Vaststelling begroting Ministerie van Economische Zaken (XIII) voor het jaar 2009; Memorie van Toelichting
Staten-Generaal — Kamerstuk 
Datum: 2019-09-24 00:00:00.000000
Rechtsgebied: Wetgeving


(function (window, document, dataLayerName, id) {
 window[dataLayerName] = window[dataLayerName] || [], window[dataLayerName].push({ start: (new Date).getTime(), event: "stg.start" }); var scripts = document.getElementsByTagName('script')[0], tags = document.createElement('script');
 function stgCreateCookie(a, b, c) { var d = ""; if (c) { var e = new Date; e.setTime(e.getTime() + 24 * c * 60 * 60 * 1e3), d = "; expires=" + e.toUTCString() } document.cookie = a + "=" + b + d + "; path=/; Secure" }
 var isStgDebug = (window.location.href.match("stg_debug") || document.cookie.match("stg_debug")) && !window.location.href.match("stg_disable_debug"); stgCreateCookie("stg_debug", isStgDebug ? 1 : "", isStgDebug ? 14 : -1);
 var qP = []; dataLayerName !== "dataLayer" && qP.push("data_layer_name=" + dataLayerName), qP.push("use_secure_cookies"), isStgDebug && qP.push("stg_debug"); var qPString = qP.length > 0 ? ("?" + qP.join("&")) : "";
 tags.async = !0, tags.src = "https://koop.piwik.pro/containers/" + id + ".js" + qPString, scripts.parentNode.insertBefore(tags, scripts);
 !function (a, n, i) { a[n] = a[n] || {}; for (var c = 0; c < i.length; c++)!function (i) { a[n][i] = a[n][i] || {}, a[n][i].api = a[n][i].api || function () { var a = [].slice.call(arguments, 0); "string" == typeof a[0] && window[dataLayerName].push({ event: n + "." + i + ":" + a[0], parameters: [].slice.call(arguments, 1) }) } }(i[c]) }(window, "ppms", ["tm", "cm"]);
 })(window, document, 'dataLayer', 'f8b9eee5-8d9c-4ea1-abd5-83e174f29813');
 
 
 
Direct naar content
Navigatie
Contextinformatie
Publicatie
Acties
Inhoudsopgave
Gerelateerde informatie

Menu

U bent nu hier: 
Publicaties
Officiële publicaties

Inloggen

Primaire navigatie

Andere sites binnen Overheid.nl
Home
Uitgebreid zoeken
Mijn abonnementen
Help

Andere sites binnen Overheid.nl

Berichten over uw Buurt
Zoals vergunningen, bouwplannen en lokale regelgeving.

Rondom uw woonadres
Rondom een zelfgekozen adres

Dienstverlening
Zoals belastingen, uitkeringen en subsidies.

Naar dienstverlening

Beleid & regelgeving
Officiële publicaties van de overheid.

Naar beleid & regelgeving

Contactgegevens overheden
Adressen en contactpersonen van overheidsorganisaties.

Naar overheidsorganisaties

 
 
 
U bent hier:

Home

Kamerstuk 31700-XIII, nr. 2

 
 
 

Kamerstuk

Datum publicatie
Organisatie
Vergaderjaar
Dossier- en ondernummer

22-09-2008

Tweede Kamer der Staten-Generaal

2008-2009

31700-XIII nr. 2

 

 

 
 
 Toon meer van: Inhoudsopgave
 
 

 
 AanhefLichaamINHOUDSOPGAVE blz.A. ARTIKELSGEWIJZE TOELICHTING BIJ HET WETSVOORSTELWetsartikel 1 (uitgaven/verplichtingen en ontvangsten)Wetsartikel 2 (agentschappen)OndertekeningLichaamB. BEGROTINGSTOELICHTING1. LEESWIJZER1. Begrotingsstructuur2. Prestatie-indicatoren: comply or explain3. Toerekening van apparaatsuitgaven aan de beleidsartikelen4. Afwijkingen van de rijksbegrotingsvoorschriften2. DE BELEIDSAGENDAInleidingBeleidsprogramma kabinet1. Bedrijven krijgen meer ruimte om te ondernemen
en te vernieuwen2. Consumenten staan sterker en kunnen hun recht
laten gelden3. Onze energie is schoon en zeker en onze telecommunicatie
veilig en betrouwbaarEnergieTelecommunicatieTot slotEZ 2009 in een oogopslagBedrijven meer ruimte om te ondernemen en te vernieuwenDoelstelling 14: het versterken van het innovatief vermogen
van de Nederlandse economieProject Nederland Ondernemend InnovatielandDoelstelling 15: Meer zelfstandige ondernemers met personeel
en snelle groeiers in 2011Doelstelling 16: Minder regels, minder instrumenten, minder
lokettenDoelstelling 17: een slagvaardige aanpak van economische
ontwikkeling in top- en grensregio’sConsumenten staan sterker en kunnen hun recht laten geldenOnze energie is schoon en zeker en onze telecommunicatie
veilig en betrouwbaarSlotparagraafDoelstellingen Beleidsprogramma 2007–20113. DE BELEIDSARTIKELEN1. Goed functionerende economie en markten
in Nederland en EuropaAlgemene doelstellingOmschrijving van de samenhang in het beleidVerantwoordelijkheidExterne factorenTabel budgettaire gevolgen van beleidMarkt en spelregelsOD 1MotiveringInstrumentenImplementatietrajectenOD 2MotiveringInstrumentenToelichting:OD 3MotiveringInstrumentenToelichting:Overzicht onderzoek naar de doelmatigheid en de doeltreffendheid
van beleid2. Een sterk innovatievermogenAlgemene doelstellingOmschrijving van de samenhang in het beleidVerantwoordelijkheidExterne factorenMeetbare gegevens bij de algemene doelstellingToelichting: Tabel budgettaire gevolgen van beleidMarkt en spelregelsOD 1MotiveringInstrumentenCommunautaire octrooistrategieAanpassing van verdragen en wetten op het gebied van de
intellectuele eigendom in verband met ontvlechting van de Nederlandse AntillenToelichting:Toelichting:BasispakketOD 2MotiveringInstrumentenMeetbare gegevens bij de operationele doelstellingToelichting:Toelichting:Programmatisch pakketOD 3MotiveringInstrumentenToelichting:Overzicht onderzoek naar de doelmatigheid en de doeltreffendheid
van beleid3. Een concurrerend ondernemingsklimaatAlgemene doelstellingOmschrijving van de samenhang in het beleidVerantwoordelijkheidExterne factorenToelichting:Beoordeling van ondernemingsklimaat van NederlandTabel budgettaire gevolgen van beleidMarkt en spelregelsOD 1MotiveringInstrumentenToelichting:BasispakketOD 2MotiveringInstrumentenKapitaalmarktinstrumentenToelichting:Programmatisch pakketOD 3MotiveringInstrumentenToelichting:Toelichting:Toelichting:Overzicht onderzoek naar de doelmatigheid en de doeltreffendheid
van beleid4. Doelmatige en duurzame energiehuishoudingAlgemene doelstellingOmschrijving van de samenhang in het beleidVerantwoordelijkheidExterne factorenToelichting:Tabel budgettaire gevolgen van beleidMarkt en spelregelsOD 1MotiveringInstrumentenToelichting:OD 2MotiveringInstrumentenToelichting:BasispakketOD 3MotiveringInstrumentenOverige instrumentenToelichting:Toelichting:Overzicht onderzoek naar de doelmatigheid en de doeltreffendheid
van beleidArtikel 5 Internationale Economische BetrekkingenAlgemene doelstellingOmschrijving van de samenhang in het beleidVerantwoordelijkheidExterne factorenTabel budgettaire gevolgen van beleidMarkt en spelregelsOD1MotiveringInstrumentenBasispakketOD2MotiveringInstrumentenProgrammatisch PakketOD3MotiveringInstrumentenToelichting:Overzicht onderzoek naar de doelmatigheid en de doeltreffendheid
van beleid8. Economische analyses en prognosesAlgemene doelstellingOmschrijvingVerantwoordelijkheidExterne factorenVerwijzingen beleidsstukkenTabel budgettaire gevolgen van beleidOverzicht onderzoek naar de doelmatigheid en de doeltreffendheid
van beleid9. Voorzien in maatschappelijke behoefte
aan statistiekenAlgemene doelstellingOmschrijvingVerantwoordelijkheidVerwijzingen beleidsstukkenTabel budgettaire gevolgen van beleidOperationele doelstellingMotiveringInstrumentenActiviteitenDoelgroepenVerwijzingen beleidsstukkenOverzicht onderzoek naar de doelmatigheid en de doeltreffendheid
van beleid10. Elektronische communicatie en postAlgemene doelstellingOmschrijving van de samenhang in het beleidVerantwoordelijkheidExterne factorenToelichting:Tabel budgettaire gevolgen van beleidMarkt en spelregelsOD 1MotiveringInstrumentenToelichting:Toelichting:OD 2MotiveringInstrumentenToelichting:Toelichting:Programmatisch pakketOD3MotiveringInstrumentenToelichting:Toelichting:Overzicht onderzoek naar de doelmatigheid en de doeltreffendheid
van beleid4. DE NIET-BELEIDSARTIKELEN21. AlgemeenOmschrijvingVerantwoordelijkheidBudgettair overzichtProfessioneel en Innovatief Aanbesteden, Netwerk voor
Overheidsopdrachtgevers (PIANOo)MotiveringDoelgroepenPrestatie-indicatorenStreefwaarden22. Nominaal en onvoorzienBudgettair overzicht23. Afwikkeling oude verplichtingenBudgettair overzichtVolvoRegeling Bedrijfsbeëindigingshulp5. VERDIEPINGSHOOFDSTUKArtikel 1 Goed functionerende economie en markten in Nederland
en EuropaArtikel 2 Een sterk innovatievermogenArtikel 3 Een concurrerend ondernemingsklimaatArtikel 4 Doelmatige en duurzame energiehuishoudingArtikel 5 Internationale economische betrekkingenArtikel 8 Economische analyses en prognosesArtikel 9 Voorzien in maatschappelijke behoefte aan statistiekenArtikel 10 Elektronische communicatie en postArtikel 21 AlgemeenArtikel 22 Nominaal en onvoorzienArtikel 23 Afwikkeling oude verplichtingen6. BEGROTING VAN BATEN-LASTENDIENSTENSenterNovem1. Begroting van baten en lastenToelichtingAlgemeenTaakstellingenBatenAlgemeenTariefontwikkelingOmzet moederdepartementOmzet VROMOmzet overige departementenOmzet overige opdrachtgeversRentebatenLastenPersonele kostenMateriële kostenRentelastenAfschrijvingskostenDotatie voorzieningenBuitengewone lastenSaldo van baten en lasten2. KasstroomoverzichtOperationele kasstroomInvesteringskasstroomFinancieringskasstroom3. DoelmatigheidToelichting:EVD internationaal ondernemen en samenwerking1. Begroting van baten en lastenBatenOpbrengst moederdepartementOpbrengst overige departementenOpbrengst derdenRentebatenLastenPersonele kostenMateriële kostenAfschrijvingskostenDotaties voorzieningenSaldo van baten en lasten2. KasstroomoverzichtOperationele kasstroomInvesteringskasstroomFinancieringskasstroom3. DoelmatigheidToelichting:Octrooicentrum Nederland1. Begroting van baten en lastenToelichtingBatenOpbrengst moederdepartementOpbrengst derdenRentebatenLastenPersonele kostenMateriële kostenAfschrijvingskostenDotaties voorzieningenSaldo van baten en lasten2. KasstroomoverzichtOperationele kasstroomInvesteringskasstroomFinancieringskasstroom3. DoelmatigheidToelichting:Agentschap Telecom1. Begroting van baten en lastenToelichtingAlgemeenBatenOpbrengst moederdepartementStructurele bijdragenOpbrengst derdenRentebatenBuitengewone batenLastenPersonele kostenMateriële kostenRentelastenDotaties voorzieningenSaldo van baten lasten2. KasstroomoverzichtOperationele kasstroomInvesteringskasstroomFinancieringskasstroom3. Doelmatigheid7. BEDRIJFSVOERINGSPARAGRAAFDuurzaam inkopen8. BIJLAGEN8.1 Kerngegevens 2009 Ministerie van Economische
Zaken (bedragen in € mln)8.2 Bijlage wettelijke grondslag voor subsidieverlening8.3 ZBO’s en RWT’s8.4 Moties en toezeggingenOpenstaande moties en toezeggingen1. Moties sinds september 2007 (lopende parlementaire
jaar)2. Moties vóór september 20073. Toezeggingen sinds september 2007 (lopende parlementaire
jaar)4. Toezeggingen vóór september 2007BIJLAGE TREFWOORDENREGISTER
 

 
 
 Toon meer van: Extra informatie
 
 

 
 

Informatie over publicatie

 

 

 
 Toon meer van: Gerelateerd
 
 

 
 Publicaties in kamerdossier

Kamerdossier 31700-XIIIToon alle publicaties in het hoofddossier

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Publicaties referendum

 

 

 

 

 

Authentieke versie (PDF)
bestandsgrootte: 476 Kb

Informatie

Gerelateerd

Printen

Delen

 
 
 
31 700 XIIIVaststelling van de begrotingsstaten van het Ministerie van Economische
Zaken (XIII) voor het jaar 2009nr. 2MEMORIE VAN TOELICHTINGINHOUDSOPGAVE blz.A.Artikelsgewijze toelichting bij het wetsvoorstel2   B.Begrotingstoelichting3   1.Leeswijzer3   2.De beleidsagenda7   3.De beleidsartikelen24   4.De niet-beleidsartikelen100   5.Verdiepingshoofdstuk104   6.Begroting van baten-lastendiensten119   7.Bedrijfsvoeringsparagraaf141   8.Bijlagen1428.1Kerngegevens 2009 Ministerie van
Economische Zaken142 8.2Bijlage wettelijke grondslag voor
subsidieverlening144 8.3ZBO’s en RWT’s146 8.4Moties en toezeggingen149    Trefwoordenregister173A. ARTIKELSGEWIJZE TOELICHTING BIJ HET WETSVOORSTELWetsartikel 1 (uitgaven/verplichtingen en ontvangsten)De begrotingsstaten die onderdeel uitmaken van de Rijksbegroting, worden
op grond van artikel 1, derde lid, van de Comptabiliteitswet 2001 elk afzonderlijk
bij de wet vastgesteld. Het onderhavige wetsartikel strekt ertoe om de begrotingsstaat
van het Ministerie van Economische Zaken voor het jaar 2009 vast te stellen.Alle voor dit jaar vastgestelde begrotingswetten tezamen vormen de Rijksbegroting
voor het jaar 2009. Een toelichting bij de Rijksbegroting als geheel is opgenomen
in de Miljoenennota 2009.Met de vaststelling van dit wetsartikel worden de uitgaven, verplichtingen
en de ontvangsten voor het jaar 2009 vastgesteld. De in de begroting opgenomen
begrotingsartikelen worden in onderdeel B van deze memorie van toelichting
toegelicht (de zogenaamde begrotingstoelichting).Wetsartikel 2 (agentschappen)Met de vaststelling van dit wetsartikel worden de baten en lasten en kapitaaluitgaven
en ontvangsten van de agentschappen SenterNovem, EVD, Octrooicentrum Nederland
en Telecom voor het jaar 2009 vastgesteld. De in die begrotingen opgenomen
begrotingsartikelen worden toegelicht in onderdeel B van deze memorie van
toelichting.De minister van Economische Zaken,M. J. A. van der HoevenB. BEGROTINGSTOELICHTING1. LEESWIJZERDe leeswijzer gaat in op de volgende onderwerpen:1. Begrotingsstructuur2. Prestatie-indicatoren3. Toerekening van apparaatsuitgaven aan de beleidsartikelen4. Afwijkingen van de rijksbegrotingsvoorschriften1. BegrotingsstructuurHet EZ-beleid berust op drie pijlers:• Markt en spelregels: het zorgen voor
een stabiele macro-economische omgeving, goed werkende (internationale) markten,
heldere wet- en regelgeving en een aantrekkelijk fiscaal klimaat.• Eén basispakket voor alle ondernemers: het basispakket is voor alle ondernemers toegankelijk. Het omvat
instrumenten voor de diverse fasen van het ondernemerschap, van het starten
van een onderneming tot de overdracht of de beëindiging. Ook worden de
eerste stappen naar innoveren en internationaal ondernemen gestimuleerd. Naast
voorlichting en advies zijn er financiële instrumenten als vouchers,
kredieten en (samenwerkings-)subsidies.• Programmatisch pakket voor topprestaties:
het programmatisch pakket omvat drie modules: sterktes in innovatie, sterktes
in de regio en transitie naar een duurzame energiehuishouding. In het verlengde
daarvan wordt met een vierde module voorzien in de programmatische bewerking
van prioritaire buitenlandse markten (2g@there). Daarmee wordt ingezet
op het internationaal vermarkten van onze nationale sterktes. In het programmatisch
pakket is het stimuleren van internationale R&D-samenwerking, bijvoorbeeld
via Eureka, een belangrijk onderdeel. Kenmerkend voor alle programma’s
zijn de begrippen excellentie, selectiviteit, focus en massa. Er nemen specifieke
clusters van ondernemers aan deel.In de EZ-begroting 2009 komen deze drie pijlers duidelijk herkenbaar in
de beleidsartikelen terug. Elk artikel bevat, voor zover van toepassing, de
onderverdeling markt en spelregels, basispakket voor alle ondernemers en programmatisch
pakket voor topprestaties.Met deze indeling is snel duidelijk wat EZ doet om de randvoorwaarden
voor ondernemers op orde te krijgen (bijvoorbeeld via het aanpassen van wetgeving),
wat EZ doet om ondernemers een geschikt basispakket aan ondersteuning te leveren
(bijvoorbeeld door middel van de BBMKB of WBSO) en wat we doen om op bepaalde
gebieden te kunnen excelleren (programmatisch pakket).2. Prestatie-indicatoren: comply or explainDe Minister van Economische Zaken is verantwoordelijk voor het scheppen
van de juiste voorwaarden voor het realiseren van duurzame economische groei.
Het zijn vervolgens de ondernemers die de economische groei moeten maken.
Voor een goede werking van de economie is het nodig dat private partijen zowel
binnen als op basis van bepaalde randvoorwaarden hun gang kunnen gaan. EZ
tracht deze randvoorwaarden te creëren en/of te borgen door bijvoorbeeld
het opheffen van tegenstrijdige regelgeving, door te bemiddelen tussen bedrijven
en publieke kennisinstellingen en door meer ruimte te creëren voor ondernemerschap.
Op het gebied van marktwerking, kennis- en innovatiebeleid, ondernemingsklimaat,
ICT en telecom en het economische buitenlandbeleid is EZ echter één
van de relevante partijen. Tal van externe factoren, zoals bijvoorbeeld de
conjunctuurontwikkeling, hebben ook invloed op deze gebieden. De eigen sturing
op de mate van doelbereik wordt hierdoor beperkt. Gelet op het voorwaardenscheppende
karakter van het beleid, is dan ook sprake van een systeemverantwoordelijkheid
in plaats van een resultaatverantwoordelijkheid voor de Minister van Economische
Zaken.Dit maakt het in een aantal gevallen dan ook lastig om prestatie-indicatoren
te vinden die iets zeggen over de realisatie van de doelstellingen en tegelijkertijd
een indruk geven van de bijdrage van het beleid van EZ hieraan. Waar mogelijk
worden de resultaten van beleid inzichtelijk gemaakt met concrete prestatie-indicatoren
(bijvoorbeeld «aantal bedrijven dat op basis van het instrument PSB
internationaal is gaan ondernemen»). Zoals tijdens het wetgevingsoverleg
over het Jaarverslag 2006 met de Tweede Kamer is besproken, wordt waar het
niet of niet goed mogelijk is om met een prestatie-indicator de effecten van
het beleid weer te geven, wel zo veel mogelijk inzicht geboden in de relevante
ontwikkelingen van het beleidsveld door kengetallen op te nemen. Dit type
indicator geeft relevante informatie zonder dat een directe relatie is te
leggen met het gevoerde beleid (bijvoorbeeld «R&D-uitgaven van de
private sector als percentage van het BBP»). Deze kengetallen hebben
informatieve waarde omdat ze aangeven hoe Nederland ervoor staat op verschillende
terreinen. Daarmee komen sterktes en zwaktes in beeld waarop het beleid kan
aangrijpen. Daarnaast geven kengetallen een beeld in hoeverre de ambities
van het kabinet gerealiseerd worden.In het voortdurende streven naar verbetering in de VBTB-begroting en naar
aanleiding van signalen uit de Kamer en van de Algemene Rekenkamer heeft EZ
afgelopen voorjaar opnieuw naar de mogelijkheid van bredere toepassing van
prestatie-indicatoren gekeken. Dit heeft geleid tot opname van meer prestatie-indicatoren
in de begroting 2009 in vergelijking met de begroting van vorig jaar.De zoektocht naar nieuwe prestatie-indicatoren en kengetallen is wederom
geen eenvoudige opgave gebleken. Hiervoor is een aantal redenen aan te dragen:1. Er zijn vele externe variabelen van invloed op de realisatie van de
beleidsdoelstellingen van EZ.2. Op sommige terreinen zijn geen statistieken of gegevens beschikbaar.3. Als statistieken wel beschikbaar zijn dan is dat, met name op het terrein
van innovatie, regelmatig met een vertraging van één tot enkele
jaren.Deze drie punten bemoeilijken het gebruik van prestatie-indicatoren en
kengetallen.Voor één operationele doelstelling binnen beleidsartikel
1 (Goed functionerende economie en markten in Nederland en Europa) en één
operationele doelstelling binnen beleidsartikel 5 (Internationale economische
betrekkingen) kunnen noch prestatie-indicatoren noch kengetallen worden geformuleerd.
Het betreft de operationele doelstellingen:1. Bevorderen van een stabiele macro-economische omgeving en versterken
van de Interne Markt.2. Een vrijer internationaal handels- en investeringsverkeer en een versterkte
duurzame internationale economische rechtsorde.Ad 1.EZ is medeverantwoordelijk voor het maken en het uitvoeren van beleid
dat een stabiele macro-economische omgeving en goed werkende markten bevordert.
Dit beleidsterrein wordt gekenmerkt door een breed speelveld met veel actoren
en tal van (economische) onzekerheden. De voortgang en realisatie van prioriteiten
en doelstellingen hangt daarbij in belangrijke mate af van externe factoren
binnen Nederland en Europa en op mondiaal niveau. Voor het economische beleid
zijn ontwikkelingen in de EU bovendien sterk bepalend, zoals bijvoorbeeld
de werkwijze, slagkracht en efficiency van de Europese Commissie. Dit brede
speelveld is niet in cijfers te vervatten.Ad 2.EZ is verantwoordelijk voor het beleid dat het vrijmaken van het internationale
handels- en investeringsverkeer beoogt en de internationale economische rechtsorde
bevordert. Door middel van contacten met overheidspartijen in binnen- en buitenland
en het bedrijfsleven schept EZ de basis voor gunstige en concurrerende voorwaarden
voor internationaal ondernemen en lost EZ daar waar nodig knelpunten voor
het bedrijfsleven op. De uiteindelijke realisatie van deze operationele doelstelling
is van een veelheid van factoren afhankelijk (geopolitieke factoren, WTO-onderhandelingen,
etc) en derhalve niet kwantificeerbaar.Evaluaties en beleidsdoorlichtingen geven meer detailinformatie over het
bereiken van de gestelde doelen dan prestatie-indicatoren en kengetallen.
Binnen VBTB zijn dit dan ook belangrijke instrumenten om het inzicht in de
beleidsprestaties te completeren. Met verschillende soorten evaluatie-instrumenten
wordt zo goed mogelijk inzicht gegeven in de effectiviteit en efficiency van
beleid. De Kamer wordt op de hoogte gebracht van de uitkomsten en beleidsmatige
conclusies van deze doorlichtingen. In elk beleidsartikel worden de belangrijkste
evaluatieonderzoeken weergegeven. Hierbij wordt onderscheid gemaakt naar beleidsdoorlichtingen,
effectenonderzoek en overig evaluatieonderzoek.3. Toerekening van apparaatsuitgaven aan de beleidsartikelenDe personele uitgaven van het kernministerie EZ die direct verband houden
met beleidsuitgaven worden verbijzonderd naar de betreffende artikelen. De
personele uitgaven voor de Directoraten-Generaal die onder het kernministerie
vallen, zijn geraamd bij de beleidsartikelen 1 tot en met 5, alsmede beleidsartikel
10. De in dit opzicht als indirect te beschouwen personele uitgaven van het
kernministerie (algemene leiding, stafdirecties) worden geraamd op artikel
21 Algemeen. De materiële uitgaven van het kernministerie en de overige
apparaatsuitgaven worden eveneens geraamd op artikel 21 Algemeen. Er vindt
geen toerekening van deze uitgaven aan de beleidsartikelen plaats.Voor de diensten van EZ (de NMa, de Consumentenautoriteit, SodM en het
CPB) geldt dat de integrale apparaatsuitgaven geraamd zijn op de betreffende
beleidsartikelen (respectievelijk de artikelen 1, 1, 4 en 8). De bijdragen
aan de (EZ-)ZBO’s CBS en OPTA zijn geraamd op respectievelijk artikel
9 en artikel 10.De paragrafen over de diensten die een baten-lasten stelsel voeren (SenterNovem,
EVD, Octrooicentrum Nederland en Agentschap Telecom) geven inzicht in de begroting
van baten en lasten en de kasstroom van deze diensten. De opdrachtbudgetten
worden geraamd op de beleidsmatig daarvoor in aanmerking komende artikelen.4. Afwijkingen van de rijksbegrotingsvoorschriftenIn afwijking van de voorschriften specificeert EZ bij de beleidsartikelen
de verplichtingenramingen in plaats van de uitgavenramingen, omdat de verplichtingenramingen
het meeste inzicht geven in het actuele beleid. Beleidsbeslissingen, zoals
het introduceren of het beëindigen van subsidieregelingen, zijn in de
verplichtingenramingen immers direct traceerbaar. Vanwege de doorlooptijden
en betalingsschema’s van subsidies, bieden de uitgavenramingen in dat
opzicht minder informatie. Overigens bevat de verdiepingsbijlage wel een specificatie
van de uitgavenramingen naar operationeel doel. Daarnaast zijn de bedragen
in de budgettaire paragraaf van de beleidsartikelen uit oogpunt van presentatie
uitgedrukt in miljoenen, in plaats van in duizenden.2. DE BELEIDSAGENDAInleidingWe leven in een wereld die steeds meer bepaald wordt door schaarste. Er
zijn tekorten aan energie, aan arbeid en aan ruimte. Dat heeft grote gevolgen
voor ons welzijn en onze welvaart. Binnen deze grenzen werkt het kabinet aan
een duurzame economische groei die er voor zorgt dat we onze welvaart op peil
kunnen houden, en daarmee ons welzijn.De structuur van de Nederlandse economie is goed op orde. In vergelijking
met de ons omringende landen hebben we een relatief lage werkloosheid en inflatie.
Daarnaast hebben we een overschot op de begrotingbalans, en hebben de lonen
zich relatief gematigd ontwikkeld (CEP 2008). Ons land heeft hoge niveaus
van arbeidsproductiviteit en arbeidsparticipatie, een goed opgeleide bevolking
en een uitstekende reputatie op wetenschappelijk terrein.De huidige conjunctuur zit echter niet mee. Groeide de Nederlandse economie
in 2007 nog met 3,5%, voor de jaren 2008–2009 zwakt de groei
naar verwachting af tot 2,25 respectievelijk 1,25% (CPB). Ontwikkelingen
zoals de gestegen energieprijzen en de oplopende inflatie en opwaartse druk
op lonen stellen de kracht van onze economie op de proef. Daarnaast zorgt
de kredietcrisis voor een rem op de groei van de internationale wereldhandel,
iets waar een open economie als Nederland hinder van ondervindt. Het economische
klimaat zal hiervan ook het komende jaar sterk afhankelijk zijn.Naast het gegeven dat de stijgende energieprijzen een negatief effect
op de conjunctuur hebben, vormen ze ook een meer structurele uitdaging waar
de hele wereld mee te maken heeft. De oorzaken voor de stijging zijn de steeds
grotere energievraag uit China en India en de onzekerheid over het vermogen
en de bereidheid van olieproducerende landen om te investeren in nieuwe ontginningen
en duurdere productie. Het einde van de prijsstijgingen is nog niet in zicht.
Prognoses geven aan dat de mondiale energievraag de komende 25 jaar met 50
procent zal stijgen, fossiele energievoorraden steeds moeilijker te ontginnen
zijn en de energiegerelateerde CO2-uitstoot – bij ongewijzigd
beleid buiten de EU-landen – met 60 procent zal toenemen. Een krachtig,
duurzaam mondiaal energie- en klimaatbeleid wordt dus met de dag urgenter.
Meer dan ooit voelt het kabinet de noodzaak tot een voortvarende aanpak.Ook op de arbeidsmarkt vormt schaarste een structurele uitdaging. Uit
de Industriebrief blijkt dat de voornaamste zorg van Nederlandse werkgevers
het vinden van voldoende gekwalificeerd personeel is. Ook de commissie Bakker,
die het kabinet heeft geadviseerd over de toekomst van de arbeidsmarkt, wijst
hierop. Goed opgeleide vaklieden en hoogopgeleide werknemers – en in
het bijzonder bètatechnici – zijn schaars. De beschikbaarheid
van arbeid komt steeds verder onder druk te staan door de vergrijzing en het
toenemende beroep op arbeidskrachten in de zorg. Het belang van de verhoging
van arbeidsparticipatie en arbeidsproductiviteitsgroei neemt toe, naarmate
het aantal arbeidskrachten afneemt. De arbeidsproductiviteit stijgt de laatste
tijd met 1,6 procent per jaar, maar een tempoverhoging lijkt mogelijk, zeker
ook in (semi-)publieke sectoren (CEP 2008).Voor een internationaal concurrerende economie waarmee we ook de komende
jaren met volle kracht vooruit kunnen is het noodzakelijk om te vernieuwen.
Niet vernieuwen om te vernieuwen, maar om betaalbare oplossingen te vinden
voor ingewikkelde maatschappelijke opgaven. Het Nederlandse bedrijfsleven
speelt hierin een belangrijke rol door mee te werken aan oplossingen op het
gebied van duurzaamheid, zorg, veiligheid en water. Die oplossingen zorgen
vervolgens voor nieuwe exportkansen voor onze bedrijven. De concurrentiekracht
van ons midden- en kleinbedrijf is hiervoor een bepalende factor. Jonge, innovatieve
bedrijven zijn één van de motoren van onze creatieve kenniseconomie.
De starters van nu zijn immers de werkgevers van de toekomst. De aanwas van
nieuwe bedrijven en snelle groeiers is noodzakelijk voor ons toekomstige concurrentievermogen.
Onze grote uitdaging daarbij is om startende ondernemers groter te laten groeien
op een toekomstbestendige en duurzame manier. Nu neemt maar iets meer dan
een kwart van de startende ondernemers uiteindelijk personeel aan.Beleidsprogramma kabinetHet ministerie van Economische Zaken voert het beleidsprogramma van het
kabinet «Samen werken, samen leven» uit door te werken aan een
ondernemende, concurrerende en innovatieve economie. We staan voor belangrijke én
lastige opgaven zoals het versterken van het innovatief vermogen van de economie,
een aantrekkelijker vestigingsklimaat en de transitie naar een betrouwbare,
betaalbare en schone energiehuishouding. Het kabinet wil een stevige economische
basis voor alle ondernemers en bedrijven creëren. Daarom geven we ruimte
aan bedrijven om te groeien, maken we heldere wet- en regelgeving voor consument
en bedrijf en zorgen we voor veilige en betrouwbare infrastructuren. Bovendien
doen we recht aan de verschillen tussen grote en kleine bedrijven, regio’s,
technologiegebieden en het soort maatschappelijke opgaven. EZ zet via het
innovatie-, energie- en internationaal beleid in op de internationaal concurrerende
kwaliteiten van Nederland: we gaan uit van waar we als land sterk in zijn.Van de 74 kabinetsdoelstellingen en 10 projecten is EZ verantwoordelijke
voor:– doelstelling 14: Het versterken van het innovatief
vermogen van de Nederlandse economie– doelstelling 15: meer zelfstandige ondernemers
met personeel en meer snelle groeiers in 2011– doelstelling 16: minder regels, minder instrumenten,
minder loketten– doelstelling 17: een slagvaardige aanpak van
economische ontwikkeling in top- en grensregio’s– project Nederland Ondernemend InnovatielandHoe we deze doelstellingen gaan realiseren staat onder meer in het Energierapport
2008, de Industriebrief, de Lange Termijn Strategie Nederland Ondernemend
Innovatieland, de beleidsbrief Internationaal Ondernemen en de ICT-Agenda
2008–2011. In deze EZ-beleidsagenda koppelen we het beleidsprogramma
van het kabinet aan de drie EZ-prioriteiten, met als doel voor 2009: concrete
uitvoering van alle doelstellingen, oftewel actie. Onze prioriteiten zijn:1. Bedrijven krijgen meer ruimte krijgen om te ondernemen en te vernieuwen2. Consumenten staan sterker en kunnen hun recht laten gelden3. Onze energie is schoon en zeker en onze telecommunicatie veilig en
betrouwbaar1. Bedrijven krijgen meer ruimte om te ondernemen
en te vernieuwenDoelstelling 14: Het versterken van het innovatief
vermogen van de Nederlandse economieEZ draagt in 2009 bij aan het bereiken van deze doelstelling door:– De innovatiekredieten te verhogen met € 19 mln
tot in totaal € 40 mln– De ophoging van de WBSO met € 39 mln– Internationalisering en doorontwikkeling innovatieprogramma’sNederland wil concurrerend, vernieuwend en toonaangevend zijn in een open
wereldeconomie. Zoals weergegeven in het beleidsprogramma streeft het kabinet
naar een versterking van het innovatief vermogen van de Nederlandse economie.
Innovatie creëert immers productiviteitsgroei, houdt bedrijven concurrerend
in een internationaal speelveld en draagt ook bij aan de aanpak van een aantal
maatschappelijke opgaven zoals bijvoorbeeld het oplossen van de problematiek
op de arbeidsmarkt in de zorg- en onderwijssector. Ondernemerschap, aanpassingsvermogen
en vernieuwingskracht van Nederlandse bedrijven zijn daarvoor cruciaal. Daarom
breiden we mogelijkheden voor ondernemers om te innoveren uit en zorgen we
voor een beter internationaal vestigingsklimaat. Dat doen we bijvoorbeeld
met een innovatiekrediet voor risicovolle projecten in kleine en middelgrote
bedrijven; met Innovatieprogramma’s voor het bedrijfsleven en kennisinstellingen
op vlakken waarin we internationaal uitblinken (denk bijvoorbeeld aan onze
scheepsbouw, waterzuivering en chemie) en met nieuwe programma’s op
het gebied van zorg, energie, water, onderwijs en veiligheid. Thema’s
die zeer actueel zijn en van groot maatschappelijk belang. Het kabinet werkt
hiervoor nauw samen in het project Nederland Ondernemend Innovatieland.Doelstelling 15: meer zelfstandige ondernemers met
personeel en meer snelle groeiers in 2011EZ draagt in 2009 bij aan het bereiken van deze doelstelling door:– Te starten met de Groeiversneller: ondersteuning 80 tot 100
bedrijven vijf jaar lang, om hun omzet te verhogen tot ten minste € 20
mln per jaar.– Een landelijk kader voor microfinanciering De experimentwet
Bedrijfsgerichte Gebiedsverbetering, die in werking treedt en de wijkeconomie
zal verbeterenVoor een dynamische en productieve economie zijn meer starters, zelfstandigen
met personeel en snelle groeiers nodig. Deze groep jonge, creatieve en bevlogen
ondernemers leveren een belangrijke bijdrage aan de economie. Dat geldt net
zo goed voor familiebedrijven: we willen er voor zorgen dat de familiebedrijven
van vandaag in de familie blíjven, en de familiebedrijven van morgen
er kunnen kómen. Het moet voor creatieve mensen met lef en passie makkelijker
worden om een onderneming te starten. We stimuleren dat bijvoorbeeld door
microfinanciering, maar ook door coaching en netwerken te bevorderen. Kennis
is de enige grondstof die vermeerdert als je hem deelt. Het draait niet alléén
om geld. Maar natuurlijk is dat wel een belangrijke basis.De drijfveren om te ondernemen ontstaan vaak al op jonge leeftijd. Maar
het is een kostbare kiem van een zaadje dat gevoed moet worden. Dit kabinet
streeft naar meer zelfstandige ondernemers, die meer personeel in dienst nemen.
Dat doen we onder andere door samen met het ministerie van OCW de aansluiting
tussen beroepsonderwijs en bedrijfsleven te verbeteren, uitval in het beroepsonderwijs
te voorkomen en MKB-bedrijven te stimuleren om samen met onderwijsinstellingen
het leren in de praktijk te verbeteren. Ook de stap van werknemer naar ondernemerschap
en andersom moet gemakkelijk gezet kunnen worden.Een van de struikelblokken in ondernemend Nederland is de veiligheid in
de buurten waar ondernemers werken. Dat heeft ernstige gevolgen voor de wijkeconomie.
Het kabinet bevordert de veiligheid onder andere door veiligheidsscans aan
te bieden, de daaruit voortkomende veiligheidsmaatregelen te vergoeden én
door straatmanagers in te stellen. Ook willen we bedrijvengebieden verbeteren,
zodat ondernemers de kans krijgen om met elkaar een gunstig ondernemingsklimaat
en een bloeiende wijkeconomie te creëren.Het is niet wenselijk om voor grote en kleine bedrijven altijd dezelfde
regels te hanteren. Financiële risico’s bij ontslag, ziekte, hoge
indirecte arbeidskosten, administratieve lasten en hoge lonen vormen een drempel
voor kleine ondernemingen als ze personeel aan willen nemen. Zij worden geconfronteerd
met relatief hoge kosten, juist omdat ze zo klein zijn. We gaan inventariseren
waar die regels versoepeld kunnen worden, samen met de ministeries van Financiën
en SZW. Bijvoorbeeld als het gaat om belasting- en premieafdrachten; levensloop-,
spaarloonen pensioenregelingen en de hoogte van de WGA-premie.Doelstelling 16: minder regels, minder instrumenten,
minder lokettenEZ draagt in 2009 bij aan het bereiken van deze doelstelling door:– De inwerkingtreding van het Kaderbesluit EZ– De implementatie van de dienstenrichtlijnHet aantal bedrijven dat snel groeit blijft achter. Het kabinet vindt
dit onwenselijk, en heeft in haar beleidsprogramma de ambitie neergezet om
in 2011 meer snelle groeiers te hebben. Dat werkt het kabinet in samenwerking
met het Innovatieplatform concreet uit met de zogenoemde «groeiversneller».
We zullen 100 bedrijven vijf jaar lang ondersteunen bij de realisatie van
omzetgroei van enkele miljoenen per jaar tot ten minste € 20 mln.
En natuurlijk werken we er nog steeds met man en macht aan om voor alle bedrijven
de regeldruk te verminderen, zodat ondernemen geen administratieve exercitie
hoeft te worden.Duurzame economische groei, ook internationaal, staat voorop. De regering
maakt zich zowel internationaal als nationaal sterk voor maatschappelijk verantwoord
ondernemen. Door het op de agenda te zetten van economische missies. Door
een visie te ontwikkelen op hoe Nederlandse bedrijven beter kunnen omgaan
met hun maatschappelijke verantwoordelijkheden bij hun productie in het buitenland.
Hier wordt het recent verschenen SER-advies over duurzame globalisering nauw
bij betrokken. De continue aandacht voor MVO en de Nederlandse inzet in de
WTO-onderhandelingen voor een eerlijke wereldhandel leveren een aanzienlijke
bijdrage aan de millenniumdoelen.Via «Holland Branding» zet het kabinet Nederland en het Nederlandse
bedrijfsleven wereldwijd neer als «pioneers in international business».
Samen met het Innovatieplatform wordt actie ondernomen om het merk Holland
te versterken, namelijk de «Paint the World Orange Contest». Het
toerisme naar Nederland is een belangrijk speerpunt. Het accent ligt op inkomend
toerisme met hoge bestedingen ter plaatse, zoals congresbezoekers. En op toeristen
uit China en India. Toeristen uit die landen zijn immers ook zakelijk weer
interessant in verband met nieuwe export en investeringsmogelijkheden.Het wordt steeds meer een kruisbestuiving: het zoeken naar nieuwe manieren
om mensen, kennis, geld en ideeën naar Nederland te krijgen en onze eigen
handelspositie in het buitenland te versterken. Pionieren, zoals we dat al
van oudsher zo goed kunnen. Via 2g@there helpen we bijvoorbeeld samenwerkingsverbanden
in kansrijke sectoren. Dat zorgde al voor een mooie samenwerking tussen de
Chinese Academy of Agricultural Sciences en de Wageningen University Research Centre (WUR) en het teamwork
van Nederlandse bedrijven met een gezamenlijke marktbenadering bij waterzuivering
in de Golfregio. We richten ons daarbij op een betere dienstverlening aan
Nederlandse bedrijven die zich over de grens begeven en aan buitenlandse bedrijven
die zich in Nederland vestigen.Om voeling te houden met de dagelijkse praktijk van ondernemend Nederland
en de drempels die ondernemers daarbij tegenkomen, heeft EZ een aantal bedrijven
geadopteerd. Door – enthousiast ontvangen – bedrijfsbezoeken en
persoonlijk contact met deze bedrijven krijgen we een concreet beeld van waarmee
we ondernemers kunnen ondersteunen en waar onnodige regels en lasten het ondernemen
belemmeren. Dit past goed bij het kabinetsmotto «Minder regels, minder
instrumenten en minder loketten». Juist door voeling te houden met «daar
waar het gebeurt» kunnen we ondernemerschap en innovatie op de juiste
manier stimuleren. 2. Consumenten staan sterker en kunnen hun recht
laten geldenHet is belangrijk dat consumenten goed geïnformeerd zijn over hun
rechten en plichten bij de aankoop van producten of diensten. Een goede marktwerking
is immers ook afhankelijk van een geïnformeerde consument, die zelf zijn
keuzes kan maken op de markt. Het kabinet versterkt samen met andere departementen
de positie van de consument door bijvoorbeeld het toezicht van de NMa, de
OPTA, het agentschap Telecom en de Consumentenautoriteit, de AFM en de NZa.
Maar ook dankzij het stimuleren van de komst van nieuwe onafhankelijke Geschillencommissies
op tal van markten, zoals de telecommarkt en de zorg, waar consumenten hun
geschillen met bedrijven voor kunnen leggen.Ook in 2009 zal ons consumentenbeleid een prominente rol blijven spelen.
Bijvoorbeeld met De Wet Oneerlijke Handelspraktijken: deze geeft de Consumentenautoriteit
straks meer middelen om de consument adequaat te beschermen en preventief
op te treden. Met deze wet worden agressieve verkooppraktijken aangepakt en
bestraft door de Consumentenautoriteit. Een ander voorbeeld is het Europese
Groenboek herziening van het Consumentenacquis. Dit zorgt er voor dat consumenten
straks beter worden beschermd buiten de eigen landsgrenzen.In 2009 wordt de positie van de consument op de energiemarkt beter, doordat
het wetsvoorstel over de kleinverbruikermarkt voor energie in werking treedt.
Door de invoering van het capaciteitstarief en het leveranciersmodel zal de
consument nog maar één aanspreekpunt in de markt hebben: de
commerciële leverancier van elektriciteit en gas. Wisselen van leverancier
wordt makkelijker gemaakt en de leverancier zal niet meer afhankelijk zijn
van de meetdata van de netbeheerder. De invoering van de slimme meter zal
ervoor zorgen dat de meetgegevens op afstand uitleesbaar zijn en op ieder
moment kunnen worden gefactureerd.Nederland wil dat in 2009 de tarieven voor SMS- en dataverkeer over de
grens worden gereguleerd. We zullen dit in EU-verband voorstellen. We willen
niet dat de consument bij thuiskomst na een vakantie verrast wordt door hoge
telefoonrekeningen die niet of nauwelijks te vergelijken zijn met onze nationale
tarieven. De Agenda Telecomconsument zorgt er voor dat de consument goed is
voorbereid, dat er keuzevrijheid is en dat de markt transparanter en betrouwbaarder
wordt. Speerpunten zijn het verbieden van stilzwijgend verlengen van telecomabonnementen
met meer dan een maand na de oorspronkelijke contractperiode; de invoering
van het verplichte bel-me-niet register; aanpakken van de overstapproblemen
rond internet en de aanpak van de wachttijden bij 0900-nummers.Om veilige en betrouwbare elektronische communicatie te garanderen, moet
de gebruiker van de communicatiesystemen ook op de hoogte zijn van de risico’s
die daaraan kleven. Daarom blijft de regering met het programma Digibewust
zorgen voor bewustwording bij bedrijven en consumenten over de risico’s.
Ook blijkt uit de recente ICT-Agenda 2008–2011 dat zo’n 1,6 miljoen «digibeten»
in ons land door het aanleren van basale computervaardigheden grote koopkrachtvoordelen
hebben, bijvoorbeeld doordat men op internet producten kan vergelijken. Deze
cijfers maken duidelijk dat het aanleren van basale computerkennis loont,
en dat hier ook een rol voor de overheid ligt de komende jaren. Daarom brengen
we in het najaar van 2008 een actieprogramma uit over ICT-vaardigheden; bijvoorbeeld
het beter scholen van kwetsbare groepen zoals ouderen, kinderen en laaggeletterden.3. Onze energie is schoon en zeker en onze telecommunicatie
veilig en betrouwbaarEnergieHet kabinet wil betrouwbare, duurzame en betaalbare energie garanderen.
Nu én in de toekomst. Energie moet beschikbaar en zeker zijn en blijven
voor iedereen. Dat is natuurlijk niet alleen een nationale aangelegenheid,
onder andere gezien de wereldmarkten voor olie en gas. De toenemende wereldvraag
naar olie en gas vereist nu een stevige inzet om de energiemarkten goed te
laten werken en onze energiebronnen verder te diversificeren. Het kabinet
bedrijft actieve energiediplomatie met olie- en gasproducerende landen, bijvoorbeeld
via het Internationale Energie Agentschap en intensieve bilaterale contacten.
We willen ons internationaal profileren als gasrotonde, om onze positie ook
in de toekomst veilig te stellen. Op die manier kunnen we onze gasvoorziening
waarborgen als ons eigen gas op is, en profiteren we maximaal van onze eigen
kennis en gasinfrastructuur.In EU-verband werkt het kabinet aan een stevig intern en extern energiebeleid,
waarin de zekerheid van onze energievoorziening centraal staat. We
blijven ons daarom binnen Europa inzetten voor onafhankelijke netwerken, omdat
die de werking van de Europese elektriciteitsmarkt en gasmarkt bevorderen.
Onafhankelijke netwerken zijn in Nederland gerealiseerd door de Wet onafhankelijk
netbeheer. Van 1 juli 2008 tot en met 31 december 2010 zal de splitsing
van de energiebedrijven ingevoerd worden. EZ volgt die voortgang aan de hand
van de door de bedrijven opgestelde splitsingsplannen.Ook voert EZ regie op de aanleg van hoogspanningsnetwerken. Hierdoor gaat
de publieke besluitvorming over deze grote projecten veel sneller. We zullen
waar nodig de Rijkscoördinatieregeling gebruiken om grote infrastructurele
energieprojecten te versnellen. In 2009 wordt gestart met de realisatie van
een nieuwe 380 kV hoogspanningsverbinding in de Randstad. De verbinding komt
tegemoet aan de sterk toegenomen vraag naar transport van elektriciteit als
gevolg van een gestegen vraag naar elektriciteit in de Randstad.Project Schoon en ZuinigEZ-gerelateerde acties van dit project in 2009 zijn:– Een start met de investeringen uit de Innovatieagenda Energie:
in deze kabinetsperiode wordt een totaal van € 438 miljoen geïnvesteerd
in een duurzame energiehuishouding.– De toekenning van vergunningen voor windparken op zee. Voor
minstens 450 MW energie. Hiervoor trekt het Rijk € 120 miljoen euro
subsidie per jaar uit.– Het bedrag voor de Stimuleringsregeling Duurzame Energieproductie
(SDE) is structureel verhoogd met € 144 miljoen tot 2015. De SDE
wordt uitgebreid met duurzame warmteopwekking.Energiebesparing en duurzame energie dragen niet alleen bij aan een schone,
maar ook aan een betrouwbare energiehuishouding. Het kabinet streeft naar
een duurzame consumptie en productie. Met als doel, zoals weergegeven in het
Energierapport: 2 procent energiebesparing per jaar, 20 procent duurzame energie
in 2020 en een reductie van de broeikasemissie van 30 procent in 2020. We
stimuleren schonere energie bijvoorbeeld door vermindering, hergebruik, afvang
en opslag van CO2. Het kabinet is ook voorstander van het Europese
emissiehandelssysteem (ETS) om de uitstoot van broeikasemissies te verminderen.
Na 2012 willen we dat er een wereldwijd systeem komt. Het kabinet geeft nog
deze kabinetsperiode – bij voorkeur voor eind 2009 – duidelijkheid
over de bestemming van de opbrengsten uit de ETS-veiling.We willen dat kansrijke duurzame initiatieven sneller uitgevoerd kunnen
worden. We hebben daarvoor het budget voor de Stimuleringsregeling Duurzame
Energieproductie (SDE) verhoogd met € 144 mln tot 2015. In 2009
zal de SDE worden uitgebreid met de stimulering van duurzame warmteopwekking.
Duurzame energie krijgt ook een nieuwe impuls door het wetsvoorstel dat voorrang
en transport voor duurzame elektriciteit regelt bij het aansluiten op het
elektriciteitsnet. Dankzij de Innovatieagenda Energie is in deze kabinetsperiode
een bedrag van € 438 mln beschikbaar. EZ werkt hiervoor samen met
onder andere het ministerie van VROM in het project Schoon en Zuinig. De volgende
thema’s staan centraal: groene grondstoffen; nieuw gas; duurzame elektriciteit;
duurzame mobiliteit; keten efficiency; gebouwde omgeving en de kas als energiebron.Komend jaar zullen ook de vergunningen voor de realisatie van tenminste450 MW wind op zee worden toegekend, waarna een SDE-subsidie kan volgen.
In deze kabinetsperiode zullen door het Rijk gebieden worden aangewezen, waar
vanaf 2012 in totaal tot 6000MW aan windparken op zee gerealiseerd kunnen
worden. EZ, VROM en VenW werken hierbij nauw samen. Biomassa is samen met
windenergie de belangrijkste optie om onze 20% duurzame energiedoelstelling
te realiseren. In 2009 worden met de EU afgestemde duurzaamheidcriteria voor
biomassa en biobrandstoffen ingevoerd. We onderzoeken dan ook in hoeverre
de grootschalige inzet van biomassa in elektriciteitscentrales kan worden
gestimuleerd.TelecommunicatieVeilige en betrouwbare systemen van telecommunicatie en ICT zijn belangrijk
voor onze economie. De rol en het functioneren van OPTA, de toezichthouder
op deze markten, zal aankomend jaar onderzocht worden met het oog op de aansluiting
met de sterk veranderende telecommarkt. Volgend jaar zal ook de samenvoeging
van de vijf Europese richtlijnen voor de elektronische communicatiesector
klaar zijn. Dit nieuwe EU-regelgevingskader zal in de Telecommunicatiewet
opgenomen worden, zodat de consument beter wordt beschermd.De regering streeft naar veilige elektronische netwerken. Preventie en
bestrijding van cybercrime is een prioriteit. Zo werkt het kabinet aan een
algeheel verbod op het sturen van spam in Nederland. Spammen van burgers was
al strafbaar. Als het aan ons ligt, geldt dit straks ook voor het spammen
van bedrijven. Daarnaast werkt het kabinet met andere partijen samen om kwetsbare
automatisering beter te beschermen. De Maeslantkering, Schiphol en andere
belangrijke knooppunten mogen immers niet het slachtoffer worden van cybercrime.
Het Knooppunt Infrastructuur Cybercrime speelt hierbij een belangrijke rol.
EZ werkt onder andere met het ministerie van BZK samen aan de bescherming
van de voor Nederland vitale ICT- en telecomsector.Een ander aandachtspunt is een schone ICT-huishouding. Computers en ICT-toepassingen
vreten energie. In 2020 is waarschijnlijk zo’n 10 procent van ons energiegebruik
ICT-gerelateerd. Om tot een energiezuinigere ICT-sector te komen is deze zomer
een Meerjarenafspraak Energie-efficiency ondertekend met de ICT-sector. Ook
stapt EZ als departement zelf in het najaar van 2008 over op andere cybercentres,
zodat we 30% energiebesparing realiseren. Hiermee zetten we een belangrijke
stap naar een schonere ICT-huishouding.In september 2011 lopen de vergunningen van de commerciële radiostations
in de AM- en FM-frequentiebanden af. In 2009 zullen, naar verwachting, de
vergunningen voor de nieuwe exploitatieperiode vanaf september 2011 worden
verdeeld. Zo krijgen zowel de huidige vergunninghouders als eventuele nieuwe
bedrijven voldoende tijd om zich voor te bereiden op de nieuwe situatie. Ten
slotte zal frequentieruimte verdeeld worden die bestemd is voor (digitale)
radio.Tot slotHet jaar 2009 staat zoals eerder gezegd in het teken van actie. In 2009
draait het er om dat EZ de ambities uit het beleidsprogramma van het kabinet
en onze recente strategische nota’s uitvoert in de praktijk. Daarnaast
staat komend jaar in het teken van het voortzetten van succesvolle trajecten;
zoals innovatieve programma’s waarmee we Nederland internationaal op
de kaart zetten, een stevige aanpak van regeldruk, een transparante
en geordende energie-, telecom- en postmarkt en een voortvarende aanpak van
het consumentenbeleid. Nationaal én internationaal.Een beleidsagenda bestaat altijd uit vele projecten, structuren, subsidies,
voornemens en programma’s. Uiteindelijk is dat wat op papier staat niet
waar het om gaat. Het gaat om de praktijk en het resultaat, en dáár
richten we ons dan ook op. Het kabinet zoekt samen met het bedrijfsleven en
andere betrokken partijen naar vernieuwende, concrete oplossingen voor de
grote maatschappelijke opgaven waar we de komende jaren voor staan.Met als uiteindelijk doel: een ondernemend, concurrerend, duurzaam, creatief
en vernieuwend Nederland, waarin welvaart en welzijn hand in hand gaan.EZ 2009 in een oogopslagEZ draagt bij aan een welvarend, duurzaam en ondernemend Nederland. Dit
past in «Samen werken, samen leven», het beleidsprogramma van
het kabinet. Per EZ-prioriteit en kabinetsdoelstelling wordt hieronder een
aantal specifieke acties voor 2009 genoemd:Bedrijven meer ruimte om te ondernemen en te vernieuwenDeze prioriteit draagt bij aan de kabinetsdoelstellingen in pijler 2 van
het beleidsprogramma van het Kabinet: een innovatieve concurrerende en ondernemende
economie.Doelstelling 14: het versterken van het innovatief vermogen
van de Nederlandse economie• Het budget van het innovatiekrediet wordt in 2009 verhoogd tot € 40
mln. Hierdoor kunnen meer kansrijke, risicovolle R&D-projecten gefinancierd
worden.• In 2009 investeren we meer in de internationale kant van onze innovatieprogramma’s.
Daarmee stimuleren we buitenlandse investeringen in Nederland én Nederlandse
handel in het buitenland.• Het budget voor de fiscale WBSO, die speur- en ontwikkelingswerk
stimuleert, stijgt met € 39 mln in 2009. Daardoor kunnen meer MKB
bedrijven compensatie aanvragen voor een deel van hun loonkosten voor R&D-activiteiten.Project Nederland Ondernemend Innovatieland• In 2008/begin 2009 starten nieuwe innovatieprogramma’s rond
zorg, energie, water, onderwijs en veiligheid.• Door een verdere uitrol en uiteindelijke verankering van Small
Business Innovation Research (SBIR) zorgt EZ ervoor dat innovatieve MKB-ers
meer kansen krijgen bij aanbestedingen en overheidsopdrachten.• Bovendien is de komende jaren € 54 mln beschikbaar voor
ICT-oplossingen voor energie-, milieu-, mobiliteit-, onderwijs-, zorg en veiligheidvraagstukken.Doelstelling 15: Meer zelfstandige ondernemers met personeel
en snelle groeiers in 2011• Met de Groeiversneller ondersteunen we 80 tot 100 bedrijven vijf
jaar lang, om hun omzet te verhogen tot ten minste € 20 mln per
jaar.• Het kabinet trekt € 24 mln uit voor meer veiligheid van
bedrijven. Hiervan kunnen onder andere straatmanagers, veiligheidsscans en
subsidies voor organisatorische, bouwkundige en elektronische veiligheidsmaatregelen
worden betaald.• Er wordt een impuls gegeven aan de wijkeconomie door de experimentwet
Bedrijfsgerichte Gebiedsverbetering die het ondernemers mogelijk maakt om
gezamenlijk bij te dragen aan een aantrekkelijke en veilige bedrijfsomgeving.• Er komt in 2009 een landelijk kader voor microfinanciering. We
streven ernaar dat iedere ondernemer of starter met een financieringsbehoefte
tot 35 000 euro (die nu niet door de markt wordt bediend, maar wel voldoende
potentie heeft) toegang kan krijgen tot microfinanciering.Doelstelling 16: Minder regels, minder instrumenten, minder
loketten• Het Kaderbesluit EZ-subsidies treedt in werking, waardoor voor ondernemers de administratieve lasten bij de aanvraag van subsidies
op het terrein van innovatie, regionaal beleid en ondernemerschap verminderen.• In december 2009 is de implementatie van de Dienstenrichtlijn een
feit. Hierdoor wordt de dienstverlening aan ondernemers verbeterd o.a. door
snellere procedures, en zullen de administratieve lasten veroorzaakt door
de rijksoverheid en decentrale overheden met circa € 65 mln dalen.Doelstelling 17: een slagvaardige aanpak van economische
ontwikkeling in top- en grensregio’s• Vanuit het Fonds economische structuurversterking (Fes) is € 125
mln extra beschikbaar om het internationale vestigingsklimaat in vier regio’s
te verbeteren: Randstad Urgent, Brainport Eindhoven, Voedseltechnologie Oost-Nederland
en Energieknooppunt Groningen. Dit past bij Pieken in de Delta: dát
versterken waar we als land goed in zijn.• In het kader van de Europese Territoriale Samenwerking streven
we in 2009 naar een aantal ambitieuze grote projecten in de grensregio’s.Consumenten staan sterker en kunnen hun recht laten gelden• Dankzij de vernieuwde Wet Oneerlijke Handelspraktijken kan de Consumentenautoriteit
consumenten beter ondersteunen. Zo kunnen bijvoorbeeld agressieve verkooppraktijken
worden aangepakt.• In 2009 treedt het wetsvoorstel over de kleinverbruikermarkt voor
energie in werking. Dit maakt het makkelijker om te wisselen van leverancier.• Een verantwoorde inzet van de slimme meter zorgt ervoor dat meterstanden
op afstand uitleesbaar en altijd correct zijn.• De Agenda Telecomconsument zorgt in 2009 voor een verbod op stilzwijgende
verlenging van telecomabonnementen, de invoering van een verplicht bel-me-niet-register
en kortere wachttijden bij 0900-nummers. Onze energie is schoon en zeker en onze telecommunicatie
veilig en betrouwbaarDeze prioriteit draagt bij aan het Project Schoon en
Zuinig en aan doelstelling 22, het stimuleren van duurzame consumptie en productie, waarvoor
het ministerie van VROM primair verantwoordelijk is.• Het kabinet investeert deze kabinetsperiode € 438 mln
in een duurzame energiehuishouding. Dit vloeit voort uit de Innovatieagenda
Energie. We investeren o.a. in duurzame mobiliteit, groene grondstoffen, nieuw
gas, duurzame elektriciteit en de kas als energiebron.• De vergunningen voor windparken op zee worden toegekend. Dat zal
naar verwachting zo’n 450 MW energie opleveren. Hiervoor trekt het Rijk € 120
mln subsidie per jaar uit.• Het bedrag voor de Stimuleringsregeling Duurzame Energieproductie
(SDE) is verhoogd met € 144 mln tot 2015. De SDE wordt uitgebreid
met duurzame warmteopwekking.• De Wet Onafhankelijk Netbeheer Energiebedrijven zorgt ervoor dat
in 2009 en 2010 de energiebedrijven gaan splitsen. De voortgang van de splitsing
wordt door EZ nauwgezet gevolgd.• Er komt een nieuwe 380 kV hoogspanningsverbinding in de Randstad
voor de transport van elektriciteit.• In 2009 worden de vergunningen verdeeld van de commerciële
radiostations in de AM- en FM-frequentiebanden voor de nieuwe exploitatieperiode
vanaf september 2011.SlotparagraafOnderstaand is een selectie opgenomen van de belangrijkste wijzigingen
(kasuitgaven en ontvangsten) ten opzicht van de begroting 2008. Een volledig
overzicht van de majeure beleidsmatige verplichtingenmutaties is opgenomen
in het verdiepingshoofdstuk. Uitgaven (in € mln)200820092010201120122013Stand ontwerpbegroting 2008 (incl
Nota van Wijziging)2 596,52 788,12 696,42 606,22 501,3 Artikel 2 Een sterk innovatievermogen      1. Innovatieplatform
(VJN)3,03,03,0   2. Innovatievouchers/IPC’s
(VJN) 6,411,8   3. Innovatiekredieten 0,51,73,82,9 4. CTMM (VJN)– 29,8– 15,26,717,217,1 5. BSIK (deels VJN)– 12,3– 33,231,822,315,1 6. Holst– 19,36,06,06,01,3        Artikel 3 Een concurrerend ondernemersklimaat      7. Veiligheid (VJN)3,08,09,03,01,0 8. Kapitaalmarktpakket 4,04,07,014,0 9. BSRI (VJN)8,9            Artikel 4 Doelmatige en duurzame energiehuishouding      10. MEP (VJN)– 148,6– 74,3– 48,2– 40,2– 21,8 11. SDE (deels VJN)– 28,5– 43,2– 46,6– 12,478,6 12. Benchmark convenant 2,02,02,02,0 13. Joint Implementation – 32,9– 11,1– 20,1– 20,0 14. Aanvalsplan Warmte 8,010,012,0  15. Zonneboilers warmtepompen 9,58,59,59,5 16. Energie innovatie5,09,09,09,09,0 17. Transitiemanagement (incl. Borssele)31,217,711,24,7         Artikel 5 Internationale economische betrekkingen      18. Faciliteit Transitielanden 20,020,020,020,0        Artikel 10 Elektronische communicatie
en post      19. Antwoord voor bedrijven(VJN)2,35,15,05,05,1 20. EUdienstenrichtlijn2,64,70,70,50,5 21. Digibewust2,05,34,04,06,5        Diverse artikelen      22. PIANOo 3,03,03,0  23. Loonbijstelling (VJN)21,722,623,021,622,2        Overige mutaties28,154,225,37,120,2 Stand ontwerpbegroting 20092 465,82 778,32 786,02 691,22 684,52 636,6 Ontvangsten (in € mln)200820092010201120122013Stand ontwerpbegroting 2008 (incl
Nota van Wijziging)7 690,38 922,18 183,37 727,87 076,5 Artikel 2 Een sterk innovatievermogen      24. Diverse Fes projecten (VJN)– 15,7– 8,849,517,619,1        Artikel 3 Een concurrerend ondernemersklimaat      25. IPR decentraal Noorden (VJN)16,0            Artikel 4 Doelmatige en duurzame energiehuishouding      26. Aardgasbaten (deels VJN)1 000,03 700,02 750,0550,0– 100,0 27. Fes afdracht (deels VJN)– 1 154,0– 382,8– 487,0– 616,7– 597,9 28. Diverse Fes projecten (VJN)70,120,811,24,7         Artikel 5 Internationale economische betrekkingen      29. Faciliteit Transitielanden uit begrotingsreserve 10,010,010,010,0        Overig      30. High Trust boetetaakstelling – 24,4– 24,4– 24,4– 24,4 Overige mutaties50,4– 12,118,938,4– 9,3 Stand ontwerpbegroting 20097 657,012 224,810 511,47 707,46 374,06 419,7Toelichting tabel beleidsagenda1. De mutatie heeft betrekking op de middelen die zijn gereserveerd voor
experimenten en evenementen voortvloeiend uit het Innovatieplatform.2. Deze mutatie betreft het doorschuiven van IPC-middelen (Fes) uit 2007,
in verband met de naar verwachting grote aanvraag voor IPC’s in 2008.3. In het Beleidsprogramma zijn extra middelen uitgetrokken voor de Innovatiekredieten.
Deze mutatie betreft de verwerking van de extra middelen op de EZ-begroting.4. Betreft een aanpassing van de raming zodat het beschikbare budget meer
in overeenstemming is met de jaarlijks benodigde middelen van het instituut.
Committering van de middelen vindt namelijk niet in één keer
plaats, zoals aanvankelijk werd verwacht, maar op basis van jaarwerkplannen.5. De betalingen van de BSIK projecten verlopen langzamer dan oorspronkelijk
geraamd. Derhalve wordt voorgesteld de Fes-middelen in een langzamer tempo
aan de EZ begroting toe te voegen.6. Als gevolg van de vertraagde start van het Holst-centre, vanwege problemen
met het werven van personeel, wordt voorgesteld de voor 2008 beschikbare middelen
door te schuiven naar latere jaren.7. Betreft een verhoging van het budget ten behoeve van criminaliteitspreventie
voor het kleinbedrijf.8. Betreft de met het Beleidsprogramma samenhangende middelen die «tranchegewijs»
vanaf de aanvullende post van het Rijk aan de EZ-begroting worden toegevoegd.
Deze mutatie heeft betrekking op tranche 2009 voor het kapitaalmarktpakket.9. Met het amendement Smeets c.s. (Kamerstukken II, 31 200 XIII,
nr. 12) is het budget voor de BSRI ten laste van Internationale Ruimtevaart
verhoogd. Bij eerste suppletore begroting 2008 is alternatieve dekking gevonden
in de eindejaarsmarge 2007.10. Deze mutatie bestaat met name uit de volgende drie delen:• Door uitvoerder EnerQ is in 2007 € 38,7 mln minder uit
hoofde van de MEP-regeling uitgekeerd aan subsidieontvangers.
De middelen blijven echter beschikbaar voor de MEP, derhalve zijn de middelen
doorgeschoven naar 2008.• EnerQ heeft aangeven dat voor de jaren 2008 en verder minder liquiditeiten
nodig zijn dan in eerste instantie geraamd. De hiermee samenhangende middelen
blijven beschikbaar voor uitgaven in het kader van de MEP en SDE in latere
jaren.• Het budget van de bestaande WKK voor het jaar 2007 wordt aangevuld
met € 40 mln (kas) in verband met de overtekening van het subsidieplafond.11. Deze mutatie betreft de toevoeging van middelen aan het budget voor
de SDE als gevolg van de motie Samsom (Kamerstukken II, 2007–2008, 31 239,
nr. 16). Daarnaast heeft, zoals bij eerste suppletore begroting 2008
gemeld, een herschikking van de middelen naar latere jaren plaatsgevonden.
De reden hiervoor is dat de betalingen op grond van de SDE trager verlopen
dan aanvankelijk gedacht.12. Binnen het werkprogramma Schoon & Zuinig zijn middelen gereserveerd
om energiebesparing en efficiëntieverbetering in het bedrijfsleven te
stimuleren. Met deze mutatie worden de hiervoor bestemde middelen vanaf de
aanvullende post van het Rijk aan de EZ-begroting toegevoegd. Hiermee worden
het convenant Benchmarking en convenant MJA2 samengevoegd tot de meerjarenafspraak
energie-efficiëntie 2001–2020 (MJA3).13. Deze mutatie heeft deels betrekking op het EZ-aandeel van de dekking
voor de motie Samsom (Kamerstukken II, 2007–2008, 31 239, nr. 16).
In deze motie wordt de regering gevraagd € 120 mln toe te voegen
aan de Stimuleringsregeling Duurzame Energie (SDE). Het overige deel van deze
mutatie betreft middelen die binnen het geheel van de EZ-begroting worden
aangewend ter dekking van intensiveringen.14. Uit de exploitatiecijfers van tot en met 2007 gerealiseerde WKK-installaties
is gebleken dat ondersteuning van bestaande WKK-installaties niet langer noodzakelijk
is. Ondersteuning van bestaande WKK-installaties is derhalve met ingang van
2008 stopgezet (Kamerstukken II, 2007–2008, 28 665, nr. 96).
De betreffende middelen zullen alternatief worden ingezet binnen het warmtedossier.15. Binnen het werkprogramma Schoon & Zuinig zijn middelen gereserveerd
om het gebruik van zonneboilers en warmtepompen te stimuleren. Deze middelen
worden vanaf de aanvullende post van het Rijk aan de EZ-begroting toegevoegd.16. In het kader van de Innovatieagenda Energie worden er vanuit pijler
2 van het Beleidsprogramma, middelen van de aanvullende post naar de EZ-begroting
overgeheveld. Deze middelen zijn bedoeld voor de ontwikkeling van verschillende
innovatieprogramma’s (in totaal 7 thema’s) op het terrein van
energietransitie.17. Betreft een verhoging van het budget voor de besparingstender van
de Unieke Kansen Regeling (UKR).18. De rol van het bedrijfsleven in de snel ontwikkelende landen China
en India zal middels een Faciliteit Transitielanden worden vergroot. De inzet
van ontwikkelingssamenwerking in deze landen zal geleidelijk worden vervangen
door een samenhangend pakket van instrumenten voor private sector ontwikkeling.
De Faciliteit voor de transitielanden India en China zal gefinancierd worden
uit 4 maal € 5 mln ODA, 4 maal € 5 mln non-ODA en 4 maal € 10
mln uit de EZ-begrotingsreserve voor SENO/GOM en Inpres8. Het aandeel uit
de begrotingsreserve wordt via de ontvangsten aan de begroting toegevoegd
(zie mutatie 29).19. Antwoord voor Bedrijven wordt uitgebouwd tot hét rijksbrede
digitale overheidsloket voor ondernemersvragen op alle overheidsterreinen. Om dit te realiseren zijn bij de eerste suppletore begroting 2008
extra middelen aan de EZ-begroting toegevoegd.20. De EU-Dienstenrichtlijn verplicht elke lidstaat vóór
28 december 2009 onder meer een elektronisch «Eén-loket»
in te richten. Om aan deze juridische verplichting te kunnen voldoen, worden
er middelen aan de EZ-begroting toegevoegd.21. Het programma Digibewust geeft voorlichting over veilig gedrag op
internet. Met deze mutatie worden extra middelen aan dit programma toegevoegd
om een tweede pijler binnen Digibewust op te zetten. Deze is gericht op het
verbeteren van digitale vaardigheden bij achterblijvende groepen.22. Op basis van de evaluatie (Kamerstukken 2007–2008, 29 966,
nr. 5) is besloten de activiteiten van PIANOo voort te zetten tot en
met 2011 teneinde het aanbesteden bij overheden verder te professionaliseren.
Met deze mutatie worden de benodigde middelen voor de periode 2009–2011
toegevoegd.23. Dit betreft de loonbijstelling die door het ministerie van Financiën
bij eerste suppletore begroting 2008 is overgeboekt naar de EZ-begroting.24. Bij eerste suppletore begroting 2008 zijn voor diverse instrumenten
Fes-middelen doorgeschoven. Het betreft met name de doorwerking van niet opgevraagde
middelen uit 2007.25. In 2008 is € 16 mln aan middelen terugontvangen van het
Noorden in verband met de eindafrekening van het programma IPR-decentraal
tot en met 1999.26. Als gevolg van met name de hogere olieprijs wordt de raming van de
aardgasbaten naar boven bijgesteld.27. Voor het jaar 2008 en later is sprake van een vaste Fes-voeding uit
gasbaten. Met deze mutatie wordt de raming aangepast aan de gewijzigde voedingssystematiek.28. Deze mutatie bestaat deels uit het doorschuiven van Fes-middelen uit
2007 naar 2008 (MEP, UKR en BSIK) en voor het overige deel uit het toevoegen
van budget voor de Unieke Kansen Regeling (UKR) aan de EZ-begroting vanuit
het Fes.29. Dit betreft de ontvangst uit de begrotingsreserve ten behoeve van
de Faciliteit Transitielanden (zie mutatie 18).30. Met deze mutatie worden de tranches 2008 en 2009 van de op de EZ-begroting «geparkeerde»
high trust-boetetaakstelling verdeeld over de andere betrokken departementen.Doelstellingen Beleidsprogramma 2007–2011In juni 2007 heeft het kabinet het Beleidsprogramma «Samen werken samen leven» gepresenteerd. Het Ministerie
van Economische Zaken is verantwoordelijke voor een vijftal doelstellingen
en één project uit het beleidsprogramma. Daarnaast draagt het
Ministerie van Economische Zaken bij aan het behalen van een zevental andere
doelstellingen en één project. De uitwerking van verschillende
doelstellingen uit het beleidsprogramma is terug te vinden in onderstaande
beleidsartikelen. EZ is verantwoordelijk voor: BeleidsartikelPijler 2. Een innovatieve,
concurrerende en ondernemende economie • Doelstelling 14: Het versterken van het innovatief
vermogen van de Nederlandse economie2 en 4.3• Doelstelling 15: Meer zelfstandige ondernemers
met personeel en meer snelle groeiers in 20113.2• Doelstelling 16: Minder regels, minder instrumenten,
minder loketten (EZ is samen met Financiën eerst verantwoordelijke)3.2 en 10.3 • Doelstelling 17: Een slagvaardige aanpak van
economische ontwikkeling in top- en grensregio’s3.3 • Project: NederlandOndernemend Innovatieland
(EZ is samen met OCW eerst verantwoordelijke)2.3Daarnaast draagt EZ bij aan: Beleidsartikel Pijler 1. Een actieve internationale
en Europese rol • Doelstelling 1: Een Europa,
met een stevig draagvlak onder de burgers, dat zich richt op terreinen waar
het meerwaarde levert en zich niet begeeft op terreinen waar lidstaten het
beter zelf kunnen regelen1.1• Doelstelling 8: Actief bijdragen aan het tot
stand komen van nieuwe, ambitieuze, internationale klimaatdoelstellingen voor
na 20124.3 • Doelstelling 9: Betere dienstverlening aan Nederlandse
burgers en bedrijven in het buitenland5.2 • Doelstelling 10: Betere dienstverlening aan
internationale organisaties en buitenlandse bedrijven die
zich in Nederlandvestigen5.2   Pijler 2. Een innovatieve,
concurrerende en ondernemende economie • Doelstelling 12: Het versterken van de internationale
reputatie van Nederlandse wetenschappelijke
instellingen en onderzoeksinstellingen2.3  Pijler 3. Een duurzame leefomgeving • Project: Schoon en Zuinig4.3 • Doelstelling 22: Het stimuleren van duurzame
consumptie en productie4.3• Doelstelling 23: Bevorderen van een tijdig
en op de vraag afgestemd aanbod van ruimte voor een kwalitatief goed ingepaste
bedrijfslocaties en 80 000 tot 100 000 woningen per jaar3.3  Pijler 6. Overheid en dienstbare
publieke sector • Doelstelling 69: Het oplossen van de 10 meest
gevoelde knelpunten bij administratieve lasten3.2 en 10.3De met het beleidsprogramma samenhangende intensiveringen worden «tranchegewijs»
aan de verschillende departementale begrotingen toegevoegd. Dit betekent voor
EZ dat de volgende additionele verplichtingenbedragen
(tranche 2009) in de begroting 2009 zijn opgenomen in de tabel voor budgettaire
gevolgen van beleid in de genoemde artikelen: Verplichtingen (in € mln)200820092010201120122013Artikel 2 Een sterk innovatievermogen      1. Innovatiekredieten 0,51,73,82,92,9       Artikel 3 Een concurrerend ondernemingsklimaat      2. Kapitaalmarktpakket (w.o. microfinanciering, informal investors
en kenniscentrum MVO) 4,04,07,014,013,0       Artikel 4 Doelmatige en duurzame energiehuishouding      3. Benchmark deelnemers convenant 2,02,02,02,02,04. Zonneboilers warmtepompen 9,58,59,59,59,55. Energie-innovatie5,09,09,09,09,0 De resterende bedragen voor de periode 2010–2012 blijven gereserveerd
voor EZ op de aanvullende post van het Rijk. Dit betreft de enveloppen uit
het Coalitieakkoord minus de reeds uitgedeelde bedragen uit de tranche 2008
en tranche 2009. Deze bedragen worden jaarlijks per tranche beschikbaar gesteld
aan EZ. 3. DE BELEIDSARTIKELEN1. Goed functionerende economie en markten
in Nederland en EuropaAlgemene doelstellingHet versterken van het duurzaam economisch groeivermogen in Nederland,
door bevordering van het functioneren van de economie en markten.Omschrijving van de samenhang in het beleidEconomische groei is noodzakelijk voor financiering van collectieve voorzieningen
en verdere welvaartsstijging. Dit is met name ook van belang met het oog op
de vergrijzing. De toekomstige vraag naar collectieve voorzieningen zal naar
verwachting stijgen bij een dalende beroepsgeschikte bevolking. Hoewel economische
groei tot belasting van het milieu leidt, maakt economische groei juist ook
de financiering van de transitie naar een duurzame economie mogelijk. EZ richt
zich op versterking van de economische structuur en verbetering van de werking
van markten in Nederland en Europa. Hiervan profiteren burgers en bedrijven
door betere keuzemogelijkheden en concurrerende prijzen.VerantwoordelijkheidDe minister van Economische Zaken is (mede)verantwoordelijk voor:• de versterking van het groei- en concurrentievermogen in Nederland
en de EU. Zo is de minister, als politiek Lissabon coördinator, verantwoordelijk
voor de uitvoering van de Lissabonstrategie voor groei en banen in Nederland;• de versterking van de Interne Markt;• de Nederlandse inbreng in de Raad voor Concurrentievermogen;• het bevorderen van optimale marktordening en mededinging;• het toezicht op de mededinging door de NMa;• het versterken van de positie van de consument;• het functioneren van de NMa en de Consumentenautoriteit.Externe factorenBehalen van deze doelstelling hangt onder andere af van:• de ontwikkeling van de wereldeconomie en de internationale financiële
markten;• de uitvoering van de Lissabonstrategie op communautair niveau en
binnen andere lidstaten (het gemeenschappelijke Lissabonprogramma en de nationale
hervormingsprogramma’s van de lidstaten);• de implementatie van EU-regelgeving in Nederland;• het nieuwe Europese Parlement dat na de verkiezingen in 2009 ontstaat;• de samenwerking met andere departementen, andere stakeholders en
samenwerking binnen de EU.Het Ministerie van Economische Zaken streeft met zijn beleid naar het
versterken van het duurzaam economisch groeivermogen in Nederland, door bevordering
van goed functioneren van (internationale) markten, heldere wet- en regelgeving
en een stimulerend ondernemings- en investeringsklimaat. De focus ligt op
het creëren van een klimaat waarin ondernemers kennis kunnen omzetten
in vernieuwende producten en diensten en waarin buitenlandse kennisintensieve
bedrijven en kennismigranten zich willen vestigen.Willen we voor Nederland een florerende toekomst dan zijn de verhoging
van de arbeidsdeelname (zowel in personen als in uren) en de verbetering van
de kwaliteit van het arbeidsaanbod van belang. Daarnaast zijn de investeringen
in kennis, innovatie en ondernemerschap cruciaal om de productiviteitsgroei
verder te verhogen. Zoals in de onderstaande tabel te zien is, voorziet het
CPB voor de periode 2008–2011 een potentiële economische groei
van 2¼%.Voor versterking van het duurzaam groeivermogen in Nederland heeft Economische
Zaken een eigen instrumentarium (sleutelgebiedenaanpak, streven naar duurzame
energiehuishouding en innovatie-instrumentarium). Daarnaast intervenieert
EZ op een aantal terreinen. Daarbij valt te denken aan de fiscaliteit, mobiliteit
en sociale zekerheid. Ook in interdepartementale discussies probeert EZ de
gevolgen voor het duurzaam groeivermogen naar voren te brengen. Dat is bijvoorbeeld
terug te zien in de uitvoering van de Lissabonstrategie, waar EZ een dossieroverstijgende
verantwoordelijkheid draagt door het duurzame groeivermogen van de Nederlandse
economie te waarborgen. Een ander voorbeeld is de uitwerking van pijler II
van het Beleidsprogramma, waarin EZ die bredere verantwoordelijkheid voor
het duurzaam groeivermogen heeft vormgegeven in een beleidsprogramma.Kengetal*2002–20072008–2011 Potentiële economische
groei2,0%2¼%Bron: CPB,
Actualisatie Economische Verkenning 2008–2011, september 2007 en CPB,
Economische Verkenning 2008–2011, september 2006  * De prestatie-indicator relatieve structurele groei wordt niet langer
opgenomen, omdat het niveau van deze indicator sterk afhankelijk is van externe
factoren. Een objectieve vergelijking van deze prestatie-indicator tussen
jaren is derhalve niet erg zinvol.Tabel budgettaire gevolgen van beleidArtikel
1: Goed functionerende economie en markten in Nederland en Europa (in € mln) 2007200820092010201120122013Verplichtingen (totaal)76,685,581,377,374,774,272,9Programma gerelateerde verplichtingen18,724,920,520,220,320,020,0Markt en spelregels       OD 2 Optimale marktordening en mededinging bevorderen       – Bijdrage Metrologie14,714,814,614,414,314,314,3– Raad Deskundige Nationale Standaard0,20,10,10,10,10,10,1– Markt en Overheid 5,10,90,90,90,90,9– Bijdrage diverse instituten1,31,31,31,31,31,31,3Algemeen       – Onderzoek en Opdrachten DG Economische Politiek (DGEP)2,53,63,63,53,83,53,5        Apparaat gerelateerde verplichtingen57,960,560,857,154,454,352,9– Personeel DG EP7,69,29,28,88,78,78,7– Apparaatsuitgaven NMa/Dte45,345,145,141,939,339,237,8– Apparaatsuitgaven Consumentenautoriteit5,16,26,56,46,46,46,4        Uitgaven (totaal)79,382,783,078,074,874,072,5Waarvan programma-uitgaven19,522,222,221,020,519,819,7Waarvan juridisch verplicht*  20,518,417,116,316,3 OD 216,518,518,717,616,716,316,3 OD 30,50,30,30,20,2  Algemeen2,53,43,33,23,73,53,4        Ontvangsten (totaal)26,073,970,550,529,527,326,7– Ontvangsten NMa22,249,041,021,0   – High Trust 17,422,022,022,022,022,0– Ontvangsten Dte2,64,74,74,74,72,62,6– Fees NMa1,12,82,82,82,82,72,1– Ontvangsten Consumentenautoriteit0,1      * Dit betreft uitfinanciering van verplichtingen die tot en met 2008 zijn
aangegaan en de bijdragen aan instellingen en instituten.Markt en spelregelsOD 1Bevorderen van een stabiele macro-economische omgeving en versterken van
de Interne Markt.MotiveringOm onze welvaartspositie ten opzichte van andere landen, zowel binnen
als buiten Europa, te behouden en te versterken. Om het groei- en concurrentievermogen
van de EU te vergroten.Instrumenten• Centraal Economische Commissie (CEC): onder andere coördinatie
interdepartementale visievorming en beleidsontwikkeling, met name gericht
op het versterken van het structureel groeivermogen van de Nederlandse economie.
De CEC kan interdepartementaal afgestemde algemeen economische analyses maken
en beleidsrichtingen schetsen die de kwaliteit van besluitvorming kunnen verbeteren.• Nationale Hervormingsprogramma (NHP): het opstellen van het Nationale
Hervormingsprogramma en het bewaken van de voortgang, mede aan de hand van
de jaarlijkse Voortgangsrapporten. De minister van Economische Zaken is hier
als Lissaboncoördinator voor verantwoordelijk.• Bestuurlijke en inhoudelijke contacten met CBS en CPB. CBS is direct
verantwoordelijk voor goede statistische informatievoorziening die noodzakelijk
is voor goede beleidsbeslissingen. CPB maakt prognoses van de te verwachten
economische ontwikkelingen op korte en middellange termijn, analyses van de
economische effecten van beleidsvoorstellen en kwantitatieve en kwalitatieve
economische analyses die relevant zijn voor beleidsvorming in Nederland.• Strategievorming en versterking van de economische functie op beleidsterreinen
binnen en buiten het departement (chief economist rol).• Raad voor het Concurrentievermogen (RvC): deze raad, waaraan de
minister van Economische Zaken deelneemt, neemt beslissingen over maatregelen
die de concurrentiekracht van de Europese economie versterken.• Klachtenloket SOLVIT: dit loket behandelt klachten van burgers
en bedrijven uit de ene lidstaat over een andere lidstaat ten aanzien van
marktverstoringen.• Coördinatiecentrum Staatssteun: coördinatie van en advisering
over staatssteunzaken op EZ. Verder wordt via het voorzitterschap van het
Interdepartementaal Steunoverleg de Nederlandse input voor het multilaterale
steunoverleg in Brussel gecoördineerd en uitgedragen.In 2009 gaat bijzondere aandacht uit naar de volgende activiteiten, waarbij
EZ verantwoordelijk is voor de Nederlandse standpuntbepaling of hieraan meewerkt
in interdepartementaal verband:• Het opstellen van een nieuw voortgangsrapport op het Nationale
Hervormingsprogramma (NHP) in het kader van de Lissabonstrategie. Dit rapport
beschrijft het hervormingsbeleid van Nederland ter bevordering van structurele
duurzame groei over de volle breedte van het sociaal economisch terrein (arbeidsmarkt,
kennis en innovatie, ondernemingsklimaat, energie en klimaat).• Arbeidsmigratie: in 2008 is de «Blauwdruk Modern Migratiebeleid»
verzonden aan de Tweede Kamer (Kamerstukken II, 2007–2008, 30 573,
nr. 10). Dit is een uitwerking van de hoofdlijnen voor nieuw beleid ten
aanzien van arbeids-, studie- en gezinsmigratie zoals beschreven in de kabinetsnotitie «Naar
een Modern Migratiebeleid» (mei 2006). Na bespreking van de blauwdruk
met de Tweede Kamer zullen de beleidsvoorstellen uitgewerkt worden
in nieuwe wet- en regelgeving. Planning is dat in 2010 de implementatie kan
starten. De Europese Commissie heeft vorig jaar (23/10/07) een voorstel voor
de Kaderrichtlijn en de Richtlijn Kennismigranten gepresenteerd. Onderhandeling
in Brussel is momenteel gaande.• Vrij verkeer van werknemers: In 2009 zal de ontwikkeling van het
vrij verkeer van werknemers voor Roemenië en Bulgarije nauwlettend worden
gevolgd. De vrije toegang tot de arbeidsmarkt voor werknemers uit deze landen
is van invloed op het arbeidsaanbod en kan bijdragen aan het opvullen van
moeilijk vervulbare vacatures. EZ borgt dat het economisch belang naar behoren
wordt gewogen in de besluitvorming over het vrijgeven van de arbeidsmarkt.• Interne Markt: De Europese Commissie heeft op 20 november 2007
het eindrapport gepresenteerd van haar review van de Interne Markt. Tijdens
de voorjaarsraad in 2008 zijn hierover conclusies aangenomen. De in 2008 gestarte
uitvoering en concretisering van de review zal ook in 2009 vervolg hebben.• Het Interne Markt Informatie systeem (IMI). De Europese Commissie
ontwikkelt een elektronisch systeem voor informatie-uitwisseling tussen toezichthoudende
en handhavende instanties in alle EU-lidstaten. EZ coördineert de invoering
en uitrol van dit systeem in Nederland. Het systeem wordt vanaf 2008 gebruikt
bij de uitvoering van de Richtlijn Beroepskwalificaties, onder verantwoordelijkheid
van de minister van Onderwijs, Cultuur & Wetenschap. Vanaf begin 2009
zal er een pilot lopen voor het gebruik van IMI voor de Dienstenrichtlijn,
onder verantwoordelijkheid van EZ. Eind 2009 dient het IMI volledig operationeel
te zijn voor de Dienstenrichtlijn.• EU-begrotingsevaluatie: In 2007 is de Nederlandse inzet ten aanzien
van de evaluatie van de Europese begroting in 2008/2009 op hoofdlijnen vastgesteld.
In 2008 is dit standpunt verder verfijnd en heeft de Europese Commissie belanghebbenden
geconsulteerd. Eind 2008, begin 2009 presenteert de Europese Commissie concrete
voorstellen voor de begrotingsevaluatie en zal een belangrijk deel van de
discussie hierover plaatsvinden. Modernisering van de EU-begroting is noodzakelijk
omdat die nu vooral «oud» beleid ondersteunt zoals landbouw en
structuurfondsen, terwijl de uitdagingen voor de Unie liggen op het terrein
van concurrentiekracht, energie, klimaat, JBZ. Op het terrein van EZ gaat
het vooral om kennis, innovatie, energie en het regionale beleid.Implementatietrajecten• Implementatie van het Communautaire Lissabonprogramma. Een groot
deel van de acties onder het Communautaire Lissabonprogramma ligt op het terrein
van de Raad voor het Concurrentievermogen. Voorbeelden zijn de versterking
van de Interne Markt (inclusief interne energiemarkt), de reductie van administratieve
lasten uit EU-wetgeving en een Europese strategie voor octrooien en een duurzaam
industriebeleid. Daarnaast is het energie- en klimaatpakket een belangrijk
onderdeel van het Communautaire Lissabonpogramma.• Vrij verkeer van goederen is één van de belangrijkste
uitgangspunten van de Europese interne markt. De mededeling «De interne
markt voor goederen, hoeksteen van het Europees concurrentievermogen»
van februari 2007 gaf aanleiding tot twee verordeningen die het vrij verkeer
van goederen verder verbeteren. Het gaat om de Europese verordening met eisen
aan accreditatie en markttoezicht en om de Europese verordening voor wederzijdse
erkenning van goederen, beide gepubliceerd in juli 2008.• De Europese verordening met eisen aan accreditatie en markttoezicht versterkt het vertrouwen in de interne markt. De overheid moet als
gevolg van de verordening een Nationale Accreditatie-organisatie aanwijzen,
waarvoor de overheid verantwoordelijk wordt. Dit draagt bij aan het vertrouwen
dat burgers en bedrijven kunnen ontlenen aan conformiteitsbeoordelingen die
onder accreditatie van deze instantie zijn afgegeven. Er zal hiertoe een wetsvoorstel
worden geschreven en ingediend.• De Europese verordening voor wederzijdse erkenning van goederen
zorgt voor verankering van het beginsel van wederzijdse erkenning. Dit verplicht
tot het vastleggen van een strakke procedure voor het weren van producten
van de markt en accentuering van bewijslast bij de overheid. Er zal een productcontactpunt
worden ingesteld waar bedrijven informatie kunnen krijgen over nationale eisen.• Implementatie van de Dienstenrichtlijn. 2009 is het derde en laatste
implementatiejaar van de Dienstenrichtlijn, die uiterlijk op 28 december
2009 moet zijn geïmplementeerd. Door de Dienstenrichtlijn krijgt het
grensoverschrijdende dienstenverkeer binnen de EU een belangrijke impuls,
door onder andere vereenvoudigen en gelijktrekken van procedures voor dienstverrichters,
inrichten van twee elektronische loketten (één voor bedrijven
en één voor consumenten) en nauwere samenwerking tussen toezichthouders
in de lidstaten. Een interdepartementale projectgroep (EZ, BZK, JUS) onderhoudt
met alle betrokken partijen (vakdepartementen, provincies, gemeenten, waterschappen,
PBO’s, beroepsorganisaties en uitvoeringsinstanties) reguliere contacten
voor zowel besluitvorming als coördinatie en monitoring van de door hen
te verrichten werkzaamheden. In 2009 zal alle implementatiewetgeving aan het
parlement worden aangeboden en vinden de nodige uitvoeringsmaatregelen plaats
om de implementatie tijdig en correct te doen verlopen.• Betere rechtsbescherming bij aanbesteden: eind 2007 zijn de rechtsbeschermingsrichtlijnen
gewijzigd. Hiermee worden de mogelijkheden voor benadeelde ondernemers verbeterd
om bij de rechter te klagen in het geval de ondernemer van mening is dat de
aanbestedende dienst een overheidsopdracht onterecht heeft gegund aan een
concurrerende ondernemer. Eind 2009 dienen de richtlijnen geïmplementeerd
te zijn.OD 2Optimale marktordening en mededinging bevorderen.MotiveringConcurrentie kan in belangrijke mate bijdragen aan economische groei.
Het startpunt hierbij is het optimaal borgen van het publieke belang (zoals
kwaliteit, toegankelijkheid).Instrumenten• Nederlandse Mededingingsautoriteit (NMa) voor het uitvoeren van
de Mededingingswet.• Wet- en regelgeving (Mededingingswet, Aanbestedingsregelgeving,
Winkeltijdenwet, Metrologiewet en Waarborgwet) voor de ordening en werking
van en het toezicht op markten.• Kennisnetwerk PIANOo (Professioneel & Innovatief Aanbesteden
Netwerk voor Overheidsopdrachtgevers) voor het stimuleren en faciliteren van
expertise over aanbestedingen bij alle publieke opdrachtgevers.• Infrastructuur voor markttransparantie:– Nederlands Normalisatie Instituut (NEN) voor het maken en bevorderen
van de toepassing van (inter)nationale (product-)normen.– Raad voor Accreditatie (RvA) voor het accrediteren van de daarvoor in aanmerking komende organisaties en instituten (laboratoria, keuringsinstanties,
certificatie-instellingen en inspectie-instellingen).– NMi Van Swinden Laboratorium voor het verzorgen van de herleidbaarheid
naar internationale meetstandaarden door het beheren, onderhouden en ontwikkelen
van de nationale meetstandaarden.In 2009 gaat bijzondere aandacht uit naar de volgende activiteiten:• Mede naar aanleiding van een wens vanuit de Kamer zal de scheiding
tussen het mededingingsbeleid enerzijds, en de uitvoering daarvan door de
NMa anderzijds, scherper worden gedefinieerd dan thans het geval is, zodat
duidelijk is wat tot de verantwoordelijkheid van de Minister dan wel de NMa
behoort. De aanscherping van de rolverdeling tussen de Minister en de NMa
wordt opgepakt in het vervolgtraject van de evaluatie van de werkafspraken
tussen EZ en de NMa zoals deze zijn vastgelegd in het Relatiestatuut EZ-NMa
(Stcrt. 20 december 2005, nr. 247). Inwerkingtreding van voor de
aanscherping noodzakelijke aanpassingen van de Mededingingswet is voorzien
in 2009.• Aanpassingen Mededingingswet– Uitwerking high trust: Naar aanleiding van de plannen in het Coalitieakkoord
zal EZ invulling geven aan «high trust». Om het daarbij horende
grotere vertrouwen in marktpartijen – en dus minder inzet van middelen –
te kunnen rechtvaardigen, moeten de straffen die staan op overtreding van
de mededingingsregels in hogere mate afschrikken. Een wetsvoorstel om de boetes
die de NMa mag opleggen te verhogen is in voorbereiding.– Strafrechtelijke handhaving: Naar aanleiding van de toezegging
aan de Tweede Kamer wordt een voorstel voorbereid dat de bestuursrechtelijke
handhaving van de Mededingingswet aanvult met een nader uit te werken mogelijkheid
van strafrechtelijke sanctionering, waarbij de NMa zaken kan aanbrengen bij
het OM. De aanvullende werking van het strafrecht ziet daarbij met name op
het vlak van de sanctionering van leidinggevenden (natuurlijke personen),
aangezien de NMa reeds doeltreffende sancties aan ondernemingen kan opleggen.– Markt en Overheid: het Wetsvoorstel aanpassing Mededingingswet
ter invoering van gedragsregels voor de overheid wordt in 2009 in de Eerste
Kamer behandeld. Met dit wetsvoorstel wordt beoogd te voorkomen dat overheden
die economische activiteiten verrichten, particuliere ondernemingen oneerlijk
beconcurreren. Inwerkingtreding van het voorstel is voorzien in 2009.• De Europese Commissie heeft geconstateerd dat een effectieve toegang
van consumenten en bedrijven tot de civiele rechter voor schadevergoeding
wegens mededingingsovertredingen onvoldoende is gewaarborgd. In vervolg op
voorstellen van de Commissie in het witboek worden maatregelen getroffen om
het eisen van schadevergoeding te vergemakkelijken.• Belangrijke activiteiten in 2009 voor het kennisnetwerk PIANOo
zijn onder andere de landelijke uitrol van TenderNed, het netwerkcongres voor
overheidsopdrachtgevers en het verder promoten van PIANOodesk (een digitaal
forum waarop overheidsopdrachtgevers kennis en ervaringen uitwisselen).• In de zorgsector werkt EZ samen met VWS aan het versterken van
de positie van de zorgconsument en het vergroten van de diversiteit van het
zorgaanbod. EZ zet zich in voor behoud en verruiming van onderhandelings-
en investeringsmogelijkheden voor zorgaanbieders en zorginkopers. EZ maakt
zich in deze trajecten sterk voor een goede marktordening en adequaat markttoezicht.• Op het gebied van pensioenen werkt EZ samen met SZW en Financiën
aan de introductie van de Algemene Pensioeninstelling (API). De API kan gemakkelijker
dan de bestaande pensioenfondsen de internationale pensioenmarkt betreden
en op die manier bijdragen aan het aantrekkelijker maken van Nederland als
vestigingsplaats voor pensioeninstellingen. EZ maakt zich daarbij met name
sterk voor een gezonde concurrentie in de pensioensector en het waarborgen
van een gelijk speelveld tussen pensioeninstellingen en financiële instellingen.• Op de financiële markten streeft EZ samen met Financiën
naar optimale mededinging. Ook in 2009 zal speciale aandacht uitgaan naar
de Single Euro Payment Area, die in 2008 is gestart.Kengetal Waarde 2007Waarde 2008Ambitie 2009Concurrentie en de
mate waarin overheidsbeleid concurrentie versterkt of beperkt Positie 4Positie 5Top-5 positie
(in selectie van 13 landen)Bron: World Competitiveness
Yearbook en Global Competitiveness ReportToelichting:Versterking van de concurrentie kan, via een versterking van de productiviteitsgroei,
een belangrijke bijdrage leveren aan vergroting van de structurele groei in
Nederland. Het kengetal «concurrentie» is een samengesteld kengetal,
opgebouwd uit twaalf variabelen. Het kengetal geeft een rangorde aan van de
prestatie van Nederland ten opzichte van twaalf landen (België, Denemarken,
Duitsland, Finland, Frankrijk, Ierland, Italië, Japan, Nieuw Zeeland,
Verenigd Koninkrijk, Verenigde Staten en Zweden). Het kengetal zegt iets over
de mate van effectiviteit van het mededingingsbeleid en de mate van concurrentie
tussen bedrijven, de aanwezigheid van verstorende overheidssubsidies en beleid
met betrekking tot het aanbesteden door de overheid. Bronnen voor het kengetal
zijn het «World Competitiveness Yearbook» van het IMD en het «Global
Competitiveness Report» van het World Economic Forum. De rankings op
veel verschillende variabelen in deze rapporten zijn gebaseerd op breed uitgezette
enquêtes onder bedrijven.OD 3Positie van de consument versterken.MotiveringOm consumenten als volwaardige spelers op de markt hun rol te kunnen laten
spelen, is het van groot belang dat zij voldoende geïnformeerd zijn over
hun rechten en plichten bij de aankoop van producten of diensten. Goed geïnformeerde
consumenten kunnen zich zelfstandig en vol vertrouwen op de markt bewegen.
Dat komt de werking van markten ten goede en draagt bij aan de welvaart van
consumenten. Het vertrouwen van consumenten in de markt neemt ook toe als
zij er zeker van kunnen zijn dat zij bij zowel individuele als collectieve
geschillen kunnen terugvallen op instanties die onafhankelijk van marktpartijen
kunnen arbitreren.Instrumenten• Consumentenautoriteit, inclusief de Wet handhaving consumentenbescherming
en Oneerlijke Handelspraktijken;• ConsuWijzer: Informatieloket voor consumenten;• Informatievoorziening over private keurmerken (via ConsuWijzer);• Colportagewet;• Prijzenwet;• Bepalingen uit het Burgerlijk Wetboek met betrekking tot consumentenbescherming
(onder andere algemene voorwaarden, pakketreizen en garanties).In 2009 gaat bijzondere aandacht uit naar de volgende activiteiten:• Er zal extra aandacht zijn voor consumenten in geliberaliseerde
markten. Zo heeft de staatssecretaris van EZ in 2008 een agenda Telecomconsument
gelanceerd. Deze agenda bevat acties waarmee consumenten, die gebruik maken
van telecominfrastructuur en -diensten, beter worden gepositioneerd. Een aantal
van deze acties loopt in 2009 door.• Om het aantal collectieve inbreuken op het consumentenrecht terug
te dringen zal de Consumentenautoriteit de Wet Oneerlijke Handelspraktijken
en de Wet handhaving consumentenbescherming toepassen. De wet OHP geeft de
Consumentenautoriteit meer bevoegdheden om bestaande overtredingen te beëindigen
en in de toekomst te voorkomen. Dit moet leiden tot meer vertrouwen bij consumenten,
maar ook tot eerlijk opererende bedrijven.• Om er voor te zorgen dat de rechten en plichten van consumenten
en ondernemers zo eenduidig mogelijk zijn, wordt de (Europese) wet- en regelgeving
verder gestroomlijnd. Hierbij zullen de Europese onderhandelingen over de
beleidsmatige implicaties van het Groenboek inzake het Europees Consumentenacquis
starten. In eerste instantie gaat het daarbij om een horizontaal kaderinstrument
(richtlijn of verordening) waarin definities en zaken met betrekking tot de
contractuele bepalingen tussen consumenten en bedrijven worden geharmoniseerd.
Deze herziening moet leiden tot de realisatie van een Interne Markt voor consumenten
en bedrijven waarbij, onder strikte eerbiediging van het subsidiariteitsbeginsel,
het juiste evenwicht wordt gevonden tussen een hoog beschermingsniveau voor
de consument en het concurrentievermogen van het bedrijfsleven.• Om te zorgen dat consumenten beter hun recht kunnen halen, zal
het stelsel van geschillencommissies naar verwachting verder worden uitgebreid.
EZ zal consumentenorganisaties waar nodig faciliteren voor het voeren van
overleg over tweezijdige algemene voorwaarden in branches waar deze nu nog
niet bestaan. Deze voorwaarden monden uit in een onafhankelijke geschillencommissie,
waar consumenten op een laagdrempelige manier hun geschil met een leverancier
kunnen voorleggen.• In de eerste helft van 2009 zal de evaluatie van Wet Handhaving
Consumentenbescherming door de staatssecretaris van Economische Zaken en de
minister van Justitie naar de Tweede Kamer worden gezonden.Prestatie-indicatorWaarde
2007Streefwaarde 2009 1. Klanttevredenheid Informatieloket (ConsuWijzer)n.v.t.7Bron: Consumentenautoriteit.Toelichting:Met ingang van 2007 wordt tweejaarlijks onderzocht of consumenten tevreden
zijn over de verkregen informatie via ConsuWijzer. Daarvoor is in januari
2008 een zogenaamde nulmeting gehouden. Op basis daarvan is een streefwaarde
ten aanzien van de klanttevredenheid geformuleerd.Overzicht onderzoek naar de doelmatigheid en de doeltreffendheid
van beleidSoort onderzoekOnderzoek onderwerpODStartAfgerondVindplaatsBeleidsdoorlichtingGoed functioneren
interne markt120072008        Overig evaluatieonderzoekWaarborgwet (toezicht)220072008Kamerstukken
II, 2007–2008, 31 200, nr. 78 Wet Handhaving Consumentenbescherming320092009  PIANOo220072008Kamerstukken II, 2007–2008, 26 966, nr. 52. Een sterk innovatievermogenAlgemene doelstellingEen sterker innovatievermogen van de Nederlandse economie.Omschrijving van de samenhang in het beleidVoor een welvarend, duurzaam en ondernemend Nederland is een excellent
(regionaal) ondernemingsklimaat nodig dat uitdaagt tot succesvol en innovatief
ondernemerschap.Innovatie door bedrijven bepaalt in belangrijke mate onze welvaartsgroei,
nu en in de toekomst. Innovatie creëert productiviteitsgroei, houdt bedrijven
concurrerend in een internationaal speelveld en draagt ook bij aan de aanpak
van een aantal maatschappelijke opgaven. Het groeiend aantal mogelijkheden
om nieuwe kennis en technologie te benutten in economie en samenleving biedt
kansen voor de groei van economische activiteiten waar we in de toekomst ons
brood mee kunnen verdienen.Het huidige speelveld vraagt ondernemers met visie en durf, die flexibel
en innovatief zijn. Het Ministerie van Economische Zaken stimuleert en ondersteunt
hen daarbij door de ruimte te creëren voor innovatief ondernemerschap.
Dit gebeurt onder meer door:• Een voor alle ondernemingen toegankelijk basispakket van ondersteunende
instrumenten in de diverse fasen van het ondernemerschap; van het starten
van een onderneming tot de overdracht of de beëindiging. Ook worden de
eerste stappen op weg naar innovatie en internationaal ondernemen gestimuleerd.
Dit gebeurt onder andere via voorlichting en advies en met innovatievouchers,
kredieten en fiscale stimulansen;• Het ondersteunen van internationaal toonaangevende clusters die
een belangrijke bijdrage kunnen leveren aan toekomstige innovatie en duurzame
economische groei. Dit gebeurt onder meer door het bundelen van de krachten
in kansrijke kennisgebieden (innovatieprogramma’s), in economische sterke
regio’s (Pieken in de Delta) en op een aantal maatschappelijke terreinen
(maatschappelijke innovatieprogramma’s);• Het stimuleren van betere aansluiting tussen wetenschap en bedrijfsleven.
Publiek-private samenwerking wordt met name gestimuleerd via innovatieprogramma’s.
Ook een instrument als de innovatievouchers versterkt de wisselwerking;• Een overheid die met haar inkoop- en aanbestedingsbeleid innovatie
in het bedrijfsleven probeert uit te lokken (bijvoorbeeld door op te treden
als «launching customer»).VerantwoordelijkheidDe minister van Economische Zaken is verantwoordelijk voor optimale innovatiecondities
voor bedrijven, de vormgeving en de uitvoering van innovatiestimuleringsmaatregelen
en stimuleert samen met OCW de goede samenwerking tussen kennisinfrastructuur
en bedrijfsleven.Externe factorenHet behalen van deze doelstelling hangt af van onder andere:• De conjunctuur; conjuncturele factoren beïnvloeden de investeringen
in R&D en innovatie.• Bereidheid bij kennisinstellingen om een bijdrage te leveren aan
vercommercialisering van kennis.• Dynamiek; door toename van het aantal starters en snelle groeiers
wordt de innovativiteit van de economie beïnvloed.Meetbare gegevens bij de algemene doelstellingKengetallenWaarde 2004Waarde 2005Waarde 2006Waarde 2007 Positie van Nederland in
European Innovation ScoreBoard (EU-25
landen)8e9e10e9e Bron: Europese
Commissie (European Innovation Scoreboard 2007); betreft positie van Nederland in
rangorde van EU-25 landen)1R&D uitgaven private sector
als % van het BBP (EU-25)1,03 (1,13)1,02
(1,13)0,96 (1,15)2% R&D uitgaven publieke sector als %
van het BBP (EU-25)0,75 (0,63)0,72 (0,64)0,71 (0,64)1% Bron: CBS en
OECD; EU-25 gemiddelden tussen
haakjes vermeld.21 In de laatste editie van het European Innovation Scoreboard
(editie 2007) zijn de cijfers voor de voorgaande jaren (2004–2006) herzien.
In het European Innovation Scoreboard 2006 had Nederland in 2006 een 7e plaats,
in 2005 een gedeelde 7e/8e plaats en in 2004 een gedeelde 6e/7e plaats.2 Over de R&D-uitgaven in de publieke sector in Nederland
in 2004–2006 zijn nog geen definitieve cijfers beschikbaar. Het CBS
heeft hier schattingen voor gemaakt. Daarnaast zijn de gehanteerde BBP-cijfers
in de noemer van beide R&D-indicatoren voor de jaren 2005 en 2006 nog
niet definitief (voorlopige cijfers van het CBS). Aan de EU-25 gemiddelden
liggen schattingen van de OECD ten grondslag, waarbij de waarden over 2006
als voorlopig zijn aangeduid.Toelichting:In bovenstaande tabel staan kengetallen die een indruk geven van het innovatievermogen
van de Nederlandse economie:• In het European Innovation Scoreboard wordt de innovatiekracht
van landen vergeleken op een groot aantal indicatoren. Een samengestelde innovatie-index
geeft de totaalscore van een land weer bij de verschillende indicatoren. Op
de ranglijst voor deze index neemt Nederland in de laatste editie van het
European Innovation Scoreboard (editie 2007, gepubliceerd in februari 2008)
een negende positie in binnen de EU-25. Nederland scoort ten opzichte van
de andere EU-landen bovengemiddeld bij onder andere levenslang leren, de publieke
R&D-uitgaven, toegekende en aangevraagde octrooien, geregistreerde handelsmerken
en geregistreerde industriële ontwerpen. Nederland scoort echter benedengemiddeld
bij onder andere de private R&D-uitgaven, het aantal nieuwe afgestudeerden
in wetenschap en techniek, het aandeel innoverende MKB-bedrijven en het omzetaandeel
van nieuwe en verbeterde producten.• De R&D-uitgaven in de private en de publieke sector vormen
de basis voor de innovatiekracht van een land. In het meest recente jaar zijn
de private R&D-uitgaven als percentage van het BBP in Nederland gedaald,
van 1,02% in 2005 naar 0,96% in 2006. Bij de publieke R&D-uitgaven
heeft Nederland een bovengemiddelde positie, maar de voorsprong op het EU-25
gemiddelde laat een neerwaartse ontwikkeling zien. Zowel Nederland als de
EU-25 in totaliteit blijven nog ver verwijderd van de in Europees verband
geformuleerde Barcelona-ambitie om in 2010 in totaal 3% van het BBP
aan R&D te besteden. Nederland scoort hierbij volgens de meest recente
cijfers 0,12% van het BBP lager dan het EU-25 gemiddelde (Nederland:
1,67% in 2006; EU-25: 1,79% in 2006). Tabel budgettaire gevolgen van beleidArtikel
2: Een sterk innovatievermogen (in € mln) 2007200820092010201120122013Verplichtingen (totaal)513,6577,3649,0588,3540,5576,1549,4Programma gerelateerde verplichtingen438,7505,8584,1524,0477,7515,3491,6Basispakket       OD 2: Meer bedrijven die
meer (technologische) kennis       ontwikkelen en benutten       – Innovatievouchers/IPC’s29,165,540,440,429,429,429,4– TechnoPartner25,332,931,631,631,631,634,6– Eurostars 2,02,02,02,02,02,0– Innovatiekredieten 21,040,050,050,050,050,0 – Bijdrage aan Syntens32,732,932,432,032,032,032,0Programmatisch pakket       OD 3: Topprestaties op innovatiethema’s       – Innovatieomnibus72,70,636,464,693,6161,1172,0– Innovatieprogramma’s:         – Point One59,867,374,965,435,2    – Automotive3,59,59,49,09,0    – Innovatieprogramma
Materialen (M2i) 10,09,09,0     – Food and Nutrition Delta26,726,626,512,7     – Water4,29,310,12,2     – Maritiem6,87,37,77,77,71,7   – Polymeren Innovatieprogramma
(PIP) 12,112,713,35,1    – Scheidingstechnologie1,63,83,43,42,5    – Life Sciences en Gezondheid6,712,935,635,336,427,2 – Innovatieve
onderzoeksprogramma’s (IOP’s)17,524,613,821,36,910,01,1– IS internationaal14,412,09,89,89,89,89,8– IS opkomende markten5,86,16,16,16,16,16,1– Bijdrage aan STW31,020,520,520,520,520,520,5– Creative Challenge Call 4,4     – Uitdagerskredieten12,24,0     – Innovatieplatform1,03,43,53,5   – Bijdrage aan TNO en GTI’s6,264,034,934,434,434,434,4– Civiele luchtvaartontwikkeling5,05,05,05,05,05,05,0– Bijdrage aan NIVR24,44,64,64,64,84,64,6– Ruimtevaart45,229,7106,132,332,266,266,2– Bijdrage aan instituten0,50,50,50,60,40,50,5– Overige kredieten 0,22,61,517,117,317,5– Overige uitgaven1,91,31,11,31,61,61,6Algemeen       – Onderzoek en beleidsexperimenten4,612,03,74,54,54,44,4        Apparaat gerelateerde verplichtingen74,971,564,964,362,860,857,7– Personeel Innovatie7,77,67,67,67,67,67,6– Uitgaven TWA-netwerk3,0      – Bijdrage aan agentschappen46,142,941,440,539,037,033,9– Bijdrage aan OCNL,
WIPO en EOB18,120,915,915,515,515,515,5– Adviesraad voor Wetenschap en Techniek   0,70,70,70,7        Uitgaven (totaal)504,7645,0664,4670,7574,7580,1574,4Waarvan programma-uitgaven441,7572,2597,5604,1512,9519,4514,1Waarvan juridisch verplicht*)  456,1350,0227,9176,2140,9 OD 257,3113,7134,6145,3132,3126,3127,7 OD 3376,9442,1450,6448,5374,5390,3383,6Algemeen7,516,412,210,36,22,82,8 Ontvangsten (totaal)141,2185,0171,8167,2104,891,469,1– Terugontvangsten SenterNovem0,2      – Ontvangsten Rijksoctrooiwet27,726,428,228,228,228,228,2– Diverse ontv. OCNL1,9      – Ontvangsten innovatiekredieten    0,52,15,5– Ontvangsten TOP12,222,518,818,810,010,05,0– Ontvangsten luchtvaartkredietregeling   5,63,23,94,7– Ontvangsten uit Fes93,3131,6122,8112,961,345,524,1– Ontvangsten EET3,11,60,4    – Diverse ontvangsten2,92,91,61,61,61,61,6* Dit betreft uitfinanciering van verplichtingen die tot en met 2008 zijn
aangegaan en de bijdragen aan instellingen en instituten.Budgettair
belang fiscale maatregelen (in € mln) 2007 (raming MN 2008)2007 (realisatie/aangepaste raming)200820092010201120122013 Aftrek speur- en ontwikkelingswerk810101010101010Afdrachtvermindering speur- en ontwikkelingswerk399410417456475532532532Markt en spelregelsOD 1Kennisbescherming.MotiveringEen goed functionerend stelsel van intellectuele eigendomsrechten is een
belangrijke voorwaarde voor een innoverende en dynamische economie. Essentieel
is het vinden van een juiste balans tussen enerzijds kennisbescherming en
anderzijds de verspreiding en benutting van kennis.InstrumentenWetgeving:• Rijksoctrooiwet 1995 (ROW);• Benelux Verdrag inzake handhaven intellectuele eigendom (merken
en modellen);• Europees Octrooiverdrag;• Diverse verdragen in het kader van de World Intellectual Property
Organization;• Gemeenschapsmerkenverordening.• Octrooicentrum Nederland (OCNL): OCNL
is belast met de verlening en registratie van octrooien in Nederland. Voor
het stimuleren van het gebruik van het octrooisysteem geeft OCNL voorlichting
aan bedrijven en kennisinstellingen over het aanvragen van octrooien, alsmede
over het gebruik van de kennisinformatie die in octrooidatabanken is opgeslagen
en openbaar toegankelijk is. Ook verricht OCNL beleidsanalyses over ontwikkelingen
op basis van de informatie die in het octrooisysteem is opgeslagen. In 2009
zullen de resultaten van belangrijke wijzigingen die in 2008 van kracht zijn
geworden (zoals de wijziging Rijksoctrooiwet 1995), zichtbaar worden.• Het Benelux Bureau voor de intellectuele eigendom
(BBIE): de organisatie die voor de Benelux het merken en modellensysteem
uitvoert. Op EU-niveau voert The Office of Harmonization for the Internal
Market (OHIM) de Gemeenschapswetgeving op dit terrein uit. De verhouding tussen
beide stelsels zal in 2009 een belangrijk thema zijn.Communautaire octrooistrategieAfhankelijk van de uitkomsten van onderhandelingen in de Raad voor concurrentiekracht
zal in Europees verband verder worden gewerkt aan een verdere harmonisatie
van het Europese octrooibeleid. Ingezet zal worden op voortgang bij het tot
stand brengen van een Europees geschilbeslechtingssysteem voor octrooizaken
en het gemeenschapsoctrooi.Aanpassing van verdragen en wetten op het gebied van de
intellectuele eigendom in verband met ontvlechting van de Nederlandse AntillenIn verband met de staatkundige hervorming van de Nederlandse Antillen
gaan de eilanden Bonaire, Sint Eustatius en Saba tot Nederland behoren. In
dat verband vindt aanpassing plaats van de thans vigerende regelgeving op
genoemde eilanden en de voor Nederland relevante wetten en verdragen op het
gebied van de intellectuele eigendom. KengetalWaarde 2004Waarde 2005Waarde 2006Waarde 2007Aangevraagde Europese octrooien,
per miljoen personen van de beroepsbevolkingNL: 813EU-25: 254NL: 905 EU-25: 262NL: 846 EU-25:
266NL: 791 EU-25:
274 Bron: European Patent
Office (Annual Reports) en Europese Commissie (AMECO database) voor cijfers
over de omvang van de beroepsbevolking.11 De hier weergegeven cijfers over 2004–2006 wijken in
geringe mate af van de cijfers die eerder in de begroting voor 2008 zijn weergegeven.
De reden hiervoor is dat de cijfers over de omvang van de beroepsbevolking
in 2004–2006 en de cijfers over het aantal aangevraagde Europese octrooien
in 2006 licht zijn bijgesteld in respectievelijk de AMECO-database en het
Annual Report 2007 van de European Patent Office.Toelichting:Dit kengetal betreft alle door Nederlandse bedrijven en instellingen aangevraagde
octrooien bij het Europees Octrooibureau, ongeacht of de R&D-inspanning
in Nederland heeft plaatsgevonden. Het kengetal geeft een indicatie van de
mate waarin bedrijven en instellingen gebruikmaken van octrooien voor de bescherming
van kennis. Daarnaast wordt het kengetal ook sterk bepaald door de mate waarin
bedrijven en instellingen in een land nieuwe kennis ontwikkelen waarop octrooien
kunnen worden aangevraagd. De cijfers laten zien dat Nederlandse bedrijven
en instellingen, mede door de in Nederland gevestigde hoofdkantoren, relatief
veel Europese octrooien aanvragen in vergelijking met andere EU-landen. Binnen
een ranglijst van EU-25 landen neemt Nederland bij dit kengetal in het meest
recente jaar (2007) een 2e positie in, na Luxemburg.Prestatie-indicatorWaarde 2005Waarde
2007Streefwaarde 2009 Klanttevredenheid OCNL (schaal
van 1–10)7,37,77,5 Bron: Klanttevredenheidsonderzoek OCNLToelichting:De indicator «klanttevredenheid OCNL» geeft de tevredenheid
van «klanten» van OCNL weer over de dienstverlening van OCNL.
Met een rapportcijfer geven de klanten (MKB-bedrijven, particulieren, kenniscentra
en octrooigemachtigden) een totaaloordeel voor de totale dienstverlening van
OCNL. Deze totale dienstverlening bestaat uit: het innemen van een octrooiaanvraag,
het innemen van een vertaling van voor Nederland geldend Europees octrooi,
het beheer van octrooirechten, het doen van octrooi-onderzoek, het voeren
van gesprekken met klanten, het aanbieden van workshops en/of trainingen,
het geven van college op universiteit of hogeschool, het geven van presentaties
en het telefonisch beantwoorden van vragen. Voor 2009 wordt gestreefd naar
een waarde van minimaal 7,5. In 2007 scoorde OCNL hier ruim boven met een
waarde van 7,7, een duidelijke stijging ten opzichte van de waarde 7,3 in
de voorgaande meting uit 2005.BasispakketOD 2Meer bedrijven die meer (technologische) kennis ontwikkelen en benutten.MotiveringOm te komen tot meer innovatieve bedrijvigheid (bedrijven die kennis ontwikkelen
en benutten) en daarmee versterking van het duurzame economische groeivermogen,
kent EZ een aantal instrumenten dat knelpunten voor bedrijven die innovatie
in de weg staan, aanpakt. EZ streeft naar een eenvoudig en toegankelijk instrumentarium
waarmee bedrijven snel en op maat geholpen worden.Instrumenten• Wet Bevordering Speur- en Ontwikkelingswerk
(WBSO): de WBSO is een fiscale faciliteit ter bevordering van speur-
en ontwikkelingswerk (S&O) door de kosten voor het verrichten van S&O
te verlagen. Zoals eerder aangekondigd in het Beleidsprogramma zal in 2011 € 115
mln extra voor WBSO beschikbaar zijn. Van 2009 tot 2011 loopt het beschikbare
budget stapsgewijs op. Om in 2009 al een substantiële stap te kunnen
zetten is aan het eerder aangekondigde extra budget van € 29 mln
in 2009 € 10 mln toegevoegd. In 2009 zal de definitie van S&O
worden verbreed. Na aanpassing van de definitie zal de ontwikkeling van technisch
nieuwe programmatuur in meer gevallen voor WBSO in aanmerking komen.• Innovatievouchers: een innovatievoucher
ondersteunt een ondernemer bij het inkopen van kennis bij een kennisinstelling
naar keuze. Het instrument heeft als doel de wisselwerking tussen het MKB
en kennisinstellingen te vergroten. De innovatievoucherregeling wordt voor
de periode 2008 tot en met 2010 uitgebreid van 6000 naar 8000 vouchers. De
regeling is ook toegankelijk gemaakt voor bedrijven in de landbouw en de visserij
en de vouchers kunnen eenmalig worden gebruikt als tegemoetkoming voor gemaakte
kosten voor het aanvragen en verkrijgen van een octrooi. In 2009 zal de nadruk
vooral liggen op de begeleiding van de bedrijven met een voucher en aandacht
in flankerend beleid voor inzet van vouchers voor thema’s als duurzaamheid,
ICT en sociale innovatie. Ook worden kennisinstellingen gestimuleerd om actief
beleid te voeren voor de vouchers. Syntens zal nadrukkelijk worden ingezet
bij de begeleiding van MKB-ondernemers om tot een match met kennisinstellingen
te komen. Tevens wordt gestart met de voorbereiding van de uitbreiding van
de regeling vanaf 2010 zoals is aangekondigd in het Beleidsprogramma.• Innovatie Prestatie Contract (IPC):
met de Subsidieregeling Innovatieprestatie-contracten (IPC) wordt het innovatievermogen
van het MKB gestimuleerd. Op basis van de in 2008 opgedane ervaringen wordt
in 2009 de toegankelijkheid van de regeling verbeterd. Het gaat om een verbetering
van de inrichting (betere omschrijving verantwoordelijkheden penvoerder subsidiabele
kostensoorten) en de uitvoering (voorschotregime en doorlooptijd behandeling
aanvragen). Met de aanpassing van de regeling wordt de uitvoering van de regeling
bedrijfsvriendelijker gemaakt. In het najaar 2008 wordt de regeling aangepast
aan het EZ-kaderbesluit en wordt tevens de inrichting verbeterd.• TechnoPartner: TechnoPartner is een
integraal programma dat bestaat uit verschillende activiteiten en regelingen,
zoals ondermeer het SKE-programma en de Seed-faciliteit. Via dit programma
wordt het ondernemersklimaat voor technostarters verbeterd. Het TechnoPartner
programma stimuleert kennisexploitatie. Met de SKE regeling worden consortia
van ondermeer kennisinstellingen en bedrijven gestimuleerd om technostarters
voort te brengen. Middels de Seed-faciliteit wordt het aanbod van risicokapitaal
voor technostarters via medefinanciering in startersfondsen verbeterd. In
2009 wordt er naar gestreefd om via bestaande en nieuwe TechnoPartner Seedfondsen
de omvang van het beschikbare risicokapitaal voor technostarters te verhogen.
Het Business Angel Programma draagt bij aan het vergroten van de toegang tot
informeel kapitaal voor (innovatieve) starters. Verder zal in 2009 de internationalisering
van technostarters worden gestimuleerd door onder andere co-incubatie met
China (uitwisseling van jonge innovatieve bedrijven om elkaars markten te
verkennen) en de uitwerking van een soortgelijke samenwerking met de Verenigde
Staten.• Syntens: Syntens is het landelijk netwerk
dat als doel heeft het MKB aan te zetten tot succesvol innoveren. Syntens
geeft voorlichting, advies en ondersteuning op het gebied van innovatie. Als
gevolg van de evaluatie van Syntens is in 2008 ingezet op intensivering van
de beleidsinteractie tussen Syntens en het Ministerie van Economische Zaken.
Daarmee wordt ook de samenwerking met de uitvoeringsorganisaties van het ministerie,
SenterNovem, EVD en OCNL versterkt. In 2009 zal deze samenwerking
verder worden uitgebouwd. De verbeterde samenwerking moet leiden tot het beter
en efficiënter ondersteunen van de ondernemer.• Small Business Innovation Research programma
(SBIR): SBIR is een methode waarbij de overheid opdrachten voor innovatief
R&D op maatschappelijke thema’s aan het MKB uitbesteedt. SBIR is
in Nederland geen apart programma, maar maakt deel uit van bestaande en nieuwe
programma’s voor R&D, zoals innovatieprogramma’s. Op dit moment
lopen er SBIR-pilots bij EZ (op het gebied van energie), bij V&W, LNV
en Defensie. De maatschappelijke innovatieagenda’s die momenteel ontwikkeld
worden, bieden goede aanknopingspunten om in 2009 nieuwe SBIR-projecten te
starten. De rijksbrede verankeringsdoelstelling is geconcretiseerd tot 1–2%
van de relevante R&D-budgetten te bereiken in deze kabinetsperiode.• Launching customer (LC): door als innovatieve
klant op te treden kan de overheid innovaties in de marktsector uitlokken.
De departementen, samenwerkend in de programmadirectie Kennis en Innovatie,
bezien in 2009 of hiertoe een expertisecentrum kan worden ingericht dat opdrachtgevende
overheden bijstaat in hun traject naar (precommerciële) innovatiebevorderende
inkoop.• Innovatiekrediet: het Innovatiekrediet
is een financieringsinstrument dat zich richt op het stimuleren van ontwikkelingsprojecten
(producten, processen en diensten), waaraan substantiële technische en
daaruit voortvloeiende financiële risico’s zijn verbonden en die
voor hun financiering niet of onvoldoende terecht kunnen op de kapitaalmarkt.
In 2009 zal de inzet van Innovatiekredieten verder worden geïntensiveerd.
Tevens wordt de mogelijkheid bezien om het innovatiekrediet uit te breiden
voor grotere bedrijven. Bij de inwerkingtreding van het Innovatiekrediet is
de Uitdagersfaciliteit ingetrokken. De middelen van de Uitdagersfaciliteit
worden overgeheveld naar de regeling Innovatiekredieten.• Netwerk Technisch Wetenschappelijke Attachés
(TWA’s): de TWA’s verzamelen informatie over wetenschap,
technologie, innovatief ondernemerschap en innovatiebeleid ten behoeve van
Nederlandse bedrijven, kennisinstellingen en de overheid. TWA’s zijn
gestationeerd in Noord-Amerika, Azië en de EU. In 2009 zullen de TWA’s
aandacht besteden aan maatschappelijk relevante thema’s als nanotechnologie,
biobased-economy en life sciences. Daarbij wordt groot belang gehecht aan
de aansluiting op en internationalisering van de innovatieprogramma’s.Meetbare gegevens bij de operationele doelstellingKengetallenWaarde 2002Waarde 2004Waarde 2006Aandeel innoverende bedrijven in
het MKB19%24%24%     Aandeel innoverende bedrijven in
het MKB dat (de laatste drie
jaar) technologisch heeft samengewerkt met publieke en/of private partijen31%36%34% Bron: CBS(MKB-bedrijven gedefinieerd
als bedrijven met 10–250
werkzame personen); over 2006 betreft het voorlopige cijfers. KengetallenWaarde 2005Waarde 2006Waarde 2007Totale door technostarters
gerealiseerde omzet1,55 mld1,85 mld2,4 mld (voorlopig)Bron: EIMGebruik van de WBSO in arbeidsjaren55 50057 80059 700 Bron: SenterNovemToelichting:• Het eerste kengetal geeft het aantal innoverende bedrijven in het
MKB weer. Innoverende bedrijven zijn hierbij gedefinieerd als bedrijven die
de laatste drie jaar bezig zijn geweest met innovatieactiviteiten. In 2006
is het aandeel innoverende bedrijven in het MKB ongeveer gelijk gebleven ten
opzichte van 2004.• Het tweede kengetal geeft weer welk percentage van de innoverende
bedrijven in het MKB de laatste drie jaar technologisch heeft samengewerkt
met private en/of publieke partijen. Dat cijfer is in 2006 (34%) licht
gedaald ten opzichte van 2004 (36%), maar ligt nog wel ruim boven het
niveau van 2002 (31%).• De totale door technostarters gerealiseerde omzet wordt jaarlijks
gemonitord. Die omzet is tussen 2005 en 2007 sterk gestegen.• Het kengetal «gebruik van de WBSO in arbeidsjaren»
geeft een beeld van de omvang van de S&O-activiteiten die met behulp van
de WBSO worden ondersteund. De keuze voor dit kengetal hangt samen met het
doel van de WBSO, namelijk het verhogen van de R&D-intensiteit in Nederland.
Het kengetal laat een positieve ontwikkeling zien tussen 2005 en 2007.Prestatie-indicatorenWaarde 2006Waarde 2007Streefwaarde 2009Klanttevredenheid Syntens (schaal
van 1–10)7,97,98,0 Bron: Klanttevredenheidsonderzoek
SyntensAantal aanvragers met toegekende WBSO13 67013 03013 500Bron: SenterNovemAantal aanvragers met toegekende WBSO dat van
de startersfaciliteit gebruik maakt2 4502 3902 450 Bron: SenterNovemVerzilveringspercentage innovatievouchers– (pilot)56%70%Bron: SenterNovemAantal betrokken bedrijven bij
gestarte IPC’s– (pilot)62 (opstartfase)185 Bron: SenterNovemAantal nieuwe technostarters dat voortkomt
uit de SKE-regeling100144180Bron: TechnoPartnerAantal participaties dat vanuit Seed fondsen
wordt gedaan in technostarters103030 Bron: TechnoPartnerOmvang van de private R&D-uitgaven ondersteund
met een innovatiekrediet––€ 114 mlnBron: EZKlanttevredenheid TWA Netwerk–7,57,5 Bron: Klanttevredenheidsonderzoek
TWA NetwerkToelichting:• De indicator «klanttevredenheid Syntens» geeft het
oordeel van klanten van Syntens weer over de adviestrajecten van Syntens.
Gestreefd wordt naar een waarde van minimaal 8,0. Momenteel wordt een integrale
aanpak van het klanttevredenheidsonderzoek bezien, waarbij de klanttevredenheid
over een breder pakket van diensten die Syntens aan het MKB verstrekt gemeten
wordt (bijvoorbeeld ook over door Syntens gegeven workshops). De streefwaarde
zal als gevolg hiervan mogelijk worden bijgesteld (in de EZ-begroting 2010).• De indicatoren «aantal aanvragers met toegekende WBSO»
geeft het bereik van de WBSO onder bedrijven en kennisinstellingen aan. De
indicator «aantal aanvragers met toegekende WBSO dat van de startersfaciliteit
gebruik maakt» geeft een beeld van dit bereik onder starters, waarvoor
een speciale faciliteit geldt binnen de WBSO. Het jaar 2007 geeft een geringe
daling van beide indicatoren te zien ten opzichte van 2006. Dit in afwijking
van het gebruik van de WBSO in arbeidsjaren dat een lichte stijging vertoont.
Dit wordt veroorzaakt doordat het grootbedrijf relatief meer speur- en ontwikkelingswerk
heeft verricht dan het MKB. Vanaf 2008 wordt weer een geleidelijke stijging
van de indicatoren verwacht.• De indicator «verzilveringspercentage innovatievouchers»geeft
weer welk deel van de innovatievouchers die in een bepaald jaar zijn uitgegeven
per ultimo van het daaropvolgende jaar zijn verzilverd. Voor dit laagdrempelige
instrument streeft EZ voor 2009 naar een verzilveringspercentage van 70%.
Bij de vouchers uitgegeven in 2007 is een verzilveringspercentage
van 56% gerealiseerd (54% bij kleine vouchers en 59%
bij grote vouchers).• Het «aantal betrokken bedrijven bij gestarte IPC’s»
is als indicator opgenomen voor de innovatieprestatiecontracten. De streefwaarde
van 185 voor 2009 is gerelateerd aan het voor 2009 beschikbare budget van € 10,5
mln.• Voor TechnoPartner zijn als indicatoren opgenomen: het «aantal
nieuwe technostarters dat voorkomt uit de SKE-regeling» en het «aantal
participaties dat vanuit Seed fondsen wordt gedaan in technostarters».
De streefwaarden voor deze indicatoren zijn in lijn met de resultaten die
beoogd zijn met het actieprogramma TechnoPartner (2004).• Voor innovatiekredieten is een indicator opgenomen die aangeeft
hoeveel private R&D-uitgaven ondersteund worden met een innovatiekrediet.
De streefwaarde voor 2009 is vastgesteld op basis van het beschikbare bedrag
voor innovatiekredieten in 2009: € 40 mln. Maximaal 35% van
de subsidiabele innovatieprojectkosten wordt door EZ gefinancierd. De streefwaarde
is daarom vastgesteld op 114 mln (40 mln gedeeld door 0,35).• De indicator «klanttevredenheid TWA Netwerk» geeft
aan in hoeverre de «klanten» van het TWA Netwerk (bedrijven, kennisinstellingen
en overheid) tevreden zijn met de geboden dienstverlening door de TWA’s.Programmatisch pakketOD 3Topprestaties op innovatiethema’s.MotiveringDoor middel van de innovatieprogramma’s werkt EZ aan sterke en internationaal
toonaangevende clusters die een belangrijke bijdrage leveren aan toekomstige
innovatie en daarmee aan duurzame economische groei. In de innovatieprogramma’s
kan een breed scala aan activiteiten worden ontplooid (bijvoorbeeld aanpakken
van hinderlijke regelgeving, financiële ondersteuning van onderzoek,
mobiliteit van onderzoekers, bevorderen van opleidingen van onderzoekers,
het bevorderen van starters etc.). Door deze gerichte inzet op sleutelgebieden
en concentratie van (R&D-)investeringen op terreinen waar Nederlandse
partijen in uitblinken, kan ons land zich internationaal onderscheiden en
profileren (bijvoorbeeld in het zevende kaderprogramma, KP7).De innovatieprogramma’s zijn een belangrijk onderdeel van het zogeheten
programmatische pakket zoals beschreven in de brief over het nieuwe EZ-instrumentarium
die op 28 februari 2008 aan de Tweede Kamer (Kamerstukken II, 31 200
XIII, nr. 47) is aangeboden. De nadruk op de innovatieprogramma’s
leidt ertoe dat een aantal regelingen begin 2009 wordt ingetrokken, zoals
Innovatieve Onderzoeks Programma’s (IOP’s), de Technologische
Top Instituten (TTI’s) en de regeling Innovatiesubsidie Samenwerkingsprojecten
(IS). Deze zijn opgegaan in de innovatieprogramma’s. Ook het Besluit
Subsidies Investeringen Kennisinfrastructuur (BSIK) zal worden ingetrokken.
De vraaggestuurde inzet op TNO, met name op thema 12 (High Tech Systemen en
Materialen), zorgt voor een goede aansluiting op de innovatieprogramma’s
en voor een substantiële impact voor het MKB.InstrumentenIn 2009 zijn acht programma’s in uitvoering. Het gaat om: Point
One (embedded systemen en nano elektronica), High Tech Automotive Systems,
M2i (materialen), Food & Nutrition Delta, Watertechnologie, Maritiem,
Chemie/polymeren, en Life sciences & Gezondheid. Afhankelijk van het verloop
van de zogenaamde dialoogfase in 2008 zullen mogelijk in 2009 ook innovatieprogramma’s
worden gestart voor Logistiek & Supply Chains, Pensioenen en Diensteninnovatie
en ICT.• Innovatieprogramma’s:– Point One (sleutelgebied Hightech Systems &
Materialen HTSM): in 2009 zal de pilot («Boegbeeld»,
2006–2009) van het innovatieprogramma Point One worden geëvalueerd
en zal het accent liggen op implementatie van fase 2 van dit innovatieprogramma.
De verschillende activiteiten rondom R&D samenwerking, de stimulering
van het innoverend vermogen van het MKB en het aantrekken en stimuleren van
menselijk kapitaal worden in 2009 afgerond. Op het terrein van de internationale
R&D samenwerking zal Point One in 2009 deelnemen aan open calls vanuit
de Europese programma’s Eureka en de Joint Technology Initiatives.– High Tech Automotive Systems (HTAS) (sleutelgebied
Hightech Systems & Materialen – HTSM): in 2009 zullen meerdere
R&D-projecten opstarten, gericht op doorbraaktechnologieën en veelal
met internationale partners. Het uitbouwen van het internationale netwerk
is tot dusverre vooral gericht op Vlaanderen en Noordrijn-Westfalen. In 2009
zal ook worden gekeken naar partners op grotere afstand van Nederland.– Materialen (M2i) (sleutelgebied Hightech Systems &
Materialen – HTSM): M2i wil uitgroeien tot een internationaal «center
of excellence» dat bedrijven optimaal toegang verschaft tot nieuwe materiaalkennis
om hun marktpositie te versterken. Het programma combineert verschillende
materiaaldisciplines en richt zich op een aantal sector-overstijgende onderzoeksthema’s
die relevant zijn voor acht kansrijke industriële sectoren in Nederland
om hun marktdoelstellingen te verwezenlijken.– Food & Nutrition Delta (sleutelgebied Flowers &
Food): het doel van dit innovatieprogramma is om Nederland tot de
leidende en meest innovatieve Food & Nutrition regio in Europa te maken.
In 2009 blijven de uitbouw van het Topinstituut Food & Nutrition tot een
Europees topinstituut, het omzetten van kennis naar nieuwe producten, processen
en diensten door bedrijven en het versterken van de innovatiekracht van het
MKB de belangrijkste aandachtspunten. Internationale samenwerking zal meer
worden uitgebouwd en is onder andere gericht op het ETP «Food for Life»,
het opstarten van projecten via Eureka en interactie met Vlaanderen en Duitsland.– Watertechnologie (sleutelgebied Water):
meer export, de centrale doelstelling van het Innovatieprogramma Watertechnologie
staat in 2009 weer prominent op de agenda. Participatie van het MKB, zowel
bij R&D als bij export activiteiten krijgt veel aandacht.– Maritiem (sleutelgebied Water): in
2009 zal de door de Maritieme Innovatie Council opgestelde Strategische Agenda
van het maritieme innovatieprogramma verder worden uitgevoerd. Het programma
kent de volgende lijnen: stimuleren R&D, versterken samenwerking MKB,
versterken Human Capital en tegengaan innovatiebelemmeringen wet- en regelgeving.– Chemie (sleutelgebied Chemie): in
2009 liggen de activiteiten van de eind 2007 positief beoordeelde onderdelen
(Polymeren Innovatieprogramma (PIP), Human Capital Agenda) uit het Businessplan
Chemie goed op koers. De in 2008 voor het DPI-value centre geïnitieerde
tenders voor haalbaarheids- en innovatieprojecten krijgen in 2009 een vervolg.
Hiermee wordt invulling gegeven aan de MKB-betrokkenheid bij
het PIP. De internationale strategie, die zich in 2008 in eerste instantie
toespitst op Vlaanderen en Noordrijn-Westfalen, wordt in 2009 verder uitgebouwd.
Ook wordt aan de regionale strategie in overleg met het Pieken in de Delta
programma vorm gegeven.– Levenswetenschappen & Gezondheid (LS&G): dit innovatieprogramma is in 2008 gestart en richt zich op de doorgroei
van LS&G-bedrijven. Belangrijke bouwsteen voor dit integrale innovatieprogramma
is het translationeel onderzoek in TIPharma, het Center for Translational
Molecular Medicine (CTMM) en in het BioMedische Materialen programma (BMM).Het programma voor de creatieve industrie
loopt tot eind 2008 en is experimenteel en tijdelijk van aard. Op basis van
de uitkomsten van de evaluatie in 2008 wordt bezien of de gewenste verbinding
tussen creatieve bedrijfstakken en de economie een duurzaam karakter heeft
of dat structurele voorzieningen nodig zijn om deze aansluiting te realiseren.
SenterNovem voert in 2008 een verkenning uit om te bezien of dit sleutelgebied
in aanmerking komt voor de programmatische aanpak voor innovatie.• Communautaire en intergouvernementele programma’s
voor onderzoek, technologische ontwikkeling en innovatie (KP7, CIP, Eureka): in 2009 worden vanuit KP7 en CIP nieuwe oproepen geplaatst om voorstellen
in te dienen voor onderzoek, technologische ontwikkeling en innovatie. Bij
KP7 heeft het merendeel van de oproepen betrekking op grensoverschrijdende
onderzoekssamenwerking. In 2009 zal tevens de uitvoering van een vijftal publiekprivate
samenwerkingsinitiatieven tot volle wasdom komen. EZ stimuleert de Nederlandse
participatie in het Kaderprogramma, waarbij het bedrijfsleven bijzondere aandacht
behoeft vanwege een lagere participatiegraad. Daarnaast wordt synergie nagestreefd
met het cohesiebeleid en Eureka. In 2009 start de uitvoering van de nieuwe
Eurekastrategie die in 2008 door de Eureka Ministers Conferentie is bekrachtigd.
Een belangrijk onderdeel daarin is de verdergaande samenwerking met de Europese
Unie, met name via het Eurostars programma dat door lidstaten en Eureka gezamenlijk
wordt uitgevoerd en gericht is op innovatief MKB. Vanaf 2009 zullen er twee
oproepen per jaar worden uitgeschreven.• Luchtvaartbeleid: het beleid met betrekking
tot het Nederlandse luchtvaartcluster (industrie en kennisinstellingen) is
begin 2006 geactualiseerd en loopt door tot 2011. In 2009 zal de invulling
van dit beleid zich concentreren op de participatie van het luchtvaartcluster
in nieuwe programma’s van Airbus (A-350) en SNECMA (leverancier vliegtuigmotoren).
Doel is de strategische samenwerking van het Nederlandse luchtvaartcluster
met deze grote en vooraanstaande spelers in Europa verder te versterken. In
2008 is door het luchtvaartcluster een aanzet gemaakt om te komen tot een
innovatieagenda Luchtvaart voor de langere termijn. In 2009 wordt bezien op
welke wijze deze innovatieagenda versterkt kan worden door aan te sluiten
bij lopende of nieuwe innovatieprogramma’s. Hierbij wordt ook het vliegtuigonderhoud
als een van de sleutelgebieden betrokken.• Ruimtevaartbeleid: de Nederlandse inschrijvingen
in R&D programma’s bij de ministersconferentie 2008 van ESA in Den
Haag worden in 2009 binnen ESA-kaders nader uitgewerkt. De inschrijvingen
beslaan de periode 2009–2012 en worden in hun geheel als aangegane verplichtingen
in 2009 geadministreerd. Om dit mogelijk te maken is verplichtingenruimte
uit de jaren 2010 en 2011 naar 2009 gehaald. De basis van deze inschrijvingen
is de beleidsbrief Ruimtevaart die in 2008 aan de Tweede Kamer is toegezonden
(Kamerstukken II 2007–2008, 24 446, nr. 37). De programmatische
uitwerking van deze brief zal in 2009 plaatshebben. Onderdeel hiervan zijn
de voorziene maatregelen ter versterking van het gebruik van ruimtevaart voor
aardse toepassingen. Ook de vernieuwde basis voor een efficiënte en effectieve
uitvoering van het Nederlandse ruimtevaartbeleid gaat in 2009 formeel van
start.• Maatschappelijke innovatieprogramma’s: in het kader van het kabinetsproject Nederland Ondernemend Innovatieland
gaan in 2008 vijf maatschappelijke innovatieprogramma’s van start op
de gebieden zorg, energie, water, veiligheid en onderwijs. In de maatschappelijke
innovatieprogramma’s staat de inzet van kennis en vernieuwend ondernemerschap
ten behoeve van het oplossen van maatschappelijke vraagstukken centraal. Omdat
deze beleidsthema’s zich niet in één departement laten
oplossen is gekozen voor een overheidsbrede inspanning. Binnen de programmadirectie
Kennis en Innovatie werken interdepartementale teams de programma’s
uit.• Innovatieplatform: het Innovatieplatform
is van groot belang als agendasetter voor innovatie in Nederland en als breekijzer
voor meer synergie tussen wetenschapsbeleid en innovatiebeleid. Het komt met
vernieuwende en strategische ideeën en acties die een impuls geven aan
de Nederlandse kenniseconomie en verbetert als samenbindend orgaan de wisselwerking
tussen bedrijfsleven, kennisinstellingen en overheid. Het Innovatieplatform
heeft draagvlak gecreëerd voor een Kennisinvesteringsagenda en houdt
de partijen een spiegel voor als het gaat om inspanningen en resultaten.De prioritaire projecten van het werkprogramma van het Innovatieplatform
zijn:– Innovatieagenda: de monitor en doorontwikkeling
van de Kennisinvesteringsagenda;– Nederland in de wereld: visie en acties
om Nederland naar de mondiale Concurrentiekracht top 5 te bewegen. (Onder
andere inzet op sleutelgebieden, het aantrekken van extra hoofdkantoren van
internationale ondernemingen naar Nederland en de organisatie van een «Paint
the World Orange Contest», waarbij de creatieve sector wordt ingeschakeld
voor nieuwe marketingconcepten en -instrumenten voor Holland Branding.Prestatie-indicatorenWaarde 2006Waarde 2007Streefwaarde 2009 Ruimtevaart geo-return (juste retour)1,181,151,0Bron: ESAKlanttevredenheid cofinanciers bij kennisontwikkeling
TNO (schaal van 1–10)7,07,38,0 (realisatie 2008) Bron: Klanttevredenheidsonderzoek
TNOToelichting:• De indicator «ruimtevaart geo-return» betreft opdrachten
van ESA aan de Nederlandse industrie en kennisinstellingen. De opdrachten
vloeien voort uit de Nederlandse contributies aan diverse ESA R&D-programma’s.
ESA garandeert een return van 0,9 (90%) van de Nederlandse bijdrage
aan de ESA R&D-programma’s. De afgelopen jaren heeft Nederland
een overreturn gerealiseerd. Deze overreturn is in belangrijke mate mede het
resultaat van werkzaamheden die ESTEC binnen ESA-programma’s verricht.
Voor 2009 wordt gestreefd naar een waarde van tenminste 1,0.• De indicator «klanttevredenheid cofinanciers bij kennisontwikkeling
TNO» heeft betrekking op de bedrijven (MKB en grootbedrijf) die via
cofinanciering deelnemen aan het kennisontwikkelingsprogramma van TNO. De
EZ-bijdrage voor kennisontwikkeling maakt deel uit van de financiering van
de vraagsturing TNO/GTI’s. Met vraagsturing wordt beoogd om het bedrijfsleven
in een vroegtijdig stadium te betrekken bij de kennisontwikkeling door de
instituten. In het klanttevredenheidsonderzoek dat TNO jaarlijks laat uitvoeren
wordt aan alle deelnemers een totaaloordeel gevraagd over de uitvoering door
TNO. Het gaat daarbij om projecten die zijn afgerond in het jaar voorafgaand
aan de meting. In 2009 wordt, voor projecten afgesloten in 2008, een klanttevredenheid
nagestreefd van 8,0. De gerealiseerde score voor projecten afgesloten in 2007
lag met 7,3 nog ruim onder deze waarde van 8,0.• Voor de innovatieprogramma’s wordt een indicator ontwikkeld
die aangeeft wat de totale financiële omvang is van de (publieke en private)
R&D-investeringen in de innovatieprogramma’s. In het najaar van
2008 zal de jaarrapportage over de innovatieprogramma’s naar de Tweede
Kamer worden verstuurd.Overzicht onderzoek naar de doelmatigheid en de doeltreffendheid
van beleidSoort onderzoekOnderzoek onderwerpArtikelODStartAfgerondVindplaats/Status/OpmerkingBeleidsdoor-
lichtingKennisbescherming22.120102011Deze beleidsdoorlichting vindt tegelijkertijd
plaats met de evaluatie van de Rijksoctrooiwet  Meer bedrijven die
(technische) kennis ontwikkelen en benutten22.220112011  Topprestaties
op innovatie- programma’s22.320112011        Effectenonder- zoek
ex postSyntens (twee-meting)22.220072007Kamerstukken II
2007–2008, 31 200 XIII, nr. 47 Ruimtevaartbeleid22.320062008Kamerstukken II,
2007–2008, 24 446, nr.  37 ICES/KIS-II22.320072008  Programma
Cultuur en Economie (incl. Creative
Challenge Call; gezamenlijk met OCW)22.320082008  ICES/KIS
III (BSIK)22.320122012  Regieorgaan ICT22.320082009        Overig evaluatieonderzoekEvaluatierapport innovatievouchers22.220072008Kamerstukken II,
2007–2008, 31 200 XIII, nr. 50  InnovatiePrestatie
Contract (tussenevaluatie)22.220082008Zie toelichting*  SBIR (tussenevaluatie)22.220092009  Launching
Customer (tussenevaluatie)22.220092009  Vraagsturing
TNO/ GTI’s22.320112011De
evaluatie Marin wordt meegenomen in de evaluatie vraagsturing TNO/ GTI’s Luchtvaartbeleid22.320102010  Innovatieprogramma’s
(midterm review)22.320082009 * In 2008 is een interne tussenevaluatie uitgevoerd naar de IPC’s
om zo een eerste indruk te krijgen van de werking van het instrument. Naar
aanleiding van de uitkomsten zullen de inrichting en de uitvoering van de
regeling worden verbeterd. De regeling loopt nog te kort om concrete effecten
te kunnen meten. Om deze reden zijn de uitkomsten van de tussenevaluatie niet
naar de Tweede Kamer gestuurd.3. Een concurrerend ondernemingsklimaatAlgemene doelstellingScheppen van een concurrerend ondernemingsklimaat voor bestaande bedrijven
en nieuwe ondernemers.Omschrijving van de samenhang in het beleidEen aantrekkelijk ondernemingsklimaat dat de ruimte creëert voor
ondernemen in een open economie met toenemende internationale concurrentie
is van cruciaal belang voor onze toekomstige welvaartsontwikkeling. Een goed
ondernemingsklimaat stimuleert de ontwikkeling van zowel startende als (door)groeiende
ondernemingen; het heeft ook aantrekkingskracht op buitenlandse bedrijven
die zich in Nederland willen vestigen. Meer en beter ondernemerschap schept
de economische dynamiek die noodzakelijk is voor het groeivermogen van de
Nederlandse economie.Het Ministerie van Economische Zaken draagt daar aan bij, onder meer door:• het bevorderen van gezonde en eerlijke concurrentieverhoudingen
op het (inter)nationale speelveld;• een voor alle ondernemingen toegankelijk basispakket van ondersteunende
instrumenten in de diverse fasen van het ondernemerschap; van het starten
van een onderneming tot de overdracht of de beëindiging;• het verbeteren van de werking van de kapitaalmarkt, het creëren
van een aantrekkelijk (fiscaal) klimaat voor ondernemers en het bieden van
een goede en toegankelijke adviesfunctie voor (startende) ondernemers;• het verminderen van de regeldruk voor ondernemers;• gebruik te maken van specifieke economische ontwikkelingen, zowel
landelijk als regionaal. Bijvoorbeeld met het programma Pieken in de Delta.
Daarnaast wordt gewerkt aan projecten ter versterking van tot de internationale
top behorende economische clusters te weten: het programma Randstad Urgent,
het Energieknooppunt Groningen, de toptechnologieregio Zuidoost-Nederland
en het voedseltechnologiecluster in Oost-Nederland.• ondernemende mensen te ondersteunen bij het realiseren van hun
ambities en specifiek aandacht te besteden aan ondernemerschap in het onderwijs,
aan starters, aan (de doorgroei) van zelfstandigen zonder personeel en ook
aan de beschikbaarheid en kwaliteit van beroepspraktijkplaatsen.VerantwoordelijkheidDe minister van Economische Zaken is verantwoordelijk voor het scheppen
van goede omstandigheden voor bedrijven om te kunnen ondernemen. Hiertoe kent
EZ eigen instrumenten (bijvoorbeeld BBMKB), maar wordt ook geïntervenieerd
richting andere overheden op terreinen zoals ruimte, milieuregelgeving en
de fiscaliteit.Externe factorenHet behalen van deze algemene doelstelling hangt af van:• De mate van concurrentieverstoring door andere landen en ontwikkelingen
in EU/WTO-kader.• Ontwikkelingen in de marktsector ten aanzien van het aanbod van
kredieten en durfkapitaal.• Bereidheid en vermogen van andere (bijvoorbeeld regionale) overheden
om ruimte te scheppen voor een concurrerend ondernemingsklimaat. KengetallenWaarde 2004Waarde 2005Waarde 2006Waarde 2007 Growth Competitiveness Index12e11e9e–Global Competitiveness Index––11e10eBron: World
Economic Forum (Global Competitiveness Report)Business Competitiveness Index7e6e6e7eBron: World
Economic Forum (Global Competitiveness Report)Investeringsquote van bedrijven12,712,413,213,4Bron: CPBToelichting:Beoordeling van ondernemingsklimaat van NederlandHet World Economic Forum publiceert jaarlijks het Global Competitiveness
Report, waarin landen op belangrijke deelaspecten van het ondernemingsklimaat
en het concurrentievermogen van landen worden vergeleken. De cijfers zijn
deels gebaseerd op harde data en deels op antwoorden van opinieleiders in
de verschillende landen op een enquête. Hieruit worden twee overkoepelende
ranglijsten samengesteld: de Global Competitiveness Index (tot en met 2006
was dit de Growth Competitiveness Index) en de Business Competitiveness Index.Met een waarde van 13,4% ligt de investeringsquote in 2007 0,2%-punt
hoger dan in 2006. Deze toename van de investeringsquote houdt verband met
de aantrekkende conjunctuur en de verbeterde winstgevendheid van bedrijven.
Ondanks de verbeterde economische situatie ligt de investeringsquote nog altijd
duidelijk beneden de gemiddelde waarde van 16,8% in de jaren negentig.
Voor 2009 raamt het CPB een investeringsquote van 13,5%.Tabel budgettaire gevolgen van beleidArtikel
3: Een concurrerend ondernemingsklimaat (in € mln) 2007200820092010201120122013Verplichtingen (totaal)839,22 428,62 135,72 119,82 138,42 126,32 129,3Waarvan garantieverplichtingen624,51 883,01 915,01 935,01 935,01 935,01 935,0 Programma gerelateerde verplichtingen820,92 408,62 118,82 102,82 121,32 109,22 112,2– Borgstellingsregeling Scheepsnieuwbouw (garantieverplichting) 1 000,01 000,01 000,01 000,01 000,01 000,0– Innovatieregeling
Scheepsbouw10,920,020,07,5   Basispakket       OD 2: Stimuleren meer en beter ondernemerschap       – BBMKB(garantieverplichting)614,1730,0745,0765,0765,0765,0765,0 – Groeifinancieringsfaciliteit (garantieverplichting)10,5153,0170,0170,0170,0170,0170,0– Microkredieten 5,05,05,05,05,05,0– Actieplan veilig ondernemen1,313,012,0    – Bijdragen aan instituten8,47,25,45,25,35,35,3– Bevorderen Ondernemerschap10,04,37,66,19,216,015,0– Beroepsonderwijs in bedrijf7,018,712,712,60,50,40,4– Onderwijs & Ondernemerschap 27,57,5    – Regiegroep Regeldruk1,30,70,70,70,5  Programmatisch pakket       OD 3: Benutten van gebiedsgerichte economische kansen       – Cofinanciering EZ in EFRO-programma’s3,9247,27,27,27,27,211,2– BSRI31,523,812,512,512,512,512,5– Stadseconomie 5,01,90,2   – Bijdrage aan ROM’s8,87,77,67,67,17,17,1– Bedrijventerreinen29,014,814,215,826,825,525,4– PID62,4109,569,767,892,775,475,4– Bijdrage NBTC18,117,016,716,516,316,316,3– Overig Toerisme0,80,81,01,01,01,01,0– Bijdrage UNWTO0,20,20,20,20,20,20,2Algemeen       – Onderzoek en vernieuwingsprogramma’s Ondernemen2,83,21,82,02,22,42,5        Apparaat gerelateerde verplichtingen18,320,016,917,017,117,117,1– Personeel Ondernemen12,213,313,313,313,313,313,3– Bijdrage DG OI aan Agentschappen6,16,73,63,73,83,83,8        Uitgaven (totaal)236,7326,5351,2326,7328,9315,7303,5Waarvan programma-uitgaven218,6304,0334,2309,8314,8295,7286,4Waarvan juridisch verplicht*)  256,1181,8161,5134,674,2 OD 19,121,628,331,616,510,010,0 OD 244,174,890,489,580,084,884,7 OD 3159,0199,7209,6187,5217,8196,4189,0Algemeen6,47,95,91,20,54,52,7        Ontvangsten (totaal)36,495,270,772,969,871,773,8– Terugontv. Agentschappen1,0      – Ontvangsten ruimtelijk economisch beleid0,621,0     – BBMKB26,924,924,925,225,225,225,2– Groeifinancieringsfaciliteit0,710,014,016,016,016,016,0– Garantieregeling scheepsbouw 10,010,010,010,010,010,0– Ontvangsten uit het Fes3,418,616,113,88,56,75,8– Diverse ontvangsten3,86,51,50,90,90,90,9– Ontvangsten JSF 4,24,27,09,212,915,9* Dit betreft uitfinanciering van verplichtingen die tot en met 2008 zijn
aangegaan en de bijdragen aan instellingen en instituten.Budgettair belang fiscale maatregelen (in €
mln) 2007 (raming MN 2008)2007 (realisatie/ aangepaste raming)200820092010201120122013Zelfstandigenaftrek1 2491 2901 3091 3151 3371 3601 3831 407Extra zelfstandigenaftrek starters6566677273747677 FOR, niet omgezet in lijfrente212212215218222225229233Meewerkaftrek149998877Stakingsaftrek2017171717171818Doorschuiving stakingswinst108108143148151154156158Bedrijfsopvolgingsfaciliteit in successiewet120150150150156163170178Kleinschaligheidsinvesteringsaftrek177177194193200208216224Willekeurige afschrijving starters99999999 Vrijstelling durfkapitaal forfaitair rendement1010101010111111Heffingskorting durfkapitaal910101010111111Persoonsgebonden aftrekpost durfkapitaal55555556Logiesverstrekking (incl. kamperen)230234243254261269278288Voedingsmiddelen horeca1 1501 1801 2241 2761 3131 3511 3991 448Kleine ondernemersregeling8080798284879093Verlaagd tarief kleine brouwerijen11111111Raffinaderijvrijstelling4242424345464849Vrijstelling overdrachtsbelasting bedrijfsoverdracht
in familiesfeer1618181819192020Markt en spelregelsOD 1Bevorderen level playing field.MotiveringBedrijven en branches lopen soms tegen marktverstoringen aan die veroorzaakt
zijn door overheidsoptreden. EZ werkt, bij voorkeur via o.a. de EU en de WTO
(zie tevens artikel 1 en 5), aan een eerlijker speelveld (level playing field).
Soms echter is het noodzakelijk om de verstoring op nationaal niveau te repareren
via gerichte maatregelen zoals in de scheepsbouw- en luchtvaartindustrie en
de defensiegerelateerde industrie. Ook wordt de werking van de grotendeels
vernieuwde EU-staatssteunkaders actief gevolgd. De inzet richt zich in 2009
dus zowel op actuele verstoringen van het level playing field als op het anticiperen
op potentiële verstoringen en het voorkomen hiervan.Instrumenten• Compensatiebeleid: binnen het compensatiebeleid
blijft een zo hoog mogelijk percentage invulling door de Nederlandse defensie
gerelateerde industrie de eerste prioriteit en wordt met civiele projecten
speciale aandacht gegeven aan kansen voor jonge en innovatieve bedrijven.• Defensie Industrie Strategie (DIS):
de Defensie Industrie Strategie (DIS) is een integrale strategische visie
op de Nederlandse defensie-industrie en de rol van de overheid daarbij. De
Defensie Industrie Strategie (DIS) is in 2008 door de Tweede Kamer goedgekeurd
en wordt verder geïmplementeerd in het komende begrotingsjaar. In het
licht van een voorzichtige Europese ontwikkeling in de richting van meer marktwerkingen
en een gelijk speelveld, worden de bestaande beleidsinstrumenten van zowel
Defensie als EZ offensief en proactief ingezet om de Nederlandse industrie
internationaal beter te positioneren. Via ondermeer structurele informatie-uitwisseling
met het bedrijfsleven over de toekomstige behoeften van Defensie, internationale
materieelsamenwerking en het innovatieprogramma Veiligheid (samen met Binnenlandse
Zaken en Justitie), wordt getracht op een zestal geïdentificeerde, prioritaire
technologiegebieden de Nederlandse industrie mogelijkheden te bieden om te
excelleren en haar internationale marktpositie te versterken.• Borgstellingsregeling Scheepsbouw:
het krediet dat de scheepsbouwer betrekt bij de bank wordt voor maximaal 80%
gegarandeerd door het Rijk gedurende de periode van de bouw van het schip.
Hiermee worden de concurrentienadelen van de acties van andere landen op dit
terrein weggenomen.• Subsidieregeling Innovatieve Zeescheepsbouw: in 2007 is de Subsidieregeling Innovatie Zeescheepsbouw (SIZ) van
start gegaan. Doel van de SIZ is het versterken van het concurrentievermogen
van Nederlandse zeescheepsbouwsector (werven plus toeleveranciers) door subsidiering
van ordergerelateerde innovatieprojecten. Voor 2009 is evenals in 2008 een
budget van € 20 mln gereserveerd.Prestatie-indicatorenWaarde 2005Waarde 2006Waarde 2007StreefwaardeGerealiseerde invulling
compensatieverplichtingen444 mln506 mln532 mlnMinimaal 450 mln Bron: Compensatie administratiesysteem ministerie van EZ (5 jaars voortschrijdend
gemiddelde)Aantal gerealiseerde scheepsbouwinnovatieprojecten
die door de SIZ worden ondersteund––1220 (jaarlijks)Bron: EVDOmvang van de door werven gerealiseerde
Research, Development en Innovatie(RD&I)
die door de SIZ wordt gerealiseerd––56,6 mln97 mln (jaarlijks) Bron: EVDToelichting:De indicator gerealiseerde invulling compensatieverplichtingen geeft het
bedrag weer dat door buitenlandse partijen bij Nederlandse bedrijven wordt
besteed ter compensatie van bestedingen van het Ministerie van Defensie in
buitenlands materieel. In de jaarrapportage compensatiebeleid 2006 is aangegeven
dat voor 2007 de streefwaarde voor het vijfjaars gemiddelde is opgehoogd van € 350
mln naar € 450 mln per jaar. In 2007 is deze nieuwe streefwaarde
van € 450 mln ruimschoots gehaald.De indicatoren voor de Subsidieregeling Innovatieve Zeescheepsnieuwbouw
(SIZ) geven een beeld van het aantal door de SIZ ondersteunde scheepsbouwinnovatieprojecten
en de omvang van de RD&I die met deze projecten gemoeid is. Een scheepsbouwinnovatieproject
betreft de industriële toepassing tijdens de bouw of verbouw van een
zeeschip van technologisch nieuwe of aanmerkelijk verbeterde producten en
processen in vergelijking met die welke in de scheepsbouwsector gewoonlijk
binnen de Europese Gemeenschap worden gebruikt of beschikbaar zijn, en waarvan
de implementatie of toepassing een risico voor technologische of industriële
mislukking inhoudt.BasispakketOD 2Stimuleren meer en beter ondernemerschap.MotiveringMeer en beter ondernemerschap is essentieel voor het groeivermogen van
de economie. EZ stimuleert ondernemerschap in algemene zin door verbetering
van de omstandigheden voor ondernemers, zoals het verbeteren van de werking
van de kapitaalmarkt, het scheppen van een gunstig fiscaal klimaat, het verminderen
van de regeldruk en een goede toegang tot advies en kennis voor (startende)
ondernemers via onder andere dienstverlening van de Kamers van Koophandel.
Daarnaast wordt ondernemerschap gestimuleerd in het onderwijs en voor specifieke
doelgroepen in de samenleving. Tot slot wordt maatschappelijk verantwoord
ondernemerschap (MVO) bevorderd vanwege de positieve externe effecten.InstrumentenOp weg naar merkbaar minder regeldruk voor ondernemers In het plan van
aanpak 2007–2011 «Merkbaar minder regeldruk voor ondernemers!»
(Kamerstukken II, 2006/2007, 29 515, nr. 202) heeft het kabinet
zijn ambities voor het verminderen van regeldruk voor bedrijven vastgelegd.
Met dit plan van aanpak is gekozen voor één programma, waarin
administratieve lasten, toezichtslasten, vergunningen, nalevingskosten en
dienstverlening voor bedrijven geïntegreerd worden aangepakt. Daarbij
staat de beleving van de ondernemer centraal en worden bedrijven actief betrokken
bij het identificeren van problemen en het formuleren van oplossingen.De concrete activiteiten in 2009 staan ten dienste van het realiseren
van de doelstellingen uit het beleidsprogramma. Zo moeten de administratieve
lasten per 1 maart 2011 met 25% zijn verlaagd ten opzichte van
1 maart 2007 en dienen de rijkssubsidies per 2011 volledig lastenarm
te zijn. Economische Zaken coördineert samen met Financiën de vermindering
van de regeldruk voor bedrijven. Het beschikbare meerjarige programmabudget
wordt verantwoord op de begroting van Financiën. Zowel in voor- als najaar
wordt de Kamer integraal geïnformeerd over de voortgang
van de operatie. In de tussenliggende kwartalen ontvangt de Kamer in een korte
rapportage de gerealiseerde vermindering van de administratieve lasten.Voor het einde van de kabinetsperiode (2011) wil het kabinet de volgende
concrete resultaten hebben behaald:– een netto reductie van de administratieve lasten met 25%;– de nalevingskosten van regels zijn teruggebracht in die gevallen
waar de kosten onevenredig hoog gebleken zijn;– de lasten van rijkstoezicht in aantal domeinen met gemiddeld een
kwart omlaag;– subsidies zijn – met waarborging van de rechtmatigheid –
aan het eind van de kabinetsperiode lastenarm ingericht.Met de halfjaarlijkse voortgangsrapportages over de vermindering van regeldruk
voor bedrijven informeert het kabinet de Tweede Kamer over de realisatie van
maatregelen en de planning van voorgenomen reductiemaatregelen bij alle ministeries.
Ook geven de voortgangsrapportages een beeld van de inzet vanuit Europese
regelgeving (supranationaal) en de gemeenten (decentraal).Voor de komende najaarsrapportage leveren de departementen reductieprogramma’s
op. Daarin zullen zij maatregelen aankondigen, op basis waarvan bepaald kan
worden hoe de kabinetsdoelstelling van netto 25% reductie administratieve
lasten in de jaren 2009–2011 zal worden gerealiseerd. Uitgaande van
de ervaringen uit de vorige kabinetsperiode – de meeste reducties worden
in de laatste 2 jaren van het kabinet geïmplementeerd – staat de
teller eind 2009 dan op circa 11%. In de komende najaarsrapportage
kan deze prognose eventueel worden bijgesteld op basis van de reductieprogramma’s
van de departementen.Voor wat betreft het beleidsterrein van het Ministerie van Economische
Zaken wordt, in lijn met de kabinetsbrief regeldruk van juli 2007, ingezet
op de realisatie van concrete maatregelen die de regeldruk voor ondernemers
moet verminderen en het leveren van een bijdrage aan de overige rijksbrede
trajecten. De concrete maatregelen betreffen bijvoorbeeld de vermindering
van regeldruk op het gebied van aanbesteden, de stroomlijning van de inning
auteursrechten, de invoering van de gezamenlijke conjunctuurenquête
bij het CBS en implementatie van de Dienstenrichtlijn. Hiernaast draagt EZ
bij aan de vermindering van de AL, de aanpak van de nalevingskosten en de
invoering van de Lex Silencio.Kapitaalmarktinstrumenten• BBMKB: de borgstellingsregeling MKB
vergroot de toegang van het midden- en kleinbedrijf tot bankkrediet als er
onvoldoende zekerheidsdekking voor de bank aanwezig is. Het maximale borgstellingskrediet
bedraagt € 1 mln. De BBMKB wordt vooral gebruikt bij starters, bij
bedrijfsoverdrachten en in toenemende mate voor innovatieve bedrijven. Het
jaarlijkse plafond van de BBMKB is de afgelopen jaren vanwege extra beroep
door banken verhoogd. In maart 2007 is het plafond voor het laatst eenmalig
verhoogd van € 384,5 mln naar € 602,5 mln. Als uitwerking
van het Coalitieakkoord is bij begroting 2008 het jaarplafond voor de BBMKB
regeling voor de jaren 2007–2011 structureel verhoogd naar € 715
mln, oplopend tot € 765 mln in 2011.• Groeifaciliteit: deze in 2006 gepubliceerde
garantiefaciliteit richt zich specifiek op risicodragend vermogen voor MKB-bedrijven.
De Groeifaciliteit bevordert de investerings- en financieringsmogelijkheden
van snelle groeiers. Ook bedrijfsoverdrachten en het starten van een
onderneming worden hierdoor bevorderd. De regeling wordt gebruikt door banken
en participatiemaatschappijen. De overheid staat voor maximaal € 2,5
mln aan risicodragend vermogen garant. Bij risicodragend vermogen is het risico
en het rendementsperspectief hoger dan bij bancair krediet. De gevraagde vergoeding
voor de overheidsgarantie is dan ook navenant hoger en daarmee marktconform
voor dit type financiering.• Microkredieten: in 2008 is de Projectdirectie
Microfinanciering van start gegaan en zijn de instrumenten voor de verbetering
van de beschikbaarheid van microfinanciering op hoofdlijnen ontwikkeld. Ook
is een aantal pilots gestart met betrekking tot het bereiken van de doelgroep
en efficiënte intake en met betrekking tot het verstrekken van leningen.
In 2009 worden de instrumenten afgerond en uitgerold. Daarvoor is een bedrag
van € 5 mln. begroot. De doelstelling is om eind 2009 de volgende
instrumenten beschikbaar te hebben: een landelijk netwerk van microfinancieringsinitiatieven,
een transparant en kwalitatief goed coachingsysteem, een screeningsysteem
om te bepalen welke ondernemers voor financiering in aanmerking komen en een
financieringsregeling.• Overig: naast de voornoemde instrumenten
draagt EZ via TechnoPartner Seed Faciliteit, het Business Angel Programma
en de innovatiekredieten bij aan een beter werkende markt voor durfkapitaal
voor (techno) starters en snelle groeiers (zie hiervoor artikel 2).Overige instrumenten voor ondernemerschapstimulering:• Nationale Agenda 2009 van de Kamers van Koophandel(KvK): ieder jaar spreekt het Rijk samen met het georganiseerde bedrijfsleven
en de Kamers van Koophandel een agenda voor het komende jaar af. In deze agenda
zijn de thema’s (zoals Bedrijfsoverdracht, Starten van een onderneming,
wet- en regelgeving, Veilig Ondernemen, MVO en Onderwijs en Ondernemerschap)
vervat waarop de Kamers van Koophandel zich in dat jaar in gezamenlijkheid
op zullen concentreren. In 2009 zullen deze thema’s gecontinueerd worden
waarbij in overleg met het georganiseerde bedrijfsleven en KvK. Bedrijven
zullen door deze geconcentreerde aandacht beter gebruik kunnen maken van de
diensten van de KvK en hierdoor ook beter geïnformeerd zijn.• Nieuwe Handelsregisterwet: per 1 januari
2010 zullen alle bedrijven en rechtspersonen ingeschreven zijn in het Handelsregister.
Hiermee is de weg vrijgemaakt om het Handelsregister ook daadwerkelijk in
te zetten als basisregister van alle bedrijven en rechtspersonen voor de éénmalige
uitvraag van gegevens. Dit zal naar verwachting een grote vermindering van
de administratieve lasten van bedrijven met zich meebrengen. In 2009 zullen
de eerste departementen aangesloten worden. Ook zullen in 2009 de ontbrekende
rechtspersonen en overheidsinstanties ingeschreven worden in de Handelsregisterwet.• Prachtwijken: samen met gemeenten,
Kamers van Koophandel en MKB-Nederland wordt in 2009 verder gewerkt aan het
stimuleren van Ondernemerschap in de wijken. Leidraad hiervoor is de brief «Wijkeconomie»
(Kamerstukken II 2007–2008, 30 995, nr. 49) die in samenwerking
met WWI en Sociale Zaken tot stand is gekomen. De aandacht zal er met name
op gericht zijn om de activiteiten die in 2008 samen met de partnerorganisaties
zijn ondernomen, zoals het geven van coaching en training aan ondernemers
in bestaande structuren te verankeren, bijvoorbeeld door het opzetten van
pilots op het gebied van microfinanciering.• Fiscale faciliteiten: EZ is beleidsverantwoordelijk
voor een aantal fiscale faciliteiten om ondernemerschap te bevorderen. Dit
betreft bijvoorbeeld de zelfstandigenaftrek, de Fiscale Oudedags
Reserve (FOR) en de Tante Agaath faciliteit (durfkapitaalregeling).• Corporate Governance Code/Code Tabaksblat:
de huidige Monitoring Commissie stuurt het kabinet in december 2008 een aangepaste
Code met het verzoek deze aan te wijzen als corporate governance code. In
2009 komt het kabinet met zijn standpunt ten aanzien van deze aangepaste Code.
EZ ondersteunt de Monitoring Commissie door financiering en participatie in
het secretariaat.• Voorlichting, coaching en begeleiding ondernemers: EZ ondersteunt structureel de activiteiten van de Stichting Ondernemersklankbord
waar ondernemers voor advies en begeleiding door deskundige vrijwilligers
terecht kunnen. Gemiddeld begeleidt Ondernemersklankbord ongeveer 2500 ondernemers
per jaar waarvan ongeveer een derde in een langer lopend traject. Ook verzorgt
EZ de productie van het Geldboek voor ondernemers waarvan de inhoud jaarlijks
wordt geactualiseerd. Hiervoor is een samenwerkingsverband aangegaan met IMK,
Nibud en Zuidweg & partners.• Het Ministerie van Economische Zaken en het Innovatieplatform zijn
het ambitieuze programma Groeiversneller gestart om in Nederland meer snelgroeiende
bedrijven te krijgen. Het programma Groeiversneller richt zich op in Nederland
gevestigde bedrijven die de potentie hebben een forse groeiversnelling te
realiseren, van een omzet van enkele miljoenen per jaar naar een omzet van
ten minste € 20 miljoen per jaar. Het gaat om 80–100 bedrijven
in vijf jaar tijd.• Actieplan Veilig Ondernemen: samen
met het bedrijfsleven en de ministeries van Justitie en Binnenlandse Zaken
en Koninkrijksrelaties werkt EZ aan de aanpak van criminaliteit door de uitvoering
van de Actieplannen Veilig Ondernemen. Doelstelling van deze Actieplannen
is het verminderen van de criminaliteit tegen ondernemers met 25% in
2010 ten opzichte van 2004. Volgens de Monitor Criminaliteit Bedrijven 2007
bedraagt de totale schade als gevolg van criminaliteit voor het bedrijfsleven
in 2007 naar schattin € 565 mln. Dat is een daling van 18%
ten opzichte van de nulmeting in 2004. Niettemin leiden ondernemers jaarlijks
nog steeds veel schade. Het verder terugdringen van criminaliteit tegen het
bedrijfsleven heeft daarom onverminderd de aandacht. EZ is verantwoordelijk
voor de projecten «Aanpak Criminaliteit Wegtransportsector» en «Aanpak
Urgente Bedrijvenlocaties» en is betrokken bij de uitvoering van het «Convenant
Detailhandel». Daarnaast is EZ verantwoordelijk voor het project «Veiligheid
voor kleinere bedrijven». In dit project geeft EZ invulling aan de maatregelen
uit het amendement van Ten Hoopen (Kamerstukken II 2007–2008, 31 200
XIII, nr. 36) op de begroting van EZ (2008).• Experimenten met Bedrijfsgerichte Gebiedsverbetering
(BGV): de experimentenwet BGV-zones ondersteunt groepen ondernemers
die zelf willen bijdragen aan een aantrekkelijker en veiliger bedrijfsomgeving
in hun wijk. De verwachting is dat de experimentenwet per 1 januari 2009
in werking treedt waarna gestart kan worden met de uitvoering en monitoring
van de experimenten.• Ondernemerschap en Onderwijs: via het
Programma «Ondernemerschap en Onderwijs» wordt ondernemerschap
en ondernemendheid op scholen en universiteiten bevorderd. Voor de periode
2008–2011 is een plan van aanpak ontwikkeld waarin de focus ligt op
een regionale aanpak per onderwijssector, waarin concepten als training van
docenten en internationale uitwisseling van ondernemende studenten de ruimte
krijgen.• Beroepsonderwijs in Bedrijf: via de
subsidieregeling «Beroepsonderwijs in Bedrijf» kunnen consortia
van bedrijven en onderwijsinstellingen financiële ondersteuning
krijgen, onder andere ter verbetering van de beschikbaarheid en kwaliteit
van beroepspraktijkplaatsen. Medio 2008 wordt, op basis van de ervaringen
tot dan toe, bezien in hoeverre de regeling herzien moet worden voor de derde
3e tranche die in 2009 wordt opengesteld.• Programma Maatschappelijk Verantwoord Ondernemen
(MVO): het kabinet wil dat alle bedrijven zich bewust worden van
hun maatschappelijke verantwoordelijkheden maar ook van de kansen die MVO
biedt en daarom MVO ook daadwerkelijk integreren in hun kernactiviteiten.
De ambities om dit te bereiken staan in de kabinetsvisie MVO «inspireren,
innoveren, integreren» van eind 2007 (Kamerstuk 2007–2008, 26 485,
nr. 53). Eén van de ambities is een verbeterde MVO-voorlichting
aan bedrijven onder meer via het kenniscentrum MVO Nederland. MVO Nederland
zal derhalve ook in de periode vanaf 2009 financieel ondersteund worden door
het kabinet om samen met onder meer de EVD en de Kamers van Koophandel als
wegwijzer en aanjager van MVO bij het MKB te fungeren.• Chemische stoffen: REACH en GHS/CLP:
het Nederlandse bedrijfsleven staat in 2009 voor de taak om nieuwe EU-regelgeving
inzake chemische stoffen te implementeren. Zowel de REACH-verordening als
de nieuwe verordening inzake de Classificatie en Labelling van chemische stoffen
en mengsels vergen aanzienlijke inspanningen van bedrijven om te voldoen aan
deze nieuwe regelgeving. De Rijksoverheid (VROM, EZ, VWS en SZW) heeft zich
de afgelopen jaren zeer ingespannen om de betrokken bedrijven te informeren
over de nieuwe regelgeving via de branche-organisaties en Kamers van Koophandel.
Ook is een helpdesk ingesteld bij SenterNovem (samen met het RIVM) om vragen
uit het bedrijfsleven te beantwoorden. Met enig regelmaat wordt gemonitord
in hoeverre de doelgroepen van de voorlichting worden bereikt. Het voornemen
bestaat om deze activiteiten in 2009 te continueren.KengetalWaarde 2004Waarde 2005Waarde 2006Waarde 2007Ondernemersquote11,4%11,1%11,5%12%Bron:
EIM (obv CBS en KvK). Betreft
aantal ondernemers excl. Landbouw (2007 betreft een inschatting)Prestatie-indicatorenWaarde 2005Waarde 2006Waarde 2007StreefwaardeBBMKB –
Benutting (in procenten)90%95%86%Minimaal 80%Bron: SenterNovemGroeifaciliteit – Jaarlijks
bedrag aan afgesloten financieringscontracten––10,5 mln2009: 40 mln2010: 80 mln Bron: SenterNovemAdministratieve Lasten
Vermindering door EZ als vakdepartement31-12-2002– 5,9%– 6,4%Nog niet bekend Bron:
Interne rapportage (percentages cumulatief ten opzichte van 2002)Toelichting:BBMKB:Voor de BBMKB wordt een percentage van 80% gehanteerd als graadmeter
voor benutting van het jaarbudget. De feitelijke benutting hangt af van investerings- en overnameplannen van het bedrijfsleven en de start
van nieuwe bedrijven en is daarmee nauw verbonden met de ontwikkeling van
de conjunctuur. De afgelopen jaren laten een uitputting zien van de BBMKB
boven de 80%. Het benuttingpercentage bedroeg in 2007 86% en
moet bezien worden in het licht dat de banken pas in september zeker waren
van verhoging van het budget. Bovendien is in het budget 2007–2011 rekening
gehouden met een bedrag van € 45 mln. dat bij voorkeur jaarlijks
kan worden aangewend voor financiering van internationale activiteiten van
het MKB. Dit segment was in 2007 nog niet operationeel.Groeifaciliteit:De benuttingsgraadindicator, zoals opgenomen in de begroting 2008, richtte
zich op het gereserveerde quotum. In de praktijk blijkt het succes van de
regeling beter te meten aan de hand van het volume afgesloten financieringscontracten.
De term financieringscontract heeft uitsluitend betrekking op het door de
overheid gegarandeerde deel (dat wil zeggen 50% van het bedrag aan
gecontracteerde groeifaciliteiten).Administratieve Lasten vermindering door EZ als vakdepartement:De streefwaarde 2009 moet nog worden vastgesteld. Het percentage zal bekend
worden gemaakt in de voortgangsrapportage Regeldruk van dit najaar.Programmatisch pakketOD 3Benutten van gebiedsgerichte economische kansen.MotiveringNederland kent een aantal regionale clusters die de potentie hebben om
mee te draaien aan de internationale top. Door samen te werken kunnen het
Rijk, decentrale overheden, kennisinstellingen en bedrijven kansen creëren
voor deze regionale clusters. Een gedeelde lange termijn agenda voor de knelpunten
van deze regionale clusters moet daarbij het uitgangspunt zijn. Voor het realiseren
van deze agenda’s zijn verschillende instrumenten beschikbaar. In aansluiting
op het Beleidsprogramma van het kabinet wordt in vier regio’s (de Randstad,
het Energieknooppunt Groningen, de Brainport Eindhoven en de voedseltechnologieregio
Oost-Nederland) ingezet op ambitieuze investeringen die het internationale
vestigingsklimaat versterken («Sterke regio’s»). Deze investeringen
sluiten aan bij de lopende gebiedsgerichte programma’s in het kader
van de nota Pieken in de Delta, waar ook de structuurfondsprogramma’s
aan bijdragen. Tenslotte versterkt EZ het vestigingsklimaat in de grensregio’s
door samen te werken met onze buurlanden in het kader van grensoverschrijdende
structuurfondsprogramma’s en door het creëren van een «level
playing field» voor bedrijfsinvesteringen.Instrumenten• Sterke regio’s: voor vier regio’s
heeft het kabinet € 125 mln extra beschikbaar gesteld uit het Fes.
Deze middelen zijn bedoeld voor ambitieuze investeringen die het internationale
vestigingsklimaat in deze regio’s versterken. Samen met decentrale overheden
wordt hard gewerkt aan het ontwikkelen van projecten die aan de criteria van
het Fes voldoen. Voor de Randstad zijn dit investeringen in grootschalige
werklokaties die zijn opgenomen in het programma Randstad Urgent. Voor de
andere drie regio’s (het Energieknooppunt Groningen, de Brainport Eindhoven
en de voedseltechnologieregio Oost-Nederland) worden in 2008 projecten ter
toetsing aan het Centraal Planbureau aangeboden. Deze projecten beogen een
betere bereikbaarheid en meer hoogwaardige werklokaties in deze
regio’s en een beter internationaal woon- en werkklimaat.• Structuurfondsen/EFRO-cofinanciering (periode
2007–2013): de Europese structuurfondsen hebben als doel de
economische concurrentiekracht en economische en sociale cohesie binnen Europa
te vergroten. EZ is het coördinerend ministerie voor structuurfondsen.
De uitvoering van de regionale programma’s en de grensoverschrijdende
Europese Territoriale Samenwerking programma’s is begonnen. Voor de
grensoverschrijdende programma is in 2009 het ontwikkelen van ambitieuze «majeure»
projecten een speerpunt. Deze projecten sluiten aan bij nationale economische
beleidsagenda’s – zoals Pieken in de Delta – en kunnen een
grote bijdrage leveren aan de economische ontwikkeling van grensgemeenten
en grensgebieden. In 2008 is het Nationaal Actie Plan voor de structuurfondsen
afgerond. Dit was gericht op een verbetering van de uitvoering van de structuurfondsen
met als doel meer zekerheid over de rechtmatigheid van de uitgaven. Een fors
aantal maatregelen en een andere inrichting van de organisatie van de controle
en het beheer van de structuurfondsenmiddelen waren het gevolg. In 2009 zullen
de Structuurfondsen daardoor voor de eerste keer deel uit gaan maken van de
Nationale Verklaring van de Minister van Financiën, die jaarlijks aan
de Europese Commissie verklaart dat de uitgaven van de Europese middelen in
Nederland rechtmatig zijn.• Gebiedsgericht economisch beleid: het
gericht stimuleren van gebiedsgerichte economische kansen van nationaal belang
(Pieken in de Delta) gebeurt met zes gebiedsgerichte economische programma’s
in de periode 2007–2010. Deze zijn opgesteld en goedgekeurd door programmacommissies
met daarin bestuurders van overheden, het bedrijfsleven en kennisinstellingen.
De programmacommissies adviseren onder meer over de beoordeling van de subsidieaanvragen.
In de tabel hieronder staan de indicatieve budgetten en voorbeelden van projecten.ProgrammaAandeel stuwende
bedrijvigheidBeschikbaar voor 2007–2010
(in mln)Kern programmadocumentenNoord-Nederlandtransitieprogramma€ 80Energie, Water, Sensortechnologie en AgribusinessOost-Nederland18%€ 34,38Kennisconcentraties benutten rond
Food-, Health- Technology Valley Noordvleugel Randstad32%€ 61,12Creatieve industrie & ICT;
Life sciences en medisch cluster; innovatieve logistiek en handel; toerisme
en congressen; Zuidvleugel Randstad23 %€ 43,93Haven-industrieel complex; toeleveranciers
glas-, tuinbouw, Life sciences, Den Haag internationaalZuidwest-Nederland6%€ 11,46Procesindustrie, Logistiek, KusttoerismeZuidoost-Nederland21%€ 40,11High tech systemen en materialen,
Life science en medische technologie, Food & nutritionToelichting:Stuwende bedrijvigheid: het aandeel van het gebied in de nationale werkgelegenheid
in de stuwende sectoren, dat wil zeggen sectoren die meer dan de helft van
hun producten buiten de eigen regio afzetten.• Bedrijventerreinen: om de economische
groei te faciliteren is voldoende aanbod van bedrijventerreinen nodig. Om
aan de vraag naar bedrijventerreinen te kunnen voldoen zal zowel een beroep
moeten worden gedaan op bestaande als op nieuwe terreinen, waarbij het Rijk erop toeziet dat in alle provincies de SER-ladder in het beleid is
verankerd en wordt nageleefd1. Veel bestaande
terreinen zijn echter verouderd. De herstructureringsopgave is fors. EZ ondersteunt
deze opgave via het grote stedenbeleid en de Topper-regeling. Deze laatste
regeling is gericht op de herstructurering van een dertigtal bovenregionale
bedrijventerreinen en loopt in 2008 af. EZ en VROM hebben een commissie onder
leiding van de heer Noordanus gevraagd om voorstellen te ontwikkelen om deze
herstructurering van verouderde terreinen te versnellen. Het advies van de
commissie wordt in september 2008 verwacht. Mede op basis van het eindadvies
van de commissie Noordanus en op basis van de ervaringen met de Topperregeling
zal de uitwerking in het najaar van 2008 in overleg tussen het Rijk en de
provincies nader worden vormgegeven.• BSRI: in het kader van het Besluit
subsidies regionale investeringsprojecten (BSRI) is in 2009 in totaal € 12,5
mln beschikbaar. Deze middelen kunnen worden ingezet voor het aantrekken van
nieuwe economische activiteiten die ook in aanmerking komen voor ondersteuning
door overheden in onze buurlanden. Het Rijk levert hiermee een bijdrage aan
het «level playing field» in de grensregio’s, in het bijzonder
de gebieden op de Europese regionale steunkaart.• Grotestedenbeleid/Stadseconomie: de
doelstelling van het onderdeel economie van het Grotestedenbeleid is het vergroten
van de economische kracht van de 31 GSB-steden. Voor de convenantperiode 2005–2009
zijn op basis van ouputdoelstellingen afspraken gemaakt met de GSB-gemeenten
over bijvoorbeeld het vergroten van het aantal breedbandaansluitingen, het
verbeteren van de dienstverlening aan ondernemers en het verminderen van het
aantal verouderde bedrijventerreinen. De omvang van het EZ-budget voor het
economisch domein is € 162 mln voor de periode 2005–2009.
De steden cofinancieren € 290 mln, zodat er in totaal € 450
mln voor investeringen in de stedelijke economie beschikbaar is.• Regionale ontwikkelingsmaatschappijen (ROM’s): de ROM’s hebben een belangrijke taak bij de uitvoering van
Pieken in de Delta. Samen met EZ doen zij de acquisitie van projecten. Daarnaast
hebben de ROM’s taken op het gebied van investeringsbevordering, bedrijvenparticipaties
en (herstructurering van) bedrijventerreinen. EZ draagt bij aan de apparaatskosten
van de ROM’s. Op basis van meerjarenplannen zijn begin 2008 nieuwe prestatiesubsidies
verstrekt voor de periode tot en met 2010. Jaarlijks dienen de ROM’s
een activiteitenplan bij EZ in.• Toerisme (incl. NBTC): in juni 2008
heeft EZ nieuw toeristisch beleid gepresenteerd. De doelstelling van het toeristisch
promotiebeleid is het stimuleren van het inkomend toerisme naar ons land,
waarbij doelgroepen met relatief hoge bestedingen extra promotionele aandacht
krijgen. Voorbeelden van toeristensegmenten met een hoog bestedingsniveau
zijn congresbezoekers en stedenbezoekers. Op basis van het toeristisch beleid
is een nieuwe meerjarige subsidierelatie aangegaan met het Nederlands Bureau
voor Toerisme en Congressen (NBTC). Naast het promoten van het inkomend toerisme
zet EZ zich in voor een goed ondernemingsklimaat voor de sector toerisme en
recreatie; onder meer door het verminderen van regeldruk en het stimuleren
van regionale productontwikkeling.Prestatie-indicatorenWaarde 2005Waarde 2006Waarde 2007StreefwaardeInkomend Toerisme (aantal
buitenlandse bezoekers)10,0
mln10,7 mln11,0 mln11,2 mln (2008)Stedentoerisme (aantallen buitenlandse
bezoekers)2,0 mln2,2 mln (schatting)niet beschikbaar.Zie toelichtingMarktaandeel Congresmarkt (percentage)21,723,1niet beschikbaarZie
toelichting Bron:
NBTCToelichting:Toerisme: doelstelling is een volumestijging van het inkomend toerisme
van gemiddeld 2% per jaar over de periode 2008–2010. Voor twee
segmenten met een hoog bestedingsniveau, de stedenbezoekers en de congresgangers,
zijn specifieke doelen gesteld. Het stedenbezoek moet over de periode 2008–2010
gemiddeld 4% per jaar stijgen. Omwille van beschikbaarheid van benodigde
gegevens, kan dit cijfer eens in de twee jaar voor de afgelopen twee jaren
worden berekend. In 2008 worden bijvoorbeeld de cijfers voor 2007 èn
2006 berekend. Voor de congresmarkt heeft EZ het doel gesteld een marktaandeel
te realiseren van ten minste 19% in 2010. Als relevante markt geldt
hier het Verenigd Koninkrijk, Duitsland, België en Denemarken. Het marktaandeel
in de congresmarkt kan sterk fluctueren. In 2004 had Nederland een marktaandeel
van 16,7% en in 2005 21,7%.Prestatie-indicatorenWaarde 2006Waarde 2007Streefwaarde Pieken in de Delta       Gevraagde subsidie als percentage
van het budget per regio241241Minimaal 100%Totale projectkosten als percentage
van de totale beschikbare subsidie per regio7811392Minimaal 300%)Bron: SenterNovem1 Dit cijfer wordt vertekend door één project
van € 83 mln.Toelichting:Het Pieken in de Delta programma is één van de speerpunten
van het gebiedsgerichte economische beleid. Daarom is er voor gekozen om naast
de voortgangsrapportages aan de Tweede Kamer ook in de begroting en het jaarverslag
informatie op te nemen over de voortgang van dit programma.De prestatie-indicatoren geven respectievelijk een indruk van de vraag
naar het programma vanuit de regio’s en de totale omvang van de met
Pieken in de Delta middelen ondersteunde projecten.Overzicht onderzoek naar de doelmatigheid en de doeltreffendheid
van beleidSoort onderzoekOnderzoek onderwerpArtikelODStartAfgerondVindplaats/Status/OpmerkingBeleidsdoorlichtingBevorderen level
playing field33.120102010         Stimuleren
meer en beter ondernemerschap33.220072008   Benutten
van gebiedsgerichte economische kansen*33.320092010        Effectenonderzoek ex postNBTC33.320072007Kamerstukken 2006–2007, 26 419, nr. 32.  Bedrijventerreinen
(Topper)33.320082009Zie
toelichting** Subsidieregeling
Aanpak Urgente bedrijfslocaties en subsidieregeling bestrijding winkelcriminaliteit.33.320082009        Overig evaluatieonderzoekKansenzones Rotterdam (tussenevaluatie)33.220072007Zie toelichting*** Corporate
Governance Code33.220072007Tweede
Kamer, vergaderjaar 2007–2008, 31 083, nr. 10  Kenniscentrum
MVO33.220092009  EIM (Programmaonderzoek MKB en ondernemerschap)33.220092009  Economische
pijler GSB (WWI is hoofdverantwoordelijke) (tussenevaluatie)33.320072007Tweede Kamer, vergaderjaar 2006–2007,
30 128 nr. 15* De tussenevaluatie gebiedsgericht beleid, die gepland stond voor 2008,
zal worden samengenomen met een beleidsdoorlichting «Benutten van gebiedsgerichte
economische kansen». Deze beleidsdoorlichting is om die reden naar voren
gehaald en zal in 2010 worden afgerond.** Het Actieplan bedrijventerreinen geeft aan dat de Minister van Economische
Zaken vanaf 2004, naast de gebruikelijke jaarlijkse weergave van de stand
van zaken, eens in de drie jaar over de voortgang aan de Tweede Kamer zal
rapporteren. Op verzoek van de Tweede Kamer is de eerste voortgangsrapportage
op 19 december 2006 reeds uitgebracht. Omdat de Commissie Noordanus naar
verwachting in september 2008 met een advies over onder andere het rijksinstrumentarium
herstructurering bedrijventerreinen komt, is besloten om in het najaar van
2008 op beperkte schaal een evaluatie van de regeling tot subsidiëring
van Topprojecten bedrijventerreinen herstructurering (Topper-regeling) intern
uit te voeren.*** De tussenevaluatie Kansenzones Rotterdam is in 2007 uitgevoerd. De
uitkomst was dat er behoorlijk gebruik gemaakt wordt van de regeling, maar
dat de regeling nog te kort loopt om concrete effecten te kunnen meten. De
uitkomsten van de tussenevaluatie waren daarom aanvankelijk niet aan de Tweede
Kamer gemeld, maar zijn inmiddels op verzoek van de Tweede Kamer alsnog gemeld
(Kamerstukken II 2007–2008, 30 128, nr. 18).De doelstellingen uit het Actieplan Veilig Ondernemen worden jaarlijks
meegenomen in de monitor Criminaliteit Bedrijfsleven, zodat een afzonderlijk
evaluatie niet nodig is. Deze evaluatie is daarom uit het overzicht gehaald.4. Doelmatige en duurzame energiehuishoudingAlgemene doelstellingEen doelmatige en duurzame energiehuishouding.Omschrijving van de samenhang in het beleidDe energievoorziening is van vitaal belang voor onze economie en moet
daarom betrouwbaar, betaalbaar en duurzaam zijn. In het Energierapport 2008
is uitvoerig stilgestaan bij de transitie naar een duurzame energiehuishouding
die nodig is in het licht van de toenemende mondiale energieschaarste en de
stijgende uitstoot van broeikasgassen. Met het project Schoon & Zuinig
werkt dit kabinet aan de verduurzaming van de energievoorziening. Deze energietransitie
biedt ook kansen voor het bedrijfsleven en de economische ontwikkeling in
binnen- en buitenland. In 2009 zal EZ verder gaan met de uitvoering van de
beleidsagenda die in het Energierapport is opgenomen.VerantwoordelijkheidDe minister van Economische Zaken is verantwoordelijk voor:• Het zodanig ordenen van de energiemarkten dat maximaal wordt bijgedragen
aan duurzame economische groei en een betrouwbare en efficiënte energievoorziening.• Het bevorderen van effectieve concurrentie op de elektriciteits-
en gasmarkt met het doel de afnemers (burgers en bedrijven) optimaal te laten
profiteren van de liberalisering.• De internationale dimensie van het energiebeleid. EZ en BZ trekken
bij het bevorderen van de buitenlandse energievoorzieningszekerheid samen
op. BZ is betrokken op grond van zijn verantwoordelijkheid voor geopolitieke,
veiligheidspolitieke en ontwikkelingspolitieke vraagstukken en is daarnaast
verantwoordelijk voor de algehele samenhang in het Nederlandse buitenland
beleid.• Het creëren van de randvoorwaarden waardoor leverings- en
voorzieningszekerheid van energie gewaarborgd kunnen worden. Het gaat dan
om een sterk investeringsklimaat in Nederland (voor onder andere LNG, gasopslag,
nieuwe elektriciteitscentrales, transportcapaciteit elektriciteit en gas en
productiecapaciteit) en op internationaal gebied het kweken van onderling
begrip, economische samenwerking en het tot stand brengen van investeringsrelaties.• Ten behoeve van de verduurzaming van de Nederlandse energiehuishouding:
het bevorderen van de ontwikkeling en het gebruik van innovatieve energietechnologieën;
het stimuleren van schone energieproductie en warmtekrachtkoppeling (WKK);
het vergroten van de energie-efficiëntie in de sectoren industrie en
energie; het vormgeven van (duurzaam) warmtebeleid; en het bevorderen van
de totstandkoming van een evenwichtige brandstofmix.Externe factorenBehalen van deze doelstelling is onder andere afhankelijk van:• Draagvlak bij burgers, bedrijven en publieke instellingen voor
duurzame energie en energiebesparingsmaatregelen;• De mate van concurrentie op de energiemarkt en de totstandkoming
van een Europees level playing field;• De mate waarin op Europees niveau afspraken op het gebied van klimaat,
besparing, duurzame energie, voorzieningszekerheid, investeringsklimaat en
toegang tot energie kunnen worden gemaakt;• De ontwikkeling van technologie en kostenreductie op het gebied
van duurzame energie;• De nadere invulling van Kyoto-afspraken en de afspraken die gemaakt
worden in het kader van post-Kyoto;• De ontwikkeling van de olie- en gasprijzen op de wereldmarkt. kengetallenWaarde 2003*1Waarde 2004*2Waarde 2005Energie-intensiteit (toe/M€’00)   Nederland191192186EU-27*3188185182Wereld413416412 Bron: Eurostat*1 In de begroting van 2008 was in deze tabel bij de waarden
van 2003 het bruto binnenlands product uitgedrukt in constante prijzen van
het jaar 1995. In deze tabel is het BBP voor alle jaren uitgedrukt in constante
prijzen van het jaar 2000.*2 Door tussentijdse aanpassingen in de statistieken van zowel
het energieverbruik als van het BBP verschillen de waarden voor 2004 enigszins
van de waarden zoals ze vorig jaar in de begroting waren opgenomen.*3 In de begroting van 2008 staat de EU-25 weergegeven. Vanwege
de uitbreiding van de EU met Bulgarije en Roemenië in 2007 is er voor
gekozen de energie-intensiteit van de EU-27 te gebruiken.Toelichting:De energie-intensiteit geeft inzicht in het energieverbruik per eenheid
bruto binnenlands product (BBP) en wordt gedefinieerd als de verhouding tussen
het bruto binnenlands energiegebruik (in ton olie equivalenten) en het bruto
binnenlandse product (BBP in miljoenen euro’s; constante prijzen 2000).
De energie-intensiteit in Nederland is gedaald, maar is nog steeds hoog vergeleken
met het EU-27 gemiddelde. Dit komt door de relatieve grote omvang van de petrochemie
en de tuinbouw. De waarden voor 2006 en latere jaren zijn nog niet beschikbaar.
Dit wordt verklaard door het feit dat de statistieken van Eurostat met enkele
jaren vertraging beschikbaar komen.Tabel budgettaire gevolgen van beleidArtikel
4: Doelmatige en duurzame energiehuishouding (in € mln) 2007200820092010201120122013Verplichtingen (totaal)1 172,5837,91 090,61 189,11 273,51 177,41 146,0Programma gerelateerde verplichtingen1 135,5801,81 062,91 162,21 247,31 151,31 119,9Markt en spelregels       OD 1: Optimale ordening en werking van de energiemarkten       – Comp. Demkolec/stadsverwarming17,719,519,519,519,519,519,5OD 2: Energievoorzieningszekerheid op korte en lange termijn       – Doorsluis COVA-heffing84,973,773,773,773,773,773,7– O&O Bodembeheer2,62,13,43,43,43,43,4– Bijdrage aan diverse instituten0,21,11,11,11,01,01,0Basispakket       OD 3: Verduurzaming van de energiehuishouding       – Energie-innovatie53,869,470,070,471,167,167,1– TransitieManagement (incl. Borssele enveloppe)83,913,511,311,39,09,0 – Duurzame energie (MEP, SDE, Tegemoetkomingsregeling)828,1578,9831,3923,8999,7903,2913,2– Overige uitgaven duurzame energie1,50,910,49,010,09,59,5– CO2-reductieplan/Joint Implementation9,01,00,99,127,5  – Bijdrage aan ECN42,231,931,531,130,730,730,7Algemeen       – Bijdrage Algemene Energie Raad0,70,10,10,10,10,10,1– Diverse programmauitgaven energie (HFR)8,28,18,18,1 32,4 – O&O Energie3,01,61,61,61,61,61,6        Apparaat gerelateerde verplichtingen37,036,127,726,926,126,126,1– Personeel DG ET7,38,07,97,77,77,77,7– Bijdrage aan agentschappen25,022,815,314,914,114,114,1– Apparaatuitgaven SodM4,75,44,54,34,34,34,3        Uitgaven (totaal)806,0856,81 136,21 205,51 267,61 234,31 235,9Waarvan programma-uitgaven765,8816,01 107,41 178,61 242,91 205,31 209,7Waarvan juridisch verplicht*  1 059,21 099,51 136,21 116,41 123,6OD 117,719,519,519,519,519,519,5 OD 286,678,678,178,178,178,178,1 OD 3644,0695,3984,41 070,31 143,61 097,81 102,3Algemeen17,522,525,410,61,69,99,8        Ontvangsten (totaal)5 748,77 280,911 890,610 149,27 407,26 090,06 190,5– Terugontvangsten SenterNovem1,0      – Ontvangsten COVA84,973,773,773,773,773,773,7– Aardgasbaten7 872,210 200,014 100,012 350,09 250,08 100,07 900,0– Bijdrage aan het Fes– 2 219,7– 3 274,2– 2 477,9– 2 511,62 184,6– 2 345,5– 1 990,1 – Ontvangsten zoutwinning2,01,81,81,81,81,81,8– Ontvangsten Fes6,2154,8137,9180,2211,2205,0205,0– Diverse ontvangsten2,2125,055,255,255,255,20,2* Dit betreft uitfinanciering van verplichtingen die tot en met 2008 zijn
aangegaan en de bijdragen aan instellingen en instituten.Budgettair
belang fiscale maatregelen (in € mln) 2007 (raming MN 2008)2007 (realisatie/aangepaste raming)200820092010201120122013Energie-investeringsaftrek (EIA)139160139145150171171171Markt en spelregelsOD 1Optimale ordening en werking van de energiemarkten.MotiveringOm er voor te zorgen dat leveranciers efficiënt produceren, afnemers
een efficiënte prijs betalen en vraag en aanbod op elkaar af worden gestemd,
creëert de overheid de randvoorwaarden voor een concurrerende energiemarkt.Instrumenten• Elektriciteitswet 1998;• Gaswet;• Wet Onafhankelijk netbeheer;• Wet Marktmodel;• Toezicht op en het monitoren van de energiemarkten door de NMA;• Participatie in Europese en Noordwest-Europese fora, waaronder
Pentalaterale forum. Dit forum bestaat uit Duitsland, Frankrijk, België,
Nederland en Luxemburg en heeft als doel de totstandkoming van de Noordwest-Europese
elektriciteitsmarkt.In 2009 gaat bijzondere aandacht uit naar de volgende activiteiten:• Monitoren en evalueren van de uitrol van de slimme meter. Na de
inwerkingtreding van het wetsvoorstel marktmodel in 2008 begint een proefperiode
waarbij de slimme meter gefaseerd zal worden ingevoerd.• Verder werken aan publiek en onafhankelijk netbeheer. Op 1 juli
2008 is het groepsverbod uit de wet in werking getreden. Dit betekent, gelet
op de invoeringstermijn van tweeënhalf jaar, dat netbeheerders vanaf
1 januari 2011 geen deel meer mogen uitmaken van dezelfde holding als
productie, handels- en leveringsbedrijven.• Bevorderen van gashandel op de groothandelsmarkt, door aanpassing
van wet- en regelgeving.• In het Pentalaterale Forum wordt gewerkt aan het harmoniseren van
de marktregels in Noordwest-Europa om de integratie van de Noordwest Europese
elektriciteitsmarkt te bevorderen.– Vanaf 1 januari 2009 markt koppelen tussen Nederland, België,
Luxemburg, Frankrijk en Duitsland;– Verbeteren samenwerking tussen Transmission System Operators (landelijke
netbeheerders, TSO’s) onder meer om in de toekomst adequater in te kunnen
spelen op stroomstoringen en storingen te voorkomen;– Verwijderen van wettelijke belemmeringen op het gebied van informatie-uitwisseling,
monitoring, capaciteitstoebedelingen op de grenzen, voor de goede werking
van de Noordwest Europese elektriciteitsmarkt.• Actieve deelname aan activiteitenprogramma van het in 2008 opgezette
gasforum, vergelijkbaar met het pentalaterale forum voor elektriciteit, om
de integratie van de Noordwest Europese gasmarkt te bevorderen en concrete
afspraken te maken op het gebied van leveringszekerheid.Prestatie-indicatorenWaarde 2006Waarde 2007Streefwaarde 2009 1. Concentratiegraad
in de retailsector elektriciteit:   – HHI2 2942 319Stabiliseren tussen 1800 en 2500 – C382%82%LagerBron: Energiekamer2. Concentratiegraad in de retailsector
gas:   – HHI2 1512 109Stabiliseren tussen 1800 en 2500 – C379%78%LagerBron:
EnergiekamerToelichting:• De Herfindahl Hirschmann Index (HHI) biedt inzicht in de mate van
mededinging op de retailmarkt voor elektriciteit en gas. De concentratiegraad
van een markt wordt vaak gebruikt als indicatie voor de aan- of afwezigheid
van (dreigende) marktmacht. De hoogte van de HHI wordt beïnvloed door
het aantal actieve spelers op een bepaalde markt en de variatie in de marktaandelen.
De HHI kan een waarde aannemen tussen 0 en 10 000. Bij oneindig veel
kleine aanbieders tendeert de HHI naar 0, terwijl in het geval van een monopolie
de HHI een waarde van 10 000 heeft. Van belang is om te benadrukken dat
de HHI-score niet als enige indicator gebruikt kan worden om marktmacht te
bepalen. Mededingingsautoriteiten gebruiken een veelvoud van indicatoren en
criteria om vast te stellen of de mededinging wordt verstoord. Vandaar dat
nadrukkelijk wordt verwezen naar het integrale monitorrapport van de Energiekamer
dat een totaalbeeld schetst. De HHI-waarde moet gezien worden als een pure
indicatie en als een van de factoren in een mogelijke trend in de ontwikkeling
van de markt. Uit marktwerkingoogpunt is de voorkeur te geven aan een situatie
waarin er geen partijen zijn met een dominante marktpositie. Volgens de HHI
is de kans hierop beneden een waarde van 1800 beperkt.• De C3 geeft het gezamenlijk marktaandeel van de drie grootste actieve
partijen op de energiemarkten, zoals gerapporteerd aan Energiekamer. Een hoog
en stabiel gezamenlijk marktaandeel van de drie grootste actieve partijen
op een markt kan een teken zijn van een niet goed functionerende markt.Ondanks de hoge concentratie zijn op zowel de elektriciteitsmarkt als
op de gasmarkt nog altijd veel onafhankelijke spelers actief.OD 2Bevorderen van de voorzieningszekerheid.MotiveringVoorzieningszekerheid is de mate waarin eindafnemers erop kunnen vertrouwen
dat energie (een basisbehoefte van mens en economie) aan hen geleverd zal
worden. Naast de energiebedrijven (actief in productie, handel en transport)
heeft de overheid een rol in het vergroten van de voorzieningszekerheid, daar
waar marktwerking alleen niet voldoende is en/of problemen op een (inter)nationaal
niveau aangepakt moeten worden zoals bij de schaarste van fossiele brandstoffen.
Leveringszekerheid maakt deel uit van de voorzieningszekerheid. Zij betreft
de mate waarin eindafnemers erop kunnen vertrouwen dat de voor hun beschikbare
energie daadwerkelijk over het transportnet vervoerd kan worden en aan hen
ter beschikking staat.Voorzieningszekerheid heeft betrekking op:• Diverse energiedragers: olie, gas, kolen, uranium en de secundaire
drager elektriciteit.• Alle schakels in de energieketen: productie (olie- en gaswinning,
elektriciteitsopwekking), import van kolen-, uraniumen olie, verwerking (raffinage,
conversie), transport en distributie (zowel betrouwbaarheid als capaciteit).• Diverse termijnen: korte termijn (bijv. stroomuitval) en lange
termijn (infrastructuur, relaties met producerende landen, energiemix).InstrumentenIn dit verband heeft de overheid de volgende instrumenten tot haar beschikking:• De mijnbouwwet en een stimulerend mijnbouwklimaat als basis voor
eigen olie- en gasproductie;• Elektriciteits- en Gaswet, die voor nationale en internationale
aanbieders de voorwaarden voor toegang tot de netten regelt;• Internationaal energiebeleid met deelname aan multilaterale organisaties
als Internationaal Energie Agentschap (IEA), International Energy Forum (IEF)
en Internationale Financiële Instellingen als Wereldbank, EBRD en EIB
en het bevorderen van bilaterale relaties met belangrijke producenten;• EU-extern energiebeleid waarbij Nederland eigen voorstellen zal
inbrengen voor een extern Europees energiebeleid n.a.v. de mededeling van
de EC «An energy policy for Europe» en ter voorbereiding van de
2e Strategic Energy Review;• Crisisbeleid dat verstoringen in de olieaanvoer moet opvangen en
beleid gericht op veiligheid van vitale infrastructuur;• Toezicht door NMA/Energiekamer op kwaliteit en toegankelijkheid
van netwerken en door Staatstoezicht op de Mijnen op delfstoffenwinning;• Samen met VROM-regie op ruimtelijke inpassing van nieuwe infrastructuur
(buisleidingen, hoogspanningsverbindingen, etc.).In 2009 gaat bijzondere aandacht uit naar de volgende activiteiten:• De conclusies en aanbevelingen uit de evaluatie van de Mijnbouwwet
worden omgezet in voorstellen tot aanpassing van beleid en wet- en regelgeving.
Het gaat daarbij onder andere om stroomlijning van vergunningprocedures, voorschriften
voor aardwarmte, criteria voor de toelating van nieuwe mijnbouwmaatschappijen
en het beleid voor het verwijderen van offshore platforms.• EZ wil één pakket van aangepaste en nieuwe regels
voor de energiesector formuleren in de Elektriciteits- en Gaswet. EZ zal dat
pakket in één gebundeld wetgevingstraject voor de energiesector
aanbieden aan de Tweede Kamer in 2009 zodat de wet in 2010 in werking kan
treden.• Het internationaal energiebeleid, waarbij EZ en BZ deelnemen in
de verschillende gremia van, onder andere IEA, IEF, en EU, zal gericht zijn
op het behalen van een bevredigende discussieuitkomst over de Strategic Energy
Review; werken aan een eensgezind Europees optreden zoals in post- «Partnership
and Cooperation Agreement» (PCA) onderhandelingen met Rusland. Ook zal
het internationaal energiebeleid bijdragen aan het overnemen van het EU energie-acquis
in omliggende landen (Nabuurschapsbeleid, Energiegemeenschap en Euromed) en
een toename van de gezamenlijke EU-initiatieven op energie gebied bevorderen.• EZ zorgt ervoor dat Stichting Centraal Orgaan Voorraadvorming Aardolieproducten
(COVA) over voldoende opslagcapaciteit beschikt door afspraken met de sector.
EZ neemt deel in de Europese discussie over de nieuwe voorraadrichtlijn zodat
het Europese oliecrisisbeleid het beleid van de IEA nadert en
Nederland is ingebed in een goed internationaal en Europees oliecrisisbeleid.
Daarnaast zal EZ een pakket vraagbeperkende maatregelen actualiseren en ontwikkelen.• EZ zal de sectorale afhankelijkheden vaststellen voor onder andere
gas en elektriciteit. Er zal worden vastgesteld of normen nodig zijn voor
de elektriciteit en gassector en de veiligheid in de elektriciteitssector
zal verbeterd worden. Daarnaast zal EZ crisisscenario’s voor olie, elektriciteit
en gas ontwikkelen, effecten bepalen en benodigde capaciteiten in kaart brengen.• EZ zal in 2009 de regie voeren over drie ruimtelijke ontwikkelingstrajecten
voor de aanleg van hoogspanningsnetwerken (Randstad 380, Borssele-Geertruidenberg,
Noord Nederland en Doetinchem-Wesel). EZ zal zorgen voor de ruimtelijke besluitvorming
in de vorm van een rijksinpassingsplan, een gecoördineerde vergunningverlening
en een integrale afweging van publieke belangen met het oog op een tijdige
realisatie van de hoogspanningsverbindingen.KengetallenWaarde 2005Waarde 2006Waarde 20071. Gewonnen volume aardgas kleine
velden37 mld m336 mld m338 mld m3Bron: TNO2. Aantal boringen exploratie offshore en onshore81710 Bron: TNO3. Aantal boringen productie offshore en onshore112321 Bron: TNO4. Elektriciteitsstoring in minuten per jaar27 minuten36 minuten33 minuten Bron: EnergieNedKengetallenWaarde 2005Waarde 2006Waarde
2007Waarde 2008 5. Productie (mld m3)73716873Bron: TNO6. Euro/dollarkoers1,251,261,371,45Bron: EBN (ABN-Amro)7. Olieprijs (dollar/vat)54,4065,1072,5287 Bron:
EBN (Platts Brent Dated)Toelichting:• 1 t/m 3. In het kader van voorzieningszekerheid is het van belang
dat het aardgas dat zich bevindt in de Nederlandse kleine velden ook wordt
gewonnen. Dit omvat zowel het produceren van reeds ontdekte velden (kengetal
1,3 en 5) als het exploreren van nieuwe velden (kengetal 2). EZ stelt de randvoorwaarden
middels een concurrerend mijnbouwklimaat, marktpartijen nemen de productie
en exploratie voor hun rekening. Kengetal 1 geeft de totale hoeveelheid gewonnen
gas uit kleine velden (onshore en offshore). Hiervan was in 2005, 12 miljard
m3 onshore en 25 miljard m3 onshore. In 2006 was dit
respectievelijk 11 en 25 miljard m3 en in 2007 was het 12 en 26
miljard m3. Kengetal 5 geeft de totale aardgasproductie in Nederland,
dus aardgas gewonnen uit kleine velden en het Groningerveld. • 4. Het aantal storingsminuten per huishouden per jaar geeft een
indicatie van de leveringszekerheid van elektriciteit. In 2007 vond er op
12 december een incident plaats met een Apache-helicopter in de Bommellerwaard.
Dit veroorzaakte ongeveer 9 van de 33 minuten storing.• 5 t/m 7. De bepalende factoren voor de geraamde aardgasbaten zijn
de aardgasprijs, die gerelateerd is aan de prijs van olie in dollars, de euro/dollar
koers en het volume van de verkopen.BasispakketOD 3Verduurzaming van de energiehuishouding.MotiveringIn lijn met het werkprogramma «Schoon en Zuinig» werkt EZ
aan een energiehuishouding die schoon en ook voor volgende generaties voldoende
beschikbaar is. Het programma Schoon en Zuinig heeft als doel in 2020 een
CO2-uitstoot te realiseren die 30% lager is dan in 1990,
liefst in Europees verband. Onderdeel van deze ambitie is verder een versnelde
energiebesparing (naar 2% per jaar) en een forse verhoging van het
aandeel duurzame energie (20% in 2020). EZ draagt aan deze doelstellingen
bij door het (uit)voeren van beleid op het terrein van duurzame energie (voor
EZ met name duurzame elektriciteit, bijvoorbeeld door inzet van de SDE), energiebesparing
in met name industrie en energiesector, warmtebeleid, het uitvoeren van het
emissiehandelsbeleid (in samenwerking met VROM) en door energie-innovatiebeleid
(onder meer EOS, ECN).InstrumentenInstrumenten die onderdeel uitmaken van het werkprogramma Schoon &
Zuinig• Regeling Milieukwaliteit Elektriciteitsproductie (MEP) voor nog
lopende verplichtingen voor de stimulering van de opwekking van duurzame elektriciteit.
Deze subsidieregeling is in 2006 gesloten voor nieuwe aanvragen.• Besluit Stimulering Duurzame Energieproductie (SDE). Deze subsidieregeling
voor investeerders in projecten op het gebied van hernieuwbare elektriciteit
en hernieuwbaar gas is in 2008 van start gegaan en is de opvolger van de MEP.• Fiscale stimulering van energie-efficiënte en duurzame energietechnologieën
via de Energie-Investeringsaftrek (EIA).• Subsidieregeling voor zonneboilers, warmtepompen en micro warmtekracht
via de Tijdelijke Energie Regeling Marktinnovaties (TERM= kaderregeling voor
diverse subsidieprogramma’s).• Verdere ontwikkeling van windenergie op land mogelijk maken door
het Nationaal Plan van Aanpak Windenergie.• Bevorderen van toepassen van duurzaamheidscriteria bij biomassa
die ingezet wordt voor transportbrandstoffen, elektriciteit en warmte. Dit
gebeurt onder andere door het stimuleren en faciliteren van certificeringssystemen,
het ontwikkelen van een instrument om de broeikasgasemissies te meten en het
streven naar wereldwijde afspraken op dit gebied.• Maximum uitstootplafond voor de grotere industrieën en energiesector
in Europa via het CO2-emissiehandelsysteem (EU ETS). Wanneer er
wereldwijd een klimaatakkoord tot stand komt, wordt de doelstelling – 30%
ten opzichte van 1990. Het plafond is bepaald vanaf 2013 voor ETS sectoren.• Aankopen van emissiereducties in andere ontwikkelde landen via
diverse instrumenten (Joint Implementation en gegroende Assigned Amount Units).• Stimuleren van verdere ontwikkeling van CO2-afvang en
-opslag (CCS). Voorbereiden van een regelgevend kader voor CCS.• Sturen op het tot stand komen van een structurele markt voor energiebesparing
onder andere via het Meer met Minder programma dat 100 PetaJoule additionele
energiebesparing in 2020 zal opleveren en beleid gericht op energiezuinige
apparaten.• Intensiveren van energiebesparing bij het bedrijfsleven via nieuwe
Meerjarenafspraken Energiebesparing (MJAJ3) De kleine bedrijven die onder
de MJA2 vielen, hebben de nieuwe Meerjarenafspraken (MJA3) al ondertekend.
EZ streeft er naar om ook de grote bedrijven, die onder het convenant Benchmarking
vallen, op te laten gaan in het nieuwe convenant MJA3. Onderdeel van de nieuwe
MJA-aanpak zijn de doorbraakinnovaties. Via zogeheten «roadmaps»
brengen een tiental sectoren de mogelijkheden voor forse verbetering van energie-efficiëntie
op de lange termijn in kaart.• Versterking (fundamenteel) energieonderzoek en de samenhang daarbinnen,
vanuit een vraaggestuurde benadering.Overige instrumenten• Akkoord met de Energiesector over collectieve warmtelevering.• Kennisoverdracht aan burgers via Milieu Centraal.• Stimuleren van fundamenteel en industrieel onderzoek voor de (middel)
lange termijn met het instrument EOS (Energie Onderzoekstrategie)In 2009 gaat binnen het Schoon en Zuinig programma bijzondere aandacht
uit naar de volgende activiteiten:• Energietransitie (ET): Directoraat Generaal Energie en Telecom
(DGET) bevordert de uitvoering van de Innovatieagenda Energie, resulterend
in een groot aantal innovatieprogramma’s en innovatieve projecten. Verder
bevordert DGET de wisselwerking tussen Platforms/Regieorgaan Energietransitie
en het beleid en stimuleert het een effectieve, interdepartementale aanpak
van dossiers (waar nodig en gewenst).• Uitvoeren van de afspraken gemaakt in een sectorakkoord met de
industrie en met de energiesector in het kader van het werkprogramma Schoon &
Zuinig. Deze convenanten vormen onderdeel van het overkoepelende duurzaamheidsakkoord
waarin de overheid afspraken maakt met sectoren over hun bijdrage aan de kabinetsdoelstellingen
voor CO2-reductie, energiebesparing en hernieuwbare energie.• Actieve inbreng verzorgen in de discussie rondom de klimaatdoelen
en het tot stand brengen van een wereldwijd emissiehandelssysteem na 2012.• Nationaal en Internationaal onderzoek op het gebied van herziening
en uitwerking van de Europese Richtlijn emissiehandel EU ETS ten aanzien van
de positie van het Nederlandse bedrijfsleven. Ontwikkeling van beleid op het
gebied van CO2-emmissiehandel.• Prestatie-afspraken met en het verstrekken van financiële
ondersteuning aan het Energieonderzoek Centrum Nederland (ECN).• Ten vervolge op de stroomlijningsbrief (Kamerstukken II, 2007–2008,
31 200, nr. 47) zullen de verschillende Energie Onderzoeksregelingen
(NEO en EOS) in 2010 geïntegreerd worden tot één regeling
die volledig aansluit op het Kaderbesluit EZ-subsidies.In 2009 gaat voor wat betreft de overige activiteiten aandacht uit naar:• Continueren van nucleair energieonderzoek via financiering van
Nuclear Research and Consulting Group (NRG) en Hoge Flux Reactor (HFR), overeenkomstig
het gestelde in het Energierapport 2008.• Stimuleren van innovatieve projecten voor koplopers langs de ontwikkelde
transitiepaden.• Wisselwerking verzorgen tussen beleid en de Platforms Energietransitie
en het Regieorgaan.• Bevorderen dat de Platforms Energietransitie op een goede manier
een «second opinion» geven bij alle te sluiten sectorakkoorden.• Zorgen voor optimale randvoorwaarden voor levering van restwarmte
en collectieve duurzame warmte.Prestatie-indicatorenBasiswaardeWaarde 2006Waarde 2007Streefwaarde 1. Duurzaam elektriciteitsproductie6,3%
20056,7%6,2% (voorlopig cijfer)9% 2010 Bron: CBS2. Duurzaam energieproductie2,4% 20052,8%2,8% (voorlopig cijfer)20% 2020 Bron: CBS3. CO2-uitstoot sectoren
industrie/energie93 Mton 1990112 Mton112 Mton 2005109,2 Mton 2010 en 70–75 Mton
2020 Bron: Milieu- en Natuurplanbureau– waarvan: absoluut plafond sector industrie/energie
voor bedrijven die vallen onder
het emissiehandelsysteem   87 Mton 2008–2012Bron: Nederlandse Emissie Autoriteit4. Vermeden CO2-uitstoot
vóór 2012 via Joint-Implementation (JI) en gegroende Assigned
Amount Units (AAU’s)12,5 Mton 200418,2 Mton26,6 Mton20 Mton periode 2008–2012 Bron: SenterNovem/de
contractenToelichting:1. Het aandeel van het nationale elektriciteitsverbruik dat wordt opgewekt
met behulp van hernieuwbare technieken. Conform de richtlijn duurzame elektriciteit
betreft dit het bruto aandeel. De daling van het aandeel duurzame elektriciteit
komt door een terugval in de bij- en meestook van biomassa. Zoals aangegeven
in de brief van 26 februari 2008 (Kamerstukken II, 31 239, nr. 10)
is het desondanks de verwachting dat de doelstelling van 9% wel wordt
gehaald in 2010.2. Het aandeel van het nationale energieverbruik waarvoor hernieuwbare,
primaire energiedragers met behulp van energieconversietechnieken zijn omgezet
in secundaire oftewel bruikbare energiedragers.3. Maximale hoeveelheid broeikasgasemissies in de totale industrie- en
energiesector in Mton. Een deel van de sector neemt deel in het emissiehandelssysteem
(ETS). Het emissieplafond is het maximum aan broeikasgassen in absolute hoeveelheden
dat deelnemende inrichtingen gedurende de periode 2008–2012 mogen uitstoten
of moeten compenseren via het emissiehandelsysteem. Met de grote energiegebruikers
die niet aan het ETS deelnemen worden meerjarenafspraken gemaakt.4. JI en gegroende AAU’s zijn mechanismen waarmee geïndustrialiseerde
landen kunnen voldoen aan hun doelstellingen ter vermindering van de uitstoot
van broeikasgassen. JI houdt in dat geïndustrialiseerde landen projecten
financieren voor energiebesparing in andere geïndustrialiseerde landen,
die eveneens onder het protocol vallen (met name Oost-Europese landen). Zij
mogen dan de bereikte besparing van hun eigen emissies aftrekken. AAU’s
zijn de Kyoto-quota die aan landen worden toebedeeld. Sommige landen met een
verplichting op grond van het Kyoto-protocol hebben emissieruimte over die
zij mogen verkopen in de vorm van AAU’s. Bij groene AAU’s wordt
de opbrengst van de verkoop op enigerlei wijze voor milieuverbetering aangewend. KengetalWaarde 2006Waarde 2007 Kwaliteit van het Nederlandse
energieonderzoek gemeten als percentage van het budget van het zevende EU-kaderprogramma
thema energie.6,8%6,2% Bron: Europese CommissieToelichting:Het percentage van het budget van het zesde kaderprogramma, als ook van
het zevende kaderprogramma voor het jaar 2007, betreffende het thema energie,
dat naar energieonderzoek gaat van in Nederland gevestigde instituten en bedrijven.
De EU ondersteunt alleen de allerbeste projectvoorstellen waarbij in aanmerking
moet worden genomen dat het EU-budget voor het thema energie relatief laag
is ten opzichte van andere thema’s, waardoor voor bijna tien maal meer
voorstellen zijn ingediend dan zijn toegekend.Overzicht onderzoek naar de doelmatigheid en de doeltreffendheid
van beleid Onderzoek
onderwerpAlgemene doelstelling/operationele
doelstellingStartAfgerondVindplaatsBeleidsdoorlichtingZekerstellen
van voorzieningszekerheid op korte en lange termijn4.220082008Energierapport 2008 (http://www.ez.nl/Onderwerpen/Energie/Energierapport_2008)  Verduurzaming
van de energiehuishouding4.320102011       Effectenonderzoek ex postEnergie-investeringsaftrek (EIA)4.320072007 Artikel 5 Internationale Economische BetrekkingenAlgemene doelstellingVerbeteren van klimaat voor internationale handel en investeringen om
de concurrentiekracht van de Nederlandse economie te vergroten.Omschrijving van de samenhang in het beleidDe verschillende economieën in de wereld raken steeds meer met elkaar
verknoopt. Nationale en regionale markten voor goederen, diensten, kapitaal,
kennis en arbeid ontwikkelen zich tot wereldwijde markten. Deze specialisatie
is een bron van productiviteitsgroei en daarmee van inkomensgroei. Anderzijds
staan ze ook steeds meer tegenover elkaar. De concurrentie tussen de verschillende
economieën om de steeds schaarser wordende grondstoffen zal intenser
worden. Verder willen de nationale en regionale markten steeds meer hun eigenheid
blijven behouden en benadrukken. Dit kan de productiviteitsgroei en dus de
inkomensgroei juist negatief beïnvloeden.Nederland is gebaat bij een open wereldeconomie. Hier ontstaan nieuwe
kansen voor het Nederlandse bedrijfsleven en kan het bedrijfsleven zich verder
specialiseren om concurrentie voordelen uit te nutten. Bij het betreden van
de internationale markten komen met name het MKB, maar ook grotere ondernemingen
echter allerlei obstakels tegen die het vrije handels- en investeringsverkeer
belemmeren.EZ richt zich daarom op een open internationaal handels- en investeringsverkeer
en een versterkte, duurzame internationale economische rechtsorde, het bevorderen
van internationaal ondernemen (inkomend en uitgaand) en het gericht ondersteunen
van het bedrijfsleven in kansrijke sectoren op zowel binnenlandse als buitenlandse
markten.VerantwoordelijkheidDe minister van Economische Zaken is verantwoordelijk voor het onderhouden
van goede economische betrekkingen met andere landen en voor het beleid ten
aanzien van het internationale handel- en investeringsbeleid, internationaal
ondernemen en het aantrekken van buitenlandse bedrijven.Externe factorenSucces wordt mede bepaald door het handels- en investeringsklimaat in
binnen- en buitenland en veranderingen daarin.KengetallenWaarde 2005Waarde 2006Ambities 2009De positie van Nederland op
de wereldranglijst   • Export van goederen66Top 10 • Import van goederen88Top 10 • Export van diensten89Top 10 • Import van diensten79Top 10 • Uitgaande stand directe buitenlandse investeringen66Top 10• Inkomende stand directe buitenlandse investeringen67Top 10 Bron: World Investment
Report UNCTADTabel budgettaire gevolgen van beleidArtikel
5: Internationale Economische Betrekkingen (in € mln) 2007200820092010201120122013Verplichtingen (totaal)143,3153,4154,2144,5143,5143,6121,4Waarvan garantieverplichtingen13,00,40,40,4   Programma gerelateerde verplichtingen133,9146,2147,0137,3136,2136,2114,0Markt en spelregels       OD 1: Het internationale handels- en internationale investeringsverkeer
verder vrijmaken en de economische rechtsorde versterken.       – Bijdrage aan diverse organisaties4,24,44,44,44,24,24,2Basispakket       OD 2: Bevorderen internationaal ondernemen (inkomend en uitgaand)       – Prepare2start (PSB)12,011,49,99,99,99,99,9– PESP6,96,62,91,81,81,8 – Herverzekering SENO/GOM (garantieverplichting)11,0      – (I)FOM (garantieverplichting)2,00,40,40,4   – Instrumentele uitgaven EVD6,75,85,85,85,85,85,8– Acquisitie van buitenlandse bedrijven2,46,46,36,36,36,36,3– TA-OM0,3      – Trustfunds2,5      – PUM2,62,02,02,02,02,02,0– Bijdrage DG BEB aan EVD voor
deelopdrachten29,528,926,125,525,525,524,8– Bijdrage DG BEB aan agentschappen voor financiële
instrumenten6,99,09,29,29,29,29,9– Bijdrage DG BEB aan EVD-NFIA6,57,07,07,07,07,07,0– Overig0,30,1     – Overig NHGIS (PIB) EVD2,04,7     Programmatisch Pakket       OD 3: Het gericht ondersteunen van het bedrijfsleven       in kansrijke sectoren op zowel binnen- als buitenlandse markten       – PSOM34,818,817,617,617,617,617,6– Programmatisch Pakket1,038,131,924,223,923,925,7– Faciliteit transitielanden  22,322,322,322,3 Algemeen       – Beleidsondersteuning2,52,71,20,90,70,70,7         Apparaat gerelateerde verplichtingen9,47,27,27,27,37,47,4– Personeel BEB9,47,27,27,27,37,47,4        Uitgaven (totaal)129,8138,9145,1132,1127,8127,2106,0Waarvan programma-uitgaven82,886,5130,9117,8115,5110,891,6Waarvan juridisch verplicht*  91,264,451,137,249,0 OD 14,24,44,44,44,24,24,2 OD 247,150,953,652,255,259,160,9 OD 330,327,971,660,255,346,825,9Algemeen1,23,41,31,00,90,70,7        Ontvangsten (totaal)16,44,612,312,311,811,81,8– Terugontvangsten bijdrage SenterNovem0,4      – Ontvangsten gemengde kredieten2,00,70,70,70,70,70,7– Ontvangsten uit garanties11,1 10,010,010,010,0 – Ontvangsten EVD0,8      – Ontvangsten Fes1,22,80,50,5   – Diverse ontvangsten DG BEB0,91,11,11,11,11,11,1* Dit betreft uitfinanciering van verplichtingen die tot en met 2008 zijn
aangegaan en de bijdragen aan instellingen en instituten.Markt en spelregelsOD1Een vrijer internationaal handels- en investeringsverkeer en een versterkte,
duurzame internationale economische rechtsorde.MotiveringDoor het wegnemen van onnodige belemmeringen ervoor zorgen dat ondernemers
en consumenten zowel in Nederland als wereldwijd het economisch groeipotentieel
kunnen benutten en tegelijkertijd bevorderen dat zij dat doen op maatschappelijk
verantwoorde wijze. EZ is primair verantwoordelijk voor het buitenlands economisch
beleid en als zodanig verantwoordelijk voor de Nederlandse inbreng in het
handelsbeleid in de EU en het vertegenwoordigen van het Nederlandse economisch
belang in WTOen OESO-kader.InstrumentenPositiebepaling en invloed aanwenden in het kader van onderhandelingen
in EU, OESO en WTO.• Voorlichting van bedrijfsleven over investeringsbeschermings-overeenkomsten
(IBO’s) en, indien wenselijk, opstellen en uitonderhandelen van nieuwe
IBO’s (dan wel het moderniseren van bestaande IBO’s) met voor
Nederland interessante markten.• Maatschappelijk Verantwoord Ondernemen als intrinsiek onderdeel
van het beleid op internationaal ondernemen, handel en investeringen inzetten
(uitvoering kabinetsvisie MVO, Kamerstukken II 2007–2008, 26 485
XIII, nr. 53).• Voorlichting over en mediation o.b.v.
de OESO richtlijnen voor multinationale ondernemingen via het Nationaal Contactpunt
voor de OESO richtlijnen (NCP).• Controle op handelsstromen strategische goederen.• Contributies aan diverse organisaties (onder andere WTO).In 2009 gaat bijzondere aandacht uit naar het volgende:• Voortbouwen op de ingezette weg richting een versterkt maatschappelijk draagvlak voor opener en eerlijker wereldhandel en voor het wereldhandelsstelsel
als systeem, via intensieve communicatie met bedrijfsleven, consumenten, organisaties
en andere stakeholders. Het ontwikkelingsbelang van de (post) WTO-onderhandelingen,
de EPA-onderhandelingen en herziening van de oorsprongsregels blijft centraal
staan in de Nederlandse inzet.• Implementatie van activiteiten uit de Kabinetsvisie op handel en
duurzaamheid en daarmee bijdragen aan een internationaal/multilateraal verankerde
en op lange termijn doelmatige bijdrage van de handelspolitiek aan het behartigen
van zogenaamde non-trade concerns (NTC’s) en voorkomen van niet-effectieve
handels- en investeringsbelemmerende maatregelen• Implementatie van de in 2008 afgeronde Doha ronde, of – indien
dat nog niet is gelukt – actief bijdragen aan de zo spoedig mogelijk
succesvolle afronding van de Doha ronde in 2009.• Effectieve en (pro-)actieve inbreng in de onderhandelingen over
regionale en bilaterale vrijhandelsakkoorden van de EU, zodat het uiteindelijke
onderhandelingsresultaat aanvullend en ondersteunend is ten opzichte van de
WTO en de Nederlandse belangen goed weerspiegelt. Voor 2009 zal speciale aandacht
uitgaan naar de vrijhandelsakkoorden met Zuid-Korea en India.• Het stimuleren van duurzame globalisering door met bedrijven en
handelspartners samen te werken aan verbetering op het vlak milieu en sociale
aspecten van investering- en handelsrelaties (inclusief ketenverantwoordelijkheid).• Versterking van kennis- en informatie-uitwisseling op het gebied
van maatschappelijk verantwoord ondernemen (MVO) (inclusief best practices) met andere EU-lidstaten en prioritaire derde landen.
Dit gebeurt deels al in het kader van de High Level Group of Social Experts,
voorgezeten door de Europese Commissie. Deze samenwerking wil Nederland verder
versterken door een «like minded» overleg met de MVO-koplopers
te creëren waar de MVO-expertise intensiever uitgewisseld kan worden.• Implementeren van de nieuwe nationale exportcontrolewetgeving en
de herziene Europese dual use verordening en hierover
voorlichting geven aan belanghebbenden.• Verbeteren van de toegankelijkheid van de exportcontrole website
en de daarop geplaatste informatie over wetgeving, beleid, procedures en implementatie.• Inspringen op de praktische gevolgen van het EU werkingsverdrag
(voorzien 2009) op het terrein van handelspolitiek, door met name de formele
en informele contacten met het Europees Parlement te versterken.BasispakketOD2Bevorderen Internationaal Ondernemen (inkomend en uitgaand).MotiveringHet bevorderen van internationale activiteiten (handel, investeringen,
samenwerking) van bedrijven omvat twee componenten: uitgaande én inkomende
bedrijvigheid. Beide zijn belangrijk voor de productiviteit en concurrentiekracht
van Nederland en hebben een potentieel opwaarts effect op de kennisintensiteit
van de Nederlandse economie. Beide kennen een aantal vergelijkbare barrières
die bedrijven niet zelf kunnen overwinnen. Hier is een duidelijke rol weggelegd
voor de overheid om de internationale ondernemingen te ondersteunen bij het
overkomen van deze barrières. EZ wil beide componenten
stimuleren en zoveel mogelijk in samenhang bezien en dit tot uitdrukking laten
komen in het instrumentarium dat wordt ingezet.Tevens biedt EZ ondersteuning aan (vooral) MKB bedrijven die een eerste
stap doen op internationaal terrein of hun activiteiten naar het buitenland
willen uitbreiden. Beoogd effect is een versterking van het Nederlandse MKB
door internationalisering.Verder zet EZ in op het aantrekken van buitenlands bedrijfsleven dat werkgelegenheid,
innovatiekracht en kennisoverdracht meebrengt en uiteindelijk bijdraagt aan
de groei van de Nederlandse economie. Daarom biedt EZ ondersteuning aan buitenlandse
bedrijven die zich hier willen vestigen.InstrumentenNiet financieel-instrumentarium:• Economische diplomatie.• Algemene voorlichting, kennisoverdracht, positionering op buitenlandse
markten, promotie van het Nederlands bedrijfsleven en Nederland als investeringsland
door de EVD.• Het Nederlands internationale postennetwerk (Ambassades, consulaten, Netherlands Business Support Office, kantoren van het Netherlands Foreign Investment Agency) t.b.v. economische
dienstverlening aan zowel Nederlandse als buitenlandse ondernemers in het
buitenland.• Economische missies en bilaterale bezoeken van en naar het buitenland
zowel op politiek als op hoog ambtelijk niveau.• Strategische agenda economische missies.Financieel instrumentarium:• Stroomlijning basispakket:• Zoals aangekondigd in de brief «Naar een effectief EZ-instrumentarium
voor ondernemers: helder, samenhangend en toegankelijk» (Kamerstukken
II 2007–2008, 31 200, nr. 47) is het nieuwe instrument Prepare2start
gericht op starters op buitenlandse markten, met als kern het huidige Programma
Starters op Buitenlandse Markten (PSB), in de loop van 2008 operationeel geworden.
Het programma richt zich op MKB-ondernemers die geen of weinig ervaring hebben
met internationaal ondernemen. Met Prepare2start wordt de mogelijkheid geboden
om alle vormen van internationaal ondernemen op planmatige wijze te verkennen
zoals bijvoorbeeld import, samenwerking, investeringen en combinaties daarvan.• Het Programma Economische Samenwerking Projecten (PESP): wordt
uiterlijk 1 januari 2010 beëindigd.• Vanaf 2009 is de faciliteit SENO/GOM geïntegreerd in de exportkredietverzekeringsfaciliteit
(EKV) die door het ministerie van Financiën wordt uitgevoerd.• Via onder andere achtergestelde leningen wordt financiering van
projecten in opkomende markten mogelijk gemaakt door middel van Faciliteit
Opkomende Markten (FOM).• Programma Uitzending managers (PUM): managementadviesdiensten op
aanvraag van ondernemingen en instellingen in opkomende markten die behoefte
hebben aan kennis en ervaring die ter plaatse onvoldoende voorhanden is.In 2009 gaat bijzondere aandacht uit naar het volgende:• de verdere implementatie van de beleidsbrief Internationaal ondernemen
(Kamerstukken II, 2007–2008, 31 380 XIII, nr. 1):• Extra inzetten op de 15 meest kansrijke markten, ondermeer door
maatwerk in de dienstverlening.• Versterken van MVO als onderdeel van het beleid op internationaal
ondernemen zoals weergegeven in de Kabinetsvisie (Kamerstukken II 2007–2008,
26 485 XIII, nr. 53), onder meer door structurele aandacht daarvoor
in economische missies, het financieel instrumentarium en Holland Branding.• Sterker profileren van Nederland als pioneers
in international business via Holland Branding. In samenwerking met het Innovatieplatform is voor de creatieve sector
de «Paint the World Orange Contest» georganiseerd, om het merk «Holland»
te versterken, voor onze internationale concurrentiepositie.• Versterkte inzet van het Nederlands bedrijfsleven in het dichterbij
brengen van de VN-ontwikkelingsdoelen, onder meer door het opzetten van een
samenhangend pakket voor private sector ontwikkeling in samenwerking met BZ/OS.• Professionaliseren van de aansturingsrelatie met de EVD door ontwikkeling
van outputsturing en prestatie-indicatoren. Door verkregen inzicht in handels-
en investeringspatroon bij 2 500 ondernemers die jaarlijks met ondersteuning
van de EVD (meer) internationaliseren kan overheidsondersteuning scherper
worden gekwantificeerd.• Beter toesnijden van de organisatie van overheidssteun op de dynamiek
van de internationale economie door verdere integratie van de Netherlands Foreign Investment Agency (NFIA) en Technisch wetenschappelijke
attachés (TWA) in de EVD.• Verdere implementatie van de Acquisitiebrief van 2006 (Kamerstukken
II, 2005–2006, 30 300 XIII, nr. 98), alsmede ontwikkeling
van beleid op basis van de in de acquisitiebrief opgenomen visie.Indicatoren Buitenlandinstrumenten20062007Streefwaarde 2009EVD Bereik
Algemeen:   aantal instellingen in het klantenbestand van de EVD gedeeld
door het aantal internationaal actieve bedrijven.37%43%45%Bron: EVD-rapportagesPSB:   aantal bedrijven dat
o.b.v. PSB-internationaliseringsplan internationaal is gaan ondernemen248331500 Bron: rapportage PSB Kengetallen Buitenlandinstrumentarium20062007Ambitie 2009PESP:   gerealiseerde export (in €) door € 1 PESP bijdrage182125 Bron: Rapportage
PESP maart 2007PUM:   percentage aanvragen dat heeft geleid tot bedrijfscontacten met Nederlandse
onderneming danwel waarvan het contact voorbereid of onderhanden is254331 Bron: PUM Prestatie-indicatoren acquisitie20062007Streefwaarde 20091. Aantal getekende verzoeken tot
ondersteuning door NFIA360450500 Bron: Eigen
registratiesysteem via web op basis van getekende intake-brieven2. Omvang aangetrokken investeringen/aantal
projecten€ 357
mln/113 projecten€ 630 mln/150 projecten€ 400/ 140 projecten Bron: Confirmation
letters zoals opgenomen binnen de Project Administratie van het Extranet (Achilles)3. Werkgelegenheid aangetrokken investeringen
buitenlandse bedrijven2 4253 2002 500Bron: eigen systeem
op basis van Webtechnologie.Programmatisch PakketOD3Het gericht ondersteunen van het bedrijfsleven in kansrijke sectoren op
zowel binnen- als buitenlandse markten.MotiveringDoor het stimuleren van publiek-private samenwerking en het in onderlinge
samenhang inzetten van het (buitenland)instrumentarium (via 2g@there)
op kansrijke sectoren in buitenlandse markten, bevorderen van kennisoverdracht
en een optimale benutting van het aanwezige groeipotentieel bij Nederlandse
bedrijven. Dit instrumentarium richt zich vooral op complexere buitenlandse
markten en het bedrijfsleven dat reeds actief is op die markten. Net als bij
OD 2 wordt zowel ingaande als uitgaande bedrijvigheid in samenhang gestimuleerd.
Met deze operationele doelstelling wordt bijgedragen aan structurele versterking
van het Nederlandse MKB, internationaal en nationaal. Dit heeft versterking
van de structuur en de groei van de Nederlandse economie tot gevolg.Instrumenten• Stroomlijning in het programmatisch pakket– Zoals aangekondigd in de «stroomlijningbrief» (Kamerstukken
II, 2007–2008, 31 200, nr. 47) zal internationaal excelleren
(2g@there) maximaal worden gekoppeld aan de andere programmatische
modules in de begroting. 2g@there is gericht op strategische publiek-private
samenwerking in een markt/sectorcombinatie, voor de periode van een aantal
jaren. 2g@there maakt gebruik van het bestaande instrumentarium door
deze in samenhang in te zetten. De in de stroomlijningsbrief opgenomen modules
sterktes in innovatie, sterktes in de regio en energietransitie krijgen daardoor
een internationaal vervolg.– Het huidige Programma Samenwerking Opkomende Markten, Business
to Business (PSOM) zal worden aangepast om tegemoet te komen aan de rechterlijke
uitspraak van 9 juli 2008 inzake Hanseland. Het streven is om de PSOM
uiterlijk 1 januari 2010 onderdeel van 2g@there te maken.– G2G: het G2G programma beoogt zowel belemmeringen op institutioneel
vlak voor Nederlandse ondernemers weg te nemen als ook een belangrijke functie
te vervullen bij het initiëren van 2g@there op kansrijke opkomende
markten. Middels G2G wordt samenwerking gezocht met buitenlandse overheden
en (Nederlandse) vakdepartementen om zo gericht problemen aan te pakken.In 2009 gaat bijzondere aandacht uit naar het volgende:• Extra aandacht voor de internationale dimensie van de modules sterktes in innovatie, sterktes in de regio en energietransitie innovatie
programma’s, die tot uitdrukking zullen komen in de 2g@there
programma’s.• Focus van 2g@there is gericht op gebieden waarop Nederlandse
ondernemers internationaal onderscheidend kunnen zijn. Het betreft door de
Dutch Trade Board (DTB) aangeduide opkomende markten (China, India, Oekraïne,
Rusland, Turkije en landen van de Westelijke Balkan) of bepaalde kansrijke
sectoren: hightech systemen & materialen, water, food & flowers, life
sciences & gezondheid en chemie, creatieve industrie, energie en infrastructuur.Vormgeven en uitvoeren van een nieuwe faciliteit die zich richt op opkomende
landen zoals China en India. Voor wat betreft China zal deze transitiefaciliteit
zich met name richten op de sector energie/klimaat. Voor India zal de aandacht
vooral uitgaan naar de sectoren agro-industrie, bouw/infrastructuur/logistiek,
ICT, en biotechnologie. De mogelijkheid bestaat om extra aandacht te geven
aan de automotive-sector en de creatieve industrie.Prestatie-indicatoren20062007Streefwaarde 2009PSOM:   succesvolle projecten als percentage van budget84%84%85%Bron: Rapportage PSOM
B2B.Toelichting:Het betreft hier het percentage van het totale PSOM-budget dat is besteed
aan succesvol afgeronde projecten die in de afgelopen 10 jaar zijn gestart.Overzicht onderzoek naar de doelmatigheid en de doeltreffendheid
van beleidSoort onderzoekOnderzoek onderwerpAD of ODStartAfgerondVindplaatsBeleidsdoorlichtingHandelspolitiek5.120062008Kamerstukken II 2007–2008,
30 991, nr. 3  Bevorderen
Internationaal ondernemen (inkomend en uitgaand)*5.220082009       Effectenonderzoek ex postPESP5.220102011 * OD 2 Bevorderen Internationaal Ondernemen en OD 3 Het aantrekken van
investeringen van buitenlandse bedrijven in Nederland zijn samengevoegd tot
OD 2: Bevorderen Internationaal Ondernemen (inkomend en uitgaand).Vanuit doelmatigheidsoverwegingen is ervoor gekozen om hiervoor één
doorlichting uit te voeren.8. Economische analyses en prognosesAlgemene doelstellingEen breed vertrouwde bron van beleidsrelevante economische analyse zijn.OmschrijvingOm wetenschappelijk verantwoorde en up-to-date onafhankelijke economische
analyses en prognoses te maken.Het behalen van de doelstelling heeft als effect dat de analyses en prognoses
gedragen worden door regering, het parlement en overige maatschappelijke organisaties.VerantwoordelijkheidDe minister is systeemverantwoordelijk ten aanzien van het CPB. Inhoudelijk
gezien is het CPB onafhankelijk. Externe factoren• De beoordeling van het wetenschappelijk niveau van de analyses
en prognoses van het CPB door een externe visitatiecommissie;• De beoordeling van de beleidsrelevantie van de analyses en prognoses
van het CPB door een externe toetsgroep van beleidsmakers;• Waarborgen van de onafhankelijke positie van het CPB.Verwijzingen beleidsstukken• Wet voorbereiding van de vaststelling van een Centraal Economisch
Plan;• Protocol voor de planbureaufunctie van CPB, RIVM, RPB en SCP.Tabel budgettaire gevolgen van beleidArtikel
8: Economische analyses en prognoses (in € mln) 2007200820092010201120122013Verplichtingen (totaal)13,213,413,313,012,612,612,6– Apparaatuitgaven CPB13,213,413,313,012,612,612,6        Uitgaven (totaal)*13,213,413,313,012,612,612,6        Ontvangsten (totaal)1,91,61,61,61,61,61,6* De raming bestaat uitsluitend uit apparaatuitgaven van het CPB. Deze
uitgaven zijn in bestuurlijk opzicht slechts in beperkte mate flexibel.Artikel
8: Gegevens inzake formatie en gemiddelde prijs (bedragen in € 1000) realisatie 2007raming 2008raming 2009 gemiddelde bezettinggemiddelde prijsformatiegemiddelde prijsformatiegemiddelde prijs CPB – personeel141,374,4142,975,1141,275,4CPB – materieel141,318,9142,916,5141,216,5Overzicht onderzoek naar de doelmatigheid en de doeltreffendheid
van beleid OnderzoekonderwerpStartAfgerondVindplaatsOverig evaluatieonderzoekOnafhankelijke economische analyses en prognoses20092009 9. Voorzien in maatschappelijke behoefte
aan statistiekenAlgemene doelstellingHet van overheidswege verrichten van statistisch onderzoek ten behoeve
van praktijk, beleid en wetenschap en het openbaar maken van de op grond van
zodanig onderzoek samengestelde statistieken.OmschrijvingOm onbetwiste, samenhangende en actuele statistische informatie over maatschappelijke
en economische ontwikkelingen te leveren, waardoor:• maatschappelijke en economische ontwikkelingen in samenhang worden
beschreven;• nationale en internationale Europese verplichtingen op statistisch
gebied worden nagekomen;• de verdeling van fondsen (Gemeente en Provinciefonds) en de vaststelling
van afdrachten en indexeringen (loonkosten en prijsontwikkeling) op basis
van objectieve gegevens, efficiënt kunnen worden vastgesteld;• beleidsanalyses, modelsimulaties, prognoses en geavanceerde microdata-analyses
kunnen worden uitgevoerd.VerantwoordelijkheidHet CBS is verantwoordelijk voor het opstellen en uitvoeren van een adequaat
statistisch programma voor efficiënte gegevensverzameling en -bewerking
en voor de publicatie voor de daaruit resulterende statistische informatie.De CCS is verantwoordelijk voor het vaststellen van het programma, houdt
toezicht op het CBS en is bovendien verantwoordelijk voor de coördinatie
van statistische informatievoorziening van Rijkswege.De minister is eindverantwoordelijk voor het in stand houden van de voorwaarden
voor de productie van statistieken en voor de rechtmatigheid en doelmatigheid
van de besteding van de publieke gelden die daarmee gemoeid zijn.• Externe factoren de beschikbaarheid op de arbeidsmarkt van personeel
van voldoende kwaliteit;• voldoende (tijdige) beschikbaarheid van gegevens. Het CBS produceert
statistieken uit twee bronnen: eigen enquêtes en centrale overheidsregistraties.
Het CBS-beleid is erop gericht de eigen enquêtes zoveel mogelijk te
beperken in het kader van reductie van administratieve lasten. De afhankelijkheid
van externe registraties neemt daardoor toe.Verwijzingen beleidsstukken• Wet op het Centraal bureau voor de statistiek art. 3, 4, 15, 25
en 79;• Meerjarenprogramma 2009–2013;• Werkplan 2008 en jaarverslag 2007 van het CBS.Tabel budgettaire gevolgen van beleidArtikel
9: Voorzien in maatschappelijke behoefte aan statistieken (in € mln) 2007200820092010201120122013Verplichtingen (totaal)176,6180,4184,1180,9177,4177,3175,9– Bijdrage aan CBS176,6180,4184,1180,9177,4177,3175,9        Uitgaven (totaal)*176,6180,4184,1180,9177,4177,3175,9        Ontvangsten (totaal)       * De raming bestaat uitsluitend uit apparaatuitgaven van het CBS. Deze
uitgaven zijn in bestuurlijk opzicht slechts in beperkte mate flexibel.Artikel
9: Gegevens inzake formatie en gemiddelde prijs (bedragen in € 1000) realisatie 2007raming 2008raming 2009 gemiddelde bezettinggemiddelde prijsformatiegemiddelde prijsformatiegemiddelde prijs CBS – personeel2 17856,72 19359,22 11859,7CBS – materieel2 17829,32 19328,22 11830,6Operationele doelstellingHet zijn van een toonaangevend kennisinstituut dat kan inspelen op de
vraag naar informatie van beleid en wetenschap.MotiveringOm de (wetenschappelijke) kwaliteit van de statistieken te kunnen borgen
en door gebruikers als gezaghebbende bron van betrouwbare en valide statistische
informatie te worden beschouwd.Om het gebruik van statistieken van het CBS voor de ontwikkeling, uitvoering
en evaluatie van beleid onder meer door de ministeries (en daarmee de maatschappelijke
relevantie van het CBS) te optimaliseren.Instrumenten• Centrum voor Beleidsstatistiek;• Gebruikersenquête;• Disseminatie en StatLine;• Adviesraden.Activiteiten• Overleg en samenwerken met departementen, wetenschappelijke instellingen,
planbureaus, etc.;• Vergroten klantenbereik en omzet;• Centralisatie en verbetering microdata-faciliteiten (one-stop-shop);• Meten en vergroten van de tevredenheid;• Verbeteren Statline en website;• Faciliteren van remote-execution en remote-access;• Raadplegen van adviesraden waarin onder andere ministeries, planbureaus
en wetenschap en andere grote gebruikers zijn vertegenwoordigd. DoelgroepenMinisteries, planbureaus, universiteiten, onderzoekbureaus, bedrijfsleven,
media, etc., zowel in Nederland als internationaal.Verwijzingen beleidsstukken• Strategienota «Statistieken die tellen»;• Meerjarenprogramma 2009–2013;• Uitgangspunten werkplan 2008 en jaarverslag 2007.Prestatie-indicatorenDefinitieStreefwaarde 2009 1. Realisatie van de
publicatiekalenderRealisatie: Percentage op de geplande datum gepubliceerde
persberichten en gerealiseerde leveringen aan Eurostat.90% van publicatiekalender op of voor geplande
publicatiedatum gehaald. 2. Aantal formele correcties op
publicatiesAantal persberichten dat met een (nieuw) persbericht wordt gecorrigeerd.Maximaal 3 persberichten per jaar met correcties. 3. Afwijking van voorlopige en
definitieve cijfers  a. economische
groeiHet aantal keer dat de definitieve kwartaalcijfers
voor de economische groei van
een jaar meer dan 0,75 procentpunt afwijken van de flash-ramingen voor de
kwartalen van dat jaar.Voor minstens
drie kwartalen van het jaar moet de afwijking minder zijn dan 0,75 procentpunt.b. internationale handelHet aantal afwijkingen van meer dan 4%
tussen de voorlopige en definitieve cijfers van de onderdelen van de 6-wekenversie
van de maandcijfers van de internationale handel.80% van de afwijkingen moet minder zijn dan 4%. c. bevolkingsgroeiDeelindicator jaarcijfer: de absolute afwijking
van de som van de voorlopige maandcijfers van de bevolkingsgroei met het definitieve
jaarcijfer. Deelindicator maandcijfers: het aantal keren dat de definitieve
cijfers van de bevolkingsgroei voor de maanden van het voorafgaande kalenderjaar
meer dan 4 000 afwijken van de voorlopige cijfers.Voor minstens 8 maanden moet de afwijking minder zijn dan 4 000 én
de afwijking van het gecumuleerd jaartotaal moet minder dan 16 000 zijn. 4. Administratieve lasten verlaging/reductie
enquêtedrukUitkomst van de jaarlijkse administratieve
lasten zoals gemeten door de «enquêtedrukmeter»
(EDM). Basiswaarde: € 20,2 mln (2007).Een administratieve lastendruk
van maximaal € 20 mln1.1 Dit is op basis van de nieuwe overheidsbrede nulmeting per
1 maart 2007Overzicht onderzoek naar de doelmatigheid en de doeltreffendheid
van beleid OnderzoekonderwerpStartAfgerondVindplaatsOverig evaluatieonderzoekDe doelmatigheid en doeltreffendheid van
het functioneren van het CBS(art.82)20092009 10. Elektronische communicatie en postAlgemene doelstellingEen hoogwaardig en adequaat aanbod van netwerken en diensten voor elektronische
communicatie en post.Omschrijving van de samenhang in het beleidOm een voor economische groei noodzakelijke hoogwaardige communicatie-infrastructuur
te creëren en meer maatschappelijk rendement te halen uit ICT, treedt
de overheid op als marktmeester, waarborgt zij publieke belangen (veiligheid,
betrouwbaarheid, toegankelijkheid en transparantie) en neemt zij knelpunten
weg die belemmeren dat marktinitiatieven voor de ontwikkeling en toepassing
van netwerken en diensten voor elektronische communicatie tot stand komen.
In de ICT-agenda 2008–2011 heeft het Kabinet haar ambitie en activiteiten
uiteengezet ten aanzien van de rol van ICT in de samenleving en de ontwikkeling
van Nederland tot een digitale dienstenmaatschappij die internationaal aan
de top staat.VerantwoordelijkheidDe minister is verantwoordelijk voor een efficiënt werkende communicatie-
en postmarkt en het waarborgen van publieke belangen (veiligheid, betrouwbaarheid,
toegankelijkheid en transparantie). Daarnaast faciliteert en stimuleert de
minister waar nodig innovatie in de elektronische communicatie en postsector.Externe factorenBehalen van deze doelstelling hangt af van de marktontwikkelingen in de
elektronische communicatie en postsector, alsmede internationale ontwikkelingen,
waaronder:• De mate van concurrentie op de markten voor elektronische communicatie
en post;• De convergentie tussen netwerken en markten voor omroep, communicatie
en informatie naar het internetprotocol; doordat alle media digitaal verstuurd
kunnen worden via het internetprotocol bewegen aanbieders van deze voorheen
gescheiden markten zich op elkaars terrein. Dit vergroot het aanbod en versterkt
de concurrentie, maar zorgt ook voor nieuwe kwetsbaarheden (onder andere virussen,
cybercrime);• De digitalisering van de ether (radio en televisie van analoog
naar digitaal); dit vergroot de pluriformiteit en technische kwaliteit van
het aanbod en de doelmatige benutting van de infrastructuur;• Het maatschappelijke draagvlak voor de uitrol van draadloze netwerken
(plaatsing van antennes); gebrek aan draagvlak leidt tot netwerken met slechte
dekking en remt introductie van nieuwe toepassingen.• Het behalen van deze doelstelling hangt tevens af van internationale
ontwikkelingen, waaronder het verloop van de Europese onderhandelingen over
het nieuw regelgevend kader voor de elektronische communicatiesector.KengetalWaarde 2005Waarde 2006Waarde 2007 Plaats van Nederlandt.o.v.
andere landen op de mondiale Information Society Index ranglijstZesde positieZesde positieZesde positieBron:
IDC.Toelichting:De Information Society Index (ISI) is een breed samengestelde index die
de basisvoorwaarden voor de informatiemaatschappij meet. De score is gebaseerd
op de categorieën PC’s, ICT-uitgaven, internetgebruik, e-commerce,
breedband, mobiel, opleidingsniveaus en burgerlijke vrijheden.Tabel budgettaire gevolgen van beleidArtikel
10: Elektronische communicatie
en post (in € mln) 2007200820092010201120122013Verplichtingen (totaal)79,174,679,376,974,872,571,2Programma gerelateerde verplichtingen65,153,658,055,753,851,550,2Markt en spelregels       OD 1: Een efficiënt werkende communicatie- en postmarkt       – Bijdrage aan internationale organisaties0,91,21,22,42,42,42,4– Bijdrage aan OPTA2,93,73,73,63,43,43,4Programmatisch pakket       OD 3: Ontwikkeling van voorzieningen voor elektronische communicatie       – Nationaal Actieplan Elektronischesnelwegen21,320,120,120,120,120,120,1– ICT-flankerend
beleid en administratieve lasten18,117,519,114,814,313,913,9– ICT&MKB1,21,40,71,01,01,01,0Algemeen       – Beleidsvoorbereiding en evaluaties20,89,713,213,812,610,69,3        Apparaat gerelateerde verplichtingen13,921,021,321,221,021,021,0– Personeel Telecom8,69,89,89,89,89,89,8– Toezicht Agentschap Telecom (Secretaris
Generaal)1,94,75,05,04,94,94,9– Bijdrage Agentschap Telecom(Inspectie)3,46,56,46,46,36,36,3        Uitgaven (totaal)85,989,190,881,274,673,671,5Waarvan programma-uitgaven71,768,169,560,053,552,550,4Waarvan juridisch verplicht*)  34,322,18,96,15,8 OD 15,512,45,96,66,87,56,9 OD 343,035,148,342,736,229,234,2Algemeen23,220,715,410,710,615,89,3        Ontvangsten (totaal)35,85,80,426,426,424,10,2– Diversen Telecom0,7      – Bijdrage aan internationale organisaties0,1      – Ontvangsten OPTA0,90,20,2    – Overige ontvangsten29,50,20,226,426,424,10,2– Ontvangsten Fes4,55,4     * Dit betreft uitfinanciering van verplichtingen die tot en met 2008 zijn
aangegaan en de bijdragen aan instellingen en instituten.Budgettair belang fiscale maatregelen (in €
mln) 2007 (raming MN 2008)2007 (realisatie/aangepaste raming)200820092010201120122013Post159159155179184189196203Markt en spelregelsOD 1Een efficiënt werkende communicatie- en postmarkt.MotiveringOm consumenten en bedrijven betere keuzemogelijkheden te bieden ten aanzien
van aanbieders, producten en diensten, schept de overheid de randvoorwaarden
voor een concurrerende communicatie- en postmarkt.Instrumenten• Telecommunicatiewet: wet van 19 oktober 1998, houdende regels inzake
de telecommunicatie;• Postwet: wet van 26 oktober 1988, houdende herziening van de wetgeving
met betrekking tot de uitvoering van de postdienst;• Lidmaatschap van/bijdrage aan internationale organisaties: de International
Telecommunication Union (ITU), de Universal Postal Union (UPU), de Organisatie
voor Economische Samenwerking en Ontwikkeling (OESO), de European Conference
of Postal and Telecommunications Administrations (CEPT) en de Europese Telecommunicatie
Standaardisatie Instelling (ETSI);• Uitvoering, toezicht en handhaving door OPTA en het Agentschap
Telecom;• Nummerplannen: hierin zijn de bestemmingen van de telefoonnummers
en netwerkcodes wettelijk vastgelegd;• Nationaal Frequentieplan en de regeling gebruik van frequentieruimte zonder vergunning. In het Frequentieplan wordt per frequentieband
aangegeven voor welk type gebruik de band is bestemd en op welke wijze de
verdeling van de frequentieruimte over de verschillende gebruikers plaatsvindt;• Antenneregister: dit register geeft een overzicht van de antenne-installaties
voor onder andere mobiele telefonie en landelijke omroep die in Nederland
in werking zijn.In 2009 gaat bijzondere aandacht uit naar de volgende activiteiten:• In het kader van de herziening van het EU-regelgevingskader (New
Regulatory Framework) voor de elektronische communicatiesector worden de vijf
EU-richtlijnen die de basis vormen van dit kader herzien. In 2009 worden de
aangepaste richtlijnen in de Telecommunicatiewet geïmplementeerd en zal
het aangepaste kader van kracht worden.• In de zomer van 2008 vond het congres van de Wereldpostunie (UPU)
plaats. Tijdens dit congres zijn wijzigingen van de verdragen/internationale
afspraken van de UPU besproken en geaccordeerd. Deze wijzigingen worden in
2009 geïmplementeerd door nationale wet- en regelgeving.• Het geven van een reactie op voorstellen van de Europese Commissie
voor eventuele aanpassing van de Universele Dienstverlening voor telefonie.
De Europese Commissie is van plan om in 2009 met een voorstel te komen (groenboek).• Het nemen van besluiten omtrent de toekomstige inrichting van het
toezicht om de toekomstbestendigheid van het toezicht op de elektronische
communicatiesector te waarborgen.• Het actualiseren van nummerplannen, zodat dreigende schaarste wordt
voorkomen en nieuwe typen dienstverlening worden gefaciliteerd, zoals nummers
voor geharmoniseerde Europese dienstverlening met een maatschappelijk belang.• Afronden van het nieuwe Hoofdstuk 3 van de Telecommunicatiewet
en de uitvoeringsregelingen ter implementatie van de Nota Frequentiebeleid
2005 (Kamerstukken II, 2005–2006, 24 095, nr. 188).• Actualiseren van het Nationaal Frequentieplan, zodat wordt voorzien
in de nieuwe behoeften aan frequenties. Hiermee wordt mede uitvoering gegeven
aan de besluitvorming in de Wereld Radio Conferentie van 2007 en harmonisatiebesluiten
van de Europese Commissie en de CEPT.• Ontwikkelen van een beleidsvoorstel voor het techniek- en dienstenneutraal
maken (flexibilisering) van bestaande niet-schaarse vergunningen. Hierdoor
kunnen deze vergunninghouders, veelal bedrijven, meer met hun vergunningen
doen en ontstaat meer ruimte voor innovatie.• De Europese Commissie zal, naar verwachting, samen met de lidstaten
de herziening van de R&TTE-richtlijn uitvoeren. Deze richtlijn heeft betrekking
op radio- en randapparatuur en regelt het toelating- en verhandelingsregime
voor vrijwel alle telecommunicatieapparatuur op de Europese markt en daarmee
ook de Nederlandse markt. Bij de herziening zal de inzet van EZ gericht zijn
op het behoud van een zo eenvoudig mogelijke toegang tot de markt van telecommunicatieapparatuur,
de uitvoerbaarheid en handhaafbaarheid van de richtlijn en daar waar mogelijk
verlaging van de administratieve lasten.• In 2009 worden acties uit de agenda «Telecomconsument»
voor de middellange termijn (tot 2010) uitgevoerd. Deze agenda is opgesteld
in 2008 en bevat acties rond drie randvoorwaarden, waarmee consumenten die
gebruik maken van telecominfrastructuur en -diensten beter worden
gepositioneerd. Deze randvoorwaarden zijn: de consument is goed voorbereid
(1), heeft keuzevrijheid (2) en heeft vertrouwen (3).• Het versterken van het maatschappelijk draagvlak voor de uitrol
van landelijke netwerken voor mobiele communicatie door het vastleggen in
wet- en regelgeving van een vooraankondiging van plaatsing van een antenne
en eventueel delen van het convenant voor vergunningvrije antennes voor mobiele
telecommunicatie.• Opnemen in de Telecommunicatiewet van regels omtrent EMV emissie
van zendmasten. De hiervoor bestaande regels in de milieuwetgeving worden
geschrapt.Prestatie-indicatorWaarde 2009Streefwaarde
2013Het aantal vergunningcategorieën
ten behoeve van het gebruik van frequentiebanden4742 Bron: Het Amadeus
informatiesysteem van ATToelichting:De doelstelling is om het aantal vergunningcategorieën met 10%
terug te brengen (van 47 naar 42) in een periode van 5 jaar. Dit kan plaatsvinden
door één of meer categorieën vergunningvrij te maken, eventueel
in combinatie met een registratieplicht, dan wel door het samenvoegen van
categorieën vergunningen als gevolg van het verder kunnen terugdringen
van voorschriften en beperkingen (in de vergunningen). Dit heeft tot gevolg
dat gebruiksmogelijkheden van frequenties worden verruimd en wordt aangesloten
bij veranderende marktomstandigheden en technologische ontwikkelingen. Indien
de twee vergunningcategorieën niet kunnen worden afgeschaft in 2008,
dan is de beginwaarde 49 en wordt het aantal categorieën verminderd met
tien procent tot 44 in 2013.KengetalWaarde 2006Waarde 2007Ambitie 2009 Concentratie deelmarkten
(HHI)Mobiele
telefonie: 3800 Breedband Internettoegang: ± 1300Mobiele telefonie: Breedband Internettoegang:Daling richting 1800 Behoud
lager dan 1800Bron:
TNOToelichting:De Herfindahl Hirschmann Index (HHI) geeft de mate van concentratie aan
binnen (een deelmarkt van) de telecommunicatiesector. De HHI wordt uitgedrukt
in een getal tussen de 0 en 10 000. Uit oogpunt van marktwerking heeft
een situatie waarin er geen partijen zijn met een dominante marktpositie de
voorkeur. Volgens de HHI is de kans hierop beneden een waarde van 1800 beperkt.
De Telecommunicatiewet geeft de randvoorwaarden voor een gezonde, competitieve
markt, maar de overheid dicteert uiteraard niet hoeveel marktpartijen er moeten
zijn. Ontwikkelingen in de markt als gevolg van zowel overnames in de mobiele
telefoniemarkt als in de markt voor breedband internettoegang, hebben geleid
tot een toename van de HHI. Een daling van de HHI in de mobiele telefoniemarkt,
waarin vooral drie grote netwerkaanbieders actief zijn, naar de genoemde ambitiewaarde
van 1800, kan alleen bereikt worden door toename van de marktaandelen van
kleine aanbieders zonder eigen netwerk. Hierop heeft de overheid
echter geen directe invloed. Voor de markt voor breedband internettoegang
blijft de genoemde ambitiewaarde onverminderd van kracht.OD 2Een veilig en betrouwbaar elektronisch- en postnetwerk.MotiveringOm publieke belangen (veiligheid, betrouwbaarheid, toegankelijkheid en
transparantie) te waarborgen en vertrouwen in elektronische en postnetwerkdiensten
en -toepassingen te bevorderen. Elektronische communicatie ontwikkelt zich
steeds meer tot een alomvertegenwoordige en kritische infrastructuur zonder
welke de meeste economische en maatschappelijke functies niet meer zouden
functioneren. Vertrouwen in en veiligheid van elektronische communicatie zijn
daarom van steeds groter belang.Instrumenten• Telecommunicatiewet: wet van 19 oktober 1998, houdende regels inzake
de telecommunicatie;• Lidmaatschap van/bijdrage aan internationale organisaties, waaronder
het Internet Governance Forum;• Nationale Infrastructuur Bestrijding Cybercrime (NICC): dit publiek-private
samenwerkingsverband draagt bij aan een effectieve bestrijding van cybercrime;• Nationaal Continuïteit Overleg-Telecommunicatie (NCO-T). In
het NCO-T, waaraan aanbieders van vitale telecommunicatienetwerken en -diensten
en EZ deelnemen, worden beschermingsmaatregelen ontwikkeld ter vermindering
van de kwetsbaarheid van de vitale infrastructuren en diensten. Ook worden
afspraken gemaakt om in geval van een ernstige verstoring schade voor de maatschappij
zo veel mogelijk te beperken.In 2009 gaat bijzondere aandacht uit naar de volgende activiteiten:• Het voorlichtingsprogramma Digibewust zal in 2009 een volgende
fase ingaan. Dit programma heeft als doel de kwetsbaarheid van bedrijven en
consumenten op het gebied van ICT te verminderen, door hen bewust te maken
van de mogelijke gevaren van elektronische communicatie en de maatregelen
die zij kunnen treffen om veilig te kunnen communiceren. Onderwerpen als e-vaardigheden,
privacy, cybercrime en de rol van media & ICT (convergentie) zullen in
2009 een belangrijke rol gaan spelen.• Elektronische herkenning en vertegenwoordiging: in 2009 worden
vraagstukken en oplossingsrichtingen uitgewerkt zoals zorgvuldigheid van gegevensverwerking,
acceptatie van gebruikers en efficiëntievoordeel voor organisaties.• Nederland draagt actief bij aan de mondiale stabiliteit, continuïteit
en bestuurstructuur van het internet door onder andere deel te nemen aan het
Internet Governance Forum en Internet Cooperation for Assigned Names and Numbers
(ICANN) Binnen ICANN streeft EZ naar verdere internationalisering van de organisatie
en betere overheidsbetrokkenheid bij de besluitvorming.• Gezien de dreigende uitputting in 2010 van IP-adressen, de adressen
waar het huidige internet op draait, zal EZ zowel internationaal (in ICANN)
als nationaal (bij andere overheidsorganen), de overstap naar nieuwe IP adressen
(IP versie 6) stimuleren.• In de Kabinetsbrief «Veiligheid begint bij Voorkomen»
(Kamerstukken II, 2007–2008, 28 684, nr. 119) wordt preventie
en bestrijding cybercrime als belangrijke prioriteit genoemd.
In 2009 wordt een tweede programma NICC gestart, dat qua aanpak het succes
van het eerste programma voortzet.• In 2009 wordt het rijksbrede programma nationale veiligheid voortgezet.
Dit programma wordt door BZK gecoördineerd met eigen verantwoordelijkheid
van de betrokken departementen. Onderdeel van het programma is de uitwerking
van de tweede cyclus van het Project Bescherming Vitale Infrastructuren (BVI).
In dat kader rapporteert EZ over de voortgang van de door sectoren energie
en telecom getroffen maatregelen. Daarnaast wordt binnen het programma nationale
veiligheid in projectvorm gewerkt aan een nadere analyse van kwetsbaarheden
binnen de vitale sectoren als gevolg van ICT-verstoring.• Leveren van een actieve bijdrage aan de internationale beleidsontwikkeling
op het vlak van netwerk- en informatiebeveiliging binnen de EU, de OESO en
de VN. De gemeenschappelijke doelstelling is om, in de deelnemende staten,
een cultuur van veiligheid verder tot ontwikkeling te brengen. In samenwerking
met de verschillende betrokken partijen geeft Nederland hier mede invulling
aan.• In 2009 treedt de fase van elektronische gegevensuitwisseling via
het kadaster van de grondroerdersregeling in werking. Doel van deze regeling
is het voorkomen van schade aan ondergrondse netten (telecom, energie, riolering
etc.) door graafwerkzaamheden.Prestatie-indicator2007(Voorlopige) waarde 2008Streefwaarde 2009 Aantal basisscholen dat via Digibewust
is bereikt1 8003 0005 000Bron: ECP.nlToelichting:In het kader van het programma Digibewust hebben in 2007 alle basisscholen
in Nederland (ruim 8000) voorlichtings- en lesmateriaal over (on)veiligheid
en elektronische communicatie ontvangen. Het streven is dat in 2008 tenminste
3000 scholen en in 2009 5000 scholen gebruik maken van 1 of meerdere onderdelen
van de verstuurde informatie. Dit zal door middel van een enquête worden
geëvalueerd.KengetallenWaarde 2005Waarde 2006Waarde 2007Waarde 2008Ambitie1. Overkomst-duur brieven96,5%96,6%Nog niet bekendNog niet bekendBehoud 95% of meer binnen 24 uur Bron: OPTA2. Digibewust: Awareness level–45%Niet beschikbaarNiet
beschikbaarKengetal komt te vervallen Bron:
Europese CommissieToelichting:1. Een kwaliteitseis die aan de universele dienst wordt gesteld is dat
95% van de brieven binnen 24 uur wordt bezorgd. De OPTA controleert
jaarlijks of TNT zich aan deze wettelijke normen houdt.2. Digibewust: Awareness level. De Europese Commissie heeft de opzet van de ICT eurobarometer aangepast. Sinds 2007 is hierin het kengetal
awareness level niet meer opgenomen.Programmatisch pakketOD3Ontwikkeling van innovatieve voorzieningen, producten en diensten voor
elektronische communicatie en benutting ervan door de consument, het bedrijfsleven
en de (semi-)publieke sector.MotiveringOm meer economisch en maatschappelijk rendement te behalen met ICT, faciliteert
de overheid de ontwikkeling en benutting van voorzieningen, producten en diensten
voor elektronische communicatie. Nederland heeft een uitstekende infrastructuur
voor elektronische communicatie, maar de benutting ervan door burgers, bedrijven
en de (semi-)publieke sector blijft achter ten opzichte van andere landen.Instrumenten• Coördinatie van het ICT-beleid van het kabinet door toe te
zien op het uitvoeren van de ICT-Agenda 2008–2011.• Actieprogramma Maatschappelijke Sectoren & ICT (M&ICT)
(Kamerstukken II, 2004–2005, 26 643, nr. 76):
dit programma draagt bij aan het oplossen van maatschappelijke vraagstukken
in de sectoren mobiliteit, onderwijs, veiligheid en zorg door belemmeringen
voor grootschalig gebruik van ICT-toepassingen en -diensten binnen en tussen
deze sectoren weg te nemen.• Programma Nederland Digitaal in Verbinding (NDiV): dit programma richt zich op stimuleren van ICT-toepassingen in het
MKB met in het bijzonder aandacht voor digitale samenwerkingsprojecten.• Het stimuleren van het gebruik en innovatie op het gebied van mobiele
communicatietoepassingen door middel van de uitgifte van vergunningen.• Deelname in en subsidie geven aan ECP.NL (het onafhankelijk platform
voor de ontwikkeling van eNederland) voor specifieke projecten op het gebied
van onder ander interoperabiliteit en identity management.• Platforms (laten) organiseren voor overleg tussen bedrijfsleven
en overheden.• Programma eVaardigheden: om de eVaardigheden
in Nederland op een hoger niveau te brengen zal een programma worden uitgevoerd
op basis van privaat-publieke samenwerking.• PRIMA (Programma Implementatie ICT-Agenda) subsidies verstrekken
voor projecten in het kader van implementatie van de ICT-agenda.• Programma Nederland Open in Verbinding:
dit programma richt zich op het bevorderen van het gebruik van open standaarden
en open source software door de (semi-)publieke sector.In 2009 gaat bijzondere aandacht uit naar de volgende activiteiten:• ICT-agenda 2008–2011:– Een belangrijk thema in de ICT-Agenda 2008–2011 is eVaardigheden.
Dit programma richt zich op het aanleren van digitale vaardigheden en daarmee
de positieverbetering van alle Nederlanders in de samenleving. Er zullen drie
actielijnen ontwikkeld worden (namelijk voor burgers (inclusief consumenten),
bedrijven en overheid). Bij de uitvoering van deze actielijnen zal zo veel
mogelijk worden aangehaakt bij bestaande initiatieven en programma’s
zoals Digibewust en Nederland in Verbinding.– Een ander thema binnen de ICT-agenda is het beleid en de programma’s
op het gebied van de elektronische overheid gericht op het versterken van
de (elektronische) dienstverlening aan bedrijven. Hiermee wordt
bijgedragen aan één van de doelstellingen van pijler 6 uit het
Beleidsprogramma van het Kabinet; namelijk de vermindering van administratieve
lasten voor bedrijven door middel van de inzet van ICT:• De doorontwikkeling van Antwoord voor Bedrijven mede in relatie
tot de motie Van der Burg (Kamerstukken 2007–2008, 29 362, nr. 131)
inclusief de implementatie van het Eén-loket voor dienstverrichters
(Dienstenrichtlijn);• Ontwikkeling van instrumenten voor elektronische identificatie
en authenticatie;• Uitvoering van het ketenprogramma «Slim geregeld, goed verbonden»;• Uitvoering geven aan de Ondernemersservicecode gericht op de elektronische
dienstverlening van overheid aan bedrijven;• Bijdragen aan de uitvoering van het Nationaal Uitvoeringsprogramma
Betere Dienstverlening;• Implementatie van het programma Verbetering samenwerking Overheid
en ICT Bedrijfsleven;• Doorontwikkeling van het programma eFormulieren naar standaardisatie
van informatieprocessen en transacties.– In 2009 zal gestart worden met het implementeren van standaarden
en het uitrollen van eFactureren tussen overheid en bedrijfsleven. Ook lopen
er proefprojecten met eFactureren tussen bedrijven.– Extra Impuls Maatschappelijke Domeinen & ICT en e-overheid.
In 2009 zal uitvoering worden gegeven aan deze investeringsimpuls die gestart
is in 2008. Op basis van verloop eerste ronde(s) en een realisatietoets op
projectniveau wordt via interdepartementale besluitvorming jaarlijks middelen
toegekend aan projecten.• Frequentie uitgifte:– In 2009 zal het beleid voor de verdeling van de vergunningen van
frequentieruimte in de FM- en de middengolfband voor de periode na september
2011 (moment dat huidige vergunningen aflopen) voorbereid worden.– In een recente beschikking van de Europese Commissie wordt de
Lidstaten aanbevolen zoveel mogelijk ruimte in de 3,5 GHz-band (3400–3800
MHz) vrij te maken voor breedbandige mobiele communicatietoepassingen. Afhankelijk
van de beschikbaarheid aan vrije frequentieruimte zal in 2009 uitgifte hiervan
plaatsvinden door EZ.• Programma Nederland Digitaal in Verbinding: doelsubsidie ten behoeve
van het stimuleren van digitale samenwerkingsprojecten binnen het MKB en bewustwording
binnen het MKB van ICT toepassingen als RFID en Opensource software;• Convergentie: in 2009 zijn de acties binnen het programma convergentie
gericht op de monitoring van ontwikkelingen in convergerende markten en stimuleren
van zelfregulering daar waar problemen optreden, zoals:– De contractuele overstapdrempels voor de consument op de markt
voor toegang tot telefonie, internet en omroep worden weggenomen door middel
van wettelijke beperking van opzegtermijnen. Er zal ook scherp toezicht zijn
op onevenredige aantasting van de keuzevrijheid bij bundeling van diensten.
Tevens wordt samen met de markt onderzocht wat de mogelijkheden zijn om te
komen tot meer transparantie in de markten voor VoIP en mobiele telefonie,
alsmede in het beleid van ISPs ten aanzien van het blokkeren en/of discrimineren
van diensten via internet;– EZ zal de invulling van de universele dienst meer toesnijden op
marktontwikkelingen en beperking van administratieve lasten;– EZ en OCW onderzoeken wat de economische en culturele effecten
zijn van ongeoorloofde distributie van content via internet en stimuleert
zelfreguleringinitiatieven zoals de ontwikkeling van notice-and-take-downprocedures;– EZ verkent de mogelijkheden die user-driven-innovation biedt en
onderzoekt de effectiviteit van een overheidsprogramma ter stimulering daarvan
(vergelijkbaar met Deense initiatieven).Prestatie-indicatorenWaarde 2007Waarde 2008 (voorlopig)Streefwaarde 2009Aantal gestarte opschalingsprojecten101414Bron: Actieprogramma M&ICTHet aantal bezoeken aan de websitewww.antwoordvoorbedrijven.nln.v.t.400 000500 000Bron:
Antwoord voor BedrijvenToelichting:1. De prestatie-indicator geeft het aantal gestarte concrete initiatieven
van (semi) publieke instellingen en marktpartijen aan in het kader van het
actieprogramma M&ICT dat leidt tot het verbreden van het gebruik van innovatieve
ICT-toepassingen en diensten in de sectoren mobiliteit, onderwijs, veiligheid
en zorg. Aard en aantal van de projecten is afhankelijk van de prioriteitstelling
door de betrokken departementen. Projecten worden na afloop geëvalueerd
op het behalen van de doelstellingen en de bredere maatschappelijke effecten.2. De prestatie-indicator geeft het streven weer voor een groeiend aantal
ondernemers dat het digitale loket van de overheid voor ondernemers weet te
vinden. Het doel is om in 2009 25% meer bezoeken te krijgen opwww.antwoordvoorbedrijven.nldan in 2008.KengetallenWaarde 2005Waarde 2006Waarde 2007 Positie Nederland t.o.v.
andere OESO-landen m.b.t. aantal breedbandaansluitingen per 100 inwoners.Tweede positieTweede positieTweede positie Bron: CBSTotaalaanbod elektronische overheidsdiensten
aan bedrijven en burgers.Bedrijven: 56% Burgers: 54%Bedrijven: 62% Burgers: 61%Bedrijven: 68% Burgers: 66% Bron: Advies.overheid.nlPositie Nederland t.o.v.
andere EU-lidstaten m.b.t. gebruik
van ICT door het bedrijfsleven.Vijfde positieVijfde positieTweede positie Bron:
European e-business readiness indexToelichting:1. Nederland wil bij de wereldtop horen op het gebied van Breedband, zowel
op het gebied van de netwerken als op het gebied van diensten. Op het gebied
van infrastructuur (aantal aansluitingen op xDSL1,
kabel en andere netwerken per 100 inwoners) heeft Nederland al een koppositie
tussen landen als Zuid-Korea, Denemarken en Japan. Nederland kende in de afgelopen
jaren het op één na hoogste aantal breedbandaansluitingen
per 100 inwoners, vlak achter koploper Denemarken. Zuid-Korea is, na jarenlang
koploper geweest te zijn, in de eerste helft van 2006 voorbijgestreefd door
zowel Denemarken als Nederland.2. EZ streeft er naar dat bedrijven steeds meer zaken met de overheid
elektronisch kunnen afhandelen. Advies Overheid.nl brengt met de Overheid.nl
Monitor de belangrijkste vorderingen en knelpunten bij de ontwikkeling van
de elektronische overheid in kaart. Het kengetal meet welk percentage van
de totale publieke dienstverlening op elektronische wijze kan worden afgehandeld.3. De ICT-prestaties van het Europese bedrijfsleven worden systematisch
gemeten in de «European e-Business Readiness Index». Onderliggende
indicatoren zijn onder meer het percentage ondernemingen dat online diensten
en producten afneemt; het percentage ondernemingen dat online orders kan ontvangen
en het percentage ondernemingen dat factureert zonder gebruikmaking van papier.Overzicht onderzoek naar de doelmatigheid en de doeltreffendheid
van beleidSoort onderzoekOnderzoek onderwerpAD of ODStartAfgerondVindplaatsBeleidsdoorlichtingEfficiënt werkende communicatie- en
postmarkt*10.120072008Kamerstukken II, 2007–2008, 30 991, nr. 4  Waarborgen
van publieke belangen10.220102010  Stimuleren
voorzieningen, producten en diensten10.320102010       Overig evaluatieonderzoekOPTA10.120082009 * De beleidsdoorlichting 10.1 is beperkt tot telecom, omdat voor de postmarkt
op dit moment nieuwe wetgeving in voorbereiding is waarvan de effecten nu
nog niet kunnen worden geëvalueerd.4. DE NIET-BELEIDSARTIKELEN21. AlgemeenBetreft apparaatsuitgaven die niet zijn toegedeeld aan een beleidsartikel.OmschrijvingOm inzicht te geven in de apparaatsuitgaven die niet zijn toegekend aan
beleidsartikelen. Het betreft personele en materiële uitgaven van stafdiensten
(inclusief de Algemene Leiding) en de centrale personele en materiële
uitgaven van het ministerie. Daarnaast zijn ook de uitgaven van het Regiebureau
Inkoop Rijksoverheid en het kennisnetwerk Professioneel en Innovatief Aanbesteden,
Netwerk voor Overheidsopdrachtgevers (PIANOo) in dit artikel opgenomen.VerantwoordelijkheidDe minister is verantwoordelijk voor:De rechtmatigheid en doelmatigheid van de uitgaven op dit artikel.Budgettair overzichtArtikel
21: Algemeen (in € mln) 2007200820092010201120122013Verplichtingen (totaal)107,2124,7113,3107,9102,3100,3103,7Personeel algemeen       – Personeel stafdienst35,734,634,532,929,329,228,8– Regiebureau Inkoop Rijksoverheid1,41,91,91,91,91,91,9– Centraal Personeel P&O3,44,34,36,14,34,36,1– Centraal Personeel EZ8,010,07,37,37,37,37,3– Wachtgelden4,44,33,73,22,72,12,1– Sociaal plan4,35,64,24,03,52,72,7– PIANOo Personeel (incl. TenderNed)2,01,63,32,32,20,50,5Materieel algemeen       – ICT11,814,514,114,013,013,013,0– Inhuur Auditdienst3,40,80,20,20,20,20,2– Materieel diversen0,20,20,20,20,20,20,2– Materieel Communicatie1,42,02,01,81,81,81,8– Materieel kernministerie26,137,328,527,030,232,631,6– Materieel WJZ0,30,70,70,70,70,70,7– PIANOo Programma (incl. TenderNed)5,06,07,55,64,93,66,6– Parkeerpost 1,00,90,70,10,10,1        Uitgaven (totaal)109,9127,5111,8106,0102,3100,3101,9OD personeel58,963,659,756,451,848,648,2OD materieel51,063,952,149,750,451,753,7        Ontvangsten (totaal)4,58,82,62,32,32,32,3– Diverse ontvangsten personeel3,12,32,32,32,32,32,3– Diverse ontvangsten materieel0,8      – Ontvangsten (buiten)diensten0,76,50,3    Artikel
21: Gegevens inzake formatie en gemiddelde prijs (bedragen in € 1000) realisatie 2007raming 2008raming 2009 gemiddelde bezettinggemiddelde prijsformatiegemiddelde prijsformatiegemiddelde prijs Stafdiensten personeel1, 2549,467,7560,862,2528,065,4Materieel kernministerie3, 41 309,135,31 280,345,81 211,640,61 Algemene leiding/BSG, AD, FEZ, FM, DC, WJZ, P&O, I&A
en detacheringspool2 Betreft decentrale personeelsuitgaven3 Stafdirecties en DG O&I, EP, BEB en ET4 Betreft materiële uitgaven die betrekking hebben op
het kerndepartement: centrale personeeelsuitgaven, ICT, materieel diversen,
communicatie, materieel kerndepartement.Professioneel en Innovatief Aanbesteden, Netwerk voor
Overheidsopdrachtgevers (PIANOo)MotiveringVergroten van praktijkkennis over inkopen en aanbesteden en verder professionaliseren
van de opdrachtgeversfunctie binnen de publieke sector.DoelgroepenDe gehele publieke sector.Prestatie-indicatorenElektronisch aanbesteden:Gebruik elektronisch systeem voor aanbesteden wordt gemeengoed bij de
overheid.StreefwaardenElektronisch aanbesteden:Alle publieke aanbestedingen worden via TenderNed gepubliceerd.22. Nominaal en onvoorzienBudgettair overzichtArtikel
22: Nominaal en onvoorzien (in € mln) 2007200820092010201120122013Verplichtingen (totaal) 5,30,0– 1,2– 1,4– 1,1– 1,1– Loonbijstelling 4,8     – Budget onvoorzien 0,40,40,40,40,40,4– Nog te verdelen posten  – 0,4– 1,7– 1,8– 1,5– 1,5        Uitgaven (totaal) 3,6– 3,1– 9,1– 50,4– 11,1– 17,8– Loonbijstelling 4,8     – Budget onvoorzien 0,40,40,40,40,40,4– Nog te verdelen posten – 1,7– 3,5– 9,5– 50,8– 11,5– 18,2        Ontvangsten (totaal)  3,428,453,453,453,4– High Trust boetebeleid  3,428,453,453,453,4Op dit niet-beleidsartikel zijn ramingen opgenomen voor de volgende typen
uitgaven:• loonbijstelling;• onvoorzien;• nog te verdelen posten.De loonbijstelling betreft middelen die bij Voorjaarsnota worden toegedeeld
aan de EZ-begroting voor de jaarlijkse ophoging van loongevoelige budgetten
op de EZ-begroting. De loonbijstelling wordt vervolgens verdeeld binnen de
EZ-begroting.De post onvoorzien wordt aangehouden voor relatief bescheiden onvoorziene
uitgaven die niet elders op de EZ-begroting kunnen of mogen worden ingepast.De nog te verdelen posten betreffen (positieve of negatieve) reeksen die
reeds aan de EZ-begroting zijn toegevoegd, maar waarvan nog niet duidelijk
is op welke beleidsartikelen zij uiteindelijk zullen worden verwerkt. In dit
geval gaat het om het o.a. de in te vullen efficiencytaakstelling en het restant
van de kastaakstelling op subsidies uit Coalitieakkoord.In het coalitieakkoord is een stijging van de boete-inkomsten van het
Rijk voorzien als gevolg van «high trust-boetebeleid». Het uitgangspunt
bij high trust is het vertrouwen dat de samenleving zich aan de wet houdt.
Toezichthouders en inspecties zetten minder middelen in om overtredingen op
te sporen in gevallen waarin risico’s beperkt zijn, maar treden harder
op als de wet toch wordt overtreden. Deze boetetaakstelling, is bij Miljoenennota
2008 op de begroting van EZ «geparkeerd». In 2008 zijn de tranches
2008 en 2009 van de taakstelling verdeeld over de betrokken departementen.
Het restant van de taakstelling blijft tot nader orde geparkeerd staan op
dit artikel.23. Afwikkeling oude verplichtingenBudgettair overzichtArtikel
23: Afwikkeling oude verplichtingen (in € mln) 2007200820092010201120122013Verplichtingen (totaal)1,82,01,51,01,00,50,3– Afwikkeling BBH-regeling (garantieverplichting)1,82,01,51,01,00,50,3        Uitgaven (totaal)1,82,01,51,01,00,50,3        Ontvangsten (totaal) 1,20,90,60,40,30,2– Ontvangsten Volvo 1,20,90,60,40,30,2Op dit niet-beleidsartikel worden uitgaven en ontvangsten geraamd van
in het verleden aangegane verplichtingen betreffende de regeling Bedrijfsbeëindigingshulp,
de garantieregeling Particuliere Participatiemaatschappijen en de verkoop
van onderdelen van de Volvo 400-serie.VolvoOp basis van gemaakte afspraken bij de verkoop van NedCar ontvangt de
Staat van Volvo nog tot en met 2016 royalty’s uit hoofde van de verkoop
van onderdelen voor de Volvo-400-serie.Regeling BedrijfsbeëindigingshulpMet de inwerkingtreding van de Wet inkomensvoorziening oudere en gedeeltelijk
arbeidsongeschikte gewezen zelfstandigen (IOAZ) per 1 juli 1987, is de
regeling Bedrijfsbeëindigingshulp (BBH) gesloten voor nieuwe toetreders.
Derhalve is sprake van bestandsafbouw, waardoor de raming een trendmatige
daling vertoont. 5. VERDIEPINGSHOOFDSTUKArtikel 1 Goed functionerende economie en markten in Nederland
en EuropaOpbouw
verplichtingen vanaf de vorige ontwerp-begroting (x € 1000) 200820092010201120122013Stand ontwerp-begroting 200882 52577 26175 44675 25475 154 Mutatie 1e suppl. begroting 20081 0501 721– 530– 3 251– 3 251 Nieuwe mutaties1 8752 3382 3482 7042 341 1. Loonbijstelling1 8751 8281 7781 7741 771 Overige mutaties 510570930570 Stand ontwerp-begroting 200985 45081 32077 26474 70774 24472 859Waarvan nog te betalen85 37881 24376 99474 43773 98272 686Opbouw
uitgaven vanaf de vorige ontwerp-begroting (x € 1000) 200820092010201120122013Stand ontwerp-begroting 200879 55878 46976 13375 31574 752 Mutatie 1e suppl. begroting 20081 0111 721– 530– 3 251– 3 251 Nieuwe mutaties2 1142 7742 3862 7492 449 Stand ontwerp-begroting 200982 68382 96477 98974 81373 95072 511w.v. Algemeen12 62112 56612 02312 37112 14612 092w.v. Bevorderen van concurrentie (verstoringen)45 23845 07841 85639 31439 22437 839w.v. Versterken concurrentie Nederlandse
markten18 47718 66717 55616 66116 30916 309w.v. Versterken van positie consument6 3476 6536 5546 4676 2716 271Opbouw
ontvangsten vanaf de vorige ontwerp-begroting (x € 1000) 200820092010201120122013Stand ontwerp-begroting 200856 50448 50428 5047 5045 289 Mutatie 1e suppl. begroting 200817 40017 40017 40017 40017 400 Nieuwe mutaties 4 6004 6004 6004 600 2. High Trust 4 6004 6004 6004 600 Stand ontwerp-begroting 200973 90470 50450 50429 50427 28926 7041. Betreft de loonbijstellingstranche 2008 van DGEP, de NMa en de Consumentenautoriteit. 2. De «high trust boetetaakstelling» uit het Coalitieakkoord,
in totaal oplopend tot € 100 mln vanaf 2011, was bij Miljoenennota
2008 geparkeerd op de EZ-begroting (zie artikel 22). Dit jaar zijn de tranches
2008 en 2009 van deze taakstelling verdeeld over de betrokken departementen.
Deze mutatie betreft het aandeel van de EZ-toezichthouders (NMa, Consumentenautoriteit,
Agentschap Telecom en OPTA) in de tranche 2009 van de boetetaakstelling. Dit
aandeel wordt overgeheveld van artikel 22 naar artikel 1 van de EZ-begroting.Artikel 2 Een sterk innovatievermogenOpbouw
verplichtingen vanaf de vorige ontwerp-begroting (x € 1000) 200820092010201120122013Stand ontwerp-begroting 2008517 545488 146503 720531 318534 484 Mutatie 1e suppl. begroting 2008100 99849 67130 97023 09426 001 Nieuwe mutaties– 4 1247111 18253 612– 1 392615 623 1. Innovatievouchers/IPC24 65913 09213 0922 0922 092 2. Innovatiekredieten21 00040 00050 00050 00050 000 3. Innovatieprogramma’s
algemeen– 39 50512 50022 5004 505  4. Holst Centre– 31 38823 69225 388   5. Ruimtevaart 59 966– 26 012– 33 954  6. Uitdagersfaciliteit– 20 297– 25 500– 25 000– 28 800– 27 900 7. Dekking subsidietaakstelling – 15 392– 15 392– 15 392– 15 392 Overige mutaties4 2842 8249 0367 6236 823 Stand ontwerp-begroting 2009577 296648 999588 302540 486576 108549 366Waarvan nog te betalen539 635604 989556 246522 428559 885531 751Opbouw
uitgaven vanaf de vorige ontwerp-begroting (x € 1000) 200820092010201120122013Stand ontwerp-begroting 2008690 239679 895612 730558 014557 506 Mutatie 1e suppl. begroting 2008– 1 214– 4 06444 349– 9364 152 Nieuwe mutaties– 4 4035– 1 143613 60817 58818 425 Stand ontwerp-begroting 2009644 990664 395670 687574 666580 083574 383w.v. Algemeen68 81962 43061 48552 29748 32647 694w.v. Ontwikkelen en benutten technologische
kennis113 690134 636145 269132 318126 305127 719w.v. Topprestaties op innovatiethema’s442 133450 631448 549374 463390 298383 587w.v. Kennisbescherming20 34816 69815 38415 58815 15415 383Opbouw
ontvangsten vanaf de vorige ontwerp-begroting (x € 1000) 200820092010201120122013Stand ontwerp-begroting 2008235 987199 258106 11157 83357 327 Mutatie 1e suppl. begroting 2008– 14 403– 8 79449 48117 58219 100 Nieuwe mutaties– 36 544– 1 866111 57229 39114 974 2. Innovatiekredieten   4692 118 6. Uitdagersfaciliteit3 729– 439– 1 318– 2 635– 4 392 8. Scheidingstechnologie1 452– 330– 3 5792 457  9. BSIK– 12 320– 33 1978 06922 30015 148 10. Holst Centre– 19 3006 0006 0006 0001 300 11. TTI Water– 2 6002000600   12. Seed regeling– 7 5057 505    Overige mutaties – 2001 800800800 Stand ontwerp-begroting 2009185 040171 803167 164104 80691 40169 1251. Voorgesteld wordt om de verplichtingenruimte van het innovatievoucherinstrument
op te hogen met € 2 mln structureel om de beoogde verbreding van
de voucherregeling voor de landbouwsector en octrooiaanvragen te kunnen realiseren.
Daarnaast zijn in het Beleidsprogramma extra middelen uitgetrokken voor IPC’s
en innovatievouchers. Deze middelen komen echter pas vanaf 2010 langzaam beschikbaar.
Omdat ook voor de jaren ervoor al een toenemend beroep op deze regelingen
wordt verwacht, wordt voorgesteld voor de periode 2008–2010 het budget
op te hogen; € 20 mln in 2008, € 11 mln in 2009 en € 11
mln in 2010.2. In het Beleidsprogramma zijn extra middelen uitgetrokken voor de Innovatiekredieten.
Daarnaast is besloten de uitdagersfaciliteit op te laten gaan in de Innovatiekredietregeling.
De mutatie betreft de verwerking van deze middelen op de EZ-begroting en de
overboeking van de middelen die reeds op de EZ-begroting waren gereserveerd
voor de uitdagersfaciliteit (zie ook mutatie 6). Daarnaast wordt een verdere
intensivering voorgesteld, oplopend tot € 50 mln per jaar vanaf
2010. Hiertoe worden middelen binnen de EZ-begroting vrij gemaakt. Vanaf 2011
worden de verstrekte innovatiekredieten door de kredietontvangers terugbetaald3. Op advies van de Strategische Adviescommissie is in 2008 een tweetal
nieuwe innovatieprogramma’s slechts gedeeltelijk gehonoreerd omdat nog
nadere uitwerking van deze programma’s nodig is. Bovendien ligt het
zwaartepunt hierbij in de jaren na 2008. Daarom wordt voorgesteld de in 2008
niet benodigde verplichtingenruimte door te schuiven naar de jaren 2009–2011.4. Als gevolg van de vertraagde start van het Holst-centre, wegens problemen
met de werving van personeel, wordt voorgesteld de voor 2008 beschikbare middelen
en de resterende Smart Mix-middelen uit 2007, door te schuiven naar latere
jaren.5. De mutatie betreft het naar voren halen van de voor ruimtevaart beschikbare
middelen ten behoeve van de Ministeriële Conferentie van ESA in november
2008. Tijdens deze conferentie zullen alle lidstaten, inclusief Nederland,
inschrijven op de ESA-programma’s. De hiermee samenhangende
verplichtingen zullen naar verwachting in 2009 formeel worden aangegaan.6. Deze mutatie betreft het overboeken van de beschikbare kredietruimte
en bijbehorende ontvangstenraming van de Uitdagersfaciliteit naar het nieuwe
instrument Innovatiekredieten (zie mutatie 2).7. Als onderdeel van het invullen van de subsidietaakstelling uit 2007
wordt een korting aangebracht op de volgende programma’s: SKE, Innovatiesubsidie
Samenwerkingsprojecten, bijdrage EOB-pensioenen en het budget voor beleidsexperimenten.8 t/m 12. Deze mutaties betreffen de aanpassing van de Fes-ontvangstenramingen
aan de meest recente inzichten voor de betreffende innovatie-instrumenten.Artikel 3 Een concurrerend ondernemingsklimaatOpbouw
verplichtingen vanaf de vorige ontwerp-begroting (x € 1000) 200820092010201120122013Stand ontwerp-begroting 20082 196 1572 145 1282 137 3392 146 0372 148 608 Mutatie 1e suppl. begroting 200872 36424 89419 3815 9771 123 Nieuwe mutaties160 085– 34 273– 36 951– 13 604– 23 444 1. EFRO188 505– 38 770– 39 476– 41 820– 35 959 2. Pieken in de Delta– 2 47002000 22 700  3. Kapitaalmarktpakket 3 0003 0006 00013 000 4. Dekking subsidietaakstelling – 2000– 2000– 2000– 2000 5. Voorzieningenniveau platteland– 5 000     Overige mutaties1 2801 4971 5251 5161 515 Stand ontwerp-begroting 20092 428 6062 135 7492 119 7692 138 4102 126 2872 129 300Waarvan nog te betalen566 251274 215240 142262 314251 533254 502Opbouw
uitgaven vanaf de vorige ontwerp-begroting (x € 1000) 200820092010201120122013Stand ontwerp-begroting 2008354 434340 249309 529297 474282 654 Mutatie 1e suppl. begroting 2008– 8 5537 57318 83424 03618 779 Nieuwe mutaties– 1 94003 338– 1 6377 36814 254 Stand ontwerp-begroting 2009326 481351 160326 726328 878315 687303 496w.v. Algemeen30 46622 85518 17814 56324 48419 772w.v. Gebiedsgerichte economische kansen199 680209 609187 514217 773196 409188 997w.v. Meer en beter ondernemerschap74 76090 39689 45980 04284 79484 727w.v. Bevorderen Level Playing Field21 57528 30031 57516 50010 00010 000Opbouw
ontvangsten vanaf de vorige ontwerp-begroting (x € 1000) 200820092010201120122013Stand ontwerp-begroting 200866 82465 07966 59861 29864 998 Mutatie 1e suppl. begroting 200828 3315 6106 3208 5406 710 Nieuwe mutaties      Stand ontwerp-begroting 200995 15570 68972 91869 83871 70873 8381. Deze technische mutatie betreft het naar voren halen van de verplichtingenruimte,
zodat de toezeggingen voor de cofinanciering op EFRO-programma’s aan
de regio’s in een keer kan worden vastgelegd voor de periode 2007–2013.2. Deze mutatie is het gevolg van het besluit dat vanaf 2008 voortaan
2 tenders per jaar worden gehouden, waarbij de subsidies voor de tweede tender
in principe pas in het volgende jaar worden verstrekt. Dit is de reden dat
aan het eind van de PiD-periode nog voor 1 tender budget doorschuift.3. Betreft de met het Beleidsprogramma samenhangende intensivering die «tranchegewijs»
vanaf de aanvullende post van het Rijk aan de EZ-begroting wordt toegevoegd.
Deze mutatie heeft betrekking op tranche 2009 voor het kapitaalmarktpakket.4. Als onderdeel van het invullen van de subsidietaakstelling uit 2007
wordt een korting aangebracht op het budget voor vernieuwingsprogramma’s.5. Bij de algemene politieke beschouwingen heeft de Tweede Kamer de motie
van Geel c.s. aanvaard (Kamerstukken II 2007/2008, 31 200, nr. 16).
De motie heeft ten doel het voorzieningenniveau op het platteland als innovatie
regio’s en ondernemerschap te stimuleren. Deze middelen worden overgeboekt
naar het ministerie van LNV.Artikel 4 Doelmatige en duurzame energiehuishoudingOpbouw
verplichtingen vanaf de vorige ontwerp-begroting (x € 1000) 200820092010201120122013Stand ontwerp-begroting 2008887 9101 142 7301 180 9511 219 1861 123 559 Mutatie 1e suppl. begroting 2008– 56 585– 47 149– 9 62822 54133 999 Nieuwe mutaties6 583– 4 95417 76131 75119 831 1. Benchmark deelname convenant 2000200020002000 2. Joint Implementation – 32 854– 11 073– 80  3. Aanvalsplan Warmte 8 00010 00012 000  4. Zonneboilers/warmtepompen 9 5008 5009 5009 500 5. Wabo 1 0001 0001 0001 000 6. Dekking setaakstelling – 3 263– 3 263– 3 263– 3 263 7. Energietransitie5 0009 0009 0009 0009 000 Overige mutaties1 5831 6631 5971 5941 594 Stand ontwerp-begroting 2009837 9081 090 6271 189 0841 273 4781 177 3891 145 996Waarvan nog te betalen809 2551 083 9771 185 1591 269 6691 174 0521 142 659Opbouw
uitgaven vanaf de vorige ontwerp-begroting (x € 1000) 200820092010201120122013Stand ontwerp-begroting 2008983 7051 232 4781 273 2851 297 8321 178 311 Mutatie 1e suppl. begroting 2008– 136 457– 94 051– 82 75070 44434 050 Nieuwe mutaties9 515– 2 19814 95640 23321 944 Stand ontwerp-begroting 2009856 7631 136 2291 205 4911 267 6211 234 3051 235 878w.v. Algemeen57 91649 69533 28122 06634 57531 648w.v. Optimale ordening en werking energiemarkt19 50019 50019 50019 50019 50019 500w.v. Handhaving niveau voorzieningszekerheid84 00382 64482 42082 40782 40782 407w.v. Verduurzaming van de energiehuishouding695 344984 3901 070 2901 143 6481 097 8231 102 323Opbouw ontvangsten vanaf de vorige ontwerp-begroting (x €
1000) 200820092010201120122013Stand ontwerp-begroting 20087 295 0908 552 6267 874 9557 469 2686 819 431 Mutatie 1e suppl. begroting 2008– 542 703162 439– 50 404– 37 22237 700 Nieuwe mutaties528 5543 175 5772 324 600– 24 811– 691 692 8. Aardgasbaten1 050 0003 600 0002 750 000550 000– 100 000 9. Afdracht Fes– 521 446– 424 423– 425 400– 574 811– 591 692 Stand ontwerp-begroting 20097 280 94111 890 64210 149 1517 407 2356 090 0396 190 5051. Binnen het werkprogramma Schoon & Zuinig zijn middelen gereserveerd
om energiebesparing in het bedrijfsleven te stimuleren. Met deze mutatie worden
de hiervoor bestemde middelen vanaf de aanvullende post van het Rijk aan de
EZ-begroting toegevoegd. Door intensivering van benchmark deelname convenant
zullen de mogelijkheden tot energiebesparing in een tiental sectoren voor
de lange termijn in kaart worden gebracht.2. Deze mutatie betreft middelen die binnen het geheel van de EZ-begroting
worden aangewend ter dekking van intensiveringen.3. Uit de exploitatiecijfers van tot en met 2007 gerealiseerde WKK-installaties
is gebleken dat ondersteuning van bestaande WKK-installaties niet langer noodzakelijk
is. Ondersteuning van bestaande WKK-installaties is derhalve met ingang van
2008 stopgezet (Kamerstukken II, 2007–2008, 28 665, nr. 96).
Met deze mutatie zullen de hiervoor bestemde middelen alternatief worden ingezet
binnen het warmtedossier.4. Binnen het werkprogramma Schoon & Zuinig zijn middelen gereserveerd
om het gebruik van zonneboilers en warmtepompen te stimuleren. Deze middelen
worden met deze mutatie vanaf de aanvullende post van het Rijk aan de EZ-begroting
toegevoegd.5. Per 1 januari 2009 gaat de Wet Algemene Bepalingen Omgevingsrecht (Wabo)
in. Met deze wet worden diverse vergunningen op het gebied van wonen, ruimte
en milieu samengevoegd tot één omgevingsvergunning. De minister
van Economische Zaken wordt onder de Wabo verantwoordelijk voor het verlenen
van vergunningen voor mijnbouwactiviteiten. Voor zowel het verlenen van vergunningen
als het houden van toezicht op de naleving is ongeveer € 1 mln per
jaar benodigd. Deze middelen worden met deze mutatie aan de EZ-begroting toegevoegd.6. Als onderdeel van het invullen van de subsidietaakstelling uit 2007
wordt een korting aangebracht op het Lange Termijn Onderzoek.7. In het kader van de Innovatieagenda worden er vanuit pijler 2 middelen
van de aanvullende post naar de EZ-begroting overgeheveld. De beschikbare
middelen zijn bestemd voor de ontwikkeling van verschillende innovatieprogramma’s
(in totaal 7 thema’s) op het terrein van energietransitie.8. Als gevolg van met name de hogere olieprijs wordt de raming van de
aardgasbaten naar boven bijgesteld.9. Voor het jaar 2008 en later is sprake van een vaste Fes-voeding uit
gasbaten. Met deze mutatie wordt de raming aangepast aan de gewijzigde voedingssystematiek.Artikel 5 Internationale economische betrekkingenOpbouw
verplichtingen vanaf de vorige ontwerp-begroting (x € 1000) 200820092010201120122013Stand ontwerp-begroting 2008137 389128 797121 495121 453121 453 Mutatie 1e suppl. begroting 200813 3403 5741 175265354 Nieuwe mutaties2 71221 82321 82521 82721 827 1. Faciliteit Transitielanden 22 22222 22222 22222 222 2. Dekking subsidietaakstelling – 2 111– 2 111– 2 111– 2 111 Overige mutaties2 7121 7121 7141 7161 716 Stand ontwerp-begroting 2009153 441154 194144 495143 545143 634121 412Waarvan nog te betalen133 783138 002129 114126 439133 889108 911Opbouw
uitgaven vanaf de vorige ontwerp-begroting (x € 1000) 200820092010201120122013Stand ontwerp-begroting 2008129 599119 123109 569107 647107 104 Mutatie 1e suppl. begroting 200810 0994 3492 225265354 Nieuwe mutaties– 82221 66220 26419 91619 766 Stand ontwerp-begroting 2009138 876145 134132 058127 828127 224106 026w.v. Algemeen10 5938 5188 2918 1608 0958 095w.v. Vrijmak. intern. handels- en investeringsverkeer
en verst. duurz. int. econ. rechtsorde4 3944 3944 3944 2094 2094 209w.v. Bevorderen van internationaal ondernemen
(inkomend en uitgaand)95 97460 64859 21960 19368 17067 846w.v. Onderst. bedrijfsl. in kansrijke sect.
op binnen en buitenl. markten27 91571 57460 15455 26646 75025 876Opbouw
ontvangsten vanaf de vorige ontwerp-begroting (x € 1000) 200820092010201120122013Stand ontwerp-begroting 20081 8151 8151 8151 8151 815 Mutatie 1e suppl. begroting 20082 810500500   Nieuwe mutaties 10 00010 00010 00010 000 1. Faciliteit Transitielanden 10 00010 00010 00010 000 Stand ontwerp-begroting 20094 62512 31512 31511 81511 8151 8151. De rol van het bedrijfsleven zal middels een Faciliteit Transitielanden
vergroot worden in de snel ontwikkelende landen China en India. De inzet van
ontwikkelingssamenwerking in deze landen zal geleidelijk worden
vervangen door een samenhangend pakket van instrumenten voor private sector
ontwikkeling. De Faciliteit voor de transitielanden India en China zal gefinancierd
worden uit 4 maal € 5 mln ODA, 4 maal € 5 mln non-ODA
en 4 maal € 10 mln uit de EZ-begrotingsreserve voor SENO/GOM en
Inpres8. Het aandeel uit de begrotingsreserve wordt via de ontvangsten aan
de begroting toegevoegd (zie bijhorende mutatie).2. Als onderdeel van het invullen van de subsidietaakstelling van 2008
wordt een korting aangebracht op PSOM en de bijdrage aan de EVD.Artikel 8 Economische analyses en prognosesOpbouw
verplichtingen vanaf de vorige ontwerp-begroting (x € 1000) 200820092010201120122013Stand ontwerp-begroting 200811 53011 53411 53211 53211 532 Mutatie 1e suppl. begroting 20081 5611 4481 146692692 Nieuwe mutaties330330330330330 Stand ontwerp-begroting 200913 42113 31213 00812 55412 55412 554Waarvan nog te betalen13 42113 31213 00812 55412 55412 554Opbouw
uitgaven vanaf de vorige ontwerp-begroting (x € 1000) 200820092010201120122013Stand ontwerp-begroting 200811 53011 53411 53211 53211 532 Mutatie 1e suppl. begroting 20081 5611 4481 146692692 Nieuwe mutaties330330330330330 Stand ontwerp-begroting 200913 42113 31213 00812 55412 55412 554Opbouw
ontvangsten vanaf de vorige ontwerp-begroting (x € 1000) 200820092010201120122013Stand ontwerp-begroting 20084343434343 Mutatie 1e suppl. begroting 20081 6001 6001 6001 6001 600 Nieuwe mutaties      Stand ontwerp-begroting 20091 6431 6431 6431 6431 6431 643Artikel 9 Voorzien in maatschappelijke behoefte aan statistiekenOpbouw
verplichtingen vanaf de vorige ontwerp-begroting (x € 1000) 200820092010201120122013Stand ontwerp-begroting 2008174 544174 348174 003174 035173 866 Mutatie 1e suppl. begroting 2008766– 261– 1 724– 5 587– 5 587 Nieuwe mutaties5 1329 9788 6178 9469 069 1. Huisvesting 1 3002 4002 4002 600 2. EUTranche
9 3 0061 8271 7321 600 3. Loonbijstelling5 0355 0305 0205 0215 016 Overige mutaties97642– 630– 207– 147 Stand ontwerp-begroting 2009180 442184 065180 896177 394177 348175 904Waarvan nog te betalen180 442184 065180 896177 394177 348175 904Opbouw
uitgaven vanaf de vorige ontwerp-begroting (x € 1000) 200820092010201120122013Stand ontwerp-begroting 2008174 544174 348174 003174 035173 866 Mutatie 1e suppl. begroting 2008766– 261– 1 724– 5 587– 5 587 Nieuwe mutaties5 1329 9788 6178 9469 069 Stand ontwerp-begroting 2009180 442184 065180 896177 394177 348175 904Opbouw
ontvangsten vanaf de vorige ontwerp-begroting (x € 1000) 200820092010201120122013Stand ontwerp-begroting 2008      Mutatie 1e suppl. begroting 2008      Nieuwe mutaties      Stand ontwerp-begroting 2009      1. De mutatie betreft de definitieve invulling van de bijdrage van EZ
aan de herhuisvestingsprojecten van het CBS. In 2004 is het CBS de toezegging
gedaan dat de herhuisvesting geen negatieve budgettaire gevolgen voor het
CBS mag hebben. In het kader van deze toezegging zijn extra middelen voor
de herhuisvesting toegekend aan het CBS, in totaal € 9,6 mln voor
de periode 2009–2013.2. De mutatie betreft toevoeging van middelen voor het uitvoeren van nieuwe
Europese statistische verplichtingen. Nieuwe EU-verordeningen
die vanaf 2009 van kracht worden, leiden tot een noodzakelijke uitbreiding
van werkzaamheden bij het CBS. Aangezien het CBS uitdrukkelijk op nationaal
niveau belast is met de productie van Europese statistieken, is het CBS verplicht
deze werkzaamheden uit te voeren.3. Het budget van het CBS is opgehoogd met de loonbijstelling tranche
2008.Artikel 10 Elektronische communicatie en postOpbouw
verplichtingen vanaf de vorige ontwerp-begroting (x € 1000) 200820092010201120122013Stand ontwerp-begroting 200860 63360 63962 36061 09463 859 Mutatie 1e suppl. begroting 200813 32417 88413 81813 0157 915 Nieuwe mutaties683733733733733 Overige mutaties683733733733733 Stand ontwerp-begroting 200974 64079 25676 91174 84272 50771 207Waarvan nog te betalen74 40179 06774 64474 68072 09470 794Opbouw
uitgaven vanaf de vorige ontwerp-begroting (x € 1000) 200820092010201120122013Stand ontwerp-begroting 200870 75359 66359 73860 31463 384 Mutatie 1e suppl. begroting 200812 26618 07411 41811 01513 115 Nieuwe mutaties6 12413 06910 0803 260– 2 915 Stand ontwerp-begroting 200989 14390 80681 23674 58973 58471 460w.v. Apparaatsuitgaven DGEP21 03121 28521 20521 04621 04421 044w.v. Optimale marktcondities12 3655 8726 6076 8147 5016 865w.v. Telematica35 09048 25742 68236 17429 21934 231w.v. Algemeen20 65715 39210 74210 55515 8209 320Opbouw
ontvangsten vanaf de vorige ontwerp-begroting (x € 1000) 200820092010201120122013Stand ontwerp-begroting 20084 36336326 40026 40024 100 Mutatie 1e suppl. begroting 20081 397     Nieuwe mutaties      Stand ontwerp-begroting 20095 76036326 40026 40024 100200Artikel 21 AlgemeenOpbouw
verplichtingen vanaf de vorige ontwerp-begroting (x € 1000) 200820092010201120122013Stand ontwerp-begroting 2008122 367118 211110 822102 058104 091 Mutatie 1e suppl. begroting 2008627– 137– 3 095– 7 116– 7 076 Nieuwe mutaties1 676– 4 8031537 3713 268 1. PIANOo 3 0003 0003 000  2. Huisvesting– 2 000– 10 000– 5 0003 0002 000 Overige mutaties3 6762 1972 1531 3711 268 Stand ontwerp-begroting 2009124 670113 271107 880102 313100 283103 663Waarvan nog te betalen124 760113 233107 880100 909100 283103 663Opbouw
uitgaven vanaf de vorige ontwerp-begroting (x € 1000) 200820092010201120122013Stand ontwerp-begroting 2008124 427118 726108 971102002104 217 Mutatie 1e suppl. begroting 2008– 273– 2 116– 3 095– 7 1167 076 Nieuwe mutaties3 338– 4 8031537 3713 193 Stand ontwerp-begroting 2009127 492111 807106 029102 257100 334101 914w.v. Personeel63 63259 71456 36951 84248 64348 217w.v. Materieel63 86052 09349 66050 41551 69153 697Opbouw
ontvangsten vanaf de vorige ontwerp-begroting (x € 1000) 200820092010201120122013Stand ontwerp-begroting 20083 5123 5123 2023 2023 202 Mutatie 1e suppl. begroting 20085 242– 902– 902– 902– 902 Nieuwe mutaties      Stand ontwerp-begroting 20098 7542 6102 3002 3002 3002 3001. Professioneel en innovatief aanbesteden is een prioriteit binnen het
kabinetsbeleid. De financiering van PIANOo was echter maar tot oktober 2008
geregeld. Op basis van de evaluatie (Kamerstukken 2007–2008, 29 966,
nr. 5) is besloten de activiteiten van PIANOo voort te zetten tot en
met 2011 teneinde het aanbesteden bij overheden verder te professionaliseren.
Met deze mutatie worden de benodigde middelen voor de periode 2009–2011
toegevoegd.2. De renovatie van het hoofdgebouw op de Bezuidenhoutseweg 30 is stopgezet
als gevolg van de voorgenomen gezamenlijke huisvesting met het Ministerie
van LNV op de Bezuidenhoutseweg 73 in 2012.Artikel 22 Nominaal en onvoorzienOpbouw
verplichtingen vanaf de vorige ontwerp-begroting (x € 1000) 200820092010201120122013Stand ontwerp-begroting 2008– 9 595– 2 4252 8671 150784 Mutatie 1e suppl. begroting 200823 80024 88825 74625 36726 126 Nieuwe mutaties– 8 907– 22 419– 29 841– 27 906– 2 7961 1. Verdeling loon- en prijsbijstelling– 26 274– 27 861– 28 029– 25 588– 25 981 2. Invulling VPB-taakstelling18 9397 2921 103   Overige mutaties– 1 572– 1 850– 2 915– 2 318– 1 980 Stand ontwerp-begroting 20095 29844– 1 228– 1 389– 1 0511 051Waarvan nog te betalen3 554– 3 055– 9 077– 50 363– 11 083– 17 798Opbouw
uitgaven vanaf de vorige ontwerp-begroting (x € 1000) 200820092010201120122013Stand ontwerp-begroting 2008– 25 822– 29 434– 41 615– 80 41854 008 Mutatie 1e suppl. begroting 200827 00930 28536 93649 45350 212 Nieuwe mutaties2 367– 3 906– 4 398– 19 398– 7 287 Stand ontwerp-begroting 20093 554– 3 055– 9 077– 50 363– 11 083– 17 798 w.v. Loonbijstelling4 849     w.v. Prijsbijstelling      w.v. Budget onvoorzien449449449449449449w.v. Nog te verdelen posten– 1 744– 3 504– 9 526– 50 812– 11 532– 18 247Opbouw
ontvangsten vanaf de vorige ontwerp-begroting (x € 1000) 200820092010201120122013Stand ontwerp-begroting 200825 00050 00075 000100 000100 000 Mutatie 1e suppl. begroting 2008– 25 000– 17 600– 17 60017 600– 17 600 Nieuwe mutaties – 29 000– 29 000– 29 000– 29 000 3. EZ aandeel High Trust – 4 600– 4 600– 4 600– 4 600 4. High Trust – 24 400– 24 400– 24 400– 24 400 Stand ontwerp-begroting 2009 3 40028 40053 40053 40053 4001. Dit betreft het uitdelen naar de diverse artikelen van de bij Voorjaarsnota
toegekende loon- en prijsbijstelling.2. Met deze mutatie wordt het restant 2008 van de VPB-taakstelling uit
2005 ingevuld.3. De «high trust boetetaakstelling» uit het Coalitieakkoord,
in totaal oplopend tot € 100 mln vanaf 2011, was bij Miljoenennota
2008 geparkeerd op dit artikel van de EZ-begroting. Dit jaar zijn de tranches
2008 en 2009 van deze taakstelling verdeeld over de betrokken departementen.
Deze mutatie betreft het aandeel van de EZ-toezichthouders (NMa, Consumentenautoriteit,
Agentschap Telecom en OPTA) in de tranche 2009 van de «high trust boetetaakstelling».
Dit aandeel wordt overgeheveld naar artikel 1 van de EZ-begroting.4. Met deze mutatie worden de tranches 2008 en 2009 van de «high
trust-boetetaakstelling» verdeeld over de andere betrokken departementen.Artikel 23 Afwikkeling oude verplichtingenOpbouw
verplichtingen vanaf de vorige ontwerp-begroting (x € 1000) 200820092010201120122013Stand ontwerp-begroting 20083 4852 9852 4852 4852000 Nieuwe mutaties– 1 500– 1 500– 1 500– 1 500– 1 500 Stand ontwerp-begroting 20091 9851 485985985500250Waarvan nog te betalen1 9851 485985985500250Opbouw
uitgaven vanaf de vorige ontwerp-begroting (x € 1000) 200820092010201120122013Stand ontwerp-begroting 20083 5103 0072 4852 4852000 Mutatie 1e suppl. begroting 2008– 25– 22    Nieuwe mutaties– 1 500– 1 500– 1 500– 1 500– 1 500 Stand ontwerp-begroting 20091 9851 485985985500250Opbouw
ontvangsten vanaf de vorige ontwerp-begroting (x € 1000) 200820092010201120122013Stand ontwerp-begroting 20081 190872628445307 Mutatie 1e suppl. begroting 2008      Nieuwe mutaties      Stand ontwerp-begroting 20091 1908726284453071966. BEGROTING VAN BATEN-LASTENDIENSTENSenterNovem1. Begroting van baten en lastenTabel
1 Begroting van baten en lasten voor het jaar 2009 SenterNovem Bedragen
in EUR1000 2007200820092010201120122013 RealisatieActueel     Baten       opbrengst moederdepartement61 61069 12077 47079 31079 47079 51079 530 opbrengst VROM43 46347 41049 79049 34048 43048 46048 460opbrengst overige departementen10 75210 71011 03010 77010 73010 74010 740opbrengst derden5 4886 6306 7206 1205 2505 2505 250rentebaten255160–––––buitengewone baten–390–––––Totaal baten121 568134 420145 010145 540143 880143 960143 980        Lasten       apparaatskosten       * personele kosten100 211112 990122 100121 500120 290120 290120 290* materiële kosten15 56519 27020 43020 96020 77020 77020 770rentelasten––140330280230180afschrijvingskosten       * materieel2 3221 9502 2302 6402 6202 6202 690* immaterieel–––––––Overige kosten       dotaties voorzieningen5443806060– 130––buitengewone lasten–7504 250––––Totaal lasten118 642135 340149 210145 490143 830143 910143 930Saldo van baten en lasten       excl onttrekking bestemmingsreserve herhuisvesting2 926– 920– 4 20050505050Onttrekking bestemmingsreserve herhuisvesting–7504 250––––Saldo van baten en lasten2 926– 1705050505050ToelichtingAlgemeenDe geactualiseerde begroting 2008 is gebaseerd op de actuele inschatting
van de baten en lasten in 2008.TaakstellingenVanwege de door het kabinet Balkenende IV geformuleerde doelstellingen
voor innovatie en duurzame ontwikkeling ontvangt SenterNovem extra opdrachten
vanuit de opdrachtgevende ministeries om invulling te geven aan de volgende
pijlers van het kabinetsprogramma: duurzame energie in ontwikkelingslanden
(pijler 1), schoon en zuinig (pijler 2), innovatiepakket (pijler 3) en prachtwijken
(pijler 4). Dit betekent ook dat meer capaciteit nodig is voor de uitvoering
hiervan. Hierover maakt SenterNovem afspraken met haar opdrachtgevers.BatenAlgemeenOp grond van voorgaande ontwikkelingen wordt voor 2009 een gemiddelde
omzetvolumegroei van 3,4% verwacht. Voor 2010 en 2011 wordt een omzetvolumedaling
van 1,0% respectievelijk 1,5% de omzet verwacht. Vanaf 2012
wordt een onveranderd omzetvolume verwacht. De omzet wordt naast de volumeontwikkeling
tevens beïnvloed door de tariefontwikkeling.TariefontwikkelingSenterNovem streeft ernaar om door middel van doelmatigheid en verregaande
efficiëntie, producten en diensten met hoogwaardige kwaliteit te leveren
tegen zo scherp mogelijke tarieven.De tariefontwikkeling is een resultante van de gewogen stijging van de
personele- en materiële kosten en de door SenterNovem doorgevoerde kostenbesparingen.
In oktober 2008 worden de tarieven voor 2009 definitief vastgesteld door de
eigenaar, waarbij een kostendekkende exploitatie als uitgangspunt wordt gehanteerd.Omzet moederdepartementVoor het Ministerie van Economische Zaken wordt voor 2009 uitgegaan van
een omzetvolumegroei van 6,9%. Naast de komst van het NIVR betreft
dit de uitbreiding van het innovatie-instrumentarium, de beleidsintensivering
van het programma Schoon en Zuinig en de doorwerking van de overname van MEP.
Het aandeel in de totale omzet bedraagt circa 53%.De omzet EZ bevat ook de opbrengsten die SenterNovem ontvangt voor de
dienstverlening aan de EVD. SenterNovem levert een breed scala aan diensten
aan de EVD.Omzet VROMVoor het Ministerie van VROM wordt voor 2009 uitgegaan van een gelijkblijvend
omzetvolume. Groei wordt verwacht op onderdelen van de uitvoering van het
programma Schoon en Zuinig, zoals het ondertekenen van het convenant Meer
met Minder. Bij de prognose van de volumeontwikkeling zijn nog niet meegenomen
de activiteiten die mogelijk voortvloeien uit het hernieuwde Nationaal Samenwerkingsakkoord
Luchtkwaliteit en de beleidsgevolgen van meer aandacht voor Duurzaamheid en
Innovatie (bijvoorbeeld «cradle to cradle»en «duurzaamheidsvouchers»)
Het aandeel in de totale omzet bedraagt circa 34%.Omzet overige departementenDit betreft de uitvoering van opdrachten voor het Ministerie van Verkeer
en Waterstaat, het Ministerie van Onderwijs, Cultuur en Wetenschappen, het
Ministerie van Landbouw, Natuur en Voedselkwaliteit, het Ministerie van Sociale
Zaken en Werkgelegenheid, het Ministerie van Binnenlandse Zaken, het Ministerie
van Buitenlandse Zaken, het Ministerie van Financiën, het Ministerie
van Justitie en het Ministerie van Volksgezondheid, Welzijn en Sport.Bij de omzet overige departementen is uitgegaan van een beperkte volumedaling
van 1,9%, door met name minder opdrachten voor OCW en VenW. Het aandeel
in de totale omzet bedraagt circa 8%.Omzet overige opdrachtgeversDit betreft de omzet die buiten de Rijksoverheid wordt gerealiseerd. Deze
heeft met name betrekking op opdrachten voor de Europese Unie en provinciale
overheden. Bij de omzet overige opdrachtgevers is uitgegaan van een volumedaling
van 3,4% en bedraagt het aandeel in de totale omzet circa 5%.RentebatenVoor 2009 worden geen rentebaten verwacht.LastenPersonele kostenDe hoogte van de personeelskosten wordt bepaald door volume- en prijsontwikkelingen.Voor 2009 wordt het gemiddeld aantal fte’s geraamd op 1 580
(1 099 ambtenaren, 344 structurele inhuur en 137 niet-structurele inhuur)
ten opzichte van 1 539 in 2008. De verhouding ambtenaren/structurele
inhuur wordt voor 2009 geraamd op 76:24, overeenkomstig de realisatie 2007.Bij de berekening van de personele kosten voor 2009 is uitgegaan van de
CPB-index «prijs overheidsconsumptie, beloning werknemers» van
4,75%. De gemiddelde loonkosten per fte bedragen in totaal € 74 200
(2008: € 70 300), voor ambtenaren € 72 500 (2008: € 69 000)
en voor inhuurkrachten € 78 100 (2008: € 73 700).Materiële kostenBij de berekening van de materiële kosten voor 2009 is uitgegaan
van de CPB-index «prijs overheidsconsumptie, netto materieel»
van 3%. De huisvestingskosten vormen de grootste post binnen de totale
materiële kosten. De huur- en exploitatiekosten in 2009 van de huisvesting
in Den Haag, Sittard, Utrecht en Zwolle bedragen circa € 11,2 mln
per jaar. SenterNovem streeft ernaar om per vestigingsplaats zoveel mogelijk
gebruik te maken van schaalvoordelen door gebruik te maken van één
(verzamel)kantoorgebouw dat een flexibel, gedifferentieerd en innovatief kantoorconcept
mogelijk maakt. Vandaar dat is besloten om in Utrecht en Zwolle te gaan verhuizen
naar een bedrijfsverzamelgebouw dat overeenkomstig deze wensen heringericht
zal worden. De voorbereidingen daartoe vinden in 2008 en 2009 plaats en de
verhuizing van Utrecht is gepland in september 2009 en van Zwolle in het 1e
kwartaal 2010.RentelastenDe rentelasten in 2009 bedragen € 0,14 mln en hebben betrekking
op de in 2009 verschuldigde rente als gevolg van de bij de Ministerie van
Financiën af te sluiten leenfaciliteit ten behoeve van financiering van
de investeringen in de nieuwe vestigingen in Utrecht en Zwolle (rentepercentage
van 4,26%).AfschrijvingskostenIn 2009 bedragen de afschrijvingskosten € 2,23 mln. Vanaf 2010
is zichtbaar dat het niveau van de afschrijvingen zal stijgen vanwege de investeringen
in de inrichting van de nieuwe huisvesting. De afschrijvingstermijnen bedragen
vijftien jaar voor bouwkundige zaken en installaties, vijf jaar voor inventaris/overig
en drie jaar voor hardware/software.Op de afschrijvingskosten is in mindering gebracht de jaarlijkse vrijval
van de egalisatierekening huisvesting. Voor deze egalisatierekening is toestemming
verkregen van het Ministerie van Financiën op basis van artikel 21 van
de Regeling baten- en lastendiensten 2007.Dotatie voorzieningenDe dotatie betreft de toevoeging aan de voorziening ambtsjubilea. Deze
is in omvang lager dan 2008 als gevolg van de afname van de ambtelijke fte’s.Buitengewone lastenAls gevolg van de herhuisvesting is sprake van initiële kosten van
architect, projectmanagement, verhuizing en dubbele huur vanaf het moment
van bouwkundige oplevering tot het moment van ingebruikname van de nieuwe
panden in Utrecht en Zwolle. Deze eenmalige kosten leiden tot een exploitatieverlies
in 2009 omdat deze niet gedekt worden uit de tarieven. Vandaar dat met instemming
van het Ministerie van Financiën deze kosten gedekt kunnen worden uit
een eind 2007 gevormde bestemmingsreserve.Saldo van baten en lastenHet saldo van baten en lasten laat vanaf 2009 een beperkt positief resultaat
zien. Dit is overeenkomstig de beleidslijn om kostendekkende tarieven in rekening
te brengen bij de opdrachtgevers.2. KasstroomoverzichtTabel
2 Kasstroomoverzicht 2009 SenterNovem Bedragen
in EUR 1000 2007200820092010201120122013 Realisatie      1. Rekening courant RHB 1 januari (incl. deposito)3 0219 5366 0661 8961 8181 7361 665        2. Totaal operationele kasstroom8 3501 267– 2 4582 9582 9552 9673 054        3a. -/- totaal investeringen– 1 835– 1 840– 10 019– 1 840– 1 840– 1 840– 1 8403b. + totaal boekwaarde desinvesteringen–––    3. Totaal investeringskasstroom– 1 835– 1 840– 10 019– 1 840– 1 840– 1 840– 1 840        4a. -/- eenmalige uitkering aan moederdepartement–– 2 897–––––4b. + eenmalige storting door moederdepartement–––––––4c. -/- aflossing op leningen––– 172– 1 197– 1 197– 1 197– 1 1974d. + mogelijk beroep op leenfaciliteit––8 479––––4. Totaal financieringskasstroom–– 2 8978 307– 1 197– 1 197– 1 197– 1 197        5. Rekening courant RHB 31 december (incl.
deposito)9 5366 0661 8961 8181 7361 6651 682(=1+2+3+4) (maximale roodstand € 0,5
mln euro)       Het kasstroomoverzicht geeft een analyse van de liquiditeitsontwikkeling.Operationele kasstroomDe operationele kasstroom bestaat uit het geraamde saldo van baten en
lasten, gecorrigeerd voor afschrijvingen en mutaties in de voorzieningen en
het werkkapitaal. In 2009 is de operationele kasstroom negatief. Dit wordt
met name verklaard omdat de initiële kosten voor de herhuisvesting
voor Utrecht en Zwolle, zoals voorbereidingskosten en tijdelijk dubbele huur,
leidt tot een eenmalige liquiditeitsuitgave.InvesteringskasstroomDe voor 2009 geraamde investeringen (€ 10,0 mln) hebben betrekking
op de reguliere investeringen en de investeringen (€ 8,5 mln) voor
inventaris en hardware als gevolg van de geplande herhuisvesting eind 2009.
Voor deze investeringen in de herhuisvesting is een aanvraag ingediend voor
de leenfaciliteit.FinancieringskasstroomUitgaande van het geraamde saldo van baten en lasten en de maximale exploitatiereserve
(5% van de gemiddelde omzet van drie jaren) zal in 2009 geen resultaatuitkering
plaatsvinden aan het moederdepartement. De financieringskasstroom is geraamd
op € 8,3 mln en heeft betrekking op de aangevraagde leenfaciliteit
onder aftrek van de noodzakelijke aflossing op deze lening.3. DoelmatigheidEZ heeft in 2007 een set van doelmatigheidsindicatoren ontwikkeld en vastgesteld.
Op basis van deze set zullen de baten-lastendiensten van EZ rapporteren waardoor
in toekomstige jaren trends te volgen zullen zijn. In dat kader is over 2007
voor het eerst een meting gedaan. De baten-lastendiensten van EZ werkten in
het verleden al met indicatoren, maar deze waren onderling verschillend ten
aanzien van de definities en daardoor niet op alle onderdelen vergelijkbaar. Te behalen resultaat 2009Inputindicatoren Verhouding direct/indirect84,7%/15,3% Personeelskosten per fte (incl. overige personeelskosten)EUR 77 300 Inhuur externenEUR 37 542000Outputindicatoren Tariefstijging/-daling (reëel)0,6% (reële tariefstijging) Bedrijfsresultaat (na onttrekking bestemmingsreserve herhuisvesting)EUR 50 000Declarabiliteit77,4%Kwaliteitsindicatoren Klanttevredenheid doelgroepen:7,5 Klanttevredenheid opdrachtgevers:7,5Doorlooptijd primaire processen:  – verleningen en declaraties95% binnen wettelijke termijn– bezwaarschriften90% binnen wettelijke termijnGehonoreerde bezwaarschriften<
15% Aantal ontvangen klachten< 15 Ziekteverzuim< 4,5%Medewerkertevredenheid7,5Toelichting:• Reële tariefontwikkeling: Het
streven van SenterNovem is om jaarlijks de reële uitvoeringskosten te
verlagen. De reële tariefontwikkeling is een belangrijke graadmeter voor
de ontwikkeling van doelmatigheid. Door de herhuisvesting van de vestiging
Utrecht en Zwolle wordt in 2009 een beperkte reële tariefstijging verwacht
van 0,6%. De tarieven zijn ten opzichte van het fusiejaar 2004 met
reëel met 13,0% gedaald. • Overhead: Dankzij organisatorische
aanpassingen, efficiëntere personeelsinzet, harmonisatie van werkprocessen
en integratie van systemen is een efficiënt, effectief en professioneel
uitvoeringsorgaan ontstaan en is het percentage overhead fors gedaald. In
2004 bedroeg dit nog 24%, voor 2009 wordt gestreefd naar 12%,
volgens de definities van het de Berenschot benchmark overhead baten-lastendiensten.
Dit percentage ligt 10% onder het gemiddelde van de deelnemende baten-lastendiensten.• Inhuur externen: Het genoemde cijfer
is inclusief de structurele inhuur van € 25,2 mln. Structurele inhuur
bij de baten-lastendiensten maakt onderdeel uit van de met het Ministerie
van Financiën besproken aanpak t.b.v. adequate en flexibele uitvoering
van opdrachten voor EZ en andere ministeries en overheden.• Declarabiliteit: betreft alle uren
die SenterNovem medewerkers besteden aan directe opdrachten uitgedrukt in
netto beschikbare dagen. Voor 2009 wordt uitgegaan van een onverminderd hoge
declarabiliteit van 77,4% en is ten opzichte van het basisjaar 2004
(declarabiliteit 68,4%) de declarabiliteit met 9% verbeterd.• Klanttevredenheid: Over 2007 is naast
een klanttevredenheidsonderzoek bij de doelgroepen ook een tevredenheidsonderzoek
bij de opdrachtgevers afgenomen. Uit het onderzoek blijkt dat de doelgroepen
tevreden zijn over SenterNovem (totaal cijfer 7,4). De opdrachtgevers geven
zelfs een algehele waardering van 7,6 terwijl de gemiddelde waardering van
de medewerkers 7,2 bedraagt.• Voor 2009 wordt gestreefd naar een klanttevredenheid voor de doelgroepen,
opdrachtgevers en medewerkers van 7,5.EVD internationaal ondernemen en samenwerking1. Begroting van baten en lastenTabel
1 Begroting van baten en lasten voor het jaar 2009EVD internationaal
ondernemen en samenwerking Bedragen in EUR 1000 2007200820092010201120122013 RealisatieGeactualiseerd     Baten       opbrengst moederdepartement33 23652 36359 61553 61553 61553 61553 615 opbrengst overige departementen18 05121 51922 52522 52522 52522 52522 525opbrengst derden506527506506506506506rentebaten32075200200200200200buitengewone baten–––––––exploitatiebijdrage–––––––Totaal baten52 11374 48482 84676 84676 84676 84676 846        Lasten       apparaatskosten       * personele kosten23 41627 65131 17831 17831 17831 17831 178* materiële kosten27 23045 88550 06844 06844 06844 06844 068rentelasten–––––––afschrijvingskosten       * materieel8437571 2851 2851 2851 2851 285* immaterieel–––––––Overige kosten       * dotaties voorzieningen577116115115115115115* buitengewone lasten––––––– Totaal lasten52 06674 40982 64676 64676 64676 64676 646        Saldo van baten en lasten4775200200200200200BatenOpbrengst moederdepartementTabel
1a Omzet moederdepartement per productgroep EVD internationaal
ondernemen en samenwerken Bedragen in EUR 1000 2007200820092010201120122013 RealisatieGeactualiseerd     Internationale Oriëntatie13 20012 94913 47313 47313 47313 47313 473Internationale Participatie4 1905 0405 3425 3425 3425 3425 342Internationale Positionering2 1152 2322 7512 7512 7512 7512 751Postennet en beleidsondersteuning3 6593 6754 4514 4514 4514 4514 4512g@there6051 3021 2921 2921 2921 2921 292NFIA–10 89211 41311 41311 41311 41311 413TWA–4 1544 3114 3114 3114 3114 311Financiële instrumenten6 6198 5467 1747 1747 1747 1747 174Overige opdrachten2 8483 5739 4083 4083 4083 4083 408Totaal332 63652 36359 61553 61553 61553 61553 615Het programma 2g@there is in de loop van 2007 van start gegaan.
Deze opdracht is gericht op Nederlandse ondernemers die samen internationaal
zaken willen doen op gebieden waarop Nederlandse ondernemers internationaal
onderscheidend kunnen zijn.Sinds januari 2008 zijn Netherlands Foreign Investment Agency (NFIA) en
Technisch Wetenschappelijk Attachés (TWA) onderdeel van de EVD-organisatie.
Beide onderdelen zaten voor 2008 bij het kernministerie. Hiervoor zijn opdrachten
ontvangen.De daling van de omzet «Financiële instrumenten» wordt
veroorzaakt doordat voor een aantal opdrachten het beschikbare beleidsgeld
lager uitvalt. Hierdoor vallen de uitvoeringskosten van deze opdrachten ook
lager uit.De stijging van de omzet «overige opdrachten» in 2009 wordt
veroorzaakt door verwachte uitvoeringskosten voor de Wereldtentoonstelling
2010 in Sjanghai.Opbrengst overige departementenTabel
1b Omzet overige departementen per productgroep EVD internationaal
ondernemen en samenwerken Bedragen in EUR 1000 2007200820092010201120122013 RealisatieGeactualiseerd     Postennetwerk5 1916 0096 5226 5226 5226 5226 522Financiële Instrumenten12 30615 20415 57615 57615 57615 57615 576Overige opdrachten554306427427427427427Totaal18 05121 51922 52522 52522 52522 52522 525Opbrengst derdenDe opbrengst derden betreft de omzet die buiten de Rijksoverheid wordt
gerealiseerd, te weten bijdragen van bedrijven en instellingen aan promotionele
voorlichtingsactiviteiten en de opbrengst uit verkoop van voorlichtingsmateriaal.RentebatenUitgaande van een positief saldo op de rekening-courant en mogelijk het
uitzetten van gelden op deposito verwacht de EVD rentebaten te genereren.
Hierbij is een gemiddeld rentepercentage gehanteerd van circa 2%.LastenPersonele kostenBij de berekening van de personele kosten voor 2009 is uitgegaan van de
CPB-index «prijs overheidsconsumptie, beloning werknemers» van
4,75%. De volumeontwikkeling is het gevolg van de groei van de opdrachtenportefeuille.
Voor 2009 wordt het aantal fte’s, exclusief de 23 fte’s van NFIA
en TWA in het buitenland waarvan de kosten niet in het tarief zitten, geraamd
op 445 (314 Ambtenaren en 131 inhuurkrachten), ten opzichte van 405 fte in
2008. De gemiddelde loonkosten per fte over 2009 worden geraamd op EUR 62 900
voor ambtenaren (2008: EUR 60 000) en EUR 80 500 voor
inhuurkrachten (2008: EUR 77 000); over het totaal aan personeel
is dat EUR 67 700 (2008 EUR 64 600).Materiële kostenDe materiële kosten zijn onder te verdelen in directe en indirecte
materiële kosten. Bij de berekening van de materiële kosten voor
2009 is uitgegaan van de CPB-index «prijs overheidsconsumptie, netto
materieel» van 3%.Directe materiële kosten zijn kosten die toe te rekenen zijn aan
de uitvoering van opdrachten en de daaronder vallende producten. Hiertoe behoren
onder andere bouwkosten voor het paviljoen voor de Wereldtentoonstelling 2010,
kosten ten behoeve van de exploitatie van de Netherlands Business Support
Offices, de buitenkantoren van NFIA en TWA, kosten in verband met bevragen
van externe databanken, drukkosten en «out-of-pocket»-kosten voor
de uit te voeren financiële regelingen. In 2009 worden de directe materiële
kosten op EUR 43,7 mln geraamd (2008: EUR 39,2 mln).Indirecte materiële kosten zijn kosten die niet direct aan een product
of opdracht zijn toe te rekenen. In 2009 worden de indirecte materiële
kosten geraamd op EUR 6,3 mln (2008: EUR 6,6 mln). De grootste post
binnen de indirecte materiële kosten betreft huisvestingskosten (EUR 3,0
mln). De huurprijs van het pand bedraagt circa EUR 1,9 mln.AfschrijvingskostenIn 2009 bedragen de afschrijvingskosten EUR 1,3 mln. Deze bestaan
uit afschrijvingskosten op bouwkundige installaties (EUR 0,3), automatisering
(EUR 0,6) en overige activa (EUR 0,4). De afschrijvingstermijnen
bedragen voor aanpassingen aan het gebouw tien jaar, voor automatisering drie
jaar en voor de inventaris vijf jaar. De stijging van de afschrijvingskosten
is onder andere het gevolg van eenmalige investeringen die volgen uit het
inrichten van een nieuw in gebruik genomen verdieping van het pand.Dotaties voorzieningenGeraamd is een jaarlijkse dotatie aan de voorziening voor personele kosten.
Deze voorziening is bedoeld voor de opvang van personele risico’s, zoals
wachtgeld.Saldo van baten en lastenHet saldo van baten en lasten laat voor 2009 een beperkt positief resultaat
zien. Dit is overeenkomstig de beleidslijn om kostendekkende tarieven in rekening
te brengen bij de opdrachtgevers. Het verwachte positieve resultaat zal, na
toestemming van de eigenaar, worden toegevoegd aan de exploitatiereserve.2. KasstroomoverzichtTabel
2 Kasstroomoverzicht 2009 EVD internationaal
ondernemen en samenwerken Bedragen in EUR 1000 2007200820092010201120122013 RealisatieGeactualiseerd     1. Rekening courant RHB 1 januari (incl. deposito)8 3479 2549 1778 8799 1149 3499 584        2. Totaal operationele kasstroom1 3716331 2851 1851 1851 1851 185        3a. -/- totaal investeringen– 464– 710– 1 583– 950– 950– 950– 9503b. + totaal boekwaarde desinvesteringen–––––––3. Totaal investeringskasstroom– 464– 710– 1 583– 950– 950– 950– 950        4a. -/- eenmalige uitkering aan moederdepartement–– 20–––––4b. + eenmalige storting door moederdepartement–––––––4c. -/- aflossing op leningen–––––––4d. + mogelijk beroep op leenfaciliteit–––––––4. Totaal financieringskasstroom–– 20–––––        5. Rekening courant RHB 31 december (incl.
deposito)9 2549 1778 8799 1149 3499 5849 819(=1+2+3+4) (maximale roodstand 0,5 mln euro)       Het kasstroomoverzicht geeft een analyse van de liquiditeitsontwikkeling.Operationele kasstroomDe operationele kasstroom bestaat uit het geraamde saldo van baten en
lasten, gecorrigeerd voor afschrijvingen en mutaties in de voorzieningen en
het werkkapitaal.InvesteringskasstroomDe voor 2009 geraamde investeringen hebben grotendeels betrekking op vervangingsinvesteringen
in automatisering en overige activa. Daarnaast is rekening gehouden met EUR 836 000
aan eenmalige investeringen die volgen uit het inrichten van de vierde verdieping
van het pand.FinancieringskasstroomZowel de reguliere investeringen als de éénmalige investeringen
voor het inrichten van de vierde verdieping worden grotendeels gedekt uit
de operationele kasstroom.3. DoelmatigheidEZ heeft in 2007 een set van doelmatigheidsindicatoren ontwikkeld en vastgesteld.
Op basis van deze set zullen de baten-lastendiensten van EZ rapporteren waardoor
in toekomstige jaren trends te volgen zullen zijn. In dat kader is over 2007
voor het eerst een meting gedaan. De baten-lastendiensten van EZ werkten in
het verleden al met indicatoren, maar deze waren onderling verschillend ten
aanzien van de definities endaardoor niet op alle onderdelen
vergelijkbaar. Te behalen resultaat 2009Inputindicatoren Verhouding direct/indirect82,7%/17,3% Personeelskosten per fteEUR 67 700 Inhuur externenEUR 10 400 000Outputindicatoren Tariefstijging/-daling (reëel)0% BedrijfsresultaatEUR 200 000Declarabiliteit86,4%Kwaliteitsindicatoren KlanttevredenheidBedrijven: 7 Doorlooptijd primaire processen (Netto doorlooptijd financiële
instrumenten)– 14 kalenderdagen (declaraties <
50%) – 30 kalenderdagen (declaraties > 50%) Gehonoreerde bezwaarschriften<
10 gegronde bezwaarschriften Aantal klachtenPM Ziekteverzuim< 5%Medewerkertevredenheid7,5Toelichting:• Inhuur externen: Het genoemde cijfer
is inclusief de structurele inhuur van € 6,9 mln. Structurele inhuur
bij de baten-lastendiensten maakt onderdeel uit van de met het Ministerie
van Financiën besproken aanpak t.b.v. adequate en flexibele uitvoering
van opdrachten voor EZ en andere ministeries en overheden.• Medewerkertevredenheid: Hiervoor is
een streefwaarde van 7,5 opgenomen voor 2009. De uitkomst van het onderzoek
in 2007 was 7,9 voor de EVD ten opzichte van 7,2 voor het gehele Ministerie
van Economische Zaken.• De in 2009 te behalen resultaten voor de inputindicatoren, de outputindicatoren
en het percentage ziekteverzuim laten geen grote afwijkingen zien ten opzichte
van de realisatiecijfers over 2007.• De EVD zal eerst ultimo 2008 gemeten resultaten kunnen presenteren
van de klachtenregistratie zodat hiervoor nog geen streefwaarde kan worden
opgenomen. De EVD spant zich in om de organisatie strakker te sturen door
meer op maat gesneden managementinformatie te verstrekken. Verdere doelmatigheidswinst
zal worden nagestreefd door verdere samenwerking met andere baten-lastendiensten.Octrooicentrum Nederland1. Begroting van baten en lastenTabel
1 Begroting van baten en lasten voor het jaar 2009 Octrooicentrum Nederland
Bedragen in EUR 1000 2007200820092010201120122013 RealisatieGeactualiseerd     Baten       opbrengst moederdepartement13 36914 41915 37215 62115 62115 62115 621opbrengst overige departementen––––––– opbrengst derden273366250250250250250rentebaten280605050505050bijzondere baten104––––––Totaal baten14 02614 84515 67215 92115 92115 92115 921        Lasten       apparaatskosten       * personele kosten7 5118 4408 8198 8198 8198 8198 819* materiële kosten4 8245 8746 2796 3676 3676 3676 367rentelasten–––––––afschrijvingskosten       * materieel231280293337341344372* immaterieel12281158182183185200Overige kosten       * dotaties voorzieningen– 4–5050505050* bijzondere lasten––––––– Totaal lasten12 68414 67515 59915 85615 86115 86615 908        Saldo van baten en lasten1 3421707365605512ToelichtingBatenOpbrengst moederdepartementOctrooicentrum Nederland verkrijgt zijn opbrengsten voornamelijk uit de
opdrachten van DG Ondernemen & Innovatie van het Ministerie van Economische
Zaken. Deze opbrengst is als volgt over de productgroepen verdeeld.Tabel
1a Opbrengst moederdepartement per productgroep van OctrooicentrumNederland
Bedragen in EUR 1000 2007200820092010201120122013 RealisatieGeactualiseerd     Kennisbescherming6 5517 3238 1478 2798 2798 2798 279Kennisverspreiding2 3532 1562 3062 3432 3432 3432 343Kennisontsluiting, beleidsinteractie en antennefunctie2 9163 2213 2283 2803 2803 2803 280Beleidsinbreng en internationale vertegenwoordiging681650769781781781781Projecten8681 069922938938938938Totaal opbrengst moederdepartement13 36914 41915 37215 62115 62115 62115 621De ontwikkeling van de omzet wordt bij de productgroep Kennisbescherming
veroorzaakt door de afschaffing van het 6-jarig octrooi per medio 2008. Afschaffing
van het 6-jarig octrooi is een wijziging van de Rijksoctrooiwet die tot doel
heeft de kwaliteit van het Nederlandse octrooisysteem te verhogen. De verwachting
is dat circa 450 van de huidige aanvragen voor een 6-jarig octrooi bij afschaffing
zullen kiezen voor een 20-jarig octrooi. Dit leidt daarmee tot 450 extra onderzoeken
(op jaarbasis) naar de stand van de techniek. Hiervan zal naar schatting 75%
kunnen worden uitgevoerd door Octrooicentrum Nederland zelf. De rest zal worden
uitgevoerd door het Europees Octrooibureau (EOB). De gevolgen hiervan zijn
verwerkt in de omzet moederdepartement tot en met 2013.De activiteiten van de productgroepen Kennisverspreiding, Kennisontsluiting,
beleidsinteractie en antennefunctie zijn gericht op de gebruikers van het
octrooisysteem en de octrooiinformatie: het MKB, universiteiten, HBO-instellingen,
particuliere uitvinders en de overheid. In de benadering worden drie fasen
gehanteerd: promotie, voorlichting en oriëntatie. Via promotieactiviteiten
informeert Octrooicentrum Nederland een breed publiek over de werking en waarde
van het octrooisysteem. Afhankelijk van de vraag van de klant kan worden volstaan
met algemene voorlichting. In sommige gevallen wordt ingegaan op de specifieke
vragen. Het beantwoorden van specifieke vragen vindt zijn beslag in de oriëntatieproducten
van Octrooicentrum Nederland zoals individuele gesprekken en de oriëntatieonderzoeken.
Octrooicentrum Nederland is de komende jaren op meer plekken in het land aanwezig
en door de uitbreiding van de samenwerking met andere organisaties beter in
staat de klanten van het octrooisysteem te bereiken.Opbrengst derdenDe opbrengst derden van EUR 0,25 mln betreft voornamelijk opbrengsten
met betrekking tot werkzaamheden voor het Engelse octrooibureau (UKIPO). Daarnaast
worden aan klanten de kosten voor fotokopieën en prints van octrooiliteratuur
en abonnementen op het Hoofd- en het Bijblad in rekening gebracht. Deze opbrengsten
worden verrekend met de opdrachtsom van het Ministerie van EZ. De opbrengst
derden zijn iets lager dan in 2007 omdat door de mogelijkheden van het internet
de vraag naar fotokopieën en prints van octrooiliteratuur verder afneemt.RentebatenDe rentebaten hebben betrekking op de afgesloten deposito’s gedurende
het jaar en de rentevergoeding over het positieve saldo bij de Rijkshoofdboekhouding.
De renteopbrengst vanaf 2009 is gebaseerd op het rentepercentage per 1 april
2008 (3,07% rekening courant).LastenPersonele kostenDe gemiddelde bezetting wordt voor 2009 geraamd op 122 fte (2008: 122
fte), waarvan 116 fte ambtelijk personeel (2008: 120 fte). Vanaf 2008 zijn
de effecten van de taakstelling (afname) en wijzigingen in de Rijksoctrooiwet
(toename) in de exploitatie verwerkt. Bij de berekening van de personele kosten
voor 2009 is uitgegaan van de CPB-index «prijs overheidsconsumptie,
beloning werknemers» van 4,75%. De gemiddelde loonkosten per
fte over 2009 zijn afgerond EUR 69 000 (2008: EUR 62000).Materiële kostenBij de berekening van de materiële kosten voor 2009 is uitgegaan
van de CPB-index «prijs overheidsconsumptie, netto materieel»
van 3,0% en een stijging van de uitvoeringskosten EOB als gevolg van
een toename van het aantal stand der techniek onderzoeken bij 20 jarige octrooien
door de afschaffing van het 6-jarig octrooi. De materiële kosten bestaan
voor ongeveer 2/3 deel uit directe kosten ten behoeve van de opdracht van
DG Ondernemen & Innovatie.Octrooicentrum Nederland is gehuisvest in het pand van het EOB. In 2009
bedragen de huur- & servicekosten EUR 0,8 mln (exclusief de overige
huisvestingskosten ad. EUR 0,3 mln).AfschrijvingskostenDe afschrijvingstermijn van de materiële en immateriële vaste
activa is gelijk aan de geschatte economische levensduur van de betreffende
activa. Voor hardware en software is de economische levensduur geschat op
maximaal drie jaar. Inventaris en technische installaties worden afgeschreven
in vijf jaar.Dotaties voorzieningenDe post dotaties voorzieningen bestaat vanaf 2009 uit voorzieningen voor
het doorbetalen van loonkosten aan medewerkers bij arbeidsongeschiktheid en
voor wachtgeldverplichtingen.Saldo van baten en lastenHet saldo van baten en lasten laat voor 2009 een beperkt positief resultaat
zien. Dit is overeenkomstig de beleidslijn om kostendekkende tarieven in rekening
te brengen bij de opdrachtgevers.2. KasstroomoverzichtTabel
2 Kasstroomoverzicht 2009 Octrooicentrum Nederland
Bedragen in EUR 1000 2007200820092010201120122013 Realisatie      1. Rekening courant RHB 1 januari (incl. deposito)5 8206 0611 7741 9252 1442 3682 597        2. Totaal operationele kasstroom1 092736551619624629672        3a. -/- totaal investeringen– 140– 453– 400– 400– 400– 400– 4003b. + totaal boekwaarde desinvesteringen–––––––3. Totaal investeringskasstroom– 140– 453– 400– 400– 400– 400– 400        4a. -/- eenmalige uitkering aan moederdepartement– 711– 4 570–––––4b. + eenmalige storting door moederdepartement–––––––4c. -/- aflossing op leningen–––––––4d. + mogelijk beroep op leenfaciliteit–––––––4. Totaal financieringskasstroom– 711– 4 570-––––        5. Rekening courant RHB 31 december (incl.
deposito)6 0611 7741 9252 1442 3682 5972 869(=1+2+3+4) (maximale roodstand 0,5 mln euro)       Het kasstroomoverzicht geeft een analyse van de liquiditeitsontwikkeling.Operationele kasstroomDe operationele kasstroom bestaat uit het geraamde saldo van baten en
lasten, gecorrigeerd voor afschrijvingen en mutaties in de voorzieningen en
het werkkapitaal.InvesteringskasstroomDe investeringen in 2007 hadden voornamelijk betrekking op de aankoop
van hardware en software (EUR 0,08 mln) en meubilair (EUR 0,06 mln).
De hogere investeringen vanaf 2008 hebben voornamelijk betrekking op de uitgestelde
investeringen in aanschaf van nieuwe werkstations, de vervanging van het netwerk
(bekabeling, switches en componenten) en de uitbreiding van de centrale dataopslag.FinancieringskasstroomDe uitkering aan het moederdepartement in 2008 betreft een eenmalige uitkering
van het resultaat over 2007 aan de eigenaar (EZ), een eenmalige restitutie
aan DG O&I voor het minderwerk en een uitkering aan de eigenaar van het
cumulatief effect van stelselwijziging in verband met de gewijzigde Regeling
baten- en lastendiensten 2007.3. DoelmatigheidEZ heeft in 2007 een set van doelmatigheidsindicatoren ontwikkeld en vastgesteld.
Op basis van deze set zullen de baten-lastendiensten van EZ rapporteren waardoor
in toekomstige jaren trends te volgen zullen zijn. In dat kader is over 2007
voor het eerst een meting gedaan. De baten-lastendiensten van
EZ werkten in het verleden al met indicatoren, maar deze waren onderling verschillend
ten aanzien van de definities en daardoor niet op alle onderdelen vergelijkbaar. Te behalen resultaat 2009Inputindicatoren Verhouding direct/indirect70%/30% Personeelskosten per fteEUR 68 500 Inhuur externenEUR 500 000Outputindicatoren Tariefstijging/-daling (reëel)0% BedrijfsresultaatEUR 73 000Declarabiliteit70%Kwaliteitsindicatoren Klanttevredenheid7,5 of hoger Doorlooptijd primaire processen100%
binnen wettelijke termijn Gehonoreerde bezwaarschriften<
0,1% Aantal klachtenn.v.t. Ziekteverzuim4,25%Medewerkertevredenheid7 of hogerToelichting:• Tariefstijging/-daling (reëel):
De stijging mag niet meer bedragen dan de inflatiecorrectie;• Inhuur externen: Het genoemde cijfer
betreft geheel structurele inhuur. Structurele inhuur bij de baten-lastendiensten
maakt onderdeel uit van de met het Ministerie van Financiën besproken
aanpak t.b.v. adequate en flexibele uitvoering van opdrachten voor EZ en andere
ministeries en overheden.• Aantal klachten: Octrooicentrum Nederland
kent naast de specifieke octrooiwettelijke verzoeken (vorig herstel, certificaten
en adviezen) geen specifieke klachtenregistratie.Agentschap Telecom1. Begroting van baten en lastenTabel
1 Begroting van baten en lasten voor het jaar 2009 Agentschap
TelecomBedragen in EUR 1000 2007200820092010201120122013 RealisatieGeactualiseerd     Baten       opbrengst moederdepartement6 0919 82211 43610 99010 97110 99010 971opbrengst overige departementen9113710232––– opbrengst derden22 14117 40017 98618 51718 27117 98017 689rentebaten6092703460688191buitengewone baten540300300300300300300Totaal baten29 47227 92929 85829 89929 61029 35129 051        Lasten       apparaatskosten       * personele kosten18 48218 20919 73919 39019 10119 10119 101* materiële kosten9 0857 3668 5528 0637 5237 5237 523rentelasten1149080200259299349afschrijvingskosten       * materieel2 4052 5002 4262 4262 4262 4262 426* immaterieel114––––––Overige kosten       * dotaties voorzieningen934600300300300300300* buitengewone lasten–1 428–––––Totaal lasten31 13430 19331 09730 37929 60929 64929 699        Saldo van baten en lasten– 1 662– 2 264– 1 239– 4801– 298– 648ToelichtingAlgemeenIn 2009 is rekening gehouden met het vergunningvrij maken van diverse
toepassingen. Agentschap Telecom blijft voor deze toepassingen activiteiten
uitvoeren, die door het vergunningvrij maken niet langer uit de markt (opbrengst
derden) worden gefinancierd. Hierdoor ontvangt Agentschap Telecom een structurele
compensatie van het Ministerie van Economische Zaken (opbrengst moederdepartement).In de begroting zijn de effecten van de taakstelling verwerkt.BatenOpbrengst moederdepartementTabel
1a Opbrengst moederdepartement per categorie Agentschap
TelecomBedragen in EUR 1000 2007200820092010201120122013Structurele bijdragenRealisatieGeactualiseerd     Repressieve handhaving749971969969969969969Juridische procedures (bezwaar en beroep)747679708708708708708Antennebureau789930787687687687687Bevoegd aftappen438438452452452452452Rentecompensatie leenfaciliteit468––––––Beleidsvoorbereiding en -evaluatie1 5341 4521 4681 4681 4681 4681 468Dataretentie––811811811811811 Wet informatie-uitwisseling        Ondergrondse netten–1 0001 6151 6151 6151 6151 615Ruimtevaart–186128147128147128Compensatie vergunningvrije toepassingen–2 7093 7683 7683 7683 7683 768Subtotaal structureel4 7258 36510 70610 62510 60610 62510 606        Incidentele bijdragen       Projecten DGET1 1911 457730365365365365Projecten DGOI175––––––Subtotaal incidenteel1 3661 457730365365365365        Totaal6 0919 82211 43610 99010 97110 99010 971Structurele bijdragenDe opbrengst van het moederdepartement bestaat voor een groot deel uit
een bijdrage in de kosten die volgens het vigerende tarievenbeleid niet aan
derden mogen worden doorberekend, namelijk de kosten van juridische procedures
en van repressieve handhaving. Verder bestaat de structurele bijdrage uit
een bijdrage voor de kosten die verband houden met de uitvoering van het antennebeleid
en het onderhouden van het antenneregister, bevoegd aftappen, toezicht op
Ruimtevaartwetgeving en op Wet informatie-uitwisseling ondergrondse netten.
Vanaf 2009 vindt toezicht plaats op de bewaarplicht voor telecommunicatiegegevens
(dataretentie). De bijdrage voor vergunningvrij en de wet informatie-uitwisseling
ondergrondse netten stijgt in 2009 ten opzichte van 2008. 2009 is het eerste
volledige jaar waarin deze activiteiten worden uitgevoerd. In 2009 is rekening
gehouden met een compensatie voor de opbrengstenderving als gevolg van vergunningvrije
toepassingen voor het hele jaar.Agentschap Telecom ontvangt een vergoeding voor kosten die gemaakt zijn
voor projecten in opdracht van het Directoraat-Generaal Energie en Telecom
(DGET) en het Kennisplatform Elektromagnetische Velden & Gezondheid (EMV&G).
Voor 2009 zijn dat onder andere het vervolg op FM/AM en het vervolg op Terrestrial
Digital Audio Broadcasting (T-DAB). Daarnaast wordt de veiling van mobiele
communicatie 2,6GHz afgerond en neemt Agentschap Telecom deel aan de fora
communicatie en wetenschap van het Kennisplatform EMV&G.
Vanaf 2010 worden momenteel geen grote verdelingsprojecten meer verwacht.Opbrengst derdenTabel
1b Opbrengst derden per productgroep Agentschap Telecom Bedragen
in EUR 1000 2007200820092010201120122013 RealisatieGeactualiseerd     Vaste verbindingen2 8032 4782 7032 7512 7752 7992 823Mobiele communicatie8 0124 6674 7604 4434 1263 8083 491Mobiele openbare telefonie1 2601 2601 3032011201120112011Radiodeterminatie443384141414141Radiozendamateurs627144444Omroep5 0985 5415 5145 6035 6485 6485 648Overige/Verlengingen237558282828282Examens273175193196198201203Afgifte verklaringen, keuringen en erkenningen13555555Randapparatuur1 7131 7291 8431 8431 8431 8431 843Defensie1 1581 1581 2081 2081 2081 2081 208Korps Landelijke Politiediensten119125131131131131131BZK (C 2000)38414343434343Satellite Operators347127156156156156156Totaal22 14117 40017 98618 51718 27117 98017 689RentebatenOver het saldo op de rekening courant en deposito’s bij het Ministerie
van Financiën ontvangt Agentschap Telecom rente. De daling is het gevolg
van verrekening van het teveel aan vergunningopbrengsten aan vergunninghouders.
Deze begroting gaat uit van een rentepercentage van 3,27%.Buitengewone batenVanaf 2009 is rekening gehouden met een bedrag van EUR 0,3 mln voor
de baten die volgen uit het uitlenen van personeel en het afstoten van materieel
zoals dienstauto’s.LastenPersonele kostenBij de berekening van de personele kosten voor 2009 is uitgegaan van de
CPB-index «prijs overheidsconsumptie, beloning werknemers» van
4,75%. De verwachte gemiddelde bezetting voor 2009 is 282 fte (2008:
276 fte), waarvan 252 fte ambtelijk personeel (2008: 249 fte). De gemiddelde
totale loonkosten zijn EUR 67 150 per fte in 2009 (2008: EUR 64 100).
De loonkosten per ambtelijke fte in 2009 worden geraamd op EUR 63 264
(2008: EUR 60 400). De gemiddelde loonkosten voor niet-ambtelijk
personeel zijn begroot op EUR 99 700 per fte (2008: EUR 98 000).De personele kosten stijgen als gevolg van volume-effecten zoals uitbreiding
van het takenpakket van Agentschap Telecom met toezicht op Wet informatie-uitwisseling
ondergrondse netten, op Dataretentie en op Ruimtevaartwetgeving,
door aanpassing van de personele kostenraming (prijseffecten) en door verschuiving
van vast naar flexibel (en duurder) personeel.Materiële kostenBij de berekening van de materiële kosten voor 2009 is uitgegaan
van de CPB-index «prijs overheidsconsumptie, netto materieel»
van 3%. De stijging in 2009 wordt grotendeels veroorzaakt door hogere
uitbestedingen in het programma Alles Elektronisch (ca. EUR 0,9 mln).
De huisvestingskosten bedragen in 2009 circa EUR 2,3 mln.RentelastenDe rente betreft de vergoeding die Agentschap Telecom betaalt voor leningen
bij het ministerie van Financiën om de investeringen in vaste activa
te financieren. De leningen worden einde van het jaar afgeroepen waardoor
de stijging van de rentelasten voor het eerst in 2010 is te zien. Uitgangspunt
is een rentepercentage van gemiddeld 4,0% voor de langlopende leningen
vanaf 2009.Dotaties voorzieningenDe post dotaties aan voorzieningen is significant gedaald als gevolg van
de stelselwijziging van 2007. Vanaf 2009 wordt jaarlijks een bedrag van EUR 0,3
mln toegevoegd aan de voorziening ter dekking van dubieuze debiteuren, wachtgelden
en ambtsjubilea.Saldo van baten lastenHet begrote negatieve resultaat in de jaren 2008 en 2009 is bedoeld om
de post te verrekenen met vergunninghouders af te bouwen tot een niveau waarmee
korte termijn dekkingsresultaten op tarieven genivelleerd kunnen worden. Hierover
zijn afspraken gemaakt met het Ministerie van Financiën.2. KasstroomoverzichtTabel
2 Kasstroomoverzicht 2009 Agentschap Telecom Bedragen
in EUR 1000 2007200820092010201120122013 RealisatieGeactualiseerd     1. Rekening courant RHB 1 januari (incl. deposito)11 3348 7627081 5801 7472 0852 522        2. Totaal operationele kasstroom448– 4 9341 18719952 4772 1781 828        3a. -/- totaal investeringen– 1 719– 2 805– 3 000– 3 000– 2 800– 2 800– 3 000 3b. + totaal boekwaarde desinvesteringen–––––––3. Totaal investeringskasstroom– 1 719– 2 805– 3 000– 3 000– 2 800– 2 800– 3 000        4a. -/- eenmalige uitkering aan moederdepartement– 138––––––4b. + eenmalige storting door moederdepartement–––––––4c. -/- aflossing op leningen– 1 163– 315– 315– 828– 1 339– 1 741– 2 0994d. + mogelijk beroep op leenfaciliteit––3 000200020002 8003 0004. Totaal financieringskasstroom– 1 301– 3152 6851 1726611 059901         5. Rekening courant RHB 31 december (incl.
deposito)8 7627081 5801 7472 0852 5222 251(=1+2+3+4) (maximale roodstand 0,5 mln euro)       Het kasstroomoverzicht geeft een analyse van de liquiditeitsontwikkeling.Operationele kasstroomDe operationele kasstroom bestaat uit het geraamde saldo van baten en
lasten, gecorrigeerd voor afschrijvingen en mutaties in de voorzieningen en
het werkkapitaal.InvesteringskasstroomIn 2009 verwacht Agentschap Telecom circa EUR 3,0 mln te investeren
in materiële vaste activa. De investeringen betreffen voornamelijk elektronische
apparatuur.FinancieringskasstroomDe aflossing van de leningen, variërend van 4 tot 10 jaar, zal circa
EUR 0,315 mln bedragen in 2009. Voor 2009 voorziet Agentschap Telecom
een beroep op de leenfaciliteit van EUR 3,0 mln om de benodigde investeringen
in materiële vaste activa te kunnen financieren.3. DoelmatigheidEZ heeft in 2007 een set van doelmatigheidsindicatoren ontwikkeld en vastgesteld.
Op basis van deze set zullen de baten-lastendiensten van EZ rapporteren waardoor
in toekomstige jaren trends te volgen zullen zijn. In dat kader is over 2007
voor het eerst een meting gedaan. De baten-lastendiensten van EZ werkten in
het verleden al met indicatoren, maar deze waren onderling verschillend ten
aanzien van de definities endaardoor niet op alle onderdelen
vergelijkbaar. Te behalen resultaat 2009Inputindicatoren Verhouding direct/indirect (fte’s)70%/30% Personeelskosten per fte (incl. overige pers. kosten)= EUR 69 660 Inhuur externenEUR 2 400 000Outputindicatoren Tariefstijging/-daling (reëel)= 0% Bedrijfsresultaat-/- EUR 1 239 000Declarabiliteit= 60%Kwaliteitsindicatoren Klanttevredenheid= 7Doorlooptijd primaire processenConform
norm (zie toelichting)Gehonoreerde bezwaarschriften= 5% Aantal klachten= 7Ziekteverzuim= 4,5% Medewerkertevredenheid= 7• Personeelskosten per fte: Door inhuur
bij voordeliger bureaus wordt de gemiddelde personeelskosten gedrukt.• Bedrijfsresultaat: Hierbij is rekening
gehouden met de beoogde afbouw van de balanspost «te verrekenen met
vergunninghouders».• Declarabiliteit: Het genoemde percentage
is ten opzichte van de bruto beschikbare uren inclusief indirecten; ten opzichte
van de bruto beschikbare uren van direct personeel ligt het beoogde percentage
op 85%.• Doorlooptijd: Vergunning- en registratieaanvragen:95% binnen 8 weken85% binnen 6 weken60% binnen 4 weken35% binnen 2 wekenElektronische aanvraag 95% binnen 10 dagenReactietijd storingsklachten:Klachten van levensbelang (100% < 4 uur)Klachten van maatschappelijk belang (100% < 12 uur)Klachten van individueel belang (90% < 72 uur)• Gehonoreerde bezwaarschriften: Ten
opzichte van het totaal aantal bezwaarprocedures• Aantal klachten: Dit betreft alleen
AWB-klachten. 7. BEDRIJFSVOERINGSPARAGRAAFDe «Operatie Vernieuwing Rijksdienst» uit het Coalitieakkoord
is voor Economische Zaken (EZ) aanleiding geweest om binnen alle gelederen
van de EZ-organisatie, onder de titel «Eén EZ», aan de
slag te gaan met het verminderen van de interne bureaucratie en het vergroten
van flexibiliteit tussen de verschillende onderdelen. EZ dient in 2011 een
apparaatstaakstelling gerealiseerd te hebben van € 37,9 mln en 721
fte. Het doel is een kleiner en slagvaardiger EZ.Er wordt parallel gewerkt aan een aantal trajecten die moeten bijdragen
aan meer effectievere werkwijzen, zoals:• het tot stand brengen van meer personeelsmobilteit binnen EZ;• de herziening van het EZ-besturingsmodel, gericht op versterkte
samenwerking, meer synergie en efficiëntie;• het brengen van meer eenheid en samenwerking in de uitvoeringsorganisaties
van EZ (SenterNovem, Octrooicentrum Nederland en de Economische Voorlichtingsdienst);• de ontschotting en bundeling van EZ-brede thema’s als Europa,
strategie en onderzoek en internationale zaken;• op het kerndepartement zullen de stafdirecties Facilitair Management,
Informatiemanagement & Automatisering en Personeel & Organisatie worden
samengevoegd tot een directie Bedrijfsvoering;• een andere belangrijke vernieuwing die vanuit de invalshoek financieel
en materieel beheer in het bijzonder van belang is, is de bundeling van de
decentrale financiële functie van het kernministerie bij de centrale
Directie Financieel-Economische Zaken.Deze hierboven beschreven activiteiten hebben ingrijpende gevolgen voor
de bedrijfsvoering van EZ en worden daarom zorgvuldig en planmatig voorbereid.
De besluitvorming van deze trajecten wordt naar verwachting in 2008 afgerond
en de implementatie zal grotendeels in 2009 plaatsvinden.Duurzaam inkopenHet ministerie van Economische Zaken draagt bij aan de realisatie van
de Kabinetsbrede Aanpak Duurzame Ontwikkeling (KADO) door de criteria uit
het Duurzaam Inkopen beleid voor inkopen, zoals beschreven in de begroting
van het ministerie van VROM, te implementeren. 8. BIJLAGEN8.1 Kerngegevens 2009 Ministerie van Economische
Zaken (bedragen in € mln)Algemene
doelstelling Ministerie van Economische Zaken: Het versterken van het duurzaam
economisch groeivermogen in Nederland,
door bevordering van het functioneren van de economie en markten.BeleidsartikelAlgemene BeleidsdoelstellingOperationele
doelstellingenVerplichtingenUitgavenOntvangstenArtikel 1 Goed functionerende economie en markten
in Nederland en EuropaHet versterken van het duurzaam economisch
groeivermogen in Nederland, door
bevordering van het functioneren van de economie en markten.1. Bevorderen van een stabiele macro-economische
omgeving en versterken van de Interne Markt. 2. Optimale marktordening en
mededinging bevorderen 3. Positie van de consument versterken81,383,070,5       Artikel 2 Een sterk innovatievermogenEen sterker innovatievermogen van
de Nederlandse economie1. Kennisbescherming 2. Meer bedrijven die
meer (technologische) kennis ontwikkelen en benutten 3. Topprestaties op inno-
vatiethema’s649,0664,4171,8      Artikel 3 Een concurrerend ondernemingsklimaatScheppen van een concurrerend ondernemingsklimaat voor
bestaande bedrijven en nieuwe
ondernemers1. Bevorderen level playing
field 2. Stimuleren meer en beter ondernemerschap 3.
Benutten van gebiedsgerichte economische kansen2 135,7351,270,7      Artikel 4 Doelmatige en duurzame energiehuishoudingEen doelmatige en duur- zame energiehuishouding1. Optimale ordening en werking van de energiemarkten
2. Bevorderen van de voorzieningszekerheid 3. Verduurzaming van de energiehuishouding1 090,61 136,211 890,6      Artikel 5 Internationale economische betrekkingenVerbeteren van klimaat voor internationale
handel en investeringen om de concur- rentiekracht van de Nederlandse
economie te vergroten1. Een vrijer
internationaal handels- en investeringsverkeer en een versterkte, duurzame
internationale economische rechtsorde 2. Bevorderen internationaal ondernemen
(inkomend en uitgaand) 3. Het gericht ondersteunen van het bedrijfsleven in
kansrijke sectoren op zowel binnen als buitenlandse markten154,2145,112,3       Artikel 8 Economische analyses en prognosesEen breed vertrouwde bron van beleidsrelevante
economische analyse zijn 13,313,31,6      Artikel 9 Voorzien in maatschappelijke behoefte aan statistiekenHet van overheidswege verrichten van statistisch
onderzoek ten behoeve van praktijk, beleid en wetenschap en het openbaar maken
van de op grond van zodanig onderzoek samen- gestelde statistieken 184,1184,10,0      Artikel 10 Elektronische communicatie
en postEen hoogwaardig aanbod van
netwerken en diensten voor elektronische communicatie en post1. Een efficiënt werkende communicatie- en
postmarkt 2. Een veilig en betrouwbaar elektronisch- en postnetwerk 3. Ontwikkeling
van innova- tieve voorzieningen, produc- ten en diensten voor elektro- nische
communicatie en benutting ervan door de consument, het bedrijfsleven en
de (semi-)publieke sector79,390,80,4       Artikel 21 AlgemeenApparaatsuitgaven weer- geven die niet zijn toegedeeld aan een beleidsartikel 113,3111,82,6       Artikel 22 Nominaal en onvoorzienRaming weergeven van de volgende type uitgaven: loonbijstelling,
prijsbijstel- ling, onvoorzien en nog te verdelen posten 0,0– 3,13,4       Artikel 23 Afwikkeling oude verplichtingenUitgaven- en ontvangstenraming
weergeven van met name in het verleden aangegane verplichtingen 1,51,50,9Totaal  4 502,32 778,312 224,88.2 Bijlage wettelijke grondslag voor subsidieverleningArtikel
1Maximaal subsidiebedrag 2009 in € 1 000Nederlands
Normalisatie-instituut Subsidie aan het Nederlands
Normalisatie-instituut (NEN) voor het ontwikkelen van normen en waarden ten
behoeve van door het Nederlandse bedrijfsleven geproduceerde
goederen.1 050> Artikel
2Maximaal subsidiebedrag 2009 in € 1 000Bijdrage aan TNO en GTI’s Bijdrage aan het Nationaal Lucht- en Ruimtevaartlaboratorium (NLR)
voor toegepast onderzoek op het gebied van ruimtevaart- en vliegtuigontwikkeling
in brede zin. EZ levert een jaarlijkse vaste bijdrage.2 226Bijdrage aan TNO en GTI’s Bijdrage aan MARIN voor maritiem onderzoek en het vervullen van
een centrale rol in de maritieme kennisinfrastructuur.2 473 Bijdrage aan TNO en GTI’s Bijdrage aan het waterloopkundig Laboratorium/Delft Hydraulics
voor onderzoek op het gebied van aan water gerelateerde vraagstukken.1 564 Bijdrage aan TNO en GTI’s Bijdrage aan TNO: bevorderen technologisch hoogwaardig onderzoek.28 672Innovatieprogramma
Polymeren Bijdrage aan het Dutch Polymer Instituut (DPI): bevorderen innovatievermogen en
concurrentiekracht door het stimuleren van fundamenteel-strategisch onderzoek. 9 000Innovatieprogramma
Materialen Bijdrage aan Materials to innovate (M2i): bevorderen innovatievermogen en
concurrentiekracht door het stimuleren van fundamenteel-strategisch onderzoek. 8 700Innovatieprogramma
Water Bijdrage aan het Technologisch Topinstituut Water: bevorderen innovatievermogen en
concurrentiekracht door het stimuleren van fundamenteel-strategisch onderzoek.7 100Innovatieprogramma
Food and Nutrion Delta Bijdrage aan het Technologisch Topinstituut Food and Nutrition:
bevorderen innovatievermogen en
concurrentiekracht door het stimuleren van fundamenteel-strategisch onderzoek.14 700 Innovatieprogramma
Life sciences en Gezondheid Bijdrage aan het Center for Translational Molecular Medicine:
bevorderen innovatievermogen en
concurrentiekracht door het stimuleren van fundamenteel-strategisch onderzoek.17 805Innovatieprogramma
Life sciences en Gezondheid Bijdrage aan het instituut BioMedical Materials: bevordering van
kennisontwikkeling en -uitwisseling op het gebied van biomedische materialen
tussen publieke en private partners.8 808Bijdrage aan diverse instituten NederlandMaritiem
Land (NML). Bijdrage aan de algemene kosten en voor activiteiten op het gebied
van innovatie.264Artikel
3Maximaal subsidiebedrag 2009 in € 1 000Bijdrage aan diverse instituten Subsidie aan EIM voor programma-onderzoek MKB en ondernemerschap.
De subsidie is bestemd voor het verzamelen, bijhouden en bewerken van basisinformatie.2 982 Bijdrage aan diverse instituten Subsidie aan het Kenniscentrum Maatschappelijk Verantwoord Ondernemen
voor financiering van activiteiten door het Centrum om de doelstellingen te
bereiken die zijn opgenomen in de Statuten van de Vereniging en de EZ-notitie
van december 2001.1 164 Bijdrage aan diverse instituten Subsidie aan het Ondernemersklankbord dat binnen het MKB startende
ondernemers helpt problemen op te lossen en faillissementen tegen te gaan.
De adviseurs zijn oud-ondernemers en -managers die belangeloos adviseren.446 Bijdrage aan diverse instituten Bijdrage aan de stichting Koning Willem I prijs. De prijs wordt
uitgereikt aan de onderneming die durf, daadkracht, doorzettingsvermogen en
innovatie overtuigend laat zien.453 Budget bevorderen Ondernemerschap Nederlands Centrum
voor Sociale Innovatie. Het Centrum
richt zich op de vernieuwing van de arbeidsorganisatie.350Artikel
4Maximaal subsidiebedrag 2009 in € 1 000WMC (Wind turbine Materials and
Constructions) Betreft onderzoek van en naar de constructieve aspecten van materialen
en constructies voor windturbines.1 000Artikel
5Maximaal subsidiebedrag 2009 in € 1 000Acquisitie van buitenlandse bedrijven Subsidie aan Vereniging Nederland Distributieland
(NDL). EZ subsidieert samen met LNV en V&W een jaarlijks programma om
knelpunten in de distributiesector binnen Nederland op
te lossen.436Artikel
10Maximaal subsidiebedrag 2009 in € 1 000SAI Subsidie aan de Stichting Aanpak Interferentie ten behoeve van
de interferentie door DBV-T en T-DAB in 2008.399 ICT en MKB Subsidie aan de Stichting Media Plaza, een demonstratie- en expertisecentrum
voor de elektronische snelweg.500Broos van Erp Prijs Subsidie aan de Stichting Media Plaza ten behoeve van financiële
ondersteuning van het Nationaal ICT-event
2008 met daarin onder andere de uitreiking van de Broos van Erp Prijs.1508.3 ZBO’s en RWT’sIn deze bijlage is een overzicht opgenomen met de zelfstandige bestuursorganen
(ZBO’s) en de rechtspersonen met een wettelijke taak (RWT’s) die
onder de verantwoordelijkheid van het Ministerie van Economische Zaken vallen.
In geval een ZBO of RWT gefinancierd wordt vanuit de EZ-begroting, wordt het
betreffende beleidsartikel aangegeven en het bijbehorende geraamde budgettaire
bedrag voor 2009.Naam ZBO en/of RWTZBORWTFunctieBijdrage uit departementale begroting (artikel)Bedrag 2009 (in € 1 000) Centraal Bureau voor de StatistiekXXHet verzamelen,
bewerken en publiceren van statistieken ten
behoeve van praktijk, beleid en wetenschap. Naast de verantwoordelijkheid
voor de nationale (officiële) statistieken is
het CBS ook belast met de productie
van Europese (communautaire) statistieken.
De wettelijke grondslag voor het CBS is
de «Wet op het Centraal Bureau voor de Statistiek».Artikel 9184 065 Centrale Commissie voor de StatistiekX Het, als onafhankelijke commissie, bewaken
van de onafhankelijkheid, onpartijdigheid, relevantie, kwaliteit en continuïteit
van het statistische programma van het CBS.
De CCS houdt toezicht m.b.t. het CBS op
de aanname van werk-voor-derden in verband met concurrentievervalsing, op
de hoeveelheid administratieve lasten voor
ondernemingen en instellingen bij de verwerving van gegevens en op het beschikbaar
stellen van verzamelingen van gegevens (microbestanden) ten behoeve van statistisch
of wetenschappelijk onderzoek door het CBS.Geen bijdrage Kamers van Koophandel en
fabriekenX Het bevorderen van de
economische belangen van handel, industrie, ambacht en dienstverlening. Taken
volgens de Wet op de Kamers van Koophandel en
de Handels- registerwet: voeren van het Handelsregister, het loket voor ondernemers,
voorlichting en het stimuleren van de regionale ontwikkeling.Geen bijdrage Stichting COVA XEr voor zorgen dat Nederland te
allen tijde een minimum voorraad aardolieproducten heeft, om in tijden van
crises te kunnen voldoen aan de aardolievraag. Artikel 473 659 NIVR XBeleidsadviseur, intermediair en uitvoerder van het overheidsbeleid in de
lucht- en ruimtevaart.Artikel 24 308NMi Van Swinden Laboratorium XHet onderhouden en verwezenlijken van nationale meetstandaarden
zoals vastgelegd in de Metrologiewet. Op grond van artikel 3 van deze wet
is NMi Van Swinden Laboratorium b.v. door de minister van EZ hiervoor aangewezen.Artikel 1Totale bijdrage1 14 634VerispectXXHet uitoefenen van het toezicht op de naleving van de Metrologiewet. Op grond
van artikel 27 van deze wet is Verispect door de Minister van EZ hiervoor
aangewezen. Daarnaast de uitvoering van het toezicht op de Waarborgwet zoals
vastgelegd in de Waarborgwet.Artikel
1Zie NMi Van Swinden Laboratorium Aangewezen instanties als bedoeld in art. 12 MetrologiewetX Het optreden als onafhankelijke toetsende
instantie bij overeenstemmingsbeoordelin- gen van meetinstrumenten. De werkzaamheden
die zij verrichten kunnen per overeen- stemmingsbeoordeling verschillen maar
omvat o.a. het beoordelen van kwaliteitssystemen, het afgeven van certificaten
van typeonderzoek of ontwerponderzoek en het keuren van meetinstrumenten.Geen bijdrage  WaarborgHollandXXHet keuren van alle gouden, zilveren en platina voorwerpen boven een bepaalde
gewichtsdrempel en alvorens zij op de Nederlandse
markt worden gebracht, te voorzien van één of meerdere stempelmerken
(het waarborgen). Deze taak is vastgelegd in de Waarborgwet 1986. De stempelmerken
worden alleen aangebracht nadat het juiste gehalte aan edelmetaal door onderzoek
is vastgesteld bij één van de twee onafhankelijke waarborginstellingen:
WaarborgHolland in Gouda en Edelmetaal Waarborg Nederland (EWN)
uit Joure.Geen bijdrage  Edelmetaal Waarborg NederlandXXZie functiebeschrijving Waarborg
Holland.Geen bijdrage Onafhankelijke Post en Telecommunicatie Autoriteit
(OPTA)XXHet zorgen voor concurrentie en vertrouwen in de communicatiesector
in het belang van de consument. De taken van OPTA volgens
de Tele- communicatiewet en de Postwet: 1) concur- rentiebevordering door
het uitvoeren van marktanalyses, het stimuleren van investeringen en innovaties
en het garanderen van de bereikbaarheid van diensten en de communicatiemogelijkheden
van eindgebruikers onderling; 2) consumentenbescherming
door bijv. bewaking van privacy en het vergroten van internetveiligheid; 3)
waarborgen van de benodigde randvoorwaarden op de communicatiemarkten, zoals
het beheer van nummerplannen en de registratie van marktpartijen.Artikel 103 655 Raad van Bestuur Nederlandse
Mede- dingingsautoriteit (met ingang van 1 juni 2005)2X De uitvoering van de Mededingingswet: toezien
op een eerlijke concurrentie in alle sectoren van de Nederlandse
economie, handhaving van het verbod op kartels of misbruik van een economische
machtspositie en toetsing van fusies en overnames. Daarnaast de uitvoering
van het toezicht op de Elektriciteitswet 1998, de Gaswet en sectorspecifiek
(mededingings)toezicht op de spoorsector en overig openbaar vervoer als tram-,
metro- en busvervoer.Artikel 1586 Examencommissie voor amateurradiozendexamensX Het afnemen van examens ter verkrijging van
een vergunning voor het gebruik van frequentieruimte ten dienste van het doen
van onderzoekingen.Geen bijdrage Examencommissie van de Orde van OctrooigemachtigdenX Examineren van octrooigemachtigden in opleiding
ten behoeve van opname in het register van octrooigemachtigden.Geen bijdrage Examencommissie voor maritieme radiocommunicatieX Het afnemen van de examens ter verkrijging
van een vergunning voor het gebruik van frequentieruimte ten dienste van maritieme
radiocommunicatie.Geen bijdrage Keuringsinstanties als bedoeld in artikel 10.3 Telecommunicatiewet3X Het afgeven van rapporten,
certificaten of EG-typeverklaringen voor radiozendapparaten en randapparaten.Geen bijdrage 1 Dit bedrag is niet alleen bedoeld voor dit instituut maar
omvat ook de bijdrage aan Verispect en de verplichte bijdrage aan de internationale
organisaties BIPM, OIML en Welmec.2 Het toezicht op het ZBO-deel van de NMa vindt plaats aan
de hand van wettelijke kaders (ZBO wet NMA). De uitvoeringsorganisatie van
de NMa is onderdeel van EZ en het toezicht hierop vindt plaats via de reguliere
managementcontrol-systematiek van EZ.3 Het gaat hierbij om het volgende cluster aan ZBO’s:
Dare!! Consultancy, Nationaal Lucht- en Ruimtevaartlaboratorium, Philips Consumer
Electronics BV, Thales Nederland BV, TNO Electronic Products and Services
BV en TNO Fysisch en Elektronisch Laboratorium.8.4 Moties en toezeggingenOpenstaande moties en toezeggingen1. Moties sinds september 2007 (lopende parlementaire
jaar)IndienerOmschrijvingVindplaatsStand van
zaken Aptroot/Van DamUitsluiten dominante marktpartij extra frequentieruimte24 095, nr. 220De Tweede Kamer is geïnformeerd, 24 095, nr. 225. Aptroot/Van Vroonhoven-Kokuitbreiding van het aantal postverkooppunten in
kleine kernen29 502, nr. 17De Tweede Kamer is geïnformeerd,
29 502, nr. 19, verder verslag tweede helft 2008 Aptrootover het fiscaal gelijkwaardig behandelen van parttime en hybride ondernemerschap31 311, nr. 8OnderhandenAptroot/Vosover het bevorderen van een gezonde concurrentie, door onder
andere fusies en overnames er in veel sectoren sprake is van grote partijen
en marktmacht; constaterende, dat de bagatelregeling niet in alle gevallen
de oplossing kan bieden voor het organiseren van voldoende tegenmacht, waardoor
er onevenwichtigheden zijn die niet in het belang zijn van de consument en
die het functioneren van veel kleine en middelgrote bedrijven bedreigen;
verzoekt de regering de problemen in de verschillende sectoren te inventariseren
en oplossingen aan te dragen waardoor gezonde concurrentie verzekerd is31 200 XIII, nr. 62De Tweede Kamer wordt voor 01-01-2009 geïnformeerd. Aptrootover een onderzoek naar de financiën van auteursrechtenorganisatie31 200 XIII, nr. 71OnderhandenAtsma/R. KortenhorstExtra ruimte oormerken en beschikbaar stellen voor radio24 095, nr. 219De Tweede Kamer is geïnformeerd, 24 095, nr. 225. Blanksma-van den Heuvel/Smeetsover het op administratieve
lasten toetsen van een amendement29 515, nr 228De uitvoering van deze motie ligt bij de Tweede Kamer zelf. Blanksma-van den Heuvelkwartaalrapportages over de gerealiseerde vermindering
van de administratieve lasten29 515, nr. 229De Tweede Kamer zal geïnformeerd worden Blanksma-van den Heuvel/Smeetsover het zo snel mogelijk werk maken van
de adviezen omtrent venstertijden29 515, nr. 255Onder regie
van het ministerie van Verkeer en Waterstaat wordt een actieplan opgesteld
in reactie op het advies van de commissie Noordzij (najaar 2008). Dit punt
wordt daarin meegenomen. Eijsink c.s. om een «zuivere» vergelijking mogelijk te maken van
alle opties ter vervanging van de F-1626 488, nr. 84In het voorjaar
van 2009 zal EZ evalueren.Van Gent/Vosover fiscale en andere nadelen voor kleine zelfstandigen31 311, nr. 14Onderhanden Van Gent c.s.over het uitvoeren van het amen- dement-Bibi de Vries/Vendrik31 311, nr. 15OnderhandenGesthuizenMaatschappelijk verantwoord ondernemen31 200XIII, nr. 19De Tweede Kamer is geïnformeerd, 26 485, nr. 53. Van der Ham/NepperusGezamenlijke EU-afspraken
voor het ontwikkelen van schone energie31 209, nr. 22OnderhandenVan der Ham/DuyvendakSDE, over overleg met de landen rond de Middellandse
Zee over de toepassing van CSP31 239,
nr. 20Onderhanden, korte reactie
in Kamervragen met antwoord 2007–2008, nr. 2892, Tweede Kamer Van der Hamover het in de onderhandelingen met Brazilië niet accepteren
van afspraken die qua duurzaamheidseisen lager uitvallen dan de Cramer-criteria29 575, nr. 19De Tweede Kamer is geïnformeerd, 29 575,
nr. 21 Hessels c.s. nader onderzoek grootschalige energieopslag en dit nader onderzoek
in het Energierapport mee te nemen29 023, nr. 52De Tweede
Kamer is geïnformeerd, 31 510, nr. 1. Hessels/Besselinkover het onverkort voortzetten van het beleid voor het luchtvaartcluster24 446, nr. 41De Tweede Kamer wordt half oktober geïnformeerd. Hessels/Samsomover het niet stijgen van de totale kosten van elektriciteit,
gas en water voor de kleinverbruiker31 374, nr. 16Onderhanden Ten Hoopen/SmeetsExtra middelen voor de internationale school in Eindhoven31 200 XIII, nr. 20De Tweede Kamer is geïnformeerd, 31 200
XIII, nr. 69 Ten HoopenBevordering van de concurrentie en verlaging van de benzineprijs31 200 XIII, nr. 21De Tweede Kamer is geïnformeerd door
de Minister van Financiën, mede namens de Minister van Economische Zaken,
24 036, nr. 347. Ten HoopenStroomlijning van het subsidie-instrumentarium31 200 XIII, nr. 22De Tweede Kamer is geïnformeerd, 31 200 XIII, nr. 47. Ten HoopenVoorkomen van overnames in strategische sectoren door staats-
fondsen met politieke doelen. 31 200
XIII, nr. 23De Tweede Kamer
is geïnformeerd, 31 350, nr. 6 Ten Hoopen/SmeetsMet voorrang aansluiten van duurzame energiecentrales op het
hoogspanningsnet. 31 200 XIII,
nr. 24Onderhanden, zie ook kamerstukken
29 023, nr. 43, nr. 45 en nr. 47 Ten Hoopen/TangOver een gedragscode voor Staatsfondsen31 350, nr. 4Kabinet heeft aangegeven dat ze instemt met het opstellen van een gedragscode.
Hier wordt aan gewerkt.Ten Hoopen c.s. over het voldoen aan de gestelde voorwaarden voordat de postmarkt
geopend wordt30 536, nr. 74De Tweede Kamer wordt voor 1 oktober
2008 geïnformeerd. Ten HoopenOver een integrale set beleidsvoor- stellen waarin aan de orde
komen de toegezegde onderwerpen van studie: definitie van zelfstandig ondernemer,
motieven van zelf- standig ondernemerschap,
deeltijd ondernemerschap, het
urencrite- rium, stimulering van zelfstandig ondernemerschap en
vermindering van de regeldruk voor de doorgroeier31 311, nr. 16OnderhandenVan Heugten c.s. over snelle besluitvorming over de rijksbijdrage uit het Nota
Ruimte-budget29 435, nr. 212De Tweede Kamer zal geïnformeerd
worden over besluitvorming omtrent de projecten. Irrgang/VendrikOver heronderhandeling van controversiële punten binnen
de interim EPA’s25 074,
nr. 152Onderhanden, zie ook
25 074, nr. 157 Jansen c.s. SDE,over voorgenomen wijzigingen van ministeriële regelingen
die vallen onder de SDE31 239,
nr. 13Wordt meegenomen in Besluit
SDE, waar aan wordt gewerkt. Jansen c.s. SDE, over het via de SDE bevorderen van het gebruik van biomassa afkomstig
uit reststromen31 239, nr. 15Wordt meegenomen in de ministeriële
regelingen voor 2009 waar aan wordt gewerkt. R. Kortenhorst/VoordewindOver de vergelijkende kostenanalyse voor de vervanging
van de F-1626 488, nr. 77De Minister van Defensie is primair
verantwoordelijk voor de uitvoering van deze motie. R Kostenhorst c.s. over tijdige ondertekening van de overeenkomst aangaande de testfase
van de JSF26 488, nr. 78De Minister van Defensie is primair
verantwoordelijk voor de uitvoering van deze motie. Ortega-Martijn c.s. over het inzetten van een ontslagvergoeding voor de start van
een eigen onderneming31 311,
nr. 13Onderhanden Pechtoldeen visie van de regering over hoe de Europese Unie er in 2030
uit zou moeten zien31 202, nr. 23Het Ministerie van Buitenlandse Zaken
zal deze in overleg met overige departementen, waar- onder EZ, uitvoeren. Samsom c.s. SDE, over de verantwoordelijkheid voor de aansluiting van offshore
wind- parken op het bestaande elektriciteitsnet31 239, nr. 17Onderhanden Samsom/AtsmaMotie voor uitbreiding van de categorieën Zon-Pv, (co)vergisting
en toevoeging nieuwe categorie voor groen gas in de Stimuleringsregeling Duurzame
Energie (SDE), Dekking hiervoor: vermindering inzet van CDM- en JI-rechten31 239, nr. 16De Tweede Kamer is geïnformeerd, 31 239,
nr. 32.Samsom c.s. Over het tegengaan van overbelening van de netbeheerders30 212, nr. 70OnderhandenSmeetsVerbreding van het werkterrein van ROM’s31 200 XIII, nr. 29In de meerjarenbeschikkingen aan de ROM’s t/m 2010, is het verzoek aan
de ROM’s opgenomen om te onderzoeken of ze vanuit de bestaande kerntaken
kunnen bijdragen aan ontwikkeling van de Krachtwijken in hun regio. Smeets, c.s. Vereenvoudiging van controlemechanismen31 200 XIII, nr. 30Er loopt een pilot in Noord-Nederland.
Het is een experiment met een normale groep en een controlearme groep subsidieontvangers.
Eind 2008 worden de resultaten verwacht. SmeetsExtra aandacht voor de consumentenbescherming
van laaggeletterden31 200 XIII,
nr. 31Er wordt onderzoek gedaan
naar rechten en plichten consumenten en
specifiek de positie van kwets- bare groepen. Dit onderzoek is voor 01-01-2009
gereed.Smeets/Blanksma-Van den Heuvelover het koppelen van een doelstelling aan
de Belevingsmonitor29 515, nr. 249De concrete invulling van deze motie
zal worden gepresenteerd in de voortgangsrapportage in het najaar van 2008. Smeets/Blanksma-Van den Heuvelover indiening van de wijziging van de Drank-en
Horecawet bij de Tweede Kamer29 515,
nr. 250Deze motie wordt uitgevoerd
door het Ministerie van Volksgezondheid, Welzijn en Sport, met betrokkenheid
van EZ. Teeven/Heertsover het opsporen van georganiseerde criminaliteit via internet28 684, nr. 144Voortouw bij het Ministerie van Justitie,
EZ is hierbij betrokken. Vendrik/IrrgangOver een importverbod voor goederen die het resultaat zijn van
kinderarbeid25 074, nr. 151Onderhanden Van der Vliesverhoging van het basisbedrag voor het stimuleren van verbranding
van vaste biomassa en co-vergisting van mest31 239, nr. 25, nr. 18De Tweede Kamer is geïnformeerd, 31 239, nr. 32. Van der Vliesover aanpassing van het programma (SDE) als de doelstelling voor
kleine ondernemers niet wordt gehaald31 239, nr. 34Wordt meegenomen
in de ministeriële regelingen voor 2009 waar aan wordt gewerktVos/Van Gentover het afkopen van opgebouwd pensioen in de tweede pijler31 311, nr. 11Onderhanden Vos c.s. over zetels voor zelfstandigenorganisaties in de SER31 311, nr. 12Dit wordt meegenomen bij de zetelverdeling. Waalkens/Gill’ardOver het opnemen in gedragscodes van het voorkomen
van speculatie op voedsel en voedselgrondstoffen25 074 nr. 154De Tweede Kamer is geïnformeerd in de bijlage over voedselprijzen bij
26 234, nr. 86, de uitkomsten van het EU onderzoek
worden afgewacht. WeekersOver het thema «reciprociteit» in internationale fora31 350, nr. 5In oktober wordt er een rappor- tage over VK-model naar Kamer
gestuurd. Daarin wordt aandacht besteed aan onze inzet in inter- nationale
fora, ook over thema reciprociteit. Weekers c.s. Over «nationale koppen» op Europese regelgeving in
wetsvoorstellen31 093, nr. 20Dit is staand kabinetsbeleid.
Dit beleidsvoornemen is door het kabinet bevestigd
in een tweetal brieven, 29 515, nr. 222 en nr. 226. Wiegman-van Meppelen Scheppink c.s. Kwalitatieve doelstellingen van de
Lissabon-strategie21 501-20,
nr. 382Dit zal ter sprake gekomen
in het Algemeen Overleg over de Raad voor Concurrentievermogen in september De WitOver een rechtvaardiger vergoedingsstructuur voor het afstaan van telecomgegevens31 145, nr. 15EZ is in overleg met betrokken partijen.2. Moties vóór september 2007IndienerOmschrijvingVindplaatsStand van
zaken Aptrootverzoekt de regering het midden- en kleinbedrijf met
een voorlichtingscampagne te informeren over de mogelijkheden van een octrooi30 975 (R1821), nr. 8Dit zal worden opgepakt
gelijktij- dig met de inwerkingtreding van de RijksOctrooiwet. De Tweede Kamer
is geïnformeerd, 30 975, nr. 12.Aptroot/Gesthuizenverzoekt de regering het mogelijk te maken dat innovatievouchers
ook kunnen worden gebruikt voor het aanvragen van octrooi en de Kamer daartoe
een voorstel voor te leggen30 975
(R1821), nr. 10De Tweede Kamer
is geïnformeerd, 31 200 XIII, nr. 50. Aptroot c.s. Indiening van de Wet markt en overheidnr. 25Op 25-02-2008
is het wetsvoorstel Aanpassing Mededingingswet ter invoering van gedragsregels
voor de overheid ingediend, 31 354 Aptroot c.s. Uniformiteit in aanbestedingsregels30 501, nr. 10Na het verwerpen van de aanbe- stedingswet door de Eerste Kamer, wordt dit
opnieuw bezienAtsma c.s. Uniforme regels voor opdrachten onder de Europese drempelwaarden30 501, nr. 11Begin 2008 zullen de beide amvb’s (BAO
en BASS) behorende bij de nieuwe Aanbeste- dingswet aan de Tweede Kamer worden
voorgelegd. Daarbij zal op de ingediende moties worden teruggekomen. Na het
verwerpen van de aanbestedingswet door de Eerste Kamer wordt dit opnieuw bezienAtsma c.s. Over de geldigheidsduur van de integriteitverklaring30 501, nr. 12Na het verwerpen van de aanbestedingswet door de Eerste Kamer,
wordt dit opnieuw bezien Crone c.s. Gebruikmaking van de mogelijkheden die artikel 66a van de Gaswet
biedt30 430, nr. 10De Tweede Kamer is geïnformeerd, 29 023,
nr. 48. Crone c.s. Over het structuurregime bij overheids-NV’s met een publieke
functie30 212, nr. 64 (gewijzigd)Dit zal worden onderzocht in de Expertgroep
Kist en worden besproken met het Ministerie van Justitie. Crone c.s. Over een marktleertoets die uit in het verleden opgetreden effecten
lessen trekt voor de toekomst24 036,
nr. 335De Tweede Kamer is geïnformeerd,
kamerstuk 24 036 nr. 343 en 346 DuyvendakPro-actief steunen van een energie-eiland28 240, nr. 79De Tweede Kamer is geïnformeerd, 29 023, nr. 49. Gerkens/WagnerEen projectregisseur voor high tech crime28 684, nr. 94Het Ministerie van Justitie voert deze motie uit, EZ en BZK zijn betrokken.
De motie zal beant- woord worden in de kamerbrief over de herijking van het ICT veiligheidsbeleid. Heemskerk en Ten HoopenVoor 1 januari 2007 maatregelen presenteren om civiele
schade- vergoedingsacties bij mededingingsovertredingen te vergemakkelijken.30 071, nr. 28De Tweede Kamer wordt hierover geïnformeerd
nadat het Witboek van de Europese Commissie over dit onderwerp is uitgebracht.
De Tweede Kamer is geïnformeerd, 22 112, nr. 660. Irrgang/VendrikVerzoekt de regering binnen zes maanden een wetsvoorstel aan
de Kamer voor te leggen dat afnemers van elektriciteit, gas en warmte effectief
beschermt tegen prijsopdrijving n.a.v. de windfall profits28 982, nr. 48Is onderhanden met de voorstellen voor het nieuwe allocatieplan emissiehandel
voor de periode 2008–2012 Koser Kaya/PechtoldVerzoekt de regering de Kamer in een zeer vroeg stadium te informeren
over handelsmissies naar landen waarop VN-resoluties gelden.30 800 XIII, nr. 64De Tweede Kamer is geïnformeerd, 31 380, nr. 1 Ouwehand c.s. verzoekt de regering dierenwelzijn op te nemen als onderdeel
van haar MVO-beleid en de Kamer te infor- meren over haar visie op dit punt
in de Beleidsbrief maatschappelijk verantwoord ondernemen die na de zomer
van 2007 aan de Kamer wordt gestuurd.26 485, 50De Tweede Kamer is
geïnformeerd, 26 485, nr. 53 Ten Hoopen en AptrootInvoering strafrechtelijke handhaving voor zware
en persoonlijke boetes.30 071,
nr. 29De Tweede Kamer is geïnformeerd,
31 055, nr. 4 Ten Hoopen c.s. verzoekt de regering in de toekomst alle voorstellen voor economische
handelsmissies waaraan de Nederlandse
overheid een bijdrage levert, naar landen waartegen de VN sancties heeft opgelegd,
aan de Kamer voor te leggen.30 800
XIII, nr. 63De Tweede Kamer
is geïnformeerd, 31 380, nr. 1Ten Hoopen c.s. Over de uitvoering van een markt- effectentoets op wetsvoorstellen24 036, nr. 334. De Tweede Kamer is geïnformeerd: 24 036
nr. 343 en 346. Van der Burg c.s. over de statistiekverplichtingen voor ondernemers29 515, nr. 193 (gew. in nr. 195)De Tweede Kamer is geïnformeerd,
29 515, nr. 218. Van Velzen/SamsomOver het veilen van emissierechten28 240, nr. 54EZ start een onderzoek naar het veilen van emissierechten. Veiling op zijn
vroegst in 2008/2009. De Tweede Kamer is geïnformeerd, 28 240, nr. 91 Vendrik/Ouwehandverzoekt de regering de bijdrage van aandeelhouders aan maatschappelijk
verantwoord ondernemen (of het gebrek daaraan) te onderzoeken, daarbij in
het bijzonder de bestaande code-Tabaksblat tegen het licht te houden en zo
mogelijk voorstellen te doen om de code-Tabaksblat te verbeteren,26 485, nr. 45Het kabinet neemt
deze motie mee in de verdere standpunten rond corporate governance. Waalkensverzoekt de regering zich in de EU sterk
te maken voor een overgangsregeling voor ACS-landen die op 1 januari
2008 de EPA’s nog niet ondertekend hebben, waarbij ze tijdelijk gebruik
kunnen blijven maken van de bestaande handelsovereenkomsten.25 074, nr. 146De Tweede Kamer is geïnformeerd, 30 908, nr. 7 Wildersde regering dient de Kamer tijdig te informeren indien er een voornemen bestaat
tot een handelsmissie met overheidsbetrokkenheid naar een land waartegen de
VN-Veiligheids raad sancties heeft afgekondigd. 30 800 XIII, nr. 57 (gew. in 67)De Tweede Kamer is geïnformeerd, 31 380, nr. 1 Zijlstra c.s. Over uitbreiding van de instrumenten en bevoegdheden van de DTe30 212, nr. 59De Tweede Kamer is geïnformeerd, 29 023, nr. 48.3. Toezeggingen sinds september 2007 (lopende parlementaire
jaar)DatumOverlegOmschrijvingStand van
zaken New Entry  08-07-2008Plenair Aanbe- stedingswet EKTijdens de aanstaande informele Raad Concurrentievermogen, zal de minister
wederom verzoeken om een inventarisatie van ervaringen met aanbesteden in
andere Lidstaten en de Kamer daarover rapporteren.    Minister zal Eerste Kamer het onderzoeksrapport
van het onderzoek aandeel MKB bij
Europese aanbestedingen toezendenEerste Kamer is geïnformeerd, 30 501, nr. H 02-07-2008AO Onderzoek Arbeidsinspectie postsectorStaatssecretaris zal contact op nemen met staatssecretaris van
Sociale Zaken en Werkgelegenheid om te bezien of loonkostensubsidies voor
moeilijk bemiddelbare werknemers bij de (nieuwe) postbedrijven mogelijk
zijn. Onderhanden 26-06-2008Plenair WarmtewetDe
minister zal schriftelijk reageren op de aan haar gestelde vragen en op de
ingediende amendementen. De Tweede
Kamer is geïn- formeerd, 29 048, nr. 43 26–06–2008MR SplitsingsplannenDe minister zal in de MR de onafhankelijkheid van de deskundige
beter verankeren door de NMa daarop
te laten zien. Voldaan, is verwerkt
in de regeling. De regeling is 23 juli 2008 gepubliceerd in de Staatscourant. 26-06-2008Jaarverslag EZ en FESDe minister zal in het jaarverslag 2008 een (historische) reeks met kengetallen
opnemen, die relevant zijn in de context van het EZ-beleid.   De staatssecretaris zal voor Prinsjesdag
in een brief ingaan op de door dhr. De Rouwe ingediende moties over verlengde
garanties en over de keuze bij en kosten voor betalingswijzen. Deze moties
zijn daarop ingetrokken door dhr. De Rouwe. Onderhanden 26-06-2008RuimtevaartDe minister
zal in de reeds aangekondigde brief ook ingaan op de militaire betrokkenheid
en militair gebruik van ruimtevaarttoepassingen binnen het European Space
Policy. De Joint Space Council vindt
gelijktijdig plaats met de RvC (26–09). In de voor- bereiding voor de
RvC (via de Europese voorberei- dingscircuits) wordt dit meegenomen.   In de brief voor de ESA-conferentie zal de
minister aandacht besteden aan de organisatie van ruimte- vaartactiviteiten
in Nederland.De Tweede Kamer wordt half oktober geïnformeerd. De motie
Hessels/ Bessellink wordt daarbij ook meegenomen. Het Nederlandse
lucht- vaartbeleid wordt even- eens meegenomen in de rapportage over lucht-
vaart die in het najaar van 2008 naar de Tweede Kamer wordt gestuurd.25-06-2008SDE en WKKDe minister
zal ECN verzoeken bij de berekening van wkk-nieuw de warmtekorting te betrekken
(cf. motie 28 665, nr. 67) en daarna de Kamer informeren over de
uitkomsten.De Tweede Kamer zal in
het najaar geïnformeerd worden  De minister zal in 2009 opnieuw bezien of
wkk-nieuw subsidiering behoeft. De Tweede Kamer zal geïn- formeerd worden, dit wordt ook meegenomen in
de ministeriële regelin- gen voor 2009 waar aan wordt gewerkt 24-06-2008AO Randstad 380 kV verbin- dingDe Kamer ontvangt het onderzoek van de Energiekamer naar de tarieven ten gevolge
van de trajectkeuze.    De Kamer wordt nader geïnformeerd over
compensatiemogelijkheden binnen het zoekgebied 19-06-2008Spoeddebat transportsectorVraag van Irrgang (SP) over marktprijzen NL tov Duits- land: Incl. belastingen
is prijs NL lager, maar ex belas- tingen hoger. Komt volgens SP door dure
locaties langs de weg in NL en macht oliemaatschappijen. Minister heeft toegezegd
bij kamerbehandeling over rapport veiling verkooppunten daar op terug te komen. Dit wordt samen met het Ministerie
van Financiën opgepakt. 19-06-2008Plenaire afron- ding wetsvoorstel marktmodel kleinverbruikersEr vindt nader overleg plaats met
het CBP over de privacy aspecten van de slimme meter, waarbij de ingediende
amendementen 26 en 27 betrokken zullen worden. De Kamer ontvangt voor de stemmingen
een brief met de uitkomsten van dit gesprek. De Tweede Kamer is geïn- formeerd, 31 374, nr. 28.  EZ levert technische bijstand voor de amendementen
16 en 20. EZ heeft technische bijstand
geleverd. 19-06-2008VAO Jaarverslag NMa,
bagatelregelingDe minister zegt toe
bij de reeds toegezegde brief over de auteursrechten de ingediende moties
van het lid Aptroot te betrekkenDe toegezegde brief is aan de Tweede Kamer verzon- den, 31 200 XIII,
nr. 65. 18-06-2008AO Telemarke- ting/dure num- mersStaatssecretaris heeft een brief toegezegd waarin (tech- nisch)
uiteengezet zal worden het verschil tussen de tariefsmededeling aan het begin
van een gesprek en de daadwerkelijke oproep (waarna de tarifering aan vangt)De Tweede Kamer is geïn- formeerd,
30 537, nr. 2410-06-2008Uitstel liberali- sering postmarktHet onderzoek van de Arbeidsinspectie wordt eind juni aan TK
verzondenDe Tweede Kamer is geïnformeerd,
30 536, nr. 79.   Staatssecretaris biedt technische expertise
aan partijen ten behoeve van CAO voor nieuwe marktpartijen   Staatssecretaris is bereid om Kamer voor
01-10-2008 een brief te sturen inzake stand van zaken arbeidsvoorwaarden NL
en situatie Duitsland 10-06-2008VAO Zelfstandig ondernemenEr komt donderdag 19 juni een brief over het «19-puntenplan»
van GL/VVD, met daarin o.a. reactie variant acceptatieplicht, uitleg vangnetregeling,
verslag overleg VvV, PZO en FNV, waardering van verzekering, pensioenen in
tweede en derde pijler en een reactie op vraag ontslagvergoeding onder gunstige
fiscale voorwaarden om te zetten in eigen ondernemingDe Tweede Kamer is geïn- formeerd, 31 311, nr. 18.10-06-2008Vragenuurtje SMS-tarievenStaatssecretaris rapporteert TK over uitkomsten gesprek met de telecomaanbieders
en van de VTE-raad met Reding en de TelecomministersDe Tweede Kamer is geïn- formeerd via 21 501-33, nr. 168
en 169  Staatssecretaris spreekt Nederlandse
telecombedrijven aan op tarievenDe Tweede Kamer is geïn- formeerd
via 21 501-33, nr. 169  Staatssecretaris spant zich in Europa in
om meerderheid te vinden om 1 juli als ingangsdatum voor roaming datum
te verkrijgenDe Tweede Kamer is geïn-
formeerd, 21 501-33, nr. 169   Bij blijvende prijsexcessen zal de Staatssecretaris
in Europees verband proberen een tariefmaatregel af te dwingen 05-06-2008AO RegeldrukDe Kamer
ontvangt (conform motie Blanksma) een kwantitatieve kwartaalrapportage met
daarin opgesomd de concrete lijst van gerealiseerde reducties en tegen- vallers
AL vanaf 1 maart 2007. Daarin wordt ook opgenomen, de lijst van aangepaste
of geschrapte regels per MRDe Tweede
Kamer zal geïn- formeerd worden   In oktober/najaarsrapportage ontvangt de
Kamer een overzicht van de invulling van de departementale AL-plafonds, met
reductieprogramma’s. De Tweede Kamer wordt in het najaar van 2008 geïnformeerd.    De voortgang binnen gemeenten op het terrein
van regeldruk (bedrijven) wordt
gemonitord door de VNG en de Regiegroep Regel- druk. De Kamer ontvangt hierover
voor het einde van het jaar een rapportage. (Aptroot vroeg reductietaakstelling
op modelverordeningen, namelijk 35 van de 117 eraf)De Tweede Kamer wordt in het najaar van 2008 geïn- formeerd   De Kamer wordt (nader) geïnformeerd
over de Bele- vingsmonitor (macrometing), in briefje met link én papieren
bijlageDe Tweede Kamer is geïn-
formeerd, 29 515, nr. 247.   De Staatssecretaris komt op enig moment terug
op de suggestie van dhr. Aptroot om samen met de rekening voor de KvK-heffingen
standaard gratis een uittreksel Handelsregister mee te sturen. KvK NL maakt een kos- teninschatting, obv jaar-
lijks een voucher elektronisch uittreksel De Tweede Kamer zal hier in het
najaar van 2008 over worden geïnformeerd.  In de najaarsrapportage worden de reductiedoelstel-
lingen opgenomen voor de 30 geselecteerde wetten die worden bekeken op nalevingskosten.
Ook worden de afzonderlijke reductiedoelstellingen op de 60 AL-maat- regelen
uit het werk- programma in deze rapportage opgenomen. Evenals de concrete
voorstellen op terrein Lex Silencio (lopende inventarisatie).De Tweede Kamer wordt in het najaar van 2008 geïn-
formeerd   Op terrein nationale koppen gaan we (conform
verzoek Blanksma) in op de 11 suggesties van VNO-NCW/MKB-NLDe Tweede Kamer wordt in het najaar
van 2008 geïn- formeerd 05-06-2008AO VTE-Raad (Telecom)De Staatssecretaris zal de problematiek van onbedoelde roaming in grensstreken
bezien in overleg met de operators en zal de Kamer daar verslag over uitbrengen
tegelijk met de in de roaming-verordening vastgelegde verlaging van de roaming-tarievenOnderhanden05-06-2008AO en VAO Schaalvergroting in de energiesectorIn de reeds toegezegde brief over de borging van
publieke belangen in wet- en regelgeving (AO Staats- fondsen, 1 april)
wordt ook een passage opgenomen over de kerncentrales na verkoop van de productie-
en leveringsdelen van energiebedrijvenDe Tweede Kamer is geïn- formeerd, 31 350,
nr. 6.   De Kamer ontvangt het verslag van de besprekingen
met de grootaandeelhouders in de energiebedrijven op
19 juniDe Tweede Kamer is geïn-
formeerd, 31 200 XIII, nr. 66.  In de reactie op het rapport van de Commissie
Kist, zal ook worden ingegaan op de continuering van publiek aandeelhouderschap
bij de productie en levering van energie.De reactie is beschikbaar voorafgaand aan het geplande debat over het marktwerkingonderzoek
(1e week na het zomerreces) 28-05-2008AO RvCDe niet-beantwoorde
vragen van de SP zullen aan bod komen bij volgend AO over RvC 28-05-2008Evaluatie MijnbouwwetDe Kamer ontvangt een brief met een reactie op de inbreng van de heer Houtenbos
tijdens de hoorzittingDe reactie
zal in het najaar verstuurd worden.  Deze zomer ontvangt de Kamer een brief over
het kleine veldenbeleidDe Tweede
Kamer wordt in het najaar van 2008 geïn- formeerd. 27/28-05-2008AO en VAO Vervanging F 16De Kamer ontvangt op 1 juli 2008 de brief over de herijking van de business
case, die de minister op die datum naar het bedrijfsleven stuurtDe Tweede Kamer is geïn- formeerd,
26 488, nr. 90.26-05-2008Wetgevingsoverleg markt- model kleinverbruikers & implementatie
richtlijnen energie-effi- ciëntieDe Kamer zal uiterlijk 2 juni een brief ontvangen met de resterende openstaande
vragen, alsmede de nota van wijzigingDe Tweede Kamer is geïn- formeerd, 31 374, nr. 15.   CBP vragen advies wetsvoorstelDe Tweede Kamer is geïn- formeerd, 31 374,
nr. 28. 22-05-2008VAO WTO/Internationaal
ondernemenNaar aanleiding van de
motie van de leden Irrgang/Vendrik over effectieve herzieningsclausules in
EPA’s (TK 25 074, nr. 153) heeft de Staatssecretaris toegezegd
toe op korte termijn met een brief te komen over de herzie- ningsmomenten
van EPA’s en over de (on)mogelijheden van herzieningsclausules in EPA’s.De Tweede Kamer is geïn- formeerd,
25 074, nr. 157  Bij de bespreking van de motie van de leden
Waalkens en Gill’ard over overleg met institutionele beleggers en banken
om naast gedrags- codes tegen wapenhandel en kinderarbeid ook het voorkomen
van speculatie op voedsel en grondstoffen op te nemen in gedragscodes (TK
25 074, nr. 154) zegde de Staatssecretaris toe hierop terug te komen
in de brief van de Minister van Financiën inzake de jaarvergadering IMF/
Wereldbank over de voedselprijzen. De Tweede Kamer is geïn- formeerd in de bijlage over voedselprijzen bij
26 234, nr. 86 15–05–2008AO WTO/Internationaal
ondernemenMet de bewindslieden van
BZ zal de Staatssecretaris een brief sturen over de activiteiten rond 400
jaar betrekkingen NL – New York (Henry Hudson). Het Ministerie van Buiten- landse Zaken zal de Tweede Kamer hierover
in het najaar van 2008 informeren.   De Staatssecretaris zal contact opnemen met
de Minister van Financiën over de wijze van verslaglegging door staatsdeelnemingen
op het punt van MVO en de Kamer hierover berichten.Onderhanden   In de nog te verschijnen kabinetsbrief
over biobrandstoffen zal ook ingegaan worden op de bij het debat over de MoU
met Brazilië door dhr. Van der Ham ingediende motie.De Tweede Kamer is geïnformeerd, 29 575, nr. 21   Voor de RAZEB ontvangt de Kamer een reactie
op het recente Oxfam-rapport over EPA’s.De Tweede Kamer is geïnformeerd, 25 074, nr. 155
herdruk   Het kabinet zal
een reactie geven op de motie-Voorde- wind inzake kinderarbeid en overheidsondersteuning
van bedrijven.Onderhanden 15-05-2008AO Zelfstandig ondernemerschapBinnen vier weken volgt een kabinetsreactie
op het 9-puntenplan van GL en de VVD (voortouw ligt bij SZW).De Tweede Kamer is geïn- formeerd, 31 311,
nr. 18. 14-05-2008AO Stelsel en sturingVoor het zomerreces ontvangt de Kamer de Lange Termijn Strategie Innovatie,
waarbij ook aandacht wordt geschonken aan de samenwerking OCW en EZ.De Tweede Kamer is geïn- formeerd, 27 406,
nr. 120   Binnen enkele maanden ontvangt de Kamer een
voorstel voor verruiming van de matchingcriteria in de innovatieomnibus.Onderhanden, zie ook 31 200 XIII, nr. 7514-05-2008AO Jaarverslag NMa en
bagatelDe Kamer wordt geïnformeerd
over de uitkomsten van een extern onderzoek naar de wisselwerking tussen auteursrecht
en mededingingsrecht (aangekondigd in de Beleidsbrief Auteursrecht, 31 200,
nr. 98)De Tweede Kamer is geïn-
formeerd, 31 200 XIII, nr. 65.   De minister spreekt nog met de NMa over
de invulling van het high-trust beleid, alternatieve handhaving en de Code
of Practice en zal vervolgens de Kamer informeren over de uitkomsten.Onderhanden  De Kamer wordt geïnformeerd over de
wijziging van het Relatiestatuut.De Tweede Kamer is geïn- formeerd, 24 036, nr. 349   Rond de zomer ontvangt de Kamer een brief
over afwikkeling massaschades.De
Tweede Kamer is geïn- formeerd, 22 112, nr. 660. 13-05-2008AO T-DABDe Staatssecretaris
zal de Kamer schriftelijk berichten over hoe voorkomen kan worden dat KPN
na een overname of fusie met een TDAB-multiplexbeheerder toch één
van de twee of beide gereserveerde kavels voor omroep die nu worden uitgegeven
kan bemachtigen.De Tweede Kamer is
geïn- formeerd, 24 095, nr. 22715-04-2008AO SDEBij Voorjaarsnota/over
anderhalve maand wordt de Kamer geïnformeerd over het extra budget voor
de SDE conform de motie Samsom/Atsma, waarbij tevens een voorstel wordt gedaan
voor de besteding. Tevens zal dan een overzicht worden bijgevoegd van de aanvragen
voor SDE sinds 1 april, waarbij nader wordt gedifferentieerd naar grootte
van de biomassa-installaties onder de 2 MW-grens.De Tweede Kamer is geïn- formeerd, 31 239, nr. 32.   De minister zal bezien of verdere vereenvoudiging
van de aanvraagformulieren voor de SDE mogelijk is.Onderhanden 10-04-2008AO Raad voor concurrentievermogenDe Kamer ontvangt voor de zomer het onderzoek naar de deelname
van het MKB aan Europese aanbestedingenDe Tweede Kamer is geïn- formeerd,
30 501, nr. 29   De minister zal in Europees verband aandacht
vragen voor de aanbestedingsgrens van 137 000 euro en nagaan wat de voor-
en nadelen zijn van verhoging van die grensDe minister heeft hier aandacht voor gevraagd   De minister zal in Europees verband nagaan
wanneer de EU zelf overgaat tot
duurzaam inkopen.De minister heeft
de EU aangespoord.  De minister zal de zorgen van de Kamer inzake
het grijs kenteken overbrengen aan haar collega van FinanciënDe zorg is overgebracht 10-04-2008AO OESODe minister zal
met haar collega van SZW bezien wat de toekomst is van het algemeen verbindend
verklaren van de looncomponent van CAO’s.Onderhanden  De Kamer ontvangt een afschrift van een antwoordbrief
aan Koninklijk Nederlandse Vervoersbond
inzake de problematiek van de bereikbaarheid in relatie tot de economische
ontwikkeling.De Tweede Kamer is geïn-
formeerd op, 07-05-2008, brief over mobiliteitsbeprijzing Handelingen 2007–2008,
nr. 84, Tweede Kamer, pag. 5975–5978 (brief is niet gedrukt) 09-04-2008AO Energie- en klimaatpakketIn de reeds toegezegde notitie over milieu en WTO zal
aandacht worden besteed aan de voor- en nadelen van border tax adjustments. Onderhanden 03-04-2008Spoeddebat jaarverslag ActalIn de Voortgangsrapportage aanpak regeldruk bedrijven (mei)
zal een overzicht worden opgenomen van de taak en samenstelling van de verschillende
commissies betrokken bij aanpak regeldrukDe Tweede Kamer is geïnformeerd, 29 515 nr. 244. 02-04-2008AO Grootschalige ElektriciteitsopslagIn het Energierapport wordt aandacht besteed aan: a. Plaats van
grootschalige opslag van elektriciteit na 2020. b. Rol van de overheid bij
grootschalige opslagcapaciteit. c. Alternatieven voor opslag. d. Ontwikkeling
van een smart grid in relatie tot decentrale opwekking. e. Perspectieven voor
grootschalige WKK-capaciteit. f. Energie uit water, incl. het vraag- stuk
of dit opslag of opwekking betreft. g. Overzicht van buitenlandse opslagsystemen.
h. Perspectieven voor decentrale opslag. i. Mogelijkheid om slimme meters
te benutten om capaciteit op of af te schakelenDe Tweede Kamer is geïn- formeerd. Het Energierapport is
verzonden, 31 510, nr. 1. 01-04-2008AO StaatsfondsenKamer
ontvangt een overzicht van waarborgen voor publieke belangen in de sectorale
wetgevingDe Tweede Kamer is geïn-
formeerd, 31 350, nr. 6.   Kamer ontvangt een nadere analyse van de
opportuniteit om het bestaande enquêterecht bij de Ondernemingskamer
aan te scherpen.Het Ministerie van
Finan- ciën heeft hierin het voortouw.   Kamer ontvangt de resultaten van het onderzoek
naar het Britse model.De Tweede Kamer
wordt dit najaar geïnformeerd.  In de reeds door de Kamer verzochte brief
naar het BCG-rapport naar het vestigingsklimaat voor hoofdkantoren, wordt
ook aandacht besteed aan strategisch en publieke belang om hoofdkantoren voor Nederland te
behouden c.q. te verwerven.De Tweede
Kamer is geïnformeerd, 31 200 XIII, nr. 56. 28-03-2008Antwoorden Kamervragen Aptroot Amo- vatie BenzinestationsEvaluatie Benzinewet en kabinetsreactie
daarop voorjaar 2008 naar TK zendenHet Ministerie van Finan- ciën heeft, mede namens de Minister van Economische
Zaken de Tweede Kamer geïnformeerd, 24 036, nr. 347 27-03-2008AO PostEind april stuurt
de Staatssecretaris een brief inzake ontwikkelingen arbeidsvoorwaardenoverleg
in Nederland en ontwikkelingen
op de Duitse postmarkt. Hierin worden ook meegenomen: • De brief
van Eurocommissaris McGreevy aan Nederland inzake
implementatie Postrichtlijn en een appreciatie van deze brief • De
BTW-problematiek in Duitsland (reikwijdte van het BTW-begrip/begrip universele
dienst) • Informatie over gerechtelijke zaak over CAO TNT Duitsland
met «eigen» vakbond.De Tweede Kamer is geïn- formeerd, 30 536, nr. 70, 71 en 72. 19-03-2008AO KernenergieHet kabinetsstandpunt
inzake kernenergie wordt in het aanstaande Energierapport verwerkt.De Tweede Kamer is geïn- formeerd, 31 510,
nr. 1. 18-03-2008Vragenuur voorgenomen verkoop aan- delen Nuon door AmsterdamHet stenogram van het vragenuur wordt
onder de aandacht van de expertgroep gebracht.Het stenogram is door- geleid aan de expertgroep. 13-03-2008AO T-DABDe Kamer ontvangt
voor een nog te plannen vervolg-AO een brief met daarin: * de (geabstraheerde)
uitkomsten van de consultatie over de voorgenomen veiling en wijziging NFP.
* Het concept-veilingsplan (aangepast aan de consultatie). * Een (nog te verzoeken)
tweede advies van OPTA over al
dan niet uitsluiting van KPN voor deze veiling met de reactie daarop van de
Staatssecretaris. * Een groeipad voor de digitalisering van de radio.De Tweede Kamer is geïn- formeerd, via
24 095, nr. 225, vervolg Algemeen Overleg heeft 13 mei 2008
plaatsgevonden. 13-03-2008Spoeddebat Sluiting Post- kantorenVoor het zomerreces ontvangt de Kamer van de minister van Financiën
een rapportage over de werkafspraken binnen het Maatschappelijk Overleg Betalingsverkeer,
waarin ook de gevolgen van de ontvlechting van ING/ Postbank en TNT worden
meegenomen (gevolgen voor spreiding/bereikbaarheid betalingsverkeer).De minister van Finan- ciën heeft de
Tweede Kamer geïnformeerd, 27 863, nr. 30.  De staatssecretaris zal in een gesprek met
de CEO van TNT komen te spreken over het sociaal plan voor evt. ontslagen
medewerkers van de postkantoren en over een spreidingsplan voor postservicepunten.
De Staats- secretaris zal de Kamer daarover informeren. De Tweede Kamer is geïn- formeerd, 29 502, nr. 19.   Voor 15 juni ontvangt de Kamer een rapportage
over gesprekken van EZ met VNG en IPO over spreiding en bereikbaarheid van
postservicepunten. De Tweede Kamer
is geïn- formeerd, 29 502, nr. 19.12-03-2008Spoeddebat Administratieve lastenIn april ontvangt de Kamer de uitkomsten van de inte- grale nulmeting
(per 1 maart 2007) administratieve lasten.De Tweede Kamer is geïnformeerd,
29 515, nr. 244  In de voortgangsrapportage in mei, zal ingegaan
worden op de lijst van (de 30-tal) terreinen waarvan de nale- vingskosten
zullen worden gemeten. Ook zal verslag worden gedaan in de voortgangsrapportage
van de stand van zaken Eenduidig toezicht (integratie toezicht). De Tweede Kamer is geïn- formeerd, 29 515,
nr. 244 12-03-2008AO ZZPDe Staatssecretarissen
EZ, Fin en SZW sturen voor een (nog te plannen) VAO een brief, met daarin: –
(Hoe te komen tot) één sluitende definitie van het begrip zelfstandigen
binnen de civiele, fiscale als sociale wet- en regelgeving. – Een planning
in tijd met mijlpalen van de belangrijke dossiers op terrein van zelfstandig ondernemerschap,
waaronder levensloop en fiscaal bevorderen ondernemerschap (wo
urencriterium). – Enkele nog onbeantwoorde vragen uit de 2e termijnDe Tweede Kamer is geïn- formeerd,
31 311, nr. 2. 06-03-2008AO MVOBij Minister van
Financiën vragen naar stand van zaken reactie op Belgische voorbeeld
van een verbod op investeringen in wapenhandel en update aan de Kamer (laten)
sturen. EZ heeft hiernaar geïnformeerd bij het ministerie van Financiën.Er is hierover contact tussen de
ministeries van Financiën, Justitie en Defensie.   Update SKK-zaak naar de Kamer, waarbij ook
ingegaan zal worden op de transparantie subsidiëring SKK.De Tweede Kamer is geïn- formeerd, 26 485,
nr. 57   Staatssecretaris zal actief overleggen met
de Praktische Commissie van de pensioenfondsen over het MVO-beleid van pensioenfondsen. De Staatssecretaris spreekt op 2 september
met de pensioenfondsen.   De Staatssecretaris zal aan de Kamer binnen
enkele weken berichten, taak en mogelijk samenstelling van de commissie van
wijzen (bij begeleiding onderzoek) corporate governance en MVO. Staatssecretaris
zal in deze brief ook ingaan op motie-Poppe (TK 31 200 XI, nr. 59 –
motie ingediend bij de VROM-begroting waarin werd verzocht te komen met eenduidige
richtlijnen voor maatschappelijk verantwoord ondernemen zowel bij de productie
als in de internationale handel, met name ter bescherming en behoud van natuur
en milieu).De Tweede Kamer is geïn-
formeerd, 26 485, nr. 58. 29-02-2008Brief Staatssecretaris over Postwet (30 536, nr. 67)Staatssecretaris zal de Kamer op
de hoogte brengen van de uitspraak van de Duitse rechter over de door TNT
gestarte procedure, zodra dit bekend is.De Tweede Kamer is geïn- formeerd, 30 536, nr. 68.  Staatssecretaris doet TK onderzoek Duitse
postmarkt toekomen, wanneer het gereed isDe Tweede Kamer is geïn- formeerd, 30 536, nr. 72.   De Arbeidsinspectie is inmiddels gestart
met een moni- toring-onderzoek waarin wordt nagegaan of de post-
bedrijven hun toezegging zijn nagekomen. Zodra de Arbeidsinspectie
de resultaten van het onderzoek beschikbaar heeft zal de Staatssecretaris
samen met de minister van Sociale Zaken en Werkgelegenheid, de Kamer daarover
rapporteren.De Tweede Kamer is geïn-
formeerd, 30 536, nr. 79. 27-02-2008Nota-overleg Europees Klimaat en EnergiebeleidEZ stuurt de Kamer een voorstel voor de verdeling
van de veilingopbrengsten van CO2-emissierechten.Daar is een werkgroep voor opgericht. Zal eerst
op Ministerraadniveau worden besloten. Dat zal najaar 2008 plaatsvinden. Daarna
zal de Kamer worden geïnformeerd.26-02-2008AO SDEKamer ontvangt
het ECN-rapport met een vergelijking van buitenlandse regelingen om duurzame
energie te stimuleren. ECN is bezig
met de afron- ding, daarna zal rapport aan de Tweede Kamer worden verzonden.   EZ zal Kamer eind maart informeren over de
berekeningen van ECN over WKKDe Tweede
Kamer is geïn- formeerd, 28 665, nr. 98.  EZ zal bij de evaluatie van de SDE in 2010
ook de financieringssystematiek bezien en hierover rapporteren aan de Kamer.   EZ zal het ABN-AMRO rapport inzake het kennisniveau
van vergunningverlenende instanties bezien en zo nodig actie ondernemen.Onderhanden   EZ zal met IPO-VNG bezien hoe voldoende ruimte
kan worden gevonden voor locaties voor wind op land en hierover rapporteren
aan de Kamer. Onderhanden   EZ zal met marktpartijen bezien of en hoe
vanaf 2009 vloeibare biomassa onder de SDE-regeling kan worden gebracht en
hierover rapporteren aan de Kamer.Wordt meegenomen in de ministeriële regelingen voor 2009 waar aan wordt
gewerkt   EZ zal de mogelijkheden bezien om door middel
van een revolving fund SDE-beschikkingen af te geven nadat de benodigde vergunningen
zijn aangevraagd, maar nog niet zijn afgegeven (cf. praktijk in de monumentenzorg)
en hierover rapporteren aan de Kamer.Onderhanden   EZ zal de mogelijkheden om duurzaam inkopen
ook toe te passen voor energie, bespreken met VROM en de Kamer hierover rapporteren. Onderhanden   De ministeriële regeling wordt aangepast
op het terrein van zon-pv conform verzoek van de Kamer.Wordt meegenomen in de ministeriële regelingen voor 2009
waar aan wordt gewerkt   EZ zal met VROM de mogelijkheden bezien of
en hoe in het kader van de milieuwetgeving eisen kunnen worden gesteld aan
het aandeel duurzame energie door warmte-inzet van AVI’s.Onderhanden 14-02-2008VAO Raad voor concurrentievermogenDe Kamer blijft geïnformeerd worden over het standpunt van
het kabinet over het voorstel
voor een Richtlijn ter vereenvoudiging van de voorwaarden voor de overdracht
van defensiegerelateerde producten binnen de EUDe Tweede Kamer is geïn- formeerd, 21 501-30,
nr. 179.14-02-2008Plenair debat GOUDDe
Kamer ontvangt in juni en november dit jaar een voortgangsrapportage GOUDOnderhanden  De Kamer ontvangt binnen een week een brief
met een heroverweging van het project GOUD (conform aange- nomen motie-Aptroot
(26 643, nr. 114)). De
Tweede Kamer is geïn- formeerd, 26 643, nr. 120.   De Kamer ontvangt voor de zomer een brief
over de door het College Standaardisatie opgestelde lijst met te hanteren
open standaarden. Dit zal in de herfst
worden, afhankelijk van de notifi- catie EU  De minister van Financiën heeft toegezegd
in de aanbe- steding GOUD om in de lijst van eisen en wensen waaraan de bieding
moet voldoen, meer wensen ten aanzien van oplossingen voor open standaarden
om te zetten naar eisen.De Tweede
Kamer is geïn- formeerd, 26 643, nr. 120 13-02-2008AO RFIDEind 2008 zal
de Kamer geïnformeerd worden over (de totstandkoming van) een etiketteringssysteem
voor gebruik RFID. De Tweede Kamer
zal voor 1 januari 2009 geïnformeerd worden.   De Kamer ontvangt over enkele weken het onderzoek
van ECP.NL naar sensortechnologie en privacy, vergezeld van een kabinetsreactie
van Staatssecretaris EZ en de ministers van BZK en Justitie.De Tweede Kamer is geïn- formeerd, 31 200
XIII, nr. 57.13-02-2008AO Raad voor ConcurrentievermogenUitwerking van de herziening van het EZ-instrumenta- rium zal
op korte termijn naar de Kamer worden gezon- denDe Tweede Kamer is geïn- formeerd, 31 200 XIII, nr. 47.   Minster zal in de Raad voor het Concurrentievermogen
bij de Commissie aandringen op een inventarisatie van de ervaringen met Europees
aanbesteden in andere Lidstaten.De Tweede Kamer is geïn- formeerd, 21 501-30, nr. 179.06-02-2008AO Defensie industrieDe minister van Economische Zaken informeert de Kamer over actuele cijfers
over spin off en spill over effecten (inzake JSF).De Tweede Kamer is geïn- formeerd, 26 488, nr. 98   De minister van Economische Zaken stuurt
de Kamer een historisch overzicht over de CODEMA-regeling toe, en informeert
de Kamer over generieke en specifieker regelingen in andere (EU)
landen.De Tweede Kamer is geïn-
formeerd, 26 231, nr. 15. 05-02-2008Spoeddebat TK GOUD/aanbe- steden desktop- software RijkStaatssecretaris heeft in dit debat geen
toezeggingen gedaan. Door de minister van Financiën is een technische
briefing toegezegd over de aanbesteding en de aanbestedingsstukken –
al dan niet vertrouwelijk (heeft dinsdag 12 februari plaatsgevonden)De Tweede Kamer heeft de stukken
ontvangen, 26 643, nr. 111 05-02-2008Plenair debat EK Wet informatie-uitwisseling ondergrondse nettenDe minister legt voor het zomerreces
een wetsvoorstel voor aan de MR waarmee de huisaansluitingen uit de reikwijdte
van de Wet worden gehaald.Het wetsvoorstel
is in juni 2008 bij de Raad van State ingediend en heeft een blanco advies
gekregen. Het wetsvoorstel zal nu aan de Tweede Kamer worden verzonden.  De minister zal desgewenst met de beheerders
van grote netwerken op eigen terrein – zoals Shell, DSM en Schip- hol –
in overleg treden om de mogelijkheden te bezien om hen te vrijwaren van extra
wettelijke verplichtingen.Overleg
heeft plaatsgevonden en heeft tot aanpassing van de AMvB geleid.   Bij de evaluatie van de Wet over vijf jaar
wordt de mogelijkheid van centrale gegevensopslag bezien.    De Eerste Kamer zal – desnoods vertrouwelijk –
worden geïnformeerd over de toets die door de Nationaal coör- dinator
terrorismebestrijding wordt uitgevoerd m.b.t. de identificatiebevoegdheid,
zoals geregeld in de ministeriële regeling.De Eerste Kamer is geïn- formeerd, 30 475, nr. F  Minister zal in contact treden met de beheerders
in Rotterdam om de voorgestelde werkwijze te borgen (vrijstelling netbeheerders
m.u.v. Rotterdam).De beheerders in
Rotter- dam hebben een brief ontvangen. Daarnaast heeft gemeente Rotterdam
voor een grote groep beheerders een informatiemiddag georganiseerd waaraan
ook EZ een bijdrage heeft geleverd. 31-1-2008AO DienstenrichtlijnKamer ontvangt een overzicht met besluitvormingsmomenten in het implementatietraject
van de Dien- stenrichtlijn, incl de resultaten van de screening en de samenloop
met het wetsvoorstel over bestuurlijk optreden jegens mede-overheden.De Tweede Kamer is geïn- formeerd, 21 501-30,
nr. 178.   Als uit de screening blijkt dat wetgeving
moet worden aangepast, dan wordt de Kamer hierover geïnformeerd in een
bijlage bij het Dienstenwetvoorstel.    Na indiening van de Dienstenwet zal EZ een
technische briefing voor de Kamerleden organiseren.    De Kamer wordt geïnformeerd over de
stand van zaken Wet Arbeidsvoorwaarden Grensoverschrijdende ArbeidDe Tweede Kamer is geïn- formeerd, 21 501-30,
nr. 181   De Kamer wordt geïnformeerd over de
wenselijkheid van een kaderrichtlijn DAEB, waarbij zal worden inge- gaan op
de gevolgen van concrete diensten.De Tweede Kamer is geïn- formeerd, 21 501-30, nr. 18130-01-2008Plenair debat VeegwetDe minister zal schriftelijk reageren op de ingediende amendementen.De Tweede Kamer is geïn- formeerd, kamerstuk
31 120, nr. 14   Minister vraagt DTe om
te kijken naar hoge voorschotnota’s en mogelijk te ontvangen/te betalen
rente bij te veel of te weinig betaaldDe Energiekamer zal vol- gens planning in augus- tus haar eindrapportage over
de voorschotnota’s afronden, daarna zal de Tweede Kamer geïnformeerd
worden. 30-01-2008AO Aansluiting tuinders WestlandIn het 2e kwartaal 2008 ontvangt de Kamer het energierapport.De Tweede Kamer is geïn- formeerd, 31 510,
nr. 1.   Minister bereidt een wetswijziging voor om
aansluiting en transport van elektriciteit door tuinders te garanderen.Onderhanden, de Tweede Kamer zal in het najaar
geïnformeerd worden.   Bij DTe zal
worden nagegaan hoe ver art 16 lid 1 Elektriciteitswet reikt inzake het geven
van een aanwijzing en beboeten van een netbeheerder. De Kamer zal vervolgens
hierover worden geïnformeerd. Onderhanden, de Tweede Kamer zal in het najaar geïnformeerd worden.   De Kamer zal op de hoogte worden gehouden
van de uitwerking van het congestiemanagement.De Tweede Kamer is geïnformeerd, 29 023, nr. 5615/16-01-2008Wijziging Telecomwet PlenairDe Staatssecretaris zal de Kamer een schriftelijke reactie geven op de ingediende
amendementen en motiesDe Tweede Kamer
is geïn- formeerd, 30 661, nr. 19 20-12-2007AO WapenexportbeleidToezegging is gedaan dat er een brief naar TK gaat over mogelijkheden/onmogelijkheden
extraterritoriale wer- king van de controle op brokering in militaire goederen.De Tweede Kamer zal in het najaar
geïnformeerd worden 13-12-2007AO Wachttijden/dure nummersVoor de plenaire behandeling van het verzamelwets- voorstel Tw (TK 30 661)
informeert de Staatssecretaris de Kamer over de zgn. incubatietijd en duur
inschrijvingen van het bel-me-niet-register.De Tweede Kamer is geïn- formeerd, 30 661, nr. 19   In het Besluit universele dienstverlening
en eindgebrui- kers (Bude) neemt de Staatssecretaris sowieso op, dat nummergebruikers
een minuuttarief met een maximumbedrag moeten hanteren (voorbeeld: «dit
gesprek kost € 0,10 per minuut en maximaal € 1,–»).
Over de moge- lijkheid om daarnaast een vast bedrag per gesprek (voorbeeld: «dit
gesprek kost € 1,– per gesprek») toe te staan, zal de
Staatssecretaris consumentenorganisaties,
operators en nummergebruikers consulteren. Het nieuwe Bude treedt in april
in werking, de Kamer zal hierover geïnformeerd worden.De Tweede Kamer is geïn- formeerd, 30 537,
nr. 22 De Tweede Kamer is geïn- formeerd, 30 537, nr. 23 12-12-2007AO PostStaatssecretaris
stuurt eind februari een update aan de Kamer over arbeidsvoorwaarden Nederland en
situatie Duitse postmarkt. De Tweede
Kamer is geïn- formeerd, 30 536, nr. 6712-12-2007AO OSOSSEZ en BZK zullen
bij de jaarlijkse voortgangsrapportage eOverheid aan de TK informeren over
de voortgang van het actieplan. Hierin zal ook OCW – in een apart para-
graaf – de TK informeren over de vorderingen in het onderwijsveld. De
eerste rapportage volgt in het voor- jaar 2008De voortgang van het actieplan NOiV zal op hoofdlijnen meelopen
in de jaarlijkse eOverheidmonitor van BZK, 29 362, nr. 139.  Voor de naleving op het beleid gericht op
het normatief gebruik van open standaarden zal gebruikt worden gemaakt van
een – in te richten – 1) OS brigade en 2) een «meldpunt
gesloten standaarden». Deze «instanties en/of instrumenten»
worden toegevoegd aan het programmabureau. Het program- mabureau zal ook de
communicatie over Ososs ter hand nemen.Voor het Meldpunt geslo- ten standaarden en de Servicebrigade Open Standaarden
ligt het raam- werk klaar en deze is geac- cordeerd door de stuur- groep.
Aan het program- mabureau is gevraagd hiervoor een PvA op te stellen teneinde
zo snel mogelijk operationeel te zijn.   De NMa zal
indringend worden verzocht een analyse te maken van de werking van de softwaremarkt
(m.n. gericht op de koppelverkoop PC – besturingssystemen). Bij dit
verzoek zal expliciet melding worden gemaakt van de belangstelling van de
TK voor de keuzevrijheid van de burger (incl. de klachten hierover). De Tweede Kamer is geïn- formeerd, 26 643,
nr. 131   De vraag van Gerkens over backwards compatibility
zal schriftelijk worden afgedaan. Gaat om digitale duurzaamheid bij nieuwe
versies (ook bij ODF).Kamervragen
zijn beant- woord en samengevoegd de vragen n.a.v. het debat over GOUD. 26 643,
nr. 120 05-12-2007AO EnergieOver de koelwaterproblematiek
ontvangt de Kamer een brief met (i) het aandeel van centrales met een koeltoren
en het totaaleffect daarvan op het afschakelbeleid en (ii) een oordeel in
hoeverre de bestaande ministeriële regeling nog volstaat na overdracht
van het netbeheer per 1 januari 2008.Onderhanden   Vormgeving en inhoud van het energierapport
zullen begrijpelijk zijn voor een breed publiek.De Tweede Kamer is geïn- formeerd, 31 510, nr. 1.  Kamer ontvangt de Nederlandse
versie van het energie efficiency actieplan.De Tweede Kamer is geïn- formeerd, 30 535, nr. 12   Voor het Kerstreces ontvangt de Kamer een
brief over de aansluitproblematiek van duurzame elektriciteit op het net.De Tweede Kamer is geïn- formeerd,
29 023, nr. 4521-11-2007AO Raad voor het Concurren- tievermogenBegin 2008 ontvangt de Kamer een brief over nanotechnologie.
Hierin zal ook worden gekeken naar nanotechnologie uitgaven in Duitsland.De Tweede Kamer is geïn- formeerd,
29 338, nr. 75.   BNC-fiche Diensten Algemeen Belang wordt
medio december aan de Kamer gestuurd.De Tweede Kamer is geïn- formeerd, 22 112, nr. 59713-11-2007Plenair debat wijziging Mijn- bouwwetDe Kamer een overzicht sturen van organisaties die werkzaamheden
van niet-commerciële aard verrich- ten in de mergelgrotten en daarom
in aanmerking zouden kunnen komen voor vergoeding van de gemaakte kosten. 08-11-2007AO MededingingKamer
ontvangt een overzicht met de richtsnoeren die de NMa hanteert
in haar beleid.De Tweede Kamer is
geïn- formeerd, 24 036, nr. 349   Kamer kan een voordracht doen voor een extra
persoon in de Externe Commissie die toeziet op het marktwerkingsonderzoek.De Kamer heeft niet van deze mogelijkheid
gebruik gemaakt.   Mogelijkheden voor het bieden van schadevergoeding
aan benadeelde partijen in mededingingszaken worden bestudeerd.Onderhanden, zie 22 112, nr. 660 08-11-2007AO AanbestedenConsultatiedocument
AMVB’s wordt aan de Kamer gestuurd.De Tweede Kamer is geïn- formeerd, 30 501, nr. 26   Rechtsbescherming van ondernemers bij de
klachtenbehandeling – bij voorbeeld door anoniem klagen toe te staan –
wordt bezienDe Tweede Kamer is geïn-
formeerd, 30 501, nr. 28  Kamer ontvangt en overzicht van alle noodzakelijke
wetswijzigingen om MKBNederland als
belanghebbende te kunnen aanmelden in aanbestedingszaken.De Tweede Kamer is geïn- formeerd, 30 501, nr. 28   De vragen van mw. Gesthuizen over het aanbesteden
van het 100-dagenplan n.a.v. de brief van de MP, zullen mede namens de MP
schriftelijk worden beantwoord.De
Tweede Kamer is geïn- formeerd, 30 501, nr. 28 06-11-2007AO SDEIn de internationale
paragraaf van het energierapport aandacht besteden aan het feed-in systeem
voor duurzame energie in Duitsland en Spanje.De Tweede Kamer is geïn- formeerd, 31 510, nr. 1.05-11-2007Nota-overleg PKB Randstad 380 en BritNedPKB deel drie aanvullen met traject A1.2De Tweede Kamer is geïn- formeerd.Opgenomen in PKB deel
3, 30 892, nr. 12, en nr. 14 01-11-2007AO Kabel en TDABStaatssecretaris
stelt een Nota van Wijziging op bij verzamelwetsvoorstel Tw (TK 30 661)
om het amende- ment-Blok (art. 1.3 lid 4 Tw) uit de Telecommunicatiewet te
halen.De Tweede Kamer is geïn-
formeerd, 30 661, nr. 8   In de Nota Omroepdistributie van minister
van OCW en Staatssecretaris die komend voorjaar naar de Kamer zal gaan, zullen
de moties-Van Dam/Hessels over de kabel- secor worden betrokken. Evt. noodzakelijke
wetgeving zal synchroon lopen met deze Nota.De Minister van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap heeft toegezegd dat de nota
omroepdistributie in het najaar 2008 naar de Kamer zal gaan.  As. maandag ontvangt de Kamer een brief over
invulling veiling en vergunninglening TDAB-frequenties, waarin de toezegging
wordt meegenomen een deel van de uit te geven kavels wordt geoormerkt voor
digitale radio.De Tweede Kamer is
geïn- formeerd, 24 095, nr. 215 29-10-2007Nota-overleg Schoon & ZuinigDe evaluatie c.q. tussenbalans van Schoon en Zuinig zal parallel lopen aan
de begrotingscyclus voor 2011, zodat het kan worden meegenomen in de behandeling
van de begroting van 2011.Toezegging
zal door Ministerie van VROM uitgevoerd worden   De Kamer zal worden geïnformeerd over
de convenanten (afspraken, maatregelen en doelen) per sector.Toezegging zal door Ministerie van VROM uitgevoerd
worden   De Kamer wordt in het kader van de convenantsafspra-
ken geïnformeerd over de afrekenbare prestaties in 2010, opdat die informatie
kan worden betrokken bij de behandeling van de begroting van 2011.Toezegging zal door Ministerie van VROM uitgevoerd
worden   De Kamer wordt geïnformeerd over de
rapportageverplichting voor biomassa en de zwaardere weging van de tweede
generatie biobrandstoffenOnderhanden   De Kamer wordt geïnformeerd over het
standpunt van de minister van EZ inzake het Belgische voorstel voor zonne-energie
op overheidsgebouwenOnderhanden   De Kamer ontvangt in december a.s. een brief
over de feitelijke situatie en reserveringen met betrekking het energienetDe Tweede Kamer is geïn- formeerd,
29 023, nr. 45   De Kamer wordt geïnformeerd over het
standpunt ten aanzien van de verplichtingen die in British Columbia worden
gesteld aan nieuwe kolencentrales.Onderhanden17-10-2007Plenaire behandeling wetsvoorstel Oneerlijke handelspraktijkenIn de ZZP-brief wordt ingegaan op
de positie van ZZP-ers in het consumentenrechtDe Tweede Kamer is geïn- formeerd,
31 311, nr. 1   Staatssecretaris bericht de Kamer als begin
november de geschillencommissie elektronische communicatiediensten niet van
de grond is. Er is een Geschillencommissie ElektronischeCommunicatiediensten.16/17-10-2007EZ- en FES-begroting 2008 (plenair)MinisterNa de
Kamerbehandeling van Schoon en Zuinig komt er een brief over hoe de CO2-opvang, -afvang en -opslag verder aan te pakkenOnderhanden   Kamer wordt zo spoedig als mogelijk geïnformeerd
over stand van zaken wetsvoorstel Markt en OverheidOp 25-02-2008 is het wets- voorstel aanpassing Mede- dingingswet
ter invoering van gedragsregels voor de overheid ingediend, 31 354.   Indien aanvragen daartoe aanleiding geven
vindt in de loop van 2008 een herprioritering binnen de BSRI plaats.De Tweede Kamer is geïn- formeerd, 31 200
XIII, nr. 37 en Handelingen 2007–2008, nr. 37, Tweede Kamer,
pag. 2923–2924.  De prioriteitsstelling van de NMa betreffende
oligopolies wordt met Kamer besproken (bijvoorbeeld bij bespreking jaarverslag).De Tweede Kamer is geïn- formeerd,
31 200 XIII, nr. 51   De gedachte om duurzame elektriciteit voorrang
te geven, wordt meegenomen in het onderzoek naar de aansluitproblematiek.
De Kamer wordt eind dit jaar gerapporteerd.De Tweede Kamer is geïn- formeerd, 29 023, nr. 43 en 29 023,
nr. 45   Het bedrijfsgerichte instrumentarium wordt
verder gestroomlijnd. In reactie op de moties wordt daar nader op ingegaan.De Tweede Kamer is geïn- formeerd,
31 200 XIII, nr. 47  StaatssecretarisKamer ontvangt brief over betrokkenheid EZ
bij aanpak van wonen, wijken en integratieDe Tweede Kamer is geïn- formeerd, 30 995, nr. 49   Het onderwerp kinderarbeid zal onderdeel
uitmaken van de mvobrief.De Tweede
Kamer is geïn- formeerd, 26 485, nr. 53.   Voor behandeling van de Experimentenwet Bedrijfsgerichte
Gebiedsverbetering (BGV) een overzicht naar de Kamer te sturen van alle lopende
ondernemersfondsenDe Tweede Kamer
is geïn- formeerd, 31 200 XIII, nr. 52 11-10-2007VAO RegeldrukBinnen
enkele weken ontvangt de TK gedetailleerde analyse over nationale koppen.De Tweede Kamer is geïn- formeerd,
29 515, nr. 222  Vervolgrapportage over e-overheid over een
half jaar. Hierin wordt aangegeven welke transacties zullen worden ontsloten
en beschikbaar komen via het Bedrij- venloket, met daarbjj een tijdbalkDe Tweede Kamer is geïn- formeerd, 29 362,
nr. 139  In volgende brief over AL in voorjaar 2008
wordt gerap- porteerd over belevingsmonitor. Er wordt aangesloten bij bestaand
onderzoek en er worden aantal micrometingen gedaan.De Tweede Kamer is geïn- formeerd, 29 515, nr. 24427-09-07AO VTE-RaadDe Kamer
zal voor de behandeling van de EZ-begroting (16-10) geïnformeerd worden
over aanpassing van het samenwerkingsprotocol NMa-OPTA en
over evt. capaciteitsuitbreiding bij OPTA (beiden
m.h.o.o. de nieuwe Postwet).De Tweede
Kamer is geïn- formeerd, 21 501-33, nr. 133, 26-09-07AO RvCEZ verzorgt een
technische briefing inzake JTI’s, KP7, EIT en art. 169. Hierbij komen
aan de orde de onderlinge samenhang, de subsidiariteit en de sturing.Het Ministerie heeft een technische briefing
verzorgd.   In verslag van de RvC of in de brief over
het consumentenacquis aandacht
besteden aan de relatie tussen de aparte regelgeving op het terrein van timesharing
en het internationale privaatrecht.De Tweede Kamer is geïnformeerd, 22 112, nr. 58426-09-07AO LNGIn het energierapport
aandacht besteden aan de markt- positie van Nederland op
het terrein van LNGDe Tweede Kamer
is geïn- formeerd, 31 510, nr. 1.   In een brief aan de Kamer ingaan op de positie
van de kleine netbeheerders (m.n. inzake administratieve
lasten), en de achtergrond van het Italiaanse beleid
om ontheffingen te verlenen van 80% van de LNG-capaciteit. De Tweede Kamer is geïn- formeerd, 29 023,
nr. 44 26-09-07AO zwangere zelfstandigenHet onderzoek naar de problematiek van arbeidsongeschiktheid bij zelfstandigen
wordt in het 1e kwartaal 2008 aan de Kamer gezonden.De Tweede Kamer is geïn- formeerd, 30 420, nr. 115 12-09-07AO regeldrukIn de voortgangsrapportage
regeldruk bedrijvendie maart/april
2008 aan de Kamer zal worden aangeboden, wordt tevens ingegaan op de invulling
van de Belevingsmonitor en wordt aangegeven hoe de nalevingskosten worden
aangepakt.De Tweede Kamer is geïn-
formeerd, 29 515, nr. 244 05-09-07Plenair debat wijziging Elektri- citeitswetDe Kamer zal in het najaar worden geïnformeerd over de overdracht
van de 110 en 150 kV-netten wanneer op dit terrein nieuws te melden valt.De Tweede Kamer is geïn- formeerd,
30 212 nr. 67 en nr. 684. Toezeggingen vóór september 2007DatumOverlegOmschrijvingStand van
zaken 5-07-07AO WBSODaar de kennisinstellingen het WBSO voordeel niet in voldoende mate aan de
opdrachtgevende bedrijven doorgeven
zal als concrete actie een brief naar kennisinstellingen en opdrachtgevende bedrijven worden
gestuurd om deze attent te maken op het WBSO voordeel. Deze brief zal ter
kennisneming aan de Kamer worden gestuurd. Tijdens overleg is expliciet gezegd
dat de minister en de staatssecretaris van Financiën de minister van
Onderwijs, Cultuur en Wetenschap hierin zullen betrekken.De Tweede Kamer is hier- over geïnformeerd, 308 020
XIII nr. 78.   Ten aanzien van het plafond van de WBSO (8mln.)
zullen de minister en de staatssecretaris bezien of indexering/verhoging past
binnen de hele WBSO en het doel van de WBSO. Ook hoogte eerste schijf (110
k€) wordt meegenomen in indexeringsdiscussieDe Tweede Kamer is hier- over geïnformeerd, 31 200
XIII nr. 11.   De bewindslieden zullen bekijken of het 500
uren criterium anders vorm gegeven kan worden, zodat zelfstandigen meer/beter
kunnen profiteren van de WBSO.De
Tweede Kamer is hier- over geïnformeerd, 31 200 XIII, nr. 11  Door een herziene berekening van het gemiddelde
uurloon zullen de AL dalen. In het met het Belastingplan 2008 parallel lopende
wetsvoorstel Overige Fiscale Maatregelen zal dit worden aangekondigd.De Tweede Kamer is hier- over geïnformeerd,
is meegenomen in Belastingplan 2008. 5-07-07VAO wapenexport (met MinBZ)Brief
staatssecretaris als reactie op aangehouden motie-Van Velzen (TK 22 054,
nr. 120); betreft een reactie van kabinet voorafgaand
aan exportvergunningverlening overtollig defensiemateriaal.De Tweede Kamer is geïnformeerd, 22 054,
nr. 124 5-07-07AO Overvallen op winkelsOnderzoek
naar middelen overvallen op winkels zoveel mogelijk te beperken. Daarbij zal
ook gekeken worden naar de geschetste Veiligheidsinvesteringsaftrek (moties-Van
der Vlies c.s.). Onderzoek wordt onafhankelijk uitgevoerd, de sector (MKB-NL,
Platform Detailhandel) worden nadrukkelijk uitgenodigd te participeren in
de begeleidingscommissie voor dit onderzoek.De Tweede Kamer is geïn- formeerd, 31 220 XIII, nr. 10 4-07-07AO InnovatieplatformStrategienota veiligheid en nanotechnologie
eind 2007 naar de Kamer. Tevens jaarlijks een voortgangsrapportage nanotechnologie
naar de Kamer sturen.De Tweede Kamer
is geïn- formeerd, 29 338, nr. 75.  EZ-instrumentarium bezien op effectiviteit.De Tweede Kamer is geïn- formeerd,
31 200 XIII, nr. 47   Kamer nader informeren over zes ICES/KIS-projecten
met specifieke aandacht voor effectiviteit, bestede en nog niet bestede middelen. De Tweede Kamer is geïn- formeerd,
25 017, nr. 61 en nr. 6204-07-07AO ROM’sKamer
informeren over gesprek met NV Oost over kapitaalbehoefte, gesprek met BOM
en gesprek met LIOF inzake overtollige middelen.De Tweede Kamer is geïn- formeerd, 26 570, nr. 26   Na afloop van de eerste tender Pieken in
de Delta, de Kamer informeren over resultaten en lessen voor een volgende
tender. De Tweede Kamer wordt na de eerste tender, geïnformeerd.De brief zal in het najaar van 2008 naar
de Kamer worden gezonden 4-07-07AO Wapenexport (met MinBZ):Kamer
informeren over nieuwe Dual Use-verordening: 1- zodra er een nieuw Commissie-voorstel
ligt en 2- Zodra de Verordening definitief is (wijze van implementeren). Over
de nieuwe dual use verordening wordt nog onderhandeld in Brussel.Nieuw concept is mogelijk in november 2008
gereed.  Nadere uiteenzetting over EU-Gedragscode
wapenexport (m.n. 8e criterium); bij aanbiedingsbrief jaarraportage 2006.De Tweede Kamer is geïn- formeerd,
22 054, nr. 126  Overzicht doorvoer in andere landenDe Tweede Kamer is geïn- formeerd, 22 054,
nr. 138. 3–07–07Plenair debat Wet onafhankelijk netbeheer Eerste KamerRegiegroep samenstellen die provincies en
gemeenten kan assisteren bij hun strategische keuzes omtrent toekomstig aandeelhouderschap
van de energiebedrijven. De expertgroep
onder leiding van A.W. Kist is begonnen met de werkzaamheden.De Tweede Kamer is geïn- formeerd over het
rapport van de commissie, 31 200 XIII, nr. 67, de Eerste Kamer,
30 212, nr. P28-06-07AO Elektriciteits- en GaswetDe BNG wordt opgenomen in de lijst «kring van de overheid». De
betreffende ministeriële regeling wordt hiervoor gewijzigd.In overleg met de Minister van Financiën is
besloten dit nog niet te doen. BNG is nu in overleg met haar aandeelhouders
(waaronder het Ministerie van Financiën) om haar stra- tegie te bepalen.
Daarbij zal dit ter sprake komen.  De minister informeert de Kamer in het najaar
nader over de werking van de gasmarkt.De Tweede Kamer is geïnformeerd, 29 023, nr. 48 28-06-07AO RoamingverordeningStaatssecretaris stuurt brief over de duiding van ontwikkelingen op de mobiele
markt en de afname van het aantal aanbieders van mobiele telefonieDe Tweede Kamer is geïn- formeerd, 30 991,
nr. 4, 26-06-07Plenair debat RijksoctrooiwetEZ zal monitoren of er aanzuigende werking optreedt voor aanvragen van Nederlandse
octrooien vanuit het buitenland door de wijzigingen in de Rijksoctrooiwet.Dit wordt gemonitord. 30-05-07AO CapaciteitstariefDe minister van Economische Zaken zegt toe bij de indiening van het wetsvoorstel
Marktmodel de Kamer nader te informeren over het totale pakket maatregelen
waaronder het capaciteitstarief en de «slimme meter». Hierbij
zullen nadere voorstellen worden gedaan rond de problematiek van sportvereniging
en kerken, multisites, verlaging van de doorlaatwaarde zonder extra kosten,
impact op de tarieven, transparantie van de energierekening en de plaats binnen
het duurzaamheidsbeleid.Wetsvoorstel
is op 04-03-2008 aan de Tweede Kamer verzonden, 31 374 30-05-07Plenair debat marktwerkingOnderzoek naar de effecten van marktwerking in verschillende sectoren.De Tweede Kamer is geïn- formeerd, 24 036,
nr. 343 29-05-07Derde termijn plenaire behan- deling PostwetNa inwerkingtreding nieuwe Postwet wordt een nieuw samenwerkingsprotocol NMa – OPTAopgesteldDe Tweede Kamer is geïn- formeerd
Parlando 21 501-33, nr. 133   OPTA rapporteert
na een jaar na inwerkingtreding van de Postwet over de postmarkt en zal advies
geven over het al dan niet verplicht toegang geven tot het dominante netwerk
(= wettelijke plicht, na 3e NvW + amendement).De nieuwe Postwet is nog niet in werking getreden.   Na de zomer ontvangt de Kamer een rapportage
van de staatssecretaris inzake ontwikkelingen op gebied post in Europa (=
herhaling eerdere toezegging)De Tweede
Kamer is geïn- formeerd, 30 536, nr. 56   Na de zomer rapporteert de staatssecretaris
(met minister SZW) over uitkomsten overleg sociale partners in de postsector
en over uitkomsten onderzoek generiek arbeidsrecht in de postsectorDe Tweede Kamer is geïn- formeerd, 30 536,
nr. 79 23-05-07VAO Vaste verandermomenten (AL)Staatssecretaris heeft toegezegd de Tweede Kamer een notitie over het statistiekbeleid
te sturen. (Modernisering en verlichting statistieken)De Kamer is geïnformeerd, 29 515,
nr. 21828-04-07AO MVODit najaar (uiterlijk
21 december 2007) wordt een kabinetsvisie
MVO naar de Kamer gezonden. Hierin wordt meegenomen, de relatie tussen internationale
verdragen en de (MVO-)handelswijze van bedrijven. De Tweede Kamer is geïn- formeerd,
26 485, nr. 53.   Zodra gereed, zal het kabinet het
onderzoek naar duurzaam beleggen van de Universiteit Maastricht aan de Kamer
zenden.De Tweede Kamer is geïn-
formeerd, 30 800 XIII, nr. 70 25-04-07AO MEPDirect na het
meireces de Kamer informeren over de stand van zaken co-vergistingsregeling,
inclusief de budgettaire dekkingDe Tweede Kamer is geïn- formeerd, 28 665, nr. 91   Brief met overzicht van MEP-bedragen en doelstellingen
naar de Kamer.Deze toezegging wordt
uitgevoerd door het Ministerie van VROM   In het kader van de besluitvorming van een
nieuwe MEP wordt nader gekeken naar een verplicht aandeel duur- zame energie
en de Kamer wordt te zijner tijd over de voor- en nadelen, in het bijzonder
in het licht van de Nederlandse
marktverhoudingen, geïnformeerd.Hier wordt onderzoek naar gedaan. Het onderzoek wordt in het najaar van 2008
door CPB afgerond en dan wordt
de Tweede Kamer geïnformeerd. 19-04-07AO RvCSchriftelijke
afdoening van de vragen omtrent staatssteun scoreboards van de CommissieDit is ter sprake gekomen tijdens het Algemeen
Over- leg van 15 mei 2007. 19-04-07PostwetDe Staatssecretaris
gaat na of het arbeidsrecht bescherming biedt bij een overeenkomst van opdrachtDe Tweede Kamer is geïn- formeerd,
30 536, nr. 5512-04-07PostwetVoorhangen evt.
wijziging aantal bezorgdagen (bij AMvB)Dit is een toezegging vòòr de behandeling van de Postwet in
de TK, tijdens de behandeling is per amendement het wets- voorstel aangepast
waar- door nu in het wetsvoorstel wordt vermeld (art. 16 lid 5) dat de UD
verlener ten minste 6 dagen per week ophaalt en bezorgt (30 536, nr. 54)   Zodra beschikbaar, ontvangt de Kamer het
oordeel over de concessierapportage over 2005. De concessierappor- tage over
2005 is ontvangen. Het conflict tussen TNT en OPTA is
ook opgelost.De rapportage zal met
beoordeling aan de Tweede Kamer verstuurd worden.   Mocht van de inwerkingstredingsdatum van
1 januari 2008 worden afgeweken, dan zal het koninklijk
besluit waarin de nieuwe datum wordt vastgelegd, worden voorgelegd
aan de Kamer.Door de ontwikkelingen
rondom de Postwet is deze toezegging in deze vorm niet meer van toepassing. 5-04-07VAO MVOIn kabinetsvisie
MVO terugkomen op ketenverantwoor- delijkheid (n.a.v. adviesaanvraag SER)
Deze kabinetsvisie en dit punt
zijn ook besproken in het AO op 21 maart, de toezegging in dit VAO volgt
op de motie-Irrgang (TK 26 485, nr. 49).De Tweede Kamer is geïn- formeerd, 26 485, nr. 53.   De bijdrage van aandeelhouders aan maatschappelijk
verantwoord ondernemen of het gebrek daaraan onderzoeken en kijken welke rol
de code-Tabaksblat daarin kan spelen (reactie op motie-Vendrik/TK 26 485,
nr. 45).De Tweede Kamer is geïn-
formeerd, 26 485, nr. 53   In de kabinetsvisie
MVO wordt ingegaan op wat wel en niet te verwachten is op het terrein van
dierenwelzijn (reactie op motie-Ouwehand/TK 26 485, nr. 50).De Tweede Kamer is geïn- formeerd, 26 485,
nr. 5305-04-07Plenaire behan- deling Wet Kamers van KoophandelDe totaalsom van de heffingen zal niet stijgen
met meer dan de inflatieDit wordt
in de gaten gehouden, zie ook 30 857, nr. 13 en nr. 15  Opsturen t.z.t. aan de Kamer van de goedgekeurde
good governance code van de Kamers van Koophandel.De gedragscode is goed- gekeurd door
de Staatssecretaris.03-04-07Vragenuurtje gasmetersDTe verzoeken
onderzoek te doen naar de vermeende problemen van gasmeters, waardoor de consument
te veel voor het gas zou betalen.De eerste onderzoeksresultaten (tussenrapportage) zijn 17 okt. per brief aan
de kamer gestuurd (29 372, nr. 72) Het onderzoek van de Energiekamer
loopt nog door, dit najaar zal de Tweede Kamer geïnformeerd worden.28-03-07AO AftapbeleidMedio
mei 2007 zal de evaluatie kostenregeling aftappen naar de Kamer worden gezonden.De Tweede Kamer is geïn- formeerd,
30 517, nr. 4 28-03-07AO MVODe Staatssecretaris
stuurt vóór 21 dec. Een notitie over MVO naar de Tweede Kamer.De Tweede Kamer is geïn- formeerd,
26 485, nr. 53 21-03-07AO Open SourceVoor Prinsjesdag
krijgt de Kamer een uitgebreide brief met een analyse en stappenplan. In de
brief staat een antwoord op de vragen over de JSF, het pilotproject bij de
rijksoverheid, het Groningse model en het opnemen in de aanbestedingswet.
Open source software en open standaarden zullen worden meegenomen in het bestuursakkoord.De Tweede Kamer is geïn- formeerd
26 643, nr. 98   De Staatssecretaris zal tijdig voor het zomerreces
met een reactie komen op de motie-Gerkens, zodat er nog voor het zomerreces
over gedebatteerd kan wordenDe motie
Gerkens gaat over cybercrime. Justitie is trekker, EZ en BZK zijn betrokken.
De motie is beantwoord in de kamer- brief over de herijking ICT veiligheidsbeleid,
26 643, nr. 1034-12-06Plenair debat EK over TelecomwetOverleg met minister van Justitie en de notariële beroepsgroep (uitnodiging
reeds verstuurd) om de noodzaak van een nadere Wetswijziging te bezien die
ertoe strekt dat de exploitant na verloop van tijd ook de eigendom kan verwerven
via horizontale natrekking. Deze wetswijziging zou pas van kracht worden na
twee jaar om eerst de het overgangsrecht conform amendement Hessels (overgangsrecht
om eigenaren via verti- cale natrekking de eigendom te laten verwerven) zijn
loop te laten krijgen.Op 2 juli 2007
heeft over- leg plaats gevonden tussen vertegenwoordigers van energie/telecom/watersectoren
en EZ/JUS. Daaruit volgde dat de sectoren een gezamenlijk initiatief zullen
nemen om de notarissen te helpen. Een beslissing om regel- geving al dan niet
aan te passen kan nadien worden genomen. Bij die beslis- sing heeft Justitie
het voortouw (betreft burger- lijk recht en/of notariële wet- of regelgeving).
Het overleg vordert gestaag. JUS/EZ hebben instemmend gereageerd op het jongste
voorstel van KNB, maar de sectoren hebben daar nog kritiek op. De besprekingen
lopen dus nog door.  Evaluatie van de werking van hoofdstuk 5
van de Telecommunicatiewet wet na 4 jaarOnderhanden, de evaluatie zal in 2011 uitgevoerd worden 13-11-06Plenaire behan- deling Wet onafhankelijk netbeheerBinnen EZ een shareholder academy opzetten.De shareholders academy is de aandeelhoudersdag
geworden Deze heeft plaatsgevonden in oktober 2007.   Na 2013 bezien of er een noodzaak bestaat
voor elektriciteitsproductie in publieke handen.Onderhanden   Vinger aan de pols houden bij eventueel in
beheer geven van de 50 kV-netten aan TenneTOnderhanden26-10-06AO ALOverleg V&W,
brancheorganisaties en CBS over
vervoersenquête voertuigen lichter dan 2 tonDe Tweede Kamer is geïn- formeerd, 29 515, nr. 222  In rapportage eenduidig toezicht over 2006
ingaan op borging maximum 2 bezoeken per jaar voor MKBDeze toezegging wordt uitgevoerd door het
ministerie van Binnenlandse Zaken en Konin- krijksrelaties. 18-10-06Begrotingsbehandeling EZStaatssecretaris EZ brengt met dhr. Aptroot werkbezoek bij het CBS én
bij een ondernemer die moet voldoen aan statistiekverplichtingen.Hier is aandacht aan geschonken in Kamerbrief,
29 515, nr. 218   Staatssecretaris EZ komt met een visie op
de detailhandel. De Staatssecretaris
zal deze in het najaar van 2008 versturen.   Staatssecretaris EZ gaat met de minister
van Justitie praten over auteursrechtenorganisatiesDe Tweede Kamer is geïn- formeerd, 29 838, nr. 6 5-10-06AO RAZEBIn het kader van de mid-term
review terugkomen op de EPA’sDe Review is niet geko- men, wel heeft de Europese Commissie een mededeling
gedaan. 7-09-06AO UMTSBrief over bekendheid met
bestemmingsplannen, communicatie, instemmingsprocedure en informatievoorziening
door het Antennebureau (incl. website).De Tweede Kamer is geïnformeerd, 27 561, nr. 3429-08-06Plenaire behan- deling novelle op Veegwet/GaswetOnderzoek naar seizoensflexibiliteit op voorwaarde
dat amendement nr. 5 op Novelle bij Veegwet wordt inge- trokken. Onderzoek
naar veilen exit/entry capaciteit te betrekken bij de evaluatie van gasmarkt.
Uitvoeren concept motie inzake AMvB gashandel. Motie is uitein- delijk niet
ingediend door Crone, vanwege toezegging Minister.De Kamer is geïnformeerd, 29 023, nr. 48.29-08-06Plenaire behan- deling Mededin- gingswetOverleg met NMa over
recidive als boeteverzwarende omstandigheid in BoeterichtsnoerenDeze toezegging wordt meegenomen bij de invul- ling
van het high trust boete beleid   Inzetten om celstraffen en bestuursverboden
te introdu- ceren voor overtreding van de Mededingingswet, waar- bij goed
moet worden gekeken naar de wetssystematiek en naar de praktische uitvoering
van bestuursrechtelijke en strafrechtelijke regimes naast elkaar.Toegezegd dat duaal stel- sel er komt naar
aanleiding van motie Ten Hoopen, zie ook 31 200 XIII, nr. 76   Onderzoek naar mogelijkheid opnemen van verbod
voor ondernemingen in Code Tabaksblat om bestuurders te vrijwaren voor persoonlijke
boetes NMa.Op verzoek van de minister van Fjnanciën, mede na- mens
de ministers van Economische Zaken en Justitie, heeft de Com- missie-Frijns,
mede advies uit gebracht over het opne- men in de Code-Tabaks- blatt van een
verbod op vrijwaring voor boetes voor overtreding in de Mededingingswet. De
Commissie-Frijns ziet daartoe geen aanleiding.   Check of NMa een
open norm invult die beleid is.De
Tweede Kamer is geïnformeerd, 24 036, nr. 349 21-06-06AO WTODiscussie over EPA’s (review) in het najaar
met de Kamer.De Tweede Kamer is geïn-
formeerd, 25 074, nr. 149, 14-06-06AO Sociale innovatieSamenwerking in Noord Limburg onder de aandacht brengen van de projectdirectie
Leren en Werken.Dit is onder de aandacht
gebracht. 31-05-06AO administratieve lastenInstructie voor ambtenaren in Brussel om administratieve
lasten bij nieuwe richtlijnen te vermijden.Is in voorzien door plaat- sing Administratieve
Lasten ambtenaar bij PV te Brussel   Punt ERBO-enquetes en KvK’sDe Tweede Kamer is geïn- formeerd 29 515,
nr. 24418-05-06AO Raad Con- currentievermogenIn de geannoteerde agenda gedetailleerd in gaan op wijzigingen in het voorstel
voor consumentenkrediet. De Tweede Kamer is geïn- formeerd, 21 501-30,
nr. 158-H en 160 03-11-05EZ begrotingsbehandeling & VAO herijkingBij komende evaluatie van de pilots met innovatievouchers bezien
of aspect marketing daarin voldoende geborgd is.De Tweede Kamer is geïn- formeerd, 31 200 XIII, nr. 50   Zodra er helderheid is over uitstootplafond
industrie na 2008 zal de Kamer worden geïnformeerd.Onderhanden, de Kamer zal geïnformeerd worden13-10-05AO Informatie-industrieBegin volgend jaar zullen meetbare indicatoren voor de OPTA naar
de Tweede Kamer worden gestuurd:Na de evaluatie van OPTA in 2005
is met OPTA en met marktpartijen
overleg gevoerd over het opstellen van prestatie-indicatoren. N.a.v. dit overleg
zijn de bestaande kengetallen, die jaarlijks door OPTA wor-
den aangeleverd, aange- scherpt en door OPTA gebruikt
in haar jaarverslag 2006. Verder onder- zoek naar bruikbare pres- tatie-indicatoren
is mo- menteel gaande, waarbij echter blijkt dat het opstel- len daarvan zeer
complex is. De Kamer zal hierover in de eerste helft van 2009 worden geïnformeerd,
bij de resultaten van de aan- komende evaluatie van OPTA.BIJLAGE TREFWOORDENREGISTERAdministratieve lasten 10, 17, 22, 28, 55, 56, 57, 86, 88, 90, 92,
97, 98, 146, 149, 160, 166, 171Agentschap Telecom 5, 90, 91, 105, 117, 135, 136, 137, 138, 139Agentschap 12, 52, 70Apparaatsuitgaven 3, 5, 100BBMKB 3, 50, 51, 52, 56, 59, 60Bedrijfsleven 5, 8, 9, 10, 14, 20, 32, 34, 46, 47, 48, 54, 57, 58,
59, 60, 61, 65, 73, 76, 77, 78, 79, 80, 81, 82, 88, 96, 97, 98, 99, 110, 111,
142, 143, 144, 157Bedrijven 3, 4, 8, 9, 10, 11, 12, 14, 16, 17, 18, 22, 24, 27, 29,
30, 31, 32, 34, 35, 36, 38, 39, 40, 41, 42, 43, 44, 45, 46, 48, 49, 50, 51,
54, 55, 56, 57, 58, 59, 60, 61, 62, 64, 65, 68, 69, 73, 74, 75, 76, 77, 79,
80, 81, 82, 83, 91, 92, 94, 96, 97, 98, 99, 126, 142, 145, 149, 154, 156,
157, 158, 166, 167, 168Beleidsagenda 1, 8, 14, 19, 61, 65Beleidsartikelen 1, 3, 5, 6, 21, 100, 102Beleidsprogramma 8, 19, 20, 21, 25, 39, 40, 60, 97, 106, 108CBS 5, 27, 35, 41, 56, 59, 74, 86, 87, 88, 98, 113, 114, 146, 170Coalitieakkoord 23, 30, 56, 102, 105, 117, 141Communicatie 89, 92Consumentenautoriteit 5, 11, 17, 24, 26, 31, 32, 104, 105, 117Consumenten 8, 11, 12, 14, 17, 29, 30, 31, 32, 33, 78, 79, 91, 92,
94, 96, 147, 151, 163, 165, 166, 171CPB 5, 7, 25, 27, 51, 84, 121, 126, 127, 132, 137, 138, 169DTe 154, 163, 169Economie 8, 9, 49Economische groei 3, 7, 10, 24, 25, 29, 34, 39, 44, 61, 65, 88, 89Edelmetaal Waarborg Nederland 147Elektronische 18, 89, 90, 94, 114, 140, 143, 165Energiebesparing 14, 20, 65, 72, 73, 75, 110Energiehuishouding 3, 8, 13, 17, 18, 19, 22, 25, 65, 66, 67, 72,
75, 109, 142EU 5, 12, 13, 14, 18, 21, 24, 27, 28, 29, 35, 38, 39, 41, 50, 54,
59, 66, 70, 72, 73, 75, 78, 79, 92, 95, 98, 113, 149, 152, 154, 158, 161,
162, 167Europa 4, 5, 12, 22, 24, 26, 27, 45, 46, 61, 68, 72, 104, 141, 142,
156, 168EVD 2, 5, 40, 54, 59, 77, 80, 81, 112, 120, 125, 126, 128, 129ICT 4, 8, 12, 14, 16, 40, 45, 49, 61, 83, 89, 90, 94, 95, 96, 97,
98, 99, 100, 101, 145, 153, 170Innovatiebeleid 3, 41, 47, 72Innovatie 8, 9, 10, 13, 16, 17, 18, 19, 20, 22, 29, 34, 36, 40, 41,
44, 45, 47, 49, 51, 54, 55, 58, 73, 81, 100, 101, 105, 106, 107, 110, 120,
130, 132, 144, 145, 158, 167Innovatievermogen 18, 19, 22, 34, 35, 36, 37, 40, 105, 142, 144Kabinet 4, 7, 8, 9, 10, 11, 12, 13, 14, 16, 17, 21, 27, 41, 47, 55,
56, 58, 59, 60, 65, 73, 78, 96, 115, 119, 152, 154, 157, 158, 159, 161, 162,
167, 168, 169Kamers van Koophandel 55, 57, 59, 146, 169Leeswijzer 3MKB 10, 16, 35, 39, 40, 41, 42, 43, 44, 45, 46, 48, 56, 57, 59, 60,
64, 76, 80, 82, 90, 96, 97, 131, 145, 154, 156, 158, 164, 167, 170Nederland 4, 5, 7, 8, 9, 10, 11, 12, 14, 15, 16, 17, 22, 24, 25,
26, 27, 28, 29, 31, 34, 35, 38, 39, 41, 42, 44, 45, 46, 47, 50, 51, 54, 55,
57, 58, 59, 60, 61, 62, 63, 65, 66, 68, 70, 71, 73, 74, 75, 76, 78, 79, 80,
81, 82, 83, 88, 89, 92, 94, 95, 96, 97, 98, 99, 104, 106, 126, 131, 142, 143,
144, 145, 146, 147, 148, 151, 153, 155, 156, 158, 159, 163, 164, 166, 168,
169NMa 5, 11, 24, 26, 29, 30, 104, 105, 117, 148, 154, 155, 158, 164,
165, 166, 168, 171OCNL 36, 37, 38, 39, 40Octrooicentrum 2, 5, 38, 130, 131, 132, 133, 134, 141Ondernemerschap 3, 9, 11, 17, 24, 34, 41, 47, 50, 51, 55, 57, 58,
64, 107, 108, 142, 145, 149, 150, 158, 160Ondernemingsklimaat 4, 10, 22, 27, 34, 50, 51, 52, 62, 107, 142OPTA 5, 11, 14, 90, 91, 95, 99, 105, 117, 147, 159, 166, 168, 169,
172Personele uitgaven 5Resultaatverantwoordelijkheid 4SenterNovem 2, 5, 37, 40, 42, 43, 46, 59, 63, 67, 74, 77, 119, 120,
121, 122, 123, 124, 141SodM 5, 66Statistieken 4, 66, 86, 87, 113, 114, 143, 146, 168WTO 5, 10, 50, 52, 54, 78, 79, 157, 158, 171XNoot1De SER-ladder bestaat uit drie onderdelen en is bedoeld als een hulpmiddel
bij de besluitvorming. In de SER-ladder wordt (1) aandacht besteed aan een
optimaal gebruik van de beschikbare (of door herstructurering beschikbaar
te maken) ruimte, (2) aan de opties om door meervoudig ruimtegebruik de ruimteproductiviteit
te verhogen, en (3) aan uitbreiding van het ruimtegebruik.XNoot1xDSL is de verzamelnaam voor diverse DSL oplossingen zoals ADSL (Asymmetrisch)
en SDSL (Symmetrisch). 
 
 Naar boven

 

Directe linkKopieer de link naar uw clipboard 

https://zoek.officielebekendmakingen.nl/kst-31700-XIII-2.html

Sluit modaal

 

Disclaimer
De hier aangeboden pdf-bestanden van het Staatsblad, Staatscourant, Tractatenblad, provinciaal blad, gemeenteblad, waterschapsblad en blad gemeenschappelijke regeling vormen de formele bekendmakingen in de zin van de Bekendmakingswet en de Rijkswet goedkeuring en bekendmaking verdragen voor zover ze na 1 juli 2009 zijn uitgegeven. Voor pdf-publicaties van vóór deze datum geldt dat alleen de in papieren vorm uitgegeven bladen formele status hebben; de hier aangeboden elektronische versies daarvan worden bij wijze van service aangeboden.

 

Over deze website
Contact
English
Help
Zoeken

Informatie hergebruiken
Privacy en cookies
Toegankelijkheid
Sitemap
Kwetsbaarheid melden

Open data
Linked Data Overheid
PUC Open Data

MijnOverheid.nl
Rijksoverheid.nl
Ondernemersplein.nl
Werkenbijdeoverheid.nl