Wijziging Embryowet i.v.m. schrappen termijn voordracht voor kon. besluit op grond waarvan art. 24, onderdeel a, vervalt; Voorlopig verslag van de vaste commissie voor Volksgezondheid, Welzijn en Sport/Jeugd en Gezin
Staten-Generaal — Kamerstuk 
Datum: 2019-09-26 00:00:00.000000
Rechtsgebied: Wetgeving


(function (window, document, dataLayerName, id) {
 window[dataLayerName] = window[dataLayerName] || [], window[dataLayerName].push({ start: (new Date).getTime(), event: "stg.start" }); var scripts = document.getElementsByTagName('script')[0], tags = document.createElement('script');
 function stgCreateCookie(a, b, c) { var d = ""; if (c) { var e = new Date; e.setTime(e.getTime() + 24 * c * 60 * 60 * 1e3), d = "; expires=" + e.toUTCString() } document.cookie = a + "=" + b + d + "; path=/; Secure" }
 var isStgDebug = (window.location.href.match("stg_debug") || document.cookie.match("stg_debug")) && !window.location.href.match("stg_disable_debug"); stgCreateCookie("stg_debug", isStgDebug ? 1 : "", isStgDebug ? 14 : -1);
 var qP = []; dataLayerName !== "dataLayer" && qP.push("data_layer_name=" + dataLayerName), qP.push("use_secure_cookies"), isStgDebug && qP.push("stg_debug"); var qPString = qP.length > 0 ? ("?" + qP.join("&")) : "";
 tags.async = !0, tags.src = "https://koop.piwik.pro/containers/" + id + ".js" + qPString, scripts.parentNode.insertBefore(tags, scripts);
 !function (a, n, i) { a[n] = a[n] || {}; for (var c = 0; c < i.length; c++)!function (i) { a[n][i] = a[n][i] || {}, a[n][i].api = a[n][i].api || function () { var a = [].slice.call(arguments, 0); "string" == typeof a[0] && window[dataLayerName].push({ event: n + "." + i + ":" + a[0], parameters: [].slice.call(arguments, 1) }) } }(i[c]) }(window, "ppms", ["tm", "cm"]);
 })(window, document, 'dataLayer', 'f8b9eee5-8d9c-4ea1-abd5-83e174f29813');
 
 
 
Direct naar content
Navigatie
Contextinformatie
Publicatie
Acties
Inhoudsopgave
Gerelateerde informatie

Menu

U bent nu hier: 
Publicaties
Officiële publicaties

Inloggen

Primaire navigatie

Andere sites binnen Overheid.nl
Home
Uitgebreid zoeken
Mijn abonnementen
Help

Andere sites binnen Overheid.nl

Berichten over uw Buurt
Zoals vergunningen, bouwplannen en lokale regelgeving.

Rondom uw woonadres
Rondom een zelfgekozen adres

Dienstverlening
Zoals belastingen, uitkeringen en subsidies.

Naar dienstverlening

Beleid & regelgeving
Officiële publicaties van de overheid.

Naar beleid & regelgeving

Contactgegevens overheden
Adressen en contactpersonen van overheidsorganisaties.

Naar overheidsorganisaties

 
 
 
U bent hier:

Home

Kamerstuk 20072008-31046, nr. A

 
 
 

Kamerstuk

Datum publicatie
Organisatie
Vergaderjaar
Dossier- en ondernummer
Datum vergadering

16-11-2007

Eerste Kamer der Staten-Generaal

2007-2008

31046 nr. A

15-11-2007

 

 

 
 
 Toon meer van: Inhoudsopgave
 
 

 
 AanhefLichaamI. INLEIDINGII. INHOUD WETSVOORSTEL1. Systematiek van de wetDe wet zelfSamenhang met aanpalende wetgeving2. Verlenging moratorium3. Instrumenteel gebruik speciaal voor onderzoek
te kweken embryo’s4. Beoordeling van argumentenBegripsbepalingMaatschappelijk draagvlakBeoordeling wetenschappelijk onderzoekGezondheidsraad5. Specifieke problemenIII. EUROPA EN INTERNATIONALE CONTEXTIV. DIVERSENOndertekening
 

 
 
 Toon meer van: Extra informatie
 
 

 
 

Informatie over publicatie

 

 

 
 Toon meer van: Gerelateerd
 
 

 
 Publicaties in kamerdossier

Kamerdossier 31046Toon alle publicaties in het hoofddossier

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Publicaties referendum

 

 

 

 

 

Authentieke versie (PDF)
bestandsgrootte: 46 Kb

Informatie

Gerelateerd

Printen

Delen

 
 
 
31 046Wijziging van de Embryowet in verband met het schrappen van de termijn
waarbinnen een voordracht moet worden gedaan voor een koninklijk besluit op
grond waarvan artikel 24, onderdeel a, vervaltAVOORLOPIG VERSLAG VAN DE VASTE COMMISSIE VOOR VOLKSGEZONDHEID, WELZIJN
EN SPORT/JEUGD EN GEZIN1Vastgesteld 15 november 2007Het voorbereidend onderzoek heeft de commissie aanleiding gegeven tot
het maken van de volgende opmerkingen en het stellen van de volgende vragen.I. INLEIDINGDe leden van de CDA-fractie hebben met gemengde
gevoelens kennisgenomen van het wetsvoorstel. De opvattingen in CDA-kring
over onderzoek met behulp van rest-embryo’s, alsmede onderzoek met behulp
van daartoe tot stand gebrachte embryo’s zijn sinds de parlementaire
behandeling van de Embryowet niet gewijzigd. Op grond daarvan betreuren deze
leden dan ook, dat de wijziging van de wet nog steeds de mogelijkheid openlaat
dat bij Koninklijk Besluit het verbod wordt opgeheven. Zij kunnen zich niet
aan de indruk onttrekken, dat zulks samenhangt met de implicaties van het
Europees Verdrag inzake de Rechten van de Mens en de Biogeneeskunde (VRMB).
Hierover is namens de toenmalige CDA-fractie het standpunt ingenomen, dat
de in de oorspronkelijk wet gekozen constructie enkel tot doel had een beroep
op artikel 36 VRMB mogelijk te maken, hetgeen de CDA-fractie in strijd achtte
met artikel 19 onder c van het Weens Verdrag inzake het Verdragenrecht. Dit
aspect heeft destijds geen aandacht gehad van de Raad van State. Is het kabinet
bereid de Raad hieromtrent alsnog advies te vragen?Destijds was voorts sprake van een aanvullend protocol bij het VRMB inzake
de bescherming van de embryo en foetus. Kan het kabinet meedelen in welk stadium
dit protocol zich bevindt en wat de implicaties zijn voor het onderhavige
onderwerp?Het coalitieakkoord voorziet in een krachtige stimulans van het onderzoek
met behulp van adulte stamcellen. Kan het kabinet meedelen waaruit die krachtige
stimulans bestaat? Kan het kabinet eveneens meedelen of dit onderzoek gepaard
gaat met interuniversitaire en internationale samenwerking en zo ja, op welke
wijze (welke universiteiten zijn erbij betrokken; welke ondernemingen; hoe
zien de onderzoeksprogramma’s eruit; welke financiële
middelen zijn er op meerjarenbasis voor beschikbaar; welk aandeel levert de
Nederlandse regering en welk aandeel Nederlandse instituten en ondernemingen)?De leden van de VVD-fractie constateren dat
dit wetsvoorstel in de Tweede Kamer uitvoerig is besproken, en uiteindelijk
door een relatief grote meerderheid is aanvaard. Bij de behandeling in de
Eerste Kamer is het zaak nu nog eens op enige afstand te bezien of inzake
dit wetsvoorstel nog andere argumenten naar voren gebracht kunnen worden,
en ook hoe de impact van dit wetsvoorstel zal zijn op de omgang met het (pre)embryo
in het kader van wetenschappelijk onderzoek. Daarbij zijn er volgens de leden
van de VVD-fractie twee verschillende zaken aan de orde.De eerste kwestie betreft de technische mogelijkheid en de noodzaak van
het kweken van embryo’s, anders gezegd de opportuniteit van een eventuele
verlenging c.q. opheffing van het moratorium waarover dit wetsvoorstel gaat.
De tweede kwestie betreft de principiële vraag naar de morele aanvaardbaarheid
van het kweken van embryo’s uitsluitend met oog op een instrumenteel
gebruik ervan. Over beide zaken willen de leden van de VVD-fractie de staatssecretaris
c.q. minister graag nog een aantal vragen voorleggen.Een ander punt van aandacht bij een debat over dit wetsvoorstel is volgens
de leden van de VVD-fractie de vraag welke soort geneeskunde wij in onze samenleving
wensen, en dus welk soort wetenschappelijk onderzoek wij willen bevorderen.
Wat heeft prioriteit en wat niet? Hoeveel levens zullen ooit, wellicht, in
een verre toekomst kunnen worden gered door middel van het kweken van embryo’s?
Is dit werkelijk een belangrijke zaak? Het is denkbaar, dat het principe van
respect voor mensen, in dit geval ernstig zieke mensen, in de weegschaal kan
komen te liggen met het respect voor potentieel menselijk leven, maar zeker
is het voor alsnog niet, omdat er nauwelijks of geen zicht is op therapeutische
successen als gevolg van embryo-onderzoek. Gaarne vernemen de leden van de
VVD-fractie de visie van het kabinet op dit punt, en zij wachten met belangstelling
de antwoorden af.De leden van de fractie van de PvdA hebben
kennisgenomen van het onderhavige wijzigingsvoorstel waarin het moratorium
op het speciaal tot stand brengen van embryo’s en deze te gebruiken
voor wetenschappelijk onderzoek en andere doeleinden dan het bewerkstelligen
van een zwangerschap, gehandhaafd blijft. Met het huidige wijzigingsvoorstel
blijft – zo hebben zij begrepen – de mogelijkheid wel bestaan
om het moratorium op een later tijdstip op te heffen. Dit is dan niet langer
aan een termijn gebonden.Bij de wet die in 2002 in werking is getreden, is een moratorium van 5
jaar ingesteld. De verwachtingen inzake embryonaal stamcelonderzoek waren
toen hooggespannen en de idee was dat er op afzienbare tijd meer inzicht zou
zijn op de mogelijkheden ervan. Bij de toelichting van de staatssecretaris
van VWS naar aanleiding van vragen in de Tweede Kamer, stelt zij dat de wetenschappelijke
verwachtingen naar beneden moeten worden bijgesteld. De techniek waarop in
2002 de hoop was gevestigd, is minder ver dan verwacht. Bovendien, zo stelt
het kabinet, biedt de wet nu al veel mogelijkheden voor wetenschappelijk onderzoek
en voortgang van kennisvermeerdering op dit terrein. Verwezen wordt naar het
inzetten van restembryo’s na IVF en het volwassen stamcelonderzoek.
Ook wordt gewezen op het afgenomen maatschappelijk draagvlak.Deze wet, de totstandkoming ervan en de wijziging, is een «klein
medisch-ethisch mijnenveld». De «knip» wordt gemaakt bij
het speciaal tot stand brengen van
embryo’s voor wetenschappelijk onderzoek. Gebruik van overgebleven embryo’s
uit IVF behandeling en onder toestemming van de vader en moeder is wel toegestaan.
In het eerste geval zou getornd worden aan het respect voor menselijk leven,
in het tweede geval niet omdat deze embryo’s anders teloor zouden gaan
(ze waren er al in het kader van IVF). Deze redenering is te volgen, maar
er valt natuurlijk ook wat op af te dingen. Een en ander hangt af van wat
onder «menselijke waardigheid» precies wordt verstaan. Sommigen
vinden het gebruiken van restembryo’s ook al veel te ver gaan en anderen
zien het verschil niet tussen het gebruik van restembryo’s en het tot
stand brengen van embryo’s voor wetenschappelijk onderzoek. In ethische
zin is op dit terrein onvoldoende consensus.De beoordeling van de wetenschappelijke vooruitgang is evenmin eenduidig.
Daar waar de regering zegt dat er te weinig voortgang is geboekt, denken de
deskundigen daar heel anders over. Dit blijkt uit brieven, evaluatieonderzoek
en expertmeetings. In verschillende toonaarden wordt gesteld dat het moratorium
een belangrijke belemmering is voor de voortgang van het wetenschappelijk
onderzoek. In Europa is de terughoudendheid in de wetgeving geringer geworden.Tegen deze achtergrond willen de leden van de PvdA-fractie een aantal
vragen naar voren brengen. Deze hebben betrekking op a) de systematiek van
de wet b) de argumenten die zijn ingebracht ter onderbouwing van voortzetting
van het moratorium en c) het Europese perspectief.De leden van de SP-fractie memoreren dat bij
het ontwerp van de Embryowet in 2002 is voorzien in de mogelijkheid om embryo’s
tot stand te brengen voor andere doeleinden dan zwangerschappen. Hiertoe zijn
toen in de wet diverse voorwaarden gesteld. Ook werd destijds de mogelijkheid
geschapen om op termijn onderzoek te doen met stamcellen afkomstig uit speciaal
voor onderzoek tot stand gebrachte embryo’s. Vooralsnog werd besloten
tot een moratorium voor de duur van vijf jaar in afwachting van de stand van
zaken in de wetenschap en de noodzaak tot toepassing van techniek en kennis
op dit gebied.Het voorliggende wetsvoorstel houdt onder andere in dat de bestaande mogelijkheid
naar onderzoek gebruikmakend van (volwassen) lichaamsstamcellen en het gebruik
van «overtollige» embryo’s in vitro afkomstig van een vrouw en partner met een voltooide kinderwens mogelijk
blijft; dit laatste heeft de waardering van de leden van deze fractie. Echter,
het (toegepast en fundamenteel) onderzoek naar de ontwikkeling van menselijke
embryo’s in vitro welke afkomstig zijn van
een vrouw met een onbekende of onvoltooide kinderwens en welke speciaal voor
dit ontwikkelingsonderzoek met instemming van betrokkenen tot stand zijn gekomen,
blijft vallen onder het bestaande moratorium, hetgeen de Embryowetswijziging
beoogt te continueren.De leden van de fractie van GroenLinks hebben
eveneens kennisgenomen van het wetsvoorstel. De belangrijke vraag die in het
voorstel van wijziging van de wet ten grondslag ligt, is de morele vraag in
hoeverre embryo’s anders dan voor zwangerschappen i.c. wetenschappelijk
onderzoek verantwoord is. Daarnaast wordt het voorstel van wijziging van de
wet toegelicht met het meer pragmatische argument dat de wetenschappelijke
resultaten van het onderzoek minder hoog zijn dan aanvankelijk verwacht. Bovendien
wordt beargumenteerd dat voor onderzoek in Nederland voldoende «restembryo’s»
overblijven na ivf-behandeling. Het voorliggende voorstel geeft de leden van
de fractie van GroenLinks aanleiding tot de onderstaande vragen. De afweging van het kabinet berust op verschillende «soorten»
argumenten. Kan dit worden toegelicht? Wat is nu eigenlijk doorslaggevend,
het gebrek aan respect voor het menselijk leven indien embryo’s voor
een ander doel dan zwangerschap tot stand worden gebracht, het feit dat de
wetenschappelijke resultaten zijn tegengevallen of het voldoende aantal «restembryo’s»
dat overblijft na een ivf-behandeling?Met belangstelling hebben de leden van de fracties van de SGPen ChristenUnie kennisgenomen van
het onderhavige wetsvoorstel. Het speciaal tot stand brengen van embryo’s
voor wetenschappelijk onderzoek gaat de meeste leden gelukkig nog een stap
te ver. Voor veel mensen is het speciaal genereren van embryo’s, met
als enig doel wetenschappelijk onderzoek, een ingrijpende aantasting van het
respect voor menselijk leven. Naar de overtuiging van deze leden komt het
menselijk embryo volledige beschermwaardigheid toe. Menselijk leven behoort
naar hun overtuiging vanaf het prilste begin beschermd te worden. Embryo’s
vernietigen in het kader van wetenschappelijk onderzoek past daarom niet in
hun visie op het menselijk leven.De leden van deze fracties zijn dan ook van mening dat het wetsvoorstel
een goed voorstel is, omdat het voorstel het verbod uit de wet van 2002 handhaaft.
De Embryowet voorziet in de mogelijkheid om embryo’s tot stand te brengen
voor andere doeleinden dan zwangerschappen. Wel zijn in de wet voorwaarden
gesteld maar ook waarborgen en ethische normen gegeven. De mogelijkheid is
destijds geschapen om op termijn embryo’s te gebruiken om stamcel onderzoek
mogelijk te maken. Besloten werd tot een moratorium voor de duur van maximaal
vijf jaar. De leden van de fracties van SGP en ChristenUnie hebben er dan
ook waardering voor dat de regering het verbod wil handhaven om een embryo
speciaal tot stand te brengen, of zulke embryo’s te gebruiken voor wetenschappelijk
onderzoek, en andere doeleinden dan het tot stand brengen van een zwangerschap.
Wel hebben ook deze leden enkele vragen.De Embryowet vinden de leden van de fracties van de SGP en ChristenUnie
in wetstechnische zin een vreemde constructie. Een wettelijk verbod is naar
hun mening toch permanent totdat er via een wetswijziging wordt beslist dat
om bepaalde redenen een andere keuze noodzakelijk is. Waarom heeft het kabinet
voor de voortzetting van deze uitzonderlijke vorm van wetgeving gekozen? Het
zou naar hun overtuiging meer voor de hand liggen om te kiezen voor een normale
procedure van wetswijziging.De leden van deze fracties constateren dat de termijn van vijf jaar intussen
is overschreden. Wat heeft deze overschrijding van de in artikel 33 lid 2
bedoelde termijn voor gevolgen voor het moratorium? Wat kan de regering doen
tegen instellingen die in de tijd tussen 1 september en de wetswijziging
toch besluiten embryo’s met dit doel tot stand te brengen?De leden van de fractie van D66 hebben met
gevoelens van teleurstelling kennisgenomen van de wijziging van de Embryowet.
Deze leden zijn van mening dat in dit uit het coalitieakkoord voortvloeiende
en daarmee voornamelijk door politieke motieven ingegeven, voorstel een goede
afweging tussen morele en wetenschappelijke aspecten ontbreekt. Het dogmatische
onderscheid tussen onderzoek met zogeheten «rest-embryo’s»
en onderzoek met daarvoor tot stand gebrachte embryo’s is, naar het
oordeel van deze leden, te instrumenteel. Zij hebben in dat licht behoefte
aan het stellen van enige vragen. II. INHOUD WETSVOORSTEL1. Systematiek van de wetDe wet zelfDe leden van de PvdA-fractie merken op dat
in dit wijzigingsvoorstel de termijn wordt opgeheven. Gesteld wordt dat als
wetenschappelijk onderzoek daartoe aanleiding geeft, het verbod wordt opgeheven.
Op welke wijze wordt gevolgd en bijgehouden welke wetenschappelijke ontwikkelingen
zich voordoen? En op welke wijze zal de beoordeling van de voortgang plaatsvinden?
Immers, reeds nu al blijkt dat er geen consensus is over de effectiviteit
van deze methode.Als een opheffing van het moratorium wordt overwogen, biedt de huidige
wet dan voldoende garanties voor een zorgvuldige afweging? Welke zijn dat
dan precies?Samenhang met aanpalende wetgevingUit onderzoek blijkt dat de snelle ontwikkeling van aanpalende wet- en
regelgeving, waarbij de te onderscheiden wetten telkens vanuit een ander gezichtspunt
worden opgesteld, leidt tot verschillen in benadering die niet altijd terug
te voeren zijn naar de wet zelf. Op welke wijze is bij deze wetswijziging
rekening gehouden met aanpalende wet- en regelgeving, zo vragen deze leden.2. Verlenging moratoriumDe leden van de VVD-fractie wijzen erop dat
centraal in dit wetsvoorstel staat de kwestie van de verlenging van het moratorium
op het kweken van embryo’s speciaal voor (fundamenteel) wetenschappelijk
onderzoek. In het debat hierover (en met name ook in de MvT) stellen de bewindslieden
dat er in het veld geen behoefte is aan speciaal voor wetenschappelijk onderzoek
gekweekte embryo’s. Ook aan de bijzondere methode om via een celkerntransplantatie
een embryo tot stand te brengen, ten einde daar stamcellijnen uit te kweken,
is geen directe behoefte, nu, aldus de staatssecretaris, dit nog nergens ter
wereld is gelukt. Het kabinet baseert zich dus op de stand van wetenschap
enerzijds, en de daardoor ontbrekende noodzaak om embryo’s te kweken
anderzijds, om de vijf jaar geleden gekozen weg van een moratorium voort te
zetten. De leden van de VVD-fractie vinden dit op zich valide redenen, maar
stellen toch de vraag waarom volgens de staatssecretaris dan bij de evaluatie
van de Embryowet gepleit is voor opheffing van het moratorium. Ook willen
deze leden graag weten waarom de wetenschappers die het tegendeel beweren
van hetgeen de staatssecretaris naar voren brengt – en die juist wel
een opheffing wensen en die zelfs noodzakelijk achten voor voortgang van de
wetenschap – geen gelijk hebben. Het gaat hier immers om feiten, waarnaar
een empirisch onderzoek mogelijk is. Het is wel of niet mogelijk om via celkerntransplantatie
embryo’s te genereren. Er is wetenschappelijk wel of geen behoefte aan.
Hierover moet toch duidelijkheid te verkrijgen zijn.De leden van de SP-fractie merken op dat het
in 2002 ingevoerde moratorium het onderzoek in Nederland naar de normale fysiologie
en ook naar de pathologie van de ontwikkelingsstadia van de humane eicel,
de zygote (bevruchte eicel) en tenminste de morula ter verrijking van de kennis,
van techniek en dientengevolge de diagnostiek en de behandeling van ziekten
heeft geblokkeerd; zoals blijkt uit de reacties van deskundigen zowel tijdens
het ronde tafelgesprek in de Tweede Kamer als in schriftelijke reacties. Bij
aanvaarding van de Embryowetswijziging zal het moratorium dit
blijven blokkeren. Hetzelfde geldt voor vernieuwingen op het gebied van voortplantingsgeneeskunde.Door de bestaande wet en door de Embryowetswijziging wordt volgens de
leden van de fractie van de SP bovendien het vertrouwen bij onderzoekers in
Nederland ten aanzien van de (onderlinge) toetsing op het gebied van moraal
en ethiek in het onderzoek geschaad. De beperkingen voortvloeiend uit de wettelijke
definiëring van het «embryo» en de reikwijdte van de bestaande
wet hebben het verloskundig onderzoek al blijvend nadelig beïnvloed;
dit zal door de voorgenomen Embryowetswijziging dus voortduren. Immers, het
onderzoek van het foetus is volgens de Centrale Commissie Mensgebonden Onderzoek
(CCMO) gegeven de interpretatie van de huidige Embryowet in vele gevallen
niet mogelijk gebleken. Gaarne ontvangen zij op bovengemelde onderwerpen en
visies een reactie.3. Instrumenteel gebruik speciaal voor onderzoek
te kweken embryo’sVeel lastiger is de kwestie van de (on)aanvaardbaarheid van een zuiver
instrumenteel gebruik van speciaal voor onderzoek te kweken embryo’s.
Inderdaad is een klassiek, in onze westerse cultuur breed gesteund principe,
dat mensen nooit zuiver instrumenteel gebruikt mogen worden maar een intrinsieke
waarde hebben, en alleen zelf doel, dus geen middel mogen zijn. De leden van
de VVD-fractie stemmen volmondig in met dit principe.
Respect voor mensen is een kernleerstuk van het liberalisme. Alleen moet wel
de vraag gesteld worden of een zeer jong embryo als mens kan worden bestempeld.
Een potentieel mens is het wel, maar is het ook een mens? De potentialiteit
van een mens dan wel een dier, is een lastige kwestie. Heeft een jong embryo
dezelfde rechten als mensen? Het is voor de leden van deze fractie voorlopig
nog een vraag, waarbij zij twijfelen over het juiste antwoord. Het kabinet
twijfelt niet: het kabinet vindt instrumenteel gebruik van een embryo moreel
onaanvaardbaar, omdat dit een tornen aan het respect voor het menselijk leven
betekent. Hoe dan ook zal een debat moeten worden aangegaan over de definitie
van menselijk leven. Kan de staatssecretaris daar een begin mee maken? Wat
is volgens haar de definitie van menselijk leven?De leden van de SP-fractie vragen of er zo’n
verschil in status is van een embryo dat speciaal tot stand is gebracht ten
behoeve van wetenschappelijk onderzoek en een restembryo waarvan je van tevoren
weet dat er enkele nooit tot menselijk leven zullen uitgroeien. Met andere
woorden hoe relevant is de oorsprong van een embryo voor zijn status? Rechtvaardigt
dit morele verschil het verbieden van onderzoek dat niet met restembryo’s
kan worden uitgevoerd en waarvan het belang voor de gezondheid van mensen
boven iedere twijfel is verheven?De leden van de fractie van GroenLinks vragen
de regering toe te lichten op grond van welke morele overweging een onderscheid
gemaakt wordt tussen «restembryo’s» en niet met het oog
op zwangerschap tot stand gebrachte embryo’s. Hoe verhoudt het morele
uitgangspunt dat met het tot stand brengen van embryo’s anders dan voor
zwangerschap getornd wordt aan het respect voor het menselijk leven, zich
met het gegeven dat Nederlandse onderzoekers dergelijk onderzoek eventueel
wel in het buitenland mogen uitvoeren, mits men zich houdt aan de daar geldende
regelgeving? Kan het kabinet dit toelichten?Welke criteria hanteert het kabinet om de mate van succes van wetenschappelijk
onderzoek in dit kader te meten? Kan het kabinet meedelen welke
concrete voorstellen voor onderzoek na toetsing door de daarvoor verantwoordelijke
commissie(s) niet zijn uitgevoerd, zo vragen deze leden.NRC Handelsblad van 27 augustus jongstleden meldde op de voorpagina
een doorbraak in het stamcellenonderzoek. In het desbetreffende artikel komen
enkele baanbrekende voorbeelden van wetenschappelijke vooruitgang aan bod.
Zo hebben onderzoekers van de University of Washington blijkens het vakblad
Nature Biotechnology aangetoond dat de beschadigingen die ontstaan aan het
hart na een hartaanval aanzienlijk teniet gedaan kunnen worden. Onderzoek
bij ratten toonde aan, dat door het inbrengen van uit embryonale stamcellen
verkregen hartspiercellen en het tegelijkertijd toedienen van een «eiwitcocktail»,
alle ratten die deze cellen kregen in leven bleven tegenover slechts 18 procent
met de conventionele methoden. Graag zouden de leden van de fractie van D66 vernemen hoe de staatssecretaris oordeelt over deze
ontwikkelingen in het licht van dit wetsvoorstel.4. Beoordeling van argumentenBegripsbepalingGraag willen de leden van de PvdA-fractie
een nadere uiteenzetting ontvangen over het gebruik in de wet van het criterium «menselijke
waardigheid». In de toelichting wordt gesteld dat respect voor het menselijk
leven wel geschaad wordt bij het tot stand brengen van embryo’s, terwijl
dat bij het gebruik van restembryo’s niet het geval zou zijn. Wat is
precies het verschil?Er is, zo blijkt uit evaluatieonderzoek1,
gelet op de wettelijke definitie van het begrip «embryo» onzekerheid
over de inhoud van dat begrip. Is de wet wel van toepassing op niet levensvatbare
embryo’s? Is de definitie mogelijk te veel omvattend omdat zij een enkele
lichaamscel waarvan met geavanceerde technologie een embryo kan worden gemaakt,
niet uitsluit? De wet dient een beschermingsdoel. Wat is nu precies datgene
wat de wetgever met deze wet en met deze wetswijziging wil beschermen? In
het verlengde van het bovenstaande vragen deze leden: Hoe beoordeelt de staatssecretaris
de morele en juridische status en de beschermwaardigheid van niet-levensvatbare
embryo’s?Bij de parlementaire behandeling in de Tweede Kamer heeft de staatssecretaris
gesproken over «diverse voorwaarden», «waarborgen»
en «ethische normen», zo vervolgen de leden van de SP-fractie. Daarnaast zijn termen gebruikt als «stand van de
wetenschap» en zouden er cijfers bestaan over relevant «bestaand
maatschappelijk draagvlak» ten aanzien van deze materie. Voorts zijn
er belangrijke begrippen gebruikt als absolute en relatieve (toenemende) «beschermwaardigheid»
van het «embryo in baarmoeder» en het «embryo in vitro». Daarenboven worden «overgebleven» embryo’s in vitro afkomstig van een vrouw met een voltooide kinderwens
anders beschermwaardig beoordeeld dan dezelfde welke afkomstig zijn van een
vrouw en partner met een onbekende of onvoltooide kinderwens. Al deze begrippen
werden en kunnen sterk subjectief gehanteerd worden. Voor de wetshandhaving
en een gebalanceerde en gewogen ethische normstelling ook voor de maatschappelijke
discussie over normen en waarden is het naar de mening van de leden van de
fractie van de SP van groot belang dat de staatssecretaris voorgaat in het
definiëren van deze belangrijke begrippen op een inzichtelijke en objectieve
wijze; belangrijk immers voor goede perceptie en besluitvorming. Gaarne ontvangen
deze leden een reactie. Maatschappelijk draagvlakGesteld wordt dat het maatschappelijk draagvlak is afgenomen. De leden
van de PvdA-fractie zouden graag nadere toelichting willen hebben op deze
stelling. Waar blijkt dat uit? Kan de staatssecretaris een overzicht geven
vande ethische afwegingen die een rol hebben gespeeld bij de hier voorgestelde
wijzigingen? Maatschappelijk draagvlak is een continu proces waar steeds aan
gewerkt moet worden. Welke maatregelen wil de staatssecretaris treffen om
juist bij deze wet de voorlichting te versterken? Kan de staatssecretaris
in dit verband uiteenzetten hoe zij aankijkt tegen de mogelijkheden om het
maatschappelijk debat op dit terrein te intensiveren, opdat keuzes worden
gemaakt die ook door de samenleving worden gedragen?Beoordeling wetenschappelijk onderzoekIn de wet is geen eenduidige definitie van wetenschappelijk onderzoek
opgenomen. De vraag van de leden van de PvdA-fractie
is welke handelingen wel en niet tot dat begrip kunnen worden gerekend.In de argumentatie voor behoud van het moratorium wordt gesteld dat het
wetenschappelijk onderzoek minder ver is gevorderd dan aanvankelijk werd gedacht.
Uit de onderzoeksbevindingen die zijn gebruikt bij de evaluatie van de wet,
gesprekken met deskundigen, blijkt echter dat het verbod nu al belemmeringen
opwerpt voor de voortgang van verschillende onderzoeksrichtingen, in het bijzonder
onderzoek in de voortplantingsgeneeskunde. Graag wensen deze leden een nadere
toelichting te krijgen op en onderbouwing van de stelling dat er nog onvoldoende
vooruitgang is geboekt.Gesteld wordt dat er via volwassen stamcelonderzoek en onderzoek met restembryo’s
voldoende mogelijkheden zijn voor wetenschappelijk onderzoek. Waarop is deze
stellingname gebaseerd? Kleven aan het volwassen stamcelonderzoek niet evenzeer
bezwaren van medisch-ethische aard?Het is de leden van de fractie van D66 opgevallen
dat in het Evaluatierapport van de Embryowet van januari 2006 is vastgesteld
dat de wet onvoldoende is toegesneden op de wetenschappelijke ontwikkelingen
en belemmerend werkt op de voortgang van onderzoek op het gebied van ernstige
(erfelijke) ziekten en de voortplantingskunde. Het gaat in dat verband niet
alleen om het ontstaan van embryo’s via kerntransplantatie, maar ook
om technieken voor het invriezen en het in vitro tot rijping brengen van eicellen.
Om deze voor vrouwen minder belastende en met minder risico’s omgeven
methode veilig en verantwoord te kunnen toepassen is meer onderzoek nodig,
waarvoor bij IVF overblijvende restembryo’s niet geschikt zijn. Graag
vragen deze leden de staatsecretaris nog eens meer precies uiteen te zetten
waarom dit onderzoek niet belangrijk genoeg is om het huidige wettelijke verbod
op de totstandbrenging van embryo’s ten behoeve van wetenschappelijk
onderzoek niet op te heffen.GezondheidsraadIn de behandeling van de wet in de Tweede Kamer is door het Kamerlid A.
Kant aangedrongen op een advies van de Gezondheidsraad. Het antwoord van de
staatssecretaris was dat een dergelijk advies op dit moment niet nodig is.
De leden van de PvdA-factie zouden een nadere
toelichting op dit standpunt wenselijk vinden. Zou het niet juist nu er zoveel
verschillende opvattingen zijn over de merites van het werken met embryo’s
en er maatschappelijk gesproken een aantal heikele ethische kwesties
in het geding zijn bij deze wet en bij de voorgestelde wijziging, nuttig zijn?De staatssecretaris antwoordde in de Tweede Kamer op 27 juni jongstleden
geen nieuw advies wenselijk te vinden van de Gezondheidsraad, terwijl het
laatste rapport in 2001 is uitgebracht. Intussen hebben de nodige wetenschappelijke
ontwikkelingen plaatsgevonden omtrent het stamcelonderzoek, zoals de verbeteringen
binnen het onderzoek naar de ziekte ALS en het Syndroom van Down, alsmede
vorderingen in het onderzoek naar Multiple Sclerose (MS). De leden van de D66-fractie ontvangen in het licht van deze ontwikkelingen
graag een nadere toelichting.5. Specifieke problemenNaast de gemelde problemen zien de leden van de fractie van de SPnog specifieke problemen ten aanzien van de wetswijziging
en de wetsbepalingen in de Embryowet, waardoor zij de volgende vragen menen
te moeten stellen.• Ziet het kabinet het als een dilemma dat het continueren van het
moratorium bepaald onderzoek op het gebied van kwaliteitsverbetering van IVF-technieken
remt, met name onderzoek dat zou kunnen leiden tot een vermindering van restembryo’s
en een verminderde belasting van de vrouw?• Erkent de staatssecretaris dat het toestaan van celkerntransplantatie
het wetenschappelijk onderzoek naar genetische ziekten een impuls kan geven?
Met behulp van celkerntransplantatie kunnen immers unieke weefsels ontstaan
die toegankelijk zijn voor de ontwikkeling en het testen van nieuwe geneesmiddelen
ter behandeling van deze aandoeningen; bijvoorbeeld als het gaat om het centrale
zenuwstelsel.• Is de morele afweging voor wat betreft het tot stand brengen van
een transplantatie van een kern van een lichaamscel in een lege eicel ofwel
een potentieel menselijke kloon niet een geheel andere dan het tot stand brengen
van een menselijk embryo ofwel potentieel menselijk leven? Met andere woorden
is het therapeutisch klonen waarvan het nooit de bedoeling kan zijn over te
gaan tot implantatie en dus geen potentieel menselijk leven is, in principe
aanvaardbaar?• Erkent het kabinet dat met de techniek van klonen belangrijke vooruitgang
is geboekt, bijvoorbeeld door het gebruik van restembryo’s (polyspermie
embryo’s) in plaats van eicellen?• Welke nieuwe ethische barrière wordt geïntroduceerd
door het toestaan van celkerntransplantatie indien zich dit beperkt tot het
gebruik van restembryo’s, zoals dat ook nu onder de huidige wet al is
toegestaan?• Erkent het kabinet dat door het toestaan van celkerntransplantatie
veelbelovend onderzoek waarvoor geen alternatieven zijn, mogelijk zal worden?• Erkent het kabinet dat de huidige definities in de embryowet ontoereikend
zijn, zo is het bijvoorbeeld toegestaan een menselijke kern in een dierlijke
eicel te brengen, immers deze zijn niet levensvatbaar en vallen dus niet onder
de Embryowet? Graag ontvangen deze leden een reactie hierop. Is het redelijk
te verwachten dat er steeds meer alternatieven komen die niet onder de Embryowet
vallen?• Valt het aan te nemen dat vanwege de in het coalitieakkoord overeengekomen
wetswijziging betreffende de Embryowet het nauwelijks tot de mogelijkheden
behoort dat in deze kabinetsperiode de beperkingen in het fundamenteel en
toegepast (diagnostiek en behandeling) onderzoek zullen worden opgeheven of
verlicht, ongeacht de huidige en toekomstige stand van de wetenschap in andere
landen?• Bestaat de mogelijkheid dat wanneer het onderzoek op dit gebied –
en dat zal dan buiten Nederland, al dan niet door Nederlandse
onderzoekers, dienen plaats te vinden – resultaten oplevert, tijdens
deze kabinetsperiode een dergelijk koninklijk besluit wordt ingediend, waarbij
het parlement wordt betrokken?1• In het geval dat een Nederlandse onderzoeker dit onderzoek bijvoorbeeld
ter afronding van een dissertatie moet uitvoeren in een buitenlandse faciliteit
verkrijgt deze onderzoeker dan niet alleen toestemming maar ook vanwege de
meerkosten een financiële compensatie?• Welke instantie of raad wordt door de staatssecretaris gevraagd,
of geacht ongevraagd het initiatief te nemen, haar te adviseren over de progressie
in de kennisvergaring op dit gebied zodat deze kennis wordt toegepast en derhalve
een koninklijk besluit met succes bij het parlement wordt voorgehangen, zodat
Nederland de opgelopen achterstand zo snel mogelijk inhaalt, met name ten
gunste van de Nederlandse patiënt?• De bestaande Embryowet is zoals reeds eerder gezegd mede vanwege
de definiëring van het begrip «embryo» anders dan in wetenschappelijke
betekenis ook van toepassing op de latere stadia van ontwikkeling en groei,
dus ook in het derde en laatste trimester van de zwangerschap. Is het juist
en naar de letter van de Embryowet dat de CCMO (niet invasief) onderzoek in
deze latere stadia toetst aan de embryowet? Uiteraard heeft dit consequenties
voor het wetenschappelijk verloskundig onderzoek. Gaarne vernemen de leden
van de SP-fractie van de staatssecretaris de gevolgen voor dit onderzoek en
dus voor de kennisvermeerdering op dit gebied bij continuering van het moratorium
door de Embryowetswijziging zoals voorgesteld.III. EUROPA EN INTERNATIONALE CONTEXTNederland neemt in vergelijking met andere landen een aparte positie in,
zo merken de leden van de PvdA-fractie op. Het
onderzoek dat onder de werking van de embryowet valt heeft een sterk internationaal
karakter. Er is veel internationale uitwisseling van materiaal, kennis en
wetenschappers. De vraag is of er dit terrein een uitzonderingspositie met
nationale normen nog wel mogelijk is.Aansluitend vragen de leden van de SP-fractie
of het aannemelijk is dat – nu de techniek wat betreft het invriezen
van onbevruchte eicellen en het rijpen van eicellen na bevruchting buiten
het lichaam zo ver is gevorderd dat er internationaal meer dan 400 kinderen
volgens deze procedures zijn geboren – Nederland niet achterblijft en
in de praktijk ook deze procedures zal toepassen, zoals ook al het geval was
in het St Elisabeth Ziekenhuis te Tilburg? Zo ja, is het dan niet beter de
praktijk voor te zijn en toe te staan dat deze techniek eerst wordt uitgeprobeerd
door het tot stand brengen van embryo’s om uit te zoeken of deze technieken
goed en zonder schade voldoen?Een punt van aandacht is naar de mening van de leden van de D66-fractie de internationale context van deze wet. In onder andere
de Verenigde Staten is onlangs onderzoek verricht met embryo’s, onder
meer met betrekking tot IVM. Deze leden vragen zich af hoe moet worden voorkomen
dat Nederland een achterstandspositie krijgt met betrekking tot onderzoek
aangaande embryo’s en stamcelonderzoek als het onderhavige verbod niet
wordt opgeheven, en hierdoor achterop zou kunnen raken bij baanbrekend onderzoek,
het genereren van onderzoeksgelden en het aantrekken van bekwame onderzoekers
voor onze universiteiten. IV. DIVERSENTot besluit vragen de leden van de fracties van SGP en ChristenUnie wat de stand van zaken
is rond de toezeggingen van de staatssecretaris aan de Tweede Kamer rond de
alternatieven.De voorzitter van de commissie,Slagter-RoukemaDe griffier van de commissie,Janssen XNoot1Samenstelling:Werner (CDA), Van den Berg (SGP), Dupuis (VVD), vice-voorzitter, Rosenthal
(VVD), Swenker (VVD), Tan (PvdA), Van de Beeten (CDA), Slagter-Roukema (SP),
voorzitter, Linthorst (PvdA), Biermans (VVD), Putters (PvdA), Leijnse (PvdA),
Engels (D66), Thissen (GL), Goyert (CDA), Peters (SP), Quik-Schuijt (SP),
Klein Breteler (CDA), Huijbregts-Schiedon (VVD), Laurier (GL), Ten Horn (SP),
Meurs (PvdA), Leunissen (CDA), De Vries-Leggedoor (CDA), Koffeman (PvdD),
Kuiper (CU), Lagerwerf-Vergunst (CU), De Boer (CU), Yildirim (Fractie-Yildirim).XNoot1Evaluatie Embryowet. Den Haag, ZonMw 2006.XNoot1Zie ter toelichting http://mbbnet.umn.edu/scmap.html 
 
 Naar boven

 

Directe linkKopieer de link naar uw clipboard 

https://zoek.officielebekendmakingen.nl/kst-20072008-31046-A.html

Sluit modaal

 

Disclaimer
De hier aangeboden pdf-bestanden van het Staatsblad, Staatscourant, Tractatenblad, provinciaal blad, gemeenteblad, waterschapsblad en blad gemeenschappelijke regeling vormen de formele bekendmakingen in de zin van de Bekendmakingswet en de Rijkswet goedkeuring en bekendmaking verdragen voor zover ze na 1 juli 2009 zijn uitgegeven. Voor pdf-publicaties van vóór deze datum geldt dat alleen de in papieren vorm uitgegeven bladen formele status hebben; de hier aangeboden elektronische versies daarvan worden bij wijze van service aangeboden.

 

Over deze website
Contact
English
Help
Zoeken

Informatie hergebruiken
Privacy en cookies
Toegankelijkheid
Sitemap
Kwetsbaarheid melden

Open data
Linked Data Overheid
PUC Open Data

MijnOverheid.nl
Rijksoverheid.nl
Ondernemersplein.nl
Werkenbijdeoverheid.nl