitbreiding van capaciteit in 1999
kunnen de structurele gevolgen ook in latere jaren budgettair worden gedekt.
Mede als gevolg van hiervoor genoemde randvoorwaarde zijn wij voornemens om
de middelen uit de eindejaarsmarge 1998 als volgt te besteden:– Capaciteitsuitbreidingen bij de gerechten f  8,0 mln.– Oplossen deel van de incidentele huisvestingsproblematiek f 
5,0 mln.– Oplossen deel van de incidentele ICT-problematiek f  7,5
mln.– Diverse overige incidentele knelpunten f  9,5 mln.Totaal: f 30,0 mln.De post diverse overige incidentele knelpunten bevat onder meer dekking
voor de kosten die in 1999 voortvloeien uit de afschaffing van het procu-
raat, de tariefaanpassing van tolken en vertalers, capaciteitstoewijzingen
die tot doel hebben specifieke (en tijdelijke) capacitaire knelpunten te dekken. Bijlage Project versterking rechterlijke organisatie 128Kunt u aangeven hoe de verhouding tussen het pVRO en u is geregeld?
In welke juridische vorm zijn de afspraken gegoten? Is er bijvoorbeeld sprake
van een mandaatsverhouding? Kunt instructies geven en zo ja, hoe verhoudt
zich dat tot de onafhankelijkheid van de rechterlijke organisatie? (blz. 33).Zie antwoord 11. XNoot1Samenstelling: Leden: Van de Camp (CDA), Biesheuvel (CDA),
Swildens-Rozendaal (PvdA), Scheltema-de Nie (D66), Kalsbeek-Jasperse (PvdA),
Zijlstra (PvdA), Apostolou (PvdA), Middel (PvdA), Van Heemst (PvdA), voorzitter,
Dittrich (D66), ondervoorzitter, Rabbae (GL), Rouvoet (RPF), Van Oven (PvdA),
O.P.G. Vos (VVD), Van Wijmen (CDA), Patijn (VVD), De Wit (SP), Ross-van Dorp
(CDA), Niederer (VVD), Nicolaï (VVD), Halsema (GL), Weekers (VVD), Van
der Staaij (SGP), Wijn (CDA) en Brood (VVD).Plv. leden: Balkenende (CDA), Verhagen (CDA), Wagenaar (PvdA), Van Vliet
(D66), Arib (PvdA), Duijkers (PvdA), Kuijper (PvdA), Albayrak (PvdA), Barth
(PvdA), De Graaf (D66), Karimi (GL), Schutte (GPV), Santi (PvdA), Van den
Doel (VVD), Rietkerk (CDA), Rijpstra (VVD), Marijnissen (SP), Buijs (CDA),
Passtoors (VVD), Van Blerck-Woerdman (VVD), Oedayraj Singh Varma (GL), De
Vries (VVD), Van Walsem (D66), Eurlings (CDA) en Kamp (VVD). 
 
 Naar boven

 

Directe linkKopieer de link naar uw clipboard 

https://zoek.officielebekendmakingen.nl/kst-26352-5.html

Sluit modaal

 

Disclaimer
De hier aangeboden pdf-bestanden van het Staatsblad, Staatscourant, Tractatenblad, provinciaal blad, gemeenteblad, waterschapsblad en blad gemeenschappelijke regeling vormen de formele bekendmakingen in de zin van de Bekendmakingswet en de Rijkswet goedkeuring en bekendmaking verdragen voor zover ze na 1 juli 2009 zijn uitgegeven. Voor pdf-publicaties van vóór deze datum geldt dat alleen de in papieren vorm uitgegeven bladen formele status hebben; de hier aangeboden elektronische versies daarvan worden bij wijze van service aangeboden.

 

Over deze website
Contact
English
Help
Zoeken

Informatie hergebruiken
Privacy en cookies
Toegankelijkheid
Sitemap
Kwetsbaarheid melden

Open data
Linked Data Overheid
PUC Open Data

MijnOverheid.nl
Rijksoverheid.nl
Ondernemersplein.nl
Werkenbijdeoverheid.nl