Wijziging van de Mediawet 2008 in verband met onder meer de erkenning en de financiering van de publieke omroep; Brief van de Minister van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap
Staten-Generaal — Kamerstuk 
Datum: 2019-09-24 00:00:00.000000
Rechtsgebied: Wetgeving


Tweede Kamer der Staten-Generaal
 2
 Vergaderjaar 2008-2009
 
 
 
 KST132743
 2008-2009
 
 31 804
 Wijziging van de Mediawet 2008 in verband met onder meer de erkenning
en de financiering van de publieke omroep
 
 
 
 
 Nr. 
 71
 BRIEF VAN DE MINISTER VAN ONDERWIJS, CULTUUR EN WETENSCHAP
 Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal
 
 Den Haag, 29 juni 2009
 
 Ter voorbereiding op het debat over mogelijke schendingen van de Mediawet
en de eigen gedragscode van de publieke omroep, zend ik u hierbij de uitkomsten
van het onderzoek van het Commissariaat voor de Media (Commissariaat) naar
aanleiding van berichtgeving in de NRC (d.d. 13 juni jl.) over misstanden
bij de publieke omroep en overtredingen van de eigen gedragscode van de publieke
omroep. Tevens ontvangt u hierbij de rapportage
van de Commissie Integriteit Publieke Omroep (CIPO).
 Ik heb zowel het Commissariaat als de CIPO – via de raad van bestuur
van de publieke omroep – gevraagd om een onderzoek naar de zaken die
in het artikel in de NRC de revue passeren, omdat een deel daarvan raakt aan
de eigen Richtlijnen en Regelingen goed bestuur en integriteit (de gedragscode) van de publieke omroep.
 1 Overtredingen van de Mediawet: uitkomsten onderzoek
Commissariaat voor de Media
 Het Commissariaat concentreert zich in zijn onderzoek op vier zaken; de
TROS en het kinderprogramma Bibaboerderij, de KRO en het programma Leescoupé,
BNN en de vergoedingen aan haar voorzitter/presentator en zijn inkomsten uit
nevenactiviteiten en tot slot de leningen van omroepen aan het inmiddels failliete
facilitaire bedrijf Kalános. De andere passages in het artikel van
de NRC raken aan de eigen gedragscode van de publieke omroep. Deze komen in
de volgende paragraaf uitgebreider aan de orde.
 
 In de zaken rond het kinderprogramma Bibaboerderij (TROS) en het programma
de Leescoupé (KRO) stuit het Commissariaat op feiten die wijzen in
de richting van het overtreden van de Mediawettelijke regels (in het bijzonder
voor sponsoring). Het Commissariaat vervolgt zijn onderzoek op basis van de
procedure (horen van partijen, voornemen tot sanctie uitbrengen etc.) die
daarvoor is vastgesteld. Een definitief eindoordeel over beide zaken kan het
Commissariaat daarom nu nog niet uitspreken.
 
 In de kwestie BNN constateert het Commissariaat dat er weliswaar onhandig
is geopereerd, maar dat de grenzen van de Mediawet niet zijn overschreden.
De CIPO is in deze zaak inmiddels een onderzoek gestart naar mogelijke strijdigheden
met de eigen gedragscode van de publieke. Mocht de gedragscode niet zijn nageleefd
dan kan de CIPO een aanbeveling doen, aan de raad van bestuur, om BNN een
sanctie op te leggen. De raad van bestuur heeft de volgende sanctiemogelijkheden:
(1) de bevoorschotting van een omroep verminderen of beëindigen, (2)
maximaal 15% van het budget van de omroep inhouden.
 
 BNN heeft inmiddels overigens lering getrokken uit de situatie en maatregelen
genomen. Het salaris voor presentatiewerkzaamheden van de voorzitter/presentator
wordt verlaagd en de inkomsten van zijn nevenactiviteiten worden teruggestort
op de rekening van BNN.
 
 Bij de leningen aan het facilitaire bedrijf Kalános heeft het Commissariaat
destijds al opgetreden en aanwijzingen gegeven die door de betrokken omroepen
zijn opgevolgd. Deze zaak is daarmee afgesloten.
 2 Strijdigheden met gedragscode publieke omroep:
uitkomsten onderzoek CIPO
 De CIPO loopt in haar rapportage over mogelijke strijdigheden met de gedragscode
publieke omroepen zeven zaken langs. Kwesties die voor 1 januari 2006
speelden laat zij buiten beschouwing, omdat de gedragscode toen nog niet in
werking was getreden.
 Deze oudere kwesties betreffen de gang van zaken bij de NMO en het bedrijf
Kalános (zie hiervoor paragraaf 1 van deze brief). Het Commissariaat
heeft zich destijds intensief beziggehouden met de problemen bij de NMO en
heeft na uitgebreid onderzoek besloten aangifte te doen van strafbare feiten
bij het Openbaar Ministerie. Deze heeft de zaak thans in behandeling.
 
 Bij de activiteiten van de TROS rond het kinderprogramma de Bibaboerderij
constateert de CIPO geen strijdigheid met de gedragscode. Hier kan wel sprake
zijn van een overtreding van de Mediawet, maar dat is een zaak van het Commissariaat
(zie ook paragraaf 1 van deze brief).
 
 Over de Leescoupé (KRO) merkt CIPO op dat ideële sponsoring
volgens de gedragscode is toegestaan als aan een aantal zaken wordt voldaan
(redactionele onafhankelijkheid, op basis van schriftelijke overeenkomst etc.).
CIPO onderzoekt of de KRO op deze punten de gedragscode heeft nageleefd. Het
Commissariaat onderzoekt, zoals eerder in deze brief gemeld, mogelijke overtredingen
van de (sponsorregels van de) Mediawet.
 
 De reizen van producent Rob Hof zijn volgens de CIPO mogelijk strijdig
met de gedragscode. Zij heeft een onderzoek ingesteld naar de specifieke reizen
die in het artikel in de NRC zijn beschreven en heeft tevens alle omroepen
gevraagd inzicht te geven in de gang van zaken rond eventuele reizen en diensten
met en door Rob Hof/Hoffilms.
 
 Bij de Joodse Omroep wordt een mogelijke schending van de arbeidsovereenkomst
door de oud-directeur van de omroep – op aanbeveling van het Commissariaat
aan het bestuur – door een recherchebureau onderzocht. CIPO heeft het
bestuur in een eerder stadium geadviseerd over de scheiding van bestuur en
toezicht; het bestuur heeft de aanbevelingen ter harte genomen.
 
 Er is in de gedragscode geen specifieke regelgeving over hiërarchische
verhoudingen tussen medewerkers, daarom constateert de CIPO bij de benoeming
van het hoofd Televisie bij de KRO geen strijdigheden met de gedragscode.
Overigens heeft de KRO hierover in haar eigen code wel afspraken opgenomen.
De KRO benadrukt dat zij haar eigen code naleeft, omdat er geen sprake is
van een hiërarchische verhouding tussen het Hoofd Televisie en zijn partner
(presentator bij dezelfde omroep) en dat het niet aannemelijk is dat een dergelijke
verhouding zou kunnen ontstaan.
 
 Zoals hierboven al is aangegeven is de CIPO in de zaak BNN en haar voorzitter/
presentator inmiddels een onderzoek gestart naar mogelijke strijdigheden met
de gedragscode. Het Commissariaat heeft in deze kwestie geen overtredingen
van de Mediawet geconstateerd.
 3 Salarissen publieke omroep
 In het artikel in de NRC wordt ook gewag gemaakt van de discussie over
de salarissen bij de publieke omroep. Voor een nadere toelichting hierop verwijs
ik u graag naar mijn brief aan uw Kamer van vrijdag 26 juni jl.
 4 Reactie
 Ik ben het Commissariaat en de CIPO erkentelijk voor de snelle, eerste
rapportage over de zaken die in het artikel van de NRC aan de orde zijn gekomen.
Hoewel beide organisaties aanduiden welke artikelen van de Mediawet of gedragscode
mogelijk zijn overtreden, begrijp ik dat meer tijd nodig is om hierover tot
een gefundeerd oordeel te komen. Zodra beide partijen hun onderzoek hebben
afgerond zal ik uw Kamer per ommegaande informeren over de uitkomsten.
 
 In mijn eerdere reactie op de zaken in het artikel in de NRC heb ik aangegeven
dat ik – mocht straks blijken dat de Mediawet en de eigen gedragscode
niet zijn nageleefd – de praktijken van de omroepen zeer afkeur. Als
het Commissariaat overtredingen van de Mediawet constateert moeten er dan
ook strenge sancties worden opgelegd. Bij overtreding van een bindende regeling
van de eigen gedragscode van de publieke omroep – zonder dat daar een
goede verklaring voor is – verwacht ik dat de raad van bestuur van zijn
sanctiebevoegdheden gebruik maakt.
 
 Wat de TROS betreft wil ik daar aan toevoegen dat ik het kwalijk vind
dat deze omroep in de lopende (2005–2010) en de vorige erkenningperiode
(2000–2005) al enkele malen een sanctie heeft gekregen voor overtredingen
van de Mediawet.
 In 2007 heeft de TROS twee boetes gekregen. Met het betalen van een afkoopsom
aan producent Diomedea heeft zij bijgedragen aan het maken van winst door
derden (dienstbaarheidsverbod). In de programma’sLingo, Lingo Bingo Show en De Grootste Bingo Ooit was sprake van ongeoorloofde sluikreclame.
In 2008 is de TROS beboet omdat zij met het programma Alle fans aan dek het dienstbaarheidsverbod heeft overtreden. Uit
de eerste bevindingen van het Commissariaat rond de Bibaboerderij ontstaat
de indruk dat de TROS een mogelijke overtreding vooropgezet heeft gedaan en
zelfs heeft vastgelegd dat de supermarkt die betrokken is bij het programma
de eventuele boete voor zijn rekening neemt.
 In de vorige erkenningperiode was de TROS de omroep die het meest is beboet
voor overtredingen van vooral de sluikreclame- en sponsorregels.
 De TROS lijkt het niet zo nauw te nemen met zijn plichten binnen het publieke
bestel en daarin een bestendige lijn te ontwikkelen. Ik heb de raad van toezicht
en de directie van de TROS laten weten dat ik het van groot belang vind dat
de omroep in zijn aanvraag voor de volgende erkenningperiode overtuigend aangeeft
dat zij de regels van de Mediawetnauwkeurig zal naleven. Indien
zij dit niet doet komt zij niet voor een volgende erkenning in aanmerking.
 
 Ik heb de afgelopen jaren al diverse maatregelen genomen om de zelfregulering
van de publieke omroep te vervangen of te versterken. Sinds 1 januari
2009 geldt bijvoorbeeld dat omroepen hun plannen voor nevenactiviteiten (inclusief
onderliggende sponsorovereenkomsten) ter goedkeuring aan de raad voor bestuur
moeten voorleggen, die ze toetst op mogelijke strijdigheid met het gemeenschappelijk
belang van de publieke omroepen. Een overtreding van de Mediawet of de gedragscode
is uiteraard niet in belang van de publieke omroep. De raad van bestuur heeft
onlangs een kader voor deze toets vastgesteld.
 
 In de Erkenningswet heb ik vanuit het oogpunt van goed bestuur de scheiding
van bestuur en toezicht bij een omroep verplicht gesteld. In dezelfde wet
wordt tevens bepaald dat de publieke omroep een beloningscode moet opstellen
die door mij moet worden goedgekeurd. Het Commissariaat zal bij alle aanvragen
voor een nieuwe erkenning beoordelen of de omroep voldoet aan de eisen van
goed bestuur.
 
 De CIPO doet vooruitlopend op de evaluatie van de gedragscode die voorzien
is voor de tweede helft van 2009 al enkele aanbevelingen. De raad van bestuur
heeft mij laten weten snel met de CIPO in gesprek te gaan over de aanbevelingen
en mogelijkheden tot aanscherping van de eigen gedragscode.
 
 Ik ga zelf, samen met het Commissariaat en de raad van bestuur van de
publieke omroep, op korte termijn na of er extra toezichthoudende en handhavende
maatregelen nodig zijn om misstanden in de toekomst te voorkomen.
 
 Tot slot doe ik een dringend op de besturen en raden van toezicht van
de omroepen om hun verantwoordelijkheid te nemen, zodat de zaken waarover
de NRC heeft bericht spoedig tot het verleden gaan behoren.
 
 De minister van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap,
 R. H. A. Plasterk
 
 
 
 
 Ter inzage gelegd bij het Centraal Informatiepunt Tweede Kamer.