Defensieraad; Brief minister over de lopende EVDB-missie, capaciteitenontwikkeling en de samenwerking met partners
Staten-Generaal — Kamerstuk Brief regering
Datum: 2014-07-03 00:00:00.000000
Rechtsgebied: Wetgeving


Tweede Kamer der Staten-Generaal
 2
 Vergaderjaar 2009-2010
 
 
 
 KST134809
 2009-2010
 
 21 501-28
 Defensieraad
 
 
 
 
 Nr. 
 51
 BRIEF VAN DE MINISTER VAN DEFENSIE
 Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal
 
 Den Haag, 18 september 2009
 Inleiding
 Op 12 en 13 maart jl. kwamen de EU ministers van Defensie bijeen
in Praag. Onderwerpen van gesprek waren de lopende EVDB-missie, capaciteitenontwikkeling
en de samenwerking met partners. Hieronder treft u het verslag van deze vergadering
aan.
 EVDB-operaties
 Operatie Althea
 SG/HV Solana onderstreepte het belang van de voorwaarden die dePeace Implementation Council heeft verbonden aan de eventuele
sluiting van de OHR in Bosnië-Herzegovina. Solana waarschuwde verder
tegen unilaterale terugtrekkingen uit de missie, omdat daarmee de geloofwaardigheid
en de coherentie van het EU optreden in gevaar werden gebracht.
 
 De voorzitter van het Militaire Comité van de EU, generaal Bentégeat,
stelde dat verdere planning voor de toekomst van de operatie niet vooruitliep
op politieke besluitvorming. Ook zei hij dat in deze planning rekening zou
worden gehouden met opties indien de situatie zou verslechteren nadat de missie
was omgevormd.
 
 Operatiecommandant Generaal McColl (D-SACEUR) stelde dat de situatie in
Bosnië zijns inziens kalm en stabiel was en dat de militaire taken uit
het Dayton-akkoord op een ondergeschikt punt na voltooid waren. Uiteraard
was de end state van de operatie pas bereikt als
ook EUFOR’s laatste taak, ondersteuning van de OHR/EUSR, was volbracht.
McColl waarschuwde echter dat zes troepenleverende landen het laatste jaar
hun eenheden hadden teruggetrokken. Dit resulteerde vooral in gaten in de «situational awareness matrix» (LOT-huizen)
van de operatie. Hoewel de veiligheidssituatie het zou toestaan om met minder
dan de vereiste sterkte door te gaan, vreesde McColl dat er nog meer terugtrekkingen
zouden volgen. SG Navo De Hoop Scheffer sloot zich aan bij de
waarschuwing tegen unilaterale terugtrekkingen, een fenomeen dat ook bij KFOR
in Kosovo dreigde.
 
 In de discussieronde bleek er geen consensus te bestaan. Oostenrijk bepleitte
handhaving van de huidige operatie, tot zou worden besloten de OHR te sluiten
en waarschuwde voor een verlies aan geloofwaardigheid in Bosnië. Duitsland
voegde daaraan toe dat het risico bestond op instabiliteit in de regio; de
Europese landen zouden op een coherente en consistente manier moeten handelen.
Het Verenigd Koninkrijk sloot zich hierbij aan met een verwijzing naar een
zorgelijke politieke situatie in Bosnië, vooral vanwege de opstelling
van de Republika Srpska, en stelde dat afbouw van de operatie zou moeten wachten
op duidelijkheid over de OHR. Ik heb eveneens bezwaar aangetekend tegen unilaterale
terugtrekkingen en heb mijn collega’s herinnerd aan de overeengekomen
voorwaarden betreffende de toekomst van de OHR en operatie Althea. Nederland
zal bezien in hoeverre het een bijdrage kan leveren aan de toekomstige trainingsmissie.
Slowakije kondigde aan tijdelijk een extra bijdrage te leveren aan de operatie
met twee transporthelikopters.
 
 Italië was van mening dat er ten minste een collectief besluit ten
grondslag zou moeten liggen aan de afbouw van de operatie om te voorkomen
dat anders bij een politiek besluit tot handhaving van de missie onvoldoende
troepen gevonden zouden worden.
 
 Slovenië, Spanje en Frankrijk waren van mening dat de link tussen
de sluiting van de OHR en de toekomst van Althea beter losgelaten kon worden.
Slovenië beargumenteerde dat deze stap juist de Bosniërs zou aanzetten
tot meer zelfstandigheid, waarbij het Europese perspectief voldoende aantrekkingskracht
zou bieden. Frankrijk verdedigde de terugtrekking van zijn eenheden met het
argument dat structuren nou eenmaal een ingebouwde inertie leken te hebben;
de tijd was gekomen om de volgende stap te nemen. Spanje stelde dat de nationale
opties nog werden afgewogen, maar achtte het onverstandig de verdere verzwakking
van de operatie af te wachten.
 EUFOR Tchad
 Operatiecommandant generaal Nash kreeg veel lof voor zijn leiding over
operatie EUFOR Tchad/RCA. Nash zette uiteen hoe gebruik was gemaakt van de
eenheden om een zo groot mogelijk «footprint» te bereiken in het
gebied. Hij beschreef de situatie als kalm maar kwetsbaar en prees verder
de samenwerking met de VN. De Europese Commissie informeerde over de eigen
activiteiten ter ondersteuning van het welslagen van de operatie, in het bijzonder
bij de opleiding van Tsjadische politie.
 Operatie ATALANTA
 Operatiecommandant schout-bij-nacht Jones deed verslag van de eerste ervaringen
van operatie ATALANTA. De operatie had binnen enkele weken de minimale sterkte
bereikt, en was begonnen met de bescherming van WFP-schepen en schepen die
AMISOM bevoorraadden. ATALANTA had 81 000 ton voedselhulp beveiligd.
Jones toonde met statistische gegevens aan dat de aanvallen van piraten op
de scheepvaart waren afgenomen ten opzichte van vorig jaar (van gemiddeld
veertien tot twee aanvallen per maand). Deze daling was ten dele toe te schrijven
aan tijdelijke factoren (moesson), maar toch ook aan de activiteiten van de
maritieme EU-operatie.
 
 SG/HV Solana was eveneens positief over de operatie en stelde dat verlenging
welwillend overwogen zou moeten worden. Het Verenigd Koninkrijk
noemde ATALANTA eveneens een succes en een bewijs dat de EU«complementair
aan de Navo» kan optreden. Hoewel er nog geen formeel besluit over verlenging
hoefde te worden genomen, was het VK wel bereid indien nodig het hoofdkwartier
in Northwood voor een volgend jaar beschikbaar te stellen, op voorwaarde dat
er meer personeel zou worden geleverd. Frankrijk dankte het Verenigd Koninkrijk
vervolgens voor dit aanbod en noemde het van strategisch belang dat Europa
met deze maritieme operatie zijn verantwoordelijkheid nam.
 
 Samen met mijn Duitsland heeft Nederland het belang van EU-Navo samenwerking
onderstreept. Collega Jung stelde dat het EU-akkoord met Kenia een goede tijdelijke
oplossing is, maar dat er op langere termijn behoefte is aan een internationaal
tribunaal voor gevangen piraten.
 Capaciteitenontwikkeling
 De chief executive van het EDA, Alexander
Weis, gaf een toelichting op de voortgang van een aantal capaciteitenprojecten.
Bij de training van helikopterbemanningen, als onderdeel van het Brits-Franse
helikopterinitiatief, wordt gewerkt aan een gestandaardiseerd Europees trainingsprogramma.
Weis merkte op dat er nog geen overeenstemming is tussen de twaalf deelnemers
aan de nieuw op te richten European Air Transport Fleet (EATF) over de gewenste bestuursstructuur. Derhalve laat de letter of intent nog even op zich wachten.
 
 Weis stelt dat het EDA bezig is met het werkprogramma voor de periode
2010–2012. Het agentschap wil eerst overeenstemming bereiken over het
driejarige werkprogramma en vervolgens met de lidstaten onderhandelen over
het financiële raamwerk dat daarvoor nodig is.
 
 Een aantal landen merkte op dat de financiële crisis een aansporing
zou moeten zijn meer EU-Navo samenwerking op capaciteitengebied na te streven.
In dit verband werd het Duitse food-for-thought
paper over harmonisering van de EU en Navo force planning verwelkomd. Duitsland
onderstreepte nog eens het belang van de oprichting van het European Air Transport Command (EATC), alvorens de uitwerking van
het European Air Transport Fleet (EATF) verder
ter hand te nemen. Spanje en Italië beklemtoonden eveneens het belang
van het EATC en de relatie met het EATF. Frankrijk blijft van mening dat een
zo spoedig mogelijke ondertekening van de letter of intent inzake EATF wenselijk en mogelijk is. Frankrijk staat met deze opvatting
vrijwel alleen.
 Samenwerking met partners
 EU – Navo
 SG/HV Solana stelde dat de EU-Navo samenwerking weliswaar verbeteringen
laat zien, maar dat bij operaties in Afghanistan en Kosovo er vooralsnog grote
problemen zijn. Hij noemde het ontbreken van toereikende mechanismen voor
samenwerking in operaties kwalijk.
 Duitsland stelde dat moet worden gewerkt aan de verbetering van de relaties
tussen de EU en de Navo. Het Duitsefood-for-thought
paper over harmonisering van de EU en Navoforce planning beoogt duplicatie van werk in beide organisaties te vermijden. Naast
steun voor de Duitse voorstellen, was er ook voorzichtige kritiek. België,
Spanje en Frankrijk merkten op dat de EU en Navo andere doelstellingen nastreven
en dat de autonomie van de EU voorop staat. Derhalve heeft de EU eigen militaire
capaciteiten nodig. Nederland heeft gesteld dat de EU en Navo zonder wederzijdse
steun niet in staat zijn hun doelen in Kosovo en Afghanistan te verwezenlijken.
Ik heb de landen die formele samenwerking tussen beide organisaties
blokkeren opgeroepen de bezorgdheid hierover zeer serieus te nemen. Frankrijk
vroeg het Tsjechische voorzitterschap een topprioriteit te maken van de ondertekening
van een raamovereenkomst tussen EU en Navo inzake Afghanistan voorafgaand
aan de Navo Top Straatsburg. Het Verenigd Koninkrijk drong aan op meer coördinatie
op politiek en strategisch niveau.
 
 Aankomend EU-voorzitter Zweden was van mening dat voortgegaan moet worden
op de ingeslagen weg van pragmatische oplossingen ter verbetering van de EU-Navo
samenwerking. Zweden heeft hiertoe samen met andere Scandinavische landen
een inventarisatie gemaakt van praktische maatregelen. Portugal echter beklemtoonde
het belang van politieke overeenstemming op het hoogste niveau ter verbetering
van de EU-Navo relatie en verwees in dit verband ook naar de Navo Top in Straatsburg.
Griekenland en Cyprus stelden dat discussie over nieuwe institutionele arrangementen
niet zinvol is. Cyprus voegde daar nog aan toe dat de EU geen blaam treft
inzake de haperende EU-Navo samenwerking in Afghanistan en Kosovo.
 EU – AU
 De samenwerking tussen de EU en de Afrikaanse Unie (AU) richt zich hoofdzakelijk
op de Europese ondersteuning van de Afrikaanse vredes- en veiligheidsarchitectuur.
Deze ondersteuning moet vooral op (sub)regionaal niveau worden verschaft,
zodat Afrikaanse landen in toenemende mate zelf verantwoordelijkheid kunnen
dragen voor crisisbeheersingsoperaties in Afrika. Belangrijk is voorts dat
de Verenigde Naties (VN) meer steunt verlenen en beter coördineren bij
de ondersteuning van Afrikaanse crisisbeheersingsoperaties. De Commissie pleitte
voor meer samenwerking met de Wereldbank en de VN in Afrika. De Commissie
heeft € 300 miljoen beschikbaar gesteld voor vijftien projecten
ter ondersteuning van de AU. De Commissie maakte zich zorgen over de gebrekkige
betrokkenheid van (sub)regionale organisaties in Afrika. Ten slotte pleitte
de Commissie voor intensivering van Security Sector Reform (SSR) in de DRC.
 
 België uitte bezorgdheid over het trage tempo van de samenwerking
tussen EU en AU en vroeg de EU-voorzitter met initiatieven te komen. Portugal
pleitte voor meer samenwerking met sub-regionale organisaties in Afrika. Zweden
maakte melding van de Scandinavische steun aan de oostelijke brigade (EASBRIG)
van de African Standby Force.
 
 De minister van Defensie,
 E. van Middelkoop