Memorie van toelichting
Staten-Generaal — Kamerstuk Overig
Datum: 2014-07-01 00:00:00.000000
Rechtsgebied: Wetgeving


Vergaderjaar 2011-2012
 Tweede Kamer der Staten-Generaal
 2
 Kamerstukken
 
 
 
 33 000
 VIII
 
 Vaststelling van de begrotingsstaten van het Ministerie van
		Onderwijs, Cultuur en Wetenschap (VIII) voor het jaar 2012
 
 
 Nr. 2
 MEMORIE VAN TOELICHTING
 
 
 INHOUDSOPGAVE
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 blz.
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 A.
 
 
 
 
 ARTIKELSGEWIJZE TOELICHTING BIJ HET
						BEGROTINGSWETSVOORSTEL
 
 
 
 
 3
 
 
 
 
 
 
 B.
 
 
 
 
 BEGROTINGSTOELICHTING
 
 
 
 
 5
 
 
 
 
 
 
 1.
 
 
 
 
 Leeswijzer
 
 
 
 
 5
 
 
 
 
 
 
 2.
 
 
 
 
 Beleidsagenda
 
 
 
 
 8
 
 
 
 
 
 
 3.
 
 
 
 
 De beleidsartikelen
 
 
 
 
 25
 
 
 
 
 
 
 1.
 
 
 Primair onderwijs
 
 
 25
 
 
 
 
 
 3.
 
 
 Voortgezet onderwijs
 
 
 31
 
 
 
 
 
 4.
 
 
 Beroepsonderwijs en volwasseneneducatie
 
 
 37
 
 
 
 
 
 6. en 7.
 
 
 Hoger onderwijs
 
 
 44
 
 
 
 
 
 8.
 
 
 Internationaal beleid
 
 
 50
 
 
 
 
 9.
 
 
 Arbeidsmarkt- en personeelsbeleid
 
 
 54
 
 
 
 
 
 11.
 
 
 Studiefinanciering
 
 
 57
 
 
 
 
 
 12.
 
 
 Tegemoetkoming studiekosten
 
 
 66
 
 
 
 
 
 13.
 
 
 Lesgeld
 
 
 69
 
 
 
 
 
 14.
 
 
 Cultuur
 
 
 71
 
 
 
 
 
 15.
 
 
 Media
 
 
 78
 
 
 
 
 
 16.
 
 
 Onderzoek en wetenschapsbeleid
 
 
 81
 
 
 
 
 
 25.
 
 
 Emancipatie
 
 
 85
 
 
 
 
 
 4.
 
 
 
 
 De niet-beleidsartikelen
 
 
 
 
 88
 
 
 
 
 
 
 91.
 
 
 Nominaal en onvoorzien
 
 
 88
 
 
 
 
 
 92.
 
 
 Apparaat Kerndepartement
 
 
 90
 
 
 
 
 
 93.
 
 
 Inspecties
 
 
 94
 
 
 
 
 
 94.
 
 
 Adviesraden
 
 
 96
 
 
 
 
 
 5.
 
 
 
 
 Paragraaf inzake
						baten-lastendiensten
 
 
 
 
 98
 
 
 
 
 
 
 1.
 
 
 Dienst Uitvoering Onderwijs
 
 
 98
 
 
 
 
 
 2.
 
 
 Nationaal Archief
 
 
 102
 
 
 
 
 
 6.
 
 
 
 
 Bijlagen
 
 
 
 
 108
 
 
 
 
 
 
 1.
 
 
 RWT’s en ZBO’s
 
 
 108
 
 
 
 
 
 2.
 
 
 Afkortingenlijst
 
 
 113
 
 
 
 
 
 3.
 
 
 Trefwoordenregister
 
 
 115
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Internetbijlagen (gepubliceerd op www.rijksbegroting.nl) 
 
 
 
 
 
 
 1.
 
 
 Verdiepingshoofdstuk
 
 
 
 
 
 2.
 
 
 Moties en toezeggingen
 
 
 
 
 
 3.
 
 
 Subsidies
 
 
 
 
 
 4.
 
 
 Evaluatie en onderzoek
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 A.
 ARTIKELSGEWIJZE TOELICHTING BIJ HET
			 BEGROTINGS-WETSVOORSTEL
 
 
 
 

				Wetsartikel 1 (begrotingsstaat ministerie) 

			 
 De begrotingsstaten die onderdeel uitmaken van de Rijksbegroting,
				worden op grond van artikel 1, derde lid, van de Comptabiliteitswet 2001 elk
				afzonderlijk bij de wet vastgesteld. Het onderhavige wetsvoorstel strekt ertoe
				om de begrotingsstaat van het Ministerie van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap
				voor het jaar 2012 vast te stellen.
 Alle voor dit jaar vastgestelde begrotingswetten samen vormen de
				Rijksbegroting voor het jaar 2012. Een toelichting bij de Rijksbegroting als
				geheel is opgenomen in de Miljoenennota 2012.
 Met de vaststelling van dit wetsartikel worden de uitgaven,
				verplichtingen en de ontvangsten voor het jaar 2012 vastgesteld. De in de
				begroting opgenomen begrotingsartikelen worden in onderdeel B van deze memorie
				van toelichting toegelicht (begrotingstoelichting).
 

				Wetsartikel 2 (begrotingsstaat baten-lastendiensten) 

			 
 Met de vaststelling van dit wetsartikel worden de baten en lasten
				en de kapitaaluitgaven en -ontvangsten van de baten-lastendiensten Dienst
				Uitvoering Onderwijs en het Nationaal Archief voor het jaar 2012 vastgesteld.
				De in de begrotingen opgenomen begrotingsartikelen worden toegelicht in
				onderdeel B (begrotingstoelichting) van deze memorie van toelichting en wel in
				de paragraaf inzake de diensten die een baten-lastenstelsel voeren.
 
 
 
 
 De Minister van
			 Onderwijs, Cultuur en Wetenschap,
 
 J. M. van
 Bijsterveldt-Vliegenthart
 
 
 
 
 
 
 B.
 BEGROTINGSTOELICHTING
 
 
 
 Leeswijzer
 
 1.
 DE LEESWIJZER
 
 De begroting 2012 bevat de volgende onderdelen:
 
 
 a.
 beleidsagenda;
 
 
 b.
 beleidsartikelen;
 
 
 c.
 niet-beleidsartikelen;
 
 
 d.
 diensten die een baten-lasten stelsel voeren;
 
 
 e.
 verdiepingshoofdstuk;
 
 
 f.
 bijlagen.
 
 
 

				Groeiparagraaf 

			 
 Op 20 april 2011 is de Tweede Kamer akkoord gegaan met een
				aanpassing van de presentatie van de Rijksbegroting onder de naam «Verantwoord
				Begroten» (Kamerstuk 31 865, nr. 26). De nieuwe presentatie moet leiden
				tot meer inzicht in financiële informatie, de rol en verantwoordelijkheid van
				de minister en moet een duidelijke splitsing tussen apparaat en programma laten
				zien.
 
 Pas in de begroting 2013 zullen de veranderingen volledig
				 worden doorgevoerd. In 2012 zijn echter al veel aanpassingen verwerkt:
 
 
 •
 In de beleidsagenda wordt aan het eind een totaaloverzicht
						opgenomen van de beleidsdoorlichtingen.
 
 
 •
 De opbouw van de beleidsartikelen is aangepast.
 
 
 •
 De begroting bevat een centraal apparaatsartikel waarop
						alle apparaatsuitgaven van het kerndepartement bij elkaar staan. Dit is artikel
						92 Apparaat Kerndepartement van deze begroting.
 
 
 •
 Als nieuwe bijlage wordt een subsidieoverzicht
						opgenomen.
 
 
 •
 Een tweede nieuwe bijlage is de evaluatiebijlage.
 
 
 •
 De bedrijfsvoeringsparagraaf wordt per 2012 niet meer
						opgenomen in de begroting.
 
 
 
 

				a. Beleidsagenda 

			 
 In de beleidsagenda worden de kabinetsdoelen op het terrein van
				het ministerie van OCW weergegeven. De doelstellingen betreffen de gehele
				kabinetsperiode, waarbij een specifieke uitwerking wordt gegeven voor 2012. De doelstellingen zijn ongewijzigd en integraal ontleend aan
				de diverse actieplannen die in het afgelopen half jaar aan de Tweede Kamer zijn
				verzonden. In de beleidsagenda wordt tevens aangegeven op welke wijze het
				kabinet uitvoering geeft aan de motie Schouw (Kamerstuk
				21 501-20, nr.
				537).
 

				b. Beleidsartikelen 

			 
 De nieuwe begrotingsmethode «Verantwoord Begroten» richt zich
				duidelijker op de verantwoordelijkheid van de minister. Hierdoor is de opzet
				van de beleidsartikelen anders dan eerdere jaren. Hieronder wordt beschreven
				uit welke onderdelen de beleidsartikelen bestaan:
 
 
 •
 Allereerst wordt de algemene doelstelling weergegeven en
					 wordt deze toegelicht.
 
 
 •
 Vervolgens wordt in een passage weergegeven wat de
					 verantwoordelijkheid van de minister is. Nieuw is dat alleen de
					 verantwoordelijkheid van de minister wordt genoemd. De externe factoren worden
					 weggelaten.
 
 
 •
 Met ingang van deze begroting wordt in de artikelen ingegaan
					 op de beleidswijzigingen voor zover relevant. Hier wordt weergegeven welke
					 beleidswijzigingen financiële gevolgen hebben, zoals voornemens uit het
					 Regeerakkoord waaronder bezuinigingen en intensiveringen. Wanneer er geen
					 beleidswijzigingen met financiële gevolgen zijn, is deze passage niet
					 opgenomen in het artikel.
 
 
 •
 De tabel budgettaire gevolgen van beleid bevat dezelfde
					 instrumenten – op beleidsmatige wijzigingen na – als voorgaande jaren. De
					 operationele doelstellingen zijn vervallen. De indeling van de instrumenten is
					 daar derhalve niet meer aan gekoppeld, maar blijft dit jaar overigens nog
					 ongewijzigd. Volgend jaar wordt de tabel ingedeeld volgens de voorschriften van
					 «Verantwoord Begroten», dus naar soorten financiële instrumenten. Onder de
					 tabel budgettaire gevolgen van beleid staan de instrumenten toegelicht.
 
 
 •
 In plaats van de tabel budgetflexibiliteit wordt de
					 budgetflexibiliteit dit jaar kwalitatief weergegeven.
 
 
 In de beleidsagenda en de beleidsartikelen van de OCW-begroting
				werden voorheen meetbare gegevens in de vorm van indicatoren en kengetallen
				weergegeven. In de begroting 2012 zijn deze gegevens in verminderde vorm
				opgenomen. In de begroting staan de kengetallen op basis
				waarvan de minister de toerusting van het stelsel monitort, te weten:
 
 
 a.
 ingeschreven aantal leerlingen/studenten;
 
 
 b.
 aantal scholen/instellingen per sector;
 
 
 c.
 uitgaven per leerling/student;
 
 
 d.
 voor ho&s: eerstejaars aantal studenten;
 
 
 e.
 voor ho&s: aantal gediplomeerden.
 
 
 De indicatoren en kengetallen waarmee de minister de doorlopende
				leerlijn in het onderwijsbestel monitort, zijn opgenomen in de publicatie en op
				de website van Trends in Beeld (www.trendsinbeeld.minocw.nl). Dit betreft
				indicatoren en kengetallen die een beeld geven van de vaardigheden, het
				rendement, het behaalde opleidingsniveau, de aansluiting met
				vervolgonderwijs/arbeidsmarkt en het toezicht/kwaliteitsoordeel. Tevens bevat
				Trends in Beeld indicatoren voor de volgende beleidsterreinen: arbeidsmarkt- en
				personeelsbeleid, studiefinanciering, onderwijsbijdrage en schoolkosten,
				cultuur, onderzoek en wetenschapsbeleid en emancipatie. Trends in Beeld wordt
				gelijktijdig met de begroting aan de Tweede Kamer aangeboden.
 In de tabel budgettaire gevolgen van beleid in de
				beleidsartikelen waren voorheen apparaatskosten opgenomen. Met ingang van deze
				begroting staan de apparaatskosten op één centraal artikel, te weten artikel
				92 Apparaat Kerndepartement. De apparaatskosten tot en met 2011 zijn nog te
				zien in de tabel in de beleidsartikelen, vanaf dit begrotingsjaar zijn deze
				terug te vinden op artikel 92.
 
 Artikel 5 Technocentra is in de begroting 2011 voor het laatst
				 opgenomen als gevolg van het beëindigen van de subsidieperiode.
 Artikel 24 Kinderopvang is bij de vorming van het nieuwe
				 kabinet inclusief budget overgegaan naar het ministerie van SZW. Dit artikel
				 maakt dan ook geen deel meer uit van deze begroting.
 
 De minister van EL&I is
				verantwoordelijk voor het groen onderwijs.
 

				c. Niet-beleidsartikelen 

			 
 Er zijn vier zogenaamde niet-beleidsartikelen:
 
 
 •
 Nominaal en onvoorzien;
 
 
 •
 Apparaat Kerndepartement;
 
 
 •
 Inspecties;
 
 
 •
 Adviesraden.
 
 
 De nummering van deze artikelen is nieuw. Voorheen was dit
				artikel 17 tot en met artikel 20. Met ingang van deze begroting is dit artikel
				91 tot en met artikel 94. Het artikel 92 Apparaat Kerndepartement wijzigt omdat
				alle apparaatskosten van het kerndepartement op dit artikel komen. Ook de
				apparaatskosten van de baten-lastendiensten en van een aantal ZBO’s en
				RWT’s worden zichtbaar op dit artikel.
 

				d. Diensten die een baten-lasten stelsel voeren 

			 
 Dit onderdeel bevat de cijfermatige overzichten van de
				batenlastendiensten «Dienst Uitvoering Onderwijs» en het «Nationaal
				Archief».
 

				e. Verdiepingshoofdstuk 

			 
 In dit onderdeel worden per beleidsartikel de mutaties getoond
				tussen de stand ontwerpbegroting 2011 en de ontwerpbegroting 2012. De
				ondergrens voor het toelichten van mutaties is € 2,2 miljoen. Een aantal
				mutaties is centraal toegelicht (loonbijstelling, prijsbijstelling,
				intensiveringen en ombuigingen).
 

				f. Bijlagen 

			 
 
 De volgende bijlagen zijn in de begroting opgenomen:
 
 
 •
 RWT’s en ZBO’s;
 
 
 •
 Afkortingenlijst;
 
 
 •
 Trefwoordenregister.
 
 
 
 
 De volgende bijlagen bij de begroting worden op internet
				 gepubliceerd:
 
 
 •
 Verdiepingshoofdstuk
 
 
 •
 Overzicht moties en toezeggingen;
 
 
 •
 Subsidieoverzicht; er wordt per 2012 een overzicht
						gegeven van alle subsidieregelingen van het ministerie;
 
 
 •
 Evaluatieoverzicht; het overzicht met onderzoeken dat
						voorheen in de beleidsartikelen opgenomen was, wordt vanaf 2012 opgenomen in
						één centrale bijlage.
 
 
 
 
 
 Beleidsagenda
 
 2.
 BELEIDSAGENDA
 
 Onderwijs, wetenschap, cultuur, media en emancipatie zijn van
				onschatbare waarde voor de ontwikkeling van onze samenleving. Ze dragen in
				belangrijke mate bij aan een samenleving die toegerust is voor de uitdagingen
				van de 21e eeuw, waar mensen tot hun recht komen en persoonlijke
				verantwoordelijkheid nemen voor zichzelf en voor elkaar. Ons handelen op deze
				beleidsdomeinen is erop gericht de voorwaarden hiertoe te creëren. De waarden
				ontstaan in samenwerking tussen publiek en maker, tussen ouders en school, tussen docent en student,
				tussen wetenschapper en werknemer. Het kabinet spant zich in die
				interactie tot uitgangspunt van zijn beleid te maken.
				Scholen, docenten, kunstenaars, wetenschappers en programmamakers moeten zich immers
				niet op de overheid of op bestuurders richten, maar op hun omgeving.
 Daartoe presenteren we in deze beleidsagenda een overzicht van de
				belangrijkste ambities en beleidsdoelen op de terreinen van het ministerie van
				Onderwijs, Cultuur en Wetenschap. 
				1De specifieke invulling van deze ambities en beleidsdoelen krijgt vorm
					 in de beleidsbrieven, actieplannen en strategische agenda’s voor de
					 verschillende sectoren en voor het lerarenbeleid die in de afgelopen maanden
					 aan het Parlement zijn aangeboden. In deze agenda komen vier van de 17 hervormingen van het kabinet Rutte terug: prestatiebeloning voor leraren, het sociaal leenstelsel voor de masterfase, de stelselwijziging publieke omroep en de stelselwijziging cultuur.
 

				Onderwijs 

			 
 Onderwijs is bij uitstek een sector waarin hoop en optimisme een
				grote rol spelen. Dit kabinet ziet scholen en universiteiten als vitale maatschappelijke
				organisaties die een eigen missie en ambitie formuleren, die ingebed zijn in
				hun maatschappelijke omgeving en die aanspreekbaar zijn op de resultaten die
				van hen worden verwacht. Daarbij is het nodig dat docenten, leidinggevenden en
				bestuurders werken vanuit de overtuiging verschil te kunnen maken in de
				ontwikkeling van hun leerlingen en studenten. Docenten die optimisme en ambitie
				uitstralen, weten welk verhaal ze willen vertellen, inspireren jongeren. Op
				scholen waar ouders actief bijdragen aan het leerklimaat en waar dit ook van
				hen wordt verwacht, presteren leerlingen beter. Jongeren van wie veel wordt
				verwacht, raken meer gemotiveerd en leveren hoge prestaties. Een cultuur van
				hoge verwachtingen, hoge ambities, opbrengstgericht werken en ondernemerschap staat aan de basis
				van verbetering van en succes in het onderwijs.
 Op hun beurt hebben ouders, leerlingen, studenten en de
				samenleving als geheel hoge verwachtingen van onderwijs, voor hun eigen
				ontplooiing en voor het bereiken van economische welvaart en maatschappelijke
				stabiliteit. Onderwijs is de software van onze economie, het draagt in
				belangrijke mate bij aan het streven van het kabinet om te behoren tot de top
				van ’s werelds kenniseconomieën. Daarom ontzien we onderwijs, en ook
				wetenschap, bij de bezuinigingen 2Zie de motie-Schouw c.s. (Kamerstuk
					 21 501-20, nr. 537) . Om de vooruitgang van prestaties te
				meten, formuleert het kabinet ambitieuze streefdoelen voor het onderwijs. Met
				het waarmaken van die streefdoelen zal de positie van Nederland in de
				internationale ranglijsten verbeteren.
 Om de prestaties te verhogen en excellentie te stimuleren, wil
				het kabinet een ambitieus leerklimaat creëren op instellingen. Vanuit zijn
				verantwoordelijkheid voor het stelsel doet het kabinet dit enerzijds door
				centrale kaders te versterken, de transparantie te vergroten over de resultaten
				die instellingen en docenten boeken, door kwaliteit te waarderen en te belonen
				en door instellingen en docenten aan te spreken die achterblijven in
				prestaties. Anderzijds stimuleren we instellingen om een eigen missie en
				ambitie te formuleren. Het echte werk aan kwaliteitsverbetering vindt immers
				dagelijks plaats in de klas en de collegezaal. We stimuleren instellingen om
				scherpe keuzes te maken in de opleidingen die ze aanbieden.
 We verwachten niet alleen veel van instellingen. Ook leerlingen
				en studenten worden gemotiveerd om meer te presteren. In het vo wordt daartoe
				in 2012 de eerste stap gemaakt richting verscherpte exameneisen. Betere
				motivatie en prestaties van vo-leerlingen moeten leiden tot betere resultaten
				in het hoger onderwijs. Meer variatie en selectie in het hoger onderwijsaanbod
				dragen hieraan verder bij. De langstudeerdersmaatregel en het sociaal
				leenstelsel in de masterfase werken hieraan ondersteunend. Toelating via loting past niet in een stelsel waarin de afstemming tussen student en opleiding versterkt moet worden. De loting wordt dan ook stapsgewijs afgeschaft en vervangen door selectie. Daarnaast wordt samen met het ministerie van VWS onderzocht op welke wijze in 2025 voor een kwart meer artsen gezorgd kan worden. Deze ophoging zou kunnen worden bereikt door een ophoging van het aantal basisartsen, zorgmasters en specialisten. Over de uitwerking hiervan vinden momenteel gesprekken plaats met HBO-raad en VSNU.
 Binnen de maatschappelijke inbedding van het onderwijs zijn
				ouders de belangrijkste partner van de school. Behalve dat ouderbetrokkenheid
				leidt tot evident betere schoolprestaties 
				3Ouderbetrokkenheid in het onderwijs, A. Menheere en E. Hooge, juli
					 2010., is hun aanwezigheid en betrokkenheid ook onmisbaar
				voor het vinden van een plek in de maatschappij. Ouders kunnen en moeten vanuit
				hun rol en verantwoordelijkheden een stevige bijdrage leveren aan de
				schoolprestaties van hun kinderen. Een louter consumptieve houding is niet
				aanvaardbaar. Binnenkort ontvangt uw Kamer de beleidsreactie op het advies van
				de Onderwijsraad «Ouders als partner», waarin de plannen om
				ouderbetrokkenheid te stimuleren uiteen worden gezet. Tevens wordt overleg
				gevoerd met de ouderorganisaties om te komen tot prestatieafspraken,
				bijvoorbeeld rondom het faciliteren van «school-ouderovereenkomsten», om zo
				het commitment tussen scholen en ouders te verhelderen en bekrachtigen.
 
 Verder investeren we in professionalisering en
				 kwaliteitsverhoging van docenten en leidinggevenden, omdat niets de kwaliteit
				 van het onderwijs zo bepaalt als de docenten. Ons perspectief is een sterke
				 beroepsgroep van leraren, die zelf de verantwoordelijkheid neemt voor
				 kwaliteitszorg en die door te leren van elkaar voortdurend streeft naar
				 verbetering. In 2012 starten experimenten die ons zullen leren in welke mate
				 prestatiebeloning voor leraren bijdraagt aan dit perspectief.
 Een sterke beroepsgroep, werkend in sterke scholen, verdient
				 ruimte. Het kabinet vergroot die ruimte door het aantal subsidieregelingen
				 terug te dringen, de stapeling van beleidsinitiatieven in te dammen en nodeloos
				 knellende of complexe regelgeving op te ruimen. De nota Werken in het Onderwijs zal dit jaar voor het laatst als aparte publicatie worden uitgebracht bij de begroting. Het streven is om vanaf 2012 zoveel mogelijk gegevens op te nemen in de publicatie Trends in beeld. 
 
 Tot slot heeft het kabinet op het terrein van passend onderwijs
				voor een grote verandering gekozen, omdat in de loop van de tijd een onhoudbaar
				stelsel is ontstaan met teveel bureaucratie, ondoelmatigheid en uit de hand
				lopende financiën. De noodzakelijke wijziging vraagt veel van het
				onderwijsveld en gaat gepaard met een ombuiging die weliswaar in het onderwijs
				wordt geherinvesteerd, maar toch voelbaar zal zijn. Hierdoor ligt er, juist in
				het komende begrotingsjaar, een grote opgave om gezamenlijk te werken aan een
				aanpak waarin het onderwijs voor kwetsbare kinderen effectiever vormgegeven zal
				worden.
 

				Wetenschap 

			 
 Wetenschap wint aan kracht in het contact met de samenleving.
				Wetenschappers werken in toenemende mate samen, over disciplines en
				landsgrenzen heen. Ze werken aan grand challenges
				of zoeken met bedrijven naar doorbraaktechnologieën. Dat vraagt, veel meer dan
				nu, dat het onderzoekslandschap van de toekomst wordt gekenmerkt door clusters
				van topkwaliteit. Talent is schaars en kan wereldwijd terecht. Nederland kan
				dus niet op ieder thema excellent zijn. Dat vraagt keuzes die niet in isolement
				gemaakt kunnen worden. Instellingen zullen keuzes moeten maken in overleg met
				de topsectoren en met de onderzoekers zelf en ze zullen moeten aansluiten bij
				de Europese onderzoeksagenda’s. Het komende begrotingsjaar worden op het vlak
				van gezamenlijke agendering en profilering belangrijke stappen gezet.
 We streven naar excellentie, wat ook vraagt om een
				onderzoeksklimaat dat aantrekkelijk is voor onderzoekstalent. Een boeiende
				omgeving met een bedrijfsleven dat volop innoveert en investeert, met een
				samenleving die open staat voor vernieuwing, met toegang tot goede
				researchinfrastructuur, draagt hier aan bij.
 

				Cultuur en media 

			 
 De overheid heeft op het gebied van cultuur in de loop van de
				tijd een grote rol gekregen. Dit kabinet staat voor een omslag. Het wil dat
				culturele instellingen en kunstenaars ondernemender worden, de band met hun
				publiek versterken en een groter deel van hun inkomsten zelf verwerven. Het
				aantal instellingen dat het Rijk financiert – de culturele
				basisinfrastructuur – zal kleiner worden. Daarmee staat nu allereerst het
				culturele veld voor een forse inspanning om de bakens te verzetten en te werken
				aan een sterke en stevig in de samenleving gewortelde sector.
 De publieke omroep kent een lange traditie van inbedding in de
				samenleving, met de ledenomroepen als basis van ons bestel. Die geschiedenis
				van omroeporganisaties met een sterke eigen identiteit en actieve leden past
				goed bij de bescheiden rol die de overheid inhoudelijk moet willen spelen in
				het mediabeleid. Actieve inmenging ondergraaft immers het onafhankelijke
				karakter van media, dat zo belangrijk is voor de rol van media in een
				democratische samenleving. De overheid waakt voor de pluriformiteit, kwaliteit
				en toegankelijkheid van het mediabestel. Voor dat deel van het medialandschap
				waar de overheid (mede) de financiering voor draagt, waakt de overheid ook voor
				de doelmatigheid. Hier is door het systeem van de publieke omroep, met een
				groot aantal ledenorganisaties en een inefficiënte organisatie van dat
				landschap, teveel verlies ontstaan. Het kabinet wil de kracht van de publieke
				omroep behouden door de gegroeide ondoelmatigheden aan te pakken. De
				omvangrijke ombuigingsoperatie zal, net als in het cultuurveld, ook veel van de
				publieke omroep vragen.
 

				Emancipatie 

			 
 Emancipatie is geen proces dat door de overheid kan worden
				opgelegd of volbracht. Mensen emanciperen zichzelf. Ze worden daarbij wel
				gesteund door een overheid die de rechten van minderheden in de
				samenleving in het oog houdt, discriminatie of onveiligheid met kracht
				bestrijdt en belemmeringen die buiten mensen zelf liggen wegneemt. Er is meer
				nodig dan alleen wetgeving of fiscale maatregelen voor gelijke rechten van
				homoseksuelen en transgenders of verbetering van de arbeidsparticipatie van
				vrouwen. Nodig zijn cultuurveranderingen, waarin maatschappelijke organisaties,
				bedrijven en mensen zelf leidend en bepalend zijn. De overheid wil die
				veranderingen actief ondersteunen en zelf consistent en ambitieus in haar eigen
				optreden zijn.
 Caribisch Nederland
 Met betrokkenen bij het onderwijs in Caribisch Nederland is een onderwijsagenda vastgesteld. Daarin is aangegeven op welke wijze de onderwijskwaliteit van de scholen in Caribisch Nederland in de periode tot 2016 op een naar Nederlandse en Caribische maatstaven aanvaardbaar niveau zal worden gebracht. In schoolverbeterplannen zullen de scholen vastleggen hoe zij deze ambities in hun eigen situatie willen realiseren, met ondersteuning van het ministerie van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap. Daarnaast moet een forse huisvestingsimpuls ervoor zorgen dat alle scholen in 2015 van behoorlijke huisvesting zijn voorzien. De zorg voor het handhaven van de Caribische cultuur en geschiedenis komt onder meer tot uiting in zorg voor het aanwezige erfgoed. De ervaringen met het revolving fund monumentenzorg zullen worden gevolgd. Door steun aan het meerjarige project Pink Orange Akkoord wordt gewerkt aan de verbetering van de sociale acceptatie van homoseksualiteit in Caribisch Nederland. Met de autonome landen Curaçao, Aruba en Sint Maarten worden afspraken gemaakt over de samenwerking binnen het Koninkrijk op de OCW-beleidsterreinen. De verantwoordelijkheid van het kabinet voor Caribisch Nederland maakt het noodzakelijk de reeds jaren bestaande samenwerking binnen het Koninkrijk te herijken.
 

				Tot slot 

			 
 
 Onderwijs, cultuur en wetenschap zijn bij uitstek velden waarin
				 het draait om ambitie van mensen zelf, om creativiteit en onverwachte
				 verbindingen. Een te grote afhankelijkheid van of een te grote gerichtheid op
				 de regels van de overheid beperkt de creativiteit en de relevantie.
 Het kabinet werkt daarom aan sterke sectoren die geworteld zijn
				 in de samenleving en die prestaties van wereldklasse leveren. De
				 uitgangspositie is hiervoor ruimschoots aanwezig. Het komende jaar zal een
				 spannend jaar worden, waarin het minder aankomt op het plannen maken en
				 alternatieven ontwerpen, maar waarin uitvoering en verandering de thema’s
				 zullen zijn.
 
 Het vervolg van deze beleidsagenda presenteert achtereenvolgens
				de belangrijkste ambities en beleidsdoelen op de terreinen onderwijs,
				wetenschap, cultuur, media en emancipatie.
 

				Onderwijs 

			 
 

				Ambitie 

			 
 
 Wij streven naar een stelsel waarin leerlingen en studenten
				 worden uitgedaagd hun talenten te ontplooien, docenten succesvol lesgeven en
				 samen met leidinggevenden continu werken aan verbetering. Nederlandse
				 leerlingen en studenten moeten zich kunnen meten met de besten van de wereld en
				 goed inzetbaar zijn op de arbeidsmarkt van nu en die van de toekomst. Dit
				 betekent het volgende:
 
 
 –
 Het niveau van de prestaties stijgt over de hele linie,
						maar in het bijzonder bij excellente leerlingen en studenten.
 
 
 –
 Een ambitieuzere leercultuur binnen de instellingen en
						onder leerlingen en studenten. Er is een uitdagender en stimulerender aanbod
						voor excellente leerlingen in het primair en voortgezet onderwijs. Het
						middelbaar beroepsonderwijs is een aantrekkelijke route naar de
						arbeidsmarkt en vervolgonderwijs. Meer studenten in het hoger onderwijs nemen
						deel aan honours- of excellentieprogramma’s.
						Daarnaast wordt het aanbod van Associate-degreeprogramma’s uitgebreid in het hoger
						beroepsonderwijs.
 
 
 –
 We zetten in op versterkte doorstroming, minder uitval en
						een kortere studieduur.
 
 
 
 

				Doelen 
				4Of we onze doelen bereiken, volgen we op basis van de indicatoren in
					 deze beleidsagenda (zie de bijlage bij deze beleidagenda) en op basis van de
					 monitor www.trendsinbeeld.minocw.nl. Daarin zijn zowel nationale
					 als internationale indicatoren opgenomen waarmee we ons kunnen vergelijken met
					 de best presterende landen. Ook volgen we onze prestaties op Europese
					 benchmarks. 
 Samengevat levert dat de volgende doelen op voor het
				onderwijsbeleid:
 
 
 1.
 Prestaties van leerlingen en studenten omhoog
 
 
 2.
 Scholen en instellingen met een ambitieus leerklimaat
 
 
 3.
 Goed opgeleide en professionele leraren, docenten en
					 schoolleiders
 
 
 4.
 Scholen en instellingen maken resultaten inzichtelijk en worden aangesproken op hun prestaties,
					 waarvoor door de overheid heldere normen zijn geformuleerd
 
 
 5.
 Doelmatigheid en focus op het onderwijs zelf
 
 
 Hieronder worden deze doelen kort toegelicht.
 

				1. Prestaties van leerlingen en studenten omhoog 

			 
 We willen dat álle leerlingen en studenten het beste uit
				zichzelf halen. Veel leerlingen en studenten kunnen en moeten beter presteren,
				zeker in de basisvakken Nederlands, rekenen of wiskunde, Engels en
				natuurwetenschappen.
 Niet alleen bij de zwakkere, maar juist ook bij de goede
				leerlingen en studenten willen we een ambitieuze leercultuur versterken. Met
				veranderingen in de studiefinanciering ondersteunen we een ambitieuze
				leercultuur onder studenten. Daarnaast kan en moet het rendement binnen
				onderwijsloopbanen verder worden verbeterd. Daarvoor willen we de doorstroming
				versterken en de uitval verminderen.
 

				Hoofdlijnen van beleid 

			 
 De prestaties in basisvakken verbeteren we met centrale toetsen
				en door de prestaties op die vakken goed te volgen. Verder stimuleert het
				kabinet dat scholen en instellingen maatwerk aanbieden en excellente leerlingen
				en studenten uitdagen tot betere prestaties. In het primair onderwijs gaat het
				daarbij om de beste 20% van de leerlingen, in het voortgezet onderwijs om de
				20% best presterende vwo’ers. Om ze aan te zetten tot excellentie is geld
				vrijgemaakt in het Regeerakkoord, onder meer voor het vroeg signaleren van
				uitblinkers en voor het versterken van de ondersteuning van scholen met
				effectieve aanpak. In het hoger onderwijs komen onder meer professionele
				masters in het hbo en brede bachelors in het wetenschappelijk onderwijs. Voor uitbreiding van het aanbod van professionele masteropleidingen in de topsectoren is € 7 miljoen beschikbaar vanaf 2013. Door co-financiering vanuit het bedrijfsleven kunnen de publieke middelen ten behoeve van meer opgeleide professionele masterstudenten worden aangevuld. De
				mogelijkheid om meer collegegeld te vragen voor excellente opleidingen in het
				hoger onderwijs stimuleert instellingen om meer uitdagende trajecten te
				ontwikkelen.
 

				Studiefinanciering 

			 
 Het kabinet rekent hervorming van de studiefinanciering tot de
				prioriteiten. Om een ambitieuze studiecultuur te ondersteunen, wordt in 2012
				een sociaal leenstelsel in de masterfase ingevoerd en wordt het gebruik van de
				studenten ov-chipkaart beperkt. Studenten moeten daardoor bewuster gaan
				nadenken over hun studiekeuze en studievoortgang. Hetzelfde geldt voor de
				Maatregel langstudeerders, die bevordert dat studenten
				binnen de nominale studieduur afstuderen (met de mogelijkheid van één jaar
				uitloop). Als de student met de nieuwe studiefinanciering meer in zijn of haar
				eigen toekomst investeert, komt er geld vrij om de kwaliteit van het hoger
				onderwijs te verbeteren. Tegelijkertijd blijft goed onderwijs toch toegankelijk
				door de sociale terugbetalingsvoorwaarden.
 

				Verhogen van het onderwijsrendement 

			 
 Om het rendement van onderwijs te verhogen, bestrijdt het kabinet
				voortijdig schoolverlaten met een scherpe ambitie van maximaal 25 000 nieuwe
				voortijdig schoolverlaters in 2016. Verder maken we prestatieafspraken met
				hogescholen en universiteiten over minder uitval in het eerste jaar. Selectie
				aan de poort (onder bepaalde voorwaarden) en brede toepassing van
				studiekeuzegesprekken door universiteiten en hogescholen vergroten de kans op
				een soepele doorstroom. Daarnaast moeten alle hogescholen en universiteiten
				zich in de komende jaren meer gaan profileren, waarbij de aanpak aansluit bij
				het type instelling dat men wil zijn en het type studenten dat de instelling
				heeft en wil aantrekken. Zo kan de ene hogeschool zich profileren met
				Associate-degreeprogramma’s (Ad) en de andere
				zich meer gaan richten op vwo’ers door het aanbieden van (verkorte)
				honourstrajecten.
 Ook in en tussen andere sectoren streven we naar zo efficiënt
				mogelijke leerroutes en een goede aansluiting van opleidingen. Onder meer door
				goede onderwijsloopbaanbegeleiding, verbeterde aansluiting vmbo-mbo en
				vmbo-havo, vm2-trajecten (wettelijk kader 2012) en vakcolleges en nieuwe
				experimenten doorlopende leerlijn zoals vm3 en vm4. Verkorte mbo-4 opleidingen
				maken de route vmbo-mbo-hbo aantrekkelijker.
 Het onderwijsaanbod op het laagste niveau van het mbo, de
				entreeopleiding, krijgt een eigen positie binnen het bestel voor
				beroepsonderwijs en volwasseneneducatie. De entreeopleiding is gericht op het
				behalen van een erkend diploma. Er zijn ook leerlingen voor wie een diploma
				niet is weggelegd. Zij moeten door het praktijkonderwijs en (voortgezet)
				speciaal onderwijs naar een duurzame plaats op de arbeidsmarkt toe worden
				geleid, als dat kan. Voor het voortgezet speciaal onderwijs is daarvoor op
				16 juni 2011 een wetsvoorstel naar de Tweede Kamer gestuurd (Kamerstuk, 31 497,
				66). Om leerlingen van het praktijkonderwijs en (voortgezet) speciaal
				onderwijs succesvol naar de arbeidsmarkt te begeleiden, worden scholen,
				gemeenten, kenniscentra en bedrijven in de 30 arbeidsmarktregio’s desgewenst
				tijdelijk ondersteund bij het opzetten van werkscholen.
 

				2. Scholen en instellingen met een ambitieus leerklimaat 

			 
 Wij streven naar scholen en instellingen met een studiecultuur
				van uitdaging, presteren en het beste uit jezelf halen. De lat gaat omhoog,
				zonder de brede ontwikkeling van leerlingen en studenten uit het oog te
				verliezen. Het kabinet bevordert daarom opbrengstgericht werken, een intensieve
				inzet van onderwijstijd en de verlaging van het aantal zwakke scholen en
				opleidingen.
 

				Hoofdlijnen van beleid 

			 
 In het primair en voortgezet onderwijs verwachten we dat scholen
				opbrengstgericht werken. We zien namelijk dat scholen beter presteren als ze
				hun ambities en hun opbrengsten duidelijk in beeld hebben en als ze vervolgens
				doelgericht en systematisch werken aan het maximaliseren van leerprestaties.
				Daarom wordt het gebruik van een leerlingvolgsysteem verplicht. Zo’n
				volgsysteem is de feitelijke basis voor opbrengstgericht werken en een
				ambitieuze verbetercultuur bij docenten en schoolleiders (in het primair
				onderwijs met ingang van 2012–2013, in het voorgezet onderwijs met ingang van
				2014–2015).
 Daarnaast wordt in alle onderwijssectoren de onderwijstijd
				geïntensiveerd. Zo breiden we het aantal plekken uit in de voor- en
				vroegschoolse educatie (vve) en stimuleren we schakelklassen, kopklassen en
				zomerscholen in het primair onderwijs. In het voortgezet onderwijs handhaven we
				de wettelijke urennorm scherp. In het mbo wordt de onderwijstijd uitgebreid en
				een nieuwe urennorm geïntroduceerd. In het hoger onderwijs maakt het kabinet
				met de instellingen prestatieafspraken over intensivering van
				onderwijsprogramma’s. Instellingen worden afgerekend met een
				bonus-malusregeling voor kwaliteit en studiesucces. Binnen de nominale
				studieduur afstuderen wordt de regel.
 Zeer zwakke scholen moeten binnen een jaar het onderwijsproces
				weer op orde hebben. Daarnaast zet een verscherpte aanpak scholen aan om snel
				aan de slag te gaan met de noodzakelijke verbeteringen. Uitblinkende scholen
				krijgen waardering in de vorm van het predicaat «excellent».
 In het hoger onderwijs krijgt de Inspectie van het Onderwijs een grotere rol. Het
				accreditatiestelsel wordt verscherpt. Toetsing en examinering worden extern
				gevalideerd, zeker in het hbo. Verder krijgt de minister in het mbo en het
				hoger onderwijs een aanwijzingsbevoegdheid. Dat houdt in dat de zij de raad van
				toezicht een aanwijzing kan geven bij ernstige tekortkomingen in de uitvoering
				van de wet.
 

				3. Goed opgeleide en professionele leraren, docenten en
				schoolleiders 

			 
 Leraren zijn cruciaal voor de betere prestaties van leerlingen.
				We streven naar een verhoging van het opleidingsniveau van nieuwe en zittende
				leraren en stimuleren dat ze zich continu ontwikkelen. Leraren gedijen in een
				professionele instelling. Wij bevorderen opbrengstgericht schoolleiderschap en
				een effectief personeelsbeleid.
 

				Hoofdlijnen van beleid 

			 
 Het aantal leraren en docenten dat op masterniveau is opgeleid,
				gaat fors omhoog. Eind 2011 besluiten we hoe we deze verhoging in het primair,
				voortgezet en middelbaar beroepsonderwijs realiseren. Met de hogescholen maken
				we afspraken over het verhogen van het aantal docenten op academisch niveau.
				Het doel voor de hogescholen is 80% in 2016 (het streven is 100% in 2020).
 Uit het Onderwijsverslag 2009/2010 van de Inspectie van het
				Onderwijs blijkt dat leraren moeite hebben met het afstemmen van het onderwijs
				op verschillende leerlingen in de groep. Dat geldt zowel voor het reguliere als
				het speciaal onderwijs. De invoering van passend onderwijs versnelt de noodzaak
				om een inhaalslag te maken met professionalisering van huidige leraren in po,
				(v)so, vo en mbo in het omgaan met verschillen tussen leerlingen in de klas. In
				het verlengde hiervan constateert de Inspectie van het Onderwijs dat leraren
				moeite hebben met opbrengstgericht werken. De inhaalslag richt zich daarom ook
				op de bekwaamheid van leraren om opbrengstgericht te kunnen werken. In de
				periode 2012–2015 wordt een substantieel deel van de middelen voor
				professionalisering voor deze doelen ingezet. In 2012 wordt daarnaast gestart
				met interscolaire peer review van leraren en schoolleiders.
 We versterken de kwaliteit van lerarenopleidingen ten eerste door
				de introductie van kennisbases en landelijke toetsing (vanaf 2012–2013). Ten
				tweede door specialisaties aan te brengen, zoals die voor het jonge kind (vanaf
				2013) en voor beroepsonderwijs. In de periode 2012–2015 vindt verdere
				professionalisering van schoolleiders in het primair en voortgezet onderwijs en
				het middenmanagement mbo plaats, zodat schoolleiders in 2016 voldoen aan de dan
				geldende eisen.
 We maken afspraken met het onderwijs over goed en effectief
				personeelsbeleid dat in 2016 gerealiseerd moet zijn. De invoering van de
				functiemix in het primair en voortgezet onderwijs en de salarismix in het mbo
				is in 2020 voltooid. De extra middelen voor prestatiebeloning worden de komende
				jaren ingezet voor experimenten in primair en voortgezet onderwijs en het mbo.
				In 2016 hebben de hogescholen voor hun personeel het systeem van basis- en
				seniorkwalificaties ingevoerd.
 

				4. Scholen en instellingen maken resultaten inzichtelijk en worden
				aangesproken op hun prestaties, waarvoor door de overheid heldere normen zijn
				geformuleerd 

			 
 Een belangrijke voorwaarde voor betere prestaties is het
				zichtbaar maken van resultaten. Docenten, schoolleiders en instellingen kunnen
				zich met elkaar vergelijken, van elkaar leren en zich op grond daarvan
				verbeteren. Ook kunnen ouders, leerlingen, studenten, bedrijfsleven, de
				samenleving en de overheid zich een oordeel vormen over de kwaliteit van
				instellingen en die met elkaar vergelijken. Vanuit haar
				stelselverantwoordelijkheid formuleert de overheid ambitieuze streefdoelen en
				heldere normen. Ze creëert voorwaarden, met centrale toetsen, examens en
				toezicht, zodat scholen hun prestaties zichtbaar maken.
 

				Hoofdlijnen van beleid 

			 
 In alle onderwijssectoren is aandacht voor centrale toetsing. In
				2013 komt er in het basisonderwijs een centrale eindtoets, het speciaal
				(basis)onderwijs volgt in het voorjaar van 2015. In het voortgezet onderwijs
				voeren we met ingang van 2014–2015 een verplichte landelijke diagnostische
				onderbouwtoets in voor Nederlands, Engels en rekenen/wiskunde. Voor vakken in
				de onderbouw van het voortgezet onderwijs die niet centraal worden getoetst,
				introduceren we kennisbases. In het voortgezet speciaal onderwijs worden in
				2012 kerndoelen ingevoerd. We werken daarnaast aan een methode om toegevoegde
				waarde van scholen in kaart te brengen. Daarvoor starten dit schooljaar pilots,
				waarin ook de begintoets voor het primair onderwijs wordt ontwikkeld. In het
				mbo komen landelijke examens voor taal en rekenen. Beroepsgerichte examens
				moeten gaan voldoen aan een landelijk keurmerk. In het hbo worden examens
				extern gevalideerd door landelijke toetsing van één of meer kernvakken.
				Verder maken we afspraken met het veld over andere vormen van externe
				validering en versterking van de kennisbases.
 Scholen verbeteren daarnaast de verantwoording van instellingen
				aan belanghebbenden. Daarvoor zal in 2013 «Vensters Primair Onderwijs» worden
				geïntroduceerd – in navolging van Vensters voor
				Verantwoording in het voortgezet onderwijs. De betrokkenheid van
				ouders willen we vergroten door scholen te stimuleren daarover afspraken te
				maken met ouders. In de voorschoolse educatie zal, als dat nodig is, meer druk
				op ouders worden uitgeoefend om hun kind te laten deelnemen. In het mbo wordt
				vanaf 2012 de tevredenheid van het bedrijfsleven, de studenten en de docenten
				elke drie jaar gemeten. Verder stimuleren we dat ouders worden betrokken bij de
				loopbaanoriëntatie en beroepskeuze van hun kinderen. Daarnaast versterken we
				in het mbo de positie van het interne toezicht. Ook wil het kabinet meer
				inzicht verkrijgen in de overhead binnen het mbo en daar zo nodig nadere
				afspraken over maken. In het hoger onderwijs maken we prestatieafspraken met
				instellingen, onder meer over de gevolgen van kwaliteitsoordelen uit de
				accreditatie voor instellingen en over minder overhead.
 

				5. Doelmatigheid en focus op het onderwijs 

			 
 Instellingen moeten zich met zo min mogelijk bureaucratische last
				kunnen concentreren op het onderwijs. Daarom vereenvoudigt het kabinet de
				bekostiging en vermindert het de regelgeving. Verder streeft het kabinet naar
				een doelmatiger aanbod van opleidingen.
 

				Hoofdlijnen van beleid 

			 
 In het mbo starten we nog dit jaar (2011) een pilot
				«Versterken doelmatigheid in het mbo» in vijf
				regio’s, met als doel dit in de periode 2012–2015 breed te implementeren.
				Het Platform Bèta Techniek gaat instellingen ondersteunen bij het maken van
				onderlinge afspraken over het aanbod van opleidingen. Een belangrijk aandachtspunt is de aansluiting van het onderwijs op de arbeidsmarkt, voor wat betreft techniek. Het aantal kwalificaties
				en uitstroomdifferentiaties vermindert. Er komt een speciaal arrangement voor
				mbo-studenten vanaf 30 jaar die de beroepsbegeleidende leerweg (bbl) volgen. In
				het ho maken we afspraken met de instellingen over een aanzienlijke herordening
				van het opleidingenaanbod, een compacter aanbod en meer profiel in de
				opleidingen. De agenda’s van de topsectoren zijn hier medebepalend.
 We staan voor een majeure operatie, waarin we het stelsel voor
				speciale onderwijszorg ((voortgezet) speciaal onderwijs en de leerlinggebonden
				financiering) fundamenteel zullen herzien, met als doel voor alle kinderen een
				zo passend mogelijk onderwijsaanbod te realiseren. In het nieuwe stelsel
				passend onderwijs krijgen de schoolbesturen daartoe een zorgplicht.
				Schoolbesturen vormen nieuwe samenwerkingsverbanden van regulier en speciaal
				onderwijs. In de samenwerkingsverbanden worden de schoolbesturen op basis van
				hun zorgplan verantwoordelijk voor de toewijzing van extra ondersteuning en
				begeleiding en de verdeling van de bijbehorende middelen. De
				samenwerkingsverbanden ontvangen een gebudgetteerde financiering (zorgbudget)
				waarmee ze dit kunnen realiseren. Voor het onderwijs aan blinde en slechtziende
				leerlingen (cluster 1) en aan auditief en communicatief gehandicapte leerlingen
				(cluster 2) geldt een afzonderlijk bekostigingsmodel vanwege het specifieke
				karakter van deze doelgroep. Bij de uitwerking van passend onderwijs wordt
				zoveel mogelijk rekening gehouden met de toekomstige ontwikkelingen op het
				terrein van de jeugdzorg, de AWBZ en de Wet werken naar
				vermogen.
 De financiering van het onderwijs (bekostiging) wordt
				vereenvoudigd, onder meer door in 2012 het aantal subsidies te verlagen en een
				prestatiebox in te voeren voor het primair en voortgezet onderwijs en het
				mbo. Van schoolbesturen wordt verwacht dat de middelen voor de prestatiebox gericht worden ingezet met het oog op het verhogen van de kwaliteit van het onderwijs.
 We zorgen voor minder bureaucratie en meer onderwijskundige
				regelruimte. Het kabinet moedigt scholen in het primair en voortgezet onderwijs
				aan om te bepalen waar regels overbodig zijn. Ook starten er experimenten met
				sectoroverstijgende samenwerking in regio’s waar de bevolking krimpt.
				Daarnaast onderzoeken we hoe we de bureaucratie die leraren ervaren kunnen
				aanpakken.
 

				Wetenschap 

			 
 

				6. Behoud van kwaliteit wetenschap en wetenschappelijk talent en
				versterken impact wetenschap 

			 
 

				Ambitie 

			 
 Nederlandse onderzoekers en onderzoeksinstellingen kunnen zich
				meten met de besten van de wereld. We hebben instellingen met een duidelijk
				herkenbaar profiel. Universiteiten, hogescholen, onderzoeksinstituten,
				bedrijven en maatschappelijke organisaties werken intensief met elkaar samen in
				clusters op terreinen zoals voeding, water, energie en gezond ouder worden. De
				keten van kennis, kunde en kassa is aanzienlijk versterkt en versneld. Het
				Nederlands wetenschappelijk onderzoek levert een belangrijke bijdrage aan
				grote maatschappelijke vraagstukken (grand
				challenges).
 

				Hoofdlijnen van beleid 

			 
 

				Behouden van kwaliteit en ruimte wetenschappelijk talent 

			 
 Om de hoge kwaliteit van het wetenschappelijk onderzoek te
				behouden, moet er voldoende ruimte zijn voor vrij en ongebonden onderzoek. Het
				gebruik van het Standaard Evaluatie Protocol zorgt ervoor dat prestaties van
				onderzoeksgroepen landelijk vergelijkbaar zijn, een belangrijk vereiste om
				kwaliteit te verhogen. Ook worden met universiteiten afspraken gemaakt om in
				hun instellingsplannen duidelijk te maken welke consequenties zij verbinden aan
				evaluaties en kwaliteitsoordelen.
 

				Profilering en zwaartepuntvorming 

			 
 Sterkere profilering heeft een hoge prioriteit in het onderzoeks-
				en wetenschapsbeleid. Bij profilering wordt een relatie gelegd met de
				economische topsectoren en de grand challenges,
				onder meer doordat onderzoeksinstituten, universiteiten en het bedrijfsleven
				intensiever gaan samenwerken. Het kabinet stimuleert de vorming van
				zwaartepunten door te investeren in grootschalige onderzoeksfaciliteiten (zoals
				de ICT-onderzoeksinfrastructuur), door wetenschappelijke sectoren te versterken
				en door afspraken te maken met de instellingen over samenwerking.
 

				Versterken wetenschappelijke impact 

			 
 NWO en KNAW brengen een deel van hun programma’s in lijn met de
				integrale agenda’s voor de topsectoren. Zij zetten hun middelen in op basis
				van wetenschappelijke kwaliteit, maatschappelijke impact en van financieel
				commitment van het bedrijfsleven.
 

				Cultuur 

			 
 

				7. Een sterke cultuursector, die ondernemend en innovatief is en
				goed zorgt voor ons erfgoed 

			 
 

				Ambitie 

			 
 Het kabinet geeft in het nieuwe cultuurbeleid meer ruimte aan de
				samenleving en het publiek. De rijksoverheid blijft verantwoordelijk voor een
				culturele Basisinfrastructuur (BIS) met kwaliteit. Educatie, spreiding en
				behoud en beheer van erfgoed en vernieuwing en talent zijn belangrijk. Het Rijk
				stimuleert instellingen en kunstenaars om zich in te zetten op ondernemerschap
				en mecenaat. Een sterke cultuursector trekt voldoende bezoekers en weet publiek
				aan zich te binden. Culturele instellingen zijn minder afhankelijk van
				subsidies en in staat een substantieel deel van hun eigen inkomsten uit de
				markt (publiek, mecenaat en sponsoring) te halen. Het uitgangspunt is dat in
				alle regio’s een kwalitatief hoogwaardig aanbod blijft bestaan.
 

				Hoofdlijnen van beleid 

			 
 In de brief Uitgangspunten
				cultuurbeleid (Kamerstuk
				32 500 VIII,
				nr. 75) is een wijziging van het cultuurstelsel aangekondigd. Deze is
				uitgewerkt in de brief Meer dan kwaliteit: een nieuwe visie
				op cultuurbeleid (Kamerstuk
				32 820, nr. 1). Deze stelselwijziging is nodig om inhoudelijke keuzes te kunnen
				maken bij de ombuigingen. Het jaar 2012 is daarom een overgangsjaar dat
				grotendeels in het licht zal staan van de besluitvorming over het nieuwe
				stelsel vanaf 2012.
 

				Stimuleren van ondernemerschap en een groter publieksbereik 

			 
 We stimuleren ondernemerschap. Artistieke kwaliteit, eigen
				inkomsten en voldoende publiek zijn beoordelingscriteria voor de culturele BIS.
				In de monumentensector stimuleren we het gebruik van leenfaciliteiten, door eigenaren van monumenten in plaats
				van subsidies. Het Nederlands internationaal cultuurbeleid versterkt de Nederlandse positie in het buitenland. Het kabinet ziet de Nederlandse topinstellingen op het gebied van cultuur als goede exportproducten. In het internationaal
				cultuurbeleid ligt de nadruk op de betekenis van cultuur voor handel en
				toerisme en versterking van de marktpositie van Nederlandse culturele
				instellingen, kunstenaars en de creatieve industrie. Het kabinet heeft de creatieve industrie aangemerkt als een van de topsectoren die een belangrijke economische en maatschappelijke meerwaarde voor Nederland hebben. In de kabinetsreactie op de agenda's van de topsectoren is aangegeven welke maatregelen worden genomen ter versterking van de topsector creatieve industrie.
 

				Het uitvoeren van wettelijke erfgoedtaken 

			 
 De monumentenzorg wordt verder gemoderniseerd, onder meer met een
				programma voor de herbestemming van monumenten. Restauratieachterstanden worden
				zoveel mogelijk voorkomen. Het archeologiestelsel wordt geëvalueerd en het
				archiefstelsel wordt gemoderniseerd. Het Unesco-verdrag Immaterieel Erfgoed wordt uitgevoerd, net als de
				Visie erfgoed en ruimte.
 

				Het verhogen van de kwaliteit van cultuureducatie 

			 
 Alle producerende BIS-instellingen zijn toegankelijk voor
				kinderen en jongeren. Educatie is een criterium bij de beoordeling van
				subsidieaanvragen voor de BIS. De samenwerking tussen de cultuursector en het
				onderwijs op het gebied van cultuureducatie wordt verder versterkt met het
				programma Cultuureducatie met kwaliteit.
 

				De realisatie van een landelijke digitale bibliotheek 

			 
 Er komt een landelijke digitale openbare bibliotheek voor het
				publiek en het onderwijs. Het sectorinstituut Openbare Bibliotheken (SIOB)
				ontvangt een opdracht voor de ondersteuning hiervan.
 

				Media 

			 
 

				8. Een onafhankelijk, gevarieerd en kwalitatief hoogwaardig
				media-aanbod dat toegankelijk en betaalbaar is voor alle lagen van de bevolking
				

			 
 

				Ambitie 

			 
 De publieke omroep staat garant voor een onderscheidend,
				gevarieerd en kwalitatief hoogwaardig media-aanbod op alle platforms, voor alle
				lagen van de bevolking. De organisatie van de publieke omroep (landelijk en
				regionaal) is efficiënt, doelmatig en bestuurbaar. De overheid stimuleert
				bewust mediagebruik.
 

				Hoofdlijnen van beleidEen onderscheidend, gevarieerd en kwalitatief hoogwaardig
				media-aanbod
 De publieke omroep onderscheidt zich in alle genres en op alle
				platforms van de commerciële omroep door een herkenbare publieke programmering
				en door redactionele onafhankelijkheid. In de Prestatieovereenkomst 2010–2015 zijn hierover afspraken
				gemaakt met de raad van bestuur van de publieke omroep. Het Commissariaat voor
				de Media ziet toe op de naleving ervan. Het aanbod op de algemene zenders en
				het aanbod op de gespecialiseerde themakanalen (zoals Politiek24) en het
				internet moeten met elkaar in balans zijn. We maken daarom afspraken met de
				publieke omroep over een stevige vermindering van het aantal internetsites.
				Themakanalen en web only aanbod kunnen alleen nog
				uit eigen middelen van omroepverenigingen bekostigd worden (zie de brief van
				juni 2011: Kamerstuk
				32 827,
				nr.1).
 

				Efficiënte en doelmatige organisatie publieke omroep, met
				omroepverenigingen als hart van het bestel 

			 
 Modernisering van de publieke omroep is noodzakelijk. Vanaf 2016
				bestaat de landelijke publieke omroep daarom uit maximaal 8 organisaties,
				waaronder 2 taakorganisaties en maximaal 6 omroeporganisaties op basis van
				leden. We zetten in op fusie van bestaande partijen: door vergaande integratie
				en samenwerking is de landelijke publieke omroep straks in staat om doelmatig
				te opereren en de ombuiging uit het Regeerakkoord te realiseren. Integratie
				vindt ook plaats tussen de landelijke en de regionale omroep om de
				programmering bij beide te versterken. Hoe deze integratie precies vorm moet
				krijgen, wordt nu onderzocht. In een wetsvoorstel dat uiterlijk 2012 moet
				ingaan, zal de rijksmediabijdrage worden verlaagd. In een tweede wetsvoorstel,
				dat uiterlijk in 2013 in werking moet treden, wordt de stelselwijziging van de
				landelijke publieke omroep vastgelegd.
 

				De overheid stimuleert bewust mediagebruik 

			 
 Vanwege het maatschappelijk belang en de grote impact van
				programma’s en publicaties is het belangrijk dat media bewust omgaan met hun
				invloedrijke positie en dat burgers een kritische en actieve houding ten
				opzichte van media ontwikkelen. Hiertoe ondersteunt het kabinet niet alleen
				bestaande instrumenten zoals de Kijkwijzer, maar ook nieuwe initiatieven zoals
				het expertisecentrum Mediawijzer.net.
 

				Emancipatie 

			 
 

				9. Het bevorderen van emancipatie 

			 
 

				Ambitie 

			 
 We willen de emancipatie bevorderen van (lesbische) vrouwen,
				homoseksuele mannen, biseksuelen en transgenders 
				5Transgenders zijn personen waarvan de genderidentiteit niet
					 overeenkomt met het geboortegeslacht. Hieronder vallen travestieten,
					 transseksuelen en transgenderisten. .
 

				Hoofdlijnen van beleid 

				Streven naar gelijke rechten
 We streven ernaar om op zo kort mogelijke termijn met wetgeving te komen, waarin lesbiennes, homoseksuelen,
				biseksuelen en transgenders (LHBT) op belangrijke punten dezelfde rechten krijgen als heteroseksuelen. Een voorbeeld hiervan zijn de wetsvoorstellen Lesbisch ouderschap en Transseksualiteit, waar de staatssecretaris van Veiligheid en Justitie zorg voor draagt. 
 

				Versterken van veiligheid 

			 
 Wij dragen bij aan de bevordering van een veilig leefklimaat en
				de weerbaarheid van (lesbische) vrouwen, homoseksuelen, biseksuelen en
				transgenders. Hiertoe is de strafeis bij geweldsdelicten met een discriminatoire
				achtergrond verhoogd per 1 mei 2011. Verder wordt het aantal grote, actieve
				LHBT-gemeenten verdubbeld naar 36 en wordt het aantal Gay-Straight allianties
				van leerlingen op vo-scholen verdubbeld tot 300.
 

				Verbeteren van sociale acceptatie 

			 
 Het streven is de sociale acceptatie van (lesbische) vrouwen,
				homoseksuelen, biseksuelen en transgenders verder te vergroten op school en
				werk, in de sport en in de ouderenzorg. Doel is ook de acceptatie te verbeteren
				bij jongeren, etnische minderheden en orthodox-religieuze gemeenschappen.
				Ook jongeren moeten veilig uit de kast kunnen komen. De kwetsbare positie van
				transgenders moet worden verbeterd.
 

				Stimuleren van arbeidsparticipatie vrouwen 

			 
 We willen de arbeidsparticipatie van vrouwen nog verder vergroten
				en de doorstroming bevorderen van vrouwen naar de top van bedrijven en
				instellingen. Daartoe worden twee programma’s ontwikkeld: «Talent» en
				«Eigen kracht». De programma’s richten zich op de mogelijkheden om flexibel
				te werken, scholing van laagopgeleide vrouwen en de monitoring van vrouwen in
				topfuncties.
 

				Bijdrage aan internationaal emancipatiebeleid 

			 
 Nederland behoort qua sociale acceptatie en bescherming van
				(lesbische) vrouwen, homoseksuelen, biseksuelen en transgenders tot de
				wereldtop. Nederland zet zich in voor erkenning van rechten van homoseksuelen
				en transgenders en het dichterbij brengen van de wereldwijde afschaffing van
				strafbaarheid van homoseksualiteit.
 
 Monitor streefdoelen
 
 
 Box 1: Monitor streefdoelen
				 onderwijs
 
 
 
 1.
 
 Gemiddelde score in
						basisvakken
 
 Primair onderwijs:
 
 
 a)
 gemiddelde score CITO-eindtoets omhoog van 535,4 in
							 2010 naar het niveau van 537 in 2015 
							 6In genoemde indicatoren wordt gesproken over het
								 niveau van score 537 en 545. Het gaat hier dan om het prestatieniveau dat hoort
								 bij de score 537 en 545 in 2010 en niet noodzakelijk om de score 537 en 545 in
								 2015. In de praktijk kan door wijzigingen in de voorspellende waarde en de
								 inhoud van de toets de vergelijkbaarheid tussen de jaren enigszins zijn
								 aangepast.
 
 
 b)
 gemiddelde taalvaardigheidsscores in groep 8 van het
							 bao hoger dan 250
 
 
 c)
 gemiddelde rekenvaardigheidsscores in groep 8 van het
							 bao hoger dan 250
 
 
 Voortgezet onderwijs:
 
 
 d)
 gemiddelde PISA-score wiskunde van 526 in 2009 naar 536
							 in 2015 en 541 in 2018
 
 
 e)
 gemiddelde PISA-score lezen van 508 in 2009 naar 516 in
							 2015 en 520 in 2018
 
 
 f)
 gemiddelde PISA-score science van 522 in 2009 naar 526 in 2015 en 528 in
							 2018
 
 
 
 
 2.
 
 Excellente leerlingen en
						studenten
 
 
 
 a)
 po: de grensscore voor de beste 20% van de leerlingen
							 stijgt naar 545 in 2015 (2010: 543/544)
 
 
 b)
 vo: de gemiddelde eindexamencijfers (CE+SE) van de 20%
							 best presterende vwo-leerlingen van 7,6 in 2010 naar 7,8 in 2015
 
 
 c)
 ho: in 2014 neemt 10% van de studenten deel aan
							 excellente trajecten (huidige percentages: ca. 0,17% in het hbo en ca. 3% in
							 het wo)
 
 
 
 
 3.
 
 Verhogen percentage deelnemers per
						mbo niveau
 dat de opleiding succesvol
						afrondt
 
 Diplomaresultaat, streefniveaus:
 
 
 a)
 niveau 1: van 58% in 2008 naar 65% in 2015
 
 
 b)
 niveau 2; van 54% in 2008 naar 70% in 2015
 
 
 c)
 niveau 3; van 65% in 2008 naar 70% in 2015
 
 
 d)
 niveau 4; van 70% in 2008 naar 75% in 2015
 
 
 
 
 4.
 
 Verhogen rendement
 
 
 
 a)
 verminderen aantal voortijdig schoolverlaters van
							 42 600 in 2009 naar 35 000 in 2012 en 25 000 in 2016
 
 
 b)
 verhogen rendement/verminderen studie-uitval in het ho
							 conform prestatieafspraken met de universiteiten en hogescholen in 2012
 
 
 
 
 5.
 
 Percentage opbrengstgerichte
						scholen
 
 
 
 a)
 in po van 30% naar 60% in 2015 en naar 90% in 2018
 
 
 b)
 in vo naar minstens 50% in 2015 en naar 90% in
							 2018
 
 
 c)
 in het (v)so naar minstens 25% in 2012, minstens 50% in
							 2015 en minstens 75% in 2018
 
 
 
 
 6.
 
 Intensivering onderwijstijd
 
 
 
 a)
 uitbreiding van het aanbod van vve, schakelklassen en
							 zomerscholen aan kinderen met risico op taalachterstand (streefdoelen worden
							 uitgewerkt in prestatieafspraken met de G4 en de VNG)
 
 
 b)
 verhogen onderwijsintensiteit conform
							 meerjarenafspraken die uiterlijk juni 2012 met individuele hogescholen en
							 universiteiten worden gemaakt
 
 
 
 
 7.
 
 Onderpresterende scholen/opleidingen
 
 
 
 a)
 in po reductie van het aantal zeer zwakke scholen van 57 naar 35
							 in 2015; het aantal taal- en rekenzwakke scholen van 238 naar 119 in 2015
 
 
 b)
 in (v)so verdere reductie van het aantal (zeer) zwakke scholen
 
 
 c)
 in vo geen stijging van het aantal (zeer) zwakke
							 scholen
 
 
 d)
 in het mbo geen stijging van het aantal (zeer) zwakke
							 opleidingen
 
 
 
 
 8.
 
 Aantal leraren, docenten dat over een master- of PhD-graad beschikt
 
 
 
 a)
 po, vo, mbo: kwantitatieve doelen worden in overleg met
							 het veld in 2012 bepaald
 
 
 b)
 hbo: percentage op master- of PhD-niveau opgeleide
							 leraren/docenten bedraagt 80% in 2016 (in 2009 63%)
 
 
 
 
 9.
 
 Bekwame leraren en
						schoolleiders
 
 
 
 a)
 in 2016 voldoen alle leraren in po en vo aan de
							 bekwaamheidseisen op de onderdelen «afstemmen op verschillen en
							 opbrengstgericht werken» (indicatoren van de Inspectie van het Onderwijs)
 
 
 b)
 leraren die in 2016 vanuit de hbo-lerarenopleidingen op
							 de arbeidsmarkt komen, hebben hun bekwaamheid voor de kenniscomponent op basis
							 van landelijke extern gelegitimeerde toetsen aangetoond
 
 
 c)
 in 2016 voldoen alle schoolleiders po en vo en
							 teamleiding/middenmanagement in het mbo aan de dan geldende
							 bekwaamheidseisen
 
 
 
 
 10.
 
 Geregistreerde leraren
 
 In 2014 is 40% van de leraren in po, vo en mbo die voldoen
						aan de bekwaamheidseisen opgenomen in het register voor leraren. In 2018 is dat
						100% en heeft het register civiel effect
 
 
 11.
 
 Deelname eindtoets
						basisonderwijs
 
 Vanaf voorjaar 2013 leggen alle leerlingen in het
						basisonderwijs de verplichte eindtoets af
 
 
 12.
 
 Percentage opleidingen met voldoende
						examenkwaliteit in mbo
 
 In 2012 is het percentage opleidingen mbo met voldoende
						examenkwaliteit 85% (2010: 63%)
 
 
 13.
 
 Mbo: tevredenheid studenten, docenten
						en bedrijfsleven
 
 
 
 a)
 van mbo-studenten: indicator wordt verder ontwikkeld
 
 
 b)
 van mbo-docenten over organisatie/begeleiding studie:
							 indicator wordt nog ontwikkeld
 
 
 c)
 van bedrijfsleven over mbo onderwijs en
							 mbo-afgestudeerden: indicator en streefwaarde volgen na aanbesteding en
							 ontwikkeling
 
 
 
 
 14.
 
 Prestatieafspraken ho
 
 Prestatieafspraken per instelling over onder meer
						kwaliteitsoordelen accreditatie, uitval, rendement, docentenkwaliteit en
						reductie overhead
 
 
 
 
 
 Box 2: Monitor streefdoelen
				 wetenschap
 
 
 
 1.
 Mondiale top-5 positie op basis van citatiescores
						(205–2008 4e positie mondiaal, op basis van een gemiddelde van 1,33)
 
 
 2.
 Inzet middelen NWO voor economische topsectoren/grand
						challenges cf. Strategische Agenda Hoger Onderwijs, Onderzoek en Wetenschap:
						maximaal € 275 miljoen in 2015 (afhankelijk van private bijdragen en
						kwaliteitstoetsing)
 
 
 3.
 Versterken privaat-publieke samenwerking in kader van
						topsectorenaanpak: streefwaarde nog uit te werken
 
 
 4.
 Valorisatie versterken: streefwaarde is 2,5% van de
						publieke onderzoeksmiddelen in 2016
 
 
 
 
 
 Box 3: Monitor streefdoelen cultuur en
				 media
 
 
 
 1.
 Percentage cultuurproducerende instellingen in de BIS dat
						voldoet aan de eigen inkomstennorm van minimaal 17,5%: 95% in 2012
 
 
 2.
 Bezoeken gesubsidieerde podiumkunsten (incl. buitenland):
						minimaal 4 208 559 in 2012
 
 
 3.
 Aantal bezoeken rijksgesubsidieerde musea: 6 mln. in
						2012
 
 
 4.
 Aantal monumenten met een restauratieachterstand: 10% in
						2012
 
 
 5.
 % wekelijks gemiddeld publieksbereik landelijke publieke
						televisie is minimaal 85% in 2015
 
 
 6.
 Onderscheidende programmering publieke televisie: %
						zendtijd informatie en jeugd is minimaal 70% in 2015
 
 
 7.
 Bekendheid Kijkwijzer is minimaal 95% in 2015
 
 
 
 
 
 Box 4: Monitor streefdoelen
				 emancipatiebeleid
 
 
 
 1.
 Sociale acceptatie homoseksuelen van 91% in 2010 naar
						groter of gelijk aan 91% in 2014
 
 
 2.
 Aantal gemeenten waarmee bestuurlijke afspraken zijn
						gemaakt over homo-emancipatiebeleid van 18 (2011) naar 36 (2014)
 
 
 3.
 Aantal scholen met gay-straight alliantie verdubbeld: van
						150 (2011) naar 300 (2014)
 
 
 
 Beleidsdoorlichtingen
 
 De nieuwe opzet van de beleidsagenda – op basis van het Regeerakkoord en in lijn met Verantwoord begroten – is de basis voor de beleidsdoorlichtingen in deze kabinetsperiode. De beleidsartikelen zullen in het licht van negen thema’s aan het eind van de kabinetsperiode worden doorgelicht. Dit gebeurt op basis van de (nul)meting en evaluaties in de komende jaren.
 Daarnaast zijn in de tabel eerder afgeronde beleidsdoorlichtingen vermeld en enkele beleidsdoorlichtingen die in eerdere begrotingen waren aangekondigd.
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Artikel / Doelstelling
 
 
 2010
 
 
 2011
 
 
 2012
 
 
 2013
 
 
 2014
 
 
 2015
 
 
 2016
 
 
 
 
 
 
 
 Nieuwe ambities en beleidsdoelen
 
 
 
 
 
 
 1, 3, 4, 6 en 7. Onderwijs
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Prestaties van leerlingen en studenten omhoog
 
 
 
 
 
 
 
 √
 
 
 
 
 
 
 
 Scholen en instellingen met een ambitieus leerklimaat
 
 
 
 
 
 
 
 √
 
 
 
 
 
 
 
 Scholen en instellingen maken resultaten inzichtelijk 
 
 
 
 
 
 
 
 √
 
 
 
 
 
 
 
 Doelmatigheid en focus op het primaire proces
 
 
 
 
 
 
 
 √
 
 
 
 
 
 
 
 
 9. Arbeidsmarkt- en Personeelsbeleid
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Goed opgeleide en professionele leraren/docenten
 
 
 
 
 
 
 
 √
 
 
 
 
 
 
 
 
 14. Cultuur
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Kunst en cultuur dragen bij aan een vrije en vitale samenleving
 
 
 
 
 
 
 
 √
 
 
 
 
 
 
 
 
 15. Media
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Het waarborgen van een onafhankelijk, gevarieerd en kwalitatief hoogwaardig media-aanbod
 
 
 
 
 
 
 
 √
 
 
 
 
 
 
 
 
 16. Onderzoek en Wetenschapsbeleid
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Behoud van topkwaliteit wetenschap, wetenschappelijk talent en versterken van de impact van wetenschap
 
 
 
 
 
 
 
 √
 
 
 
 
 
 
 
 
 25. Emancipatie
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Het bevorderen van emancipatie
 
 
 
 
 
 
 
 √
 
 
 
 
 
 
 
 
 Afgeronde en eerder toegezegde beleidsdoorlichtingen
 
 
 
 
 
 
 1. Primair Onderwijs, 3. Voortgezet onderwijs en 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 4. Beroepsonderwijs
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Heroverweging Productiviteit Onderwijs
 
 
 
 √
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 4. Beroepsonderwijs en Volwasseneneducatie
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Leren & werken
 
 
 
 
 √
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Voortijdig Schoolverlaten
 
 
 
 
 
 
 √
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 6. en 7. Hoger Onderwijs
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Heroverweging Hoger Onderwijs & SF (2010)
 
 
 
 √
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 8. Internationaal beleid
 
 
 
 Geen beleidsdoorlichting
 
 
 
 
 
 9. Arbeidsmarkt- en Personeelsbeleid
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Actieplan LeerKracht
 
 
 
 
 
 √
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 11. Studiefinanciering
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Heroverweging Hoger Onderwijs & SF (2010)
 
 
 
 √
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 12. Tegemoetkoming onderwijsbijdrage
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 en schoolkosten
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Heroverweging Kindregelingen
 
 
 
 √
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 13. Lesgeld
 
 
 
 Geen beleidsdoorlichting
 
 
 
 
 
 14. Cultuur
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Waarborgen aanbod en participatie
 
 
 
 
 √
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 15. Media
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Beleidsdoorlichting Mediabeleid
 
 
 
 √
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 16. Onderzoek en Wetenschapsbeleid
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Voldoende toegerust onderzoekstelsel
 
 
 
 
 √
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 25. Emancipatie
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Beleidsdoorlichting Emancipatiebeleid
 
 
 
 
 
 √
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 3.
 DE BELEIDSARTIKELEN
 
 
 De beleidsartikelen (artikel 1)
 
 ARTIKEL
 1.
 PRIMAIR ONDERWIJS
 
 
 
 1.1
 Algemene doelstelling: het primair onderwijs zorgt dat
						leerlingen in de eerste fase van de doorlopende leerlijn hun talenten maximaal
						kunnen ontplooien en vervolgonderwijs kunnen volgen dat het beste past bij hun
						talenten. Het legt bovendien de basis voor de huidige en toekomstige deelname
						van deze leerlingen aan de samenleving.
 
 
 
 Omschrijving
 
 Alle kinderen hebben recht op passend en kwalitatief goed
						primair onderwijs in voldoende toegeruste scholen (Grondwet, artikel 23:
						Stb. 2002, nummer
						200). De overheid houdt daarvoor een stelsel van (speciale)
						basisscholen en scholen voor (voortgezet) speciaal onderwijs in stand en
						waarborgt de kwaliteit van het onderwijs. Voor leerlingen die extra zorg nodig
						hebben, heeft de overheid als taak om ondersteuning te bieden en
						onderwijsachterstanden te voorkomen (Wet op het primair onderwijs en Wet op de
						expertisecentra). De overheid verplicht ouders door middel van de Leerplichtwet
						om hun kinderen onderwijs te laten volgen.
 
 
 
 Verantwoordelijkheid van de minister
 
 De minister is verantwoordelijk voor een primair
						onderwijsstelsel dat zodanig functioneert dat het onderwijs aansluit bij de
						talenten en de ambities van individuele leerlingen en bij de behoeftes van de
						maatschappij. In het bijzonder is zij verantwoordelijk voor de toegankelijkheid
						van het onderwijs, de rechtmatige en doelmatige besteding van de middelen voor
						het onderwijs en het borgen van de onderwijskwaliteit. De instrumenten die zij
						tot haar beschikking heeft zijn het uitvaardigen van wet- en regelgeving, het
						verstrekken van bekostiging, subsidies en opdrachten, het houden van toezicht
						en het voeren van een dialoog met belanghebbenden, en zonodig actief voeren van
						regie.
 
 
 
 Meetbare gegevens bij de algemene doelstelling
 
 Indicatoren voor het primair onderwijsstelsel worden
						beschreven in Trends in Beeld 2011 (www.trendsinbeeld.minocw.nl) en het
						Onderwijsverslag 2009–2010.
 
 
 Tabel 1.1 Leerlingen primair onderwijs (bedragen x 1
						000)
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 2010
 
 
 2011
 
 
 2012
 
 
 2013
 
 
 2014
 
 
 2015
 
 
 2016
 
 
 
 
 
 
 Leerlingen basisonderwijs
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 – 
 
 
 geen gewicht 
 
 
 1 344,4
 
 
 1 336,3
 
 
 1 328,1
 
 
 1 318,4
 
 
 1 308,5
 
 
 1 296,9
 
 
 1 287,3
 
 
 
 
 – 
 
 
 0.3
 
 
 111,2
 
 
 105,9
 
 
 100,8
 
 
 95,6
 
 
 90,7
 
 
 87,0
 
 
 85,1
 
 
 
 
 – 
 
 
 1.2
 
 
 84,9
 
 
 83,0
 
 
 81,3
 
 
 79,7
 
 
 78,0
 
 
 76,4
 
 
 75,3
 
 
 
 
 Subtotaal1Subtotaal geeft een kleine afwijking door het
									 afronden van de aantallen.
 
 
 1 540,5
 
 
 1 525,2
 
 
 1 510,3
 
 
 1 493,6
 
 
 1 477,2
 
 
 1 460,2
 
 
 1 447,6
 
 
 
 
 Leerlingen trekkende bevolking 
 
 
 0,4
 
 
 0,4
 
 
 0,4
 
 
 0,4
 
 
 0,4
 
 
 0,4
 
 
 0,4
 
 
 
 
 Totaal
 
 
 1 541,0
 
 
 1 525,7
 
 
 1 510,7
 
 
 1 494,1
 
 
 1 477,6
 
 
 1 460,7
 
 
 1 448,0
 
 
 
 
 Leerlingen in het speciaal basisonderwijs
 
 
 42,9
 
 
 42,1
 
 
 41,0
 
 
 39,8
 
 
 38,6
 
 
 37,5
 
 
 36,3
 
 
 
 
 Leerlingen in het (voortgezet) speciaal
								onderwijs
 
 
 69,0
 
 
 69,3
 
 
 69,3
 
 
 69,1
 
 
 68,9
 
 
 68,7
 
 
 68,7
 
 
 
 
 Ambulant begeleide leerlingen
 
 
 42,3
 
 
 42,3
 
 
 42,3
 
 
 42,3
 
 
 42,3
 
 
 42,3
 
 
 42,3
 
 
 
 
 
 Bron: Referentieraming 2011, raming op teldatum 1 oktober
						van de respectievelijke jaren.
 
 
 
 Tabel 1.2 (Gesaldeerde) uitgaven per leerling, excl. DUO
						en apparaatskosten (bedragen x € 1 000)
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 2010
 
 
 2011
 
 
 2012
 
 
 2013
 
 
 2014
 
 
 2015
 
 
 2016
 
 
 
 
 
 
 WPO: basisonderwijs en speciaal basisonderwijs
 
 
 5,0
 
 
 5,1
 
 
 5,2
 
 
 5,2
 
 
 5,2
 
 
 5,2
 
 
 5,2
 
 
 
 
 WEC: (voortgezet) speciaal onderwijs
 
 
 22,1
 
 
 22,4
 
 
 22,9
 
 
 21,2
 
 
 19,8
 
 
 18,5
 
 
 18,5
 
 
 
 
 Primair onderwijs
 
 
 5,7
 
 
 5,8
 
 
 5,9
 
 
 5,9
 
 
 5,8
 
 
 5,8
 
 
 5,8
 
 
 
 
 
 Bron: Referentieraming 2011, raming op teldatum 1 oktober
						van de respectievelijke jaren.
 
 
 
 
 Beleidswijzigingen
 
 In het actieplan «Basis voor Presteren» (Kamerstuk
						32 500, nr. 176) zijn de ambities voor het primair onderwijs voor de komende jaren
						uiteengezet. Vanuit het Regeerakkoord van het kabinet Rutte zijn extra middelen
						beschikbaar gesteld voor de verschillende acties uit «Basis voor Presteren» (voor- en
						vroegschoolse educatie, zomerscholen/schakelklassen, toetsen, hoogbegaafdheid,
						taal en rekenen en professionalisering). De middelen voor voor- en
						vroegschoolse educatie en zomerscholen/schakelklassen gaan grotendeels naar de
						gemeenten. De overige middelen voor het actieplan worden grotendeels ingezet
						via de prestatiebox. De prestatiebox is onderdeel van de lumpsum en biedt
						schoolbesturen de ruimte zelf te bepalen wat de meest effectieve inzet van deze
						middelen is. Met deze aanpak worden onnodige bureaucratie en
						verantwoordingslasten vermeden. Deze aanpak is niet vrijblijvend. Over de
						doelen van de prestatiebox worden op sectorniveau prestatieafspraken gemaakt.
						De middelen uit de huidige bestemmingsbox voor taal en rekenen en
						onderwijsachterstanden worden vanaf 2012 toegevoegd aan de prestatiebox.
 
 In de beleidsagenda worden de ambities uit het actieplan
					 «Basis voor Presteren» en de monitor hierop, uiteengezet.
 Naast intensiveringen zijn er ombuigingen op passend
					 onderwijs, de gewichtenregeling, subsidies en een efficiencykorting op raden en
					 instituties. In de beleidsbrief «Naar passend onderwijs» (Kamerstuk
					 31 497, nr. 31) is het beleid ten aanzien van het nieuwe stelsel passend onderwijs
					 en de invulling van de ombuiging op passend onderwijs uiteengezet. Voor de
					 ombuiging op de gewichtenregeling is geen aanvullende regelgeving nodig. Het
					 aantal leerlingen in het primair onderwijs daalt en het opleidingsniveau van de
					 ouders stijgt, daardoor valt er geld op de gewichtenregeling vrij. De Tweede
					 Kamer is over de invulling van de subsidietaakstelling en de efficiencykorting
					 op raden en instituties geïnformeerd (Kamerstuk
					 32 500, nr. 160).
 
 
 
 1.2
 Budgettaire gevolgen van beleid
 
 
 Tabel 1.2 Budgettaire gevolgen van beleid artikel 1
						(bedragen x € 1 000)
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 2010
 
 
 2011
 
 
 2012
 
 
 2013
 
 
 2014
 
 
 2015
 
 
 2016
 
 
 
 
 
 
 
 Verplichtingen
 
 
 
 
 9 460 186
 
 
 
 
 9 619 053
 
 
 
 
 9 634 720
 
 
 
 
 9 450 657
 
 
 
 
 9 247 902
 
 
 
 
 9 089 684
 
 
 
 
 9 028 602
 
 
 
 
 
 Waarvan garantieverplichtingen
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Totale uitgaven
 
 
 
 
 9 471 237
 
 
 
 
 9 620 269
 
 
 
 
 9 635 936
 
 
 
 
 9 451 873
 
 
 
 
 9 249 118
 
 
 
 
 9 090 901
 
 
 
 
 9 029 819
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Programma-uitgaven
 
 
 
 
 9 423 023
 
 
 
 
 9 577 620
 
 
 
 
 9 591 077
 
 
 
 
 9 409 080
 
 
 
 
 9 208 814
 
 
 
 
 9 051 773
 
 
 
 
 8 992 360
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 •
 
 
 Personele bekostiging
 
 
 7 824 174
 
 
 7 766 829
 
 
 7 717 687
 
 
 7 533 111
 
 
 7 357 652
 
 
 7 209 741
 
 
 7 158 910
 
 
 
 
 •
 
 
 Materiële bekostiging
 
 
 1 142 088
 
 
 1 156 783
 
 
 1 148 598
 
 
 1 138 526
 
 
 1 130 162
 
 
 1 121 665
 
 
 1 113 043
 
 
 
 
 •
 
 
 Bekostiging Caribisch Nederland
 
 
 0
 
 
 10 678
 
 
 10 782
 
 
 10 680
 
 
 10 680
 
 
 10 680
 
 
 10 680
 
 
 
 
 •
 
 
 Conciërgeregeling
 
 
 0
 
 
 11 900
 
 
 21 700
 
 
 19 400
 
 
 19 400
 
 
 19 400
 
 
 19 400
 
 
 
 
 •
 
 
 Verbeteren binnenmilieu
 
 
 105 555
 
 
 2 103
 
 
 2 103
 
 
 2 091
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 
 
 •
 
 
 Onderwijspersoneelsbeleid
 
 
 3 314
 
 
 3 580
 
 
 5 083
 
 
 4 583
 
 
 4 583
 
 
 4 083
 
 
 4 083
 
 
 
 
 •
 
 
 Humanistisch vormend en godsdienstonderwijs
 
 
 7 440
 
 
 10 000
 
 
 10 000
 
 
 10 000
 
 
 10 000
 
 
 10 000
 
 
 10 000
 
 
 
 
 •
 
 
 Aanpak (zeer) zwakke scholen
 
 
 1 616
 
 
 2 982
 
 
 2 080
 
 
 563
 
 
 429
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 
 
 •
 
 
 Verbeteren van taal- en rekenopbrengsten
 
 
 41 009
 
 
 33 964
 
 
 42 588
 
 
 43 300
 
 
 31 649
 
 
 31 649
 
 
 31 649
 
 
 
 
 •
 
 
 Invoering centrale eindtoets en verplichting
								leerling-onderwijsvolgsysteem 
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 25 375
 
 
 25 375
 
 
 29 000
 
 
 29 000
 
 
 29 000
 
 
 
 
 •
 
 
 Excellentie en talentontwikkeling
 
 
 3 698
 
 
 3 131
 
 
 11 651
 
 
 17 477
 
 
 17 477
 
 
 17 477
 
 
 17 477
 
 
 
 
 •
 
 
 Verbreding techniek in het basisonderwijs
 
 
 5 407
 
 
 14 800
 
 
 11 300
 
 
 11 300
 
 
 11 300
 
 
 11 300
 
 
 11 300
 
 
 
 
 •
 
 
 Cultuur en school
 
 
 27 949
 
 
 19 579
 
 
 9 500
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 
 
 •
 
 
 Passend onderwijs en LGF
 
 
 71 242
 
 
 93 450
 
 
 93 460
 
 
 93 482
 
 
 93 497
 
 
 93 564
 
 
 93 561
 
 
 
 
 •
 
 
 Onderwijsachterstandenbeleid
 
 
 110 779
 
 
 293 772
 
 
 360 190
 
 
 375 206
 
 
 365 855
 
 
 365 855
 
 
 365 830
 
 
 
 
 •
 
 
 Onderwijsvoorzieningen voor jonggehandicapten
 
 
 19 000
 
 
 23 862
 
 
 23 862
 
 
 23 862
 
 
 23 862
 
 
 23 862
 
 
 23 862
 
 
 
 
 •
 
 
 Veiligheid op school
 
 
 22 594
 
 
 23 423
 
 
 23 417
 
 
 19 993
 
 
 15 212
 
 
 15 212
 
 
 15 212
 
 
 
 
 •
 
 
 Brede scholen
 
 
 1 412
 
 
 2 644
 
 
 12 331
 
 
 12 331
 
 
 12 331
 
 
 12 331
 
 
 12 331
 
 
 
 
 •
 
 
 Overig
 
 
 34 938
 
 
 44 178
 
 
 6 290
 
 
 16 196
 
 
 24 108
 
 
 24 594
 
 
 24 630
 
 
 
 
 •
 
 
 Uitvoeringsorganisatie DUO
 
 
 43 187
 
 
 38 162
 
 
 44 859
 
 
 42 793
 
 
 40 304
 
 
 39 128
 
 
 37 459
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Voorcalculatorische
								uitdelingen
 
 
 
 808
 
 
 59 960
 
 
 53 079
 
 
 51 604
 
 
 51 617
 
 
 51 360
 
 
 51 392
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Apparaatsuitgaven1Met ingang van de begroting 2012 zijn de
									 apparaatsuitgaven opgenomen in de tabel budgettaire gevolgen in artikel 92
									 Apparaat Kerndepartement.
 
 
 
 
 5 027
 
 
 
 
 4 487
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 
 
 Ontvangsten
 
 
 
 
 45 002
 
 
 
 
 5 061
 
 
 
 
 1 661
 
 
 
 
 1 661
 
 
 
 
 1 661
 
 
 
 
 1 661
 
 
 
 
 1 661
 
 
 
 
 
 
 

					 Toelichting: 

				 
 Het overgrote deel van de middelen is meerjarig verplicht.
					 Alternatieve aanwending vereist wijziging van wet- en regelgeving.
 
 
 Instrumenten
 
 

						Personele bekostiging 

					 
 
 Het Rijk verstrekt schoolbesturen lumpsumbekostiging voor de
					 personele bekostiging van scholen. Deze bekostiging is gebaseerd op het aantal
					 leerlingen, de gemiddelde leeftijd van de leraren en het opleidingsniveau van
					 de ouders.
 

					 Materiële bekostiging 

				 
 Het Rijk verstrekt schoolbesturen lumpsumbekostiging voor de
					 materiële instandhouding van scholen. Deze bekostiging is gebaseerd op het
					 aantal leerlingen en het aantal groepen.
 

					 Bekostiging Caribisch Nederland 

				 
 Vanuit Internationaal beleid (artikel 8) is het beschikbare
					 budget voor de bekostiging van het primair onderwijs in Caribisch Nederland
					 structureel overgeboekt naar artikel 1 Primair onderwijs.
 

					 Conciërgeregeling 

				 
 Vanaf augustus 2011 staan de middelen voor de
					 conciërgeregeling op artikel 1 (Primair onderwijs). Deze middelen komen van
					 artikel 9 (Arbeidsmarkt- en personeelsbeleid). In voorgaande jaren was sprake
					 van onderuitputting op deze regeling. Deze onderuitputting is samen met een
					 efficiencykorting op de conciërgeregeling ingezet voor de subsidietaakstelling
					 (Kamerstuk 32 500,
					 nr. 160).
 

					 Verbeteren binnenmilieu 

				 
 Voor het verbeteren van het binnenmilieu zijn tot en met het
					 schooljaar 2012–2013 middelen beschikbaar (waarvan € 0,7 miljoen op de
					 begroting van IenM) voor een bewustwordingscampagne en een financiële bijdrage
					 voor verbeteringen in het binnenmilieu van scholen.
 

					 Onderwijspersoneelsbeleid 

				 
 De instrumenten en activiteiten die voor specifiek
					 onderwijspersoneelsbeleid worden ingezet, worden toegelicht in artikel 9
					 (Arbeidsmarkt- en personeelsbeleid).
 

					 Humanistisch vormend en godsdienstonderwijs 

				 
 Het beschikbare budget is voornamelijk bedoeld voor de
					 salariskosten van de leraren die het humanistisch vormend en
					 godsdienstonderwijs verzorgen. Dit wordt toegekend aan de samenwerkende
					 landelijke organisaties op het gebied van het godsdienstonderwijs en
					 humanistisch vormingsonderwijs. Hiermee wordt invulling gegeven aan het
					 amendement van J.J. van Dijk c.s. (Kamerstuk
					 31 700, nr. 79).
 

					 Aanpak (zeer) zwakke scholen 

				 
 Het hulpaanbod voor (zeer) zwakke scholen wordt in 2012
					 gecontinueerd via de sectorraden. De Tweede Kamer is per brief (Kamerstuk
					 31 293, nr. 86) geïnformeerd over de plannen om het aantal (zeer) zwakke scholen
					 terug te dringen. De ambities van dit kabinet met betrekking tot zeer zwakke
					 scholen en de monitor op deze ambities zijn beschreven in de
					 beleidsagenda.
 

					 Verbeteren van taal- en rekenopbrengsten 

				 
 De middelen voor het verbeteren van taal- en rekenopbrengsten
					 worden opgenomen in de prestatiebox. Vanuit het Regeerakkoord zijn in 2012 en
					 2013 extra middelen beschikbaar gesteld voor taal en rekenen.
 

					 Invoering centrale eindtoets en verplichting
					 leerling-onderwijsvolgsysteem 

				 
 In het Regeerakkoord is afgesproken om te investeren in
					 centrale en/of uniforme toetsing in het primair onderwijs, het voortgezet
					 onderwijs en het middelbaar beroepsonderwijs én verplichte
					 leerlingvolgsystemen met uniforme toetsen in het primair en voortgezet
					 onderwijs.
 Met ingang van het schooljaar 2012–2013 wordt in het
					 regulier basisonderwijs een centrale eindtoets voor Nederlandse taal en
					 rekenen/wiskunde verplicht voor alle scholen. Dit houdt in dat deze toets
					 centraal wordt ontwikkeld en genormeerd. Het speciaal (basis)onderwijs volgt
					 enkele jaren later. Daarnaast zal in het regulier basisonderwijs een
					 facultatieve toets voor wereldoriënterende vakken (aardrijkskunde,
					 geschiedenis en natuur, waaronder biologie) beschikbaar worden gesteld.
					 Tegelijkertijd wordt een verplicht leerling- en onderwijsvolgsysteem ingevoerd
					 én daarmee de verplichting om meer opbrengstgericht te werken (Kamerstuk
					 31 293, nr. 89). Met ingang van het schooljaar 2011–2012 worden pilots gestart
					 om de toegevoegde waarde van scholen in beeld te brengen en de begintoets uit
					 te proberen.
 

					 Excellentie en talentontwikkeling 

				 
 Vanuit het Regeerakkoord zijn extra middelen beschikbaar gesteld voor
					 excellentie en hoogbegaafdheid. Om scholen te stimuleren en te ondersteunen het
					 aanbod voor alle excellente leerlingen, waaronder hoogbegaafde leerlingen, te
					 realiseren ontvangen scholen middelen in de prestatiebox voor excellentie en
					 hoogbegaafdheid.
 

					 Verbreding techniek in het basisonderwijs 

				 
 Het programma Verbreding Techniek Basisonderwijs wordt in
					 2011 afgerond. Vanaf 2011 worden de ambities voortgezet met het «Masterplan
					 Ruimte voor Talent, ruimte voor wetenschap en techniek» (Kamerstuk
					 31 293, nr. 34). De beschikbare middelen worden deels gekoppeld aan het masterplan
					 en komen deels in de prestatiebox. Het masterplan voorziet in de
					 talentontwikkeling van kinderen in het domein van wetenschap en techniek.
					 Scholen kiezen een passend profiel om wetenschap en techniek in te bedden,
					 bijvoorbeeld excellentie, talentkracht of taal en rekenen. Verder maken scholen
					 resultaatafspraken en krijgen ze financiële, inhoudelijke en organisatorische
					 ondersteuning. Met het masterplan zal tot en met 2016 verder gebouwd worden aan
					 het verduurzamen van de plaats van wetenschap en techniek in het primair
					 onderwijs.
 

					 Cultuur en school 

				 
 De Regeling versterking cultuureducatie in het primair
					 onderwijs is voor het schooljaar 2011–2012 eenmalig verlengd. De middelen
					 voor cultuureducatie worden voor het schooljaar 2012–2013 tot en met
					 schooljaar 2015–2016 opgenomen in de prestatiebox. De middelen voor
					 cultuureducatie staan voor deze periode op artikel 14 (cultuur) en zijn
					 onderdeel van de bredere impuls Cultuureducatie met kwaliteit, bestaande uit
					 een budget voor scholen, afspraken met gemeenten en provincies en landelijk
					 flankerend beleid. Het doel van de impuls is om zoveel mogelijk scholen te
					 stimuleren met de handvatten voor cultuureducatie te werken om zo samenhang
					 binnen en de kwaliteit van cultuureducatie te bevorderen (zie artikel 14
					 cultuur).
 

					 Passend onderwijs en LGF 

				 
 In de beleidsbrief «Naar passend onderwijs» (Kamerstuk
					 31 497, nr. 31) is het beleid ten aanzien van het nieuwe stelsel passend onderwijs
					 en de invulling van de ombuiging op passend onderwijs, uiteengezet. In de
					 tussenrapportage passend onderwijs (Kamerstuk
					 31 497, nr. 66) is de voortgang van passend onderwijs weergegeven.
 Het doel van passend onderwijs is voor ieder kind een passend
					 onderwijsaanbod te realiseren. Waar mogelijk zal een leerling die extra
					 ondersteuning nodig heeft, in het regulier onderwijs opgevangen moeten worden.
					 Het speciaal onderwijs (so) gaat deel uitmaken van de samenwerkingsverbanden in
					 het primair onderwijs en het voortgezet speciaal onderwijs (vso) van de
					 samenwerkingsverbanden voortgezet onderwijs. Deze nieuwe samenwerkingsverbanden
					 zijn in het nieuwe stelsel passend onderwijs verantwoordelijk voor een dekkend
					 aanbod van onderwijszorg. Op 1 november 2012 moeten de samenwerkingsverbanden
					 een rechtspersoon hebben ingericht. De tweede stap is dat er een afgestemd
					 zorgplan moet zijn per samenwerkingsverband. Het zorgplan moet op 1 maart 2013
					 bij de Inspectie zijn ingediend. Tot 1 augustus 2013 blijft het huidige
					 systeem van toepassing inclusief de indicatiestelling. Vanaf 1 augustus 2013
					 wordt passend onderwijs, inclusief zorgplicht, volledig ingevoerd.
 

					 Onderwijsachterstandenbeleid 

				 
 Onderwijsachterstandenbeleid bestaat uit meerdere
					 instrumenten, onder andere voor- en vroegschoolse educatie, schakelklassen en
					 zomerscholen. Vanuit het Regeerakkoord zijn hiervoor extra middelen
					 beschikbaar gesteld. Deze extra middelen gaan grotendeels naar gemeenten met veel
					 achterstandsleerlingen. Met de G4 worden specifieke afspraken gemaakt. Voor
					 zowel de G4 als de overige gemeenten wordt een ondersteuningstraject
					 gerealiseerd om het aantal leerlingen dat deelneemt aan voor- en vroegschoolse
					 educatie, schakelklassen, kopklassen en zomerscholen van goede kwaliteit
					 aanzienlijk uit te breiden (Kamerstuk
					 32 500, nr. 176).
 

					 Onderwijsvoorzieningen voor jonggehandicapten 

				 
 Leerlingen en studenten met een handicap hebben een aantal
					 materiële voorzieningen nodig om met goed gevolg het regulier onderwijs (van
					 basisonderwijs tot en met hoger onderwijs) te kunnen volgen. De regeling
					 onderwijsvoorziening voor jongeren met een handicap voorziet in de verstrekking
					 hiervan. Het gaat bijvoorbeeld om vervoer, verstrekking van een tolk
					 Nederlandse gebarentaal en diverse hulpmiddelen.
 

					 Veiligheid op school 

				 
 OCW subsidieert schoolmaatschappelijk werk basisonderwijs,
					 het project «Op de rails» en het Centrum School en Veiligheid (CSV). Het
					 project «Op de rails» wordt in het kader van de ombuiging Passend onderwijs gehalveerd. CSV
					 is het informatiekanaal voor sociale veiligheid in het onderwijs. Daarnaast
					 wordt gestreefd naar invoering van een wettelijke verplichting voor registratie
					 van incidenten met ingang van het schooljaar 2012–2013. Dit wetsvoorstel is naar
					 de Tweede Kamer gestuurd (Kamerstuk 32 857, nr. 2).
 

					 Brede scholen 

				 
 De lokale brede school ontwikkeling wordt door OCW
					 ondersteund door middel van onderzoek, voorlichting en communicatie (via
					 www.bredeschool.nl), het Landelijk Steunpunt
					 Brede Scholen en de Impuls brede scholen, sport en cultuur
					 (combinatiefuncties).
 

					 Overig 

				 
 Onder de post overig vallen onder andere de middelen voor
					 buitenlandse scholen, invoering van het persoonsgebonden nummer en faciliteiten
					 zieke leerlingen.
 
 
 
 De beleidsartikelen (artikel 3)
 
 ARTIKEL
 3.
 VOORTGEZET ONDERWIJS
 
 
 
 3.1
 Algemene doelstelling: het voortgezet onderwijs zorgt
						dat leerlingen in deze fase van de doorlopende leerlijn hun talenten maximaal
						kunnen ontplooien en vervolgonderwijs kunnen volgen dat het beste past bij hun
						talenten. Het bereidt hen voor op volwaardige deelname aan de samenleving en
						een bij hun talenten passende (toekomstige) positie op de arbeidsmarkt.
 
 
 
 Omschrijving
 
 Het voortgezet onderwijs heeft de taak om voor kwalitatief
						goed onderwijs te zorgen. Het voortgezet onderwijs leidt leerlingen op voor een
						passende vervolg- en/of beroepsopleiding en biedt de leerlingen daarvoor
						verschillende leerroutes aan (het vmbo, havo of vwo). Het voortgezet onderwijs
						heeft de taak hen naar een diploma te leiden of leerlingen van het
						praktijkonderwijs naar de arbeidsmarkt te leiden. Dat vraagt niet alleen
						bijzondere aandacht voor leerlingen met gedrags- en opvoedingsproblemen, maar
						zeker ook voor leerlingen met speciale talenten of leerlingen die in algemene
						zin uitblinken.
 
 
 
 Verantwoordelijkheid van de minister
 
 De minister is verantwoordelijk voor een voortgezet
						onderwijsstelsel dat zodanig functioneert dat het onderwijs aansluit bij de
						talenten en de ambities van individuele leerlingen en bij de behoeftes van de
						maatschappij. In het bijzonder is zij verantwoordelijk voor de toegankelijkheid
						van het onderwijs, de rechtmatige en doelmatige besteding van middelen voor het
						onderwijs en het borgen van de onderwijskwaliteit. De instrumenten die zij tot
						haar beschikking heeft zijn het uitvaardigen van wet- en regelgeving, het
						verstrekken van bekostiging, subsidies en opdrachten, het houden van toezicht
						en het voeren van een dialoog met belanghebbenden, en zonodig actief voeren van
						regie.
 
 
 
 Meetbare gegevens bij de algemene doelstelling
 
 Indicatoren voor het voortgezet onderwijsstelsel worden
						beschreven in Trends in Beeld 2011 (www.trendsinbeeld.minocw.nl).
 
 
 Tabel 3.1 Kengetallen
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 2010
 
 
 2011
 
 
 2012
 
 
 2013
 
 
 2014
 
 
 2015
 
 
 2016
 
 
 
 
 
 
 1.
 
 
 Totaal aantal ingeschreven leerlingen1Op teldatum. Ten behoeve van de nadere verdeling in de diverse schoolsoorten zijn de leerlingen uit de brugklassen toebedeeld.
 
 
 915 900
 
 
 925 100
 
 
 936 600
 
 
 950 400
 
 
 962 000
 
 
 968 900
 
 
 967 700
 
 
 
 
 
 Nader te verdelen in:
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 1a.
 
 
 vmbo, incl. lwoo (excl. «groen onderwijs»)
 
 
 388 600
 
 
 391 300
 
 
 394 800
 
 
 397 600
 
 
 398 100
 
 
 395 600
 
 
 389 200
 
 
 
 
 
 1b.
 
 
 Havo
 
 
 237 700
 
 
 241 800
 
 
 246 100
 
 
 251 800
 
 
 257 000
 
 
 261 500
 
 
 263 700
 
 
 
 
 
 1c.
 
 
 Vwo
 
 
 255 200
 
 
 258 200
 
 
 262 400
 
 
 268 000
 
 
 274 300
 
 
 279 700
 
 
 283 100
 
 
 
 
 
 1d.
 
 
 Pro
 
 
 26 400
 
 
 25 800
 
 
 25 300
 
 
 25 000
 
 
 24 600
 
 
 24 100
 
 
 23 700
 
 
 
 
 
 1e.
 
 
 Vavo
 
 
 8 000
 
 
 8 000
 
 
 8 000
 
 
 8 000
 
 
 8 000
 
 
 8 000
 
 
 8 000
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 2.
 
 
 Uitgaven per onderwijsdeelnemer
 (x € 1)
 
 
 7 550
 
 
 7 519
 
 
 7 403
 
 
 7 381
 
 
 7 341
 
 
 7 323
 
 
 7 379
 
 
 
 
 3.
 
 
 Totaal aantal scholen
 
 
 647
 
 
 645
 
 
 650
 
 
 650
 
 
 650
 
 
 650
 
 
 650
 
 
 
 
 4.
 
 
 Gemiddeld aantal leerlingen per school
 Bron: DUO
 
 
 1 416
 
 
 1 434
 
 
 1 441
 
 
 1 462
 
 
 1 480
 
 
 1 491
 
 
 1 489
 
 
 
 
 
 

					 Toelichting: 

				 
 Een school bestaat uit meerdere vestigingen. Het aantal
					 vestigingen is ruim het dubbele van het aantal scholen.
 
 
 Beleidswijzigingen
 
 In het actieplan «Beter Presteren» (Kamerstuk
						32 500, nr.
						176) zijn de ambities voor het voortgezet onderwijs voor de komende
						jaren uiteengezet. Het kabinet wil in de komende jaren over de hele linie de
						kwaliteit van het onderwijs verhogen. Vanuit het Regeerakkoord van het kabinet
						Rutte zijn extra middelen beschikbaar gesteld voor het versterken van centrale
						en uniforme toetsing, het stimuleren van excellente leerlingen en
						hoogbegaafden, taal en rekenen, plusvoorzieningen en wijkscholen (zie artikel
						4, Beroepsonderwijs en volwasseneneducatie) en middelen voor
						professionalisering en prestatiebeloning voor leraren (zie artikel 9,
						Arbeidsmarkt- en personeelsbeleid). Deze investeringen worden verder als
						instrumenten hieronder of bij de verwezen artikelen beschreven.
 
 Er komt één prestatiebox van doelen en beschikbare middelen
					 die aanvullend op de lumpsum beschikbaar komen. Ook de middelen die beschikbaar
					 waren voor de Kwaliteitsagenda voortgezet onderwijs worden hieronder
					 gebracht.
 Daarnaast kent het Regeerakkoord de volgende ombuigingen:
					 verminderen aantal profielen, vereenvoudigen bekostigingsmodel en
					 efficiencykorting lesmateriaal en de budgettering van het lwoo/pro. De Tweede
					 Kamer is over de invulling van de subsidietaakstelling en de efficiencykorting
					 op raden en instituten geïnformeerd (Kamerstuk
					 32 500, nr. 160).
 
 
 
 3.2
 Budgettaire gevolgen van beleid
 
 
 Tabel 3.2 Budgettaire gevolgen van beleid artikel 3 VO
						(bedragen x € 1 000)
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 2010
 
 
 2011
 
 
 2012
 
 
 2013
 
 
 2014
 
 
 2015
 
 
 2016
 
 
 
 
 
 
 
 Verplichtingen
 
 
 
 
 6 964 926
 
 
 
 
 6 934 368
 
 
 
 
 6 902 843
 
 
 
 
 6 983 690
 
 
 
 
 7 030 973
 
 
 
 
 7 064 148
 
 
 
 
 7 110 291
 
 
 
 
 
 Waarvan garantieverplichtingen1Betreft stand leningen onderwijsinstellingen tot en met juni 2011.
 
 
 
 9 000
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Totale uitgaven
 
 
 
 
 6 958 031
 
 
 
 
 6 956 250
 
 
 
 
 6 933 960
 
 
 
 
 7 014 807
 
 
 
 
 7 062 090
 
 
 
 
 7 095 265
 
 
 
 
 7 141 408
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Programma-uitgaven
 
 
 
 
 6 950 011
 
 
 
 
 6 948 390
 
 
 
 
 6 933 960
 
 
 
 
 7 014 807
 
 
 
 
 7 062 090
 
 
 
 
 7 095 265
 
 
 
 
 7 141 408
 
 
 
 
 
 •
 
 
 Personele en materiële bekostiging
 
 
 6 499 258
 
 
 
 6 536 857
 
 
 
 
 6 515 731
 
 
 
 
 6 608 533
 
 
 
 
 6 664 928
 
 
 
 
 6 715 904
 
 
 
 
 6 763 864
 
 
 
 
 
 •
 
 
 Actieplan beter presteren (voorheen Kwaliteitsbeleid
								voortgezet onderwijs)
 
 
 59 673
 
 
 57 097
 
 
 47 644
 
 
 47 730
 
 
 47 913
 
 
 48 101
 
 
 48 221
 
 
 
 
 •
 
 
 Versterken centrale en uniforme toetsing
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 31 638
 
 
 31 654
 
 
 36 199
 
 
 36 222
 
 
 36 252
 
 
 
 
 •
 
 
 Excellente leerlingen en hoogbegaafden
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 8 349
 
 
 12 523
 
 
 12 523
 
 
 12 523
 
 
 12 523
 
 
 
 
 •
 
 
 Maatschappelijke stages
 
 
 69 478
 
 
 
 Is vanaf 2011 inbegrepen bij de
								personele en materiële bekostiging (lumpsum)
 
 
 
 
 
 •
 
 
 Regionaal zorgbudget etc.
 
 
 74 627
 
 
 73 970
 
 
 73 970
 
 
 73 970
 
 
 73 970
 
 
 73 970
 
 
 73 970
 
 
 
 
 •
 
 
 Leerplusarrangement 
 
 
 92 341
 
 
 94 074
 
 
 84 074
 
 
 84 074
 
 
 84 074
 
 
 84 074
 
 
 84 074
 
 
 
 
 •
 
 
 Doorontwikkeling praktijkonderwijs
 
 
 4 671
 
 
 4 980
 
 
 2 300
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 
 
 •
 
 
 Visueel gehandicapten
 
 
 1 264
 
 
 1 206
 
 
 1 206
 
 
 1 206
 
 
 1 206
 
 
 1 206
 
 
 1 206
 
 
 
 
 •
 
 
 Experimenten vmbo-mbo2
 
 
 18 698
 
 
 11 772
 
 
 11 772
 
 
 4 573
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 
 
 •
 
 
 Borgingscohort experimenten vmbo-mbo2
 
 
 0
 
 
 16 913
 
 
 16 913
 
 
 16 913
 
 
 16 913
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 
 
 •
 
 
 Onderwijs Caribisch Nederland 
 
 
 0
 
 
 11 268
 
 
 10 367
 
 
 10 234
 
 
 10 409
 
 
 10 409
 
 
 10 409
 
 
 
 
 •
 
 
 Scholen aan zet
 
 
 0
 
 
 9 800
 
 
 7 400
 
 
 7 400
 
 
 7 400
 
 
 7 400
 
 
 7 400
 
 
 
 
 •
 
 
 Taal en rekenen
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 8 074
 
 
 8 078
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 
 
 •
 
 
 Actieprogramma «Onderwijs bewijs» (ex-FES)
 
 
 3 521
 
 
 5 286
 
 
 4 744
 
 
 3 018
 
 
 1 663
 
 
 1 269
 
 
 561
 
 
 
 
 •
 
 
 Wet SLOA (po,vo,mbo)
 
 
 51 828
 
 
 49 354
 
 
 45 922
 
 
 43 071
 
 
 43 614
 
 
 43 795
 
 
 43 794
 
 
 
 
 •
 
 
 Overig
 
 
 15 630
 
 
 18 055
 
 
 15 747
 
 
 15 855
 
 
 15 867
 
 
 15 767
 
 
 15 767
 
 
 
 
 •
 
 
 Ondersteuning ICT (po, vo, mbo)
 
 
 33 628
 
 
 31 895
 
 
 20 930
 
 
 19 529
 
 
 20 252
 
 
 20 249
 
 
 20 248
 
 
 
 
 •
 
 
 Uitvoeringsorganisatie DUO
 
 
 25 394
 
 
 25 863
 
 
 27 179
 
 
 26 446
 
 
 25 159
 
 
 24 376
 
 
 23 119
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Apparaatsuitgaven2Met ingang van de begroting 2012 zijn de
									 apparaatsuitgaven opgenomen in de tabel budgettaire gevolgen in artikel 92
									 Apparaat Kerndepartement.
 
 
 
 
 8 020
 
 
 
 
 7 860
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 
 
 Ontvangsten
 
 
 
 
 62 450
 
 
 
 
 5 412
 
 
 
 
 1 361
 
 
 
 
 1 361
 
 
 
 
 1 361
 
 
 
 
 1 361
 
 
 
 
 1 361
 
 
 
 
 
 
 

					 Toelichting: 

				 
 Het overgrote deel van de middelen is meerjarig verplicht.
					 Alternatieve aanwending vereist wijziging van wet- en regelgeving.
 
 
 Instrumenten
 
 

						Personele en materiële bekostiging 

					 
 
 Het voortgezet onderwijs kent de lumpsumbekostiging voor de
					 reguliere uitgaven. De schoolbesturen ontvangen van de rijksoverheid een bedrag
					 voor de personele en materiële kosten. Hiermee worden de schoolbesturen in
					 staat gesteld om (onderwijs)personeel aan te stellen en overige
					 arbeidsvoorwaarden te vervullen en te voorzien in de kosten van de materiële
					 instandhouding van scholen.
 

					 Actieplan Beter Presteren 

				 
 
 Op 23 mei 2011 is het Actieplan Beter Presteren
						gepresenteerd en heeft de Tweede Kamer op 15 juni 2011 met de voorgenomen
						maatregelen ingestemd (Kamerstuk
						32 500, nr.
						176). Het Actieplan bevat drie actielijnen:
 
 
 •
 Opbrengstgericht werken;
 
 
 •
 Bevorderen van excellentie en ambitie;
 
 
 •
 Bewust kiezen.
 
 
 Voor betere prestaties zijn voldoende goede leraren en
					 krachtige schoolleiders onmisbaar. Ook daarin investeert dit kabinet.
 
 

					 Versterken centrale en uniforme toetsing 

				 
 
 Er wordt een landelijk genormeerde diagnostische toets
						ingevoerd aan het einde van de onderbouw op de doorstroomrelevante vakken
						Nederlands, Engels en wiskunde/rekenen. Deze invoering gaat gepaard met een
						verplichting voor alle scholen om te werken met een leerling- en
						onderwijsvolgsysteem (Kamerstuk
						31 293, nr.
						89). In de schooljaren 2011–2012, 2012–2013 en 2013–2014 worden
						experimenten uitgevoerd. Vanaf 2014–2015 zal de verplichte landelijke toets
						voor deze doorstroomvakken voor alle leerlingen worden ingevoerd.
 Ook zal vanaf 2014–2015 een Leerling-Volg-Systeem
						verplicht worden voor alle scholen.
 
 

					 Excellente leerlingen en hoogbegaafden 

				 
 In het Regeerakkoord is opgenomen dat er meer ruimte komt
					 voor extra lessen en een passend aanbod voor excellentie en hoogbegaafdheid en
					 dat wordt ingezet op het versnellen van excellente leerlingen en het tegengaan
					 van vertraging. De beschikbare middelen worden deels aangewend voor
					 intensivering van regionale netwerken, communicatie en onderzoek.
 

					 Maatschappelijke stage 

				 
 De maatschappelijke stage valt vanaf het schooljaar
					 2011–2012 onder de lumpsumbekostiging. Op 5 juli 2011 heeft de Eerste Kamer
					 een wetsvoorstel hierover aangenomen (Kamerstuk
					 32 531, nr.
					 A). Hierdoor is de maatschappelijke stage officieel een feit. Alle
					 scholieren in het voortgezet onderwijs moeten vanaf september 2011 eens in hun
					 schoolcarrière minimaal 30 uur maatschappelijke stage lopen.
 

					 Regionaal zorgbudget, reboundvoorzieningen en bijdrage
					 regionale verwijzingscommissie 

				 
 
 Samenwerkingsverbanden VO (swv’s) ontvangen een regionaal
						zorgbudget voor niet-geïndiceerde leerlingen die toch extra ondersteuning
						nodig hebben. Daarnaast ontvangen de swv’s reboundmiddelen bestemd voor de
						tijdelijke herplaatsing van leerlingen. De regionale verwijzingscommissies
						ontvangen jaarlijks een bijdrage voor het uitvoeren van hun wettelijke taak:
						het aan de hand van landelijke criteria indiceren van leerlingen die, op
						voordracht van scholen, aangewezen zijn op leerwegondersteuning in het vmbo dan
						wel toelaatbaar worden geacht voor het praktijkonderwijs.
 In het kader van Passend onderwijs wordt nu gewerkt aan een
						nieuwe regionale indeling van de swv’s. Ook krijgen deze swv’s andere
						verantwoordelijkheden en taken. In het schooljaar 2012–2013 worden echter nog
						geen geldstromen verlegd.
 
 

					 Leerplusarrangement 

				 
 
 Bij een bepaald percentage leerlingen uit
						achterstandswijken komt een school in aanmerking voor aanvullende bekostiging
						van het Leerplusarrangement. Scholen die te maken hebben met opeenstapeling van
						problemen (zoals veel leerlingen met een verhoogd risico van spijbelen,
						vertraging in de schoolloopbanen, voortijdig schoolverlaten, criminaliteit
						en/of jeugdzorgproblematiek) worden in staat gesteld om maatwerk te leveren om
						uiteindelijk even goed te presteren als de overige scholen.
 De drempels per onderwijssoort voor 2011–2012 zijn: vmbo
						en pro (30%), havo (50%), vwo (65%) en in geval van combinatieklassen geldt de
						laagste drempel.
 
 

					 Doorontwikkeling praktijkonderwijs 

				 
 Aan scholen voor praktijkonderwijs wordt jaarlijks (tot en
					 met 2012) een bedrag per school en een bedrag per leerling verstrekt. Deze
					 middelen worden aan scholen verstrekt om deel te nemen aan netwerken waarin
					 scholen samenwerken om de kwaliteit van het praktijkonderwijs te verbeteren en
					 om een goede overdracht van leerlingen naar de arbeidsmarkt te bevorderen in de
					 samenwerking met arbeidsmarktinstanties, gemeenten, werkgevers en
					 werknemersorganisaties.
 

					 Visueel gehandicapten 

				 
 Scholen krijgen op aanvraag aanvullende bekostiging voor
					 leerlingen die als direct gevolg van een visuele handicap aanvullende
					 begeleiding nodig hebben om het onderwijs op de school te volgen.
 

					 Experimenten vmbo-mbo2 

				 
 
 In het schooljaar 2008–2009 is het experiment vmbo-mbo2
						gestart, bekend als VM2. Het doel van deze experimenten is de overstap van vmbo
						naar mbo voor een kwetsbare groep leerlingen uit de basisberoepsgerichte
						leerweg te vergemakkelijken en daarmee voortijdig schoolverlaten te voorkomen.
						In totaal zijn circa 30 experimenten gestart. In het schooljaar 2009–2010 is
						het tweede cohort gestart. Het totaal van het eerste en tweede cohort in het
						schooljaar 2009–2010 is circa 2 300 leerlingen. In 2013 wordt het experiment
						geëvalueerd.
 Vanaf het schooljaar 2010–2011 is het mogelijk voor de reeds
						deelnemende VM2 scholen van het eerste en/of tweede cohort, die daadwerkelijk
						onderwijs voor de leergang VM2 verzorgen, om een borgingscohort te
						starten.
 
 

					 Onderwijs Caribisch Nederland 

				 
 
 Het budget voor de bekostiging van het voortgezet onderwijs
						in Caribisch Nederland is overgeboekt naar artikel 3 Voortgezet onderwijs. Voor
						de komende periode is voor het onderwijs in Caribisch Nederland een eigen
						onderwijsagenda opgesteld.
 Jaarlijks zullen de betrokkenen de voortgang van acties uit
						de onderwijsagenda evalueren en zo nodig bijstellen. De Inspectie van het Onderwijs
						houdt toezicht op de kwaliteit van het onderwijs. De rapportages van haar
						bevindingen zullen worden betrokken bij de evaluatie van de voortgang. De
						Eerste en Tweede Kamer zullen hierover op hoofdlijnen worden
						geïnformeerd.
 
 

					 Scholen aan zet 

				 
 
 Het Platform Bèta & Techniek biedt in de periode 2012–2016 het programma
					 «School aan Zet» aan, gericht op de ondersteuning van scholen bij de implementatie van de
					 beleidsprioriteiten uit de actieplannen Beter Presteren en Leraar 2020. Binnen
					 dit programma wordt ook de bètastimulering van de afgelopen jaren
					 voortgezet.
 Tegelijk is dit programma erop gericht scholen te ondersteunen bij de implementatie van beleidsprioriteiten uit het Actieplan Beter Presteren.
 
 

					 Taal en rekenen 

				 
 De basisvaardigheden taal en rekenen blijven ook deze
					 kabinetsperiode een aandachtspunt. Scholen moeten zich voorbereiden op de
					 invoering van de referentieniveaus in toetsen en examens in het schooljaar
					 2013–2014. Extra aandacht zal uitgaan naar het stimuleren van schoolbreed
					 taal- en rekenbeleid.
 

					 Actieprogramma «onderwijs bewijs» (voorheen: leren door te
					 experimenteren in het onderwijs) 

				 
 Het actieprogramma «onderwijs bewijs» is opgezet om meer
					 «op de feiten gebaseerde» kennis (wat werkt wel, wat werkt niet) te verwerven
					 over effectief en efficiënt onderwijs en om meer verbindingen te leggen tussen
					 het onderwijsveld en wetenschappelijk onderzoek. Hiervoor was binnen het Fonds
					 Economische Structuurversterking (FES) geld beschikbaar (experimenteerbudget).
					 In het kader van dit actieprogramma zijn meerdere prijsvragen voor onderzoeken
					 uitgezet en zijn onderzoeken, indien gehonoreerd, gefinancierd. De onderzoeken
					 hebben een looptijd tot maximaal 2016.
 

					 Wet SLOA (voorheen Onderwijsverzorging) 

				 
 De onderwijsondersteunende instellingen APS, CPS en KPC
					 ontvangen middelen voor praktijkgericht onderwijsonderzoek. CITO en SLO
					 ontvangen middelen voor toets- en leerplanontwikkeling en toetsen en normering.
					 De structuur van de huidige Wet SLOA (Stb. 1997, 290) zal na 2013 veranderen volgens
					 accenten in het Regeerakkoord. Het jaar 2012 zal in het teken staan van de
					 voorbereiding hierop. Voor CITO en SLO gaat dat om een sectoroverstijgende
					 doorlopende leer- en toetslijn. In het onderwijsonderzoek moet een
					 efficiëntere en sterkere kennisketen worden ontwikkeld.
 

					 Overig 

				 
 Onder deze post vallen voor het onderwijs belangrijke zaken
					 als de kosten voor de centrale examens, steun voor zwakke scholen,
					 ouderorganisaties, Zorg Advies Teams en het Laks.
 

					 Het gebruik van ict voor onderwijs in de sectoren
					 basisonderwijs, voortgezet onderwijs en beroepsonderwijs 

				 
 OCW zet in op de verdere ontwikkeling van een instellings- en
					 sectoroverstijgende ICT-infrastructuur, omdat dit de efficiëntie en
					 effectiviteit van het onderwijs bevordert in de primaire en secundaire
					 processen. De Stichting Kennisnet, die gefinancierd wordt door OCW, heeft hier
					 een belangrijke rol in. De instellingen zijn via de sectorraden
					 vertegenwoordigd in deze organisatie. Overigens gaat het grootste deel van de
					 middelen voor ICT, ongeveer 90%, naar de lumpsum van de
					 instellingen.
 
 
 
 De beleidsartikelen (artikel 4)
 
 ARTIKEL
 4.
 BEROEPSONDERWIJS EN VOLWASSENENEDUCATIE
 
 
 
 4.1
 Algemene doelstelling: het beroepsonderwijs en de
						volwasseneneducatie zorgen ervoor dat deelnemers hun talenten maximaal kunnen
						ontplooien en volwaardig kunnen deelnemen aan de samenleving. Deelnemers worden
						voorbereid op passend vervolgonderwijs en/of een positie op de arbeidsmarkt die
						optimaal aansluit bij hun talenten.
 
 
 
 Omschrijving
 
 De bve-sector omvat het middelbaar beroepsonderwijs (mbo)
						en de volwasseneneducatie. Het middelbaar beroepsonderwijs heeft een
						belangrijke maatschappelijke en economische functie. Ongeveer de helft van de
						beroepsbevolking heeft een opleiding op het niveau van het middelbaar
						beroepsonderwijs. Het middelbaar beroepsonderwijs is daarmee een belangrijke
						leverancier van werknemers voor de arbeidsmarkt. Ook is het een cruciale
						schakel tussen het voorbereidend middelbaar beroepsonderwijs en het hoger
						beroepsonderwijs.
 
 Er zijn circa 495 000 studenten in het mbo (exclusief groen
					 onderwijs) en drie leerwegen te weten; de beroepsopleidende leerweg (bol), deze
					 leerweg kan ook in deeltijd worden gevolgd (deeltijd-bol) en de
					 beroepsbegeleidende leerweg (bbl). De bol-opleidingen zijn voornamelijk
					 schoolzwaar, bij de bbl-opleidingen ligt de nadruk meer op het leren in de
					 praktijk bij een leerbedrijf. De studenten kunnen zich inschrijven in de sector
					 economie, techniek, zorg en welzijn of in het groene onderwijs. Het middelbaar
					 beroepsonderwijs kan afhankelijk van de vooropleiding op vier verschillende
					 niveaus gevolgd worden. Dit zijn opleidingen variërend van assistent bakker
					 tot ICT applicatieontwikkelaar.
 Educatie bestaat uit voortgezet algemeen volwassenenonderwijs
					 (vavo) en basiseducatie. Basiseducatie omvat het NT2 onderwijs (Nederlands als
					 tweede taal), sociale redzaamheid en breed maatschappelijk functioneren.
 Tot slot zijn er zestien (exclusief het groene onderwijs)
					 kenniscentra voor beroepsonderwijs en bedrijfsleven. Deze kenniscentra vormen
					 de schakel tussen de branches in het bedrijfsleven en het middelbaar
					 beroepsonderwijs.
 De hoofdlijnen van het beleid voor het mbo in deze
					 kabinetsperiode zijn uitgewerkt in het actieplan mbo «Focus op Vakmanschap
					 2011–2015» (Kamerstuk
					 31 524, nr.
					 88).
 
 
 Verantwoordelijkheid van de minister
 
 De minister is verantwoordelijk voor een onderwijsstelsel
						dat zodanig functioneert dat het onderwijs aansluit bij de talenten en de
						ambities van individuele deelnemers en bij de behoeftes van de maatschappij. In
						het bijzonder is zij verantwoordelijk voor de toegankelijkheid van het
						onderwijs, de rechtmatige en doelmatige besteding van middelen voor het
						onderwijs en het borgen van de onderwijskwaliteit. De instrumenten die zij tot
						haar beschikking heeft zijn het uitvaardigen van wet- en regelgeving, het
						verstrekken van bekostiging, subsidies en opdrachten, het houden van toezicht
						en het voeren van een dialoog met belanghebbenden, en zonodig het actief voeren van
						regie. De verantwoordelijkheid voor de educatie is belegd bij de gemeenten, omdat
						zij het beste zicht hebben op de lokale behoefte. Gemeenten ontvangen via het
						Participatiebudget de rijksbijdrage educatie voor de inkoop van educatieve
						activiteiten bij roc’s.
 
 
 
 Meetbare gegevens bij de algemene doelstelling
 
 Indicatoren voor het beroepsonderwijs en de
						volwasseneneducatie worden beschreven in Trends in Beeld 2011 (www.trendsinbeeld.minocw.nl).
 
 
 Tabel 4.1 Kengetallen
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Indicator
 
 
 2011
 
 
 2012
 
 
 2013
 
 
 2014
 
 
 2015
 
 
 2016
 
 
 
 
 
 
 1
 
 
 Aantal deelnemers mbo (excl. «groen onderwijs»)
 
 
 
 495 534
 
 
 
 
 495 428
 
 
 
 
 491 297
 
 
 
 
 483 036
 
 
 
 
 471 118
 
 
 
 
 460 433
 
 
 
 
 
 
 bol-vt
 
 
 335 178
 
 
 342 823
 
 
 339 694
 
 
 336 813
 
 
 333 985
 
 
 331 990
 
 
 
 
 
 bbl
 
 
 151 660
 
 
 144 264
 
 
 133 878
 
 
 108 737
 
 
 90 615
 
 
 82 476
 
 
 
 
 
 bol-dt
 
 
 8 697
 
 
 8 340
 
 
 7 517
 
 
 5 593
 
 
 4 275
 
 
 3 725
 
 
 
 
 
 bbl (nieuw arrangement 30+)
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 10 209
 
 
 31 893
 
 
 42 242
 
 
 42 242
 
 
 
 
 Bron: OCW-Referentieraming 2011, peildatum 1 oktober 2010, omgezet naar kalenderjaar
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 2
 
 
 Gewogen gemiddelde onderwijsuitgaven per mbo-deelnemer (x € 1 000)
 
 
 7,3
 
 
 7,2
 
 
 7,4
 
 
 7,4
 
 
 7,4
 
 
 7,4
 
 
 
 
 Bron: Lumpsum budget/specifieke regelingen en gewogen bekostigingsdeelnemers mbo 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 

					 Toelichting: 

				 
 Bij bovenstaande gemiddelde onderwijsuitgaven per mbo-deelnemer is een
					 aantal voorbehouden van toepassing:
 
 
 –
 exclusief de Regeerakkoord (RA-)middelen voor professionalisering en
						 prestatiebeloning (zie artikel 9, Arbeidsmarkt- en personeelsbeleid);
 
 
 –
 exclusief het aandeel groen onderwijs in de RA-middelen;
 
 
 –
 exclusief het aandeel deelnemers in het groen onderwijs;
 
 
 –
 inclusief het aantal OCW-deelnemers in het nieuwe arrangement voor 30+ deelnemers
						 vanaf het schooljaar 2013/2014;
 
 
 –
 exclusief de uitvoerings- en apparaatskosten.
 
 
 
 
 Beleidswijzigingen
 
 
 In het Regeerakkoord «Vrijheid en verantwoordelijkheid»
						 (Kamerstuk 32 417,
						 nr. 15) zijn extra middelen voor het mbo beschikbaar gesteld. Deze
						 middelen zijn onder andere bedoeld voor de kwaliteitsverbetering mbo,
						 plusvoorziening en wijkscholen, kwaliteit/leerlingenraming en het versterken van
						 centrale en uniforme toetsing. Daarnaast vinden ook bezuinigingen plaats door
						 het verkorten van de opleidingsduur, het vereenvoudigen van de
						 kwalificatiestructuur, het invoeren van een leeftijdsgrens voor deelnemers van
						 30 jaar en ouder, de subsidietaakstelling en de efficiencykorting raden en
						 instituten (Kamerstuk
						 32 500 VIII,
						 nr. 160). In het kader van de subsidietaakstelling wordt vanaf 2012
						 onder andere de innovatiebox afgeschaft. Ook wordt in de taakstelling Rijk,
						 agentschappen en ZBO’s een taakstelling aan de kenniscentra voor
						 beroepsonderwijs en bedrijfsleven opgelegd. Het actieplan mbo «Focus op
						 Vakmanschap 2011–2015» geeft weer welke doelen het kabinet deze
						 kabinetsperiode in het mbo wil bereiken (Kamerstuk
						 31 524, nr.
						 88).
 Voor studenten van 30 jaar en ouder komt er een arrangement dat is toegespitst op de doelgroep. Het is alleen bedoeld voor studenten die de beroepsbegeleidende leerweg volgen. Aangenomen mag worden dat studenten die reeds (werk)ervaring hebben sneller door de lesstof kunnen. De opleidingen kunnen daardoor in duur worden beperkt zonder dat dit ten koste gaat van beroepsgerichte vakken. De 30 plusstudenten zijn wel verplicht om aan alle eisen van het kwalificatiedossier te voldoen, behalve die van het onderdeel burgerschap. Het diploma is een volwaardig mbo-diploma. Verder komen er landelijke sectorale afspraken tussen sociale partners en mbo-instellingen over het onderwijscurriculum voor studenten ouder dan 30 jaar en over de wijze waarop eerder verworven competenties worden erkend (Kamerstuk 31 524, nr. 89).
 
 
 
 
 
 4.2
 Budgettaire gevolgen van beleid
 
 
 Tabel 4.2 Budgettaire gevolgen van beleid artikel 4
						(bedragen x € 1 000)
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 2010
 
 
 2011
 
 
 2012
 
 
 2013
 
 
 2014
 
 
 2015
 
 
 2016
 
 
 
 
 
 
 
 Verplichtingen
 
 
 
 
 3 385 269
 
 
 
 
 3 597 247
 
 
 
 
 3 514 780
 
 
 
 
 3 471 661
 
 
 
 
 3 342 345
 
 
 
 
 3 326 560
 
 
 
 
 3 326 275
 
 
 
 
 
 Waarvan garantieverplichtingen
 
 
 6 290
 
 
 72 000
 
 
  
 
 
  
 
 
  
 
 
  
 
 
  
 
 
 
 
 
 Totale uitgaven
 
 
 
 
 3 502 523
 
 
 
 
 3 503 628
 
 
 
 
 3 468 898
 
 
 
 
 3 514 335
 
 
 
 
 3 463 662
 
 
 
 
 3 343 052
 
 
 
 
 3 328 238
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Programma-uitgaven	

 
 
 
 
 3 498 688
 
 
 
 
 3 499 615
 
 
 
 
 3 468 898
 
 
 
 
 3 514 335
 
 
 
 
 3 463 662
 
 
 
 
 3 343 052
 
 
 
 
 3 328 238
 
 
 
 
 
 •
 
 
 Bekostiging roc's/overige regelingen
 
 
 2 803 470
 
 
 2 870 945
 
 
 2 878 690
 
 
 2 927 957
 
 
 2 886 521
 
 
 2 776 410
 
 
 2 762 369
 
 
 
 
 •
 
 
 Bekostiging kbb's
 
 
 105 572
 
 
 98 982
 
 
 98 814
 
 
 97 678
 
 
 96 488
 
 
 93 931
 
 
 93 729
 
 
 
 
 •
 
 
 Bekostiging Caribisch Nederland
 
 
 0
 
 
 2 089
 
 
 2 089
 
 
 2 089
 
 
 2 089
 
 
 2 089
 
 
 2 089
 
 
 
 
 •
 
 
 Verbetermiddelen Caribisch Nederland
 
 
 0
 
 
 16 715
 
 
 18 072
 
 
 7 460
 
 
 4 364
 
 
 2 981
 
 
 2 981
 
 
 
 
 •
 
 
 Leerlinggebonden financiering (LGF)
 
 
 38 174
 
 
 40 001
 
 
 40 001
 
 
 40 001
 
 
 40 001
 
 
 40 001
 
 
 40 001
 
 
 
 
 •
 
 
 Versterken centrale en uniforme toetsing
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 11 911
 
 
 11 911
 
 
 13 612
 
 
 13 612
 
 
 13 612
 
 
 
 
 •
 
 
 Taal en rekenen
 
 
 60 570
 
 
 57 765
 
 
 56 109
 
 
 56 109
 
 
 56 109
 
 
 56 109
 
 
 56 109
 
 
 
 
 •
 
 
 Regeling stagebox
 
 
 34 900
 
 
 35 000
 
 
 35 000
 
 
 35 000
 
 
 35 000
 
 
 35 000
 
 
 35 000
 
 
 
 
 •
 
 
 Schoolmaatschappelijk werk
 
 
 15 000
 
 
 14 017
 
 
 14 017
 
 
 14 017
 
 
 14 017
 
 
 14 017
 
 
 14 017
 
 
 
 
 •
 
 
 Convenanten met RMC-regio's
 
 
 33 248
 
 
 53 960
 
 
 68 160
 
 
 56 800
 
 
 56 800
 
 
 56 800
 
 
 56 800
 
 
 
 
 •
 
 
 Programmagelden regio's
 
 
 22 865
 
 
 25 275
 
 
 19 300
 
 
 19 300
 
 
 19 300
 
 
 19 300
 
 
 19 300
 
 
 
 
 •
 
 
 Plusvoorziening «overbelaste jongeren» en wijkscholen
 
 
 47 724
 
 
 194
 
 
 30 000
 
 
 30 000
 
 
 30 000
 
 
 30 000
 
 
 30 000
 
 
 
 
 •
 
 
 RMC's
 
 
 31 471
 
 
 31 599
 
 
 31 599
 
 
 31 599
 
 
 31 599
 
 
 31 599
 
 
 31 599
 
 
 
 
 •
 
 
 Aanvalsplan Laaggeletterdheid
 
 
 4 001
 
 
 4 000
 
 
 4 000
 
 
 4 000
 
 
 4 000
 
 
 4 000
 
 
 4 000
 
 
 
 
 •
 
 
 Aanvullende vergoeding experimenten vmbo-mbo2
 
 
 5 108
 
 
 3 856
 
 
 4 530
 
 
 6 510
 
 
 981
 
 
 981
 
 
 981
 
 
 
 
 •
 
 
 Sectorplan mbo-hbo techniek 2011–2016
 
 
 0
 
 
 400
 
 
 400
 
 
 400
 
 
 3 065
 
 
 735
 
 
 0
 
 
 
 
 •
 
 
 Netwerkscholen 
 
 
 0
 
 
 4 500
 
 
 3 000
 
 
 3 000
 
 
 3 500
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 
 
 •
 
 
 Educatie
 
 
 150 445
 
 
 115 851
 
 
 110 766
 
 
 110 766
 
 
 110 766
 
 
 110 766
 
 
 110 766
 
 
 
 
 •
 
 
 Pilots Laaggeletterdheid
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 5 000
 
 
 5 000
 
 
 5 000
 
 
 5 000
 
 
 5 000
 
 
 
 
 •
 
 
 Overig
 
 
 57 440
 
 
 52 588
 
 
 19 935
 
 
 37 528
 
 
 33 892
 
 
 33 468
 
 
 34 201
 
 
 
 
 •
 
 
 Uitvoeringsorganisatie DUO
 
 
 17 177
 
 
 15 742
 
 
 17 505
 
 
 17 210
 
 
 16 558
 
 
 16 253
 
 
 15 684
 
 
 
 
 •
 
 
 Innovatiebox regulier
 
 
 43 238
 
 
 43 136
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 
 
 •
 
 
 Innovatiearrangement
 
 
 11 500
 
 
 10 000
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 
 
 •
 
 
 Stage en leerbaanoffensief Kenniscentra
 
 
 13 000
 
 
 3 000
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 
 
 •
 
 
 Beroepsgerichte kwalificatiestructuur
 
 
 3 785
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Apparaatsuitgaven*
 
 
 
 3 835
 
 
 
 
 4 013
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 
 
 Ontvangsten	

 
 
 
 
 15 190
 
 
 
 
 7 500
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 
 
 
 1 Betreft stand leningen onderwijsinstelling t/m juni 2011.
 
 2 M.i.v. begroting 2012 zijn de apparaatsuitgaven opgenomen in de tabel budgettaire gevolgen van beleid in artikel 92 Apparaat Kerndepartement.
 
 
 

					 Toelichting: 

				 
 Het overgrote deel van de middelen is meerjarig verplicht.
					 Alternatieve aanwending vereist wijziging van wet- en regelgeving.
 
 
 Instrumenten
 
 

						Bekostiging roc’s/overige regelingen 

					 
 
 
 De rijksbijdrage die de mbo-instellingen ontvangen, is
					 gebaseerd op de Wet educatie en beroepsonderwijs (WEB). In het
					 Uitvoeringsbesluit WEB (UWEB) zijn de bepalingen, bedragen en percentages
					 opgenomen op basis waarvan deze lumpsum wordt berekend.
 De mbo-bekostiging is één van de wettelijke instrumenten
					 die OCW ter beschikking staat om de toegankelijkheids-, doelmatigheids- en
					 kwaliteitseisen vanuit het Rijk zo adequaat mogelijk te faciliteren.
 
 Momenteel wordt gewerkt aan een wetsvoorstel dat zich richt
					 op het doelmatiger inrichten van mbo-opleidingen en de modernisering van de
					 mbo-bekostiging. In het wetsvoorstel wordt een aantal maatregelen uit het
					 actieplan mbo nader uitgewerkt. Het gaat om de maatregelen «verkorten en
					 intensiveren van mbo-opleidingen», «afschaffen drempelloze instroom mbo-2»
					 en «de herinrichting van mbo-1 opleidingen in entreeopleidingen». De nadere
					 uitwerking van de bekostigingsvoorwaarden en verdeelmaatstaven wordt
					 vastgelegd in het Uitvoeringsbesluit WEB (UWEB). Daarnaast wordt er een
					 prestatiebox ingevoerd om individuele resultaatafspraken met instellingen te
					 kunnen maken. Instellingen krijgen een bijdrage uit de prestatiebox op basis
					 van geleverde prestaties (Kamerstuk
					 31 524, nr.
					 88). In de beleidsagenda bij deze begroting wordt nader ingegaan op de
					 inhoudelijke uitwerking van de maatregelen uit het actieplan mbo.
 In de bekostiging van de instellingen is een correctie op de
					 bekostiging van het middelbaar beroepsonderwijs meegenomen (de tweede teldatum
					 per 1 februari). Deze correctie is een stimulans voor de instellingen om
					 deelnemers te behouden en om plaatsen die gedurende het schooljaar vrijkomen
					 door uitstroom van deelnemers weer te benutten voor instroom van nieuwe
					 deelnemers. Het doel van deze correctie is om instellingen te stimuleren om
					 voortijdig schoolverlaten tegen te gaan.
 

					 Bekostiging kenniscentra beroepsonderwijs bedrijfsleven 

				 
 Op de begroting zijn middelen beschikbaar voor de 16
					 kenniscentra (exclusief het groene onderwijs) om hun wettelijke taken uit te voeren. De
					 kenniscentra dragen bij aan het primaire proces van het beroepsonderwijs. Dit
					 doen zij door te beschrijven wat een beginnend beroepsbeoefenaar aan kennis en
					 vaardigheden moet hebben om een diploma te kunnen behalen. Daarnaast dragen de
					 kenniscentra zorg voor een toereikend aantal erkende bedrijven en organisaties
					 dat de beroepspraktijkvorming verzorgt voor zowel de deelnemers in de
					 beroepsbegeleidende als in de beroepsopleidende leerweg. De Inspectie van het
					 onderwijs houdt toezicht op de kwaliteit van de (wettelijke) werkzaamheden van
					 de kenniscentra.
 

					 Bekostiging Caribisch Nederland 

				 
 Sinds 10 oktober 2010 zijn Bonaire, Sint-Eustatius en Saba
					 openbare lichamen die als «bijzondere gemeenten» functioneren binnen het land
					 Nederland. De minister van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap is verantwoordelijk
					 voor het onderwijsbeleid op de eilanden. Dat betekent dat de scholen in
					 Caribisch Nederland onderdeel zijn van het onderwijssysteem van Nederland en
					 daarom vanuit de OCW-begroting bekostigd worden.
 

					 Verbetermiddelen Caribisch Nederland 

				 
 
 De middelen worden ingezet voor het verhogen van de
					 leerprestaties van alle leerlingen in Caribisch Nederland tot een niveau dat
					 naar Nederlandse maatstaven aanvaardbaar is. Momenteel is er sprake van grote
					 achterstanden in de kwaliteit van het onderwijs en de onderwijshuisvesting. De
					 komende jaren wordt gewerkt aan een inhaalslag. Hierover zijn door de
					 minister van OCW in maart 2011 afspraken gemaakt in de «Onderwijsagenda voor
					 Caribisch Nederland: samen werken aan kwaliteit» (zie Kamerstuk,
					 32 419, F)
					 met alle schoolbesturen en de bestuurscolleges van de drie openbare lichamen.
					 De verbetermiddelen worden ingezet voor incidentele investeringen dan wel om
					 voorzieningen te bekostigen die (nog) niet uit de lumpsum bekostigd kunnen
					 worden. Een groot gedeelte van het beschikbare budget is bestemd om bij te
					 dragen aan het verbeteren van de onderwijshuisvesting. Alle activiteiten in
					 2012 dragen bij aan het verbeteren van de startpositie voor alle scholen in
					 Caribisch Nederland.
 Daarnaast is er voor samenwerking met Curaçao, Sint Maarten
					 en Aruba structureel een beperkt budget beschikbaar, bestemd voor het
					 stimuleren van studeren in de Caribische regio.
 
 

					 Leerlinggebonden financiering 

				 
 
 De mbo-instellingen kunnen leerlinggebonden financiering
						aanvragen voor iedere geïndiceerde deelnemer met een beperking of chronische
						ziekte. Hiermee kunnen de instellingen deze deelnemers extra begeleiding en
						ondersteuning bieden bij het volgen van hun opleiding.
 Het aantal geïndiceerde deelnemers in het beroepsonderwijs
						wordt voor 2012 geraamd op 7 300.
 
 

					 Versterken van centrale en uniforme toetsing 

				 
 In het Regeerakkoord is afgesproken de centrale en uniforme
					 toetsing te intensiveren en de onafhankelijke examinering in het mbo te
					 versterken, waarbij kernvakken centraal worden geëxamineerd. De
					 standaardisering van examens voor de beroepsgerichte examenonderdelen wordt
					 versterkt en de centrale examinering van de kernvakken Nederlandse taal,
					 rekenen en Engels wordt gefaseerd ingevoerd. Dit sluit aan op de maatregelen
					 uit het Actieplan mbo «Focus op Vakmanschap 2011–2015» (Kamerstuk
					 31 524, nr. 88).
 

					 Taal en rekenen 

				 
 In het mbo worden vanaf het studiejaar 2013–2014 centrale examens
					 Nederlandse taal en rekenen ingevoerd (Kamerstuk
					 31 332,
					 nr. 16). De onderwijsinstellingen ontvangen in het kader van de
					 «Regeling Intensivering taal- en rekenonderwijs» geld ten behoeve van de
					 intensivering van het taal- en rekenonderwijs en de voorbereiding op de
					 centrale examinering hiervan.
 

					 Regeling stagebox 

				 
 Via de Regeling stagebox beroepsonderwijs worden middelen
					 beschikbaar gesteld om te zorgen voor extra stage- en simulatieplaatsen voor
					 moeilijk plaatsbare deelnemers. Ook zijn deze middelen bedoeld voor een
					 intensieve stagebegeleiding van deelnemers in het beroepsonderwijs. Voor wat
					 betreft simulatieplaatsen is het uitgangspunt dat deze in principe alleen zijn
					 bedoeld als opstap naar een (echte) stageplaats. De regeling is in december
					 2010 met één jaar verlengd en wordt voor 2012 met nog één jaar verlengd.
					 Daarna wordt het budget dat betrekking heeft op de mbo-instellingen onderdeel
					 van de prestatiebox (Kamerstuk
					 31 524, nr. 88) en het budget dat betrekking heeft op de kenniscentra wordt
					 onderdeel van de lumpsum voor de kenniscentra.
 

					 Schoolmaatschappelijk werk 

				 
 Voor schoolmaatschappelijk werk worden jaarlijks middelen aan
					 het mbo-veld ter beschikking gesteld. Met deze middelen kunnen instellingen
					 voor de leerlingen, die dit tijdelijk nodig hebben, snel en adequaat
					 hulpverlening inschakelen. Hierdoor wordt het risico op uitval van deze
					 leerlingen verkleind. De mbo-instellingen worden in 2012 ondersteund bij de
					 verdere ontwikkeling van de zorgstructuur binnen hun instelling.
 

					 Convenanten met RMC-regio’s 

				 
 
 Het kabinet wil het aantal voortijdig schoolverlaters
						(vsv’ers) verder terugbrengen naar maximaal 25 000 in 2016. Voor het
						realiseren van deze doelstelling kiest het kabinet opnieuw voor meerjarige
						prestatiegerichte convenanten (Kamerstuk
						32 356, nr.
						20). De convenanten worden afgesloten met scholen in het voortgezet
						onderwijs en het middelbaar beroepsonderwijsonderwijs en de contactgemeenten
						van de 39 RMC-regio’s (regionale meld- en coördinatiefunctie vsv).
 Op een aantal punten zijn aanpassingen wenselijk. Hieronder
						valt onder andere het invoeren van een procentuele norm voor de reductie van
						het aantal vsv’ers in plaats van de absolute aantallen die tot nu toe worden
						gehanteerd. Er zijn twee wettelijke regelingen in voorbereiding, waarvan de
						beoogde datum van inwerkingtreding ligt in de loop van 2012.
 
 

					 Programmagelden regio’s 

				 
 Om de doelstelling van 25 000 in 2016 te halen, is het
					 noodzakelijk dat ook in het schooljaar 2011–2012 de gerealiseerde afname van
					 het aantal voortijdig schoolverlaters wordt behouden en gewerkt wordt aan een
					 verdere daling. De lopende convenanten (2008–2011) zijn daarom, op basis van
					 de oude regeling, met één jaar verlengd. Op basis van deze regeling worden in
					 2012 tevens programmagelden beschikbaar gesteld aan scholen in het voortgezet
					 onderwijs en middelbaar beroepsonderwijsonderwijs met als doel structurele
					 borging in het onderwijsproces van de vermindering van het aantal nieuwe
					 voortijdig schoolverlaters. Met de programmagelden worden scholen gestimuleerd
					 om programma’s te ontwikkelen en/of maatregelen te nemen die leiden tot een
					 vermindering van het aantal vsv’ers.
 

					 Plusvoorziening overbelaste jongeren 

				 
 Aan RMC-regio’s is budget beschikbaar gesteld voor de
					 vorming van plusvoorzieningen. Dit is geen nieuw schooltype, maar een
					 uitbreiding van het aanbod op bestaande (v)mbo-scholen voor leerlingen die
					 cognitief in staat zijn om een startkwalificatie te halen maar door meervoudige
					 problematiek dreigen uit te vallen. De plusvoorzieningen bieden een
					 totaalpakket van onderwijs en zorg- en hulpverlening aan dat nodig is om deze
					 jongeren naar een startkwalificatie te leiden. In 2012 wordt ingezet op
					 evaluatie, integraal toezicht voor deze voorzieningen en stroomlijning met de
					 vsv-aanpak.
 

					 RMC’s 

				 
 Dit is de bekostiging van de rmc-functie van 39
					 rmc-regio’s. De rmc-functie heeft tot taak met de niet meer
					 kwalificatieplichtige vsv’ers uit vo en mbo contact te leggen en hen zoveel
					 mogelijk terug te begeleiden naar school of naar een combinatie van school en
					 werk. De daarvoor beschikbare middelen worden over de rmc-regio’s verdeeld
					 volgens een verdeelsleutel die is vastgelegd in het «Besluit regionale meld-
					 en coördinatiefunctie voortijdig schoolverlaten». Het bedrag voor elke
					 rmc-regio wordt uitgekeerd aan de rmc-contactgemeente van de regio.
 

					 Aanvalsplan Laaggeletterdheid 

				 
 Ter ondersteuning van de bestrijding van laaggeletterdheid
						zijn t/m 2011 middelen beschikbaar om het Aanvalsplan Laaggeletterdheid
						2006–2010 Van A tot Z betrokken (Kamerstuk
						30 300 VIII,
						nr. 142) uit te voeren. De activiteiten vanuit het Aanvalsplan zijn
						met een jaar verlengd tot eind 2011.
 In het Regeerakkoord is vastgelegd dat het kabinet een
						actieplan voor de bestrijding van laaggeletterdheid formuleert. In het
						Actieplan mbo «Focus op Vakmanschap 2011–2015» (Kamerstuk
						31 524, nr.
						88, p. 7 en 8) is het actieplan voor de bestrijding van laaggeletterdheid aangekondigd. Dit actieplan is in september 2011 aan de Tweede Kamer aangeboden.
 

					 Aanvullende vergoeding experimenten vmbo-mbo2 

				 
 Het geld is bedoeld voor de projectorganisatie van het
						experiment met de leergang vmbo-mbo2 (VM2).
 In het schooljaar 2008–2009 zijn de eerste scholen met een
						eerste cohort van het experiment gestart, met in totaal 264 leerlingen. In
						schooljaar 2009–2010 is een tweede cohort van het experiment gestart met
						1 378 leerlingen. In het schooljaar 2010–2011 is een «borgingscohort VM2»
						gestart met 2 136 leerlingen. Het expertisecentrum beroepsonderwijs (ecbo)
						voert de monitor van de leergang VM2 uit. De monitor moet uitwijzen wat het
						resultaat van het experiment met de leergang VM2 is. Het onderzoek wordt
						afgerond in 2013. Een externe projectleider ondersteunt en begeleidt scholen
						bij het experiment.
 

					 Sectorplan mbo-hbo techniek 2011–2016 

				 
 Dit betreft middelen voor het sectorplan mbo-techniek en het sectorplan
					 hbo-techniek (Kamerstuk
					 32 123 VIII,
					 nr. 148). Hiermee worden drie centers of expertise hbo en zes centra
					 voor innovatief vakmanschap mbo opgericht. Deze centra, die met cofinanciering
					 van bedrijven tot stand komen, zijn gericht op toponderwijs, toponderzoek en
					 innovaties in het bedrijfsleven.
 

					 Netwerkscholen 

				 
 Beroepsgericht onderwijs vraagt om bedrijfsvoering die daar
					 goed op aansluit. Om te stimuleren dat mbo-instellingen hun bedrijfsvoering
					 verder moderniseren, loopt van 2011 tot en met 2014 het experiment De
					 Netwerkschool. Het doel van dit experiment is een bijdrage leveren aan het
					 terugdringen van het lerarentekort door wetenschappelijk onderzoek te doen naar
					 methoden om de arbeidsproductiviteit in het onderwijs te verhogen op het vlak
					 van een slimmere organisatie van het onderwijs en effectieve inzet van ict.
 

					 Educatie 

				 
 Sinds 1 januari 2009 maakt het educatiebudget onderdeel uit
					 van het Participatiebudget. Hiermee is het geld voor re-integratie
					 (WWB-werkdeel), inburgering en volwasseneneducatie gebundeld in één
					 specifieke uitkering voor gemeenten. Het bedrag gelijk aan de bijdrage van OCW
					 in het Participatiebudget moet worden besteed aan inkoop van educatie bij
					 roc’s. In het Actieplan mbo «Focus op Vakmanschap 2011–2015» (Kamerstuk
					 31 524, nr.
					 88, p. 7 en 8) is aangekondigd dat het educatie-onderdeel voortgezet
					 algemeen volwassenenonderwijs (vavo) budgetneutraal onder directe aansturing
					 van het Rijk zal worden gebracht. Beoogde inwerkingtreding van de aanpassingen
					 in wet- en regelgeving is uiterlijk 1 augustus 2014. Vanaf 2012 worden vanuit het educatiebudget middelen beschikbaar gesteld voor pilots laaggeletterdheid.
 

					 Overig 

				 
 Hieronder vallen posten zoals «Ontwikkeling staatsexamens
					 cito» en het ecbo. Ook zijn er middelen beschikbaar voor de uitvoering van het
					 actieplan Kwaliteit EVC en de overige taken van het kenniscentrum EVC.
					 Daarnaast worden er nog vele kleinere subsidies verstrekt zoals voor
					 deelnemersraden.
 
 
 
 De beleidsartikelen (artikel 6 en 7)
 
 ARTIKEL
 6 EN 7.
 HOGER ONDERWIJS
 
 
 
 6.1
 Algemene doelstelling: het stelsel van hoger onderwijs
						en onderzoek zorgt dat studenten en (wetenschappelijk) personeel hun talenten
						en onderzoekend vermogen maximaal kunnen ontwikkelen. Het leidt hen op voor een
						positie op de nationale en internationale arbeidsmarkt en het vervullen van hun
						rol in de intellectuele voorhoede van onze samenleving.
 
 
 
 Omschrijving
 
 Om internationaal te concurreren en maatschappelijke
						problemen aan te pakken, zijn een goed opgeleide bevolking, ondernemende
						geesten en hoogwaardige diensten en producten van doorslaggevend belang. De
						Nederlandse samenleving is in belangrijke mate afhankelijk van kennis,
						technologie en innovatie. Nederland moet daarom zijn kennis- en
						innovatiepotentieel optimaal organiseren en benutten. Onderwijs en wetenschap
						zijn daarbij meer dan aanjagers van de kenniseconomie. Het gaat ook om zaken
						als inzicht in identiteit, cultuur, historie, en sociale en internationale
						verhoudingen. Het stelsel van hoger onderwijs en onderzoek speelt daarbij een
						belangrijke rol.
 
 
 
 Verantwoordelijkheid van de minister
 
 De minister is verantwoordelijk voor een hoger
						onderwijsstelsel dat zodanig functioneert dat het onderwijs aansluit bij de
						talenten en de ambities van individuele studenten en bij de behoeftes van de
						maatschappij. In het bijzonder is zij verantwoordelijk voor de toegankelijkheid
						van het onderwijs, de rechtmatige en doelmatige besteding van middelen voor het
						hoger onderwijs en onderzoek en het borgen van de onderwijs- en
						onderzoekskwaliteit. De instrumenten die zij tot haar beschikking heeft, zijn
						het uitvaardigen van wet- en regelgeving, het verstrekken van bekostiging,
						subsidies en opdrachten, het houden van toezicht en het voeren van een dialoog
						met belanghebbenden, en zonodig actief voeren van regie.
 
 De minister van EL&I is
					 verantwoordelijk voor het groen onderwijs.
 
 
 Meetbare gegevens bij de algemene doelstelling
 
 Indicatoren voor het hoger onderwijsstelsel worden
						beschreven in Trends in Beeld 2011 (www.trendsinbeeld.minocw.nl).
 
 
 Tabel 6.1 Kengetallen
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 (aantallen x 1 000)
 
 
 2010/2011
 
 
 2011/2012
 
 
 2012/2013
 
 
 2013/2014
 
 
 2014/2015
 
 
 
 
 
 
 1.
 
 
 Eerstejaars aantal studenten (excl. groen
								onderwijs)
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 •
 
 
 Hbo voltijd
 
 
 88,4
 
 
 88,9
 
 
 89,8
 
 
 90,0
 
 
 90,7
 
 
 
 
 
 •
 
 
 Hbo deeltijd
 
 
 13,2
 
 
 13,1
 
 
 13,0
 
 
 13,0
 
 
 12,8
 
 
 
 
 
 •
 
 
 Wo
 
 
 49,5
 
 
 50,8
 
 
 51,7
 
 
 52,2
 
 
 52,6
 
 
 
 
 2.
 
 
 Ingeschreven aantal studenten (excl. groen
								onderwijs)
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 •
 
 
 Hbo voltijd
 
 
 344,0
 
 
 354,0
 
 
 361,6
 
 
 366,2
 
 
 370,8
 
 
 
 
 
 •
 
 
 Hbo deeltijd
 
 
 65,2
 
 
 65,3
 
 
 64,6
 
 
 64,5
 
 
 64,0
 
 
 
 
 
 •
 
 
 Wo
 
 
 233,7
 
 
 241,1
 
 
 247,7
 
 
 253,2
 
 
 257,7
 
 
 
 
 3.
 
 
 Gediplomeerden (excl. groen onderwijs)
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 •
 
 
 Hbo voltijd
 
 
 53,5
 
 
 55,4
 
 
 57,1
 
 
 58,2
 
 
 58,9
 
 
 
 
 
 •
 
 
 Hbo deeltijd
 
 
 12,4
 
 
 12,5
 
 
 12,5
 
 
 12,5
 
 
 12,5
 
 
 
 
 
 •
 
 
 Wo
 
 
 29,6
 
 
 30,1
 
 
 30,7
 
 
 31,4
 
 
 32,0
 
 
 
 
 Bron: OCW-Referentieraming 2011, peildatum 1 oktober
								2010
 
 
 
 
 
 
 
 
 (bedragen x € 1 000)
 
 
 2012
 
 
 2013
 
 
 2014
 
 
 2015
 
 
 
 
 4.
 
 
 Onderwijsuitgaven per student1Door afronding kunnen verschillen
									 optreden.
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 •
 
 
 Hbo 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 – 
 
 
 Onderwijsuitgaven per student 1)
 
 
 
 6,1
 
 
 5,9
 
 
 6,0
 
 
 5,9
 
 
 
 
 
 
 – 
 
 
 Bedrag per student aan ontvangsten verhoogd
									 collegegeld conform langstudeerdersmaatregel 2)
 
 
 
 0,1
 
 
 0,2
 
 
 0,2
 
 
 0,2
 
 
 
 
 
 
 Totaal 
 
 
 
 6,1
 
 
 6,2
 
 
 6,1
 
 
 6,1
 
 
 
 
 
 •
 
 
 Wo 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 – 
 
 
 Onderwijsuitgaven per student 1)
 
 
 
 6,0
 
 
 5,6
 
 
 5,7
 
 
 5,7
 
 
 
 
 
 
 – 
 
 
 Bedrag per student aan ontvangsten verhoogd
									 collegegeld conform langstudeerdersmaatregel 2)
 
 
 
 0,1
 
 
 0,3
 
 
 0,3
 
 
 0,3
 
 
 
 
 
 
 Totaal 
 
 
 
 6,1
 
 
 5,9
 
 
 6,0
 
 
 6,0
 
 
 
 
 
 

					 Toelichting: 

				 
 
 
 1)
 De onderwijsuitgaven per student zijn berekend in
						 nominale prijzen zonder de collegegeldontvangsten en aantal studenten conform
						 de Referentieraming 2011 (overeenkomstig tabel 6.1, onder 2; omgerekend naar
						 kalenderjaren).
 
 
 2)
 Deze bedragen geven de ontvangsten per student weer van
						 het verhoogde collegegeld conform de langstudeerdersmaatregel.
 
 
 Vanaf het collegejaar 2012–2013 vindt er als gevolg van de
					 collegegeldverhoging voor langstudeerders een verschuiving plaats van publieke
					 naar private financiering. De geraamde ontvangsten van het verhoogde
					 collegegeld als gevolg van de langstudeerdersmaatregel zijn in mindering
					 gebracht op de budgetten van het hbo en het wo. Om de vergelijking met de
					 begroting 2011 mogelijk te maken, zijn in deze begroting naast de publieke
					 onderwijsuitgaven per student (1) ook de private onderwijsuitgaven als gevolg van de
					 collegegeldverhoging voor langstudeerders (2) gepresenteerd.
 
 
 Beleidswijzigingen
 
 In de Strategische Agenda Hoger Onderwijs, Onderzoek en
						Wetenschap (Kamerstuk
						31 288, nr. 194) zijn de belangrijkste beleidsprioriteiten voor het hoger
						onderwijs en wetenschappelijk onderzoek voor de huidige kabinetsperiode
						uiteengezet.
 
 Vanuit het Regeerakkoord van het kabinet Rutte zijn extra
					 middelen beschikbaar gesteld voor «Kwaliteit en profiel» en zijn er middelen voor
					 «Innovatie en onderzoek». Ook is de toename van het aantal studenten in het
					 hbo en wo gecompenseerd.
 Naast intensiveringen zijn er taakstellingen. In verband met
					 de langstudeerdersmaatregel (Stb. 2011, 368) is een korting toegepast op de
					 middelen voor het hoger onderwijs. Verder heeft er een efficiencykorting
					 plaatsgevonden op onderzoek en innovatie, een taakstelling op subsidies, en een
					 efficiencykorting op raden en instituten. Over de invulling van de
					 subsidietaakstelling en de efficiencykorting op raden en instituten is de
					 Tweede Kamer geïnformeerd met de brief van 8 april 2011 (Kamerstuk
					 32 500, nr. 160).
 
 
 
 6.2
 Tabel budgettaire gevolgen van beleid
 
 
 Tabel 6.2 Budgettaire gevolgen van beleid artikel 6
						Hoger beroepsonderwijs (bedragen x € 1 000)
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 2010
 
 
 2011
 
 
 2012
 
 
 2013
 
 
 2014
 
 
 2015
 
 
 2016
 
 
 
 
 
 
 
 Verplichtingen
 
 
 
 
 2 804 787
 
 
 
 
 2 533 648
 
 
 
 
 2 455 998
 
 
 
 
 2 494 845
 
 
 
 
 2 523 525
 
 
 
 
 2 566 448
 
 
 
 
 2 565 442
 
 
 
 
 
 Waarvan garantieverplichtingen1Betreft stand leningen onderwijsinstellingen tot en met juni 2011.
 
 
 82 202
 
 
 40 000
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Totale uitgaven
 
 
 
 
 2 495 166
 
 
 
 
 2 514 994
 
 
 
 
 2 501 470
 
 
 
 
 2 477 698
 
 
 
 
 2 518 463
 
 
 
 
 2 523 152
 
 
 
 
 2 565 620
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Programma-uitgaven
 
 
 
 
 2 489 231
 
 
 
 
 2 509 759
 
 
 
 
 2 501 470
 
 
 
 
 2 477 698
 
 
 
 
 2 518 463
 
 
 
 
 2 523 152
 
 
 
 
 2 565 620
 
 
 
 
 
 •
 
 
 Reguliere bekostiging2In de middelen voor «Reguliere bekostiging» zijn
									 ook enkele posten voor overige uitgaven verwerkt.
 
 
 2 378 551
 
 
 2 458 579
 
 
 2 456 191
 
 
 2 409 070
 
 
 2 449 809
 
 
 2 455 662
 
 
 2 503 418
 
 
 
 
 •
 
 
 Profilering3Betreft een deel van de middelen «Kwaliteit en
									 profiel» uit het Regeerakkoord 2010. Deze intensivering wordt in competitie
									 toegekend.
 
 
 
 
 
 25 955
 
 
 25 822
 
 
 25 795
 
 
 25 795
 
 
 
 
 •
 
 
 Studiekeuzeinformatie voor het hoger onderwijs
 
 
 2 400
 
 
 2 400
 
 
 2 400
 
 
 2 400
 
 
 2 400
 
 
 2 400
 
 
 2 400
 
 
 
 
 •
 
 
 Praktijkgericht onderzoek (Raak)
 
 
 18 883
 
 
 18 883
 
 
 20 267
 
 
 19 967
 
 
 19 300
 
 
 16 899
 
 
 16 899
 
 
 
 
 •
 
 
 Ondernemerschap
 
 
 0
 
 
 560
 
 
 500
 
 
 
 
 
 
 
 
 •
 
 
 Hbo-masteropleidingen 
 
 
 1 079
 
 
 1 463
 
 
 1 481
 
 
 1 484
 
 
 1 484
 
 
 1 484
 
 
 1 484
 
 
 
 
 •
 
 
 Deltaplan/Investerings-agenda bèta en techniek
 
 
 58 005
 
 
 1 000
 
 
 1 000
 
 
 
 
 
 
 
 
 •
 
 
 Sectorplan mbo-hbo techniek 2011–2016/ Centres of
								Expertise
 
 
 
 
 2 000
 
 
 2 000
 
 
 4 000
 
 
 6 000
 
 
 2 000
 
 
 
 
 •
 
 
 Verhogen studierendement niet-westerse allochtone
								studenten
 
 
 12 797
 
 
 12 848
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 •
 
 
 Emancipatie
 
 
 100
 
 
 100
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 •
 
 
 Uitvoeringsorganisatie DUO
 
 
 17 416
 
 
 13 926
 
 
 17 631
 
 
 16 822
 
 
 15 648
 
 
 14 912
 
 
 13 624
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Apparaatsuitgaven Hoger
								Onderwijs en Studiefinanciering4Met ingang van de begroting 2012 zijn de
									 apparaatsuitgaven opgenomen in de tabel budgettaire gevolgen in artikel 92
									 Apparaat Kerndepartement.
 
 
 
 
 5 935
 
 
 
 
 5 235
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 
 
 Ontvangsten
 
 
 
 
 3 462
 
 
 
 
 974
 
 
 
 
 974
 
 
 
 
 974
 
 
 
 
 974
 
 
 
 
 974
 
 
 
 
 974
 
 
 
 
 
 
 
 Tabel 6.3 Budgettaire gevolgen van beleid artikel 7
						Wetenschappelijk onderwijs (bedragen x € 1 000)
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 2010
 
 
 2011
 
 
 2012
 
 
 2013
 
 
 2014
 
 
 2015
 
 
 2016
 
 
 
 
 
 
 
 Verplichtingen
 
 
 
 
 4 009 600
 
 
 
 
 3 955 193
 
 
 
 
 3 909 380
 
 
 
 
 3 954 395
 
 
 
 
 3 966 657
 
 
 
 
 3 998 421
 
 
 
 
 3 998 280
 
 
 
 
 
 Waarvan garantieverplichtingen1Betreft stand leningen onderwijsinstellingen tot en met 2011.
 
 
 115 000
 
 
 35 000
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Totale uitgaven
 
 
 
 
 3 822 986
 
 
 
 
 3 936 484
 
 
 
 
 3 894 034
 
 
 
 
 3 908 357
 
 
 
 
 3 952 266
 
 
 
 
 3 961 192
 
 
 
 
 3 998 475
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Programma-uitgaven
 
 
 
 
 3 822 986
 
 
 
 
 3 936 484
 
 
 
 
 3 894 034
 
 
 
 
 3 908 357
 
 
 
 
 3 952 266
 
 
 
 
 3 961 192
 
 
 
 
 3 998 475
 
 
 
 
 
 •
 
 
 Reguliere bekostiging2In de middelen voor «Reguliere bekostiging» zijn
									 ook enkele posten voor overige uitgaven verwerkt.
 
 
 3 800 219
 
 
 3 908 137
 
 
 3 862 491
 
 
 3 855 005
 
 
 3 901 456
 
 
 3 915 987
 
 
 3 955 677
 
 
 
 
 •
 
 
 Profilering3Betreft een deel van de middelen «Kwaliteit en
									 profiel» uit het Regeerakkoord 2010. Deze intensivering wordt in competitie toegekend.
 
 
 
 
 
 23 050
 
 
 22 856
 
 
 22 798
 
 
 22 798
 
 
 
 
 •
 
 
 Toponderzoeksscholen voor topsectoren en «grand
								challenges»
 
 
 
 
 20 000
 
 
 20 000
 
 
 20 000
 
 
 20 000
 
 
 20 000
 
 
 
 
 •
 
 
 Excellentie in onderwijs: binnen- en buitenlands
								talent (Sirius Programma)4Middelen zijn inclusief de oude FES-middelen. De
									 middelen zijn bestemd voor zowel het hbo als het wo.
 
 
 11 436
 
 
 12 019
 
 
 11 543
 
 
 10 302
 
 
 7 954
 
 
 2 407
 
 
 
 
 
 •
 
 
 Excellentie in onderwijs: binnen- en buitenlands
								talent (kwaliteit en bekostiging)
 
 
 
 1 800
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 •
 
 
 Excellentie in onderwijs: binnen- en buitenlands
								talent (HSP/Libertas noodfonds)
 
 
 11 331
 
 
 11 331
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 •
 
 
 Verhogen studierendement niet-westerse allochtone
								studenten
 
 
 
 3 197
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Ontvangsten
 
 
 
 
 13 877
 
 
 
 
 25 016
 
 
 
 
 16
 
 
 
 
 16
 
 
 
 
 16
 
 
 
 
 16
 
 
 
 
 16
 
 
 
 
 
 
 

					 Toelichting: 

				 
 Het overgrote deel van de middelen is meerjarig verplicht.
					 Alternatieve aanwending vereist wijziging van wet- en regelgeving.
 
 Tabel 6.4 Middelen organisaties1In deze tabel zijn de subsidieontvangers vermeld
							 en de bedragen waarop de subsidies ten hoogste kunnen worden vastgesteld. Voor
							 zover geen andere juridische grondslag van toepassing is, vormt deze
							 begrotingsvermelding de wettelijke grondslag als bedoeld in artikel 4:23, derde
							 lid, onder c, van de Algemene Wet Bestuursrecht voor de subsidieverlening aan
							 deze subsidieontvangers. (bedragen x € 1 000)
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 2012
 
 
 2013
 
 
 2014
 
 
 2015
 
 
 2016
 
 
 
 
 
 
 United Nations University (UNU)
 
 
 866
 
 
 866
 
 
 866
 
 
 866
 
 
 866
 
 
 
 
 Europees Universitair Instituut Florence
 
 
 1 574
 
 
 1 574
 
 
 1 574
 
 
 1 574
 
 
 1 574
 
 
 
 
 Stichting Nederlandse Organisatie voor
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Internationale samenwerking in het Hoger
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Onderwijs (NUFFIC)
 
 
 17 100
 
 
 17 078
 
 
 16 598
 
 
 15 718
 
 
 15 718
 
 
 
 
 Platform Bèta/techniek (PBT)
 
 
 3 505
 
 
 2 529
 
 
 4 445
 
 
 6 287
 
 
 2 000
 
 
 
 
 Stichting Handicap en Studie
 
 
 494
 
 
 494
 
 
 494
 
 
 494
 
 
 494
 
 
 
 
 Stichting UAF Steunpunt (SUS) / UAF
 
 
 2 500
 
 
 2 500
 
 
 2 500
 
 
 2 500
 
 
 2 500
 
 
 
 
 Interstedelijk Studentenoverleg (ISO)
 
 
 244
 
 
 244
 
 
 244
 
 
 244
 
 
 244
 
 
 
 
 Landelijke Studenten Vakbond (LSVb)
 
 
 244
 
 
 244
 
 
 244
 
 
 244
 
 
 244
 
 
 
 
 Nederlands Vlaamse Accreditatie Organisatie
								(NVAO)
 
 
 3 943
 
 
 3 831
 
 
 3 645
 
 
 3 529
 
 
 3 507
 
 
 
 
 
 

					 Reguliere bekostiging 

				 
 
 De rijksbijdrage die de instellingen van hoger onderwijs
						en onderzoek ontvangen, is gebaseerd op de Wet op het hoger onderwijs en
						wetenschappelijk onderzoek (WHW). In het Uitvoeringsbesluit WHW 2008 en de
						Regeling financiën hoger onderwijs zijn de bepalingen, bedragen en percentages
						opgenomen op basis waarvan deze rijksbijdrage wordt berekend.
 De ho-bekostiging is één van de wettelijke instrumenten
						die ter beschikking staan om de toegankelijkheids-, doelmatigheids- en
						kwaliteitseisen van de overheid te faciliteren.
 
 

					 Profilering 

				 
 
 Er komt deze kabinetsperiode een deel «Kwaliteit en
						profiel» in het bekostigingsmodel met een omvang van ongeveer 7% van de
						onderwijsbekostiging. Het grootste deel van de middelen voor «Kwaliteit en
						profiel» wordt verdeeld op basis van prestatieafspraken met individuele
						universiteiten en hogescholen. Het gaat hier (inclusief het groen onderwijs) om
						een bedrag van € 80 miljoen in 2012 oplopend naar € 260 miljoen in
						2015.
 Daarnaast wordt voor het stimuleren van zwaartepuntvorming
						en profilering in het onderwijs vanaf 2013 € 50 miljoen op jaarbasis
						(inclusief het groen onderwijs) selectief toegewezen.
 
 

					 Toponderzoeksscholen voor topsectoren en «grand challenges» 

				 
 Een extra budget van € 20 miljoen moet leiden tot
					 profilering van universitair toponderzoek dat bijdraagt aan de topsectoren dan
					 wel aan onderzoek op het gebied van de «grand challenges» uit het
					 EU-Kaderprogramma.
 

					 Subsidie voor Studiekeuzeinformatie voor het hoger onderwijs 

				 
 Hiermee wordt gefaciliteerd dat aanstaande studenten via
					 onder andere een website beschikken over deugdelijke vergelijkingsinformatie
					 over de opleidingsmogelijkheden in het hoger onderwijs en de bijbehorende
					 beroepsprofielen en arbeidsmarktperspectieven.
 

					 Praktijkgericht onderzoek (Raak) 

				 
 Het praktijkgericht onderzoek aan hogescholen verhoogt de
					 kwaliteit van het onderwijs en versterkt het innovatief vermogen van het
					 (buitenlands) bedrijfsleven en de publieke sector, en vormt daarmee een
					 noodzakelijke aanvulling op het huidige Nederlandse kennisinfrastructuurnet.
					 Het Raak-programma is een competitieve geldstroom voor praktijkgericht
					 onderzoek aan hogescholen.
 

					 Ondernemerschap 

				 
 De ministers van EL&I en OCW hebben voor het bevorderen
					 van kennisuitwisseling tussen onderwijsinstellingen en ondernemers ieder
					 € 15 miljoen beschikbaar gesteld voor de periode van 2008–2012. Zie voor
					 verdere toelichting de begroting van het ministerie van EL&I,
					 beleidsartikel 13, «Een excellent ondernemingsklimaat».
 

					 Professionele masteropleidingen (op basis van oude
					 subsidieregeling) 

				 
 De middelen zijn beschikbaar voor de afwikkeling van de
					 tijdelijke financiering van arbeidsmarktrelevante hbo-masters in prioritaire
					 gebieden, die eerder zijn toegekend op basis van de «Subsidieregeling
					 postinitiële masteropleidingen hoger beroepsonderwijs» (Stcrt. 2010,
					 4950).
 

					 Deltaplan/Investeringsagenda bèta en techniek 

				 
 In 2012 wordt de laatste tranche uitgekeerd van het (oude
					 FES-)project «Investeringsimpuls mobiliteit exacte docenten aan universiteiten
					 en bovenbouw havo/vwo».
 

					 Sectorplan mbo-hbo techniek 2011–2016/Centres of Expertise 

				 
 Hiermee worden de centres of expertise hbo en de centra voor
					 innovatief vakmanschap mbo gefinancierd (zie ook het sectorplan mbo-techniek en
					 het sectorplan hbo-techniek; Kamerstuk
					 32 123 VIII,
					 nr. 148). Deze centra, die met cofinanciering van bedrijven tot stand
					 komen, zijn gericht op toponderwijs, toponderzoek en innovaties.
 

					 Excellentie in onderwijs: binnen- en buitenlands talent (Sirius
					 Programma) 

				 
 Het onderwijs moet voor toppers een passend en uitdagend
					 aanbod bieden. Om excellentie verder te stimuleren worden met de universiteiten
					 en hogescholen prestatieafspraken gemaakt over het percentage studenten dat
					 deelneemt aan excellent onderwijs. Hierbij wordt het huidige streefcijfer van
					 10% gehanteerd.
 
 
 
 De beleidsartikelen (artikel 8)
 
 ARTIKEL
 8.
 INTERNATIONAAL BELEID
 
 
 
 8.1
 Algemene doelstelling: bevorderen van internationale
						samenwerking en uitwisseling om daarmee de kwaliteit van onderwijs, cultuur en
						wetenschap een impuls te geven en de internationale competenties van lerenden,
						docenten, kunstenaars en wetenschappers te vergroten.
 
 
 
 Omschrijving
 
 De mondialisering van de samenleving neemt op tal van
						terreinen steeds meer toe. Dat vergt – zeker in een «open» land als
						Nederland – dat de burger van de toekomst steeds meer een internationale
						oriëntatie meekrijgt en zelf ook internationale competenties ontwikkelt.
						Daarbij gaat het om kennis en vaardigheden en een open attitude die nodig zijn
						om in een internationale omgeving te leven en te werken. Uiteindelijk is dat
						een taak van de burger en – in dit geval – van de relevante (cultuur- en
						onderwijs-)instellingen zelf. Maar ook de overheid, c.q. de minister, heeft
						hier een taak.
 
 
 
 Verantwoordelijkheid van de minister
 
 
 De minister is verantwoordelijk voor het zoveel mogelijk
						 faciliteren van instellingen en burgers om zich op een internationale omgeving
						 te oriënteren en zich internationale competenties eigen te maken. Daartoe
						 creëert de minister vanuit zijn stelselverantwoordelijkheid de benodigde
						 internationaal-bestuurlijke randvoorwaarden op de regarderende terreinen,
						 bijvoorbeeld door afspraken over wederzijdse beroepserkenning, kwaliteitszorg
						 en grensverkeer en door de uitwisseling van best practices. De minister
						 opereert hierbij binnen multilaterale kaders als de Europese Unie, OESO en de
						 Unesco én via bilaterale contacten, verdragen, Memorandums of Understanding,
						 etc. Zo zal OCW bijvoorbeeld actief betrokken zijn bij de intensivering van de
						 relaties tussen Nederland en Israël, waarin het Regeerakkoord voorziet.
 Daarnaast worden stimuleringsmaatregelen gehanteerd in de
						 vorm van fondsen en beurzen en worden faciliterende en uitvoerende instanties
						 gesubsidieerd, zoals het Europees Platform, Neth-ER en het Duitsland
						 Instituut.
 
 
 De activiteiten op internationaal terrein zijn vooral
					 ondersteunend aan de realisatie van de diverse doelen op bredere terreinen van het
					 OCW-beleid (goede kwaliteit en toegankelijkheid van onderwijs, cultuur en
					 wetenschap).
 
 
 Meetbare gegevens bij de algemene doelstelling
 
 Met ingang van 2012 zal de IMON-Monitor ophouden te
						bestaan. Indicatieve data zullen voortaan worden opgenomen in de OCW-publicatie
						«Kerncijfers».
 
 
 
 
 8.2
 Budgettaire gevolgen van beleid
 
 
 Tabel 8.1 Budgettaire gevolgen van beleid artikel 8
						(bedragen x € 1 000)
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 2010
 
 
 2011
 
 
 2012
 
 
 2013
 
 
 2014
 
 
 2015
 
 
 2016
 
 
 HGIS-deel 2012
 
 
 
 
 
 
 
 Verplichtingen
 
 
 
 
 57 293
 
 
 
 
 13 132
 
 
 
 
 7 960
 
 
 
 
 8 975
 
 
 
 
 16 547
 
 
 
 
 16 502
 
 
 
 
 16 501
 
 
 
 
 1 044
 
 
 
 
 
 Waarvan garantieverplichtingen
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Totale uitgaven
 
 
 
 
 23 813
 
 
 
 
 19 829
 
 
 
 
 16 890
 
 
 
 
 16 759
 
 
 
 
 16 997
 
 
 
 
 16 502
 
 
 
 
 16 501
 
 
 
 
 1 044
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Programma-uitgaven
 
 
 
 
 20 794
 
 
 
 
 17 375
 
 
 
 
 16 890
 
 
 
 
 16 759
 
 
 
 
 16 997
 
 
 
 
 16 502
 
 
 
 
 16 501
 
 
 
 
 1 044
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 •
 
 
 Mobiliteitsprogramma's Europees Platform en Fulbright
								Center
 
 
 6 012
 
 
 5 986
 
 
 5 730
 
 
 5 775
 
 
 5 879
 
 
 5 879
 
 
 5 879
 
 
 
 
 
 •
 
 
 EU-programma Leven Lang Leren1De gelden voor het EU-programma Leven Lang Leren
									 maakten voorheen deel uit van de Mobiliteitsprogramma's.
 
 
 1 724
 
 
 1 731
 
 
 1 731
 
 
 1 731
 
 
 1 745
 
 
 1 745
 
 
 1 745
 
 
 
 
 
 •
 
 
 Bilaterale samenwerking met andere landen
 
 
 1 713
 
 
 1 753
 
 
 1 596
 
 
 1 505
 
 
 1 505
 
 
 1 505
 
 
 1 505
 
 
 590
 
 
 
 
 •
 
 
 Programma's Agentschap NL2De gelden voor de programma's van het Agentschap
									 NL maakten voorheen deel uit van de Bilaterale samenwerking met andere
									 landen.
 
 
 1 097
 
 
 1 161
 
 
 1 168
 
 
 1 185
 
 
 1 185
 
 
 1 185
 
 
 1 185
 
 
 
 
 
 •
 
 
 OCW-vertegenwoordiging in het buitenland
 
 
 1 895
 
 
 2 636
 
 
 2 551
 
 
 2 544
 
 
 2 537
 
 
 2 056
 
 
 2 056
 
 
 140
 
 
 
 
 •
 
 
 Participeren in multilaterale organisaties
 
 
 3 376
 
 
 3 459
 
 
 3 459
 
 
 3 459
 
 
 3 428
 
 
 3 428
 
 
 3 428
 
 
 
 
 
 •
 
 
 Stimuleren van internationale uitwisseling van kennis
								en cultuur, beleidsonderzoek en benchmarking
 
 
 668
 
 
 649
 
 
 655
 
 
 560
 
 
 718
 
 
 704
 
 
 703
 
 
 314
 
 
 
 
 •
 
 
 Het integreren van de BES-eilanden in Nederland3Bij Voorjaarsnota 2011 is een bedrag van € 23
									 miljoen verdeeld en structureel overgeboekt naar artikel 1 (Primair onderwijs),
									 artikel 3 (Voortgezet onderwijs) en artikel 4 (Beroepsonderwijs en
									 volwasseneneducatie), voor het integreren van de BES-eilanden in Nederland en
									 voor het onderhouden van de relaties met de andere landen in het Koninkrijk.
									 Daarmee staan er geen middelen meer op dit artikel voor de
									 BES-eilanden.
 
 
 4 309
 
 
 0 
 
 
 0 
 
 
 0 
 
 
 0 
 
 
 0 
 
 
 0 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Apparaatsuitgaven4Met ingang van de begroting 2012 zijn de apparatsuitgaven opgenomen in de tabel budgettaire gevolgen in artikel 92 Apparaat Kerndepartement.
 
 
 
 
 3 019
 
 
 
 
 2 454
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Ontvangsten
 
 
 
 
 183
 
 
 
 
 99
 
 
 
 
 99
 
 
 
 
 99
 
 
 
 
 99
 
 
 
 
 99
 
 
 
 
 99
 
 
 
 
 
 
 
 

					 Toelichting: 

				 
 Het overgrote deel van de middelen is meerjarig verplicht.
					 Alternatieve aanwending vereist wijziging van internationale afspraken en wet-
					 en regelgeving.
 
 
 Instrumenten
 
 

						Mobiliteitsprogramma’s (beurzen e.d.) 

					 
 
 Het Europees Platform en het Fulbright Center verzorgen voor het
					 primair en voortgezet onderwijs respectievelijk het hoger onderwijs
					 mobiliteitsprogramma’s. Deze programma’s zijn gericht op het bevorderen van
					 de internationale oriëntatie van lerenden teneinde ze zo goed mogelijk voor te
					 bereiden op een internationale arbeidsmarkt. Voor wat betreft het Europees
					 Platform gaat het om programma’s voor docenten en leerlingen, bij het
					 Fulbright Center gaat het om beurzen voor studenten voor studie in de Verenigde
					 Staten (met bijdragen van de Amerikaanse regering).
 

					 EU-programma Leven Lang Leren 

				 
 Het Programma Leven Lang Leren bundelt de verschillende
					 Europese internationaliserings- en mobiliteitsprogramma’s. Het Nationaal
					 Agentschap Leven Lang Leren voert deze programma’s uit mede ten behoeve van
					 het Europees Platform, CINOP en Nuffic.
 

					 Bilaterale samenwerking met andere landen 

				 
 Dit betreft verschillende samenwerkingsprogramma’s,
					 waaronder specifiek samenwerking met Vlaanderen (Vlaams-Nederlands Huis en
					 Stichting Ons Erfdeel) en met Duitsland (Duitsland Instituut, dat verschillende
					 programma’s over en met Duitsland uitvoert).
 

					 Programma’s Agentschap NL 

				 
 Het Agentschap NL voert in opdracht van OCW programma’s uit
					 die de synergie zoeken tussen het middelbaar en hoger beroepsonderwijs
					 enerzijds en het (internationaal opererende) bedrijfsleven anderzijds. Dit mede
					 in het licht van het kabinetsvoornemen de internationale oriëntaties en
					 competenties van werkenden te versterken. Het Agentschap NL sluit daarbij
					 zoveel mogelijk aan bij andere prioriteiten (economische topgebieden, Turkije
					 2012, Rusland 2013).
 

					 OCW-vertegenwoordiging in het buitenland 

				 
 Om de Nederlandse belangen in het buitenland optimaal te
					 behartigen is op sommige plekken in de wereld extra ondersteuning nodig vanuit
					 Nederland, c.q. het ministerie van OCW. Dat geldt onder meer voor de Permanente
					 Vertegenwoordiging EU en de Permanente Vertegenwoordiging Unesco, voor de
					 Europese Commissie via het END-programma (Expert National Délegué) én op
					 enkele bilaterale posten.
 

					 Participeren in multilaterale organisaties 

				 
 
 
 •
 De behartiging van Nederlandse belangen op de terreinen
						 van OCW vindt deels plaats binnen multilaterale organisaties als de Europese
						 Unie, de OESO, de Unesco en de Nederlandse Taalunie. Het kan daarbij overigens
						 ook gaan om stimulansen voor de beleidsontwikkeling in Nederland (best
						 practices, benchmarks, OECD-reviews, etc.).
 
 
 •
 Bij de Stichting Internationale Culturele Activiteiten
						 (SICA) is het EU Cultural Contact Point (CCP) ondergebracht dat zorg draagt
						 voor een effectieve kanalisering van EU-subsidies binnen de culturele
						 sector.
 
 
 

					 Internationale uitwisseling van kennis en cultuur,
					 internationaal beleidsonderzoek en benchmarking (government to government) 

				 
 Het betreft hier reserveringen die grotendeels afhankelijk
					 zijn van de vigerende internationale agenda. In dit verband kunnen onder andere
					 worden genoemd de OCW-inzet op statelijke manifestaties in Turkije in 2012 en
					 Rusland in 2013.
 
 Tabel 8.2 Middelen toedeling op artikel 8 aan
						organisaties voor het stimuleren van internationalisering (bedragen x € 1
						000)
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 2010
 
 
 2011
 
 
 2012
 
 
 2013
 
 
 2014
 
 
 2015
 
 
 2016
 
 
 
 
 
 
 •
 
 
 Agentschap NL
 
 
 1 097
 
 
 1 161
 
 
 1 168
 
 
 1 185
 
 
 1 185
 
 
 1 185
 
 
 1 185
 
 
 
 
 •
 
 
 Duitsland Instituut Amsterdam
 
 
 800
 
 
 800
 
 
 700
 
 
 700
 
 
 700
 
 
 700
 
 
 700
 
 
 
 
 •
 
 
 Europees Platform
 
 
 5 584
 
 
 5 578
 
 
 5 322
 
 
 5 367
 
 
 5 471
 
 
 5 471
 
 
 5 471
 
 
 
 
 •
 
 
 Frans-Nederlandse academie
 
 
 118
 
 
 194
 
 
 135
 
 
 
 
 
 
 
 
 •
 
 
 Fullbright Center
 
 
 428
 
 
 408
 
 
 408
 
 
 408
 
 
 408
 
 
 408
 
 
 408
 
 
 
 
 •
 
 
 Nationaal Agentschap Leven Lang Leren
 
 
 1 724
 
 
 1 731
 
 
 1 731
 
 
 1 731
 
 
 1 745
 
 
 1 745
 
 
 1 745
 
 
 
 
 •
 
 
 NethER
 
 
 484
 
 
 500
 
 
 450
 
 
 450
 
 
 450
 
 
 
 
 
 
 •
 
 
 Stichting Ons Erfdeel
 
 
 205
 
 
 205
 
 
 205
 
 
 205
 
 
 205
 
 
 205
 
 
 205
 
 
 
 
 •
 
 
 Vlaams-Nederlands Huis «de buren»
 
 
 500
 
 
 500
 
 
 500
 
 
 500
 
 
 500
 
 
 500
 
 
 500
 
 
 
 
 
 Totaal
 
 
 
 
 10 940
 
 
 
 
 11 077
 
 
 
 
 10 619
 
 
 
 
 10 546
 
 
 
 
 10 664
 
 
 
 
 10 214
 
 
 
 
 10 214
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 8.3
 Internationale Uitgaven OCW – breed
 
 Het vergroten van internationale mobiliteit en
					 grensoverschrijdende samenwerking tussen instellingen is een inzet die niet
					 alleen plaatsvindt op dit artikel. Veel internationaliseringsbeleid is elders
					 ondergebracht binnen de OCW-begroting. Het gaat dan in het bijzonder om
					 uitgaven die in het verlengde liggen van of integraal onderdeel vormen van
					 nationale doelstellingen en ambities. Ter illustratie daarvan is hieronder een
					 overzicht opgenomen van de totale internationale uitgaven van OCW per
					 beleidsartikel. Daarbij is tevens aangegeven welk deel van de betreffende
					 uitgaven deel uitmaakt van de Homogene Groep Internationale Samenwerking
					 (HGIS), die wordt gecoördineerd door het ministerie van Buitenlandse
					 Zaken.
 
 Tabel 8.3 Internationale uitgaven OCW (bedragen x € 1
						000)
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 2010
 
 
 2011
 
 
 2012
 
 
 2013
 
 
 2014
 
 
 2015
 
 
 2016
 
 
 
 
 
 
 Primair onderwijs (artikel 1)
 
 
 22 008
 
 
 20 232
 
 
 20 237
 
 
 20 237
 
 
 20 237
 
 
 20 237
 
 
 20 237
 
 
 
 
 Voortgezet onderwijs (artikel 3)
 
 
 3 518
 
 
 3 978
 
 
 4 274
 
 
 3 812
 
 
 3 775
 
 
 3 785
 
 
 3 785
 
 
 
 
 Beroepsonderwijs en volwasseneneducatie (artikel
								4)
 
 
 862
 
 
 1 238
 
 
 868
 
 
 810
 
 
 810
 
 
 810
 
 
 810
 
 
 
 
 Hoger beroepsonderwijs (artikel 6)
 
 
 3 453
 
 
 3 453
 
 
 3 453
 
 
 3 453
 
 
 3 453
 
 
 3 453
 
 
 3 453
 
 
 
 
 Wetenschappelijk onderwijs (artikel 7)
 
 
 86 503
 
 
 88 958
 
 
 87 350
 
 
 87 350
 
 
 87 350
 
 
 87 350
 
 
 87 350
 
 
 
 
 Internationaal beleid (artikel 8)
 
 
 16 485
 
 
 17 375
 
 
 16 890
 
 
 16 759
 
 
 16 997
 
 
 16 502
 
 
 16 501
 
 
 
 
 Studiefinanciering (artikel 11)
 
 
 2 162
 
 
 49 552
 
 
 49 152
 
 
 50 152
 
 
 50 152
 
 
 50 152
 
 
 50 152
 
 
 
 
 Kunsten (artikel 14)
 
 
 18 334
 
 
 17 138
 
 
 17 643
 
 
 9 420
 
 
 9 370
 
 
 9 370
 
 
 9 370
 
 
 
 
 Cultureel erfgoed (artikel 14)
 
 
 2 096
 
 
 3 460
 
 
 2 892
 
 
 2 855
 
 
 2 931
 
 
 2 931
 
 
 2 931
 
 
 
 
 Media (artikel 14 en 15)
 
 
 50 872
 
 
 50 247
 
 
 50 214
 
 
 3 883
 
 
 3 883
 
 
 3 883
 
 
 3 883
 
 
 
 
 Onderzoek en wetenschappen (artikel 16)
 
 
 79 226
 
 
 89 719
 
 
 85 457
 
 
 85 116
 
 
 85 116
 
 
 85 116
 
 
 85 116
 
 
 
 
 
 Totaal
 
 
 
 
 285 519
 
 
 
 
 345 350
 
 
 
 
 338 430
 
 
 
 
 283 847
 
 
 
 
 284 074
 
 
 
 
 283 589
 
 
 
 
 283 588
 
 
 
 
 
 
 

					 Toelichting: 

				 
 
 De uitgaven in de tabel zijn – waar nodig en relevant –
						specifiek toegelicht bij de betreffende beleidsartikelen.
 Voor artikel 11 geldt dat de uitgaven voor internationale
						studiefinanciering niet afzonderlijk worden geraamd, maar meelopen in de
						uitgavenramingen, zoals opgenomen bij artikel 11.3.1 (Studiefinanciering;
						waarborgen van de algemene financiële toegankelijkheid van het onderwijs voor
						de studerenden).
 
 
 Tabel 8.4 Homogene groep internationale samenwerking
						(bedragen x € 1 000)
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 2010
 
 
 2011
 
 
 2012
 
 
 2013
 
 
 2014
 
 
 2015
 
 
 2016
 
 
 
 
 
 
 Hoger beroepsonderwijs (artikel 6)
 
 
 3 453
 
 
 3 453
 
 
 3 453
 
 
 3 453
 
 
 3 453
 
 
 3 453
 
 
 3 453
 
 
 
 
 Wetenschappelijk onderwijs (artikel 7)
 
 
 61 814
 
 
 61 643
 
 
 57 643
 
 
 57 643
 
 
 57 643
 
 
 57 643
 
 
 57 643
 
 
 
 
 Internationaal beleid (artikel 8)
 
 
 1 054
 
 
 1 054
 
 
 1 044
 
 
 1 037
 
 
 1 030
 
 
 1 024
 
 
 1 024
 
 
 
 
 Kunsten (artikel 14)
 
 
 6 315
 
 
 4 765
 
 
 4 765
 
 
 3 665
 
 
 3 665
 
 
 3 665
 
 
 3 665
 
 
 
 
 Cultureel erfgoed (artikel 14)
 
 
 395
 
 
 395
 
 
 395
 
 
 395
 
 
 395
 
 
 395
 
 
 395
 
 
 
 
 Media (artikel 14 en 15)
 
 
 506
 
 
 506
 
 
 506
 
 
 506
 
 
 506
 
 
 506
 
 
 506
 
 
 
 
 Onderzoek en wetenschappen (artikel 16)
 
 
 606
 
 
 706
 
 
 706
 
 
 706
 
 
 454
 
 
 454
 
 
 454
 
 
 
 
 
 Totaal
 
 
 
 
 74 143
 
 
 
 
 72 522
 
 
 
 
 68 512
 
 
 
 
 67 405
 
 
 
 
 67 146
 
 
 
 
 67 140
 
 
 
 
 67 140
 
 
 
 
 
 
 

					 Toelichting: 

				 
 De uitgaven op de Homogene Groep Internationale Samenwerking
					 maken deel uit van de uitgaven opgenomen in tabel 8.3 «Internationale uitgaven
					 OCW».
 
 
 
 De beleidsartikelen (artikel 9)
 
 ARTIKEL
 9.
 ARBEIDSMARKT- EN PERSONEELSBELEID
 
 
 
 9.1
 Algemene doelstelling: de kwaliteit van het onderwijs
						wordt gewaarborgd door de beschikbaarheid van voldoende personeel van voldoende
						kwaliteit voor alle onderwijsdeelnemers.
 
 
 
 Omschrijving
 
 
 De leraar en de schoolleider zijn cruciaal voor de
						 versterking van de kwaliteit van het onderwijs en bevordering van betere
						 onderwijsprestaties. De kwalitatieve en dreigende kwantitatieve lerarentekorten
						 zetten dit onder druk. Het in 2007 uitgebrachte actieplan «LeerKracht van
						 Nederland» (Kamerstuk
						 27 923, nr. 45) wordt daarom onverkort voortgezet. Dit plan richt zich met name op
						 de verbetering van de arbeidsmarktpositie voor het onderwijspersoneel en het
						 versterken van het beroep van leraar.
 Aanvullend hierop heeft het kabinet in mei 2011 het
						 actieplan «Leraar 2020 – een krachtig beroep!» (Kamerstuk
						 32 500 VIII,
						 nr. 176) uitgebracht, waarin de versterking van de kwaliteit van het
						 onderwijspersoneel centraal staat.
 
 
 
 
 Verantwoordelijkheid van de minister
 
 De minister is verantwoordelijk voor een onderwijsstelsel
						dat zodanig functioneert dat het onderwijs aansluit bij de talenten en ambities
						van individuele leerlingen/studenten en bij de behoeftes van de maatschappij.
						In het bijzonder is zij verantwoordelijk voor de toegankelijkheid van het
						onderwijs, de rechtmatige en doelmatige besteding van middelen voor het
						onderwijs en het borgen van de onderwijskwaliteit. De instrumenten die zij tot
						haar beschikking heeft, zijn het uitvaardigen van wet- en regelgeving, het
						verstrekken van bekostiging, subsidies en opdrachten, het houden van toezicht
						en het voeren van een dialoog met belanghebbenden, en zonodig actief voeren van
						regie.
 
 
 
 Meetbare gegevens bij de algemene doelstelling
 
 Voor indicatoren over arbeidsmarkt- en personeelsbeleid
						wordt verwezen naar Trends in Beeld 2011 (www.trendsinbeeld.minocw.nl) en de nota Werken in
						het Onderwijs (WIO), die op Prinsjesdag worden aangeboden aan de Tweede
						Kamer.
 
 
 
 
 Beleidswijzigingen
 
 Op basis van het Regeerakkoord is ter versterking van de
						kwaliteit van het onderwijspersoneel het actieplan «Leraar 2020 – een krachtig
						beroep!» (Kamerstuk
						32 500 VIII,
						nr. 176) opgesteld. Er wordt extra geïnvesteerd (€ 100 miljoen in
						2012 en € 150 miljoen vanaf 2013) in de verdere verbetering van de
						professionele kwaliteit van leraren en schoolleiders. Daarnaast worden
						geobjectiveerde goede prestaties van docenten sterker beloond door middel van
						het starten van experimenten. Deze experimenten introduceren opbrengstgerichte
						financiële beloningen voor (teams) van leraren (€ 10 miljoen in 2012
						oplopend tot € 80 miljoen in 2015).
 
 
 
 
 9.2
 Budgettaire gevolgen van beleid
 
 
 Tabel 9.1 Budgettaire gevolgen van beleid artikel 9
						(bedragen x € 1 000)
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 2010
 
 
 2011
 
 
 2012
 
 
 2013
 
 
 2014
 
 
 2015
 
 
 2016
 
 
 
 
 
 
 
 Verplichtingen
 
 
 
 
 252 435
 
 
 
 
 291 536
 
 
 
 
 426 396
 
 
 
 
 498 235
 
 
 
 
 527 795
 
 
 
 
 575 977
 
 
 
 
 725 608
 
 
 
 
 
 Waarvan garantieverplichtingen
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Totale uitgaven
 
 
 
 
 265 898
 
 
 
 
 292 111
 
 
 
 
 426 396
 
 
 
 
 498 235
 
 
 
 
 527 795
 
 
 
 
 575 977
 
 
 
 
 725 608
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Programma-uitgaven
 
 
 
 
 263 586
 
 
 
 
 289 871
 
 
 
 
 426 396
 
 
 
 
 498 235
 
 
 
 
 527 795
 
 
 
 
 575 977
 
 
 
 
 725 608
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 •
 
 
 De kwaliteit van de leraar en schoolleider wordt
								duurzaam geborgd
 
 
 80 880
 
 
 96 401
 
 
 185 435
 
 
 238 740
 
 
 239 020
 
 
 239 440
 
 
 243 465
 
 
 
 
 •
 
 
 Naar professionele scholen, met ruimte voor goed
								onderwijspersoneel
 
 
 114 412
 
 
 116 951
 
 
 162 412
 
 
 184 638
 
 
 219 217
 
 
 268 389
 
 
 414 056
 
 
 
 
 •
 
 
 Er komen voldoende en goed opgeleide leraren
 
 
 37 555
 
 
 46 101
 
 
 50 500
 
 
 47 000
 
 
 41 700
 
 
 40 200
 
 
 40 200
 
 
 
 
 •
 
 
 Overig
 
 
 27 662
 
 
 27 365
 
 
 21 773
 
 
 21 616
 
 
 21 681
 
 
 21 812
 
 
 21 812
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 •
 
 
 Uitvoeringsorganisatie DUO
 
 
 3 077
 
 
 3 053
 
 
 6 276
 
 
 6 241
 
 
 6 177
 
 
 6 136
 
 
 6 075
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Apparaatsuitgaven1Met ingang van de begroting 2012 zijn de
									 apparaatsuitgaven opgenomen in de tabel budgettaire gevolgen in artikel 92
									 Apparaat Kerndepartement.
 
 
 
 
 2 312
 
 
 
 
 2 240
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 
 
 Ontvangsten
 
 
 
 
 4 688
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 
 
 

					 Toelichting: 

				 
 Het overgrote deel van de middelen is meerjarig juridisch of
					 bestuurlijk verplicht. Alternatieve aanwending vereist wijziging van de
					 regelgeving en/of aanpassing van bestuurlijke afspraken of openbreken van met
					 sociale partners afgesloten convenanten.
 
 
 Instrumenten
 
 

						De kwaliteit van de leraar en schoolleider wordt duurzaam
						geborgd 

					 
 
 
 Vanuit het Regeerakkoord wordt via deze actielijn uit het
						actieplan «Leraar 2020 – een krachtig beroep!» in 2012 een volgende stap
						gezet om te zorgen voor een duurzame borging van de kwaliteit van het
						onderwijspersoneel en de lerarenopleidingen.
 Met ingang van 2012 wordt de lerarenbeurs exclusief ingezet
						voor geaccrediteerde bachelor- en masteropleidingen ter verkrijging van hogere
						kwalificaties voor leraren in het po, vo, mbo en hbo. In 2012 is het budget
						voor de lerarenbeurs, inclusief de zij-instroomregeling, circa € 77
						miljoen.
 Voor de professionalisering van het onderwijspersoneel in
						het po, vo en mbo en de kwaliteitsverbetering van de lerarenopleidingen wordt
						in 2012 € 100 miljoen en vanaf 2013 € 150 miljoen aan extra middelen
						beschikbaar gesteld. Ook wordt hieruit het op Nederlands niveau brengen van de
						bekwaamheden in Caribisch Nederland bekostigd.
 Ter versterking van het beroep en kwaliteit van de leraar
						en om leraren te kunnen ondersteunen in hun professionele ontwikkeling worden
						in 2012 subsidies verstrekt aan de Onderwijscoöperatie (tot 1 oktober 2011 de
						Stichting Beroepskwaliteit Leraren en ander onderwijspersoneel € 2,9
						miljoen) en aan de Open Universiteit Nederland Ruud de Moorcentrum (€ 5,8
						miljoen).
 
 

					 Naar professionele scholen, met ruimte voor goed
					 onderwijspersoneel 

				 
 
 Deze actielijn uit het actieplan «Leraar 2020 – een
						krachtig beroep!» zet een volgende stap naar een sterk kwaliteits- en
						HRM-beleid op schoolniveau.
 De investeringen in beloning voor het onderwijspersoneel,
						ter verbetering van de arbeidsmarktpositie, voortvloeiend uit de convenanten
						LeerKracht van Nederland (Stcrt, 3 maart 2009, nr. 42) worden doorgezet. In
						totaal is in 2012 € 595 miljoen beschikbaar, dat aan de lumpsum of als
						aanvulling op de lumpsum van de instellingen voor po, vo, mbo en ho wordt
						toegevoegd. Van dit bedrag is € 443 miljoen naar de onderwijssectoren
						overgeboekt (respectievelijk artikel 1 voor po, artikel 3 voor vo, artikel 4
						voor mbo en artikel 6 voor ho).
 Nieuw vanuit het Regeerakkoord is dat er meer ruimte komt
						voor prestatiebeloning in het onderwijs, zowel voor personen als teams. In het
						schooljaar 2011–2012 starten de eerste experimenten. Deze worden daarna
						uitgebreid. Op basis van de resultaten wordt de balans opgemaakt en wordt de
						structurele invoering vormgegeven. In 2012 is € 10 miljoen beschikbaar.
 
 

					 Er komen voldoende en goed opgeleide leraren 

				 
 
 Met deze actielijn uit het actieplan «Leraar 2020 – een
						krachtig beroep!» is verdere kwaliteitsverbetering van de lerarenopleiding aan
						de orde.
 Op verschillende fronten zijn via de Kwaliteitsagenda
						«Krachtig meesterschap» (Kamerstuk
						27 923, nr. 68) al acties in gang gezet om de kwaliteit van lerarenopleidingen te
						verbeteren en het leraaraanbod te vergroten. Zoals het project «Eerst de
						Klas», de invoering van de educatieve minor, het ontwikkelen van excellentie,
						de uitbreiding van de hbo-kopopleiding, de ontwikkeling/implementatie van de
						kennisbases, de introductie van de promotiebeurs e.d. In totaal is hiervoor in
						2012 € 28 miljoen beschikbaar.
 Om de samenwerking tussen lerarenopleidingen en het
						afnemend veld te verbeteren, zijn er vanuit diezelfde kwaliteitsagenda 56
						opleidingsscholen (samenwerkingsverbanden van één of meer lerarenopleidingen
						met één of meer scholen voor po, vo en mbo) erkend. Zij ontvangen in 2012
						€ 17 miljoen subsidie om gezamenlijk leraren op de werkplek op te
						leiden.
 De «Innovatie Impuls Onderwijs» loopt door tot eind 2014
						(uitgaven 2012 € 5,5 miljoen). Het doel van het project is tweeledig: het
						implementeren van innovatieve maatregelen in schoolorganisatie po en vo,
						gericht op verhoging van de arbeidsproductiviteit met behoud van
						onderwijskwaliteit en zonder verhoging van werkdruk, en het meten van de
						effecten van deze maatregelen op de arbeidsproductiviteit.
 
 

					 Overig 

				 
 Via een subsidie aan het Vervangingsfonds (€ 7,9 miljoen)
					 investeert OCW in het arbeidsomstandighedenbeleid, (ziekte)verzuimbeleid en
					 re-integratiebeleid (AVR-taken) in de sector po. Voor de overige sectoren loopt
					 dit via de lumpsumbekostiging.
 
 
 
 De beleidsartikelen (artikel 11)
 
 ARTIKEL
 11.
 STUDIEFINANCIERING
 
 
 
 11.1
 Algemene doelstelling: Het stelsel van
						studiefinanciering biedt studenten in het hoger onderwijs en deelnemers in de
						beroepsopleidende leerweg (vanaf 18 jaar) de financiële mogelijkheden om in
						Nederland en daarbuiten onderwijs te kunnen volgen.
 
 
 
 Omschrijving
 
 
 Onderwijs levert een belangrijke bijdrage aan de
						 bevordering van een duurzame groei van de Nederlandse (kennis)economie en aan
						 de maatschappelijke participatie van burgers. OCW waarborgt met
						 studiefinanciering de toegankelijkheid van en de deelname aan het onderwijs
						 door de financiële belemmeringen weg te nemen voor de volgende
						 doelgroepen:
 
 
 •
 deelnemers van 18 jaar en ouder in de
								beroepsopleidende leerweg (bol) van het middelbaar beroepsonderwijs (mbo);
 
 
 •
 studenten in het hoger beroepsonderwijs (hbo);
 
 
 •
 studenten in het wetenschappelijk onderwijs
								(wo).
 
 
 De overheid zet haar middelen voor studiefinanciering zo
						 in dat het onderwijs voor iedereen toegankelijk is, ook voor mensen met een
						 lager inkomen. Van de ouders wordt verwacht dat zij, indien mogelijk, bijdragen
						 in de financiering van de studie van hun kinderen. Hiervoor zijn richtbedragen,
						 maar de hoogte van de bijdrage is een zaak tussen ouders en kinderen. Omdat de
						 studie een investering is in de eigen toekomst, is het redelijk dat ook de
						 studerende een bijdrage levert.
 De uitvoering van de studiefinanciering berust bij
						 DUO.
 
 
 
 
 Verantwoordelijkheid van de minister
 
 De minister is verantwoordelijk voor de doeltreffende en
						doelmatige werking van het stelsel van studiefinanciering, zoals geregeld in de
						Wet studiefinanciering 2000. De financiële toegankelijkheid is gewaarborgd: er
						zijn geen onoverkomelijke financiële belemmeringen om te gaan studeren.
						Tegelijkertijd wordt recht gedaan aan het principe dat studeren ook investeren
						is. Tevens wordt recht gedaan aan de bijdrage die ouders daaraan kunnen
						leveren.
 
 De minister heeft verschillende financiële instrumenten ter
					 beschikking om de financiële toegankelijkheid van het onderwijs te waarborgen.
					 Dit zijn de basisbeurs, de aanvullende beurs, de reisvoorziening, het
					 collegegeldkrediet en de rentedragende leningen (zie tabel 11.1). De beurzen en
					 de studentenreisvoorziening worden veelal in de vorm van een prestatiebeurs
					 verstrekt. Na het binnen 10 jaar behalen van een diploma worden deze omgezet in
					 een gift. Deze instrumenten kunnen binnen en buiten Nederland worden
					 ingezet.
 
 
 Meetbare gegevens bij de instrumenten
 
 Voor indicatoren over studiefinanciering wordt verwezen
						naar Trends in Beeld 2011 (www.trendsinbeeld.minocw.nl).
 
 
 Tabel 11.1 Normbedragen studiefinanciering per maand in
						euro’s
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Normbedragen ho
 
 
 Normbedragen mbo/bol
 
 
 
 
 
 Uitwonend
 
 
 Thuiswonend
 
 
 
 Uitwonend
 
 
 Thuiswonend
 
 
 
 
 
 
 basisbeurs
 
 
 266,23
 
 
 95,61
 
 
 
 basisbeurs
 
 
 246,00
 
 
 75,39
 
 
 
 
 aanvullende beurs
 
 
 240,92
 
 
 221,00
 
 
 
 aanvullende beurs
 
 
 328,33
 
 
 308,40
 
 
 
 
 maximaal leenbedrag
 
 
 287,54
 
 
 287,54
 
 
 
 maximaal leenbedrag
 
 
 164,21
 
 
 164,21
 
 
 
 
 collegegeldkrediet
 
 
 139,33
 
 
 139,33
 
 
 
 collegegeldkrediet
 
 
 n.v.t.
 
 
 n.v.t.
 
 
 
 
 
 Totaal
 
 
 
 
 934,02
 
 
 
 
 743,48
 
 
 
 
 
 Totaal
 
 
 
 
 738,54
 
 
 
 
 548,00
 
 
 
 
 
 
 Peildatum 1 januari 2011
 
 
 
 
 Beleidswijzigingen
 
 
 Zoals afgesproken in het Regeerakkoord zal de regering
						voorstellen om het principe van «studeren is investeren» tot uitdrukking te
						brengen in de wet. Voor masterstudenten wordt per studiejaar 2012–2013 een
						sociaal leenstelsel geïntroduceerd ter vervanging van de basisbeurs. Daarbij
						mogen de studieleningen over een periode van 20 jaar worden terugbetaald.
 Daarnaast wordt voorgesteld om de studentenreisvoorziening
					 voor studerenden in het hoger onderwijs die geen recht meer
					 hebben op een basisbeurs met 2 jaar in te korten en om een aantal
					 vereenvoudigingen door te voeren. Studerenden in het hoger onderwijs hebben dan
					 nog recht op een reisvoorziening voor de nominale studieduur vermeerderd met 1
					 jaar.
 
 
 
 Het kabinet wil hard optreden tegen misbruik van de
						uitwonendenbeurs. Studerenden die per 1 januari 2012 niet woonachtig zijn op
						het opgegeven adres in de gemeentelijke basisadministratie dienen de teveel
						ontvangen studiefinanciering terug te betalen en ontvangen een bestuurlijke
						boete van 50%. Bij recidive is de boete 100% en kan de minister aangifte doen
						bij het Openbaar Ministerie.
 Van de dreiging van een bestuurlijke boete, de landelijke
						zichtbaarheid van controles aan de deur en de communicatie zal een preventieve
						werking uitgaan.
 
 
 
 
 11.2
 Budgettaire gevolgen van beleid
 
 
 Tabel 11.2 Budgettaire gevolgen van beleid artikel 11
						(bedragen x € 1 000)
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 2010
 
 
 2011
 
 
 2012
 
 
 2013
 
 
 2014
 
 
 2015
 
 
 2016
 
 
 
 
 
 
 
 Verplichtingen
 
 
 
 
 3 790 873
 
 
 
 
 4 188 136
 
 
 
 
 3 746 891
 
 
 
 
 4 231 759
 
 
 
 
 4 333 131
 
 
 
 
 4 342 488
 
 
 
 
 4 383 899
 
 
 
 
 
 Waarvan garantieverplichtingen
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 
 
 
 Totale uitgaven
 
 
 
 
 3 790 873
 
 
 
 
 4 188 136
 
 
 
 
 3 746 891
 
 
 
 
 4 231 759
 
 
 
 
 4 333 131
 
 
 
 
 4 342 488
 
 
 
 
 4 383 899
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Basisbeurs
 
 
 
 
 1 198 484
 
 
 
 
 1 202 320
 
 
 
 
 1 266 547
 
 
 
 
 1 254 118
 
 
 
 
 1 266 075
 
 
 
 
 1 219 471
 
 
 
 
 1 199 690
 
 
 
 
 
 * Gift (R)
 
 
 808 120
 
 
 882 066
 
 
 1 021 900
 
 
 1 108 758
 
 
 1 173 519
 
 
 1 217 401
 
 
 1 272 089
 
 
 
 
 * Prestatiebeurs (NR)
 
 
 390 364
 
 
 320 254
 
 
 244 647
 
 
 145 360
 
 
 92 556
 
 
 2 070
 
 
 – 72 399
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Aanvullende beurs
 
 
 
 
 629 379
 
 
 
 
 673 895
 
 
 
 
 671 230
 
 
 
 
 685 745
 
 
 
 
 693 018
 
 
 
 
 698 783
 
 
 
 
 707 622
 
 
 
 
 
 * Gift (R)
 
 
 523 731
 
 
 512 896
 
 
 514 517
 
 
 543 328
 
 
 571 679
 
 
 601 209
 
 
 636 550
 
 
 
 
 * Prestatiebeurs (NR)
 
 
 105 648
 
 
 160 999
 
 
 156 714
 
 
 142 417
 
 
 121 338
 
 
 97 573
 
 
 71 072
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Reisvoorziening
 
 
 
 
 450 811
 
 
 
 
 817 547
 
 
 
 
 196 608
 
 
 
 
 615 930
 
 
 
 
 729 377
 
 
 
 
 742 048
 
 
 
 
 773 298
 
 
 
 
 
 Bijdrage aan vervoersbedrijven (R)
 
 
 672 346
 
 
 996 873
 
 
 374 318
 
 
 748 368
 
 
 844 659
 
 
 869 940
 
 
 899 558
 
 
 
 
 * Gift (R)
 
 
 425 909
 
 
 468 663
 
 
 520 583
 
 
 561 831
 
 
 599 419
 
 
 609 151
 
 
 628 655
 
 
 
 
 * Prestatiebeurs (R)
 
 
 – 647 443
 
 
 – 647 989
 
 
 – 698 294
 
 
 – 694 270
 
 
 – 714 701
 
 
 – 737 042
 
 
 – 754 915
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Leenvoorzieningen
 
 
 
 
 1 294 051
 
 
 
 
 1 333 435
 
 
 
 
 1 463 482
 
 
 
 
 1 574 828
 
 
 
 
 1 579 523
 
 
 
 
 1 619 755
 
 
 
 
 1 659 909
 
 
 
 
 
 * Rentedragende lening (NR)
 
 
 1 207 497
 
 
 1 227 012
 
 
 1 277 663
 
 
 1 358 313
 
 
 1 388 666
 
 
 1 421 694
 
 
 1 456 045
 
 
 
 
 * Collegegeldkrediet (NR)
 
 
 86 554
 
 
 106 423
 
 
 185 819
 
 
 216 515
 
 
 190 857
 
 
 198 061
 
 
 203 864
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Overige uitgaven
 
 
 
 
 125 645
 
 
 
 
 68 906
 
 
 
 
 60 596
 
 
 
 
 4 848
 
 
 
 
 – 24 231
 
 
 
 
 – 26 672
 
 
 
 
 – 45 062
 
 
 
 
 
 * Overige uitgaven relevant
 
 
 77 392
 
 
 83 193
 
 
 88 753
 
 
 94 838
 
 
 98 311
 
 
 101 338
 
 
 103 648
 
 
 
 
 * Overige uitgaven niet-relevant
 
 
 48 253
 
 
 – 14 287
 
 
 – 28 157
 
 
 – 89 989
 
 
 – 122 542
 
 
 – 128 010
 
 
 – 148 710
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Programma-uitgaven overig
 
 
 
 
 92 503
 
 
 
 
 92 033
 
 
 
 
 88 428
 
 
 
 
 96 289
 
 
 
 
 89 369
 
 
 
 
 89 103
 
 
 
 
 88 442
 
 
 
 
 
 * Uitvoeringsorganisatie DUO (R)
 
 
 92 503
 
 
 92 033
 
 
 88 428
 
 
 96 289
 
 
 89 369
 
 
 89 103
 
 
 88 442
 
 
 
 
 
 Totaal programma-uitgaven
 
 
 
 
 3 790 873
 
 
 
 
 4 188 136
 
 
 
 
 3 746 891
 
 
 
 
 4 231 759
 
 
 
 
 4 333 131
 
 
 
 
 4 342 488
 
 
 
 
 4 383 899
 
 
 
 
 
 * Waarvan relevant
 
 
 1 952 557
 
 
 2 387 735
 
 
 1 910 206
 
 
 2 459 143
 
 
 2 662 255
 
 
 2 751 099
 
 
 2 874 027
 
 
 
 
 * Waarvan niet-relevant
 
 
 1 838 316
 
 
 1 800 401
 
 
 1 836 685
 
 
 1 772 616
 
 
 1 670 876
 
 
 1 591 389
 
 
 1 509 872
 
 
 
 
 
 Totaal ontvangsten
 
 
 
 
 629 024
 
 
 
 
 697 424
 
 
 
 
 755 386
 
 
 
 
 827 974
 
 
 
 
 899 195
 
 
 
 
 970 396
 
 
 
 
 1 044 540
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Terugbetaling leningen
 
 
 
 
 629 024
 
 
 
 
 697 424
 
 
 
 
 755 386
 
 
 
 
 827 974
 
 
 
 
 899 195
 
 
 
 
 970 396
 
 
 
 
 1 044 540
 
 
 
 
 
 * Terugontvangsten hoofdsom (NR)
 
 
 337 562
 
 
 373 330
 
 
 414 046
 
 
 456 436
 
 
 499 998
 
 
 544 269
 
 
 588 923
 
 
 
 
 * Ontvangen rente en relevante hoofdsom(R) 
 
 
 223 869
 
 
 249 399
 
 
 277 345
 
 
 306 940
 
 
 336 790
 
 
 364 705
 
 
 394 375
 
 
 
 
 * Kortlopende vorderingen (R)
 
 
 67 593
 
 
 74 695
 
 
 63 995
 
 
 64 598
 
 
 62 407
 
 
 61 422
 
 
 61 242
 
 
 
 
 
 Totaal ontvangsten
 
 
 
 
 629 024
 
 
 
 
 697 424
 
 
 
 
 755 386
 
 
 
 
 827 974
 
 
 
 
 899 195
 
 
 
 
 970 396
 
 
 
 
 1 044 540
 
 
 
 
 
 * Waarvan relevant
 
 
 291 462
 
 
 324 094
 
 
 341 340
 
 
 371 538
 
 
 399 197
 
 
 426 127
 
 
 455 617
 
 
 
 
 * Waarvan niet-relevant
 
 
 337 562
 
 
 373 330
 
 
 414 046
 
 
 456 436
 
 
 499 998
 
 
 544 269
 
 
 588 923
 
 
 
 
 
 Toelichting: R = relevant, NR = niet-relevant
 
 
 

					 Toelichting: 

				 
 Zowel voor de uitgaven als de ontvangsten wordt een
					 onderscheid gemaakt tussen relevant en niet-relevant. Relevant betekent
					 relevant voor het begrotingstekort/EMU-saldo. De relevante uitgaven worden
					 hoofdzakelijk gevormd door studiefinanciering die meteen als gift wordt
					 toegekend en door de omzetting van uitgekeerde prestatiebeurs in gift (na
					 behalen diploma binnen 10 jaar). Onder de niet-relevante uitgaven vallen vooral
					 de prestatiebeurs (zolang die nog niet is omgezet in een gift) en rentedragende
					 leningen. De niet-relevante ontvangsten betreffen hoofdzakelijk aflossingen op
					 de hoofdsom van rentedragende leningen. De relevante ontvangsten worden vooral
					 gevormd door de ontvangen rente op leningen.
 Alle middelen zijn meerjarig verplicht.
					 Alternatieve aanwending vereist wijziging van wet- en regelgeving.
 
 
 Instrumenten
 
 

						Basisbeurs 

					 
 
 Een basisbeurs is een algemene voorziening die er toe
					 bijdraagt dat studenten in het hoger onderwijs en deelnemers van 18 jaar en
					 ouder in de beroepsopleidende leerweg financieel in staat worden gesteld om
					 onderwijs te volgen in Nederland en daarbuiten.
 Voor deelnemers in de bol niveau 1 en 2 is de basisbeurs
					 direct een gift. Deelnemers in de bol niveau 1 en 2 zijn destijds niet onder
					 het prestatiebeursregime gebracht, omdat deelnemers op deze niveaus nog niet
					 over een startkwalificatie beschikken. Voor wie er niet in slaagt een
					 startkwalificatie te halen, wordt het terugbetalen van de prestatiebeurs al
					 snel problematisch.
 
 
 
 Meetbare gegevens bij de instrumenten
 
 
 
 Tabel 11.3 Totaal aantal studerenden met
						 studiefinanciering (vanaf 2011 afgeronde raming)
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 2010
 
 
 2011
 
 
 2012
 
 
 2013
 
 
 2014
 
 
 2015
 
 
 2016
 
 
 
 
 
 
 
 Studerenden met
								 basisbeurs
 
 
 
 
 606 390
 
 
 
 
 632 900
 
 
 
 
 641 200
 
 
 
 
 630 900
 
 
 
 
 637 000
 
 
 
 
 640 900
 
 
 
 
 645 000
 
 
 
 
 
 
 wo
 
 
 
 
 126 838
 
 
 
 
 131 800
 
 
 
 
 122 400
 
 
 
 
 105 500
 
 
 
 
 108 100
 
 
 
 
 110 200
 
 
 
 
 112 100
 
 
 
 
 
 
 hbo
 
 
 
 
 260 442
 
 
 
 
 270 100
 
 
 
 
 277 100
 
 
 
 
 282 200
 
 
 
 
 286 500
 
 
 
 
 290 000
 
 
 
 
 293 600
 
 
 
 
 
 
 bol
 
 
 
 
 219 110
 
 
 
 
 231 000
 
 
 
 
 241 700
 
 
 
 
 243 200
 
 
 
 
 242 400
 
 
 
 
 240 700
 
 
 
 
 239 300
 
 
 
 
 
 
 Alleen (nul)lening
 
 
 
 
 97 841
 
 
 
 
 101 600
 
 
 
 
 119 800
 
 
 
 
 144 400
 
 
 
 
 147 300
 
 
 
 
 149 700
 
 
 
 
 152 100
 
 
 
 
 
 
 wo
 
 
 
 
 53 442
 
 
 
 
 55 600
 
 
 
 
 71 800
 
 
 
 
 94 500
 
 
 
 
 96 700
 
 
 
 
 98 600
 
 
 
 
 100 400
 
 
 
 
 
 
 hbo
 
 
 
 
 42 647
 
 
 
 
 44 200
 
 
 
 
 46 100
 
 
 
 
 48 000
 
 
 
 
 48 700
 
 
 
 
 49 200
 
 
 
 
 49 800
 
 
 
 
 
 
 bol
 
 
 
 
 1 752
 
 
 
 
 1 800
 
 
 
 
 1 900
 
 
 
 
 1 900
 
 
 
 
 1 900
 
 
 
 
 1 900
 
 
 
 
 1 900
 
 
 
 
 
 
 Totaal
 
 
 
 
 704 231
 
 
 
 
 734 500
 
 
 
 
 761 000
 
 
 
 
 775 300
 
 
 
 
 784 300
 
 
 
 
 790 600
 
 
 
 
 797 100
 
 
 
 
 
 
 Bron 2010: realisatiegegevens DUO; bron 2011–2016: ramingsmodel SF
 
 
 
 

					 Toelichting: 

				 
 
 Deze gegevens geven een indicatie van het gebruik van de
						regeling. Het aantal studerenden met studiefinanciering volgt het aantal
						voltijds studerenden in het ho en de bol, maar ligt lager omdat niet iedere
						studerende die ingeschreven is ook daadwerkelijk aanspraak heeft op
						studiefinanciering.
 Naast de groep studerenden met een basisbeurs is er een
						groep die geen aanspraak meer kan maken op de basisbeurs (maximale duur is
						verbruikt), maar nog wel recht heeft op een lening en de
						reisvoorziening.
 In de gegevens zijn de aantallen studerenden die met
						meeneembare studiefinanciering een volledige opleiding in het buitenland volgen
						opgenomen. Ter indicatie: in 2010 betrof dit 7 400 studenten in het ho en 600
						in de bol.
 
 Er zijn geen basiswaarden en streefwaarden vastgesteld, omdat
					 het niet het streven is van de overheid dat zoveel mogelijk studerenden gebruik
					 maken van de basisbeurs. Indien studerenden op een andere wijze hun studie
					 kunnen financieren, is de toegankelijkheid van het onderwijs ook gewaarborgd.
					 Uit eerdere analyse van doorstroomgegevens blijkt dat tussen de 15% en 25% van
					 de scholieren met voldoende vooropleiding niet onmiddellijk kiest voor een
					 opleiding in het hoger onderwijs. Financiële motieven spelen bij deze keuze
					 nauwelijks een rol.
 
 Tabel 11.4 Uitgaven basisbeurs gift (bedragen x € 1
						miljoen)
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 2010
 
 
 2011
 
 
 2012
 
 
 2013
 
 
 2014
 
 
 2015
 
 
 2016
 
 
 
 
 
 
 bol direct gift (bol 1/2 en 3/4 met diploma)
 
 
 119,4
 
 
 114,7
 
 
 126,7
 
 
 126,3
 
 
 125,9
 
 
 125,0
 
 
 124,3
 
 
 
 
 bol omzettingen prestatiebeurs in gift
 
 
 138,6
 
 
 161,4
 
 
 209,8
 
 
 230,9
 
 
 242,4
 
 
 252,7
 
 
 248,3
 
 
 
 
 ho omzettingen prestatiebeurs in gift
 
 
 550,1
 
 
 605,9
 
 
 685,3
 
 
 751,5
 
 
 805,2
 
 
 839,7
 
 
 899,5
 
 
 
 
 
 Totaal
 
 
 
 
 808,1
 
 
 
 
 882,0
 
 
 
 
 1 021,9
 
 
 
 
 1 108,8
 
 
 
 
 1 173,5
 
 
 
 
 1 217,4
 
 
 
 
 1 272,1
 
 
 
 
 
 
 Bron 2010: realisatiegegevens DUO; Bron 2011–2016: ramingsmodel SF
 
 
 
 Tabel 11.5 Uitgaven basisbeurs prestatiebeurs (bedragen
						x € 1 miljoen)
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 2010
 
 
 2011
 
 
 2012
 
 
 2013
 
 
 2014
 
 
 2015
 
 
 2016
 
 
 
 
 
 
 ho toekenningen
 
 
 853,1
 
 
 888,0
 
 
 895,7
 
 
 875,6
 
 
 887,7
 
 
 845,2
 
 
 831,3
 
 
 
 
 ho omzettingen
 
 
 – 543,9
 
 
 – 623,7
 
 
 – 679,2
 
 
 – 733,6
 
 
 – 787,4
 
 
 – 824,4
 
 
 – 888,8
 
 
 
 
 bol toekenningen
 
 
 219,1
 
 
 231,1
 
 
 238,3
 
 
 234,5
 
 
 235,0
 
 
 233,6
 
 
 232,4
 
 
 
 
 bol omzettingen
 
 
 – 137,9
 
 
 – 175,1
 
 
 – 210,1
 
 
 – 231,1
 
 
 – 242,7
 
 
 – 252,4
 
 
 – 247,3
 
 
 
 
 
 Totaal
 
 
 
 
 390,4
 
 
 
 
 320,3
 
 
 
 
 244,6
 
 
 
 
 145,4
 
 
 
 
 92,6
 
 
 
 
 2,1
 
 
 
 
 – 72,4
 
 
 
 
 
 
 Bron 2010: realisatiegegevens DUO; Bron 2011–2016:
						ramingsmodel SF
 
 
 

					 Toelichting: 

				 
 In de tabellen 11.4 en 11.5 worden de geraamde relevante en
					 niet-relevante uitgaven voor de basisbeurs gepresenteerd. De hoogte van de
					 basisbeurs is genormeerd en wordt verstrekt gedurende de nominale
					 studieduur.
 
 
 Instrumenten
 
 

						Aanvullende beurs 

					 
 
 In de studiefinanciering wordt recht gedaan aan de bijdrage
					 die ouders kunnen leveren aan de investering van hun kinderen. Daartoe wordt
					 rekening gehouden met een zogenoemde ouderlijke bijdrage. In het geval dat
					 ouders onvoldoende inkomen hebben om die bijdrage te leveren, hebben
					 studerenden een extra financiële belemmering te overwinnen. Om deze
					 belemmering weg te nemen wordt, aan hen een aanvullende beurs verstrekt die
					 afhankelijk is van het ouderlijk inkomen.
 Studerenden in de bol niveau 3 en 4 en het ho met recht op
					 aanvullende beurs vallen onder het prestatiebeursregime. De eerste 5 maanden
					 krijgen de studenten in het ho de aanvullende beurs als gift uitgekeerd.
					 Deelnemers in de bol niveau 3 en 4 krijgen de eerste 12 maanden de aanvullende
					 beurs als gift uitgekeerd. Deze maatregel stelt studerenden in staat om aan het
					 begin van de studie zonder al te grote financiële consequenties een betere
					 studiekeuze te maken. Na deze periode wordt de aanvullende beurs uitgekeerd
					 onder het prestatiebeursregime.
 Deelnemers in de bol niveau 1 en 2 met recht op aanvullende
					 beurs krijgen de aanvullende beurs direct als gift, aangezien zij nog geen startkwalificatie
					 hebben bereikt.
 
 
 Meetbare gegevens bij de instrumenten
 
 
 
 Tabel 11.6 Totaal aantal studerenden met aanvullende
						 beurs (vanaf 2011 afgeronde raming)
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 2010
 
 
 2011
 
 
 2012
 
 
 2013
 
 
 2014
 
 
 2015
 
 
 2016
 
 
 
 
 
 
 wo
 
 
 25 997
 
 
 27 700
 
 
 28 700
 
 
 29 600
 
 
 30 200
 
 
 30 800
 
 
 31 400
 
 
 
 
 hbo
 
 
 82 102
 
 
 87 000
 
 
 89 500
 
 
 91 400
 
 
 92 800
 
 
 93 900
 
 
 95 000
 
 
 
 
 bol
 
 
 103 455
 
 
 109 100
 
 
 114 100
 
 
 114 800
 
 
 114 500
 
 
 113 700
 
 
 113 000
 
 
 
 
 
 Totaal
 
 
 
 
 211 554
 
 
 
 
 223 800
 
 
 
 
 232 300
 
 
 
 
 235 800
 
 
 
 
 237 500
 
 
 
 
 238 400
 
 
 
 
 239 400
 
 
 
 
 
 
 Bron 2010: realisatiegegevens DUO; Bron 2011–2016:
						 ramingsmodel SF
 
 
 
 

					 Toelichting: 

				 
 Het aantal studerenden met een aanvullende beurs geeft een
					 indicatie van het gebruik van deze regeling. Uit de vergelijking van deze
					 gegevens met de aantallen basisbeurs uit tabel 11.3 blijkt dat in 2012 ongeveer
					 36% van de studerenden met een basisbeurs een aanvullende beurs ontvangt. In de
					 bol wordt vaker een beroep gedaan op de aanvullende beurs dan in het hbo en in
					 het hbo vaker dan in het wo. Er zijn geen basiswaarden en streefwaarden
					 vastgesteld, omdat de overheid er niet op aanstuurt dat meer of minder
					 studerenden een aanvullende beurs ontvangen.
 
 Tabel 11.7 Uitgaven aanvullende beurs gift (bedragen x
						€ 1 miljoen)
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 2010
 
 
 2011
 
 
 2012
 
 
 2013
 
 
 2014
 
 
 2015
 
 
 2016
 
 
 
 
 
 
 bol gift
 
 
 121,6
 
 
 120,0
 
 
 135,6
 
 
 137,2
 
 
 137,4
 
 
 137,0
 
 
 136,8
 
 
 
 
 bol prestatiebeurs
 
 
 214,2
 
 
 171,5
 
 
 140,1
 
 
 153,4
 
 
 165,1
 
 
 178,1
 
 
 197,2
 
 
 
 
 ho
 
 
 188,0
 
 
 221,4
 
 
 238,8
 
 
 252,8
 
 
 269,2
 
 
 286,1
 
 
 302,6
 
 
 
 
 
 Totaal
 
 
 
 
 523,7
 
 
 
 
 512,9
 
 
 
 
 514,5
 
 
 
 
 543,3
 
 
 
 
 571,7
 
 
 
 
 601,2
 
 
 
 
 636,6
 
 
 
 
 
 
 Bron 2010: realisatiegegevens DUO; Bron 2011–2016:
						ramingsmodel SF
 
 
 
 Tabel 11.8 Uitgaven aanvullende beurs prestatiebeurs
						(bedragen x € 1 miljoen)
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 2010
 
 
 2011
 
 
 2012
 
 
 2013
 
 
 2014
 
 
 2015
 
 
 2016
 
 
 
 
 
 
 ho toekenningen
 
 
 188,7
 
 
 259,5
 
 
 269,9
 
 
 278,9
 
 
 286,3
 
 
 293,0
 
 
 299,7
 
 
 
 
 ho omzettingen
 
 
 – 136,2
 
 
 – 141,2
 
 
 – 147,7
 
 
 – 155,6
 
 
 – 165,0
 
 
 – 176,4
 
 
 – 192,5
 
 
 
 
 bol toekenningen
 
 
 140,6
 
 
 148,8
 
 
 157,1
 
 
 158,0
 
 
 157,3
 
 
 155,9
 
 
 155,0
 
 
 
 
 bol omzettingen
 
 
 – 87,4
 
 
 – 106,1
 
 
 – 122,6
 
 
 – 138,9
 
 
 – 157,3
 
 
 – 175,0
 
 
 – 191,2
 
 
 
 
 
 Totaal
 
 
 
 
 105,6
 
 
 
 
 161,0
 
 
 
 
 156,7
 
 
 
 
 142,4
 
 
 
 
 121,3
 
 
 
 
 97,6
 
 
 
 
 71,1
 
 
 
 
 
 
 Bron 2010: realisatiegegevens DUO; Bron 2011–2016:
						ramingsmodel SF
 
 
 

					 Toelichting: 

				 
 
 In de tabellen 11.7 en 11.8 worden de geraamde relevante-
						en niet-relevante uitgaven voor de aanvullende beurs gepresenteerd. De hoogte
						van de aanvullende beurs is genormeerd. Deze is naast het inkomen van de ouders
						onder andere afhankelijk van de woonsituatie van de studerende (thuis- of
						uitwonend). De aanvullende beurs wordt vanaf 2010 jaarlijks met € 22 per
						jaar verhoogd (prijspeil 2009) conform een wetswijziging (Kamerstuk
						31 790,
						A).
 Naast de prijscomponent is het verloop van deze uitgaven
						voor een groot deel afhankelijk van de ontwikkeling in het aantal studerenden
						met minder draagkrachtige ouders. Naast de deelname aan het onderwijs spelen
						hierbij exogene factoren een rol, zoals de ontwikkeling van de conjunctuur en
						de daarmee samenhangende inkomensontwikkeling.
 
 
 
 Instrumenten
 
 

						Reisvoorziening 

					 
 
 
 Als onderdeel van het stelsel van studiefinanciering
						draagt een reisvoorziening bij aan de toegankelijkheid van het onderwijs. Meer
						in het bijzonder is het doel van de reisvoorziening om studenten te faciliteren
						in het reizen van huis naar de onderwijsinstelling en van huis naar de
						stageplaatsen. Studerenden kunnen kiezen tussen een week- of een
						weekendreisproduct.
 Alle studenten in het hoger onderwijs die in de nominale
						fase van hun studie zitten of daar tot en met studiejaar 2009–2010 drie
						jaar en met ingang van studiejaar 2010–2011 één jaar op uitlopen, en
						alle deelnemers van 18 jaar en ouder in de beroepsopleidende leerweg die in de
						nominale fase van hun studie zitten of daar drie jaar op uitlopen, kunnen
						gebruikmaken van de reisvoorziening. De reisvoorziening is onderdeel van de
						prestatiebeurs voor deelnemers in de bol niveau 3 en 4 en voor studenten in het
						ho. Voor deelnemers in de bol niveau 1 en 2 wordt de reisvoorziening direct als
						gift verstrekt.
 
 
 
 Meetbare gegevens bij de instrumenten
 
 
 
 Tabel 11.9 Aantal studenten met een reisvoorziening (vanaf 2011 afgeronde
						 raming)
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 2010
 
 
 2011
 
 
 2012
 
 
 2013
 
 
 2014
 
 
 2015
 
 
 2016
 
 
 
 
 
 
 
 Aantal gebruikers van het
								 reisrecht
 
 
 
 
 618 274
 
 
 
 
 660 100
 
 
 
 
 669 900
 
 
 
 
 654 300
 
 
 
 
 661 900
 
 
 
 
 667 900
 
 
 
 
 675 400
 
 
 
 
 
 
 ho
 
 
 
 
 432 040
 
 
 
 
 454 100
 
 
 
 
 454 300
 
 
 
 
 437 400
 
 
 
 
 445 700
 
 
 
 
 453 300
 
 
 
 
 462 000
 
 
 
 
 
 
 bol
 
 
 
 
 186 234
 
 
 
 
 206 000
 
 
 
 
 215 600
 
 
 
 
 216 900
 
 
 
 
 216 200
 
 
 
 
 214 600
 
 
 
 
 213 400
 
 
 
 
 
 
 Aantal RBS
 
 
 
 
 17 671
 
 
 
 
 18 500
 
 
 
 
 19 100
 
 
 
 
 19 500
 
 
 
 
 19 800
 
 
 
 
 20 000
 
 
 
 
 20 300
 
 
 
 
 
 
 ho
 
 
 
 
 15 076
 
 
 
 
 15 700
 
 
 
 
 16 100
 
 
 
 
 16 500
 
 
 
 
 16 800
 
 
 
 
 17 100
 
 
 
 
 17 400
 
 
 
 
 
 
 bol
 
 
 
 
 2 595
 
 
 
 
 2 800
 
 
 
 
 3 000
 
 
 
 
 3 000
 
 
 
 
 3 000
 
 
 
 
 2 900
 
 
 
 
 2 900
 
 
 
 
 
 
 Totaal
 
 
 
 
 635 945
 
 
 
 
 678 600
 
 
 
 
 689 000
 
 
 
 
 673 800
 
 
 
 
 681 700
 
 
 
 
 687 900
 
 
 
 
 695 700
 
 
 
 
 
 
 Bron 2010: realisatiegegevens DUO; Bron 2011–2016:
						ramingsmodel SF
 
 
 
 

					 Toelichting: 

				 
 De reisvoorziening kan in twee vormen worden toegekend: een
					 elektronisch reisproduct op een ov-chipkaart of een financiële vergoeding voor
					 studenten die studeren in het buitenland (RBS).
 
 Tabel 11.10 Uitgaven reisvoorziening (bedragen x € 1
						miljoen)
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 2010
 
 
 2011
 
 
 2012
 
 
 2013
 
 
 2014
 
 
 2015
 
 
 2016
 
 
 
 
 
 
 Betaling aan vervoersbedrijven
 
 
 672,3
 
 
 996,9
 
 
 374,3
 
 
 748,4
 
 
 844,7
 
 
 869,9
 
 
 899,6
 
 
 
 
 ho prestatiebeurs
 
 
 – 477,5
 
 
 – 481,6
 
 
 – 507,6
 
 
 – 499,5
 
 
 – 517,5
 
 
 – 537,1
 
 
 – 553,3
 
 
 
 
 ho omzettingen
 
 
 300,1
 
 
 327,5
 
 
 359,0
 
 
 381,0
 
 
 401,7
 
 
 398,3
 
 
 409,5
 
 
 
 
 bol prestatiebeurs
 
 
 – 170,0
 
 
 – 166,4
 
 
 – 190,7
 
 
 – 194,8
 
 
 – 197,2
 
 
 – 199,9
 
 
 – 201,6
 
 
 
 
 bol omzettingen
 
 
 106,3
 
 
 121,6
 
 
 141,2
 
 
 159,7
 
 
 175,9
 
 
 188,4
 
 
 196,2
 
 
 
 
 RBS en overig
 
 
 19,5
 
 
 19,5
 
 
 20,3
 
 
 21,1
 
 
 21,8
 
 
 22,4
 
 
 22,9
 
 
 
 
 
 Totaal
 
 
 
 
 450,8
 
 
 
 
 817,5
 
 
 
 
 196,6
 
 
 
 
 615,9
 
 
 
 
 729,4
 
 
 
 
 742,0
 
 
 
 
 773,3
 
 
 
 
 
 
 Bron 2010: realisatiegegevens DUO; Bron 2011–2016:
						ramingsmodel SF
 
 
 

					 Toelichting: 

				 
 De toelichting op de ontwikkeling van de uitgaven
					 reisvoorziening is voor een groot deel vergelijkbaar met die op de uitgaven
					 basisbeurs.
 
 
 Instrumenten
 
 

						Leenvoorzieningen 

					 
 
 De leenmogelijkheden in de studiefinanciering stellen
					 studerenden in staat om hun eigen bijdrage tegen relatief gunstige voorwaarden
					 via de rijksoverheid te financieren. Leenfaciliteiten kunnen worden gebruikt
					 als alternatief voor of in combinatie met bijverdiensten. Hiermee kunnen
					 studerenden voorkomen dat bijverdienen ten koste van de studie gaat.
 Naast een rentedragende lening voor levensonderhoud kunnen
					 studenten in het hoger onderwijs gebruik maken van het collegegeldkrediet.
					 Studenten kunnen het verschuldigde collegegeld jaarlijks lenen, met een maximum
					 van 5 keer het wettelijke collegegeldbedrag.
 
 Tabel 11.11 Niet-relevante uitgaven leenfaciliteit
						(bedragen x € 1 miljoen)
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 2010
 
 
 2011
 
 
 2012
 
 
 2013
 
 
 2014
 
 
 2015
 
 
 2016
 
 
 
 
 
 
 Rentedragende lening
 
 
 1 131,5
 
 
 1 141,0
 
 
 1 181,7
 
 
 1 252,3
 
 
 1 272,7
 
 
 1 295,7
 
 
 1 320,0
 
 
 
 
 Omzettingen prestatiebeurs naar rentedragende
								lening
 
 
 76,0
 
 
 86,0
 
 
 96,0
 
 
 106,0
 
 
 116,0
 
 
 126,0
 
 
 136,0
 
 
 
 
 Collegegeldkrediet
 
 
 86,6
 
 
 106,4
 
 
 185,8
 
 
 216,5
 
 
 190,9
 
 
 198,1
 
 
 203,9
 
 
 
 
 
 Totaal
 
 
 
 
 1 294,1
 
 
 
 
 1 333,4
 
 
 
 
 1 463,5
 
 
 
 
 1 574,8
 
 
 
 
 1 579,5
 
 
 
 
 1 619,8
 
 
 
 
 1 659,9
 
 
 
 
 
 
 Bron 2010: realisatiegegevens DUO; Bron 2011–2016:
						ramingsmodel SF
 
 
 

					 Toelichting: 

				 
 Onder de niet-relevante uitgaven vallen de uitgaven die niet
					 relevant zijn voor het begrotingstekort/EMU-saldo, zoals de rentedragende
					 leningen en het collegegeldkrediet.
 
 
 Instrumenten
 
 

						Terugbetaling leningen 

					 
 
 Het terugbetalingssysteem van leningen is naar draagkracht.
						Wie gelet op zijn of haar inkomen niet kan terugbetalen, hoeft niet terug te
						betalen. Voor wie bewust leent, is de studielening hiermee een veilig
						instrument voor de financiering van onderwijs. Daarnaast kunnen debiteuren met
						vijf zogenoemde jokerjaren de terugbetaling aan bijzondere omstandigheden
						aanpassen.
 
 
 Meetbare gegevens bij de instrumenten
 
 
 
 Tabel 11.12 Terugbetaling studieleningen (langlopende
						 vorderingen) (bedragen x € 1 miljoen)
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 2010
 
 
 2011
 
 
 2012
 
 
 2013
 
 
 2014
 
 
 2015
 
 
 2016
 
 
 
 
 
 
 Hoofdsom
 
 
 337,6
 
 
 373,3
 
 
 414,0
 
 
 456,4
 
 
 500,0
 
 
 544,3
 
 
 588,9
 
 
 
 
 Relevante rentedragende lening
 
 
 12,3
 
 
 8,9
 
 
 6,6
 
 
 4,9
 
 
 3,7
 
 
 2,8
 
 
 2,2
 
 
 
 
 Rente-ontvangsten
 
 
 206,4
 
 
 236,0
 
 
 266,9
 
 
 298,7
 
 
 330,2
 
 
 359,3
 
 
 390,0
 
 
 
 
 Renteloos voorschot
 
 
 5,1
 
 
 4,5
 
 
 3,9
 
 
 3,4
 
 
 2,9
 
 
 2,5
 
 
 2,2
 
 
 
 
 
 Totaal
 
 
 
 
 561,4
 
 
 
 
 622,7
 
 
 
 
 691,4
 
 
 
 
 763,4
 
 
 
 
 836,8
 
 
 
 
 908,9
 
 
 
 
 983,3
 
 
 
 
 
 
 Bron 2010: realisatiegegevens DUO; Bron 2011–2016:
						 ramingsmodel SF
 
 
 
 

					 Toelichting: 

				 
 De ontvangsten ontstaan door terugbetaling van
					 studieleningen. De ontvangsten nemen de komende jaren toe, omdat er in eerdere
					 jaren meer is geleend. De terugontvangen hoofdsom is een niet-relevante
					 ontvangst en de ontvangen rente is relevant. De relevante rentedragende lening
					 betreft leningen van vóór 1992; het renteloze voorschot betreft
					 studieleningen die zijn verstrekt vóór 1986 en waarover geen rente
					 verschuldigd is. Deze ontvangsten zijn aflopend.
 
 Tabel 11.13 Ontvangsten op kortlopende vorderingen
						(bedragen x € 1 miljoen)
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 2010
 
 
 2011
 
 
 2012
 
 
 2013
 
 
 2014
 
 
 2015
 
 
 2016
 
 
 
 
 
 
 Achterstalling Lager Recht (ALR)
 
 
 47,6
 
 
 58,3
 
 
 58,1
 
 
 57,9
 
 
 57,7
 
 
 57,5
 
 
 57,3
 
 
 
 
 Reisvoorziening
 
 
 19,6
 
 
 16,0
 
 
 5,6
 
 
 6,4
 
 
 4,4
 
 
 3,6
 
 
 3,6
 
 
 
 
 Overig
 
 
 0,4
 
 
 0,4
 
 
 0,4
 
 
 0,4
 
 
 0,4
 
 
 0,4
 
 
 0,4
 
 
 
 
 
 Totaal
 
 
 
 
 67,6
 
 
 
 
 74,7
 
 
 
 
 64,0
 
 
 
 
 64,6
 
 
 
 
 62,4
 
 
 
 
 61,4
 
 
 
 
 61,2
 
 
 
 
 
 
 Bron 2010: realisatiegegevens DUO; Bron 2011–2016:
						ramingsmodel SF
 
 
 

					 Toelichting: 

				 
 De kortlopende vorderingen ontstaan doordat onterecht
					 ontvangen studiefinanciering wordt teruggevorderd.
 
 
 
 De beleidsartikelen (artikel 12)
 
 ARTIKEL
 12.
 TEGEMOETKOMING ONDERWIJSBIJDRAGE EN SCHOOLKOSTEN
 
 
 
 12.1
 Algemene doelstelling: de tegemoetkoming
						onderwijsbijdrage en schoolkosten zorgt ervoor dat (ouders van) leerlingen in
						het voortgezet onderwijs, deelnemers in de beroepsopleidende leerweg en
						studenten aan een lerarenopleiding de financiële mogelijkheden hebben om
						onderwijs te volgen.
 
 
 
 Omschrijving
 
 
 OCW waarborgt met de Wet tegemoetkoming onderwijsbijdrage
						 en schoolkosten (WTOS) de toegankelijkheid van en de deelname aan het onderwijs
						 door de financiële belemmeringen van deelname weg te nemen voor de volgende
						 doelgroepen:
 
 
 •
 ouders van deelnemers aan de beroepsopleidende
								leerweg (bol) in het mbo tot 18 jaar, van minderjarige leerlingen aan het niet-volledig en rechtstreeks bekostigd voortgezet onderwijs (vo) en van
								minderjarigen in het voortgezet algemeen volwassenenonderwijs (vavo)
								(TS17-);
 
 
 •
 scholieren in het voortgezet onderwijs van 18 jaar en
								ouder (vo18+);
 
 
 •
 leerlingen (ook deeltijd) in het voortgezet algemeen
								volwassenenonderwijs of (voortgezet) speciaal onderwijs (TS18+ vavo en
								(v)so);
 
 
 •
 studenten aan de lerarenopleiding die geen recht
								(meer) hebben op studiefinanciering op grond van de WSF 2000 (TS18+, tlo).
 
 
 De uitvoering van de WTOS berust bij DUO.
 
 
 
 
 Verantwoordelijkheid van de minister
 
 
 De minister is verantwoordelijk voor de toegankelijkheid
						 van het onderwijs in Nederland.
 Ouders zijn ervoor verantwoordelijk dat hun minderjarige
						 kind onderwijs volgt. Daar waar ouders gezien hun inkomen niet draagkrachtig
						 genoeg zijn om de kosten van hun schoolgaande minderjarige kinderen (middelbaar
						 beroepsonderwijs) alleen te dragen, voorziet de overheid in een (gedeeltelijke)
						 tegemoetkoming. Vanaf 18 jaar ligt de verantwoordelijkheid voor het volgen van
						 onderwijs primair bij de leerling (voortgezet onderwijs) of student
						 (lerarenopleiding) zelf. Hij/zij kan dan zelf in aanmerking komen voor een
						 tegemoetkoming bestaande uit een maandelijkse basistoelage en een eventuele
						 bijdrage in de schoolkosten.
 
 
 
 
 Meetbare gegevens bij de algemene doelstelling
 
 Voor indicatoren over onderwijsbijdrage en schoolkosten
						wordt verwezen naar Trends in Beeld 2011 (www.trendsinbeeld.minocw.nl).
 
 
 Tabel 12.1 Normbedragen WTOS in euro’s (per maand,
						tenzij anders vermeld)
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Schoolkosten
 
 
 Les- of cursusgeld
 
 
 Basistoelage thuiswonend
 
 
 Basistoelage uitwonend
 
 
 
 
 
 
 
 TS 17- (onder de 18 jaar)1Bedragen per schooljaar.
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 mbo 17- 
 
 
 658,99 
 
 
 
 
 
 
 
 vavo en niet bekostigd vo 17- 
 
 
 324,44 
 
 
 1 031,00 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 TS 18+ (vanaf 18 jaar)
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 vo onderbouw
 
 
 73,16 
 
 
 
 103,77 
 
 
 241,93 
 
 
 
 
 niet bekostigd vo onderbouw
 
 
 100,18 
 
 
 85,92 
 
 
 103,77 
 
 
 241,93 
 
 
 
 
 vo bovenbouw
 
 
 80,11 
 
 
 
 103,77 
 
 
 241,93 
 
 
 
 
 niet bekostigd vo bovenbouw
 
 
 107,15 
 
 
 85,92 
 
 
 103,77 
 
 
 241,93 
 
 
 
 
 vso
 
 
 48,60 
 
 
 
 103,77 
 
 
 241,93 
 
 
 
 
 vavo
 
 
 107,15 
 
 
 85,92 
 
 
 103,77 
 
 
 241,93 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 vo 18+ deeltijd en vavo 18+
								deeltijd
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 bij 540 of meer lesminuten per week 
 
 
 288,37 
 
 
 321,60 
 
 
 
 
 
 
 tussen 270 en 540 minuten per week 
 
 
 194,28 
 
 
 214,40 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Lerarenopleidingen
 
 
 
 
 673,99 
 
 
 567,23 
 
 
 
 
 
 
 
 Peildatum schooljaar 2010–2011
 
 
 

					 Toelichting: 

				 
 De normbedragen zijn gedifferentieerd naar schoolsoort en
					 naar fase (boven- en onderbouw) op basis van kostenverschillen. Havo 4 en 5 en
					 vwo 4, 5 en 6 worden tot de vo bovenbouw gerekend, de andere schoolsoorten in
					 het vo tot de onderbouw.
 De tegemoetkoming in les- of cursusgeld wordt alleen
					 uitgekeerd als de scholier les- of cursusgeldplichtig is. In het bekostigd
					 onderwijs is dit vanaf 18 jaar, in het aangewezen onderwijs is dit vanaf 16
					 jaar.
 
 
 Beleidswijzigingen
 
 Door afschaffing van het lesgeld in het voortgezet
						onderwijs en het cursusgeld voor minderjarige leerlingen in het middelbaar
						beroepsonderwijs, door de invoering van de gratis schoolboeken in het
						voortgezet onderwijs en door de ophoging van het kindgebonden budget, zijn de
						tegemoetkomingen uit de WTOS over de afgelopen jaren verlaagd of geheel
						afgeschaft. Met actieve communicatie wordt getracht om deze regelingen bij de
						resterende doelgroepen beter onder de aandacht te brengen.
 
 
 
 
 12.2
 Budgettaire gevolgen van beleid
 
 
 Tabel 12.2 Budgettaire gevolgen van beleid artikel 12
						(bedragen x € 1 000)
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 2010
 
 
 2011
 
 
 2012
 
 
 2013
 
 
 2014
 
 
 2015
 
 
 2016
 
 
 
 
 
 
 
 Verplichtingen
 
 
 
 
 119 358
 
 
 
 
 139 543
 
 
 
 
 129 624
 
 
 
 
 129 572
 
 
 
 
 130 026
 
 
 
 
 131 687
 
 
 
 
 134 244
 
 
 
 
 
 Waarvan garantieverplichtingen
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 
 
 
 Totale uitgaven
 
 
 
 
 119 358
 
 
 
 
 139 543
 
 
 
 
 129 624
 
 
 
 
 129 572
 
 
 
 
 130 026
 
 
 
 
 131 687
 
 
 
 
 134 244
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 TS 17-
 
 
 
 
 24 681
 
 
 
 
 43 159
 
 
 
 
 32 134
 
 
 
 
 31 549
 
 
 
 
 31 259
 
 
 
 
 31 250
 
 
 
 
 31 169
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 TS18+
 
 
 
 
 9 143
 
 
 
 
 8 975
 
 
 
 
 8 975
 
 
 
 
 8 975
 
 
 
 
 8 975
 
 
 
 
 8 975
 
 
 
 
 8 935
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 VO 18+
 
 
 
 
 66 586
 
 
 
 
 69 967
 
 
 
 
 71 106
 
 
 
 
 71 654
 
 
 
 
 72 211
 
 
 
 
 73 895
 
 
 
 
 76 593
 
 
 
 
 
 
 Waarvan relevante
								uitgaven
 
 
 
 
 65 034
 
 
 
 
 68 331
 
 
 
 
 69 470
 
 
 
 
 70 018
 
 
 
 
 70 575
 
 
 
 
 72 259
 
 
 
 
 74 923
 
 
 
 
 
 
 Waarvan niet-relevante
								uitgaven
 
 
 
 
 1 552
 
 
 
 
 1 636
 
 
 
 
 1 636
 
 
 
 
 1 636
 
 
 
 
 1 636
 
 
 
 
 1 636
 
 
 
 
 1 670
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Programma-uitgaven
								overig
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 •
 
 
 Uitvoeringsorganisatie DUO
 
 
 18 948
 
 
 17 442
 
 
 17 409
 
 
 17 394
 
 
 17 581
 
 
 17 567
 
 
 17 547
 
 
 
 
 
 Totaal ontvangsten
 
 
 
 
 14 188
 
 
 
 
 14 158
 
 
 
 
 13 847
 
 
 
 
 13 620
 
 
 
 
 13 452
 
 
 
 
 13 329
 
 
 
 
 13 323
 
 
 
 
 
 •
 
 
 TS 17-
 
 
 2 157
 
 
 1 781
 
 
 1 470
 
 
 1 243
 
 
 1 075
 
 
 952
 
 
 907
 
 
 
 
 •
 
 
 TS 18+
 
 
 1 041
 
 
 1 388
 
 
 1 388
 
 
 1 388
 
 
 1 388
 
 
 1 388
 
 
 1 388
 
 
 
 
 •
 
 
 VO 18+
 
 
 10 989
 
 
 10 989
 
 
 10 989
 
 
 10 989
 
 
 10 989
 
 
 10 989
 
 
 11 028
 
 
 
 
 
 

					 Toelichting: 

				 
 Alle middelen zijn meerjarig verplicht.
					 Alternatieve aanwending vereist wijziging van wet- en regelgeving.
 
 
 Meetbare gegevens bij de instrumenten
 
 
 
 Tabel 12.3 Aantal gebruikers per regeling (vanaf 2011
						 afgeronde raming)
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 2010
 
 
 2011
 
 
 2012
 
 
 2013
 
 
 2014
 
 
 2015
 
 
 2016
 
 
 
 
 
 
 1
 
 
 Aantal gebruikers TS 17-
 
 
 35 858
 
 
 48 800
 
 
 47 300
 
 
 46 500
 
 
 46 100
 
 
 46 100
 
 
 45 900
 
 
 
 
 2
 
 
 Aantal gebruikers TS 18+
 
 
 8 459
 
 
 8 500
 
 
 8 500
 
 
 8 500
 
 
 8 500
 
 
 8 500
 
 
 8 500
 
 
 
 
 3
 
 
 Aantal gebruikers VO 18+
 
 
 34 337
 
 
 36 200
 
 
 36 900
 
 
 37 300
 
 
 37 700
 
 
 38 600
 
 
 40 000
 
 
 
 
 
 Bron 2010: OCW (DUO); Bron 2011–2016: ramingsmodel
						 WTOS
 
 
 
 

					 Toelichting: 

				 
 Bovenstaande aantallen geven een indicatie van het gebruik
					 van de diverse regelingen. Er zijn geen basiswaarden en streefwaarden
					 vastgesteld. Uitgangspunt is dat de WTOS wordt benut door de groepen voor wie
					 ze bedoeld is.
 
 
 
 De beleidsartikelen (artikel 13)
 
 ARTIKEL
 13.
 LESGELD
 
 
 
 13.1
 Algemene doelstelling: het genereren van inkomsten voor
						de financiering van het onderwijs.
 
 
 
 Omschrijving
 
 
 Onderwijs levert een belangrijke bijdrage aan de
						 bevordering van een duurzame groei van de Nederlandse (kennis)economie. Maar
						 burgers hebben ook persoonlijk profijt van scholing. Daarom vraagt de overheid
						 een bijdrage in de kosten van het onderwijs. OCW vraagt lesgeld aan de
						 deelnemers in de beroepsopleidende leerweg (bol) van het mbo en het voortgezet
						 algemeen volwassenen onderwijs (vavo) die op 1 augustus van het schooljaar 18
						 jaar of ouder zijn. Deze groepen worden geacht zelf de kosten van het onderwijs
						 te kunnen betalen, al dan niet met behulp van een tegemoetkoming in de bijdrage
						 of door compensatie via studiefinanciering.
 De uitvoering van de inning van lesgelden berust bij
						 DUO.
 
 
 
 
 Verantwoordelijkheid van de minister
 
 De minister is verantwoordelijk voor het dragen van een
						groot deel van de kosten voor het volgen van kwalitatief goed onderwijs, omdat
						de maatschappij baat heeft bij geschoolde burgers. Het individu heeft echter
						ook profijt van scholing en betaalt daarom lesgeld.
 
 
 
 
 13.2
 Budgettaire gevolgen van beleid
 
 
 Tabel 13.1 Budgettaire gevolgen van beleid artikel 13
						(bedragen x € 1 000)
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 2010
 
 
 2011
 
 
 2012
 
 
 2013
 
 
 2014
 
 
 2015
 
 
 2016
 
 
 
 
 
 
 
 Verplichtingen
 
 
 
 
 7 204
 
 
 
 
 6 627
 
 
 
 
 6 837
 
 
 
 
 6 870
 
 
 
 
 6 936
 
 
 
 
 7 349
 
 
 
 
 7 374
 
 
 
 
 
 Waarvan garantieverplichtingen
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 
 
 
 Totale uitgaven
 
 
 
 
 7 204
 
 
 
 
 6 627
 
 
 
 
 6 837
 
 
 
 
 6 870
 
 
 
 
 6 936
 
 
 
 
 7 349
 
 
 
 
 7 374
 
 
 
 
 
 Uitvoeringsorganisatie DUO
 
 
 7 204
 
 
 6 627
 
 
 6 837
 
 
 6 870
 
 
 6 936
 
 
 7 349
 
 
 7 374
 
 
 
 
 
 Ontvangsten lesgeld
 
 
 
 
 202 553
 
 
 
 
 220 199
 
 
 
 
 225 549
 
 
 
 
 230 077
 
 
 
 
 229 861
 
 
 
 
 236 153
 
 
 
 
 238 882
 
 
 
 
 
 
 
 
 Instrumenten
 
 

						Lesgeld 

					 
 
 Het vragen van een bijdrage in de kosten van het onderwijs
					 aan deelnemers van 18 jaar en ouder. In de Les- en cursusgeldwet is vastgelegd
					 voor wie, wanneer en op welke wijze het lesgeld wordt vastgesteld. De hoogte
					 van dit lesgeld wordt jaarlijks geïndexeerd op basis van de algemene
					 prijsontwikkeling. In onderstaande tabel is de verwachte ontwikkeling van het
					 lesgeld aangegeven.
 
 
 Meetbare gegevens bij de instrumenten
 
 
 
 Tabel 13.2 Lesgeldbedrag (bedragen x € 1)
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 2010/11
 
 
 2011/12
 
 
 2012/13
 
 
 2013/14
 
 
 2014/15
 
 
 2015/16
 
 
 2016/17
 
 
 
 
 
 
 Lesgeld
 
 
 1 031
 
 
 1 043
 
 
 1 059
 
 
 1 075
 
 
 1 091
 
 
 1 107
 
 
 1 124
 
 
 
 
 
 Bron 2010: OCW; Bron 2011–2016: ramingsmodel
						 SF
 
 
 
 
 Tabel 13.3 Aantal lesgeldplichtigen (vanaf 2011
						afgeronde raming)
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 2010
 
 
 2011
 
 
 2012
 
 
 2013
 
 
 2014
 
 
 2015
 
 
 2016
 
 
 
 
 
 
 bol/vo
 
 
 204 842
 
 
 217 400
 
 
 227 700
 
 
 229 000
 
 
 228 300
 
 
 226 800
 
 
 225 600
 
 
 
 
 
 Bron 2010: OCW (DUO); Bron 2011–2016: ramingsmodel
						SF
 
 
 

					 Toelichting: 

				 
 Deze indicator geeft een beeld van het gebruik van de
					 regeling. Er zijn geen basiswaarden en streefwaarden vastgesteld, omdat het
					 aantal lesgeldplichtigen een afgeleide is van de demografische ontwikkelingen
					 en de keuze van opleiding door de studerenden/leerlingen.
 
 
 
 De beleidsartikelen (artikel 14)
 
 ARTIKEL
 14.
 CULTUUR
 
 
 
 14.1
 Algemene doelstelling: een sterke cultuursector, die
						ondernemend en innovatief is en goed zorgt voor ons erfgoed.
 
 
 
 Omschrijving
 
 Het kabinet geeft in het nieuwe cultuurbeleid meer ruimte
						aan de samenleving en publiek. De rijksoverheid blijft verantwoordelijk voor
						een culturele Basisinfrastructuur (BIS) met kwaliteit. Educatie, spreiding en
						behoud en beheer van erfgoed en vernieuwing en talent zijn belangrijk. Het rijk
						stimuleert instellingen en kunstenaars om zich in te zetten op ondernemerschap
						en mecenaat. Publiek en private partijen moeten directer bij cultuur worden
						betrokken.
 
 Het cultuurbeleid van OCW omvat stelsels van onderling
					 samenhangende wetten en regels, geldstromen en publieke voorzieningen. Die
					 wetten bestrijken de sectoren archieven, archeologie, monumenten, musea,
					 kunsten, letteren en bibliotheken. Daarbij zijn ook verplichtingen uit
					 internationale wetten en verdragen van belang.
 
 
 Verantwoordelijkheid minister
 
 De minister is verantwoordelijk voor het scheppen van
						voorwaarden voor het in stand houden, ontwikkelen en sociaal en geografisch
						spreiden van cultuuruitingen. Overwegingen van kwaliteit en verscheidenheid
						zijn hierbij leidend. Het kabinet stelt zich tevens tot doel het cultureel
						erfgoed zo goed mogelijk te behouden, te beheren en te ontsluiten. Het grootste
						gedeelte van het cultuuraanbod komt ongesubsidieerd en door particulier
						initiatief tot stand. De overheid staat waar mogelijk op afstand en is pas
						betrokken wanneer de publieke belangen onder druk staan.
 
 
 
 Meetbare gegevens bij de algemene doelstelling
 
 Voor indicatoren over cultuur wordt verwezen naar Trends in
						Beeld 2011 (www.trendsinbeeld.minocw.nl) en Cultuur in Beeld
						2011 (www.rijksoverheid.nl/cultuurinbeeld).
 
 
 
 
 Beleidswijzigingen
 
 In het Regeerakkoord is voor dit begrotingsartikel een
						ombuiging vastgesteld oplopend tot € 200 miljoen in 2015. Om inhoudelijke
						keuzes te maken bij het invullen van die ombuiging is in de
						uitgangspuntenbrief van 6 december 2010 (Kamerstuk
						32 500 VIII, nr. 75) een stelselwijziging aangekondigd in de subsidiëring van
						instellingen: een nieuwe BIS met één subsidiecategorie voor instellingen en
						één voor de cultuurfondsen.
 
 
 
 
 14.2
 Budgettaire gevolgen van beleid
 
 
 Tabel 14.1 Budgettaire gevolgen van beleid artikel 14
						(bedragen x € 1 000)
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
  
 
 
 2010
 
 
 2011
 
 
 2012
 
 
 2013
 
 
 2014
 
 
 2015
 
 
 2016
 
 
 
 
 
 
 
 Verplichtingen
 
 
 
 
 1 130 082
 
 
 
 
 1 065 087
 
 
 
 
 2 782 771
 
 
 
 
 1 040 386
 
 
 
 
 989 103
 
 
 
 
 934 143
 
 
 
 
 934 042
 
 
 
 
 
 Waarvan garantieverplichtingen
 
 
 767 539
 
 
 639 000
 
 
 634 000
 
 
 629 000
 
 
 629 000
 
 
 629 000
 
 
 629 000
 
 
 
 
 
 Totale uitgaven
 
 
 
 
 991 219
 
 
 
 
 921 775
 
 
 
 
 895 631
 
 
 
 
 845 898
 
 
 
 
 794 615
 
 
 
 
 739 655
 
 
 
 
 739 554
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Programma-uitgaven
 
 
 
 
 928 913
 
 
 
 
 869 516
 
 
 
 
 855 516
 
 
 
 
 808 806
 
 
 
 
 758 127
 
 
 
 
 703 769
 
 
 
 
 703 672
 
 
 
 
 
 
 waarvan Cultuursubsidies 2009–20121 Vanaf 2013 betreffen dit de cultuursubsidies 2013–2016.
 
 
 
 
 571 272
 
 
 
 
 575 776
 
 
 
 
 562 337
 
 
 
 
 437 389
 
 
 
 
 436 746
 
 
 
 
 436 351
 
 
 
 
 436 276
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Kunsten
 
 
 
 
 449 325
 
 
 
 
 443 927
 
 
 
 
 434 096
 
 
 
 
 417 842
 
 
 
 
 366 584
 
 
 
 
 315 378
 
 
 
 
 315 295
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Cultuursubsidies 2009–2012
 
 
 
 
 390 002
 
 
 
 
 393 551
 
 
 
 
 382 813
 
 
 
 
 263 247
 
 
 
 
 262 604
 
 
 
 
 262 209
 
 
 
 
 262 134
 
 
 
 
 
 4-jarig
 
 
 87 472
 
 
 90 124
 
 
 85 740
 
 
 37 949
 
 
 37 949
 
 
 37 949
 
 
 37 949
 
 
 
 
 • producerend
 
 
 67 072
 
 
 69 443
 
 
 65 836
 
 
 34 567
 
 
 34 567
 
 
 34 567
 
 
 34 567
 
 
 
 
 • niet producerend
 
 
 20 400
 
 
 20 681
 
 
 19 904
 
 
 3 382
 
 
 3 382
 
 
 3 382
 
 
 3 382
 
 
 
 
 Langjarig
 
 
 142 776
 
 
 143 674
 
 
 140 470
 
 
 104 359
 
 
 104 359
 
 
 104 359
 
 
 104 359
 
 
 
 
 • producerend
 
 
 112 758
 
 
 112 756
 
 
 110 249
 
 
 85 103
 
 
 85 103
 
 
 85 103
 
 
 85 103
 
 
 
 
 • niet producerend
 
 
 30 018
 
 
 30 918
 
 
 30 221
 
 
 19 256
 
 
 19 256
 
 
 19 256
 
 
 19 256
 
 
 
 
 Fondsen
 
 
 159 754
 
 
 159 753
 
 
 156 603
 
 
 120 939
 
 
 120 296
 
 
 119 901
 
 
 119 826
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Subsidies
 
 
 
 
 59 323
 
 
 
 
 50 376
 
 
 
 
 51 283
 
 
 
 
 154 595
 
 
 
 
 103 980
 
 
 
 
 53 169
 
 
 
 
 53 161
 
 
 
 
 
 Verbreden inzet Cultuur
 
 
 17 000
 
 
 16 264
 
 
 20 383
 
 
 28 772
 
 
 28 772
 
 
 28 772
 
 
 28 772
 
 
 
 
 Internationaal Cultuurbeleid (incl. HGIS)
 
 
 5 666
 
 
 4 666
 
 
 4 666
 
 
 3 666
 
 
 3 666
 
 
 3 666
 
 
 3 666
 
 
 
 
 Overig Kunsten
 
 
 36 657
 
 
 29 446
 
 
 26 234
 
 
 22 157
 
 
 21 542
 
 
 20 731
 
 
 20 723
 
 
 
 
 Frictie- en transitiekosten2 Instellingen die geconfronteerd worden met subsidievermindering of -beëindiging kunnen onder omstandigheden aanspraak maken op compensatie van het Rijk voor de frictie- en transitiekosten.
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 100 000
 
 
 50 000
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Letteren en Bibliotheken
 
 
 
 
 115 099
 
 
 
 
 73 303
 
 
 
 
 77 523
 
 
 
 
 62 306
 
 
 
 
 63 219
 
 
 
 
 60 392
 
 
 
 
 60 386
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Cultuursubsidies 2009–2012
 
 
 
 
 26 238
 
 
 
 
 26 762
 
 
 
 
 26 188
 
 
 
 
 30 687
 
 
 
 
 30 687
 
 
 
 
 30 687
 
 
 
 
 30 687
 
 
 
 
 
 4-jarig
 
 
 6 786
 
 
 6 786
 
 
 6 635
 
 
 3 774
 
 
 3 774
 
 
 3 774
 
 
 3 774
 
 
 
 
 • producerend
 
 
 2 713
 
 
 2 713
 
 
 2 652
 
 
 390
 
 
 390
 
 
 390
 
 
 390
 
 
 
 
 • niet producerend
 
 
 4 073
 
 
 4 073
 
 
 3 983
 
 
 3 384
 
 
 3 384
 
 
 3 384
 
 
 3 384
 
 
 
 
 Langjarig
 
 
 9 144
 
 
 9 668
 
 
 9 472
 
 
 17 107
 
 
 17 107
 
 
 17 107
 
 
 17 107
 
 
 
 
 • producerend
 
 
 2 948
 
 
 2 948
 
 
 2 899
 
 
 2 662
 
 
 2 662
 
 
 2 662
 
 
 2 662
 
 
 
 
 • niet producerend
 
 
 6 196
 
 
 6 720
 
 
 6 573
 
 
 14 445
 
 
 14 445
 
 
 14 445
 
 
 14 445
 
 
 
 
 Fondsen
 
 
 10 308
 
 
 10 308
 
 
 10 081
 
 
 9 806
 
 
 9 806
 
 
 9 806
 
 
 9 806
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Subsidies
 
 
 
 
 88 861
 
 
 
 
 46 541
 
 
 
 
 51 335
 
 
 
 
 31 619
 
 
 
 
 32 532
 
 
 
 
 29 705
 
 
 
 
 29 699
 
 
 
 
 
 Verbreden inzet Cultuur
 
 
 2 478
 
 
 1 084
 
 
 1 078
 
 
 1 048
 
 
 1 048
 
 
 1 048
 
 
 1 048
 
 
 
 
 Beelden voor de toekomst 
 
 
 46 896
 
 
 0
 
 
 8 135
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 
 
 Bibliotheekvernieuwing
 
 
 17 730
 
 
 20 012
 
 
 18 093
 
 
 17 575
 
 
 17 575
 
 
 17 575
 
 
 17 575
 
 
 
 
 Leesvoorziening leesgehandicapten
 
 
 11 589
 
 
 11 350
 
 
 11 100
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 
 
 Programma leesbevordering
 
 
 2 980
 
 
 3 000
 
 
 2 934
 
 
 2 850
 
 
 2 850
 
 
 2 850
 
 
 2 850
 
 
 
 
 Creatieve Industrie
 
 
 0
 
 
 2 750
 
 
 2 445
 
 
 2 375
 
 
 2 612
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 
 
 Internationaal Cultuurbeleid (HGIS)
 
 
 506
 
 
 506
 
 
 506
 
 
 506
 
 
 506
 
 
 506
 
 
 506
 
 
 
 
 Overig Letteren en Bibliotheken
 
 
 6 682
 
 
 7 839
 
 
 7 044
 
 
 7 265
 
 
 7 941
 
 
 7 726
 
 
 7 720
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Cultureel Erfgoed
 
 
 
 
 342 197
 
 
 
 
 333 926
 
 
 
 
 323 132
 
 
 
 
 308 820
 
 
 
 
 308 800
 
 
 
 
 308 790
 
 
 
 
 308 783
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Cultuursubsidies 
 
 
 2009–2012
 
 
 
 
 155 032
 
 
 
 
 155 463
 
 
 
 
 153 336
 
 
 
 
 143 455
 
 
 
 
 143 455
 
 
 
 
 143 455
 
 
 
 
 143 455
 
 
 
 
 
 4-jarig
 
 
 2 881
 
 
 2 891
 
 
 2 817
 
 
 573
 
 
 573
 
 
 573
 
 
 573
 
 
 
 
 • producerend
 
 
 670
 
 
 680
 
 
 655
 
 
 573
 
 
 573
 
 
 573
 
 
 573
 
 
 
 
 • niet producerend
 
 
 2 211
 
 
 2 211
 
 
 2 162
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 
 
 Langjarig
 
 
 152 151
 
 
 152 572
 
 
 150 519
 
 
 142 882
 
 
 142 882
 
 
 142 882
 
 
 142 882
 
 
 
 
 • producerend
 
 
 152 151
 
 
 152 572
 
 
 150 519
 
 
 137 792
 
 
 137 792
 
 
 137 792
 
 
 137 792
 
 
 
 
 • niet producerend
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 5 090
 
 
 5 090
 
 
 5 090
 
 
 5 090
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Subsidies
 
 
 
 
 159 547
 
 
 
 
 148 681
 
 
 
 
 144 832
 
 
 
 
 140 467
 
 
 
 
 140 447
 
 
 
 
 140 014
 
 
 
 
 140 007
 
 
 
 
 
 Verbreden inzet Cultuur
 
 
 2 493
 
 
 1 295
 
 
 389
 
 
 375
 
 
 375
 
 
 375
 
 
 375
 
 
 
 
 Musea: huisvesting
 
 
 26 208
 
 
 18 663
 
 
 16 626
 
 
 18 028
 
 
 18 981
 
 
 19 088
 
 
 19 088
 
 
 
 
 Musea: buiten Cultuursubsidies 2009–20121
 
 
 18 325
 
 
 9 364
 
 
 9 045
 
 
 4 242
 
 
 4 292
 
 
 4 142
 
 
 4 142
 
 
 
 
 Erfgoed en Ruimte
 
 
 900
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 5 076
 
 
 5 076
 
 
 5 076
 
 
 5 076
 
 
 
 
 Monumenten
 
 
 109 786
 
 
 110 103
 
 
 109 627
 
 
 104 145
 
 
 104 145
 
 
 104 145
 
 
 104 145
 
 
 
 
 Archeologie
 
 
 658
 
 
 572
 
 
 1 674
 
 
 1 611
 
 
 1 611
 
 
 1 236
 
 
 1 236
 
 
 
 
 Projecten en internationale verplichtingen
 
 
 1 177
 
 
 8 684
 
 
 7 471
 
 
 6 990
 
 
 5 967
 
 
 5 952
 
 
 5 945
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Overdrachten
 
 
 
 
 27 618
 
 
 
 
 29 782
 
 
 
 
 24 964
 
 
 
 
 24 898
 
 
 
 
 24 898
 
 
 
 
 25 321
 
 
 
 
 25 321
 
 
 
 
 
 Archieven
 
 
 27 618
 
 
 29 782
 
 
 24 964
 
 
 24 898
 
 
 24 898
 
 
 25 321
 
 
 25 321
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Bijdrage aan baten/lastendiensten
 
 
 
 
 22 292
 
 
 
 
 18 360
 
 
 
 
 20 765
 
 
 
 
 19 838
 
 
 
 
 19 524
 
 
 
 
 19 209
 
 
 
 
 19 208
 
 
 
 
 
 Nationaal Archief
 
 
 22 292
 
 
 18 360
 
 
 20 765
 
 
 19 838
 
 
 19 524
 
 
 19 209
 
 
 19 208
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Overig
 
 
 
 
 62 306
 
 
 
 
 52 259
 
 
 
 
 40 115
 
 
 
 
 37 092
 
 
 
 
 36 488
 
 
 
 
 35 886
 
 
 
 
 35 882
 
 
 
 
 
 Bestuursdepartement3 Met ingang van de begroting 2012 zijn de apparaatsuitgaven opgenomen in de tabel budgettaire gevolgen in artikel 92 Apparaat Kerndepartement.
 
 
 9 534
 
 
 8 473
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 
 
 Rijksdienst Cultureel Erfgoed
 
 
 52 772
 
 
 43 786
 
 
 40 115
 
 
 37 092
 
 
 36 488
 
 
 35 886
 
 
 35 882
 
 
 
 
 
 Ontvangsten
 
 
 
 
 36 217
 
 
 
 
 24 339
 
 
 
 
 494
 
 
 
 
 494
 
 
 
 
 494
 
 
 
 
 494
 
 
 
 
 494
 
 
 
 
 
 
 

					 Toelichting: 

				 
 Het overgrote deel van de middelen is meerjarig verplicht.
					 Alternatieve aanwending vereist wijziging van wet- en regelgeving.
 
 
 Instrumenten
 
 

						Cultuursubsidies 2009–2012 

					 
 
 
 Met cultuursubsidies wordt een Basisinfrastructuur (BIS)
						van culturele voorzieningen in de verschillende sectoren ondersteund. In de
						periode 2009–2012 worden binnen deze BIS subsidies (lang- en vierjarig)
						verstrekt aan:
 
 
 •
 producerende instellingen (zoals theatergezelschappen,
							 symfonieorkesten, musea, festivals en presentatie-instellingen voor beeldende
							 kunst) zodat deze in staat zijn een hoogwaardig en divers aanbod te
							 verzorgen;
 
 
 •
 ondersteunende instellingen, zoals sectorinstituten op
							 het gebied van muziek, film, erfgoed, theater, architectuur, nieuwe media,
							 bibliotheken, amateurkunst en vormgeving, die basistaken vervullen:
							 (inter)nationale vertegenwoordiging en promotie, educatie, informatie en
							 reflectie, inventarisatie, waardering en ontsluiting van erfgoed, documentatie
							 en archivering, afstemming en coördinatie;
 
 
 •
 cultuurfondsen (Fonds Podiumkunsten, Fonds
							 voor Cultuurparticipatie, Fonds voor Beeldende Kunsten, Vormgeving en Bouwkunst,
							 Mondriaan Stichting, Stimuleringsfonds voor Architectuur, Nederlands Fonds voor
							 de Film en het Nederlands Letterenfonds).
 
 
 De nota Kunst van Leven en bijlage Toekenningen van het
						Subsidieplan (Kamerstuk
						31 482, nr.
						16) geven aan welke instellingen in het kader van de BIS een langjarige cq.
						vierjaarlijkse subsidie ontvangen.
 
 Het kabinet heeft op 10 juni 2011 de brief «Meer dan
					 kwaliteit: een nieuwe visie op cultuurbeleid» ingediend waarin het nieuwe
					 cultuurstelsel voor de periode 2013–2016 wordt beschreven (Kamerstuk
					 32 820, nr.
					 1).
 

					 Verbreden inzet Cultuur (Kunsten) 

				 
 Het kabinet zet middelen in om de deelname van kinderen en
					 jongeren aan cultuur te vergroten. Op basis van de regeling «versterking
					 cultuureducatie in het primair onderwijs» is er voor leerlingen in het
					 schooljaar 2011–2012 € 10,90 per leerling beschikbaar. Deze regeling
					 bevordert dat scholen hun visie op de functie van cultuureducatie in het
					 lesprogramma verder ontwikkelen en deze visie in samenwerking met hun culturele
					 omgeving in een samenhangend geheel van cultuureducatieve activiteiten
					 vertalen. In het voortgezet onderwijs is het vak «culturele en kunstzinnige
					 vorming» onderdeel van het curriculum. Daarnaast krijgen alle leerlingen in
					 het voortgezet onderwijs in het schooljaar 2011–2012 een cultuurkaart om
					 culturele activiteiten te kunnen bezoeken. Aan de kaart is een tegoed gekoppeld
					 van € 15. Na het schooljaar 2011–2012 zijn er geen rijksmiddelen meer
					 beschikbaar voor de cultuurkaart, conform Regeerakkoord.
 

					 Internationaal Cultuurbeleid (Kunsten) 

				 
 
 De bewindspersonen van OCW, EL&I en BuZa hebben een
						programma in het leven geroepen om de internationale positie van de sectoren
						design, mode en architectuur duurzaam te versterken (Kamerstuk
						31 482, nr.
						17). Onder de naam «Dutch Design, Fashion and Architecture» zullen
						overheid, sectorinstituten en brancheorganisaties van de betrokken sectoren dit
						programma gezamenlijk vormgeven. Het programma loopt van 2009 tot en met
						2012.
 In 2012 zullen in het kader van 400 jaar diplomatieke
						betrekkingen met Turkije culturele activiteiten en uitwisselingen plaatsvinden.
						Tevens zullen culturele follow-ups naar aanleiding van eerder opgezette
						programma’s in China en Brazilië worden gerealiseerd.
 
 

					 Overig Kunsten: Architectuur 

				 
 Architectuur en ontwerp dragen bij aan het oplossen van
					 maatschappelijke en ruimtelijke vraagstukken en stimuleren de economische
					 ontwikkeling. Het kabinet wil inzetten op het stimuleren van goed
					 opdrachtgeverschap en het bij elkaar brengen van vraag en aanbod. Inzet op
					 talentontwikkeling en innovatie is van belang. Op basis van de tussenevaluatie
					 van het lopende beleid en de adviezen van de Raad voor Cultuur en het College
					 van Rijksadviseurs werken het ministerie van OCW en IenM, in samenwerking met
					 BZK en EL&I, aan een vervolg op het architectuurbeleid. De huidige
					 architectuurnota «Een cultuur van ontwerpen. Visie architectuur en ruimtelijk
					 ontwerp (2009–2012)» is ondertekend door IenM, EL&I, BZK en OCW. Het
					 nieuwe architectuurbeleid wordt in 2012 gepresenteerd.
 

					 Overig Kunsten: overige instrumenten 

				 
 Hier vallen diverse instrumenten onder, zoals
					 bijvoorbeeld pensioenbijdragen, flankerend beleid WWIK en subsidies voor een
					 aantal instellingen dat niet via de BIS een meerjarige exploitatiesubsidie
					 krijgt.
 

					 Verbreden inzet Cultuur (Letteren en Bibliotheken) 

				 
 Dit betreft verschillende kleine posten, waaronder
					 middelen voor innovatie in de letterensector.
 

					 Beelden voor de toekomst 

				 
 Dit project wordt uitgevoerd door een consortium bestaande
					 uit het Nederlands Instituut voor Beeld en Geluid, het Eye Film Instituut
					 Nederland, het Nationaal Archief en de Stichting Nederland Kennisland. Het doel
					 van «Beelden voor de toekomst» is belangrijke delen uit de audiovisuele
					 collecties van Beeld en Geluid, het Filmmuseum en het Nationaal Archief te
					 conserveren, te digitaliseren en vervolgens beschikbaar te maken voor het
					 publiek, de creatieve industrie en voor educatieve doeleinden.
 

					 Bibliotheekvernieuwing 

				 
 Het budget van 2012 voor bibliotheekvernieuwing wordt vrijwel
					 geheel ingezet voor de realisatie van de landelijke digitale bibliotheek:
					 «Bibliotheek.nl». De website
					 www.bibliotheek.nl wordt de digitale
					 toegangspoort tot de collecties en diensten van Nederlandse openbare
					 bibliotheken. Gebruikers van de portal zullen alle items uit de vele
					 verschillende collecties (zoals boeken en cd’s) kunnen vinden, bestellen,
					 becommentariëren, etc. Ook de bibliotheken zelf zullen profiteren. Via een
					 gemeenschappelijke website-infrastructuur worden zij online ondersteund met
					 bijvoorbeeld app’s, applicatiebeheer, onderhoud en beveiliging. Om dit te
					 realiseren, moet een infrastructuur worden gebouwd en onderhouden. OCW heeft
					 voor de infrastructuur de verantwoordelijkheid op zich genomen. Een belangrijk
					 onderdeel hiervan is de koppeling van systemen, catalogi en dergelijke, van
					 alle 168 bibliotheken en 11 provinciale service-organisaties en die van de
					 Koninklijke Bibliotheek. De content wordt bekostigd door de branche.
 

					 Leesvoorziening leesgehandicapten 

				 
 Het Sectorinstituut Openbare Bibliotheken (SIOB) draagt zorg
					 voor het aanpassen van lectuur voor mensen met een leeshandicap. Dit
					 bibliotheekwerk maakt sinds 2007 deel uit van het openbaar bibliotheekwerk. De
					 uitvoering ervan vindt plaats via onder meer het landelijk werkend Loket
					 aangepast-lezen. Daarnaast zijn er productiebedrijven die zorgdragen voor de
					 vervaardiging en distributie van het aangepaste materiaal (zoals gesproken
					 boeken, braille, grotelettertijdschriften en digitale data). Bij de uitvoering
					 heeft het SIOB aandacht voor het collectiebeleid, voor innovatie in de
					 productie en distributie van producten voor leesgehandicapten en voor andere
					 initiatieven die het publieksbereik onder de beoogde doelgroep kunnen
					 vergroten.
 

					 Programma leesbevordering 

				 
 In 2008 is het programma leesbevordering «Kunst van Lezen»
					 gestart. Dit programma moet ervoor zorgen dat ieder kind (van 0 tot 18 jaar)
					 kennis kan maken met de waarde en het plezier van lezen. Het programma vult het
					 reguliere leesbevorderingsbeleid aan. Het programma zet in op optimale
					 landelijke spreiding van de verschillende activiteiten en maximale deelname van
					 bibliotheken, scholen en andere betrokken partijen.
 

					 Creatieve Industrie 

				 
 De middelen worden ingezet voor een onderzoeksprogramma. Het
					 doel is het ontwikkelen van een kennisbasis, methoden en instrumenten voor het
					 ontwerpen van fysieke en digitale producten en diensten.
 

					 Internationaal Cultuurbeleid (Letteren en Bibliotheken) 

				 
 Het budget is bestemd voor het vergroten van de bekendheid van Nederlandse
					 literatuur in het buitenland. Dit gebeurt door literaire manifestaties en presentaties in het
					 buitenland.
 

					 Overig Letteren en Bibliotheken 

				 
 Hieronder vallen diverse instrumenten, zoals de bijdrage aan
					 de uitvoering van internationale verdragen en de bijdrage voor toezichtstaken.
					 Ook de subsidies voor een aantal instellingen dat geen subsidie krijgt via de
					 BIS en subsidies in het kader van de programma’s «Cultuur en Economie» en
					 «Cultuur en ICT» vallen hier onder.
 

					 Verbreden inzet Cultuur (Cultureel Erfgoed) 

				 
 Vanaf 2012 wordt gewerkt aan versterking van het
					 archiefbestel door uitvoering van de innovatieagenda als uitvloeisel van de
					 archiefvisie, die in 2011 naar de Tweede Kamer is gezonden (Kamerstuk 26 643, nr. 187). Onderdelen van de
					 agenda zijn digitale duurzaamheid, openbaarheid, collectievorming, toegang en
					 bestel. Hierbij wordt nauw samengewerkt met zowel bestuurlijke partners als
					 vertegenwoordigers uit de archiefsector. Binnen het bestel zal het Nationaal
					 Archief zich verder ontwikkelen als kenniscentrum. Via de website
					 www.gahetna.nl verleent het Nationaal Archief
					 digitale diensten aan het publiek. Delen van de collectie zullen in toenemende
					 mate op deze wijze voor een breed publiek toegankelijk worden gemaakt.
 

					 Musea: huisvesting 

				 
 Deze middelen zijn bedoeld voor de huisvesting van de
					 collecties van de rijksgesubsidieerde musea, met als doel deze collecties
					 adequaat onderdak te bieden en toegankelijk te maken voor het publiek.
 

					 Musea: buiten Cultuursubsidies 2009–2012 

				 
 Hieronder vallen subsidies voor instellingen die niet via de
					 BIS een meerjarige exploitatiesubsidie krijgen.
 

					 Erfgoed en Ruimte 

				 
 Vanaf 2013 worden er middelen gereserveerd voor de uitvoering van het programma Erfgoed en Ruimte.
 

					 Monumenten 

				 
 Het monumentenbeleid wordt uitgevoerd op basis van de
					 Monumentenwet 1988. De modernisering van de Monumentenzorg is in 2009 in gang
					 gezet (Kamerstuk 32 156, nr. 1) en heeft geleid tot wetswijzigingen
					 die in mei 2011 door de Eerste Kamer zijn aangenomen (Kamerstuk
					 32 433, nr.
					 A). Kern van dit beleid zijn drie pijlers: het borgen van de
					 cultuurhistorische waarden in de ruimtelijke ordening, eenvoudiger en
					 krachtiger regelgeving, en het stimuleren van herbestemming. Het budget bestaat
					 voor een deel uit restauratie van rijksmonumenten in slechte staat.
					 Rijksmonumenten (geen woonhuismonumenten) die in goede of redelijke staat
					 verkeren, kunnen voor de instandhouding gebruik maken van het Besluit
					 Rijkssubsidiëring Instandhouding Monumenten (BRIM). Eigenaren van
					 woonhuismonumenten kunnen in aanmerking komen voor een tegemoetkoming in de
					 onderhoudskosten (en eventueel lasten en afschrijvingen) door middel van een aftrek
					 «uitgaven voor monumentenpanden» in de inkomstenbelasting. Ten slotte worden er
					 om herbestemming te stimuleren middelen beschikbaar gesteld voor een wind-
					 en waterdichtregeling en een plankostenregeling.
 

					 Archeologie 

				 
 Het archeologiebeleid is er op gericht het archeologisch
					 erfgoed in de bodem te beschermen en te garanderen dat er zorgvuldig met het
					 archeologisch erfgoed in ruimtelijke ontwikkelingen wordt omgegaan. Het
					 archeologiebeleid wordt uitgevoerd op basis van de Monumentenwet 1988. De
					 minister van OCW draagt samen met de ministers van IenM en EL&I
					 verantwoordelijkheid voor het instrument milieueffectrapportage.
					 Verder worden middelen ingezet voor het beheer en onderhoud van Kwaliteitsnorm
					 Nederlandse Archeologie. In 2011 wordt de evaluatie naar de werking van het
					 archeologiebeleid afgerond.
 

					 Projecten en internationale verplichtingen 

				 
 Hieronder vallen diverse projecten en internationale
					 verplichtingen, zoals uitvoering internationale verdragen met bijbehorende
					 contributies, Europese samenwerking, programma gemeenschappelijk cultureel
					 erfgoed.
 
 

					 Archieven 

				 
 Als gevolg van het Regeerakkoord is op de rijksbijdrage aan
					 de Regionale Historische Centra (RHC’s) een korting van € 5 miljoen
					 toegepast. Met de provincies is overeengekomen dat zij met ingang van 2012 zelf
					 betalen voor het bewaren van hun archiefmateriaal in de RHC’s.
 
 
 
 De beleidsartikelen (artikel 15)
 
 ARTIKEL
 15.
 MEDIA
 
 
 
 15.1
 Algemene doelstelling: een divers media-aanbod.
 
 
 
 Omschrijving
 
 Het mediabeleid van de overheid richt zich op radio,
						kranten, opiniebladen, journalistieke en culturele uitingen via internet en,
						uiteraard, televisie. Deze media spelen een prominente rol in de samenleving.
						Ze zijn een bron van kennis en informatie, én podia voor democratisch debat.
						Media geven onze cultuur vorm, zowel in internationaal perspectief, als
						nationaal, lokaal en binnen groepen met een bepaald levensbeschouwelijk of
						maatschappelijk interessegebied. Tenslotte zijn media dragers van kunst en
						vermaak: verhalen, drama, muziek en documentaires. De overheid borgt vier
						publieke belangen in het mediabeleid: onafhankelijkheid, verscheidenheid,
						kwaliteit en toegankelijkheid.
 
 
 
 Verantwoordelijkheid van de minister
 
 
 De minister is verantwoordelijk voor het stelsel van
						 landelijke, regionale en lokale publieke omroepen en de wet- en regelgeving op
						 dat terrein. Zij is ook verantwoordelijk voor de financiering van de landelijke
						 publieke omroep, de wereldomroep en enkele andere aan de omroep verbonden
						 instellingen.
 De minister is verder verantwoordelijk voor het
						 Stimuleringsfonds Nederlandse culturele mediaproducties, het Stimuleringsfonds
						 voor de Pers en voor tijdelijke subsidies aan diverse non-profit initiatieven
						 op het terrein van de media.
 De minister is tot slot verantwoordelijk voor naleving
						 van de Mediawet en het Mediabesluit door de diverse publieke en commerciële
						 media.
 De middelen die de minister ter beschikking heeft,
						 zijn:
 
 
 1.
 Financiering van de landelijke publieke omroep en
								wereldomroep en wetgeving voor alle publieke omroepen (lokaal, regionaal,
								landelijk en wereldomroep).
 
 
 2.
 Wetgeving voor commerciële omroep, vooral
								voortvloeiend uit Europese richtlijnen op het gebied van audiovisuele media en
								interne markt.
 
 
 3.
 Wet- en regelgeving voor de distributie van
								elektronische media.
 
 
 4.
 Financiële steun voor dagbladen, voor
								opinieweekbladen en voor journalistiek en meningsvorming op internet. Hiervoor
								bestaan onder meer de subsidieregelingen van het Stimuleringsfonds voor de
								Pers.
 
 
 5.
 Aanmoedigen van zelfregulering door media via
								bijvoorbeeld de Kijkwijzer van het Nederlands Instituut voor Classificatie van
								Audiovisuele Media (NICAM), de Nederlandse Reclame Code, de Raad voor de
								Journalistiek en de mediacode.
 
 
 6.
 Bescherming en educatie van mediagebruikers, in het
								bijzonder jongeren en hun ouders.
 
 
 
 
 
 
 Beleidswijzigingen
 
 Het Regeerakkoord bevat een pakket aan omvangrijke
						ombuigingen op het mediabudget, die hoofdzakelijk opgebracht moeten worden door
						drie partijen: de landelijke publieke omroep, de wereldomroep en het
						Muziekcentrum van de Omroep (MCO). Vanaf 2013 wordt het mediabudget stapsgewijs
						verlaagd, oplopend tot een bedrag van € 200 miljoen structureel ingaande per
						2015. Verder bespaart het kabinet de komende jaren op de omvang van de
						overheid, waaronder op de uitvoerende zelfstandige bestuursorganen in de
						mediasector. Voor het Commissariaat voor de Media en het bestuursdeel van de
						NOS (deeltijd ZBO) gaat het om een bedrag van € 1,3 miljoen structureel
						vanaf 2018 (Kamerstuk 32 827, nr. 1).
 
 
 
 
 15.2
 Budgettaire gevolgen van beleid
 
 
 Tabel 15.1 Budgettaire gevolgen van beleid artikel 15
						(bedragen x € 1 000)
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 2010
 
 
 2011
 
 
 2012
 
 
 2013
 
 
 2014
 
 
 2015
 
 
 2016
 
 
 
 
 
 
 
 Verplichtingen
 
 
 
 
 894 942
 
 
 
 
 904 688
 
 
 
 
 916 532
 
 
 
 
 862 331
 
 
 
 
 823 011
 
 
 
 
 719 215
 
 
 
 
 729 671
 
 
 
 
 
 Waarvan garantieverplichtingen
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Programma-uitgaven
 
 
 
 
 901 765
 
 
 
 
 905 434
 
 
 
 
 915 954
 
 
 
 
 862 662
 
 
 
 
 823 342
 
 
 
 
 719 546
 
 
 
 
 730 002
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Publieke omroep
 
 
 
 879 367
 
 
 891 511
 
 
 888 526
 
 
 899 650
 
 
 896 130
 
 
 906 640
 
 
 
 
 
 Pers en journalistieke producties
 
 
 
 3 300
 
 
 2 300
 
 
 2 300
 
 
 2 300
 
 
 2 300
 
 
 2 300
 
 
 
 
 
 Bewust mediagebruik
 
 
 
 2 000
 
 
 2 000
 
 
 2 000
 
 
 2 000
 
 
 2 000
 
 
 2 000
 
 
 
 
 
 Stimuleringsfonds Nederlandse culturele
								 mediaproducties
 
 
 
 17 922
 
 
 17 922
 
 
 17 922
 
 
 17 922
 
 
 17 922
 
 
 17 922
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Overige uitgaven (geen Mediawet)
 
 
 
 2 845
 
 
 2 325
 
 
 2 284
 
 
 2 284
 
 
 2 284
 
 
 2 283
 
 
 
 
 
 Overige uitgaven (taakstelling Regeerakkoord)
 
 
 
 
 – 104
 
 
 – 50 370
 
 
 – 100 814
 
 
 – 201 090
 
 
 – 201 143
 
 
 
 
 
 Ontvangsten
 
 
 
 
 228 224
 
 
 
 
 210 023
 
 
 
 
 197 500
 
 
 
 
 190 500
 
 
 
 
 197 500
 
 
 
 
 190 500
 
 
 
 
 197 500
 
 
 
 
 
 
 

					 Toelichting: 

				 
 Het overgrote deel van de middelen is meerjarig verplicht.
					 Alternatieve aanwending vereist wijziging van wet- en regelgeving.
 
 
 Instrumenten
 
 

						Publieke omroep 

					 
 
 De landelijke publieke omroep wordt vanuit de mediabegroting
					 gefinancierd.
 Het kabinet kiest in het Regeerakkoord voor een publieke
						 omroep die garant staat voor een gevarieerd en kwalitatief hoogstaand
						 programma-aanbod voor een breed publiek. Omroepverenigingen met leden vormen
						 het hart van het bestel en waarborgen de pluriformiteit. Het bestel wordt open,
						 bestuurbaar en doelmatig gehouden.
 De concrete uitwerking van dit voorstel is in juni aan de
						 Tweede Kamer gepresenteerd (Kamerstuk
						 32 827, nr.
						 1).
 De afspraken uit het Regeerakkoord kunnen maar op één
						 manier worden verwezenlijkt: door een drastische herschikking van de
						 organisaties die nu uitvoering geven aan de publieke mediaopdracht. Het kabinet
						 neemt daarom maatregelen om de landelijke publieke omroep te moderniseren en te
						 vereenvoudigen, zodat het bestel in 2016 nog maar bestaat uit maximaal acht
						 spelers.
 De wereldomroep verzorgt programma-aanbod dat gericht is
						 op het buitenland en in 2012 nog onderdeel uitmaakt van het publieke
						 omroepbestel. In het Regeerakkoord is verder bepaald dat de wereldomroep zich
						 richt op de kerntaak «het brengen van het vrije woord» en dat de wereldomroep
						 vanaf 2013 wordt gefinancierd uit de begroting van het ministerie van
						 Buitenlandse Zaken.
 Het voornemen in het Regeerakkoord om het Muziekcentrum
						 van de Omroep (MCO) af te schaffen wordt niet geheel uitgevoerd. Met een
						 beperkt budget blijven enkele delen van het MCO bestaan onder meer vanwege de
						 hoge kwaliteit en de grote bijdrage aan het klassieke muziekleven in
						 Nederland.
 

					 Pers en journalistieke producties 

				 
 Het Stimuleringsfonds voor de Pers stimuleert de
					 pluriformiteit van de pers, in het bijzonder in het belang van de informatie- en
					 opinievorming. Als gevolg van digitalisering en convergentie gaat persbeleid
					 vooral over de pluriformiteit van journalistieke content. De functies nieuws,
					 informatievoorziening, opinie en debat worden op allerlei manieren vervuld, op
					 tal van platforms. Het beleid sluit bij deze trend aan.
 De perssector wordt geconfronteerd met dalende oplages en
						 teruglopende advertentie-inkomsten. Dit zet druk op de kwaliteit van de
						 journalistiek en op de diversiteit van het medialandschap. Vanaf 2011 is de in
						 2008 gestarte Innovatieregeling in afgeslankte vorm voortgezet.
 Naast het stimuleren van innovatie in pers en
						 journalistiek gaat het om wet- en regelgeving, het bevorderen van publiek/private samenwerking tussen omroep en pers en onderzoek naar mogelijkheden op
						 dit gebied. Vooral in de regio is het belangrijk dat de band tussen pers en
						 omroep wordt verstevigd. Onderzocht wordt daarom wat de mogelijkheden zijn rond
						 regionale mediacentra.
 

					 Bewust mediagebruik 

				 
 De overheid rekent het tot haar taak kinderen en jongeren
						te beschermen tegen een overdaad aan seks en geweld op televisie. De overheid
						wil dat zij kritisch, actief en bewust met de invloed van media omgaan.
 Het Mediawijsheid Expertisecentrum helpt kinderen,
							 (groot)ouders, opvoeders en leerkrachten actief en verstandig gebruik te maken
							 van media. Er is inmiddels online dienstverlening gerealiseerd via de site
							 www.mediawijzer.net.
 Media, zowel publiek als commercieel, worden
							 gestimuleerd maatschappelijke verantwoordelijkheid te nemen. In de vorm van
							 zelfregulering kunnen bestaande gedragscodes worden verbeterd en nieuwe
							 geïnitieerd.
 

					 Stimuleringsfonds Nederlandse culturele mediaproducties 

				 
 De Stichting stimuleringsfonds Nederlandse culturele
					 mediaproducties (www.mediafonds.nl) bevordert de ontwikkeling en
					 productie van culturele dramaproducties, documentaires, kunst- en
					 kinderprogramma’s en cultuurprojecten van de publieke landelijke en regionale
					 omroep. Het fonds verstrekt productiesubsidies en maakt de ontwikkeling
					 mogelijk van veelbelovende programmaconcepten. Ook organiseert het fonds
					 activiteiten zoals workshops, debatten, conferenties en masterclasses gericht
					 op talentontwikkeling en kwaliteitsbevordering.
 Het kabinet zal zich herbezinnen op de inzet en organisatie
					 van de fondsen die vastgelegd zijn in de Mediawet. Dit is naast het
					 Stimuleringsfonds Nederlandse culturele mediaproducties ook het
					 Stimuleringsfonds voor de Pers. Het kabinet komt met een voorstel voor
					 samenvoeging van de fondsen en de inzet ervan, op een manier die beter past bij
					 de huidige maatschappelijke ontwikkelingen in het algemeen en die in het
					 medialandschap in het bijzonder. Dit voorstel is opgenomen in de brief met de
					 uitwerking van het Regeerakkoord op het onderdeel media, die op 17 juni 2011
					 (Kamerstuk 32 827,
					 nr. 1) naar de Tweede Kamer is verstuurd.
 
 
 
 De beleidsartikelen (artikel 16)
 
 ARTIKEL
 16.
 ONDERZOEK EN WETENSCHAPSBELEID
 
 
 
 16.1
 Algemene doelstelling: het scheppen van een
						internationaal concurrerende onderzoeksomgeving die onderzoekers uitdaagt tot
						optimale wetenschappelijke prestaties en die goed aansluit op maatschappelijke
						behoeften.
 
 
 
 Omschrijving
 
 Door te zorgen dat de omvang, het vernieuwende vermogen en
						de kwaliteit van het publiek gefinancierde Nederlandse onderzoek op peil zijn,
						kan het onderzoeksbestel goed en doelmatig functioneren. Daarom wordt bevorderd
						dat wetenschap en wetenschappers van hoog niveau zijn, dat er voldoende ruimte
						is voor talent en vernieuwing in het wetenschappelijk onderzoek dat het
						onderzoeksbestel goed is aangesloten op internationale en Europese organisaties
						en programma’s, en tevens dat dit onderzoek in ruime mate bijdraagt aan de
						kwaliteit van het hoger onderwijs, aan innovatieve bedrijvigheid en aan het
						oplossen van maatschappelijke vraagstukken.
 
 
 
 Verantwoordelijkheid van de minister
 
 
 De minister is verantwoordelijk voor:
 
 
 •
 het scheppen van voorwaarden voor het doelmatig
								functioneren van een aantal wetenschappelijke instellingen, waaronder
								onderzoeksorganisaties en wetenschappelijke bibliotheekinstellingen. Deze
								instellingen nemen binnen het onderzoeksbestel zowel zelfstandig als in relatie
								tot de universiteiten en bedrijven een belangrijke plaats in;
 
 
 •
 borging van het vernieuwend vermogen en de kwaliteit
								van het Nederlandse onderzoek en de Nederlandse onderzoeksfaciliteiten;
 
 
 •
 de coördinatie van het wetenschapsbeleid op
								nationaal en internationaal niveau;
 
 
 •
 het toezicht op een efficiënte besteding van
								publieke middelen en op voldoende verspreiding van kennis naar de
								maatschappij.
 
 
 
 
 
 Het Nederlandse onderzoeksstelsel in zijn totaliteit
						(publiek en privaat) bestaat uit een verscheidenheid aan instellingen en
						organisaties, die in het stelsel elk hun eigen functie hebben. Dit varieert van
						het uitvoeren van nieuwsgierigheidsgedreven, fundamenteel onderzoek tot sterk
						op vragen uit de praktijk georiënteerd onderzoek in alle disciplines van de
						wetenschap.
 De minister zet een mix van instrumenten in om vanuit
						genoemde verantwoordelijkheden de algemene doelstelling te halen. De
						instrumenten die de minister ter beschikking staan, zijn wet- en regelgeving,
						rijksbijdragen aan instellingen, contributies aan internationale
						onderzoeksorganisaties en specifieke projectsubsidies. Deze worden ingezet
						volgens de strategische beleidsvisie, die te vinden is in de beleidsnotitie
						Kwaliteit in verscheidenheid, de Strategische Agenda Hoger Onderwijs, Onderzoek
						en Wetenschap (Kamerstuk
						31 288, nr.
						194).
 
 
 
 Meetbare gegevens bij de algemene doelstelling
 
 Voor indicatoren over onderzoek en wetenschapsbeleid wordt
						verwezen naar Trends in Beeld 2011 (www.trendsinbeeld.minocw.nl).
 
 
 
 Beleidswijzigingen
 
 
 In het kader van de beleidsherverkaveling op het gebied
						 van het innovatiebeleid zijn de beleidsverantwoordelijkheid en de daarbij
						 behorende begrotingsposten voor TNO, MARIN, NLR en Deltares overgeheveld naar
						 de minister van EL&I.
 Conform de kabinetsreactie op het strategische plan van
						 NWO (Kamerstuk 29 338, nr. 104) worden de verschillende
						 talentinstrumenten van NWO samengevoegd met de Vernieuwingsimpuls in één
						 VI-Talentprogramma. Hierdoor kan NWO scherpere eigen keuzes maken binnen het
						 totaalbudget en kunnen de middelen effectiever en efficiënter worden
						 ingezet.
 In het kader van verdere profilering van het
						 onderzoekslandschap wordt in totaal structureel € 36 miljoen extra ingezet
						 voor investeringen in grootschalige onderzoeksfaciliteiten waaronder
						 ICT-onderzoeksinfrastructuur. Dit bedrag wordt toegevoegd aan het NWO budget.
						 Tevens wordt voor het stimuleren van toegepast onderzoek aan het budget van de
						 NWO stichting STW € 10 miljoen toegevoegd.
 Voor meer informatie hierover wordt verwezen naar de
						 Strategische Agenda Hoger Onderwijs, Onderzoek en Wetenschap (Kamerstuk
						 31 288, nr.
						 194, hoofdstuk 4).
 Naast intensiveringen heeft er een efficiencykorting
						 plaatsgevonden op onderzoek en innovatie.
 
 
 
 
 
 16.2
 Budgettaire gevolgen van beleid
 
 
 Tabel 16.2 Budgettaire gevolgen van beleid artikel 16
						(bedragen x € 1 000)
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 2010
 
 
 2011
 
 
 2012
 
 
 2013
 
 
 2014
 
 
 2015
 
 
 2016
 
 
 
 
 
 
 
 Verplichtingen
 
 
 
 
 927 239
 
 
 
 
 847 347
 
 
 
 
 829 971
 
 
 
 
 802 097
 
 
 
 
 791 710
 
 
 
 
 789 138
 
 
 
 
 788 771
 
 
 
 
 
 Waarvan garantieverplichtingen
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Totale uitgaven
 
 
 
 
 1 235 025
 
 
 
 
 912 888
 
 
 
 
 894 029
 
 
 
 
 868 281
 
 
 
 
 861 162
 
 
 
 
 810 404
 
 
 
 
 809 455
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Programma-uitgaven
 
 
 
 
 1 231 688
 
 
 
 
 909 912
 
 
 
 
 894 029
 
 
 
 
 868 281
 
 
 
 
 861 162
 
 
 
 
 810 404
 
 
 
 
 809 455
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 •
 
 
 NWO
 
 
 319 563
 
 
 325 408
 
 
 312 706
 
 
 311 825
 
 
 308 541
 
 
 304 576
 
 
 304 189
 
 
 
 
 •
 
 
 KNAW 
 
 
 93 517
 
 
 93 460
 
 
 93 439
 
 
 92 401
 
 
 91 387
 
 
 90 310
 
 
 90 193
 
 
 
 
 •
 
 
 Koninklijke Bibliotheek (KB)
 
 
 46 429
 
 
 46 821
 
 
 46 336
 
 
 45 820
 
 
 45 618
 
 
 45 083
 
 
 45 025
 
 
 
 
 •
 
 
 LF TUD bibliotheek
 
 
 7 626
 
 
 7 654
 
 
 7 654
 
 
 7 654
 
 
 7 777
 
 
 7 777
 
 
 7 777
 
 
 
 
 •
 
 
 SURF
 
 
 7 517
 
 
 7 545
 
 
 7 545
 
 
 7 545
 
 
 7 616
 
 
 7 616
 
 
 7 616
 
 
 
 
 •
 
 
 CPG
 
 
 515
 
 
 518
 
 
 518
 
 
 518
 
 
 518
 
 
 518
 
 
 518
 
 
 
 
 •
 
 
 Montesquieu Instituut
 
 
 1 067
 
 
 1 071
 
 
 1 071
 
 
 1 071
 
 
 1 081
 
 
 1 081
 
 
 1 081
 
 
 
 
 •
 
 
 Max Planck Instituut
 
 
 1 600
 
 
 1 600
 
 
 1 606
 
 
 1 606
 
 
 1 621
 
 
 1 621
 
 
 1 621
 
 
 
 
 •
 
 
 NCB
 
 
 5 270
 
 
 5 289
 
 
 5 289
 
 
 5 289
 
 
 5 339
 
 
 5 339
 
 
 5 339
 
 
 
 
 •
 
 
 TNO
 
 
 192 814
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 
 
 •
 
 
 BPRC/ Stichting AAP
 
 
 9 597
 
 
 9 653
 
 
 9 653
 
 
 9 653
 
 
 9 668
 
 
 9 668
 
 
 9 668
 
 
 
 
 •
 
 
 Nationaal Herbarium
 
 
 1 125
 
 
 1 129
 
 
 1 129
 
 
 1 129
 
 
 1 140
 
 
 1 140
 
 
 1 140
 
 
 
 
 •
 
 
 NLR
 
 
 893
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 
 
 •
 
 
 Deltares
 
 
 2 855
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 
 
 •
 
 
 MARIN
 
 
 957
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 
 
 •
 
 
 STT
 
 
 233
 
 
 234
 
 
 234
 
 
 234
 
 
 236
 
 
 236
 
 
 236
 
 
 
 
 •
 
 
 EMBC
 
 
 724
 
 
 740
 
 
 740
 
 
 740
 
 
 740
 
 
 740
 
 
 740
 
 
 
 
 •
 
 
 EMBL
 
 
 4 135
 
 
 4 380
 
 
 4 380
 
 
 4 380
 
 
 4 380
 
 
 4 380
 
 
 4 380
 
 
 
 
 •
 
 
 ESA
 
 
 36 516
 
 
 34 627
 
 
 30 153
 
 
 29 812
 
 
 29 812
 
 
 29 812
 
 
 29 812
 
 
 
 
 •
 
 
 CERN
 
 
 34 527
 
 
 35 525
 
 
 36 254
 
 
 36 254
 
 
 37 016
 
 
 37 016
 
 
 37 016
 
 
 
 
 •
 
 
 ESO
 
 
 6 582
 
 
 6 820
 
 
 7 100
 
 
 7 100
 
 
 7 100
 
 
 7 100
 
 
 7 100
 
 
 
 
 •
 
 
 NEMO
 
 
 3 368
 
 
 3 388
 
 
 3 388
 
 
 3 388
 
 
 3 414
 
 
 3 414
 
 
 3 414
 
 
 
 
 •
 
 
 Nationaal Contactpunt Kaderprogramma (v/h EG-Liaison)
 
 
 413
 
 
 440
 
 
 459
 
 
 480
 
 
 487
 
 
 487
 
 
 487
 
 
 
 
 •
 
 
 NTU/INL
 
 
 3 132
 
 
 3 241
 
 
 3 190
 
 
 3 190
 
 
 3 190
 
 
 3 190
 
 
 3 190
 
 
 
 
 •
 
 
 EIB
 
 
 1 297
 
 
 1 302
 
 
 1 302
 
 
 1 302
 
 
 1 314
 
 
 1 314
 
 
 1 314
 
 
 
 
 •
 
 
 Nationale coördinatie
 
 
 6 216
 
 
 6 797
 
 
 6 389
 
 
 5 826
 
 
 7 436
 
 
 7 443
 
 
 7 443
 
 
 
 
 •
 
 
 Bilaterale samenwerking
 
 
 2 474
 
 
 4 383
 
 
 4 383
 
 
 4 383
 
 
 4 383
 
 
 4 383
 
 
 4 383
 
 
 
 
 •
 
 
 Weerstandsverhoging onderzoekinstellingen (CBRN)
 
 
 2 785
 
 
 2 000
 
 
 2 000
 
 
 1 000
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 
 
 •
 
 
 BSIK
 
 
 19 561
 
 
 33 405
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 
 
 •
 
 
 GATE
 
 
 2 000
 
 
 1 000
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 
 
 •
 
 
 Grootschalige researchfaciliteiten
 
 
 3 902
 
 
 1 830
 
 
 1 830
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 
 
 •
 
 
 Parelsnoer
 
 
 7 750
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 
 
 •
 
 
 SURFnet
 
 
 11 700
 
 
 6 300
 
 
 7 200
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 
 
 •
 
 
 NCB
 
 
 10 000
 
 
 8 400
 
 
 6 900
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 
 
 •
 
 
 ITER-2
 
 
 4 000
 
 
 4 000
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 
 
 •
 
 
 Hersenen en Cognitie
 
 
 4 000
 
 
 4 000
 
 
 3 900
 
 
 3 900
 
 
 2 200
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 
 
 •
 
 
 Genomics
 
 
 40 000
 
 
 44 000
 
 
 44 000
 
 
 40 500
 
 
 40 500
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 
 
 •
 
 
 Kenniswerkers
 
 
 101 811
 
 
 4 579
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 
 
 •
 
 
 Valorisatie
 
 
 0
 
 
 2 500
 
 
 2 500
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 
 
 •
 
 
 Kust- en zeeonderzoek
 
 
 2 035
 
 
 2 500
 
 
 2 500
 
 
 2 500
 
 
 2 500
 
 
 2 500
 
 
 2 500
 
 
 
 
 •
 
 
 Grootschalige research infrastructuur
 
 
 19 000
 
 
 20 000
 
 
 56 000
 
 
 56 000
 
 
 56 000
 
 
 56 000
 
 
 56 000
 
 
 
 
 •
 
 
 STW
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 10 000
 
 
 10 000
 
 
 10 000
 
 
 10 000
 
 
 10 000
 
 
 
 
 •
 
 
 Poolonderzoek
 
 
 2 000
 
 
 1 500
 
 
 1 500
 
 
 1 500
 
 
 1 500
 
 
 1 500
 
 
 1 500
 
 
 
 
 •
 
 
 Gezondheidsonderzoek
 
 
 1 500
 
 
 1 500
 
 
 1 500
 
 
 1 500
 
 
 1 500
 
 
 1 500
 
 
 1 500
 
 
 
 
 •
 
 
 VI-Talentenontwikkeling 
 
 
 208 373
 
 
 169 460
 
 
 168 481
 
 
 169 063
 
 
 165 831
 
 
 163 834
 
 
 163 467
 
 
 
 
 •
 
 
 Nader te verdelen
 
 
 21
 
 
 619
 
 
 506
 
 
 424
 
 
 1 020
 
 
 529
 
 
 509
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 •
 
 
 Uitvoeringsorganisatie DUO
 
 
 288
 
 
 294
 
 
 294
 
 
 294
 
 
 297
 
 
 297
 
 
 297
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 •
 
 
 Apparaatsuitgaven 
								1Met ingang van de begroting 2012 zijn de
									 apparaatsuitgaven opgenomen in de tabel budgettaire gevolgen in artikel 92
									 Apparaat Kerndepartement.
 
 
 3 337
 
 
 2 976
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 
 
 
 Ontvangsten
 
 
 
 
 176 117
 
 
 
 
 101
 
 
 
 
 101
 
 
 
 
 101
 
 
 
 
 101
 
 
 
 
 101
 
 
 
 
 101
 
 
 
 
 
 
 

					 Toelichting: 

				 
 Het overgrote deel van de middelen is meerjarig verplicht.
					 Alternatieve aanwending vereist wijziging van wet- en regelgeving.
 
 
 Instrumenten
 
 Bekostiging van de nationale onderzoeksinstellingen
							 NWO, KNAW en KB.
 
 Hiermee stelt de minister deze organisaties in staat om binnen
							 de wettelijke kaders en in lijn met de vierjaarlijkse strategische agenda en
							 strategische plannen van de instellingen hun missies en doelstellingen te
							 realiseren. Die zijn gericht op het bevorderen van de kwaliteit van het
							 wetenschappelijk onderzoek in Nederland, een optimale overdracht van nieuwe
							 kennis en het initiëren en stimuleren van ontwikkelingen daarin.
 Contributies aan de grote internationale
							 onderzoeksorganisaties ESA, ESO, CERN, EMBL en EMBC.
 Door deelname van
							 Nederland aan deze intergouvernementele organisaties krijgen onze
							 wetenschappelijke onderzoekers toegang tot unieke en dure
							 onderzoeksfaciliteiten en internationale netwerken van toponderzoekers. Deze
							 deelname is mede van groot belang voor het functioneren van ons nationale
							 onderzoeksbestel.
 Diverse subsidies voor stichtingen en centra met een
							 specifieke rol in de kennisinfrastructuur.
 Het gaat hier om bijdragen aan:
 
 
 –
 Stichting SURF voor grensverleggende
								 ict-innovaties. Hierdoor kunnen onderzoek en het hoger onderwijs optimaal
								 gebruik maken van de mogelijkheden van ict om hun kwaliteit te verbeteren. Deze
								 middelen zullen conform de kabinetsreactie op het advies van ICTRegie over de
								 ICT-onderzoeksinfrastructuur in Nederland (Kamerstuk
								 26 643, nr.
								 140) worden ingezet voor de versterking van de
								 ict-onderzoeksinfrastructuur zoals computernetwerken (SURFnet, Gigaport),
								 E-science en High Performance Computing;
 
 
 –
 bijdrage aan de wetenschappelijke bibliotheek van
								 de TUD, dit vanwege haar instellingsoverstijgende functie voor alle
								 universiteitsbibliotheken;
 
 
 –
 het Biomedical Primate Research Centre (BPRC) voor
								 het primatenonderzoek en de huisvesting van primaten en subsidie aan de
								 Stichting AAP voor het verzorgen van de opvang van de BPRC chimpansees;
 
 
 –
 Naturalis voor de totstandkoming van het Nederlands
								 Centrum voor Biodiversiteit (NCB). Op termijn zal het Nationaal Herbarium
								 hierin opgaan;
 
 
 –
 het Max Planck Instituut voor psycholinguïstiek
								 onderzoek;
 
 
 –
 het Nederlands Centrum voor Wetenschaps- en
								 techniekcommunicatie (NCWT) voor het science center NEMO en andere regionale
								 science centra en voor de Oktober Kennismaand.
 
 
 Opdracht aan het Nationaal Contactpunt Kaderprogramma (v/h EG-Liaison). 
 Deze bestaat voor het ondersteunen en
							 stimuleren van een zo groot mogelijke Nederlandse participatie in het
							 EU-Kaderprogramma voor onderzoek en ontwikkeling.
 Projectsubsidies aan diverse voormalige FES-projecten.
 Het gaat hier om innovatieve onderzoeksprojecten en investeringsimpulsen in
							 onderzoeksfaciliteiten waarbij sprake is van co-financiering door
							 kennisinstellingen, andere departementen en bedrijven. Het kabinet heeft
							 besloten de voeding van het FES stop te zetten en de middelen uit het FES voor
							 de lopende projecten over te boeken naar de begroting van de penvoerende
							 ministeries. Daarmee vallen deze projecten nu onder het verantwoordingsregime
							 van OCW. De meeste projecten sluiten aan op de doelstellingen van het nieuwe
							 bedrijfslevenbeleid.
 Bijdragen met een structureel karakter aan diversen:
 
 
 –
 NWO voor grote infrastructurele
								 onderzoeksvoorzieningen voor de uitvoering van projecten die geselecteerd
								 worden op grond van de resultaten van de nationale roadmap commissie. Met de
								 inzet van deze middelen worden onze onderzoekers in de gelegenheid gesteld om
								 te kunnen werken met onderzoeksfaciliteiten van wereldniveau;
 
 
 –
 NWO voor het uitvoeren van een integraal
								 persoonsgebonden talentprogramma waarin naast de «Vernieuwingsimpuls» ook de
								 voormalige middelen voor de specifieke doelgroepen zullen opgaan. Doelen zijn
								 via competitie op basis van wetenschappelijke kwaliteit voldoende ruimte te
								 geven aan (jonge) veelbelovende onderzoekers, excellentie in het onderzoek te
								 bevorderen, en te zorgen voor een adequate in- en doorstroom van onderzoekers
								 zodat er verbetering optreedt in hun loopbaanperspectieven.
 
 
 
 
 
 De beleidsartikelen (artikel 25)
 
 ARTIKEL
 25.
 EMANCIPATIE
 
 
 
 25.1
 Algemene doelstelling: Het bevorderen van
						emancipatie.
 
 
 
 Omschrijving
 
 
 Het kabinet wil de emancipatie bevorderen: de emancipatie
						 van meisjes en vrouwen en de emancipatie van lesbische vrouwen, homoseksuele
						 mannen, biseksuelen en transgenders (LHBT).
 Doel is de veiligheid van vrouwen, homoseksuelen en
						 transgenders te vergroten en de participatie van vrouwen in alle lagen en
						 sectoren van de arbeidsmarkt te bevorderen.
 Homoseksuele paren moeten veilig hand in hand over straat
						 kunnen lopen en jongeren moeten veilig uit de kast kunnen komen. Meisjes moeten
						 zich beschermd weten tegen seksuele intimidatie en geweld. Vrouwen moeten zich
						 ondersteund en uitgedaagd voelen in hun ambitie om in alle sectoren van de
						 arbeidsmarkt te participeren en door te groeien naar topfuncties.
 Een positieve houding en beeldvorming ten aanzien van
						 homoseksuele relaties en vrouwen met ambitie dienen vanzelfsprekend te
						 worden.
 
 
 
 
 Verantwoordelijkheid van de minister
 
 
 De minister is verantwoordelijk voor het bevorderen van
						 de emancipatie van meisjes en vrouwen en voor de emancipatie van lesbische
						 vrouwen, homoseksuelen, biseksuelen en transgenders.
 De instrumenten die de minister ter beschikking heeft,
						 zijn wet-en regelgeving, subsidies en communicatie naar het beleidsveld.
						 Gemeenten en provincies ontvangen via decentralisatie-uitkeringen een bijdrage
						 voor de uitvoering van de samenwerkingsafspraken over versterking van het
						 lokale emancipatiebeleid.
 
 
 Uitgangspunt voor de verantwoordelijkheid van de minister
					 is:
 

					 Eigen kracht en talent van mensen 

				 
 
 Vrouwenemancipatie en homo-emancipatie zijn primair de
						verantwoordelijkheid van mensen – vrouwen én mannen, homoseksuelen én
						heteroseksuelen, bedrijven en maatschappelijke instellingen – zelf.
 De minister heeft een rol daar waar emancipatie geen kans
						krijgt en de veiligheid en participatie achterblijven.
 De minister wil de eigen kracht en het talent van mensen
						zelf aanspreken en actief benutten om voortgang te boeken. Op eigen kracht en
						met hun talent kunnen mensen veel bereiken.
 Hiertoe is een cultuurverandering nodig, vooral daar waar
						de emancipatie, veiligheid en participatie achterblijven.
 Om de gewenste cultuur aan te jagen en te ondersteunen,
						worden initiatieven in de samenleving ondersteund en verspreid die zichtbaar
						bijdragen aan het emancipatieproces, de veiligheid en participatie.
 Daarbij werkt OCW nauw samen met de vakdepartementen SZW,
						EL&I, BZK, VenJ en VWS die stelselverantwoordelijk zijn en met gemeenten,
						bedrijven en maatschappelijke partners. Er wordt daarbij voortgebouwd op de
						ervaringen en samenwerkingsverbanden van de afgelopen jaren en een zwaarder
						accent gelegd op veiligheid en betaald werk voor iedereen.
 
 

					 Internationale voortrekkersrol van Nederland zichtbaar maken 

				 
 
 De rechten en de fundamentele gelijkheid en
						gelijkwaardigheid van vrouwen liggen vast in het VN Vrouwenverdrag. Nederland
						zal zich actief blijven inzetten voor de verbetering van de positie van meisjes
						en vrouwen in de wereld, in het bijzonder voor de seksuele en reproductieve
						gezondheid en rechten van meisjes en vrouwen. Ook zal Nederland een
						voorbeeldrol vervullen binnen de NAVO bij de versterking van de rol van vrouwen
						in vraagstukken van vrede en veiligheid.
 Nederland wil samen met gelijkgestemde landen komen tot een
						betere internationale bescherming van de rechten en veiligheid van
						homoseksuelen en transgenders. Ook zal Nederland actief bijdragen aan de
						veiligheid van homoseksuelen en transgenders in Europa.
 
 
 
 Meetbare gegevens bij de algemene doelstelling
 
 Voor indicatoren over emancipatie wordt verwezen naar
						Trends in Beeld 2011 (www.trendsinbeeld.minocw.nl).
 
 
 
 Beleidswijzigingen
 
 
 Het homo-emancipatiebeleid wordt verbreed en verdiept.
						 Hiertoe wordt het budget voor homo-emancipatie vanuit het budget
						 vrouwenemancipatie opgehoogd van € 3,5 miljoen naar € 5,5 miljoen per
						 jaar.
 In het vrouwenemancipatiebeleid wordt een zwaarder accent
						 gelegd op jongeren en op de brede groep van alle laagopgeleide vrouwen,
						 allochtoon én autochtoon.
 De internationale voortrekkersrol van Nederland op het
						 terrein van seksuele geaardheid en gezondheidsrechten voor vrouwen en de
						 rechten van lesbische vrouwen, homoseksuelen, biseksuelen en transgenders wordt
						 krachtig voortgezet.
 
 
 
 
 
 25.2
 Budgettaire gevolgen van beleid
 
 
 Tabel 25.2 Budgettaire gevolgen van beleid artikel 25
						(bedragen x € 1 000)
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 2010
 
 
 2011
 
 
 2012
 
 
 2013
 
 
 2014
 
 
 2015
 
 
 2016
 
 
 
 
 
 
 
 Verplichtingen
 
 
 
 
 18 347
 
 
 
 
 11 214
 
 
 
 
 14 554
 
 
 
 
 16 654
 
 
 
 
 17 544
 
 
 
 
 17 833
 
 
 
 
 17 833
 
 
 
 
 
 Waarvan garantieverplichtingen
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Totale uitgaven
 
 
 
 
 16 729
 
 
 
 
 18 451
 
 
 
 
 16 630
 
 
 
 
 17 322
 
 
 
 
 17 544
 
 
 
 
 17 833
 
 
 
 
 17 833
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Programma-uitgaven
 
 
 
 
 14 653
 
 
 
 
 16 655
 
 
 
 
 16 630
 
 
 
 
 17 322
 
 
 
 
 17 544
 
 
 
 
 17 833
 
 
 
 
 17 833
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Emancipatie
 
 
 
 
 11 239
 
 
 
 
 11 824
 
 
 
 
 10 967
 
 
 
 
 11 659
 
 
 
 
 11 826
 
 
 
 
 12 116
 
 
 
 
 12 116
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Homo-emancipatie
 
 
 
 
 3 414
 
 
 
 
 4 681
 
 
 
 
 5 513
 
 
 
 
 5 513
 
 
 
 
 5 568
 
 
 
 
 5 567
 
 
 
 
 5 567
 
 
 
 
 
 
 Uitvoeringsorganisatie
								DUO
 
 
 
 
 
 150
 
 
 
 
 150
 
 
 
 
 150
 
 
 
 
 150
 
 
 
 
 150
 
 
 
 
 150
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Apparaatsuitgaven 
								1Met ingang van de begroting 2012 zijn de
									 apparaatsuitgaven opgenomen in de tabel budgettaire gevolgen in artikel 92
									 Apparaat Kerndepartement.
 
 
 
 
 2 076
 
 
 
 
 1 796
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 
 
 Ontvangsten
 
 
 
 
 1 829
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 
 
 

					 Toelichting: 

				 
 Het overgrote deel van de middelen is meerjarig verplicht.
					 Alternatieve aanwending vereist wijziging van wet- en regelgeving.
 
 
 Instrumenten
 
 

						Emancipatie 

					 
 
 
 Voor de twee grote vrouweninstellingen zijn op grond van de
						Subsidieregeling emancipatie 2011 onderstaande bedragen beschikbaar:
 
 
 •
 Kennisinstituut vrouwenemancipatie € 1,4
							 miljoen
 
 
 •
 Archief vrouwenbeweging € 1,3 miljoen.
 
 
 In 2012 zullen koplopergemeenten Eigen Kracht via een
						decentralisatie-uitkering een bijdrage ontvangen. De verantwoordelijkheid voor
						deze middelen is belegd bij de gemeenten en provincies zelf.
 
 

					 Homo-emancipatie 

				 
 In 2012 zullen actieve LHBT gemeenten via een 
					 decentralisatie-uitkering een bijdrage ontvangen. De verantwoordelijkheid voor
					 deze middelen is belegd bij de gemeenten zelf.
 
 
 
 
 
 4.
 DE NIET-BELEIDSARTIKELEN
 
 
 De niet-beleidsartikelen (artikel 91)
 
 ARTIKEL
 91.
 NOMINAAL EN ONVOORZIEN
 
 Doel van dit artikel is het tijdelijk boeken van
				 sectoroverschrijdende middelen. Zodra een exacte verdeling over de betrokken
				 beleidsartikelen bekend is, worden de middelen naar deze artikelen overgeboekt.
				 Het betreft:
 
 
 •
 Loonbijstelling;
 
 
 •
 Prijsbijstelling;
 
 
 •
 Nader te verdelen.
 
 
 Op deze onderdelen worden dus geen feitelijke uitgaven
				 verantwoord.
 
 
 91.1
 Budgettaire gevolgen
 
 
 Tabel 91.1 Budgettaire gevolgen van artikel 91 (bedragen
						x € 1 000)
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 20101Voor 2010 en 2011 betreft het de standen van
										 voormalig artikel 17.
 
 
 2011
 
 
 2012
 
 
 2013
 
 
 2014
 
 
 2015
 
 
 2016
 
 
 
 
 
 
 
 Verplichtingen
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 13 500
 
 
 
 
 – 56 353
 
 
 
 
 
 Waarvan garantieverplichtingen
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Uitgaven
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 13 500
 
 
 
 
 – 56 353
 
 
 
 
 
 •
 
 
 Loonbijstelling
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 
 
 •
 
 
 Prijsbijstelling
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 
 
 •
 
 
 Nader te verdelen
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 13 500
 
 
 – 56 353
 
 
 
 
 
 Ontvangsten
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 91.2
 Loonbijstelling
 
 In het Regeerakkoord is besloten om een nullijn te hanteren
					 voor de lonen in 2011. Dit betekent dat de loonbijstelling tranche 2011 die aan
					 de departementen is uitgekeerd geen vergoeding bevat voor contractloonstijging,
					 maar alleen voor de ontwikkeling in de sociale werkgeverslasten.
 De loonbijstelling is over de beleidsartikelen verdeeld door
					 middel van een verdeelsleutel die is gebaseerd op de loongevoeligheid van de
					 uitgaven. Zie voor de verdeling het algemene deel van het
					 verdiepingshoofdstuk.
 
 
 
 91.3
 Prijsbijstelling
 
 De prijsbijstelling tranche 2011 is uitgekeerd aan de
					 departementen. OCW heeft een deel van deze prijsbijstelling bij voorjaarsnota
					 ingezet ter dekking van de fasering van de maatregelen Langstudeerders en
					 Passend onderwijs uit het Regeerakkoord. Daarnaast heeft OCW een deel ingezet ter dekking van de taakstellingen voor de zorg en het gemeentefonds/provinciefonds.
 Het resterende deel van de prijsbijstelling is over de
					 beleidsartikelen verdeeld door middel van een verdeelsleutel die is gebaseerd
					 op de prijsgevoeligheid van de uitgaven. Omdat voor 2011 t/m 2013 niet de
					 volledige prijsbijstelling beschikbaar is, is alleen het wettelijk verplichte
					 deel van de prijsbijstelling en de prijsbijstelling voor cultuur en media vanaf
					 2011 uitgedeeld. Vanaf 2014 is de volledige prijsbijstelling uitgedeeld naar de
					 beleidsartikelen. Zie voor de verdeling het algemene deel van het
					 verdiepingshoofdstuk.
 
 
 
 91.4
 Nader te verdelen
 
 Op het onderdeel Nader te verdelen staan middelen die een
					 budgettair effect hebben op meer dan één beleidsartikel en waarvan de
					 verdeling over deze artikelen nog niet bekend is. Het kan daarbij zowel gaan om
					 beleidsintensiveringen als om ombuigingen. Dit onderdeel bevat onder meer:
 
 
 •
 Een incidentele taakstelling van € 59,1 miljoen in
						 2016 die volgt uit de voorjaarsnotabesluitvorming.
 
 
 •
 Een reservering van € 13,5 miljoen in 2015 en € 1,5 miljoen in 2016 benodigd om de herschikkingen uit de begroting 2010 in 2017 en 2018 op te kunnen vangen.
 
 
 
 
 
 De niet-beleidsartikelen (artikel 92)
 
 ARTIKEL
 92.
 APPARAAT KERNDEPARTEMENT
 
 Op dit artikel worden de apparaatsuitgaven van het
				 kerndepartement geraamd. Vanaf 2012 is artikel 92 opgebouwd uit het voormalige
				 artikel 18 (Ministerie Algemeen) en de apparaatskosten van de beleidsdirecties
				 die voorheen op de beleidsartikelen werden geraamd.
 
 
 92.1
 Budgettaire gevolgen
 
 
 Tabel 92.1 Budgettaire gevolgen artikel 92 (bedragen x
						€ 1 000)
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 2010
 
 
 2011
 
 
 2012
 
 
 2013
 
 
 2014
 
 
 2015
 
 
 2016
 
 
 
 
 
 
 
 Verplichtingen
 
 
 
 
 134 679
 
 
 
 
 123 035
 
 
 
 
 143 920
 
 
 
 
 134 429
 
 
 
 
 121 643
 
 
 
 
 118 782
 
 
 
 
 122 036
 
 
 
 
 
 Waarvan garantieverplichtingen
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Uitgaven
 
 
 
 
 134 679
 
 
 
 
 123 035
 
 
 
 
 143 920
 
 
 
 
 134 429
 
 
 
 
 121 643
 
 
 
 
 118 782
 
 
 
 
 122 036
 
 
 
 
 
 
 Ontvangsten
 
 
 
 
 1 414
 
 
 
 
 567
 
 
 
 
 567
 
 
 
 
 567
 
 
 
 
 567
 
 
 
 
 567
 
 
 
 
 567
 
 
 
 
 
 
 Voor 2010 en 2011 worden in bovenstaande tabel uitsluitend
						de apparaatsuitgaven van het voormalige artikel 18 (Ministerie Algemeen)
						gepresenteerd, de apparaatskosten van de beleidsdirecties zijn voor die jaren
						nog bij het beleidsartikel opgenomen.
 
 
 

					 Toelichting: 

				 
 
 Op het artikel Apparaat Kerndepartement staan
						apparaatskosten van de directies, zowel die van de beleidsdirecties als die van
						de niet-beleidsdirecties. Daarnaast worden hier de centrale kostenposten voor
						onder andere huisvesting, automatisering en voorlichting begroot. Tevens worden
						hier de kosten geraamd van tijdelijke directies, zoals de directie Jeugd,
						Onderwijs en Zorg en de directie Voortijdig Schoolverlaten.
 Dit artikel is inclusief de personele en materiële
						taakstelling uit het Regeerakkoord. Het deel van deze taakstelling dat
						betrekking heeft op de Compacte Rijksdienst is hierin verwerkt. De besparingen
						die volgen uit de Compacte Rijksdienst zullen niet alleen neerslaan op dit
						centrale apparaatsartikel, maar ook op de apparaatskosten van de
						uitvoeringsorganisaties, inspecties en raden.
 
 In onderstaande tabel zijn ter informatie de apparaatskosten
					 weergegeven zoals deze direct toe te rekenen zijn aan de verschillende
					 beleidsterreinen. In de voorgaande begrotingen werden deze uitgaven geraamd op
					 afzonderlijke beleidsterreinen.
 
 Tabel 92.2 Apparaatsuitgaven 2012 onderverdeeld naar
						beleidsartikel (bedragen x € 1 miljoen)
 
 
 
 
 
 
 
 DG
 
 
 Bedrag
 
 
 Beleidsartikel waarop het DG werkzaam is
 
 
 
 
 
 
 
 DGPV
 
 
 
 4,4
 
 
 Artikel 1: Primair onderwijs
 
 
 
 
 7,4
 
 
 Artikel 3: Voorgezet onderwijs
 
 
 
 
 2,1
 
 
 Artikel 9: Arbeidsmarkt- en personeelsbeleid
 
 
 
 
 
 DGHBWE
 
 
 
 3,5
 
 
 Artikel 4: Beroepsonderwijs en
								volwasseneneducatie
 
 
 
 
 5,2
 
 
 Artikel 6: Hoger beroepsonderwijs
 Artikel 7: Wetenschappelijk onderwijs
 Artikel 11: Studiefinanciering
 Artikel 12: Tegemoetkoming onderwijsbijdrage en
								schoolkosten
 Artikel 13: Lesgelden
 
 
 
 
 2,9
 
 
 Artikel 16: Onderzoek en wetenschapsbeleid
 
 
 
 
 1,7
 
 
 Artikel 25: Emancipatie
 
 
 
 
 
 DGCM
 
 
 
 8,2
 
 
 Artikel 14: Cultuur
 Artikel 15: Media
 
 
 
 
 
 SG/pSG
 
 
 
 2,0
 
 
 Artikel 8: Internationaal beleid
 
 
 
 
 
 
 Tabel 92.3 Apparaatsuitgaven en -kosten (bedragen x
						€ 1 miljoen)1De cijfers in bovenstaande tabel zijn niet met
							 elkaar te consolideren aangezien het zowel uitgaven als kosten
							 betreft.
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 2010
 
 
 2011
 
 
 2012
 
 
 2013
 
 
 2014
 
 
 2015
 
 
 2016
 
 
 
 
 
 
 
 Totaal ministerie
 
 
 
 
 208,1
 
 
 
 
 194,0
 
 
 
 
 210,8
 
 
 
 
 198,7
 
 
 
 
 185,1
 
 
 
 
 181,5
 
 
 
 
 184,7
 
 
 
 
 
 Kerndepartement
 
 
 134,7
 
 
 123,0
 
 
 143,9
 
 
 134,4
 
 
 121,6
 
 
 118,8
 
 
 122,0
 
 
 
 
 Inspecties
 
 
 66,4
 
 
 64,3
 
 
 60,9
 
 
 58,6
 
 
 57,8
 
 
 57,0
 
 
 57,0
 
 
 
 
 Adviesraden
 
 
 7,0
 
 
 6,7
 
 
 6,0
 
 
 5,7
 
 
 5,7
 
 
 5,7
 
 
 5,7
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Baten-lastendiensten2De apparaatskosten bij de baten-lastendiensten en
									 ZBO’s en RWT’s betreffen naast de apparaatskosten in verband met
									 werkzaamheden voor OCW ook de kosten die verband houden met werkzaamheden die
									 voor tweeden en derden worden uitgevoerd.
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Dienst Uitvoering Onderwijs
 
 
 245,4
 
 
 188,4
 
 
 221,7
 
 
 216,1
 
 
 209,3
 
 
 203,3
 
 
 197,8
 
 
 
 
 Nationaal Archief
 
 
 28,1
 
 
 21,2
 
 
 22,6
 
 
 21,7
 
 
 21,4
 
 
 21,1
 
 
 21,1
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 ZBO's en RWT's
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Stichting fonds voor beeldende kunsten, vormgeving en
								bouwkunst
 
 
 1,8
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Stichting fonds voor de podiumkunsten
 
 
 4,6
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Stichting fonds voor cultuurparticipatie
 
 
 2,5
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Mondriaanstichting
 
 
 1,9
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Stichting Nederlands fonds voor de film 
 
 
 2,9
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Stichting stimuleringsfonds voor de architectuur
 
 
 1,3
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Stichting Nederlands letterenfonds
 
 
 1,3
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Stichting stimuleringsfonds Nederlandse culturele
								mediaproducties (Mediafonds) 
 
 
 
 1,7
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Commissariaat voor de Media (CvdM)
 
 
 
 4,2
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Nederlandse Publieke Omroep (voorheen NOS)
 
 
 
 
 3,1
 
 
 
 
 
 
 
 
 Nederlands Vlaamse Accreditatieorganisatie
								(NVAO)
 
 
 
 
 2,9
 
 
 
 
 
 
 
 
 Koninklijke Nederlandse Academie van Wetenschappen
								(KNAW)
 
 
 76,7
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Koninklijke Bibliotheek (KB)
 
 
 16,2
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Nederlandse Organisatie voor Wetenschappelijk
								Onderzoek (NWO)
 
 
 110,7
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Stichting Participatiefonds
 
 
 
 
 3,0
 
 
 
 
 
 
 
 
 Stichting Vervangingsfonds
 
 
 
 
 11,5
 
 
 
 
 
 
 
 
 Stimuleringsfonds voor de Pers
 
 
 
 0,6
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 College voor examens 
								3Dit bedrag is ook opgenoemen in de reeks
									 kerndepartement omdat het College daar onderdeel vanuit maakt.
 
 
 
 
 3,4
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 

					 Toelichting: 

				 
 
 In bovenstaande tabel zijn niet alle ZBO’s en RWT’s
						van OCW opgenomen. Niet opgenomen zijn ZBO’s en RWT’s waarbij een individuele
						uitvraag in het veld nodig is. Dit betreft ondermeer alle
						onderwijsinstellingen, academische ziekenhuizen en musea. Opgenomen zijn die
						ZBO’s en RWT’s waarbij de gegevens met betrekking tot de apparaatsuitgaven
						uit hoofde van reguliere bestaande informatiestromen beschikbaar zijn. Creatie
						van een extra informatielast wordt niet wenselijk geacht.
 Bij de tabel worden voorts de volgende kanttekeningen
						geplaatst:
 
 
 •
 Wat betreft de ZBO’s KNAW, KB en NWO wordt opgemerkt
							 dat deze ZBO’s met name onderzoekswerkzaamheden verrichten. De bedragen in
							 bovenstaande tabel zijn inclusief de kosten van deze onderzoekers. De bedragen
							 betreffen de realisatie 2010 en omvatten alleen de interne personeelsuitgaven.
 
 
 •
 De Nederlandse publieke omroep is een deeltijd-zbo. Het
							 opgenomen bedrag heeft betrekking op het zbo-deel van de NPO.
 
 
 •
 De vermelde apparaatskosten van de ZBO's betreffen voor een aantal ZBO's de realisatie 2010, voor een aantal ZBO's de raming 2011 en voor een aantal ZBO's de raming 2012.
 
 
 
 
 
 
 92.2
 Ministerie van OCW: de organisatie
 
 

					 Taakstelling Rijk, agentschappen en uitvoerende ZBO’s 

				 
 
 Tabel 92.4: Taakstelling Rijk, agentschappen en
						uitvoerende ZBO’s (bedragen x € 1 miljoen)
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 2012
 
 
 2013
 
 
 2014
 
 
 2015
 
 
 2016
 
 
 Struc.
 
 
 
 
 
 
 
 Opgelegde taakstelling1In de opgelegde taakstelling is de 1,5%
									 efficiëncytaakstelling 2012 van het vorige kabinet meegenomen, samen met de
									 generieke en de additionele taakstelling uit het Regeerakkoord.
 
 
 
 
 10,5
 
 
 
 
 37,5
 
 
 
 
 82,5
 
 
 
 
 110,5
 
 
 
 
 115,8
 
 
 
 
 127,5
 
 
 
 
 
 Totaal Departement
 
 
 5,0
 
 
 17,9
 
 
 39,5
 
 
 52,8
 
 
 55,4
 
 
 61,0
 
 
 
 
 Totaal ZBO’s
 
 
 5,5
 
 
 19,6
 
 
 43,0
 
 
 57,7
 
 
 60,4
 
 
 66,5
 
 
 
 
 
 De taakstelling voor OCW uit het Regeerakkoord loopt
					 (inclusief de taakstelling van 1,5% in 2012 uit de miljoenennota 2011) op tot
					 € 127 miljoen in 2018. OCW heeft deze taakstelling, die bestond uit een
					 generiek deel (4 x 1,5%) en een additioneel deel, conform de door het kabinet
					 gehanteerde grondslagen doorvertaald naar de onder OCW vallende ZBO’s en het
					 departement en de agentschappen.
 Binnen het departement is de generieke taakstelling van 4 x
					 1,5% (efficiencykorting) opgelegd aan alle organisatieonderdelen, inclusief de agentschappen. Voor de additionele taakstelling is eerst
					 gekeken welk deel met centrale maatregelen ingevuld kan worden. Die zijn
					 gevonden in de Compacte Rijksdienst (het centraliseren van de bedrijfsvoering
					 binnen het Rijk) en bij de uitvoeringsorganisatie DUO, waar besparingen zijn
					 gevonden in de meerjarige projectcapaciteit en waar wordt geïnvesteerd in de
					 studiefinancieringssystemen om uiteindelijk menskracht te besparen. De
					 resterende taakstelling, die neerkomt op structureel 1,8% van het apparaatsbudget is
					 toegevoegd aan de taakstelling van alle organisatieonderdelen.
 
 De taakstelling wordt langs drie lijnen ingevuld:
 
 
 –
 beleidsbeëindiging;
 
 
 –
 samenwerking en bundeling – zowel binnen het
							 OCW-concern als interdepartementaal;
 
 
 –
 versobering/optimalisatie van processen.
 
 
 De invulling van de taakstelling heeft consequenties voor
						zowel dit apparaatsartikel als de diverse beleidsartikelen.
 
 

					 Uitvoeringsprogramma Compacte Rijksdienst 

				 
 OCW ziet het uitvoeringsprogramma Compacte Rijksdienst als
					 vertrekpunt voor de toekomstige inrichting van de bedrijfsvoering van de
					 OCW-organisatie. Bovendien biedt het programma handvatten om een deel van de
					 OCW-taakstelling mee te kunnen gaan invullen.
 Om die reden participeert OCW actief in (vooral) die
					 projecten van het programma die grote impact op de OCW-organisatie hebben en/of
					 die naar verwachting leiden tot efficiencyvoordeel. OCW richt zich specifiek op
					 de bedrijfsvoeringsprojecten (P&O, Huisvesting/Facilitair, ICT en Inkoop)
					 en de uitvoeringsprojecten ten aanzien van de uitkeringen aan burgers en
					 rijksincasso. Voor de andere projecten geldt op dit moment vooral dat OCW deze
					 projecten volgt, kritisch meekijkt bij de verdere uitwerking en waar mogelijk
					 zal aanhaken.
 OCW hecht eraan dat de continuïteit van het primaire proces
					 van OCW niet in gevaar komt en dat de consolidatie van de bedrijfsvoering op
					 het niveau van het gehele concern OCW geborgd is. Daarnaast is een afgeronde
					 business case van doorslaggevende betekenis bij deelname. Het moet per
					 saldo wel goedkoper of kwalitatief beter zijn.
 
 
 
 De niet-beleidsartikelen (artikel 93)
 
 ARTIKEL
 93.
 INSPECTIES
 
 Op dit artikel (voorheen artikel 19) worden de
				 apparaatsuitgaven geraamd voor de inspecties van het ministerie: de Inspectie
				 van het Onderwijs en de Erfgoedinspectie.
 Onder de apparaatskosten van de inspecties vallen alle kosten
				 die gemoeid zijn met het functioneren van de inspecties, zowel kosten van
				 personeel, materieel en huisvesting als uitbesteed onderzoek.
 Door het uitvoeren van onderzoeken bij scholen en instellingen
				 beoordeelt de Inspectie van het Onderwijs de kwaliteit van het onderwijs. De
				 Erfgoedinspectie houdt toezicht op de naleving van specifieke wetten en levert
				 een bijdrage aan een juist gebruik, beheer en bewaring van cultureel
				 erfgoed.
 
 
 93.1
 Budgettaire gevolgen
 
 
 Tabel 93.1 Budgettaire gevolgen artikel 93 (bedragen x
						€ 1 000)
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 2010
 
 
 2011
 
 
 2012
 
 
 2013
 
 
 2014
 
 
 2015
 
 
 2016
 
 
 
 
 
 
 
 Verplichtingen
 
 
 
 
 66 406
 
 
 
 
 64 343
 
 
 
 
 60 948
 
 
 
 
 58 571
 
 
 
 
 57 832
 
 
 
 
 56 961
 
 
 
 
 56 984
 
 
 
 
 
 Waarvan garantieverplichtingen
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Uitgaven
 
 
 
 
 66 406
 
 
 
 
 64 343
 
 
 
 
 60 948
 
 
 
 
 58 571
 
 
 
 
 57 832
 
 
 
 
 56 961
 
 
 
 
 56 984
 
 
 
 
 
 •
 
 
 Inspectie van het Onderwijs
 
 
 63 478
 
 
 61 547
 
 
 58 231
 
 
 55 895
 
 
 55 186
 
 
 54 356
 
 
 54 379
 
 
 
 
 •
 
 
 Erfgoedinspectie
 
 
 2 928
 
 
 2 796
 
 
 2 717
 
 
 2 676
 
 
 2 646
 
 
 2 605
 
 
 2 605
 
 
 
 
 
 Ontvangsten
 
 
 
 
 800
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 93.2
 Inspectie van het Onderwijs
 
 
 Hoofdpunten voor 2012 zijn:
 
 
 •
 Het doorontwikkelen van de effectiviteit van het
							 toezicht (minder zeer zwakke scholen, toezicht hoger onderwijs);
 
 
 •
 Het ontwikkelen van een maat voor leerwinst en een set
							 van criteria voor de bepaling van excellentie;
 
 
 •
 Het nadrukkelijker in het toezicht gaan betrekken van
							 het leraarschap. Dit is afhankelijk van het verloop van de behandeling van het
							 wetsvoorstel Wet op het onderwijstoezicht (WOT) inzake risicogericht toezicht
							 en de gewijzigde rol van de Inspectie van het Onderwijs bij het
							 toezichtproces;
 
 
 •
 De invulling van de voor de jaren 2012 t/m 2015
							 opgelegde taakstelling.
 
 
 
 
 
 
 93.3
 Erfgoedinspectie
 
 De Erfgoedinspectie waakt op nationaal niveau over een
					 belangrijk deel van het Nederlandse erfgoed en over de informatiehuishouding
					 bij de centrale overheid. Bovendien draagt de Erfgoedinspectie in het kader van
					 internationale afspraken bij aan de bewaking van het Europese en mondiale
					 erfgoed.
 
 Voor 2012 ligt het accent op:
 
 
 •
 meer concentratie op de effectiviteit van het
							 toezicht;
 
 
 •
 samenwerking met (één van) de andere inspecties daar
							 waar opportuun, bijvoorbeeld het delen van voorzieningen
							 (instrumentontwikkeling) en professionalisering van inspecteurs;
 
 
 •
 verdere ontwikkeling van de interveniërende
							 mogelijkheden van de inspectie.
 
 
 De Erfgoedinspectie sluit hiermee aan bij de rijksbrede
						ontwikkeling van de inspecties.
 
 Het jaarlijkse Erfgoedverslag wordt aangeboden aan zowel de
					 Eerste als Tweede Kamer.
 
 
 
 De niet-beleidsartikelen (artikel 94)
 
 ARTIKEL
 94.
 ADVIESRADEN
 
 
 Op dit artikel (voorheen artikel 20) worden de
					 apparaatsuitgaven geraamd voor de adviesraden van het ministerie: de
					 Onderwijsraad, de Raad voor Cultuur en de Adviesraad voor Wetenschaps- en
					 Technologiebeleid (AWT). Onder de apparaatskosten van de adviesraden vallen
					 alle kosten die gemoeid zijn met het functioneren van de raden, waaronder de
					 vacatiegelden voor de leden van de raden, de kosten van personeel, materieel en
					 huisvesting (voor de ondersteunende secretariaten) en uitbesteed
					 onderzoek.
 De adviesraden verstrekken als onafhankelijke organen
					 adviezen aan en voeren verkenningen uit ten behoeve van regering en
					 Staten-Generaal. Zij spelen in verschillende fasen van de beleidsontwikkeling
					 een rol, variërend van een verkenning over toekomstige ontwikkelingen tot en
					 met een advies over een afgerond wetsontwerp.
 
 
 
 94.1
 Budgettaire gevolgen
 
 
 Tabel 94.1 Budgettaire gevolgen artikel 94 (bedragen x
						€ 1 000)
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 2010
 
 
 2011
 
 
 2012
 
 
 2013
 
 
 2014
 
 
 2015
 
 
 2016
 
 
 
 
 
 
 
 Verplichtingen
 
 
 
 
 6 986
 
 
 
 
 6 699
 
 
 
 
 5 967
 
 
 
 
 5 733
 
 
 
 
 5 684
 
 
 
 
 5 741
 
 
 
 
 5 741
 
 
 
 
 
 Waarvan garantieverplichtingen
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Uitgaven
 
 
 
 
 6 986
 
 
 
 
 6 699
 
 
 
 
 5 967
 
 
 
 
 5 733
 
 
 
 
 5 684
 
 
 
 
 5 741
 
 
 
 
 5 741
 
 
 
 
 
 •
 
 
 Onderwijsraad
 
 
 2 503
 
 
 2 434
 
 
 2 398
 
 
 2 361
 
 
 2 337
 
 
 2 301
 
 
 2 301
 
 
 
 
 •
 
 
 Raad voor Cultuur
 
 
 3 153
 
 
 2 804
 
 
 2 849
 
 
 2 663
 
 
 2 643
 
 
 2 747
 
 
 2 747
 
 
 
 
 •
 
 
 Adviesraad voor Wetenschaps- en
								Technologiebeleid
 
 
 1 330
 
 
 1 461
 
 
 720
 
 
 709
 
 
 704
 
 
 693
 
 
 693
 
 
 
 
 
 Ontvangsten
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 94.2
 Onderwijsraad
 
 
 De Onderwijsraad adviseert, gevraagd en ongevraagd, over de
						hoofdlijnen van het beleid en de wetgeving op het gebied van het onderwijs.
						Gedurende de huidige zittingsperiode werkt de Onderwijsraad op basis van een
						meerjarig adviesprogramma.
 Het gaat om de volgende programmalijnen:
 
 
 •
 Onderwijs en maatschappelijke opgaven;
 
 
 •
 Problemen en verbeteringen in de kernfuncties van het
							 onderwijs;
 
 
 •
 Speciale groepen en onderwijsvormen;
 
 
 •
 Leraren, schoolorganisatie en bestuur.
 
 
 Bij de voorbereiding van dit programma zijn alle relevante
						actoren binnen en buiten het onderwijs betrokken.
 Het werkprogramma voor 2012 wordt op Prinsjesdag aan de
						Staten-Generaal aangeboden. Ook buiten het werkprogramma om worden gedurende
						het jaar zowel door de minister als door de Eerste en Tweede Kamer van de
						Staten-Generaal adviesvragen aan de Onderwijsraad voorgelegd. Ook adviseert de
						Raad gemeentebesturen in specifieke bij wet geregelde gevallen.
 
 
 
 
 94.3
 Raad voor Cultuur
 
 
 De Raad voor Cultuur adviseert op de gebieden van kunst,
						cultuur en media. De Raad adviseert zowel gevraagd als ongevraagd over het
						cultuurbeleid in Nederland. Meestal brengt de Raad advies uit op aanvraag van
						de minister van OCW.
 Naast de beleidsadvisering brengt de Raad voor Cultuur veel
						uitvoeringsadviezen uit op het gebied van archiefvorming en monumentenzorg. Ook
						adviseert de Raad voor Cultuur in het kader van de wet tot behoud van
						cultuurbezit de beide Kamers der Staten-Generaal. Jaarlijks maakt de
						Ministerraad met Prinsjesdag het adviesprogramma van de Raad voor Cultuur voor
						het daaropvolgende jaar openbaar.
 
 
 
 
 94.4
 Adviesraad voor Wetenschaps- en
						Technologiebeleid
 
 De Adviesraad voor Wetenschaps- en Technologiebeleid (AWT)
					 brengt gevraagd en ongevraagd advies uit over de hoofdlijnen van het
					 onderzoeks- en innovatiebeleid. Met het merendeel van deze adviezen beweegt de
					 AWT zich op de beleidsterreinen van de minister van OCW (wetenschapsbeleid) en
					 de minister van EL&I (innovatiebeleid). Het budget van de AWT is dan ook
					 voor de helft afkomstig van de minister van OCW en voor de andere helft van de
					 minister van EL&I (in deze begroting is alleen de bijdrage van OCW
					 opgenomen). Kennis, onderzoek en innovatie zijn ook van belang op andere
					 beleidsterreinen.
 
 De AWT adviseert met enige regelmaat het kabinet als
						geheel, ministers en de Eerste en Tweede Kamer. Naast het uitbrengen van
						adviezen hanteert de AWT ook andere manieren om de inzichten te verspreiden,
						zoals het organiseren van seminars, het houden van lezingen en het fungeren als
						klankbord voor beleidsmakers. Daarnaast produceert de AWT een email-alert.
 
 De AWT verwacht in 2012 adviezen en enkele achtergrondstudies
					 uit te brengen, met behoud van ruimte voor spoedadviezen. De onderwerpen voor
					 het werkprogramma 2012 zijn zorgvuldig afgestemd met de diverse departementen,
					 in het bijzonder de ministeries van OCW en EL&I, met vertegenwoordigers van
					 het parlement en met andere adviesraden.
 
 
 
 
 Paragraaf inzake baten-lastendiensten
 
 5.
 PARAGRAAF INZAKE BATEN-LASTENDIENSTEN
 
 
 
 1.
 DIENST UITVOERING ONDERWIJS
 
 De Dienst Uitvoering Onderwijs (DUO) is de
				 uitvoeringsorganisatie van het ministerie van OCW en levert producten en
				 diensten op het terrein van bekostiging van instellingen, financiering van
				 studenten en informatievoorziening. In deze paragraaf is de begroting opgenomen
				 van DUO.
 
 Tabel 1 Begroting 2012 DUO (bedragen x € 1 000)
 
 
 
 
 
 
 
 2012
 
 
 
 
 
 
 Totaal baten
 
 
 229 534
 
 
 
 
 Totaal lasten 
 
 
 229 534
 
 
 
 
 Saldo van baten en lasten 
 
 
 0
 
 
 
 
 
 
 
 
 Totaal kapitaalontvangsten 
 
 
 0
 
 
 
 
 Totaal kapitaaluitgaven 
 
 
 8 857
 
 
 
 
 
 DUO begroot voor 2012 een exploitatiesaldo van nihil. De
				 kapitaaluitgaven zijn gelijk aan de aflossing van leningen bij het ministerie
				 van Financiën (€ 0,3 miljoen) en de vervangingsinvesteringen (€ 8,6
				 miljoen).
 
 Tabel 2 Begroting van baten en lasten voor het jaar 2012
					 (bedragen x € 1 000)
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Slotwet 2010
 
 
 Vastgestelde begroting 2011
 
 
 2012
 
 
 2013
 
 
 2014
 
 
 2015
 
 
 2016
 
 
 
 
 
 
 
 Baten
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 opbrengst moederdepartement
 
 
 231 070
 
 
 179 610
 
 
 207 791
 
 
 202 750
 
 
 196 574
 
 
 190 987
 
 
 185 579
 
 
 
 
 opbrengst overige departementen
 
 
 11 514
 
 
 14 929
 
 
 10 537
 
 
 10 009
 
 
 9 375
 
 
 8 981
 
 
 8 863
 
 
 
 
 opbrengst derden
 
 
 9 303
 
 
 3 136
 
 
 11 106
 
 
 11 106
 
 
 11 106
 
 
 11 106
 
 
 11 106
 
 
 
 
 rentebaten
 
 
 101
 
 
 100
 
 
 100
 
 
 100
 
 
 100
 
 
 100
 
 
 100
 
 
 
 
 bijzondere baten
 
 
 1 991
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 
 
 
 Totaal baten
 
 
 
 
 253 979
 
 
 
 
 197 775
 
 
 
 
 229 534
 
 
 
 
 223 965
 
 
 
 
 217 155
 
 
 
 
 211 174
 
 
 
 
 205 648
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Lasten
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 apparaatskosten
 
 
 245 400
 
 
 188 410
 
 
 221 704
 
 
 216 135
 
 
 209 325
 
 
 203 344
 
 
 197 818
 
 
 
 
 – 
 
 
 personele kosten
 
 
 
 119 566
 
 
 
 
 112 927
 
 
 
 
 119 080
 
 
 
 
 115 852
 
 
 
 
 113 151
 
 
 
 
 110 403
 
 
 
 
 108 016
 
 
 
 
 
 – 
 
 
 materiële kosten
 
 
 
 125 834
 
 
 
 
 75 483
 
 
 
 
 102 624
 
 
 
 
 100 283
 
 
 
 
 96 174
 
 
 
 
 92 941
 
 
 
 
 89 802
 
 
 
 
 
 rentelasten
 
 
 83
 
 
 200
 
 
 100
 
 
 100
 
 
 100
 
 
 100
 
 
 100
 
 
 
 
 afschrijvingskosten
 
 
 9 915
 
 
 9 165
 
 
 7 730
 
 
 7 730
 
 
 7 730
 
 
 7 730
 
 
 7 730
 
 
 
 
 – 
 
 
 materieel
 
 
 
 6 199
 
 
 
 
 8 422
 
 
 
 
 7 730
 
 
 
 
 7 730
 
 
 
 
 7 730
 
 
 
 
 7 730
 
 
 
 
 7 730
 
 
 
 
 
 – 
 
 
 immaterieel
 
 
 
 3 716
 
 
 
 
 743
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 
 Overige kosten
 
 
 165
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 
 
 – 
 
 
 dotaties voorzieningen
 
 
 
 165
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 
 – 
 
 
 bijzondere lasten
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 
 
 Totaal lasten
 
 
 
 
 255 563
 
 
 
 
 197 775
 
 
 
 
 229 534
 
 
 
 
 223 965
 
 
 
 
 217 155
 
 
 
 
 211 174
 
 
 
 
 205 648
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Saldo van baten en
							 lasten
 
 
 
 
 – 1 584
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 
 
 

				 Toelichting op de begroting van baten en lasten 

				
 

				 Slotwet 2010 

				
 DUO heeft over het jaar 2010, mede als gevolg van het
				 achterwege blijven van de loon- en prijsbijstelling 2010 zoals dit voor het
				 departement geldt, een nadelig saldo gerealiseerd van € 1,6 miljoen wat
				 gedekt wordt vanuit de exploitatiereserve. Het streven voor 2011 en verder is
				 een sluitende begroting.
 

				 Baten 

				
 

				 Opbrengst moederdepartement 

				
 De opbrengst moederdepartement betreft de inkomsten voor
				 geleverde diensten en producten aan de opdrachtgever OCW. De stijging van de
				 opbrengst moederdepartement ten opzichte van de vastgestelde begroting 2011
				 wordt veroorzaakt doordat met ingang van 2012 de projectgefinancierde
				 werkzaamheden, gezien het structurele karakter, meerjarig als baten worden
				 geraamd.
 

				 Opbrengst overige departementen 

				
 Het betreft opbrengsten in verband met de uitvoering van
				 inburgeringstaken in opdracht van het ministerie van BZK, implementatie en uitvoering van het landelijk register
				 kinderopvang voor het ministerie van SZW bekostiging
				 groen onderwijs in opdracht van het ministerie van EL&I.
 

				 Opbrengst derden 

				
 Het betreft hier werkzaamheden voor andere opdrachtgevers dan
				 ministeries en de ontvangen examengelden. De stijging van de opbrengst derden
				 ten opzichte van de vastgestelde begroting 2011 wordt veroorzaakt door de
				 ontvangsten van inburgeringskandidaten welke in 2011 nog werden verantwoord
				 onder opbrengst overige departementen.
 
 Rentebaten
 Het betreft hier een raming van rentebaten op basis van de
					 huidige renteontwikkeling.
 
 

				 Lasten 

				
 

				 Personele kosten 

				
 De personele kosten worden bepaald door de benodigde formatie,
				 die is gerelateerd aan de te leveren prestaties, en de gemiddelde loonkosten.
				 De stijging ten opzichte van de begroting 2011 wordt veroorzaakt door de
				 structurele aard van de projectbezetting meerjarig te ramen.
 

				 Materiële kosten 

				
 De materiële kosten bestaan deels uit vaste lasten, zoals huur
				 gebouwen, facilitaire kosten, kosten informatievoorziening en
				 automatisering.
 

				 Rentelasten 

				
 Dit betreft de te betalen rente in 2012 als gevolg van het
				 beroep op de leenfaciliteit ten behoeve van investeringen in materiële vaste
				 activa.
 

				 Afschrijvingskosten 

				
 De afschrijvingskosten betreffen enkel materiële vaste activa.
				 Het immaterieel vast actief is in 2010 versneld afgeschreven.
 
 Tabel 3 Kasstroomoverzicht voor het jaar 2012 (bedragen x
					 € 1 000)
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Omschrijving
 
 
 Slotwet 2010
 
 
 Vastgestelde begroting 2011
 
 
 2012
 
 
 2013
 
 
 2014
 
 
 2015
 
 
 2016
 
 
 
 
 
 
 
 1.
 
 
 
 
 Rekening-courant RHB
							 1 januari
 
 
 
 
 60 131
 
 
 
 
 68 832
 
 
 
 
 65 375
 
 
 
 
 61 918
 
 
 
 
 58 461
 
 
 
 
 55 004
 
 
 
 
 51 547
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 2.
 
 
 
 Totaal operationele kasstroom 
 
 
 19 334
 
 
 5 400
 
 
 5 400
 
 
 5 400
 
 
 5 039
 
 
 4 587
 
 
 4 587
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 3a.
 
 
 
 
 Totaal investeringen (–)
 
 
 
 
 – 12 913
 
 
 
 
 – 8 543
 
 
 
 
 – 8 543
 
 
 
 
 – 8 543
 
 
 
 
 – 8 182
 
 
 
 
 – 7 730
 
 
 
 
 – 7 730
 
 
 
 
 
 
 3b.
 
 
 
 
 Totaal boekwaarde desinvesteringen
							 (+)
 
 
 
 
 2 594
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 
 
 3.
 
 
 
 Totaal investeringskasstroom
 
 
 – 10 319
 
 
 – 8 543
 
 
 – 8 543
 
 
 – 8 543
 
 
 – 8 182
 
 
 – 7 730
 
 
 – 7 730
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 4a.
 
 
 
 
 Eenmalige uitkering aan
							 moederdepartement (–)
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 
 
 4b.
 
 
 
 
 Eenmalige storting door het
							 moederdepartement (+)
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 
 
 4c.
 
 
 
 
 Aflossingen op leningen
							 (–)
 
 
 
 
 – 314
 
 
 
 
 – 314
 
 
 
 
 – 314
 
 
 
 
 – 314
 
 
 
 
 – 314
 
 
 
 
 – 314
 
 
 
 
 – 314
 
 
 
 
 
 
 4d.
 
 
 
 
 Beroep op leenfaciliteit
							 (+)
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 
 
 4.
 
 
 
 Totaal financieringskasstroom
 
 
 – 314
 
 
 – 314
 
 
 – 314
 
 
 – 314
 
 
 – 314
 
 
 – 314
 
 
 – 314
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 5.
 
 
 
 
 Rekening courant RHB
							 31 december
 
 
 
 
 68 832
 
 
 
 
 65 375
 
 
 
 
 61 918
 
 
 
 
 58 461
 
 
 
 
 55 004
 
 
 
 
 51 547
 
 
 
 
 48 090
 
 
 
 
 
 
 

				 Toelichting op het kasstroomoverzicht: 

				
 De operationele kasstroom is gelijk aan het totaal van de
				 begrote afschrijvingskosten en de mutatie voorzieningen en kortlopende schulden
				 en overlopende passiva. Het totaal van investeringen is gelijk aan de
				 zogenoemde vervangingsinvesteringen voor de materiële vaste activa en zijn
				 gelijk aan de bruto afschrijvingskosten van deze activa. DUO zal voor 2012 en
				 verder nog een leenfaciliteit aanvragen voor het programma vernieuwing
				 studiefinanciering.
 

				 Doelmatigheid 

				
 
 Basisindicatoren zijn de kostprijs en kwaliteit per product
					 of dienst. Doelmatigheid kan meerjarig worden bereikt door een lagere kostprijs
					 (bij gelijke kwaliteit) of een hogere kwaliteit (bij gelijke kostprijs).
 DUO is per 1 januari 2010 opgericht. Hierdoor zijn er geen
					 historische benchmarkgegevens. In de gepresteerde reeks voor DUO (tabel 4)
					 geldt een sterke focus op kostenbeheersing en kwaliteitsverbetering van
					 dienstverlening. De programma’s INFRA (Infrastructuurprojecten) en PVS
					 (programma vernieuwing studiefinanciering) zijn daar belangrijke voorbeelden
					 van. Door deze vernieuwing is het tevens mogelijk de efficiencytaakstelling van
					 het kabinet te realiseren. De indexgetallen van de onderscheiden produkten
					 laten dit zien.
 
 
 Tabel 4 Doelmatigheidsindicatoren
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Slotwet 2010
 
 
 2011
 
 
 2012
 
 
 2013
 
 
 2014
 
 
 2015
 
 
 2016
 
 
 
 
 
 
 
 Generiek Deel
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Omzet Bekostiging Instellingen1Index 2011 is gelijk aan 100. 
 
 
 n.v.t.
 
 
 100,0
 
 
 98,5
 
 
 97,0
 
 
 95,5
 
 
 94,0
 
 
 94,0
 
 
 
 
 Omzet Studiefinanciering
 
 
 n.v.t.
 
 
 100,0
 
 
 97,7
 
 
 95,5
 
 
 92,4
 
 
 87,6
 
 
 87,6
 
 
 
 
 Omzet Examendiensten
 
 
 n.v.t.
 
 
 100,0
 
 
 98,5
 
 
 97,0
 
 
 95,5
 
 
 94,0
 
 
 94,0
 
 
 
 
 Omzet Basisregisters
 
 
 n.v.t.
 
 
 100,0
 
 
 98,5
 
 
 97,0
 
 
 91,7
 
 
 90,2
 
 
 90,2
 
 
 
 
 Omzet Informatiediensten
 
 
 n.v.t.
 
 
 100,0
 
 
 98,5
 
 
 97,0
 
 
 95,5
 
 
 94,0
 
 
 94,0
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Projecttarief per uur2Index is gelijk aan 100. Over
								 de ontwikkeling van het projecttarief moeten nog afspraken worden gemaakt met
								 de eigenaar. Dit heeft een relatie met de verdeling van de taakstelling
								 Compacte Rijksdienst binnen OCW.
 
 
 n.v.t.
 
 
 100,0
 
 
 100,0
 
 
 100,0
 
 
 100,0
 
 
 100,0
 
 
 100,0
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Saldo baten en lasten (%)
 
 
 – 0,6%
 
 
 0,0%
 
 
 0,0%
 
 
 0,0%
 
 
 0,0%
 
 
 0,0%
 
 
 0,0%
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Bezwaarschriften Studiefinanciering t.b.v. aantal voor
							 bezwaar vatbare beslissingen (%)
 
 
 0,5%
 
 
 1,4%
 
 
 1,4%
 
 
 1,4%
 
 
 1,4%
 
 
 1,4%
 
 
 1,4%
 
 
 
 
 Telefonische bereikbaarheid Studiefinanciering
							 (regulier) (%)3In de piek periode augustus tot
								 en met oktober wacht 60% van de klanten niet langer dan 3 minuten.
 
 
 80%
 
 
 ≥ 75%
 
 
 ≥ 75%
 
 
 ≥ 75%
 
 
 ≥ 75%
 
 
 ≥ 75%
 
 
 ≥ 75%
 
 
 
 
 
 

				 Toelichting Doelmatigheidsindicatoren: 

				
 
 
 Omzet/kostprijs per product: DUO
					 aggregeert haar werkzaamheden in de going concern (basiscontract) naar 5
					 producten, te weten Bekostiging instellingen, Studiefinanciering,
					 Examendiensten, Basisregisters en Informatiediensten. De
					 doelmatigheidsindicatoren geven inzicht in de ontwikkeling van de
					 prijsefficiency per product, exclusief volumina ontwikkelingen. Per product
					 gaat het om 6% productiviteitsontwikkeling, aangevuld met specifieke
					 maatregelen binnen de producten basisregisters en studiefinanciering. Met de
					 ingegeven prijsefficiency en de samenhangende doelmatigheidsontwikkeling wordt
					 gestreefd om budgetneutraal te realiseren waarbij de gemaakte kosten vanuit de
					 omzet gedekt worden.
 
 Projecttarief per uur: Het
					 projecttarief per uur is een gemiddeld uurtarief in- en externe inzet ten
					 behoeve van systeem- en procesaanpassingen.
 
 Saldo baten en lasten: DUO
					 begroot en verwacht te realiseren met een exploitatiesaldo van nul.
 
 Bezwaarschriften ten behoeve van aantal voor
					 bezwaar vatbare beslissingen: Het aantal bezwaarschriften met betrekking tot
					 Studiefinanciering en WTOS (Wet tegemoetkoming onderwijsbijdrage schoolkosten)
					 bedraagt maximaal 1,4% van het aantal voor bezwaar vatbare beslissingen.
 
 Telefonische bereikbaarheid
					 Studiefinanciering (regulier): 75% van de klanten die een medewerker
					 willen spreken, krijgt binnen 2 minuten contact. In de piekperiode augustus tot
					 en met oktober wacht 60% van de klanten niet langer dan 3 minuten.
 
 
 
 
 2.
 NATIONAAL ARCHIEF
 
 
 
 2.1
 Algemene toelichting
 
 Het Nationaal Archief beheert de archieven van de
					 rijksoverheid, maar ook archieven van maatschappelijke organisaties en
					 individuele personen die van nationaal belang zijn (geweest). In de depots ligt
					 bijna duizend jaar geschiedenis van Nederland opgeslagen in 110 kilometer
					 archieven en in duizenden kaarten, tekeningen en foto’s.
 De missie van het Nationaal Archief is het dienen van ieders
					 recht op informatie en het geven van inzicht in het verleden van ons land
					 door:
 
 
 •
 inzet voor een sterk archiefbestel, een afgewogen beleid
						 voor archiefwaardering en selectie en optimale zorg voor alle
						 rijksarchieven;
 
 
 •
 de nationale archiefcollectie in Den Haag te beheren en
						 on site en on line te presenteren.
 
 
 

					 Nationaal Archief en Regionale Historische Centra 

				 
 Op basis van de Archiefwet 1995 heeft de minister van OCW een
					 specifieke verantwoordelijkheid voor alle rijksarchiefbewaarplaatsen, zijnde
					 het Nationaal Archief in Den Haag en 11 rijksarchiefbewaarplaatsen in de
					 provinciehoofdsteden. De archiefbewaarplaatsen in de provinciehoofdsteden maken
					 deel uit van Regionale Historische Centra (RHC’s). De RHC’s zijn
					 zelfstandige openbare lichamen die vanuit het Rijk en andere partners een
					 bijdrage ontvangen.
 Deze begroting handelt alleen om de baten en lasten van het
					 Nationaal Archief. De rijksbijdragen aan de afzonderlijke RHC’s zijn
					 onderdeel van artikel 14 van de begroting van OCW.
 
 Tabel 1 Begroting Nationaal Archief (bedragen x 1
						000)
 
 
 
 
 
 
 
 2012
 
 
 
 
 
 
 Totaal baten
 
 
 27 533
 
 
 
 
 Totaal lasten
 
 
 27 533
 
 
 
 
 Saldo van baten en lasten
 
 
 0
 
 
 
 
 
 
 
 
 Kapitaalontvangsten
 
 
 2 500
 
 
 
 
 Kapitaaluitgaven
 
 
 3 041
 
 
 
 
 
 
 
 
 2.2
 Baten en lasten
 
 
 Tabel 2 Begroting van baten en lasten Nationaal Archief
						voor het jaar 2012 (bedragen x € 1 000)
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 2010 Slotwet
 
 
 2011 Vastgestelde begroting
 
 
 2012
 
 
 2013
 
 
 2014
 
 
 2015
 
 
 2016
 
 
 
 
 
 
 
 Baten
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Opbrengst moederdepartement
 
 
 22 176
 
 
 17 784
 
 
 20 765
 
 
 19 838
 
 
 19 524
 
 
 19 209
 
 
 19 208
 
 
 
 
 Opbrengst overige departementen
 
 
 197
 
 
 0
 
 
 317
 
 
 317
 
 
 317
 
 
 317
 
 
 317
 
 
 
 
 Opbrengst derden
 
 
 3 354
 
 
 1 037
 
 
 2 944
 
 
 2 944
 
 
 2 944
 
 
 2 944
 
 
 2 944
 
 
 
 
 Rentebaten
 
 
 0
 
 
 50
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 
 
 Bijzondere baten
 
 
 92
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 
 
 Projectmiddelen
 
 
 2 639
 
 
 5 485
 
 
 3 507
 
 
 3 507
 
 
 3 507
 
 
 3 507
 
 
 3 507
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Totaal baten
 
 
 
 
 28 458
 
 
 
 
 24 356
 
 
 
 
 27 533
 
 
 
 
 26 606
 
 
 
 
 26 292
 
 
 
 
 25 977
 
 
 
 
 25 976
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Lasten
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Apparaatskosten
 
 
 28 110
 
 
 21 165
 
 
 24 408
 
 
 23 481
 
 
 23 167
 
 
 22 852
 
 
 22 851
 
 
 
 
 •
 
 
 Personele bekostiging
 
 
 
 10 778
 
 
 
 
 10 246
 
 
 
 
 10 053
 
 
 
 
 10 053
 
 
 
 
 10 053
 
 
 
 
 10 053
 
 
 
 
 10 053
 
 
 
 
 
 •
 
 
 Huisvesting
 
 
 
 5 364
 
 
 
 
 3 594
 
 
 
 
 4 030
 
 
 
 
 4 030
 
 
 
 
 4 030
 
 
 
 
 4 030
 
 
 
 
 4 030
 
 
 
 
 
 •
 
 
 Materiële bekostiging
 
 
 
 11 967
 
 
 
 
 7 325
 
 
 
 
 8 529
 
 
 
 
 7 647
 
 
 
 
 7 333
 
 
 
 
 7 018
 
 
 
 
 7 017
 
 
 
 
 
 •
 
 
 Subsidie CBG
 
 
 
 
 
 1 796
 
 
 
 
 1 751
 
 
 
 
 1 751
 
 
 
 
 1 751
 
 
 
 
 1 751
 
 
 
 
 
 Rentelasten
 
 
 20
 
 
 111
 
 
 90
 
 
 90
 
 
 90
 
 
 90
 
 
 90
 
 
 
 
 Afschrijvingskosten
 
 
 858
 
 
 3 079
 
 
 3 035
 
 
 3 035
 
 
 3 035
 
 
 3 035
 
 
 3 035
 
 
 
 
 •
 
 
 Materieel
 
 
 
 858
 
 
 
 
 1 094
 
 
 
 
 3 035
 
 
 
 
 3 035
 
 
 
 
 3 035
 
 
 
 
 3 035
 
 
 
 
 3 035
 
 
 
 
 
 •
 
 
 Immaterieel
 
 
 
 
 1 985
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Overige kosten
 
 
 452
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 
 
 •
 
 
 Dotaties voorzieningen
 
 
 
 1
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 
 •
 
 
 Buitengewone lasten
 
 
 
 451
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Totaal lasten
 
 
 
 
 29 440
 
 
 
 
 24 355
 
 
 
 
 27 533
 
 
 
 
 26 606
 
 
 
 
 26 292
 
 
 
 
 25 977
 
 
 
 
 25 976
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Saldo van baten en
								lasten
 
 
 
 
 – 982
 
 
 
 
 1
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 
 
 

					 Toelichting: 

				 
 In 2010 heeft het Nationaal Archief het jaar afgesloten met
					 een negatief resultaat. Het verlies was groter dan de mogelijke dekking uit de
					 positieve exploitatiereserve die in de afgelopen jaren was opgebouwd, waardoor
					 er een negatief eigen vermogen ontstaan is. In de eerste suppletoire wet 2011
					 is vastgelegd dat dit negatieve eigen vermogen wordt hersteld binnen het
					 lopende begrotingsjaar.
 

					 Baten 

				 
 

					 Opbrengst moederdepartement 

				 
 De opbrengst van het moederdepartement betreft de inkomsten
					 van het Nationaal Archief voor de geleverde producten en diensten. Deze bestaat
					 uit structurele middelen voor de primaire processen en incidentele middelen
					 voor specifieke eenmalige producten en diensten, zoals de bijdrage voor het in
					 samenwerking met de ministeries aanpakken van de bewerkingsachterstanden van de
					 rijksarchieven (zie voor toelichting op deze aanpak: Kamerstuk
					 29 362, nr.
					 156).
 Vanaf 2012 is de subsidie aan het Centraal Bureau voor
					 Genealogie (CBG) opgenomen, die namens het moederdepartement wordt
					 verstrekt.
 

					 Opbrengst overige departementen 

				 
 Het betreft eenmalige inkomsten van overige departementen
					 voor specifieke eenmalige producten en diensten. In de komende jaren zullen
					 departementen aansluiten op de digitale infrastructuur.
 

					 Opbrengst derden 

				 
 Opbrengsten derden bestaan uit eenmalige inkomsten van derde
					 partijen (onder andere Europese Unie) voor specifieke eenmalige producten en
					 diensten.
 

					 Rentebaten 

				 
 Het betreft hier een raming van rentebaten op basis van de
					 huidige renteontwikkeling.
 

					 Projectmiddelen 

				 
 Dit betreft gelden die vooruit zijn ontvangen voor de
					 ontwikkeling van specifieke eenmalige producten en diensten voor verschillende
					 opdrachtgevers. Onder andere de afschrijvingen van investeringen in het fysieke
					 en digitale depot worden hieruit betaald en meerjarige projecten zoals Beelden
					 voor de Toekomst en de Teruggave archieven Suriname.
 

					 Lasten 

				 
 

					 Personele kosten 

				 
 Personele kosten zijn gebaseerd op een formatie van 136,33
					 fte. vermeerderd met de personele kosten die gepaard gaan met de ontwikkeling
					 van de specifieke eenmalige producten (circa 15 externen).
 

					 Huisvestingskosten 

				 
 Dit betreft de kosten voor huur van het gebouw van het
					 Nationaal Archief en de met dit gebouw samenhangende exploitatiekosten.
 

					 Materiële kosten 

				 
 Dit betreft bijvoorbeeld digitaliseringskosten voor het
					 project Beelden voor de Toekomst en Teruggave archieven Suriname en voor de
					 bewerking («toegankelijk maken») van archieven van particulieren.
 Subsidie Centraal Bureau voor Genealogie (CBG)
 
 
 Vanaf 2012 is het Nationaal Archief de subsidieverstrekker
						voor het CBG namens het moederdepartement. Zowel bij de baten als bij de lasten
						is deze bijdrage zichtbaar.
 
 

					 Rentelasten 

				 
 De rentelasten vloeien voort uit het beroep op de
					 leenfaciliteit in de voorgaande jaren. De gehanteerde rentepercentages zijn
					 conform de rentebrief van het ministerie van Financiën.
 

					 Afschrijvingskosten 

				 
 De stijgende lijn van de afschrijvingskosten wordt
					 veroorzaakt door investeringen in het fysieke en digitale depot en de
					 ontwikkeling van de publieke ruimte.
 
 
 
 2.3
 Kasstroom
 
 
 Tabel 3 Kasstroomoverzicht Nationaal Archief voor het
						jaar 2012 (bedragen x € 1 000)
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 2010
 
 
 2011
 
 
 2012
 
 
 2013
 
 
 2014
 
 
 2015
 
 
 2016
 
 
 
 
 
 
 
 1.
 
 
 
 
 Rekening courant RHB
								1 januari
 
 
 (incl. deposito)
 
 
 
 
 13 351
 
 
 
 
 6 245
 
 
 
 
 4 540
 
 
 
 
 3 134
 
 
 
 
 3 425
 
 
 
 
 3 843
 
 
 
 
 4 211
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 2.
 
 
 
 
 Totaal operationele
								kasstroom
 
 
 
 
 – 3 206
 
 
 
 
 – 1 334
 
 
 
 
 – 865
 
 
 
 
 871
 
 
 
 
 998
 
 
 
 
 898
 
 
 
 
 898
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 3a.
 
 
 Totale investeringen -/-
 
 
 – 3 532
 
 
 – 2 250
 
 
 – 2 550
 
 
 – 1 300
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 
 
 3b.
 
 
 Totale boekwaarde desinvesteringen +/+
 
 
 148
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 
 
 
 3
 
 
 
 
 Totaal
								investeringskasstroom
 
 
 
 
 – 3 384
 
 
 
 
 – 2 250
 
 
 
 
 -2 550
 
 
 
 
 -1 300
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 4a
 
 
 Eenmalige uitkering aan OCW -/-
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 
 
 4b.
 
 
 Eenmalige storting door OCW +/+
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 
 
 4c.
 
 
 Aflossingen op leningen -/-
 
 
 – 146
 
 
 – 371
 
 
 – 491
 
 
 – 580
 
 
 – 580
 
 
 – 530
 
 
 – 530
 
 
 
 
 4d.
 
 
 Beroep op leenfaciliteit +/+
 
 
 0
 
 
 2 250
 
 
 2 500
 
 
 1 300
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 
 
 
 4.
 
 
 
 
 Totaal
								financieringskasstroom
 
 
 
 
 – 146
 
 
 
 
 1 879
 
 
 
 
 2 009
 
 
 
 
 720
 
 
 
 
 – 580
 
 
 
 
 – 530
 
 
 
 
 – 530
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 5.
 
 
 
 
 Rekening courant RHB
								31 december (incl. deposito)
 
 
 
 
 6 615
 
 
 
 
 4 540
 
 
 
 
 3 134
 
 
 
 
 3 425
 
 
 
 
 3 843
 
 
 
 
 4 211
 
 
 
 
 4 579
 
 
 
 
 
 
 

					 Toelichting op het kasstroomoverzicht: 

				 
 De liquiditeitspositie (de rekening-courant) van het
					 Nationaal Archief is in de afgelopen jaren fors afgenomen en zal zich nu weer
					 stabiliseren. Dit werd veroorzaakt door de grote investeringen die in de jaren
					 2007–2010 zijn gedaan in de fysieke en digitale depots. Met de afschrijving
					 op deze investeringen is in 2010 gestart, waardoor de liquiditeit op een
					 gezond niveau terechtkomt. In 2012 zal de leenfaciliteit worden aangesproken
					 voor investeringen die voortvloeien uit de verdere ontwikkeling van de digitale
					 dienstverlening en de digitale opslag (e-depot) en in 2012–2013 voor de
					 inrichting van de verbouwde publieke ruimten.
 
 
 
 2.4
 Overzicht doelmatigheid
 
 
 Tabel 4: Doelmatigheidsindicatoren/kengetallen voor het
						jaar 2012
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Slotwet 2010
 
 
 2011
 
 
 2012
 
 
 2013
 
 
 2014
 
 
 2015
 
 
 2016
 
 
 
 
 
 
 
 Omschrijving Generiek
								Deel
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Kostprijzen per product (groep)
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Verwerven
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Verwerven archieven
 
 
 4 300 
 
 
 4 500 
 
 
 4 500 
 
 
 4 500 
 
 
 4 500 
 
 
 4 500 
 
 
 4 500 
 
 
 
 
 
 
 Begeleiden vaststelling selectielijsten
 
 
 5 100 
 
 
 5 200 
 
 
 5 300 
 
 
 5 300 
 
 
 5 300 
 
 
 5 300 
 
 
 5 300 
 
 
 
 
 
 
 Bewerken particuliere archieven
 
 
 1 500 
 
 
 1 500 
 
 
 1 500 
 
 
 1 500 
 
 
 1 500 
 
 
 1 500 
 
 
 1 500 
 
 
 
 
 
 Beleid & Bestel
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Digitale depotdiensten
 
 
 
 111 100 
 
 
 111 100 
 
 
 111 100 
 
 
 111 100 
 
 
 111 100 
 
 
 111 100 
 
 
 
 
 
 
 Ontwikkelen bestel (selectiebeleid)
 
 
 108 
 
 
 100 
 
 
 100 
 
 
 100 
 
 
 100 
 
 
 100 
 
 
 100 
 
 
 
 
 
 
 Ontwikkelen beleid
 
 
 
 100 
 
 
 100 
 
 
 100 
 
 
 100 
 
 
 100 
 
 
 100 
 
 
 
 
 
 
 Organisatieontwikkeling
 
 
 
 150 000 
 
 
 150 000 
 
 
 150 000 
 
 
 150 000 
 
 
 150 000 
 
 
 150 000 
 
 
 
 
 
 Beheer/behoud
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Opslag papieren archieven
 
 
 22 500 
 
 
 20 700 
 
 
 20 700 
 
 
 20 700 
 
 
 20 700 
 
 
 20 700 
 
 
 20 700 
 
 
 
 
 
 
 Opslag fotoarchief
 
 
 
 8 400 
 
 
 8 400 
 
 
 8 400 
 
 
 8 400 
 
 
 8 400 
 
 
 8 400 
 
 
 
 
 
 
 Opslag kaartenarchief
 
 
 
 500 
 
 
 500 
 
 
 500 
 
 
 500 
 
 
 500 
 
 
 500 
 
 
 
 
 
 
 Opslag digitaal archief
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Beheer/behoud archief
 
 
 30 600 
 
 
 28 600 
 
 
 28 600 
 
 
 28 600 
 
 
 28 600 
 
 
 28 600 
 
 
 28 600 
 
 
 
 
 
 
 Beschikbaarstellen digitale collectie
 
 
 1 
 
 
 1 
 
 
 1 
 
 
 1 
 
 
 1 
 
 
 1 
 
 
 1 
 
 
 
 
 
 
 Onderzoek op archieven
 
 
 105 
 
 
 105 
 
 
 105 
 
 
 105 
 
 
 105 
 
 
 105 
 
 
 105 
 
 
 
 
 
 Presentatie
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Beschikbaar stellen collectie (klassiek)
 
 
 5 
 
 
 5 
 
 
 5 
 
 
 5
 
 
 5 
 
 
 5
 
 
 5
 
 
 
 
 
 
 Online beschikbaarstellen collectie
 
 
 
 8 
 
 
 8 
 
 
 8 
 
 
 8 
 
 
 8 
 
 
 8 
 
 
 
 
 
 
 Presenteren collectie
 
 
 3 
 
 
 34 
 
 
 34 
 
 
 34 
 
 
 34 
 
 
 34 
 
 
 34 
 
 
 
 
 
 
 Marketingcommunicatie van producten
 
 
 15 700 
 
 
 15 800 
 
 
 15 800 
 
 
 15 800
 
 
 15 800
 
 
 15 800
 
 
 15 800
 
 
 
 
 
 Kennis & Innovatie
 
 
 
 
 219 
 
 
 219 
 
 
 219 
 
 
 219 
 
 
 219 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Tarieven/uur 
 
 
 51 
 
 
 51 
 
 
 51 
 
 
 52 
 
 
 52 
 
 
 52 
 
 
 52 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Fte-totaal (excl. externe inhuur)
 
 
 127,08
 
 
 136 
 
 
 134,29
 
 
 134,29
 
 
 134,29
 
 
 134,29
 
 
 134,29
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Baten gedeeld door lasten
 
 
 96,7%
 
 
 101,3%
 
 
 100,0%
 
 
 100,0%
 
 
 100,0%
 
 
 100,0%
 
 
 100,0%
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Omschrijving Specifiek
								Deel
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Verwerven
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Verwerven archieven
 
 
 200
 
 
 200
 
 
 200
 
 
 200
 
 
 200
 
 
 200
 
 
 200
 
 
 
 
 
 
 Begeleiden vaststelling selectielijsten
 
 
 35
 
 
 35
 
 
 35
 
 
 35
 
 
 35
 
 
 35
 
 
 35
 
 
 
 
 
 
 Bewerken particuliere archieven
 
 
 140
 
 
 139
 
 
 140
 
 
 140
 
 
 140
 
 
 140
 
 
 140
 
 
 
 
 
 Beleid & Bestel
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Digitale depotdiensten
 
 
 
 3
 
 
 3
 
 
 3
 
 
 3
 
 
 3
 
 
 3
 
 
 
 
 
 
 Ontwikkelen bestel (selectiebeleid)
 
 
 9 100
 
 
 6 100
 
 
 6 100
 
 
 6 100
 
 
 6 100
 
 
 6 100
 
 
 6 100
 
 
 
 
 
 
 Ontwikkelen beleid
 
 
 
 3 100
 
 
 3 100
 
 
 3 100
 
 
 3 100
 
 
 3 100
 
 
 3 100
 
 
 
 
 
 
 Organisatieontwikkeling
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Beheer/behoud
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Opslag papieren archieven
 
 
 133
 
 
 128
 
 
 128
 
 
 128
 
 
 128
 
 
 128
 
 
 128
 
 
 
 
 
 
 Opslag fotoarchief
 
 
 
 14
 
 
 14
 
 
 14
 
 
 14
 
 
 14
 
 
 14
 
 
 
 
 
 
 Opslag kaartenarchief
 
 
 
 400
 
 
 400
 
 
 400
 
 
 400
 
 
 400
 
 
 400
 
 
 
 
 
 
 Opslag digitaal archief
 
 
 
 126
 
 
 126
 
 
 126
 
 
 126
 
 
 126
 
 
 126
 
 
 
 
 
 
 Beheer/behoud archief
 
 
 110
 
 
 119
 
 
 128
 
 
 128
 
 
 128
 
 
 128
 
 
 128
 
 
 
 
 
 
 Beschikbaarstellen digitale collectie
 
 
 500 000
 
 
 400 000
 
 
 400 000
 
 
 400 000
 
 
 400 000
 
 
 400 000
 
 
 400 000
 
 
 
 
 
 
 Onderzoek op archieven
 
 
 3 087
 
 
 2 972
 
 
 2 972
 
 
 2 972
 
 
 2 972
 
 
 2 972
 
 
 2 972
 
 
 
 
 
 Presentatie
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Beschikbaar stellen collectie (klassiek)
 
 
 416 000
 
 
 416 000
 
 
 416 000
 
 
 416 000
 
 
 416 000
 
 
 416 000
 
 
 416 000
 
 
 
 
 
 
 Online beschikbaarstellen collectie
 
 
 
 100 000
 
 
 100 000
 
 
 100 000
 
 
 100 000
 
 
 100 000
 
 
 100 000
 
 
 
 
 
 
 Presenteren collectie
 
 
 440 000
 
 
 40 000
 
 
 40 000
 
 
 40 000
 
 
 40 000
 
 
 40 000
 
 
 40 000
 
 
 
 
 
 
 Marketingcommunicatie van producten
 
 
 35
 
 
 31
 
 
 31
 
 
 31
 
 
 31
 
 
 31
 
 
 31
 
 
 
 
 
 Kennis & Innovatie
 
 
 
 
 7 994
 
 
 7 994
 
 
 7 994
 
 
 7 994
 
 
 7 994
 
 
 
 
 
 

					 Toelichting op doelmatigheid: 

				 
 Het generieke deel bevat de meest betekenisvolle
					 doelmatigheidsindicatoren in een meerjarig perspectief. De volgende indicatoren
					 zijn hierin opgenomen:
 
 
 •
 De (gemiddeld gewogen) kostprijs per product.
 In 2010 zijn de kostprijzen ontwikkeld en vastgesteld. In mei 2011 heeft een herijking van de kostprijzen
						 per product plaatsgevonden. De begroting voor 2012 is hierop gebaseerd.
 
 
 •
 Het (gemiddeld gewogen) tarief per uur.
 Dit is berekend door de gemiddelde salariskosten te
						 delen door het aantal productieve uren. Door het ministerie van BZK wordt de nullijn voor de jaren
						 2011 en 2012 gehanteerd waardoor in die jaren geen verhoging zichtbaar is. In
						 2013 is er een eenmalige verhoging van 2% te verwachten.
 
 
 •
 Het totaal aantal fte. exclusief externe inhuur.
 In 2012 is een daling van 1,5% geraamd vanwege de
						 taakstelling van het Kabinet Rutte-Verhagen.
 
 
 
 In het specifieke deel zijn de aantallen opgenomen die
						samen met de kostprijs de omzet bepalen. Voor de onderdelen van het primaire
						proces (verwerven – beheren – presenteren van archieven) wordt gerekend met
						aantallen archieven die worden binnengebracht en beheerd. Naast papieren
						archieven (in km’s) betreft dit steeds vaker digitale archieven (in
						terrabites).
 Daarnaast begeleidt het Nationaal Archief jaarlijks het
						proces van de vaststelling van door ministeries en andere overheidsorganen op
						te stellen selectielijsten.
 Tevens zijn er uren geraamd voor ontwikkeling van beleid,
						met name het beleid op het gebied van waardering en selectie van archieven en
						voor onderzoek in de archieven voor klanten en het brede publiek.
 Voor het presenteren van archieven wordt het aantal te
						verwachten bezoeken aan de studiezaal en de digitale collectie via de website
						(www.gahetna.nl) en aan andere
						publieksactiviteiten geraamd.
 
 
 
 
 
 
 6.
 BIJLAGEN
 
 
 Bijlage: RWT’s en ZBO’s
 
 BIJLAGE
 1:
 RWT’S EN ZBO’S
 
 
 Tabel Overzicht apparaatskosten begrotingsgefinancierde
					 ZBO’s en RWT’s (bedragen x € 1 miljoen)
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 RWT
 
 
 ZBO
 
 
 artikel(en)
 
 
 ramingen
 
 
 Apparaatsuitgaven Begrote kosten
 
 
 
 
 
 
 Cultuurfondsen:
 
 
 X
 
 
 X
 
 
 14
 
 
 
 
 
 
 •
 
 
 Stichting fonds voor beeldende kunsten, vormgeving en
							 bouwkunst
 
 
 
 
 
 24,7
 
 
 1,8
 
 
 
 
 •
 
 
 Stichting fonds voor podiumkunsten
 
 
 
 
 
 62,4
 
 
 4,6
 
 
 
 
 •
 
 
 Stichting fonds voor cultuurparticipatie
 
 
 
 
 
 17,7
 
 
 2,5 
 
 
 
 
 •
 
 
 Mondriaanstichting
 
 
 
 
 
 19,5
 
 
 1,9
 
 
 
 
 •
 
 
 Stichting Nederlands fonds voor de film
 
 
 
 
 
 35,4
 
 
 2,9
 
 
 
 
 •
 
 
 Stichting stimuleringsfonds voor de architectuur
 
 
 
 
 
 8,9
 
 
 1,3
 
 
 
 
 •
 
 
 Stichting Nederlands letterenfonds
 
 
 
 
 
 10,8
 
 
 1,3
 
 
 
 
 Stichting stimuleringsfonds Nederlandse culturele
							 mediaproducties (Mediafonds)
 
 
 X
 
 
 X
 
 
 15
 
 
 17,9
 
 
 1,7
 
 
 
 
 Commissariaat voor de Media
 
 
 X
 
 
 X
 
 
 15
 
 
 4,2
 
 
 4,2
 
 
 
 
 Nederlandse Publieke Omroep (voorheen NOS)
 
 
 X
 
 
 X 
							 1Betreft ZBO’s die niet onder de werking van de
								 kaderwet ZBO’s worden gebracht vanwege het ontbreken van openbaar gezag, dan
								 wel omdat het deeltijd-zbo’s betreft.
 
 
 15
 
 
 101,2
 
 
 3,1
 
 
 
 
 Landelijk Omroepbestel
 
 
 X
 
 
 
 15
 
 
 677,1
 
 
 
 
 
 Bevoegde gezagsorganen primair onderwijs
 
 
 X
 
 
 
 1
 
 
 9 539,0
 
 
 
 
 
 Bevoegde gezagsorganen voortgezet onderwijs
 
 
 X
 
 
 
 3
 
 
 6 568,6
 
 
 
 
 
 Regionale Opleidingscentra (ROC's) en
							 vakinstellingen
 
 
 X
 
 
 
 4
 
 
 2 685,9
 
 
 
 
 
 Kenniscentra voor beroepsonderwijs en
							 bedrijfsleven
 
 
 X
 
 
 X
 
 
 4
 
 
 100,7
 
 
 
 
 
 Vereniging voor landelijke organen beroepsonderwijs
							 (COLO)
 
 
 X
 
 
 
 4
 
 
 0,8
 
 
 
 
 
 Instellingsbesturen hogescholen
 
 
 X
 
 
 
 6
 
 
 2 483,1
 
 
 
 
 
 Instellingsbesturen universiteiten
 
 
 X
 
 
 
 7
 
 
 3 219,3
 
 
 
 
 
 Open Universiteit Nederland
 
 
 X
 
 
 
 7
 
 
 40,8
 
 
 
 
 
 Academische Ziekenhuizen
 
 
 X
 
 
 
 7
 
 
 585,4
 
 
 
 
 
 Nederlands Vlaamse Accreditatie Organisatie (NVAO)
 
 
 X
 
 
 X
 
 
 7
 
 
 3,9
 
 
 2,9
 
 
 
 
 Rijksmusea
 
 
 X
 
 
 
 14
 
 
 125,3
 
 
 
 
 
 Koninklijke Nederlandse Academie van Wetenschappen
							 (KNAW)
 
 
 X
 
 
 X
 
 
 16
 
 
 93,1
 
 
 76,7
 
 
 
 
 Koninklijke Bibliotheek (KB)
 
 
 X
 
 
 X
 
 
 16
 
 
 46,2
 
 
 16,2
 
 
 
 
 Nederlandse Organisatie voor Wetenschappelijk Onderzoek
							 (NWO)
 
 
 X
 
 
 X
 
 
 16
 
 
 300,6
 
 
 110,7
 
 
 
 
 Stichting Participatiefonds
 
 
 X
 
 
 X
 
 
 1
 
 
 2,9
 
 
 3,0
 
 
 
 
 Stichting Vervangingsfonds
 
 
 X
 
 
 X
 
 
 1,9
 
 
 11,5
 
 
 11,5
 
 
 
 
 Stimuleringsfonds voor de Pers
 
 
 X
 
 
 X
 
 
 15
 
 
 2,3
 
 
 0,6
 
 
 
 
 College voor Examens
 
 
 
 X
 
 
 3,4
 
 
 6,4
 
 
 3,4
 
 
 
 
 
 Voor de volgende ZBO’s betreffen de vermelde apparaatskosten de realisatie 2010:
 
 
 –
 Stichting fonds voor beeldende kunsten, vormgeving en bouwkunst
 
 
 –
 Stichting fonds voor podiumkunsten
 
 
 –
 Stichting fonds voor cultuurparticipatie
 
 
 –
 Mondriaanstichting
 
 
 –
 Stichting Nederlands fonds voor de film
 
 
 –
 Stichting stimuleringsfonds voor de architectuur
 
 
 –
 Stichting Nederlands letterenfonds
 
 
 –
 Koninklijke Nederlandse Academie van Wetenschappen (KNAW)
 
 
 –
 Koninklijke Bibliotheek (KB)
 
 
 –
 Nederlandse Organisatie voor Wetenschappelijk Onderzoek (NWO)
 
 
 Voor de volgende ZBO’s betreffen de vermelde apparaatskosten de raming 2011:
 
 
 –
 Stichting stimuleringsfonds Nederlandse culturele mediaproducties (Mediafonds)
 
 
 –
 Commissariaat voor de Media
 
 
 –
 Stimuleringsfonds voor de Pers
 
 
 Voor de volgende ZBO’s betreffen de vermelde apparaatskosten de raming 2012:
 
 
 –
 Nederlandse Publieke Omroep (voorheen NOS)
 
 
 –
 Nederlands Vlaamse Accreditatie Organisatie (NVAO)
 
 
 –
 Stichting Participatiefonds
 
 
 –
 Stichting Vervangingsfonds
 
 
 –
 College voor Examens
 
 
 

				 Toelichting op de in de tabel genoemde RWT’s en ZBO’s 

				
 

				 Cultuurfondsen 

				
 In 2012 worden bijdragen verstrekt aan de volgende
				 fondsen:
 
 
 •
 
 Stichting fonds voor beeldende kunsten,
						vormgeving en bouwkunst (www.fondsbkvb.nl)
 
 Het fonds maakt het beeldend kunstenaars, vormgevers,
						architecten en bemiddelaars mogelijk om door middel van subsidies,
						internationalisering en bijzondere projecten hun werk op velerlei wijzen te
						ontwikkelen.
 
 
 •
 
 Stichting fonds voor
						podiumkunsten (www.fondspodiumkunsten.nl)
 
 Het fonds ondersteunt alle vormen van podiumkunsten in
						Nederland: muziek, theater, muziektheater en dans.
 
 
 •
 
 Stichting fonds voor
						cultuurparticipatie (www.cultuurparticipatie.nl)
 
 Het fonds stimuleert de actieve deelname aan het culturele
						leven van inwoners van Nederland, in al hun diversiteit, ongeacht leeftijd,
						herkomst, opleiding en woonplaats op het gebied van amateurkunst,
						cultuureducatie en volkscultuur.
 
 
 •
 
 Mondriaanstichting (www.mondriaanfoundation.nl)
 
 Het fonds ondersteunt en stimuleert bijzondere projecten op
						het gebied van beeldende kunst, vormgeving en musea.
 
 
 •
 
 Stichting Nederlands fonds voor de film
						(www.filmfonds.nl)
 
 Het fonds stimuleert de filmproductie in Nederland, met de
						nadruk op kwaliteit en diversiteit en bevordert een goed klimaat voor de
						Nederlandse filmcultuur.
 
 
 •
 
 Stichting stimuleringsfonds
						voor de architectuur (www.architectuurfonds.nl)
 
 Het fonds voert verschillende subsidieregelingen uit die
						zijn gericht op kennisontwikkeling en kennisuitwisseling van de ontwerpende
						disciplines en het vergroten van de belangstelling voor architectuur,
						stedenbouw, planologie, landschapsarchitectuur en interieurarchitectuur.
 
 
 •
 
 Stichting Nederlands letterenfonds
						(www.letterenfonds.nl)
 
 Het fonds is een fusie per 1 januari 2010 van Stichting
						Fonds voor de Letteren en Stichting Nederlands Literair Productie- en
						Vertalingenfonds. Het fonds bevordert de kwaliteit en diversiteit van de
						Nederlands- en Friestalige letteren, en van literatuur in Nederlandse of Friese
						vertaling.
 Verder bevordert het fonds de productie van kwalitatief
						hoogstaande, oorspronkelijk Nederlands- en Friestalige literaire werken. Het
						bevordert de vertaling van deze werken in andere talen en het bevordert de
						vertaling in het Nederlands en Fries van literaire werken uit moeilijk
						toegankelijke talen.
 
 
 

				 Stichting stimuleringsfonds Nederlandse culturele mediaproducties
				 (www.mediafonds.nl) 

				
 Het Mediafonds bevordert de ontwikkeling en productie van
				 culturele dramaproducties, documentaires, kunst- en kinderprogramma’s en
				 cultuurprojecten van de publieke landelijke en regionale omroep.
 

				 Commissariaat voor de Media (www.cvdm.nl) 

				
 Het Commissariaat ziet toe op de naleving van de Mediawet en de
				 daarop gebaseerde regels. Het garandeert daarmee een eerlijke toegang tot de
				 media en bewaakt de kwaliteit, de diversiteit en de onafhankelijkheid van de
				 informatievoorziening.
 

				 Nederlandse Publieke Omroep (NPO) (www.publiekeomroep.nl) 

				
 De NPO is het samenwerkings- en coördinatieorgaan van de
				 landelijke publieke omroep. Deze taak is per 1 januari 2010 overgegaan van de
				 NOS naar een nieuwe stichting, de NPO.
 

				 Landelijk Omroepbestel 

				
 Het betreft middelen die aan de landelijke publieke omroepen
				 beschikbaar zijn gesteld.
 

				 Bevoegde gezagsorganen primair onderwijs 

				
 Het betreft circa 1 200 bevoegde gezagsorganen van circa
				 7 480 onderwijsinstellingen. Voor zover het onderwijsinstellingen betreft waar
				 de gemeente het bevoegd gezag is, zijn deze instellingen niet aan te merken als
				 RWT.
 

				 Bevoegde gezagsorganen voortgezet onderwijs 

				
 Het betreft circa 350 bevoegde gezagsorganen van circa 650
				 onderwijsinstellingen. Voor zover het onderwijsinstellingen betreft waar de
				 gemeente het bevoegd gezag is, zijn deze instellingen niet aan te merken als
				 RWT.
 

				 Regionale Opleidingscentra (ROC's) en vakinstellingen 

				
 Het betreft circa 57 ROC’s. Een ROC is een
				 samenwerkingsverband van onderwijsinstituten in het middelbaar
				 beroepsonderwijs (mbo) en de Volwasseneneductie in Nederland.
 

				 Kenniscentra voor beroepsonderwijs en bedrijfsleven 

				
 Het betreft 17 kenniscentra die de schakels vormen tussen het
				 onderwijs en het georganiseerde bedrijfsleven. Ze ontwikkelen kwalificaties
				 voor het middelbaar beroepsonderwijs, werven leerbedrijven en bewaken de
				 kwaliteit van deze leerbedrijven.
 

				 Vereniging voor landelijke organen beroepsonderwijs (COLO)
				 (www.colo.nl) 

				
 COLO behartigt de belangen van de 17 Kenniscentra voor
				 beroepsonderwijs en bedrijfsleven. In dat kader fungeert COLO tevens als
				 werkgeversorganisatie. De bijdrage aan COLO heeft ondermeer betrekking op de
				 ontwikkeling van het herontwerp van de kwalificatiestructuur beroepsonderwijs,
				 het oplossen van de stageproblematiek in het mbo en het doen van de zogenaamde
				 internationale diploma-waardering.
 

				 Instellingsbesturen hogescholen 

				
 Het betreft middelen die direct en indirect aan 35 hogescholen
				 beschikbaar worden gesteld.
 

				 Instellingsbesturen universiteiten 

				
 Het betreft middelen die direct en indirect aan 16
				 universiteiten beschikbaar worden gesteld.
 

				 Open Universiteit Nederland (www.ou.nl) 

				
 De Open Universiteit ontwikkelt, verzorgt en bevordert,
				 samenwerkend in netwerken en allianties, hoogwaardig en innovatief hoger
				 afstandsonderwijs.
 

				 Academische Ziekenhuizen 

				
 Het betreft de middelen voor de 8 ziekenhuizen die verbonden
				 zijn aan een universiteit ten behoeve van de opleiding van artsen en ten
				 behoeve van onderzoek.
 

				 Nederlands Vlaamse Accreditatie Organisatie (NVAO) (www.nvao.net)
				 

				
 De NVAO borgt de kwaliteit van het hoger onderwijs in Nederland
				 en Vlaanderen. Zij beoordeelt op onafhankelijke wijze de kwaliteit van de
				 opleidingen, verleent accreditatie, toetst nieuwe opleidingen en de
				 instellingstoets kwaliteitszorg. Daarnaast levert de NVAO een bijdrage aan het
				 vergroten van het kwaliteitsbewustzijn en bevordert zij de internationale
				 samenwerking om tot afstemming en samenhang binnen de Europese hoger
				 onderwijsruimte te komen.
 

				 Rijksmusea 

				
 Het betreft 17 musea die vallen onder de Wet verzelfstandiging
				 rijksmuseale diensten.
 

				 Koninklijke Nederlandse Academie van Wetenschappen (KNAW)
				 (www.knaw.nl) 

				
 De KNAW bevordert als forum, geweten en stem van de wetenschap
				 de kwaliteit en de belangen van de wetenschap en zet zich in voor een optimale
				 bijdrage van de Nederlandse wetenschap aan de culturele, sociale en economische
				 ontwikkeling van de samenleving.
 

				 Koninklijke Bibliotheek (KB) (www.kb.nl) 

				
 De KB brengt als de nationale bibliotheek van Nederland mensen
				 en informatie samen. De KB speelt voorts een centrale rol in de Nederlandse
				 (wetenschappelijke) informatiestructuur en bevordert de duurzame toegang tot
				 digitale informatie in (inter)nationaal verband.
 

				 Nederlandse Organisatie voor Wetenschappelijk Onderzoek (NWO)
				 (www.nwo.nl) 

				
 De NWO heeft als taak het bevorderen van de kwaliteit van
				 wetenschappelijk onderzoek.
 

				 Stichting Participatiefonds (PF) (www.vfpf.nl) 

				
 Het PF is verantwoordelijk voor het beheren en terugdringen van
				 de werkloosheidsuitgaven in het primair onderwijs. Het PF ondersteunt daarnaast
				 scholen bij het opzetten van hun personeels- en mobiliteitsbeleid en
				 individuele medewerkers die werkloos zijn met trainingen en cursussen.
 

				 Stichting Vervangingsfonds (VF) (www.vfpf.nl) 

				
 Het VF betaalt de kosten voor vervangers die scholen moeten
				 inzetten bij ziekte of afwezigheid van personeel en heeft als taak het
				 terugdringen van ziekteverzuim en arbeidsongeschiktheid van onderwijspersoneel
				 in het primair onderwijs door de kwaliteit van de arbeidsomstandigheden en het
				 personeelsbeleid te verbeteren.
 

				 Stimuleringsfonds voor de Pers (www.stimuleringsfondspers.nl) 

				
 Het fonds heeft ten doel het handhaven en bevorderen van de
				 pluriformiteit van de pers, voor zover die van belang is voor de informatie en
				 opinievorming.
 

				 College voor Examens (CvE) (www.cve.nl) 

				
 
 Het College voor Examens (CvE) bestaat sinds 1 oktober 2009.
					 Het is ontstaan uit een samenvoeging van de Centrale Examencommissie
					 Vaststelling Opgaven (CEVO), de Staatsexamencommissie VO en de
					 Staatsexamencommissie Nederlands als Tweede taal (NT2).
 Het College is verantwoordelijk voor de centrale examens en
					 staatsexamens in het voortgezet onderwijs, de examens rekenen en taal in het
					 (middelbaar) beroepsonderwijs en staatsexamens Nederlands als tweede taal.
 
 
 
 Bijlage: Afkortingenlijst
 
 BIJLAGE
 2:
 AFKORTINGENLIJST
 
 
 
 
 
 
 
 
 AWT
 
 
 Adviesraad voor het Wetenschaps- en
								Technologiebeleid
 
 
 
 
 bbl
 
 
 beroepsbegeleidende leerweg
 
 
 
 
 bol
 
 
 beroepsopleidende leerweg
 
 
 
 
 BPRC
 
 
 Biomedical Primate Research Centre
 
 
 
 
 bpv
 
 
 Beroepspraktijkvorming
 
 
 
 
 Bsik
 
 
 Besluit subsidies investeringen
								kennisinfrastructuur
 
 
 
 
 CERN
 
 
 Centre Européen pour la Recherche Nucléaire,
								Europese organisatie voor kern- en hoger energiefysica
 
 
 
 
 CINOP
 
 
 Centrum voor innovatie van opleidingen
 
 
 
 
 Cito
 
 
 Centraal instituut voor toetsontwikkeling
 
 
 
 
 CPG
 
 
 Centrum voor Parlementaire Geschiedenis
 
 
 
 
 EIB
 
 
 Europees Instituut voor Bestuurskunde
 
 
 
 
 EMBC
 
 
 European Moleculair Biology Conference
 
 
 
 
 EMBL
 
 
 European Moleculair Biology Laboratory
 
 
 
 
 ESA
 
 
 European Space Agency
 
 
 
 
 ESO
 
 
 European Southern Observatory, Europese organisatie
								voor astronomisch onderzoek
 
 
 
 
 EU
 
 
 Europese Unie
 
 
 
 
 EVC
 
 
 Erkenning van verworven competenties
 
 
 
 
 FES
 
 
 Fonds Economische Structuurversterking
 
 
 
 
 fte
 
 
 fulltime equivalent (formatie-eenheid of voltijdse
								baan)
 
 
 
 
 HGIS
 
 
 Homogene Groep Internationale Samenwerking
 
 
 
 
 IMON
 
 
 Rapport Internationale Mobiliteit in het
								Onderwijs
 
 
 
 
 ISO
 
 
 Interstedelijk Studentenoverleg
 
 
 
 
 ITER
 
 
 International Thermonuclear Experimental Reactor
 
 
 
 
 Kbb’s
 
 
 Kenniscentra beroepsopleiding bedrijfsleven
 
 
 
 
 KNAW
 
 
 Koninklijke Nederlandse Academie van
								Wetenschappen
 
 
 
 
 LSVb
 
 
 Landelijke Studentenvakbond
 
 
 
 
 MARIN
 
 
 Maritiem Research Instituut Nederland
 
 
 
 
 NLR
 
 
 Nationaal Lucht- en Ruimtevaartlaboratorium
 
 
 
 
 NTU
 
 
 Nederlandse Taalunie
 
 
 
 
 Nuffic
 
 
 Netherlands Universities Foundation For International
								Cooperation
 
 
 
 
 NWO
 
 
 Nederlandse organisatie voor Wetenschappelijk
								Onderzoek
 
 
 
 
 OESO
 
 
 Organisatie voor Economische Samenwerking en
								Ontwikkeling
 
 
 
 
 PISA
 
 
 Programme for International Student Assessment
 
 
 
 
 PRO
 
 
 Praktijkonderwijs
 
 
 
 
 Raak
 
 
 Regionale actie en aandacht voor kennisinnovatie
 
 
 
 
 RHC
 
 
 Regionaal historisch centrum 
 
 
 
 
 RMC
 
 
 Regionale meld- en coördinatiefunctie
 
 
 
 
 ROC
 
 
 Regionaal opleidingscentrum
 
 
 
 
 RWT
 
 
 Rechtspersoon met een wettelijke taak
 
 
 
 
 STT
 
 
 Stichting Toekomstbeeld der Techniek
 
 
 
 
 SURF
 
 
 Samenwerkingsorganisatie voor netwerkdienstverlening
								en informatie- en communicatietechnologie in het hoger onderwijs en
								onderzoek
 
 
 
 
 SUS
 
 
 Stichting UAF Steunpunt
 
 
 
 
 tlo
 
 
 tegemoetkoming lerarenopleiding
 
 
 
 
 TNO
 
 
 Nederlandse organisatie voor Toegepast
								Natuurwetenschappelijk Onderzoek
 
 
 
 
 TS17-
 
 
 Tegemoetkoming onderwijsbijdrage en schoolkosten voor
								leerlingen tot 18 jaar in het voortgezet onderwijs en de beroepsopleidende
								leerweg (volgens hoofdstuk 3 van de WTOS)
 
 
 
 
 TS18+
 
 
 Tegemoetkoming onderwijsbijdrage en schoolkosten voor
								leerlingen ouder dan 18 jaar in (deeltijd) voortgezet onderwijs die geen recht
								meer hebben op vo18+ en studerenden in het hoger onderwijs van 18 jaar en ouder
								aan lerarenopleidingen die geen recht meer hebben op WSF (volgens hoofdstuk 5
								van de WTOS)
 
 
 
 
 TUD
 
 
 Technische Universiteit Delft
 
 
 
 
 UAF
 
 
 Universitair Asiel Fonds
 
 
 
 
 UNESCO
 
 
 United Nations Educational Scientific and Cultural
								Organisation
 
 
 
 
 UNU
 
 
 United Nations University
 
 
 
 
 vavo
 
 
 voortgezet algemeen volwassenenonderwijs
 
 
 
 
 vmbo
 
 
 voorbereidend middelbaar beroepsonderwijs
 
 
 
 
 VNG
 
 
 Vereniging van Nederlandse Gemeenten
 
 
 
 
 vo18+
 
 
 Tegemoetkoming onderwijsbijdrage en schoolkosten voor
								leerlingen van 18 jaar en ouder in het voortgezet onderwijs (volgens hoofdstuk
								4 van de WTOS)
 
 
 
 
 vso
 
 
 voortgezet speciaal onderwijs
 
 
 
 
 vsv
 
 
 voortijdig schoolverlaten
 
 
 
 
 vve
 
 
 voor- en vroegschoolse educatie
 
 
 
 
 WEB
 
 
 Wet educatie en beroepsonderwijs
 
 
 
 
 WEC
 
 
 Wet op de expertisecentra
 
 
 
 
 WHW
 
 
 Wet op het hoger onderwijs en wetenschappelijk
								onderzoek
 
 
 
 
 WPO
 
 
 Wet op het primair onderwijs
 
 
 
 
 WSF
 
 
 Wet op de studiefinanciering
 
 
 
 
 WTOS
 
 
 Wet tegemoetkoming onderwijsbijdrage en
								schoolkosten
 
 
 
 
 ZBO
 
 
 zelfstandig bestuursorgaan
 
 
 
 
 
 
 
 Bijlage 3: Trefwoordenlijst
 
 BIJLAGE
 3:
 TREFWOORDENLIJST
 
 
 Actieplan
LeerKracht 24, 54, 56
 Aanvullende beurs 57, 58, 61, 62
 Adviesraad 96, 97, 113
 Apparaatskosten 6, 7,
26, 38, 90, 91, 92, 94, 96, 98, 103, 108, 109
 Arbeidsmarkt 1, 6, 11, 12, 13, 16, 22, 24, 28, 31, 32, 35,
37, 38, 44, 48, 51, 54, 56, 85, 91
 Arbeidsvoorwaarden 33
 Archeologie 18, 71,
72, 76
 Archiefwet 102
 Archieven 71, 72,
76, 102, 103, 104, 105, 106, 107
 Basisbeurs 57, 58, 59,
60, 61, 63
 Bedrijfsvoering 5, 43, 92, 93
 Beeldende kunst 91, 108, 109
 Bekostiging 16,
17, 25, 27, 28, 31, 32, 33, 34, 35, 37, 38, 39, 40, 42, 44, 46, 47, 48,
54, 56, 83, 98, 99, 101, 103
 Beroepsonderwijs 1, 12,
13, 15, 24, 32, 36, 37, 38, 39, 40, 41, 43, 51, 53, 66, 67, 91, 108,
110, 112, 114
 Beroepsopleidende leerweg 37, 40, 57, 59,
62, 66, 69, 113
 Beroepspraktijkvorming 40, 113
 Bestuursdepartement 73
 Bibliotheken 19, 71,
72, 73, 74, 75, 83
 Bilaterale samenwerking 51, 52,
82
 Bol 37, 38, 57, 58, 59, 60, 61, 62, 63, 66, 69, 70,
113
 BPRC 82, 84, 113
 Brede
school 30
 Budgetflexibiliteit 6
 CINOP 51, 113
 Collegegeld 12, 45, 63
 Collegegeldkrediet 57, 58, 59, 63, 64
 Convenanten 39, 41, 42, 55, 56
 Cultureel
erfgoed 53
 Cultuur en school 27, 29
 Cultuuruitingen 71
 Decentralisatie 85, 86,
87
 Deelname 22, 25, 31, 57, 62, 66, 73, 75, 83, 93,
109
 Differentiatie 16
 Doelmatig 10, 16,
19, 25, 31, 37, 39, 44, 54, 57, 79, 81
 Doelmatigheid 9,
10, 12, 16, 24, 39, 48, 100, 101, 105, 106
 Doorstroom 13, 34, 60, 84
 Educatie 1, 13,
14, 16, 18, 19, 24, 26, 29, 30, 32, 37, 38, 39, 43, 51, 53, 56, 71, 73,
74, 78, 91, 109, 114
 FES 12, 14, 24, 33, 36, 47, 48,
52, 54, 55, 73, 76, 84, 113
 Film 73, 74, 91, 108,
109
 Fonds Economische Structuurversterking 113
 Fondsen 50, 71, 72, 73, 80, 108, 109
 Genomics 83
 HGIS 51, 53, 72, 113
 Hoger beroepsonderwijs 46, 48, 52, 53, 57, 91
 Hoger
onderwijs 1, 9, 12, 14, 16, 30, 44, 46, 47, 48, 51, 57, 58, 59,
60, 62, 63, 81, 83, 94, 111, 113, 114
 Huisvesting 11,
40, 72, 76, 84, 90, 93, 94, 96, 103, 104
 Ices 50,
52
 ICT 17, 20, 33, 36, 37, 43, 72, 73, 75, 82, 83,
93
 Indicatoren 6, 12, 21, 22, 25, 31, 38, 44, 54, 57,
66, 71, 81, 86, 100, 101, 105, 106
 Innovatie 18, 38,
39, 43, 44, 46, 48, 49, 56, 71, 74, 75, 80, 81, 82, 83, 84, 97, 106,
111, 113
 Innovatiearrangement 39
 Inspectie 1, 7, 14, 15, 22, 30, 35, 40, 90, 91, 94, 95
 Instroom 40, 55
 Inventaris 73
 Kenniseconomie 8, 44
 Kennisinfrastructuur 48, 83, 113
 Kennisnet 36
 Kerndoelen 15
 Kunstenaars 8, 10, 18, 50, 71, 109
 Kwalificatiestructuur 38, 39, 110
 Kwaliteit 6, 8, 9, 10, 11, 13, 14, 15, 16, 17, 18, 19, 22,
24, 25, 29, 30, 31, 32, 33, 35, 37, 38, 40, 43, 44, 46, 47, 48, 50, 54,
55, 56, 71, 73, 76, 78, 79, 80, 81, 83, 84, 94, 100, 109, 110, 111,
112
 Kwaliteitsagenda 32, 56
 Kwaliteitseisen 39, 48
 Leenfaciliteit 18,
63, 64, 99, 100, 104, 105
 Leerlinggebonden
financiering 39, 41
 Leerplicht 25
 Leerwegen 37
 Leesbevordering 72, 75
 Lerarenbeleid 8
 Lerarenopleidingen 15, 22,
55, 56, 67, 114
 Lerarentekort 43, 54
 Les- en
cursusgeld 69
 Lesgeld 1, 24, 67, 69, 70, 91
 Letteren 71, 72, 73, 74, 75, 91, 108, 109
 Loonbijstelling 7, 88
 Maatschappelijke
stage 33, 34
 Maatwerk 12, 34
 Mediabeleid 10, 24, 78
 Mediawet 78, 79, 80,
110
 Middelbaar beroepsonderwijs 12, 14, 28, 37, 40, 41,
42, 57, 110, 114
 Monitor 6, 12, 21, 22, 23, 26, 28, 43,
50
 Monitoring 20
 Monumenten 11, 18, 23,
71, 72, 76, 97
 Monumentenwet 76
 Musea 23, 71, 72, 73, 76, 92, 109, 111
 Nuffic 51, 113
 OCW 5, 6, 11, 12, 25, 30, 31,
36, 39, 40, 43, 44, 45, 48, 50, 51, 52, 53, 54, 56, 57, 66, 68, 69, 70,
71, 74, 75, 76, 81, 84, 85, 86, 88, 91, 92, 93, 96, 97, 98, 99, 101,
102, 105
 OESO 50, 52, 113
 Ombuigingen 7, 18, 26, 32, 78, 89
 Onderhoud 51, 63, 75, 76
 Onderwijsachterstandenbeleid 27, 30
 Participatie 11, 20, 24, 57, 73, 84, 85, 91, 108, 109,
111
 Participatiebudget 37, 43
 Personeelsbeleid 1, 6, 14, 15, 24, 27, 28, 32, 38, 54, 91,
112
 Podiumkunsten 23, 73, 91, 108, 109
 Praktijkonderwijs 13, 31, 33, 34, 35, 113
 Prestatiebeurs 57, 58, 59, 60, 61, 62, 63, 64
 Prijsbijstelling 7, 88, 98
 Productiviteit 24, 43, 56, 101
 Professionalisering 9, 15, 26, 32, 38, 55, 95
 Programmering 19, 23
 Publieke omroep 8, 10,
19, 78, 79, 92, 110
 Raad voor Cultuur 74, 96, 97
 Referentieraming 25, 26, 38, 45
 Reisvoorziening 57, 58, 60, 62, 63, 64
 Rentedragende lening 57, 59, 63, 64
 Rijksmusea 108, 111
 Schoolleiders 12, 14,
15, 22, 34, 54
 Sociale redzaamheid 37
 Speciaal
basisonderwijs 25
 Speciaal onderwijs 13, 15, 16,
25, 26, 29, 66, 114
 Startkwalificatie 42, 59, 61
 Studierendement 46, 47
 Subsidie 2, 5, 6, 7,
9, 17, 18, 19, 23, 25, 26, 28, 30, 31, 32, 37, 38, 43, 44, 46, 47, 48,
50, 52, 54, 55, 56, 71, 72, 73, 74, 75, 76, 78, 80, 81, 83, 84, 85, 86,
103, 104, 109, 113
 Technocentra 6
 Tegemoetkoming onderwijsbijdrage 24, 66, 91, 101, 113,
114
 Theatergezelschappen 73
 Uitstroom 16, 40
 UNESCO 114
 Vavo 31, 37, 43, 66, 67, 69, 114
 Veiligheid 10, 20, 27, 30, 85, 86
 Verantwoording 16, 26, 84
 Verkenningen 96
 Voor- en vroegschoolse
educatie 30, 114
 Voorjaarsnota 51, 88, 89
 Voorlichting 30, 90
 Voortijdig
schoolverlaten 13, 34, 35, 40, 42, 114
 Vsv 41,
42, 114
 Vve 14, 21, 114
 WEB 39, 40,
114
 Wetenschappelijk onderwijs 12, 47, 53, 57, 91
 WSF 66, 114
 WTOS 66, 67, 68, 101, 113,
114
 Ziekteverzuim 111
 Zorgstructuur 41