Vaststelling begroting van het Ministerie van Onderwijs, Cultuur en Wetenschappen (VIII) voor het jaar 2003; Verslag algemeen overleg over het Inspectierapport "Islamitische scholen en sociale cohesie" en een brief van de minister
Staten-Generaal — Kamerstuk 
Datum: 2014-07-07 00:00:00.000000
Rechtsgebied: Wetgeving


(function (window, document, dataLayerName, id) {
 window[dataLayerName] = window[dataLayerName] || [], window[dataLayerName].push({ start: (new Date).getTime(), event: "stg.start" }); var scripts = document.getElementsByTagName('script')[0], tags = document.createElement('script');
 function stgCreateCookie(a, b, c) { var d = ""; if (c) { var e = new Date; e.setTime(e.getTime() + 24 * c * 60 * 60 * 1e3), d = "; expires=" + e.toUTCString() } document.cookie = a + "=" + b + d + "; path=/; Secure" }
 var isStgDebug = (window.location.href.match("stg_debug") || document.cookie.match("stg_debug")) && !window.location.href.match("stg_disable_debug"); stgCreateCookie("stg_debug", isStgDebug ? 1 : "", isStgDebug ? 14 : -1);
 var qP = []; dataLayerName !== "dataLayer" && qP.push("data_layer_name=" + dataLayerName), qP.push("use_secure_cookies"), isStgDebug && qP.push("stg_debug"); var qPString = qP.length > 0 ? ("?" + qP.join("&")) : "";
 tags.async = !0, tags.src = "https://koop.piwik.pro/containers/" + id + ".js" + qPString, scripts.parentNode.insertBefore(tags, scripts);
 !function (a, n, i) { a[n] = a[n] || {}; for (var c = 0; c < i.length; c++)!function (i) { a[n][i] = a[n][i] || {}, a[n][i].api = a[n][i].api || function () { var a = [].slice.call(arguments, 0); "string" == typeof a[0] && window[dataLayerName].push({ event: n + "." + i + ":" + a[0], parameters: [].slice.call(arguments, 1) }) } }(i[c]) }(window, "ppms", ["tm", "cm"]);
 })(window, document, 'dataLayer', 'f8b9eee5-8d9c-4ea1-abd5-83e174f29813');
 
 
 
Direct naar content
Navigatie
Contextinformatie
Publicatie
Acties
Inhoudsopgave
Gerelateerde informatie

Menu

U bent nu hier: 
Publicaties
Officiële publicaties

Inloggen

Primaire navigatie

Andere sites binnen Overheid.nl
Home
Uitgebreid zoeken
Mijn abonnementen
Help

Andere sites binnen Overheid.nl

Berichten over uw Buurt
Zoals vergunningen, bouwplannen en lokale regelgeving.

Rondom uw woonadres
Rondom een zelfgekozen adres

Dienstverlening
Zoals belastingen, uitkeringen en subsidies.

Naar dienstverlening

Beleid & regelgeving
Officiële publicaties van de overheid.

Naar beleid & regelgeving

Contactgegevens overheden
Adressen en contactpersonen van overheidsorganisaties.

Naar overheidsorganisaties

 
 
 
U bent hier:

Home

Kamerstuk 28600-VIII, nr. 115

 
 
 

Kamerstuk

Datum publicatie
Organisatie
Vergaderjaar
Dossier- en ondernummer
Datum vergadering

29-01-2003

Tweede Kamer der Staten-Generaal

2002-2003

28600-VIII nr. 115

23-01-2003

 

 

 
 
 Toon meer van: Inhoudsopgave
 
 

 
 AanhefLichaamVragen en opmerkingen uit de commissieHet antwoord van de ministerOndertekening
 

 
 
 Toon meer van: Extra informatie
 
 

 
 

Informatie over publicatie

 

 

 
 Toon meer van: Gerelateerd
 
 

 
 Publicaties in kamerdossier

Kamerdossier 28600-VIIIToon alle publicaties in het hoofddossier

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Publicaties referendum

 

 

 

 

 

Authentieke versie (PDF)
bestandsgrootte: 40 Kb

Informatie

Gerelateerd

Printen

Delen

 
 
 
28 600 VIIIVaststelling van de begrotingsstaat van het Ministerie van Onderwijs,
Cultuur en Wetenschappen (VIII) voor het jaar 2003nr. 115VERSLAG VAN EEN ALGEMEEN OVERLEGVastgesteld 23 januari 2003De vaste commissie voor Onderwijs, Cultuur en Wetenschappen1 heeft op 11 december 2002 overleg gevoerd met minister Van der
Hoeven van Onderwijs, Cultuur en Wetenschappen over het
Inspectierapport «Islamitische scholen en sociale cohesie»; de
brief van de minister van Onderwijs, Cultuur en Wetenschappen d.d. 25 oktober
2002 (OCW-02-837).Van dit overleg brengt de commissie bijgaand beknopt verslag uit.Vragen en opmerkingen uit de commissieDe heer De Vries (CDA) benadrukt de grote
waarde van de vrijheid van onderwijs en de vrijheid van godsdienst. Zij dragen
bij aan de integratie en emancipatie van verschillende groepen in de samenleving.
Identiteitsgebonden scholen zijn voor het Nederlandse onderwijsstelsel een
belangrijke meerwaarde. Wie voor een verplicht neutrale status voor scholen
pleit, miskent volgens de heer De Vries de betekenis van religie voor de individuele
burgers en voor de samenleving. Zijns inziens hebben scholen een belangrijke
maatschappelijke taak in het opleiden en vormen van leerlingen. Het gezin
is weliswaar hoofdverantwoordelijk voor de overdracht van waarden, maar scholen
dienen net zoals andere maatschappelijke instellingen met een publieke taak
bij te dragen aan de overdracht van kernwaarden van de Nederlandse rechtsstaat.
Waardenoverdracht is geen vak apart, maar moet integraal onderdeel uitmaken
van het onderwijs op een school. De heer De Vries acht daarom een eenzijdige
focus op het godsdienstonderwijs misplaatst.De rol van de inspectie is vastgelegd in de nieuwe Wet op het onderwijstoezicht:
de inspectie toetst de kwaliteit van het onderwijs en betrekt daarbij ook
de kwaliteitsvereisten inzake de overdracht van kernwaarden. Gekeken wordt
vooral hoe de school de interne kwaliteitszorg heeft ingericht en hoe zij
vorm geeft aan haar maatschappelijke verantwoordelijkheid. Hoewel de heer
De Vries godsdienstonderwijs niet als verboden gebied voor de inspectie ziet,
lijkt hem een terughoudende opstelling gepast. Inspectie en overheid mogen
geen oordeel geven over de inhoud van het godsdienstonderwijs. Alleen als
er concrete aanwijzingen zijn dat een school in haar godsdienstles in strijd
handelt met de Nederlandse rechtsorde, mag de inspectie nader
onderzoek doen naar het godsdienstonderwijs of eventueel het openbaar ministerie
inschakelen.Het inspectierapport geeft geen expliciet antwoord op de vraag of er op
scholen opgeroepen wordt tot haat, hetgeen wel was toegezegd in antwoord op
schriftelijke vragen van onder meer de CDA-fractie. Staatssecretaris Adelmund
had de Kamer moeten informeren dat zij haar toezeggingen over het inspectierapport
niet zou kunnen nakomen. De heer De Vries is het met de minister eens dat
de inspectie geen opsporingsdienst is. Het rapport tracht antwoord te geven
op de vraag of de condities aanwezig zijn voor het totstandkomen van sociale
cohesie. Het begrip «sociale cohesie» wordt echter niet gedefinieerd
in de wettelijke uitgangspunten en doelstellingen voor het onderwijs. Zonder
wettelijk ijkpunt kan de inspectie niet onderzoeken of het er is. Het voorstel
is dan ook om het overdragen van de kernwaarden van de Nederlandse rechtsstaat
in de wet op te nemen.Naar de mening van de CDA-fractie biedt het rapport voor de individuele
scholen voldoende aanleiding om verbeteringen in randvoorwaarden en condities
aan te brengen. Het rapport biedt de inspectie de mogelijkheid om scherp te
monitoren. Daarover is het rapport echter nog te vrijblijvend. De inspectie
moet resultaatgerichte afspraken maken met een scherp tijdpad, zij moet intensief
monitoring toepassen en de minister desnoods sancties voorstellen. Islamitische
scholen kennen volgens de heer De Vries een achterstand in ontwikkeling of
professionalisering en een gebrek aan kader. Dat bedreigt de kwaliteit en
de Islamitische Scholen Besturen Organisatie (ISBO) onderkent dat. Toch ziet
de heer De Vries geen reden om te twijfelen aan de vraag of deze scholen kunnen
bijdragen aan de integratie.Men dient de ISBO de tijd en het vertrouwen te geven om de nodige verbeteringen
te bewerkstelligen. De scholen moeten hun verantwoordelijkheid nemen. Een
aantal maatregelen is noodzakelijk: een door de inspectie goedgekeurd verbeterplan
per school, een zeer regelmatige monitoring, het bevorderen van het instellen
van intercollegiale visitatie, het bevorderen van de aansluiting van de ISBO
bij het sponsorsconvenant, het bevorderen van een goede Nederlandse onderwijsmethode
voor het godsdienstonderwijs en een eigen erkende opleiding van godsdienstonderwijzers,
naar analogie van het protestants-christelijke en rooms-katholieke onderwijs.
Tot die tijd moet de minister daar waar zij het nodig acht nader onderzoek
naar individuele scholen instellen of gepaste maatregelen nemen. De heer De
Vries wil uitwassen benoemd en aangepakt zien, maar er moet voor gewaakt worden
incidenten als wezenskenmerk van het islamitisch of zelfs van het bijzonder
onderwijs te beschouwen.De heer Rijpstra (VVD) stelt vast dat de VVD-fractie
uiteraard niet tornt aan artikel 23 van de Grondwet. De inrichting van het
onderwijs is niet in het geding, noch wordt er getornd aan de vrijheid van
meningsuiting. Handelt een instelling echter in strijd met artikel 1 van de
Grondwet of zet zij aan tot haat, dan moet er ingegrepen worden en moeten
andere verworvenheden wijken. De Grondwet moet vanzelfsprekend worden nageleefd.
De heer Rijpstra kiest daarom voor een proactieve houding in plaats van een
repressieve. De gelijke behandeling van allen die zich in Nederland bevinden,
brengt met zich mee dat de inspectie scholen van de verschillende zuilen eveneens
gelijk moet behandelen. De inspecteur-generaal stelt terecht dat een eventueel
toezicht op het godsdienstonderwijs niet tot een zuil beperkt mag blijven.Ruim een jaar geleden is reeds geconstateerd dat lesmateriaal niet deugde
en dat er dubieuze banden waren met geldgevers. In het daarop volgende onderzoek
constateerde de BVD dat schoolbesturen beïnvloed werden door buitenlandse
organisaties met nationaal-politieke of politiek-religieuze aspiraties en
door personen met radicaal-islamitische opvattingen. Ook bleken
sommige godsdienst- en OALT-leraren geen voorstander van integratie in de
Nederlandse samenleving te zijn. Het kabinet gaf toen aan dat de onderwijsinspectie
speciale aandacht zou besteden aan anti-integratieve tendensen in het onderwijs.
Het openbaar ministerie zou worden ingeschakeld bij vermoedens dat er in het
godsdienstonderwijs op islamitische scholen strafbare feiten zouden worden
gepleegd. Volgens staatssecretaris Adelmund zou de inspectie op die scholen
nader onderzoeken of er werd opgeroepen tot haat. In afwijking daarvan blijkt
het onderzoek nu gericht te zijn geweest op de rol van de scholen bij het
bevorderen van de condities waaronder sociale cohesie binnen de Nederlandse
samenleving tot stand kan komen. Hoe is men in de gesprekken tussen inspectie
en ministerie bij deze centrale vraag gekomen?De heer Rijpstra deelt de kritiek dat het inspectierapport in methodologisch
opzicht nogal te wensen overlaat. Kan de inspectie bij een eventueel vervolgonderzoek
gebruik maken van wetenschappelijke ondersteuning door een universiteit of
hogeschool? Dit zou de diepgang van de rapportage ten goede komen.De nieuwe bestuursleden van de ISBO gaven aan met een nieuwe start bezig
te zijn en in een opbouwfase te zitten. Dat vertrouwen stralen zij ook uit,
maar is dat genoeg? De heer Rijpstra vraagt zich af of het stichten van nieuwe
islamitische scholen überhaupt wenselijk is, zolang de professionaliteit
en de kwaliteitszorg van de bestaande scholen niet op peil zijn. Het lijkt
hem mogelijk om binnen artikel 23 van de Grondwet te komen tot een moratorium
op het stichten van nieuwe scholen, bijvoorbeeld door te bevorderen dat islamitische
scholen deel uitmaken van samenwerkingsscholen en door het stellen van nadere
eisen aan de samenstelling van besturen van rechtspersonen die nu het bevoegd
gezag vormen. Het kerncurriculum moet voorts zekerstellen dat scholen hun
leerlingen vertrouwd maken met de kernwaarden van Nederland. Dat is iets anders
dan het dwingend en exclusief opleggen van een bepaald mensbeeld.Verder zal het godsdienstonderwijs onderwerp moeten vormen van toezicht
door de onderwijsinspectie. Daarbij gaat het niet om de inhoud van het onderwijs,
maar slechts om een toetsing of het discriminatieverbod wordt nageleefd of
dat er wordt aangezet tot haat. Openheid, transparantie, grondrechten en de
Grondwet zijn van groot belang in het onderwijs. Islamitische scholen mogen
geen voedingsbodem zijn voor het ronselen van jihad-strijders. De heer Rijpstra
spreekt zijn waardering uit voor de opstelling die het ISBO-bestuur en de
inspectie daarin kiezen.In een krantenartikel van 1998 stond dat van de 80 000 islamitische
kinderen die Nederland toen telde er 70 000 naar een openbare, katholieke
of protestants-christelijke school gingen. Acht de minister het met name in
de grote steden wenselijk dat deze kinderen op den duur naar een school van
hun eigen denominatie gaan?De heer Van der Vlies (SGP) roept de ontstaansgeschiedenis
van het onderhavig rapport in herinnering. Het nu voorliggende rapport geeft
een genuanceerd beeld. Op veel scholen gaat het best goed. Hier en daar vertonen
het lesmateriaal of de bestuurlijke verhoudingen tekortkomingen. Wetenschappelijke
kringen hebben kritiek geuit op de methodologie van het onderzoek dat de inspectie
heeft uitgevoerd. De SGP kan zich echter goed vinden in de reactie die de
inspectie daarop gaf.De ingezette verbetertrajecten lijken de heer Van der Vlies de goede lijn
te zijn. Met de beeldvorming in samenleving en politiek daarentegen heeft
hij een probleem. Het lijkt er nu op dat een heilloze discussie ontstaat die
contraproductief zal werken. Op enkele scholen zou er in de lessen stof aan
de leerlingen worden aangereikt die de leerlingen als het ware voorprogrammeert
in een richting die zich niet verdraagt met de Nederlandse rechtsorde. Van
daaruit dreigt nu gegeneraliseerd te worden naar een zuil of een bepaald type
scholen.De heer Van der Vlies meent dat er niets op tegen is dat inspecteurs in
een godsdienstles komen. Tot nu toe heeft de overheid zich verre gehouden
van het zich vormen van een oordeel over identiteitsgebonden activiteiten
op een school. Dat wil hij graag zo houden. Een bevoegd gezag van een school
voor bijzonder onderwijs moet voluit de ruimte hebben en houden om te doen
wat het juist acht. Natuurlijk wordt in een zichzelf respecterende school
ook een oriëntatie op andere godsdiensten aangereikt. Toch wil de heer
Van der Vlies het recht houden om aan zijn kinderen de normen en waarden over
te dragen die voor hem en zijn gemeenschap normatief zijn. De overheid moet
van deze normatieve kaders afblijven, anders loopt zij vast in een heilloze
casuïstiek.Met de Wet op het onderwijstoezicht, de zelfevaluatie, transparantie,
de rapportage en de onderlinge visitatie zijn reeds goede instrumenten beschikbaar.
De heer Van der Vlies pleit ervoor deze in te zetten in plaats van de tradities
rondom artikel 23 Grondwet overhoop te gooien en daarmee in een mijnenveld
terecht te komen.De heer Slob (ChristenUnie) stelt vast dat
in het jongste AIVD-rapport staat dat drie van de 37 bestaande islamitische
scholen kanttekeningen verdienen, waarvan één in versterkte
mate. De conclusie luidt echter dat geen wettelijke voorschriften zijn overtreden.
Waar gaat dan toch deze hele discussie over?Het voorliggende rapport biedt geen onderbouwing voor de stelling dat
de inspectie toegang zou moeten krijgen tot godsdienstlessen, omdat daar van
alles aan de hand zou zijn. Het voornemen om het stichten van islamitische
scholen af te remmen, acht de heer Slob een inbreuk op de grondwettelijk vastgelegde
vrijheid van onderwijs. Eenieder die voldoet aan de wettelijke normen mag
een school stichten. Het wordt tijd in de discussie weer uit te gaan van de
grondwettelijke vrijheden, in plaats van die vrijheden ter discussie te stellen
op basis van nauwelijks onderbouwde verdachtmakingen. Het bijzonder onderwijs
heeft zo langzamerhand het gevoel gekregen in de verdachtenbank terecht te
zijn gekomen en vindt het daarom tijd de discussie weer in normale proporties
te plaatsen. De heer Slob ondersteunt de minister in haar streven om de betrokken
scholen meer ondersteuning te bieden. Hij is van mening dat de voorliggende
rapporten zeker aanleiding zijn tot vervolgstappen en hij complimenteert de
minister met haar voorstellen op dit punt. Het is gewenst dat alle scholen
maximale openheid geven, ook als het gaat om de godsdienstlessen.Ten slotte herinnert hij eraan dat de inspectie de handen meer dan vol
heeft aan haar huidige taken. Zij kan het door de Kamer gevraagde jaarlijkse
schoolbezoek nauwelijks waarmaken. Het godsdienstonderwijs dient aan de verantwoordelijkheid
van de scholen zelf te worden overgelaten. Het is mogelijk om binnen de grondwettelijke
kaders reeds bestaande instrumenten beter te gebruiken.Mevrouw Lambrechts (D66) vindt zeker de samenvatting
van het inspectierapport en de bijbehorende persverklaring een tamelijk rooskleurig
beeld geven van de situatie. Zij ziet reden om te betwijfelen of het gegeven
beeld overeenkomt met de werkelijkheid. In gesprek met een aantal onderzoekers
is gebleken dat het onderzoek van de inspectie zwakke plekken heeft. Ook zijn
in diverse kranten alweer berichten verschenen over verbanden tussen schoolbestuursleden
en extremistische organisaties. Dit vindt zij in het onderzoeksrapport niet
terug, vandaar haar twijfels aan de volledigheid van het rapport. Er is met
directie- en bestuursleden gesproken, maar blijkens het onderzoeksrapport
niet met leerkrachten, ouders, leerlingen of ex-bestuurders. Waarom is de
onderzoeksopdracht aan de inspectie zo anders verwoord dan oorspronkelijk
bedoeld? Is met de inspectie besproken dat het onderzoek belemmerd zou kunnen
worden doordat zij niet bevoegd is gesprekken met buitenstaanders –
zoals reeds vertrokken directieleden– te voeren en dat het daarom allicht
zinvol zou zijn om externen bij het onderzoek te betrekken? Deelt de minister
het standpunt dat een meer gefundeerd onderzoek een goede zaak zou zijn, indien
nodig met hulp van buitenaf, zodat ook gesproken kan worden met hen die nu
niet zijn bevraagd?OALT-leerkrachten die het Nederlands onvoldoende beheersen, mogen geen
taalondersteuning meer geven. De minister wil hen elders inzetten. Mevrouw
Lambrechts meent dat een gebrekkige beheersing van de Nederlandse taal op
elke plek binnen het onderwijs een belemmering vormt. Hoe denkt de minister
hierover?Ten slotte wil mevrouw Lambrechts graag duidelijkheid over de rol van
de inspectie. Wat kan zij nu al doen binnen de wettelijke regelingen? Kan
de minister duidelijker maken wat de taken en bevoegdheden van de inspectie
zijn? Visitatiecommissies acht mevrouw Lambrechts prima, maar niet om de inspectie
buiten de deur te houden. Vindt de minister het een goed idee om ook bestuursleden,
godsdienstleraren en OALT-leraren een verklaring van goed gedrag te vragen?Mevrouw Vergeer-Mudde (SP) is van mening dat
het rapport van de onderwijsinspectie is gebaseerd op een te beperkt onderzoek.
Het rapport toont aan dat drie van de 37 scholen te weinig doen om de integratie
van de leerlingen te bevorderen en dat op 14 scholen vrijwel niets duidelijk
is over de inhoud van lessen in de eigen taal en in godsdienst. De inspectie
constateerde verder dat de schoolleiding van enkele scholen geen zicht had
op de inhoud van de lessen, op enkele scholen had de schoolleiding te weinig
afstand tot het bestuur en er is veel onduidelijkheid over sponsoring op islamitische
scholen. De SP-fractie acht de door de minister gedane voorstellen een stap
in de goede richting, maar onvoldoende en te vrijblijvend.Mevrouw Vergeer pleit voor toezicht van de inspectie op de inachtneming
van democratische waarden, het bevorderen van verdraagzaamheid en respect
in godsdienstlessen. Het zou goed zijn als onafhankelijke onderzoekers mee
konden kijken. In geval van strafbare feiten zou de minister aangifte kunnen
doen bij het OM en in het uiterste geval heeft de minister de mogelijkheid
om de bekostiging van een school stop te zetten. In wat voor gevallen zou
de minister hiervoor kiezen? Uit het BVD-rapport blijkt dat vijf scholen connecties
hadden met Arabische geldschieters. Daarmee is naar het idee van mevrouw Vergeer
niets gedaan. Waarom zijn de directeuren van die scholen niet afgetreden en
wat doet de minister daarmee? Is de minister bereid om strenger toe te zien
op beïnvloeding, sponsoring en giften? Is goed Nederlands als voertaal
gegarandeerd?Naar de mening van mevrouw Vergeer moet onderzoek vooroordelen bestrijden
en oordelen mogelijk maken. Scholen die het goed doen, hebben baat bij openbaarheid
van wat er gezegd en gedaan wordt. De SP-fractie zou het jammer vinden als
er in een tijd waarin de zuilen niet meer vijandig tegenover elkaar staan,
nieuwe bijzondere scholen gesticht zouden worden die niet bijdragen aan de
sociale cohesie. Waarden als verdraagzaamheid, respect en openstaan voor andere
meningen staan in deze tijd hoog in het vaandel. Zij zijn het beste bij te
brengen in een openbare of samenwerkingsschool.De grondslag van islamitische scholen valt grotendeels samen met etnische
apartheid en onderwijsachterstanden. Islamitische scholen zijn automatisch
zwarte scholen. Met het oog op de maatschappelijke samenhang en het niveau
en de kansen van de leerlingen acht mevrouw Vergeer zwarte scholen niet wenselijk.
Zij pleit derhalve voor een discussie over criteria voor nieuw te stichten
scholen. Om te waarborgen dat een nieuw te stichten school een afspiegeling
van de samenleving is, moeten deze criteria betrekking hebben op algemene
toegankelijkheid en spreiding. Hoe staat de minister tegenover het idee om
leerlingen met onderwijsachterstanden beter te spreiden en zo
het ontstaan van zwarte scholen tegen te gaan? Verder wil mevrouw Vergeer
godsdienstlessen vervangen door het vak levensbeschouwing, waarin alle stromingen
aan bod komen. Het liefst wil zij daarvoor roulerende docenten die van alle
denominaties afkomstig zijn. Scholen mogen best hun eigen grondslag behouden,
maar moeten wel openstaan voor leerlingen met andere overtuigingen. Kennismaken
van alles wat er in de Nederlandse samenleving van belang is, zou de integratie
bevorderen.De heer Bonke (LPF) heeft in de hoorzitting
van 27 november jl. veel waardevolle informatie gekregen. Hij heeft na
een eerste kennismaking met de bestuursleden van de ISBO de indruk gekregen
dat men zich de bezorgdheid van kamerleden ter harte neemt en voortvarend
aan de slag wil. De heer Bonke onderschrijft de kritische noten die de wetenschappers
Karsten en Veenman hebben geplaatst bij het onderzoek. Zo wil hij een toekomstig
onderzoek graag uitgebreid zien naar ex-bestuurders, ouders, kinderen en moslimjongeren
die nu een lerarenopleiding volgen.De LPF-fractie heeft grote moeite met de toelichting van de inspecteur-generaal
op de werkwijze van de onderwijsinspectie. De Kamer wilde oorspronkelijk laten
onderzoeken of er aangezet wordt tot haat of discriminatie. Daarvan heeft
de inspectie in overleg met het ministerie gemaakt: in hoeverre wordt er wel
of niet bijgedragen aan integratie. Dit lijkt de heer Bonke in strijd met
wat de voormalige staatssecretaris Adelmund de Kamer in haar antwoord op schriftelijke
vragen had toegezegd, namelijk dat nader onderzoek door de onderwijsinspectie
zou moeten uitwijzen of scholen hun leerlingen daadwerkelijk aanzetten tot
haat tegen de westerse samenleving. Van de minister wil de heer Bonke weten
of er een instructie is geweest om de oorspronkelijke onderzoeksvraag van
de Kamer versluierd te interpreteren of de bevindingen versluierd weer te
geven. Zo ja, waarom is dat gebeurd? Zo nee, hoe kunnen ambtenaren van het
ministerie dan deze wending aan het verhaal geven en waarom heeft de minister
haar handtekening onder dit rapport gezet? Heeft de minister wel grip op de
inspectie? Of doet deze in samenspraak met het ministerie wat zij zelf goed
acht?De minister noemt artikel 23 van de Grondwet als reden waarom zij bezoeken
door de onderwijsinspectie aan godsdienstlessen niet mag toestaan. Dat artikel
bevat echter geen bepalingen die het de overheid verbieden zich feitelijke
informatie te verschaffen over hetgeen in godsdienstlessen wordt besproken.
Diverse leden van het artikel spreken zelfs over toezicht door de overheid,
onderzoek naar de bekwaamheid en zedelijkheid van hen die onderwijs geven
en bij de wet te regelen eisen van deugdelijkheid, uiteraard met inachtneming
van de vrijheid van richting. Naar de mening van de heer Bonke mag de inspectie
wel degelijk informatie verzamelen. De minister stelt toegang krijgen gelijk
aan het vormen van een oordeel. Zo hoeft het niet te zijn.Volgens een nieuw AIVD-rapport zijn in Nederland minstens tien mensen
bezig islamitische jongeren te ronselen voor een gewelddadige islamitische
strijd. Enige tientallen jongeren zijn reeds gerekruteerd. Hun inzet beperkt
zich niet meer tot Afghanistan. De AIVD acht rekrutering niet meer incidenteel,
maar structureel. De heer Bonke wil het AIVD-onderzoek bij deze discussie
betrekken omdat de rekrutering volgens het bericht vooral plaatsvindt in de
marges van moskeeën, buurthuizen en overige overheidsinstellingen. De
mogelijke rol van – vaak aan een moskee gekoppelde – scholen en
godsdienstlessen moet van iedere twijfel ontdaan zijn.De LPF-fractie verzoekt de minister om de islamitische scholen een brief
toe te sturen met daarin de criteria voor hernieuwd onderzoek door de inspectie
over twee jaar. Zo kunnen de scholen zich nu reeds rekenschap geven van de
precieze vraagstelling en criteria. Het onderzoek moet uitgebreid worden naar
kinderen, ouders, ex-bestuurders en leraren in opleiding. De inspectie kan
het onderzoek uitvoeren met medewerking van onderzoekers en/of
uitbreiding van het toetsingskader. In haar brief dient de minister helder
uiteen te zetten hoe zij de rol van het godsdienstonderwijs ziet binnen het
totale vakkenpakket van een school en welke consequenties dit heeft voor het
toetsingskader van de onderwijsinspectie. Grondig onderzoek is ook in het
belang van de scholen zelf.De heer Bonke wil de scholen graag twee jaar te tijd geven om aan de slag
te gaan met de aanbevelingen die zij hebben gekregen van de inspectie. Als
de inspectie reeds in juli 2003 de stand van zaken opnieuw gaat bekijken,
hebben de scholen zijns inziens niet genoeg tijd om echt verbeteringen op
gang te krijgen.Mevrouw Hamer (PvdA) merkt op dat het AIVD-rapport
veel emoties heeft losgemaakt. Het is echter van groot belang bij de feiten
te blijven. Velen hebben voor haar gerefereerd aan de antwoorden van voormalig
staatssecretaris Adelmund op schriftelijke vragen uit de Kamer, maar de gedane
uitspraken zijn niet correct weergegeven. Voor verwarring heeft met name gezorgd
dat de toenmalige kamerleden kennelijk begrepen dat de inspectie alles zelf
ging doen. Daadwerkelijk bedoeld werd daarentegen dat het toezicht zou worden
overgelaten aan de middelen die de overheid ten dienste staan. De onderwijsinspectie
is daar maar één van.Uit de publiciteit van de laatste tijd blijkt dat het rapport van de inspectie
niet heeft geleid tot de rust waarop men had gehoopt. Deelt de minister de
mening dat er een vervolgonderzoek moet komen? Kan dit wellicht beter door
een andere instantie dan de onderwijsinspectie worden uitgevoerd? Wat gebeurt
er nu met de conclusies van het gedane onderzoek? Hoe ziet het verbeterplan
eruit dat met de betrokken scholen wordt opgesteld? Kan de minister verklaren
waarom de samenvatting positiever is dan de conclusies van het rapport als
geheel?Nadat twee paarse kabinetten niet hebben getornd aan de vrijheid van godsdienstonderwijs
begrijpt mevrouw Hamer de commotie niet die er is ontstaan vanwege de simpele
vraag of de inspectie toegang mag krijgen tot godsdienstlessen op het moment
dat daarin iets aan de hand lijkt te zijn. Van de minister wil zij weten wat
nu mogelijk is, wat niet mogelijk is en wat de minister wenselijk acht en
zou willen veranderen.Zorgvuldigheid is van groot belang in deze discussie. De kamerleden dienen
zorgvuldigheid te betrachten, maar dienen zelf ook zorgvuldig bejegend te
worden. Mevrouw Hamer heeft zich zeer gestoord aan de open brief van de besturenraad
van de organisatie van het christelijk onderwijs, waarin alle partijen in
de Kamer over een kam worden geschoren. Zij roept de Kamer op spoedig met
de afzender van deze brief in gesprek te gaan en vraagt de minister hoe zij
deze brief beoordeelt.Mevrouw Azough (GroenLinks) steunt het voorstel
van mevrouw Hamer om in het belang van een zuivere discussie met de afzender
van de genoemde brief het gesprek te zoeken. Bij de behandeling van de begroting
is de minister naar voren gekomen met een praktische maatregel ter verbetering
van het islamitisch onderwijs, namelijk het instellen van visitatiecommissies.
Het inspectierapport bevestigt wat mevrouw Azough toen al dacht, namelijk
dat dit niet voldoende zou blijken. Zij pleit voor ruimere mogelijkheden van
de inspectie. Als het bijzonder onderwijs, inclusief het islamitisch onderwijs,
zijn legitimiteit wil behouden, moet het er ook voor zorgen boven iedere maatschappelijke
twijfel verheven te zijn. Wie het recht op vrijheid van onderwijs als uniek
democratisch recht beschouwt, moet dat grondrecht helpen beschermen door een
proactieve, offensieve houding te kiezen. Een school moet zelf de ramen opengooien
en de inspectie toelaten, ook in de godsdienstles.De inspecteur kan ongeacht de denominatie van een school beoordelen of
er vakbekwaam wordt gedoceerd, of de examenvragen de behandelde stof valide
toetsen en of de Nederlandse wet in de les en daarbuiten wordt gerespecteerd.
Wie zich houdt aan de Grondwet hoeft niet bang te zijn voor een
inspecteur. De fractie van GroenLinks acht openheid in ieders belang, vooral
in dat van de kinderen. Openheid betekent niet dat de inspectie gaat bepalen
wat er gezegd mag worden. De inspectie ziet er slechts op toe dat geen grondrechten
worden geschonden en dat scholen de kinderen vertellen waar de letterlijke
tekst van bijbel of koran in strijd zou kunnen zijn met de Grondwet.De minister zei in een interview dat geen verruiming van de wet noodzakelijk
was. Dat is opmerkelijk, daar zij bij de begrotingsbehandeling nog een andere
mening was toegedaan. Waardoor is zij van gedachten veranderd? Op welke manier
kan de inspectie nu wel op alle lessen toezien? Hoe kan de inspectie alle
twijfels wegnemen?Het rapport constateert een gebrek aan afstand tussen bestuur en directie.
Sommige besturen zouden amateuristisch bezig zijn. Een pedagogisch verantwoorde
Nederlandstalige methode voor het godsdienstonderwijs ontbreekt. Er is een
gebrek aan continuïteit in de directie en aan professionaliteit in het
team. Sommige scholen zijn volgens de inspectie te passief als het gaat om
een proactief pr-beleid. Hoe denkt de minister deze scholen en de ISBO te
ondersteunen en te stimuleren in deze verbeteringen?Het islamitisch onderwijs staat al langer in een enigszins kwaad daglicht.
Waarom heeft de inspectie niet eerder een pro-actieve houding aangenomen?
De fractie van GroenLinks acht het een onzinnig voorstel om de stichting van
islamitische scholen tegen te gaan. De inspectie moet veel meer letten op
de noodzaak van integratie en het bestrijden van racisme op alle Nederlandse
scholen.Het antwoord van de ministerDe minister zegt tijdens de begrotingsbehandeling
te hebben opgemerkt dat de inspectie in geval van zwaarwegende aanleiding
ook op godsdienstlessen toezicht kan houden. Relevant is of het godsdienstonderwijs
in het Nederlands wordt gegeven en of het binnen de grenzen van de constitutionele
normen blijft. De inspectie heeft nadrukkelijk niet de opdracht te kijken
naar de kwaliteit van het godsdienstonderwijs. Het gaat om een uiterst terughoudend
toezicht in verband met de vrijheid van onderwijs van godsdienst.Zij betreurt de slechte sfeer die rond islamitische basisscholen is geschetst
en waarschuwt voor het veralgemeniseren van incidenten. Deze scholen hebben
een grondwettelijk bestaansrecht. Pas op de plaats maken bij het stichten
van nieuwe scholen is niet mogelijk. Het zou in strijd zijn met artikel 1
en artikel 23 van de Grondwet om louter op grond van de religieuze grondslag
van scholen andere, scherpere stichtingseisen te stellen.Openheid lijkt de minister het beste bestuurlijke en politieke antwoord
op de huidige commotie. Naast dingen die goed gaan, moeten ook man en paard
worden genoemd als dingen niet goed gaan. Terecht is opgemerkt dat de vraagstelling
van het inspectierapport afwijkt van wat oorspronkelijk de bedoeling was.
De Kamer heeft echter nooit een uitdrukkelijke opdracht geformuleerd. Dat
had moeten gebeuren in een AO met toenmalig minister De Vries en staatssecretaris
Adelmund dat weliswaar gepland stond, met op de agenda het AIVD-rapport en
de antwoorden van de staatssecretaris op kamervragen. Het vond echter nooit
plaats, omdat de Kamer het onderwerp controversieel verklaarde.De minister is het niet eens met de kritiek die achteraf wordt gegeven
op de onderzoeksvraag. Er is in overleg gekozen voor een brede, op alle islamitische
scholen gerichte en genuanceerde insteek. Er waren geen vermoedens van strafbare
feiten, zodat een op voorhand negatieve benadering ook niet gerechtvaardigd
was geweest. Zij benadrukt dat het in dit overleg niet gaat om zogeheten koranscholen
maar om scholen die door de overheid worden bekostigd. Het voorstel om de
criteria voor de stichting van nieuwe scholen te wijzigen, vindt
de minister buiten de reikwijdte van dit AO vallen. Toevoegingen aan de bestaande
wettelijke criteria vereisen wijziging van onder andere artikel 23 van de
Grondwet.Ten aanzien van de kwaliteit van het inspectierapport dient men te bedenken
dat de inspectie voor het eerst een bepaalde groep scholen met het oog op
sociale cohesie onder de loep moest nemen. Men kon niet terugvallen op eerdere
ervaringen en had te maken met het gevoelige aspect van de religieuze identiteit.
De inspectie is uitgegaan van reeds bestaande relaties met scholen, dat blijkt
ook uit de constructieve manier waarop de verbeterpunten zijn geformuleerd.
Het is tevens de essentie van het stimulerend toezicht dat is afgesproken
bij invoering van de WOT. Dit onderzoek kan niet door anderen worden gedaan.
De minister wil vasthouden aan de rol van onafhankelijke toezichthouder aan
wie het onderzoek in de WOT is opgedragen. Het is aan de inspectie zelf om
zich te laten bijstaan door anderen. Dat kan binnen de WOT.De minister is het niet eens met de suggestie dat het onderzoek onvolledig
zou zijn geweest en ziet geen aanleiding het over te doen. Wel wil zij de
gesignaleerde problemen gericht aanpakken. De inspectie zal de 18 scholen
waarbij tekortkomingen zijn gesignaleerd, in een brief vragen om voor 15 februari
schriftelijk aan te geven hoe zij de problemen denken te verhelpen. In dezelfde
brief wordt een schoolbezoek in het kader van het regulier toezicht aangekondigd.
Bij die gelegenheid zal ook worden bekeken hoe het met de verbeterde aanpak
staat. Het reguliere toezicht zal op deze 18 scholen zo snel mogelijk plaatsvinden,
in elk geval voor 1 mei 2003. Eerder heeft geen zin, omdat de scholen
tijd nodig hebben om de zaak op te pakken. Voor 1 juli 2003 rapporteert
de inspectie over de stand van zaken en de Kamer zal daarvan op de hoogte
worden gebracht. De minister verwacht niet dat de verbeteracties in juli 2003
reeds genomen zullen zijn en alle problemen opgelost. Wel zal tegen die tijd
aangegeven kunnen worden hoe en op welke termijn resultaat verwacht mag worden.
Deze procedure wordt ook tegenover andere scholen met tekortkomingen gevolgd.Het godsdienstonderwijs op bekostigde bijzondere scholen dient eveneens
te voldoen aan de algemene wettelijke uitgangspunten voor het primair onderwijs.
In artikel 8 van de Wet op het primair onderwijs staat bijvoorbeeld dat het
onderwijs er mede van uitgaat dat de leerlingen opgroeien in een multiculturele
samenleving. Dit wordt verder uitgewerkt in het Besluit kerndoelen primair
onderwijs, dat onder meer voorschrijft dat het onderwijs- en leerstofaanbod
erop gericht moet zijn de kinderen een respectvolle omgang met elkaar te leren.
Zij moeten leren om verschil in levensbeschouwing en cultuur te respecteren.
Dit verschaft de inspectie juridische grond om zich op de hoogte te stellen
van het godsdienstonderwijs, wanneer zij reden ziet te veronderstellen dat
de wettelijke norm niet in acht wordt genomen.Uitgangspunt van de uitoefening van het toezicht is volgens artikel 4
van de WOT dat de inspectie met inachtneming van de vrijheid van onderwijs
handelt. Het kernbegrip is terughoudendheid. De inspectie neemt het godsdienstonderwijs
alleen onder de loep wanneer daar een reden voor is, bijvoorbeeld aanwijzingen
dat de godsdienstles niet in het Nederlands wordt gegeven; dat het maximum
aantal uren godsdienstonderwijs niet in acht wordt genomen; dat de school
in het reguliere onderwijsaanbod onvoldoende aandacht besteedt aan het voorgeschreven
kennisgebied geestelijke stromingen; dat de inspectie signalen ontvangt dat
er in de godsdienstles mogelijk in strijd wordt gehandeld met het bij dit
kennisgebied behorend kerndoel of dat een schoolleiding niet in staat is de
inspectie informatie te verstrekken omdat zij niet weet wat zich in de godsdienstles
afspeelt. De inspectie bepaalt zelf hoe zij onderzoek doet. Een bezoek aan
de godsdienstles is een mogelijkheid, maar niet de enige.Er zijn onhelderheden gerezen over de bevoegdheden en rol van de onderwijsinspectie
met betrekking tot het godsdienstonderwijs. De minister wil de
scholen in een brief duidelijk maken dat de inspectie een aantal bevoegdheden
heeft en daarvan gebruik kan maken als zij dat zelf nodig acht. De Kamer zal
kopie van deze brief ontvangen. Voorts wil zij in overleg met VNG, VOS/ABB
mogelijkheden bekijken om te regelen dat de inspectie juridisch ook iets kan
doen in het openbaar onderwijs, waar godsdienstlessen in tegenstelling tot
het bijzonder onderwijs worden verzorgd door een instelling van buitenaf.De SLO en CPS ondersteunen de ontwikkeling van een Nederlandstalige godsdienstmethode.
Zij stellen hun expertise ter beschikking aan de ISBO en het Islamitisch Pedagogisch
Centrum. Verder wordt gewerkt aan de professionalisering van docenten islamitisch
godsdienstonderwijs. De Wet op het primair onderwijs stelt geen eisen aan
de bevoegdheid voor het geven van godsdienstonderwijs of levensbeschouwelijk
vormingsonderwijs. Er moet nagegaan worden hoe ook de didactische kwaliteit
van de docenten islamitisch godsdienstonderwijs verbeterd kan worden. De ISBO
wil dat ook en is al bezig met het opstellen van een plan van aanpak in samenhang
met de ontwikkeling van een godsdienstmethode.Op dit moment moeten godsdienstdocenten die in dienst zijn van een bevoegd
gezag een verklaring omtrent gedrag overhandigen. Het is merkwaardig dat leerkrachten
die niet aan een school verbonden zijn, dit niet hoeven doen. De minister
wil dit alsnog voorschrijven. Verder wil de minister nagaan of zo'n plicht
voor bestuursleden ook zinvol is. Het instellen van zo'n verplichting vereist
echter een wetswijziging. Zij wil onderzoeken hoe een en ander geregeld kan
worden zonder ongewenste bijwerkingen en meent dat bijvoorbeeld het voorstel
van Wet op de justitiële documentatie dat op dit moment bij de Eerste
Kamer aanhangig is, een mogelijkheid biedt.Intercollegiale visitatie kan eveneens als aanvulling op de inspectie
worden gebruikt, niet in plaats van de inspectie. Het lijkt de minister goed
om gebruik te maken van de mogelijkheid die de WOT in dit opzicht biedt. Visitatiecommissies
moeten niet beperkt worden tot probleemsituaties of tot een bepaalde groep
scholen. Zij wil op korte termijn met de besturenorganisaties, waaronder de
ISBO, en de inspectie nagaan hoe de visitatie kan worden ingericht rondom
thema's als sociale cohesie, waarden en normen en religieuze identiteit. Desgevraagd
zegt zij toe bij het inrichten van de intercollegiale visitatie gebruik te
maken van de deskundigheid van een aantal wetenschappelijke instituten.De inspectie wijst op een aantal tekortkomingen in de bestuurscultuur
zoals verstrengeling van bestuurlijke en personele functies, onvoldoende distantie
en onvoldoende heldere afbakening tussen bestuur en management. Dit is een
belangrijk aandachtspunt voor de ISBO. De minister verwacht dat het nieuwe
ISBO-bestuur binnen enkele weken het sponsorconvenant zal ondertekenen. Dan
zullen de scholen openheid van zaken geven over gelden die uit sponsoring
voortkomen en over donaties en giften waar een tegenprestatie van het schoolbestuur
tegenover staat die gevolgen heeft voor leerlingen. Als het sponsorconvenant
is ondertekend, wordt het islamitisch onderwijs ook betrokken bij de evaluatie
van het convenant.Samenvattend meent de minister dat met de vervolgacties op het onderzoek
en de aanvullende maatregelen adequaat wordt gereageerd op de gesignaleerde
tekortkomingen van het islamitisch onderwijs. Zij volgt liever deze weg dan
opnieuw een onderzoek te starten. Door de bank genomen presteren de islamitische
scholen relatief goed, zeker vergeleken bij scholen met ongeveer dezelfde
leerlingensamenstelling.Op de vraag of een overstap van islamitische kinderen van christelijke
naar islamitische scholen wenselijk is, verwijst de minister naar het grondwettelijk
vastgelegde recht van iedere denominatie om haar eigen scholen te stichten.
Feitelijk groeit het aantal islamitische scholen in Nederland met circa twee
per jaar, maar het aantal islamitische kinderen in Nederland groeit ook. De minister zegt een kopie te hebben ontvangen van de brief die de besturenraad
van de organisatie van het christelijk onderwijs aan de Kamer heeft gestuurd.
Zij begrijpt de zorg die in de brief tot uitdrukking wordt gebracht, maar
is niet gelukkig met toonzetting en woordgebruik. Het lijkt haar belangrijk
om op korte termijn het gesprek aan te gaan met de afzenders van de brief.De voorzitter van de vaste commissie voor Onderwijs, Cultuur en Wetenschappen,CornieljeDe wnd. griffier van de vaste commissie voor Onderwijs, Cultuur en
Wetenschappen,De KlerXNoot1Samenstelling:Leden: Van der Vlies (SGP), Van de Camp (CDA), Jorritsma-Lebbink (VVD),
Cornielje (VVD), voorzitter, Lambrechts (D66), Rijpstra (VVD), Netelenbos
(PvdA), Monique de Vries (VVD), Atsma (CDA), Hamer (PvdA), Vendrik (GroenLinks),
Mosterd (CDA), Bonke (LPF), ondervoorzitter, Van Ruiten (LPF), Hoogendijk
(LPF), Vergeer-Mudde (SP), Jense (Leefbaar Nederland), Herben (LPF), Tichelaar
(PvdA), Aasted-Madsen-van Stiphout (CDA), Joldersma (CDA), Jan de Vries (CDA),
Azough (GroenLinks) en Eski (CDA).Plv. leden: Slob (ChristenUnie), Ferrier (CDA), Van Blerck-Woerdman (VVD),
Van Aartsen (VVD), Dittrich (D66), De Grave (VVD), Adelmund (PvdA), Luchtenveld
(VVD), Hessels (CDA), Van Nieuwenhoven (PvdA), Van Oerle-van der Horst (CDA),
Eerdmans (LPF), Wiersma (LPF), Zeroual (LPF), Van Bommel (SP), Teeven (Leefbaar
Nederland), Eberhard (LPF), Dijksma (PvdA), Van Fessem (CDA), Van Haersma
Buma (CDA), Sterk (CDA), Halsema (GroenLinks), Van Bochove (CDA) en Bos (PvdA). 
 
 Naar boven

 

Directe linkKopieer de link naar uw clipboard 

https://zoek.officielebekendmakingen.nl/kst-28600-VIII-115.html

Sluit modaal

 

Disclaimer
De hier aangeboden pdf-bestanden van het Staatsblad, Staatscourant, Tractatenblad, provinciaal blad, gemeenteblad, waterschapsblad en blad gemeenschappelijke regeling vormen de formele bekendmakingen in de zin van de Bekendmakingswet en de Rijkswet goedkeuring en bekendmaking verdragen voor zover ze na 1 juli 2009 zijn uitgegeven. Voor pdf-publicaties van vóór deze datum geldt dat alleen de in papieren vorm uitgegeven bladen formele status hebben; de hier aangeboden elektronische versies daarvan worden bij wijze van service aangeboden.

 

Over deze website
Contact
English
Help
Zoeken

Informatie hergebruiken
Privacy en cookies
Toegankelijkheid
Sitemap
Kwetsbaarheid melden

Open data
Linked Data Overheid
PUC Open Data

MijnOverheid.nl
Rijksoverheid.nl
Ondernemersplein.nl
Werkenbijdeoverheid.nl