Vreemdelingenwet e.a.; wijz. ivm koppelen aanspraak op voorzieningen aan rechtmatig verblijf; Verslag
Staten-Generaal — Kamerstuk 
Datum: 2014-07-12 00:00:00.000000
Rechtsgebied: Wetgeving


(function (window, document, dataLayerName, id) {
 window[dataLayerName] = window[dataLayerName] || [], window[dataLayerName].push({ start: (new Date).getTime(), event: "stg.start" }); var scripts = document.getElementsByTagName('script')[0], tags = document.createElement('script');
 function stgCreateCookie(a, b, c) { var d = ""; if (c) { var e = new Date; e.setTime(e.getTime() + 24 * c * 60 * 60 * 1e3), d = "; expires=" + e.toUTCString() } document.cookie = a + "=" + b + d + "; path=/; Secure" }
 var isStgDebug = (window.location.href.match("stg_debug") || document.cookie.match("stg_debug")) && !window.location.href.match("stg_disable_debug"); stgCreateCookie("stg_debug", isStgDebug ? 1 : "", isStgDebug ? 14 : -1);
 var qP = []; dataLayerName !== "dataLayer" && qP.push("data_layer_name=" + dataLayerName), qP.push("use_secure_cookies"), isStgDebug && qP.push("stg_debug"); var qPString = qP.length > 0 ? ("?" + qP.join("&")) : "";
 tags.async = !0, tags.src = "https://koop.piwik.pro/containers/" + id + ".js" + qPString, scripts.parentNode.insertBefore(tags, scripts);
 !function (a, n, i) { a[n] = a[n] || {}; for (var c = 0; c < i.length; c++)!function (i) { a[n][i] = a[n][i] || {}, a[n][i].api = a[n][i].api || function () { var a = [].slice.call(arguments, 0); "string" == typeof a[0] && window[dataLayerName].push({ event: n + "." + i + ":" + a[0], parameters: [].slice.call(arguments, 1) }) } }(i[c]) }(window, "ppms", ["tm", "cm"]);
 })(window, document, 'dataLayer', 'f8b9eee5-8d9c-4ea1-abd5-83e174f29813');
 
 
 
Direct naar content
Navigatie
Contextinformatie
Publicatie
Acties
Inhoudsopgave
Gerelateerde informatie

Menu

U bent nu hier: 
Publicaties
Officiële publicaties

Inloggen

Primaire navigatie

Andere sites binnen Overheid.nl
Home
Uitgebreid zoeken
Mijn abonnementen
Help

Andere sites binnen Overheid.nl

Berichten over uw Buurt
Zoals vergunningen, bouwplannen en lokale regelgeving.

Rondom uw woonadres
Rondom een zelfgekozen adres

Dienstverlening
Zoals belastingen, uitkeringen en subsidies.

Naar dienstverlening

Beleid & regelgeving
Officiële publicaties van de overheid.

Naar beleid & regelgeving

Contactgegevens overheden
Adressen en contactpersonen van overheidsorganisaties.

Naar overheidsorganisaties

 
 
 
U bent hier:

Home

Kamerstuk 24233, nr. 4

 
 
 

Kamerstuk

Datum publicatie
Organisatie
Vergaderjaar
Dossier- en ondernummer
Datum vergadering

20-10-1995

Tweede Kamer der Staten-Generaal

1995-1996

24233 nr. 4

13-10-1995

 

 

 
 
 Toon meer van: Inhoudsopgave
 
 

 
 AanhefLichaamINHOUDSOPGAVE I. ALGEMEEN 1. Inleiding1.1. De verhouding tussen het koppelingsbeleid en het
beleid ten aanzien van langdurig illegalen1.2. Rapport van de Commissie-Zeevalking1.3. Voortraject2. Grondbeginselen van het wetsvoorstel 2.1. Categorieën vreemdelingen2.2. De voorwaardelijk toegelatenen2.3. De procederenden, de kortverblijvers en beleidsmatig
onuitzetbaren2.4. Het eigenlijke koppelingsbeginsel2.5. Het verblijfsrecht of de rechtmatigheid van het verblijf
moet blijken uit een bescheid2.6. Drie uitzonderingen3. Logistieke voorwaarden4. Financiering van medische zorg in acute noodsituatiesII. ARTIKELEN Artikel I Onderdeel BOnderdeel COnderdeel EArtikelen II tot en met VArtikel VIArtikel VIIArtikelen VIII tot en met XVIIArtikel XVIArtikelen XIX tot en met XXIArtikel XXIArtikelen XXII en XXIIIOndertekening
 

 
 
 Toon meer van: Extra informatie
 
 

 
 

Informatie over publicatie

 

 

 
 Toon meer van: Gerelateerd
 
 

 
 Publicaties in kamerdossier

Kamerdossier 24233Toon alle publicaties in het hoofddossier

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Publicaties referendum

 

 

 

 

 

Authentieke versie (PDF)
bestandsgrootte: 105 Kb

Informatie

Gerelateerd

Printen

Delen

 
 
 
24 233Wijziging van de Vreemdelingenwet en enige andere wetten teneinde de
aanspraak van vreemdelingen jegens bestuursorganen op verstrekkingen, voorzieningen,
uitkeringen, ontheffingen en vergunningen te koppelen aan rechtmatig verblijf
van de vreemdeling in Nederlandnr. 4VERSLAGVastgesteld 13 oktober 1995De vaste commissie voor Justitie1,
belast met het voorbereidend onderzoek van dit voorstel van wet, heeft de
eer als volgt verslag uit te brengen.Onder het voorbehoud dat de hierin gestelde vragen en gemaakte opmerkingen
tijdig zullen zijn beantwoord, acht de commissie de openbare behandeling van
het wetsvoorstel voldoende voorbereid. INHOUDSOPGAVE I.Algemeen2   1.Inleiding2 1.1.De verhouding
tussen het koppelingsbeginsel en het beleid ten aanzien van langdurig illegalen71.2.Rapport van de commissie-Zeevalking8 1.3.Voortraject11   2.Grondbeginselen van het wetsvoorstel11 2.1.Categorieën
vreemdelingen11 2.2.De voorwaardelijk toegelatenen162.3.De procederenden, de kortverblijvers en beleidsmatig onuitzetbaren162.4.Het eigenlijke koppelingsbeginsel17 2.5.Het
verblijfsrecht of de rechtmatigheid van het verblijf moet blijken uit een
bescheid18 2.6.Drie uitzonderingen21    3.Logistieke
voorwaarden27    4.Financiering van medische zorg in
acute noodsituaties27    II.ARTIKELEN29I. ALGEMEEN 1. InleidingDe leden van de PvdA-fractie hebben kennis genomen van het voorliggende
wetsvoorstel. Deze leden onderschrijven het door de regering geformuleerde
principe van een geïntegreerd vreemdelingenbeleid:a) wie als vreemdeling hier wil verblijven moet toelating aanvragen;b) wie niet is toegelaten dient Nederland onverwijld te verlaten. Terecht
stelt de regering vervolgens dat «met dat beginsel niet is te verenigen
dat de vertrekplichtige vreemdeling in persoon niettemin uitkeringen, ontheffingen,
verstrekkingen en voorzieningen zou kunnen verkrijgen».Het koppelingsbeginsel, zoals het ten grondslag ligt aan het voorliggende
wetsvoorstel, onderschrijven deze leden voorzover het om niet-toegelaten vreemdelingen
(zogenaamde illegalen) gaat. Deze vreemdelingen die onrechtmatig in Nederland
verblijven, dienen in het algemeen verstoken te blijven van verstrekkingen,
voorzieningen en uitkeringen ten laste van de collectieve middelen. Nadrukkelijk
stellen deze leden dat dit principe reeds in onze wetgeving is verankerd en
dat het dus niet om een noviteit gaat. De door de Kamer aangenomen motie van
de leden Krajenbrink en Wiebenga verwoordde al dit principe.De leden van de PvdA-fractie vragen voorts wat de betekenis is van de
zin op bladzijde 5: «Het beginsel moet er in het algemeen toe leiden
dat de bestuursorganen die op basis van wettelijke voorschriften tot taak
hebben verstrekkingen te doen, voorzieningen te bieden, uitkeringen te verschaffen
of ontheffingen en vergunningen te verlenen dit slechts doen – uiteraard:
in het geval dat de aanspraak afkomstig is van een vreemdeling – indien
zij vastgesteld hebben dat de vreemdeling hier te lande rechtmatig verblijft
in de zin van de Vreemdelingenwet». Betekent dit dat aan iedere handeling
van een bestuursorgaan betrekking hebbend op een vreemdeling een onderzoek
naar de verblijfsstatus van de vreemdeling vooraf gaat? Betekent dat ook dat
de verblijfsstatus altijd moet worden getoetst bij de vreemdelingendienst
of de Gemeentelijke Basisadministratie (GBA)? Heeft een dergelijke controle
betrekking op alle vreemdelingen? Ook op diegenen die een vergunning tot verblijf
en een vergunning tot vestiging hebben? Bestaat niet het gevaar dat, gezien
de al ingevoerde maatregelen ten aanzien van het SOFI-nummer en de identificatieplicht,
voor bestuursorganen en instellingen een verzadigingspunt met betrekking tot
controlehandelingen ontstaat en daardoor dit koppelingsprincipe eenvoudigweg
genegeerd wordt? Wat denkt de regering te doen in een dergelijke situatie?
Nu reeds kondigen ziekenhuizen, huisartsen en scholen aan dat ze de tot nu
toe gehanteerde praktijk met betrekking tot hun cliënten niet willen
wijzigen en de Koppelingswet voor hen geen effect zal hebben.De leden van de PvdA-fractie constateren dat in de praktijk het probleem
van het illegaal verblijf problematisch is vooral in de grote steden. Daar
zijn de administraties niet in orde, wordt geklaagd over tekort aan personeel,
waardoor lange wachttijden bij de vreemdelingendiensten ontstaan, de besluitvorming
traag verloopt, de uitzetting van illegalen moeizaam loopt. Wat zal de bijdrage
van deze Koppelingswet zijn aan de oplossing van deze problemen? Is de vrees
van sommigen (zie reacties in de pers en media in het algemeen) niet gerechtvaardigd
dat deze wet juist meer administratieve handelingen met zich mee zal brengen
waardoor de situatie in de praktijk onveranderd blijft? Wil de regering hierop
ingaan?De leden van de CDA-fractie hebben met instemming kennis genomen van de
wijziging van de Vreemdelingenwet en enige andere wetten teneinde de aanspraak
van vreemdelingen jegens bestuursorganen op verstrekkingen, voorzieningen,
uitkeringen, ontheffingen en vergunningen te koppelen aan rechtmatig verblijf
van de vreemdeling in Nederland.Deze leden herinneren in dit verband aan pleidooien bij eerdere gelegenheden
voor een strikter ontmoedigingsbeleid, het niet toegankelijk maken van collectieve
voorzieningen en de wenselijkheid van koppeling van de verscheidene gegevensbestanden.
Dit staat naast de pleidooien voor een scherpere aanpak van de werkgever die
illegalen in dienst neemt door intensievere controle en hogere straffen voor
diegenen die illegalen in dienst hebben. Ook duiden zij in dit verband op
de meermalen geuite wens om te komen tot een intensivering van het vreemdelingentoezicht
en een actiever uitzettingsbeleid. De leden van de CDA-fractie verwijzen hiervoor
onder andere naar de motie-Krajenbrink/Wiebenga uit 1986 over het opnemen
van de legaliteit of illegaliteit in het bevolkingsregister, het regeerakkoord
van 1989 en de motie-Krajenbrink/Wiebenga uit 1992 over het geïntegreerde
vreemdelingenbeleid.De leden van de CDA-fractie menen dat de beoogde wetswijziging noodzakelijk
is om illegaal verblijf van vreemdelingen zoveel mogelijk tegen te gaan. Voorts
zijn de onderhavige voorstellen om uitwerking te geven aan het geïntegreerde
vreemdelingenbeleid naar de mening van deze leden noodzakelijk voor het behouden
en versterken van het maatschappelijke draagvlak voor het bieden van opvang
en integratie aan echte vluchtelingen en overige toegelaten vreemdelingen.
Dit draagvlak staat onder andere onder druk door het gegeven dat in bepaalde
gevallen illegalen gebruik kunnen maken van collectieve voorzieningen.Met de regering zijn deze leden dan ook van mening dat voorkomen moet
worden dat illegale vreemdelingen feitelijk, doordat zij verstrekkingen en
uitkeringen kunnen krijgen waarbij geen verblijfspositietoets wordt aangelegd,
door de administratie in staat worden gesteld tot voortzetting van hun wederrechtelijk
verblijf.Ook onderschrijven deze leden het tweede doel van de wetswijziging namelijk
om hiermee eveneens te voorkomen dat illegalen en (nog) niet toegelatenen
een schijn van volkomen legaliteit kunnen verwerven ofwel om te voorkomen
dat de schijn in het leven zou worden geroepen dat zij inderdaad onherroepelijk
toegelaten zijn.Overigens menen de leden van de CDA-fractie dat in het kader van een geïntegreerd
vreemdelingenbeleid de introductie van het koppelingsbeginsel er niet toe
mag leiden dat de overige onderdelen die eerder zijn geïntroduceerd,
veronachtzaamd worden. Nog steeds is de overheid niet in staat het eerdere
gehanteerde adagium «niet toelaten is uitzetten» sluitend te implementeren.
In verband hiermee herinneren de leden van de CDA-fractie aan de beoogde intensivering
van het verwijderingsbeleid.Ook al is er geen sprake van een bestuurlijk vertrouwensbeginsel waardoor
de illegale vreemdeling aan enige overheidsnalatigheid ten aanzien van de
feitelijke verwijdering bepaalde rechten zou kunnen ontlenen, dan nog menen
de leden van de CDA-fractie dat een actief verwijderings- en uitzettingsbeleid
nodig is, wil er sprake zijn van een helder, rechtvaardig en strikt asiel-
en vreemdelingenbeleid.De leden van de VVD-fractie hebben met belangstelling kennisgenomen van
dit wetsvoorstel dat strekt tot introductie van een «koppelingsbeginsel»
als algemeen principe van het Nederlandse vreemdelingenrecht. Deze leden onderschrijven
van harte het belang dat met de wetswijziging wordt gediend, namelijk het
ontmoedigen van het verblijf van illegale vreemdelingen in Nederland. De instemming
met het principe neemt niet weg dat zij op bepaalde onderdelen van het voorstel
nog een aantal opmerkingen en vragen hebben.Thans kent Nederland een beperkte identificatieplicht. De leden van de
VVD-fractie vragen of inwerkingtreding van dit wetsvoorstel nodig is, als
er sprake zou zijn van een algehele identificatieplicht. Kan de regering hierop
ingaan? De leden van de VVD-fractie missen in de memorie van toelichting een financiële
paragraaf. Wat zijn de financiële consequenties van de invoering van
de wet, mede in ogenschouw nemend de koppeling van het Vreemdelingenadministratiesysteem
(VAS) en de Gemeentelijke Basisadministratie (GBA)?Met belangstelling hebben de leden van de D66-fractie kennis genomen van
dit wetsvoorstel.In het regeerakkoord hebben de fracties van PvdA, VVD en D66 afgesproken
dat het wetsvoorstel «koppeling» aanvaarding door de Kamer verdient.
Het regeerakkoord is van augustus 1994. De koninklijke boodschap met betrekking
tot dit wetsvoorstel is gedateerd op 26 juni 1995. De drie genoemde fracties
kenden de inhoud van het huidige wetsvoorstel niet ten tijde van het opstellen
van het regeerakkoord. De leden van de D66-fractie voelen zich vrij het wetsvoorstel
kritisch te beoordelen.In het algemeen zijn de leden van de D66-fractie van mening dat illegale
immigratie effectief dient te worden ontmoedigd. Wie hier eigenlijk niet mag
zijn, mag ook niet langs een omweg gebruik maken van sociale voorzieningen,
met uitzondering van de gezondheidszorg en het onderwijs aan leerplichtige
kinderen.Daarbij verstaan deze leden onder illegalen dÎe vreemdelingen van
buiten de EU die zonder toestemming aan de Nederlandse autoriteiten te vragen,
naar Nederland zijn gekomen om hier voor langere tijd te blijven.Het verblijf van illegale vreemdelingen in Nederland kan van nadelige
invloed zijn op de positie van rechtmatig in Nederland verblijvende vreemdelingen.
Vooral als de illegale vreemdeling arbeid verricht, zal dit ten koste kunnen
gaan van werk dat door een rechtmatig in Nederland verblijvende werknemer
zou kunnen worden verricht. Vooral aan de onderkant van de arbeidsmarkt kan
een verdringingseffect ontstaan. Bovendien komt het de geloofwaardigheid van
de rechtsstaat niet ten goede, indien vreemdelingen die van de overheid niet
in het land mogen blijven, desondanks hier blijven. Uiteraard dient de overheid
zo efficiënt als mogelijk is tegen hun illegaal verblijf op te treden.
Een overheid die bepaalde mensen praktisch alle rechten ontzegt, waardoor
hun leefsituatie buitengewoon moeilijk wordt, maar niet tot hun uitzetting
probeert over te gaan, zal zich niet aan alle verantwoordelijkheden kunnen
onttrekken.De leden van de D66-fractie zijn van mening dat het koppelingsbeleid er
niet alleen toe moet leiden dat illegale mensen buitengesloten worden, maar
ook dat ze het land verlaten. Het is absoluut niet in het belang van Nederland
als zich hier grote groepen mensen ophouden die verstoken zijn van bijna alle
rechten. Het belang van de openbare orde en veiligheid vereist dat ernaar
gestreefd wordt illegalen het land te doen verlaten. Deze leden zijn van mening
dat een effectief en humaan uitzettingsbeleid onlosmakelijk verbonden hoort
te zijn met de voorgestelde maatregelen. Zij vragen de regering uiteen te
zetten of zij verwacht dat door invoering van de Koppelingswet het aantal
illegalen in Nederland zal verminderen en welke maatregelen de regering neemt
om vertrek van illegale vreemdelingen metterdaad te bevorderen.Alvorens inhoudelijk op het wetsvoorstel in te gaan, vragen de leden van
de D66-fractie de regering te antwoorden op de volgende vragen teneinde inzicht
te geven in de problemen rondom illegaliteit. Daarbij beseffen zij dat uit
de aard van de materie volgt dat de verlangde antwoorden niet nauwkeurig kunnen
zijn. Worden landelijk gegevens over illegalen bijgehouden? Hoe groot is naar
schatting het totale aantal illegalen in Nederland? Welke bronnen gebruikt
de regering om deze schatting te staven ? Zijn deze bronnen betrouwbaar en
gecontroleerd op bij voorbeeld dubbeltellingen? Is het de indruk van de regering
dat illegalen meer dan incidenteel gebruik maken van rechten die hun eigenlijk
niet toekomen? Is bij voorbeeld uit jurisprudentie gebleken dat aan
illegalen die tijdens hun verblijf arbeidscontracten hebben kunnen sluiten
of verplichtingen met derden zijn aangegaan, een zodanig sterke rechtspositie
is toegekomen, dat zij na ommekomst van de procedure zo goed als onuitzetbaar
blijken te zijn? Wat zijn de redenen dat illegalen verkiezen naar Nederland
te komen? Is bij die keuze een factor of zij hier familieleden hebben wonen?
Bestaat het merendeel van de illegalen uit alleenstaande jongere mannen of
is de populatie illegalen anders opgebouwd? Hoeveel leerplichtige illegale
kinderen volgen naar schatting onderwijs? Hoeveel jongeren ouder dan 16 jaar
zijn illegaal en volgen onderwijs? Is bekend uit welke landen de illegalen
voornamelijk afkomstig zijn? Zijn dit dezelfde landen als waar de meeste illegalen
die in de ons omringende landen verblijven, vandaan komen? Heeft de Nederlandse
regering handelsrelaties met deze landen? Hoe lang verblijven illegalen gemiddeld
genomen in Nederland? Is iets bekend over hun reisroutes? Wonen illegalen
voornamelijk in de grote steden? Hoe voorzien zij in hun levensonderhoud?
Maken zij veelvuldig gebruik van medische voorzieningen? Doen zij dat veelal
op de identiteit van een wel rechtmatig in Nederland verblijvende vreemdeling?
Welk percentage van de in Nederland verblijvende illegalen maakt zich schuldig
aan criminele activiteiten? Hoeveel illegalen verlaten Nederland door middel
van uitzetting? Hoeveel illegalen zijn met behulp van het terugkeerbureau
naar het land van herkomst dan wel een derde land gegaan zonder dat van uitzetting
sprake was? Hoeveel vreemdelingenbewaringscapaciteit is er in Nederland? De
regering hanteert een uitgebreidere definitie van illegalen. Zo vallen beleidsmatig
niet-uitzetbaren daaronder. De leden van de D66-fractie zien in het feit dat
de Nederlandse overheid hen gedoogt omdat de algehele situatie in het land
van herkomst zodanig is dat verwijdering niet tot de mogelijkheden behoort,
een besluit gericht op een rechtsgevolg, te weten het tijdelijk in Nederland
mogen blijven. Daardoor kan de overheid zich niet aan elke verantwoordelijkheid
onttrekken.Ten aanzien van de technisch niet-verwijderbaren stellen deze leden zich
op het standpunt dat Nederland ten aanzien van díe vreemdelingen die
niet verwijtbaar niet uitgezet kunnen worden, verantwoordelijkheid behoort
te nemen. Zij verzoeken de regering om commentaar.De leden van de GroenLinks-fractie hebben met verontrusting kennis genomen
van dit wetsvoorstel. Het net rondom zogenaamd illegaal verblijf sluit zich
steeds strakker. Tot voor kort gold nog een zekere souplesse voor langdurig
hier verblijvende illegalen die door middel van reguliere arbeid, met afdracht
van premies en belastingen, in hun onderhoud konden voorzien. In dit wetsvoorstel
worden niet alleen illegale vreemdelingen alle mogelijke voorzieningen onthouden,
maar bepaalde categorieën verblijfsgerechtigden komen met grote moeite
voor bepaalde voorzieningen in aanmerking.De leden van de GroenLinks-fractie vragen overigens of de invoering van
de Wet op de identificatieplicht alsmede het uitsluitend verstrekken van een
SOFI-nummer aan verblijfsgerechtigden, al niet voldoende is om misbruik van
collectieve voorzieningen tegen te gaan. Deze leden vrezen dat de doelstelling
van de wet, ontmoediging van illegaal verblijf, niet zal leiden tot een vertrek
van illegalen, maar eerder tot een nog verdergaande marginalisering en criminalisering.
Dit wetsvoorstel leidt tot toeneming van rechtelozen, die niet anders kunnen
dan hun toevlucht zoeken in criminaliteit. Deze leden vragen of de regering
zich gerealiseerd heeft wat dit wetsvoorstel voor consequenties zal hebben
voor het grote-stedenbeleid en het terugdringen van de overlast in oude wijken?Waarom kiest de regering voor de weg van dit wetsvoorstel, terwijl uit
onderzoek naar misbruik van sociale voorzieningen door illegale vreemdelingen
de afgelopen jaren duidelijk is geworden dat er bijna geen misbruik wordt
gemaakt. De leden van de RPF-fractie hebben met belangstelling kennisgenomen van
dit wetsvoorstel.Zij geven te kennen het in dit wetsvoorstel al meermalen aangekondigde
koppelingsbeginsel in principe te onderschrijven. De overheid zal jegens haar
onderdanen een geloofwaardig beleid moeten voeren. Onderdeel van een geloofwaardig
beleid is dat de overheid een zorgplicht aangaat jegens de Nederlandse onderdanen
en hen die daarmee gelijk gesteld kunnen worden, maar in beginsel geen verantwoordelijkheid
aanvaardt voor hen die hier niet rechtmatig verblijven. Overigens tekenen
deze leden hierbij meteen aan dat begrenzingen in theorie aanmerkelijk gemakkelijker
te maken zijn dan in de praktijk, hetgeen inhoudt dat de praktische vormgeving
van dit beginsel op problemen kan stuiten.De leden van de RPF-fractie vragen de regering nog eens uiteen te zetten
welke meerwaarde dit wetsvoorstel heeft in vergelijking met eerdere voorstellen
waarmee, in ieder geval deels, soortgelijke doeleinden kunnen worden bereikt.
Zij hebben daarbij in het bijzonder het oog op de Wet op de identificatieplicht
en het door steeds meer uitvoeringsorganen gebezigde SOFI-nummer.De leden van de SGP-fractie hebben met belangstelling kennis genomen van
dit wetsvoorstel.Zij kunnen instemmen met het doel van het voorstel in zoverre het poogt
bij te dragen aan het terugdringen van het verschijnsel van de illegale vreemdeling.
Bovendien moet zorgvuldig worden omgegaan met het stelsel van collectieve
voorzieningen en moet de schijn van legaliteit van in wezen illegaal verblijf,
veroorzaakt doordat illegalen op basis van formele wetgeving (zonder toets
van de rechtmatigheid van het verblijf) aanspraak zouden kunnen maken op bedoelde
overheidsvoorzieningen, voorkomen worden. Zij stellen de vraag of de regering
over aanwijzingen beschikt dat juist de toegang tot de collectieve voorzieningen
(extra) aantrekkingskracht uitoefent op de komst naar Nederland.Deze leden zijn van mening dat een dubbelzinnig optreden tegenover vreemdelingen
moet worden vermeden. Anderzijds betreuren zij het dat elk niet-verplicht
begunstigend handelen van de overheid als een juridische bouwsteen ten behoeve
van een titel voor (voortgezet) verblijf kan worden aangemerkt. Daardoor kunnen
de verhoudingen onnodig gejuridificeerd worden.Wat betreft de eis dat bestuursorganen, alvorens verstrekkingen te doen,
voorzieningen te bieden, uitkeringen te verschaffen of ontheffingen of vergunningen
te verlenen, moeten vaststellen dat de vreemdeling hier te lande rechtmatig
verblijft, vragen de leden van de SGP-fractie of deze eis er niet toe zal
leiden dat (veronderstelde) vreemdelingen veel vaker dan nu het geval is,
gevraagd zal worden zich te identificeren. Kan dit tot gevolg hebben dat naar
een identiteitsbewijs zal moeten worden gevraagd in gevallen waarin (nog)
geen identificatieplicht geldt? Kan een complicatie hierbij niet zijn gelegen
in het feit dat er onduidelijkheid bestaat over de documenten die op grond
van de Wet op de identificatieplicht als voldoende moeten worden beschouwd
voor het vaststellen van de identiteit van de vreemdeling?De leden van de GPV-fractie hebben kennis genomen van dit wetsvoorstel.
Zij kunnen ermee instemmen dat de verblijfspositie van de vreemdeling bepalend
is voor het antwoord op de vraag of hij al dan niet in aanmerking komt voor
een bepaalde verstrekking. Een aantal materiewetten kent al bepalingen van
deze strekking. De met dit wetsvoorstel beoogde fijnmazigheid kan naar het
oordeel van deze leden van belang zijn voor een verdere terugdringing van
het beroep van illegalen op verstrekkingen ten laste van de collectieve middelen.
De genoemde leden zijn echter bezorgd als het gaat om de uitvoerbaarheid en
de handhaafbaarheid van het wetsvoorstel. De leden van de GPV-fractie vragen of met de huidige wetssystematiek niet
op afdoende wijze kan worden voorzien in het beperken van de toegang tot overheidsvoorzieningen
voor verblijfsgerechtigden. Als dat het geval zou zijn, bestaat er immers
geen noodzaak tot het categorisch uitsluiten van vreemdelingen van de in de
wet genoemde verstrekkingen.De leden van de GPV-fractie zijn bevreesd dat het grote aantal verschillende
verblijfsposities, de omvang van de operatie, het aantal uitvoerende instanties
dat daarbij betrokken is en de onzekerheid over de wijze waarop de koppeling
tussen VAS en GBA zal resulteren in een actueel gegevensbestand voor verstrekkers
van voorzieningen, tot problemen zal leiden in de uitvoering van deze wet.De leden van de SP-fractie hebben kennis genomen van dit wetsvoorstel.
Tevens hebben zij de commentaren en reacties gelezen van velerlei instanties,
zoals van onder meer Vluchtelingenwerk, het Nederlands Centrum voor Buitenlanders
(NCB), de Sociale Verzekeringsbank, de Nationale Raad voor de Gezondheidszorg
en de Onderwijsraad. De twijfels die deze leden hebben over dit wetsvoorstel,
worden bevestigd door onder meer deze instanties.Zij begrijpen dat dit wetsvoorstel aansluit op de reeds ingevoerde maatregelen
ter bestrijding van illegaal verblijf en illegale arbeid. In die zin zal dit
wetsvoorstel, naar deze leden aannemen, moeten worden beschouwd als sluitstuk
van de beleidsdoelstelling van dit kabinet.Zij betwijfelen of de voorgestelde maatregelen en de complexe wijze van
regelgeving noodzakelijk zijn. Mede op grond van signalen uit de praktijk
hebben zij de indruk dat de huidige wetgeving in het merendeel van de gevallen
reeds op afdoende wijze de gebruikmaking van voorzieningen voor de verschillende
categorieën vreemdelingen regelt. Is het immers niet zo dat bij voorbeeld
een illegale vreemdeling zich bij de aanvraag voor een uitkering moet kunnen
identificeren op grond van de Wet op de identificatieplicht, een SOFI-nummer
moet hebben en in veel gevallen ingeschreven moet staan in de Gemeentelijke
Basisadministratie? Loopt de aanvraag niet al vast op deze vereisten? En geldt
niet voor asielzoekers en gedoogden dat zij geen beroep kunnen doen op een
uitkering of andere voorziening, aangezien een voorliggende voorziening voor
hen geldt? Indien dat vermoeden juist mocht zijn dat de huidige wetgeving
afdoende is, komt de vraag op hoe dit wetsvoorstel past in het dereguleringsstreven
van het kabinet. Kan de regering hierop reageren?Bovendien vragen de leden van de SP-fractie of het doel van dit wetsvoorstel
(namelijk het tegengaan van illegaliteit en het vermijden van een schijn van
legaliteit) en het middel wel op elkaar aansluiten en dan in het bijzonder
voor die categorieën vreemdelingen die met toestemming van de overheid
in Nederland verblijven.Is met andere woorden een dergelijk verstrekkend middel als voorgesteld
wel noodzakelijk om de doelstellingen van dit kabinet te verwezenlijken? Graag
vernemen zij een reactie van de regering. 1.1. De verhouding tussen het koppelingsbeleid en het
beleid ten aanzien van langdurig illegalenDe opmerkingen naar aanleiding van de nieuwe circulairetekst bij de Vreemdelingenwet
doen bij de leden van de CDA-fractie de vraag rijzen hoe het staat met de
toegezegde rapportage over de resultaten van het op grond van deze circulaire
gevoerde beleid.Tijdens het algemeen overleg inzake de toelating van langdurig in Nederland
verblijvende illegalen heeft de Staatssecretaris van Justitie uitdrukkelijk
gezegd dat er op basis van de circulaire geen sprake was van een algemene
regeling, maar dat uitgangspunt bleef dat illegale vreemdelingen het land
dienen te verlaten, waarbij er in individuele gevallen sprake
kan zijn van bijzondere omstandigheden die toelating op grond van klemmende
redenen van humanitaire aard mogelijk maken.De leden van de CDA-fractie verbazen zich in dit kader over het onderdeel
van deze memorie van toelichting, waar de regering als rechtvaardiging voor
de regeling zoals vervat in de gewijzigde circulaire stelt, dat de doelgroep
feitelijk een begin maakte met de verblijfsaanvaarding hier te lande, op een
tijdstip dat het beginsel van het geïntegreerd vreemdelingenbeleid nog
niet in enige rechtspositie gepositiveerd was. Hiermee geeft de regering impliciet
aan dat er toch sprake is van een algemene regeling in plaats van een individuele
afweging. Immers, de regeling heeft nu betrekking op alle illegalen die zich
hier gevestigd hebben voordat sprake was van geïntegreerd vreemdelingenbeleid.In dit verband vragen de leden van de CDA-fractie welke de resultaten
zijn geweest van de individuele beoordeling van diegenen die een aanvraag
om toelating hebben ingediend op basis van de circulaire (TBV 1994/14). Ook
vragen deze leden hoe de opmerking van de Staatssecretaris van Justitie tijdens
het algemeen overleg dat er met betrekking tot de vervaldatum 12 november
1997 geen rek meer zit, zich verhoudt tot de zinsnede in de memorie van toelichting
van dit wetsvoorstel, dat het «voorshands» niet in de rede ligt
nadien nog in een andere «toelatingsregeling ex post» te voorzien.De leden van de VVD-fractie vragen welk beleid ten aanzien van illegalen
in de ons omringende landen van de Europese Unie, zoals Duitsland, België,
Frankrijk en Denemarken, wordt gevoerd. Kennen deze landen het beleid zoals
verwoord in de circulaire TBV 1995/1 van 7 maart 1995? Op welke wijze wordt
daar voorkomen dat illegalen aanspraak hebben jegens bestuursorganen op verstrekkingen,
voorzieningen en uitkeringen? Hebben deze landen ook een soort koppelingswet?Voorts vragen de leden van de VVD-fractie hoeveel illegalen aanspraak
hebben op de in het wetsvoorstel genoemde voorzieningen dan wel in enig jaar
gebruik maken van de genoemde voorzieningen.In de toelichting op dit wetsvoorstel heeft de regering de na overleg
met de Tweede Kamer tot stand gekomen circulaire aangehaald. De leden van
de D66-fractie zouden graag van de regering vernemen hoeveel vreemdelingen
op grond van de circulaire tot nog toe een aanvraag tot het verkrijgen van
een verblijfsvergunning hebben ingediend.In het zogenaamde illegalendebat waaraan de regering refereert, hebben
de leden van de D66-fractie ook stilgestaan bij de circulaire die het vereiste
van een Machtiging tot voorlopig verblijf (MVV) veranderde. Nadien heeft de
Raad van State in een uitspraak gesteld dat het MVV-vereiste een wettelijke
basis behoeft en niet alleen in een circulaire kon worden geregeld. De leden
van de D66-fractie vragen de regering waarom het zo lang duurt voordat een
wetsvoorstel ter zake bij de Tweede kamer wordt ingediend. 1.2. Rapport van de Commissie-ZeevalkingDe regering stelt op bladzijde 3 van de memorie van toelichting dat een
groot aantal maatregelen in het voorliggende wetsvoorstel voortvloeit uit
de aanbevelingen van de Commissie-Zeevalking, waaraan het koppelingsbeginsel
mede ten grondslag ligt. De leden van de PvdA-fractie herinneren zich dat
één van de centrale aanbevelingen van de Commissie-Zeevalking
was dat «illegaal in Nederland verblijvende vreemdelingen in beginsel
van het gebruik van collectieve voorzieningen moeten worden uitgesloten, teneinde
illegaal verblijf tegen te gaan». De commissie verbond daaraan enkele
voorwaarden. Zij stelde dat het daarbij zou moeten gaan om voorzieningen waarbij
de controle op het gebruik niet bij voorbaat onmogelijk is, de
beperking op het gebruik van voorzieningen doelmatig zou moeten zijn en geen
belangrijke neveneffecten zou opleveren voor leden van minderheidsgroepen
en dat rekening zou moeten worden gehouden met internationale verplichtingen.
De commissie deed de aanbeveling dat in ieder geval de toegankelijkheid tot
inkomensvervangende voorzieningen zou moeten worden beperkt. Deze leden haalden
deze centrale aanbeveling van de Commissie-Zeevalking aan, omdat ze zich afvragen
of de reikwijdte van het wetsvoorstel de doelmatigheid dient. Doordat dit
wetsvoorstel zich niet beperkt tot de inkomensvervangende voorzieningen, maar
zich uitstrekt tot onderwijs, gezondheidszorg en andere voorzieningen, rijst
de vraag in hoeverre daarmee de effectieve bestrijding van illegaliteit gediend
is en of geen disproportionaliteit ontstaat tussen de in te zetten maatregelen;
de administratieve en personele kosten enerzijds en de werkelijke feitelijk
te bestrijden aanwezigheid van illegalen anderzijds. Kan de regering op deze
vraag ingaan? Waarom moet het koppelingsprincipe zich uitstrekken tot alle
in het voorliggend wetsvoorstel genoemde terreinen, terwijl ten aanzien van
bij voorbeeld het onderwijs en de gezondheidszorg geen volledige uitsluiting
beoogd wordt? Met andere woorden, verwacht de regering dat door de reikwijdte
van het koppelingsprincipe illegaal verblijf effectief wordt bestreden? Op
grond van welke feitelijke onderzoeksgegevens zou een dergelijke conclusie
getrokken kunnen worden? De leden van de PvdA-fractie betwijfelen of de bepalingen
over onderwijs en gezondheidszorg in de Koppelingswet thuis horen.Is de rechtvaardiging van het koppelingsprincipe voor de regering alleen
gelegen in de principiële redenering namelijk de onverenigbaarheid van
een vertrekplichtige vreemdeling (en illegaal) en het verkrijgen van uitkeringen,
ontheffingen, verstrekkingen, voorzieningen etc. of is de rechtvaardigingsgrond
mede gelegen in het misbruik van voorzieningen door personen die geen recht
op die voorzieningen hebben?De leden van de PvdA-fractie menen dat een combinatie van het principiële
en het praktische aspect aan deze koppelingswet ten grondslag moet liggen
en de in te zetten instrumenten daarop moeten zijn toegesneden. Deze vragen
van deze leden zijn des te meer gerechtvaardigd nu verscheidene organisaties
uit de gezondheidszorg en het onderwijs niet alleen grote bedenkingen hebben
tegen deze wet, maar het koppelingsprincipe voor deze sectoren zelfs afwijzen.
Kan de regering uiteen zetten welke knelpunten naast het principiële
standpunt, zich voordoen in de praktijk en hoe groot het misbruik van verstrekkingen,
voorzieningen, uitkeringen, ontheffingen en vergunningen is door niet hier
rechtmatig verblijvende vreemdelingen?Het valt de leden van de D66-fractie op dat de regering verder gaat dan
de Commissie Binnenlands Vreemdelingentoezicht (Commissie-Zeevalking) in haar
eindrapport van 18 maart 1991 doet.– De aanbevelingen van de Commissie Zeevalking hadden betrekking
op collectieve voorzieningen als huursubsidie, huisvesting en sociale zekerheid.
In het wetsvoorstel gaat het blijkens artikel 8b Vreemdelingenwet ook om aanspraken
jegens bestuursorganen. Het afgeven van een parkeervergunning wordt zo afhankelijk
van de vraag of de vreemdeling rechtmatig in Nederland verblijft. Deze leden
veronderstellen dat een illegale vreemdeling die dit soort vergunningen heeft,
zich niet een zodanige schijn van legaliteit heeft verworven dat daardoor
de juridische beoordeling of hij in Nederland mag verblijven, wezenlijk wordt
beïnvloed. Met andere woorden, deze leden vragen de regering of het opportuun
is de Koppelingswet ook op dit soort aanspraken te richten.– In de aanbevelingen van de Commissie-Zeevalking kregen de gedoogde
vreemdelingen wel recht op verscheidene collectieve voorzieningen. In het
wetsvoorstel wordt vreemdelingen die in procedure zijn of die een VVTV-status
hebben, in beginsel van het recht op deze voorzieningen uitgesloten,
tenzij de materiewet expliciet toekenning toestaat. Had de regering uitvoering
aan de aanbevelingen willen geven, dan hadden alle categorieën vreemdelingen
opgesomd in artikel 1b Vreemdelingenwet in beginsel juist wel aanspraak op
collectieve voorzieningen moeten hebben. Deze vreemdelingen verblijven immers
niet illegaal in Nederland en behoren in de visie van de Commissie-Zeevalking
niet uitgesloten te worden van de toegang tot collectieve voorzieningen.Als aanbeveling gaf de Commissie-Zeevalking mee dat de uitsluiting van
illegalen doelmatig diende te zijn en geen belangrijke repercussies mocht
hebben op leden van minderheidsgroepen. In de toelichting gaat de regering
daar nauwelijks op in. Er is kritiek van de VVN en het NCB op beide aspecten.
De leden van de D66-fractie betreuren het dat de Minister van Binnenlandse
Zaken, coördinerend portefeuillehouder minderheden, het wetvoorstel niet
heeft medeondertekend. Een actieve betrokkenheid vanuit het aspect van integratie
van minderheden zou de overtuigingskracht van het wetsvoorstel hebben kunnen
versterken. Bij het onderdeel onderwijs komen deze leden daar nog op terug.Wil de regering bij al deze opmerkingen van de leden van de D66-fractie
stilstaan en uiteenzetten, waarom op deze punten van de aanbevelingen van
de Commissie-Zeevalking is afgeweken? Dit klemt te meer, nu de aanbevelingen
van de commissie destijds door de regering zijn onderschreven.De leden van de GPV-fractie wijzen ook op de aanbevelingen van de Commissie-Zeevalking
en de motie- Krajenbrink/Wiebenga. Daarin wordt alleen gesproken over het
beperken van de toegang tot overheidsvoorzieningen bij illegaal bedrijf. Nu
de beperking zich categorisch uitstrekt tot alle in artikel 1b sub 2 tot 5
Vreemdelingenwet genoemde categorieën Vreemdelingen achten de leden van
de GPV-fractie een aanvullende motivering van meer algemene beperking van
belang.Voorts vragen deze leden of het wetsvoorstel in de huidige opzet wel voldoende
tegemoet komt aan de operatie «minderheid – minder recht»,
waarin de overheid al jaren streeft naar wijzigingen van bepalingen waarin
onderscheid tussen etnische minderheidsgroepen en autochtonen wordt gemaakt.
Staat de Koppelingswet niet op gespannen voet met het integratie- en inburgeringsbeleid?De leden van de GPV-fractie hebben moeite met de formele gelijkstelling
van verstrekkingen, voorzieningen, uitkeringen, ontheffingen en vergunningen
in dit wetsvoorstel. Deze leden menen dat een onderscheid tussen de verschillende
verstrekkingen wellicht te rechtvaardigen valt. Het maakt immers nogal wat
uit of het gaat om de verstrekking van individuele huursubsidie of om verstrekking
van een parkeervergunning. Heeft de regering wel nadrukkelijk stilgestaan
bij de differentiatie die valt aan te brengen tussen de verschillende verstrekkingen
waar dit wetsvoorstel betrekking op heeft? Is de verplichting voor gemeenten
om bij voorbeeld de gegevens van een aanvrager van een parkeervergunning bij
het GBA te controleren niet een te zware eis gelet op het geringe materiële
belang van een dergelijke vergunning? Van de verstrekking van een parkeervergunning
kan ook niet gezegd worden dat daarmee een schijn van volkomen legaliteit
wordt gecreëerd of dat daarmee een zodanig sterke rechtspositie wordt
opgebouwd dat de illegaal of vreemdeling daarmee onuitzetbaar zou zijn geworden.De leden van de GPV-fractie roepen in herinnering dat de aanbevelingen
van de Commissie-Zeevalking alleen betrekking hadden op collectieve voorzieningen
die illegalen een materieel voordeel verschaffen, zoals huursubsidie, huisvesting
en sociale zekerheid. Het wetsvoorstel gaat verder nu ook verstrekkingen zonder
of met slechts een gering materieel voordeel in beginsel niet ten goede kunnen
komen aan vreemdelingen zonder status. Deze leden vragen of door de regering
is overwogen een scheiding aan te brengen tussen verstrekkingen
met een materieel belang en verstrekkingen met geen of slechts een zeer gering
materieel belang. 1.3. VoortrajectBij de beschrijving van het voortraject verwijst de regering naar de mening
van de leden van de CDA-fractie terecht naar de totstandkoming van de Wet
invoering sociaal-fiscaal nummer gemeenten. In dit verband wijzen deze leden
erop dat de afgelopen tijd meermalen berichten verschenen over fraude met
SOFI-nummers. De leden van de CDA-fractie vragen in hoeverre de werking van
het voorliggende wetsvoorstel wordt ondermijnd door deze fraude in het bijzonder
gelet op de in de Koppelingswet voorziene uitsluiting van sociale verzekeringen.
De regering heeft per slot van rekening in het wetsvoorstel gekozen voor de
hoofdregel uitsluiting van de kring van verzekerden in plaats van uitsluiting
aan de uitkeringskant. Bij de artikelsgewijze behandeling zullen de leden
van de CDA-fractie hierop nog nader terugkomen.In dit onderdeel van de memorie van toelichting rechtvaardigt de regering
het koppelingsbeginsel in abstracto door het uitgangspunt dat de problemen
die voor illegalen ontstaan, doordat zij Nederland niet eigener beweging verlaten,
in beginsel aan hen zelf toerekenbaar zijn. De leden van de CDA-fractie zijn
het eens met deze redenering en vragen in dit verband wat concreet de invoering
van de wet betekent voor die illegalen die voorafgaande aan de inwerkingtreding
ten onrechte gebruik maken collectieve voorzieningen?De leden van de CDA-fractie menen dat dezen uitgesloten dienen te worden
van de collectieve voorzieningen op het moment van inwerkingtreding van de
wet. Ook op dit punt zullen deze leden nog nader terug komen bij de artikelsgewijze
behandeling.Voorts willen zij graag nader geïnformeerd worden over datgene wat
de regering zich voorneemt te ondernemen met betrekking tot diegenen van wie
door de koppeling van bestanden komt vast te staan dat zij hier illegaal verblijven.Gesteld dat de regering antwoordt op de door de leden van de D66-fractie
gestelde vraag over het lange uitblijven van een wettelijke regeling van het
MVV-vereiste dat gewacht wordt op de evaluatie van de Vreemdelingenwet, dan
rijst de vraag of een goede aanpassing van de Vreemdelingenwet in het kader
van de koppelingsgedachte niet ook beter in samenhang met de evaluatie bekeken
kan worden. De leden van de D66-fractie willen niet dat de rechtspraktijk
keer op keer met veranderingen in de Vreemdelingenwet wordt geconfronteerd.
Hun zijn klachten bekend van rechters, advocaten en andere beroepsgroepen
uit de praktijk dat een Vreemdelingenwet die constant in de steigers staat,
niet leidt tot een kwalitatief gebruik van die wet. Het zou in hun ogen wenselijker
zijn alle noodzakelijke aanpassingen in één keer in werking
te laten treden. Wat vindt de regering daarvan? 2. Grondbeginselen van het wetsvoorstel 2.1. Categorieën vreemdelingenDe leden van de PvdA-fractie hebben moeite met de verschillende aanduidingen
in het voorliggende wetsvoorstel. Naast de omschrijving van «gemeenschapsonderdanen»
worden in de memorie van toelichting aanduidingen gebruikt, zoals: «illegalen»,
«vreemdelingen in procedure», «illegalen en (nog) niet toegelatenen»,
«voorwaardelijk toegelatenen» en «onvoorwaardelijk toegelatenen».
Deze leden hebben vooral moeite met het vaak naast en achter elkaar noemen
van illegalen en «(nog) niet toegelatenen», «illegalen»
en «vreemdelingen in procedure». Gaat het hier niet
om duidelijk te onderscheiden groepen? Deze leden maken zich zorgen over de
verwarring die kan ontstaan voor bestuursorganen, als ze deze onderscheidingen
bij hun werkzaamheden moeten betrekken. Is het uit overwegingen van vereenvoudiging
en deregulering niet beter te zoeken naar onderscheidingen, waardoor voor
de uitvoerende instanties eenvoudig is vast te stellen dat ze te maken hebben
of met een illegaal of een rechtmatig hier verblijvende vreemdeling? In het
verlengde van deze gedachte van deregulering en eenvoud stellen de leden van
de PvdA-fractie de vraag in hoeverre het principieel juist en tevens opportuun
is om na eerst in artikel 1b de categorieën vreemdelingen die rechtmatig
verblijf in Nederland genieten vast te stellen, vervolgens in artikel 86 het
merendeel daarvan (de categorieën 1b, 2, 3, 4, 5) uit te sluiten van
toekenning van verstrekkingen, voorzieningen en uitkeringen? Deze leden kunnen
vooralsnog niet inzien dat in een wetsvoorstel dat specifiek gericht is om
illegalen van voorzieningen uit te sluiten, tevens rechtmatig hier verblijvenden
van voorzieningen uitsluit.Deze leden vinden de mogelijke associatie van voorwaardelijk toegelatenen
en de overige categorieën van artikel 1b, 3, 4, 5 met «illegalen»
zeer schadelijk voor de beeldvorming ten aanzien van asielzoekers en vluchtelingen.
Ziet de regering dit gevaar? En zo ja, welke oplossingen denkt zij te vinden
voor dit probleem?Terecht stelt de regering dat het koppelingsbeginsel een genuanceerde
uitwerking verdient. Immers, er zijn vreemdelingen die hier zijn met medeweten
en billijking van de Nederlandse overheid hoezeer zij nog niet «toegelaten»
zijn. De leden van de PvdA-fractie onderschrijven deze genuanceerde uitwerking.
Zij zijn echter niet overtuigd dat de conclusie die de regering trekt, gerechtvaardigd
is. De regering stelt namelijk op bladzijde 6 van de memorie van toelichting
dat niettemin per aanspraak gemotiveerd gerechtvaardigd moet worden waarom
de vreemdelingen uit deze categorie voor bepaalde verstrekkingen in aanmerking
behoren te komen. Het betreft hier de categorieën van artikel 1b, 2–5.
Waarom moet er per aanspraak gemotiveerd gerechtvaardigd worden dat deze vreemdelingen
voor bepaalde verstrekkingen in aanmerking behoren te komen? Is dit niet voldoende
geregeld in de voor hen geldende wet- en regelgeving? Is hier niet sprake
van een vergelijkbare situatie als die van een EU-onderdaan? In de artikelsgewijze
toelichting op bladzijde 24 en 25 van de memorie van toelichting stelt de
regering dat ook voor een EU-onderdaan beperkingen gelden voor zijn rechtmatig
verblijf. Waarom vallen EU-onderdanen onder de werking van artikel 8b1 en
de andere hier rechtmatig verblijvende categorieën vreemdelingen van
artikel 1b, 2 t/m 5 niet? Wat is het wezenlijke verschil tussen deze categorieën
wat hun rechtmatig verblijf aangaat?De leden van de CDA-fractie hebben met instemming de onderbouwing in de
memorie van toelichting gelezen inzake de verenigbaarheid van het voorliggende
wetsvoorstel met de Nederlandse verdragspositie en met artikel 1 van de Grondwet.
In dit verband verwijzen zij naar het onderscheid tussen bij voorbeeld de
rechten van economisch actieve EU-onderdanen en de rechten van EU-werknemers
en zelfstandigen die hun beroepswerkzaamheden hebben beëindigd of EU-studenten,
zoals verwoord in de richtlijn nr. 90/365/EEG en richtlijn 90/366/EEG. Deze
laatsten mogen bij vestiging in een andere lidstaat geen beroep doen op een
Nederlandse bijstandsregeling of studiefinanciering en mogen voor hun ziektekosten
niet ten laste komen van het ziekenfonds ook al zouden zij, indien er in Nederland
geen enkel onderscheid mogelijk zou zijn ten aanzien van diegenen die op ons
grondgebied verblijven, daar normaal gesproken op grond van de in Nederland
geldende regeling wel voor in aanmerking komen. Ook hier gold, toen deze richtlijnen
werden overeengekomen, dat onderscheid tussen personen die op hetzelfde grondgebied
verblijven, geoorloofd is, mits de onderscheidingen te rechtvaardigen zijn. In deze zin onderschrijven de leden van de CDA-fractie de visie dat de
kring van aanspraakgerechtigden op collectieve voorzieningen niet in alle
gevallen alle rechtmatig verblijvende vreemdelingen omvat.De regering stelt dat een aantal verstrekkingswetten al een koppelingsbepaling
met de Vreemdelingenwet heeft, aldus de leden van de VVD-fractie. Gaat het
hier om de koppelingen die op bladzijde 20 en 21 van de memorie van toelichting
worden genoemd of gaat het ook nog om andere wetten? Zo ja, kan een aantal
hier worden vermeld? Waarom worden deze wetten niet bij dit wetsvoorstel betrokken,
zo vragen de leden van de VVD-fractie. Voorts stelt de regering dat ten aanzien
van wetten die aanspraken vestigen op vergunningen of ontheffingen, de wetgever
reeds doende is dergelijke bepalingen in te voeren. Om welke wetten gaat het
hier?In een materiewet kan worden afgeweken van het koppelingsbeginsel, neergelegd
in het voorgestelde artikel 8b van de Vreemdelingenwet. De wetgever zal dat
uitdrukkelijk moeten motiveren. Gelet op de doelstelling van dit wetsvoorstel
zijn de leden van de VVD-fractie van mening dat voorzichtig moet worden omgegaan
met het afwijken van het koppelingsbeginsel. Daar mag niet lichtzinnig mee
worden omgegaan.De leden van de D66-fractie merken op dat ook de Vereniging Vluchtelingenwerk
Nederland en het Nederlands Centrum Buitenlanders kritiek hebben op de classificatie-indeling
van de regering, zo blijkt uit hun reacties op dit wetsvoorstel. Deze leden
vragen de regering of het rechtvaardig is bovenvermelde categorieën in
beginsel alle rechten te ontzeggen. Waarom kiest de regering niet voor de
wettelijke constructie dat deze categorieën in beginsel aanspraak kunnen
maken op de toekenning van verstrekkingen, voorzieningen, uitkeringen, ontheffingen
en vergunningen bij wege van een beschikking van een bestuursorgaan, tenzij
de materiewet hen in een specifiek omschreven geval om een objectiveerbare
en redelijke reden uitsluit?Daarbij valt op dat de regering op bladzijde 8 van de toelichting melding
maakt van een beperkt geclausuleerde toegang tot de arbeidsmarkt en tot bepaalde
segmenten van de collectieve sector voor vreemdelingen die een VVTV-status
hebben gekregen. Een meerderheid van de Tweede Kamer heeft echter in het debat
met de Minister van Binnenlandse Zaken, coödinerend portefeuillehouder
minderheden, naar voren gebracht dat de regering ruimhartiger diende te zijn
met arbeids- en onderwijsmogelijkheden voor VVTV-ers. Achtergrond hiervan
is dat meer dan 90% van de VVTV-ers na verloop van 3 jaar een VTV krijgt.
Om hen dan gedurende de eerste drie jaar te beknotten in hun mogelijkheden
te integreren door te werken en onderwijs te genieten, ging de meerderheid
van de Tweede Kamer te ver. Zou de Minister van Justitie besluiten dat een
vreemdeling met een VVTV-status toch kan terugkeren naar zijn land van herkomst
omdat de algehele situatie aldaar is opgeklaard, dan heeft de vreemdeling
in elk geval profijt gehad van de hier opgedane werkervaring en onderwijs.
Zijn kansen in het land van herkomst op een beter bestaan nemen daardoor alleen
maar toe, hetgeen de algehele situatie in dat land ten goede kan komen. Dat
op zichzelf is weer een Nederlands belang, omdat het illegale immigratie tegen
helpt te gaan. De tekst in de toelichting lijkt op gespannen voet met de opvatting
van de meerderheid van de Tweede Kamer te staan.Deze leden onderschrijven in grote lijnen de introductie en beschreven
achtergronden van het begrip «gemeenschapsonderdaan».De leden van de GroenLinks-fractie merken op dat voorwaardelijk toegelatenen,
asielzoekers en andere vreemdelingen die nog in procedure zijn, worden uitgesloten.
Dit roept niet alleen vragen op met betrekking tot het gelijkheidsbeginsel,
maar tevens worden tegenstrijdige signalen uitgezonden naar de
samenleving. Enerzijds wordt aan nieuwkomers, waaronder de zogenaamde VVTV-ers,
een inburgeringsprogramma aangeboden om gefaseerd te integreren in de Nederlandse
samenleving, anderzijds dreigt deze categorie door dit wetsvoorstel te worden
gestigmatiseerd als niet-verblijfsgerechtigde, dus illegaal. De leden van
de GroenLinks-fractie maken zich ernstig zorgen over de negatieve signalen
die van dit wetsvoorstel uitgaan.De leden van de RPF-fractie stellen vast dat de bepalingen onder artikelen
1b en 8b centraal staan. Artikel 1b bepaalt in welke gevallen een vreemdeling
geacht wordt hier rechtmatig te verblijven; artikel 8b regelt dat slechts
rechtmatig hier verblijvende vreemdelingen aanspraak kunnen maken op voorzieningen.
In discussie is of het laatste artikel in relatie tot de zogenaamde materiewetten
inderdaad een zo wijde strekking heeft als is beoogd. Zou dat laatste niet
het geval zijn, dan dient een uitsluitende bepaling in iedere materiewet apart
te worden opgenomen. Ook de Raad van State wijst op dit vraagstuk. De aan
het woord zijnde leden vragen of het overweging verdient deze bepaling in
de Algemene wet bestuursrecht op te nemen, teneinde iedere twijfel over strekking
en wettenhiërarchie weg te nemen.Deze leden constateren dat het wetsvoorstel niet alleen betrekking heeft
op de echte illegalen, maar ook op de gedoogden en op hen die nog in procedure
verkeren. Uitgangspunt is in wezen iedere opbouw van rechten of zelfs verwachtingspatroon
ter zake uit te sluiten, verwachtingspatronen die in de hand zouden kunnen
worden gewerkt door voor bepaalde voorzieningen in aanmerking te komen. De
vraag is of het een noodzakelijkerwijs met het ander samenhangt. In beginsel
worden via de weg van het in aanmerking komen van voorzieningen toch geen
verblijfrechten opgebouwd. Een en ander is vooral afhankelijk van een overheid
die daarover geen misverstanden laat bestaan. Ook op bladzijde 5 van het nader
rapport wordt de verblijfsstatus losgekoppeld van de eventuele aanspraak op
voorzieningen, als deze leden het goed zien. Naar hun oordeel hangt de redelijkheid
van een uitzetting van een gedoogde of een in procedure verblijvende vreemdeling
vooral af van de duur van het verblijf, niet van de mate waarin van voorzieningen
gebruik wordt gemaakt. Het bovenstaande in aanmerking nemende, vragen deze
leden wat nu feitelijk het doel van de wet is: het afgrenzen van het gebruik
maken van Nederlandse voorzieningen door illegalen – in dat geval kan
in beginsel worden volstaan met een optimale communicatie tussen de betrokken
instanties (wat het voorstel overigens ook regelt) – of zijn er (ook)
nevendoelen, te weten een ontmoedigingsbeleid ten opzichte van (potentiele)
asielzoekers. De uitbreiding van de reikwijdte in de richting van ook anderen
dan de illegalen doet dit laatste vermoeden. Zij vragen een nadere toelichting
op dit onderdeel.Overigens vragen deze leden hoe het terughoudende voorzieningenbeleid
zich verhoudt tot de zogeheten gefaseerde integratie van vooral de VVTV-ers.Het wetsvoorstel heeft bij de leden van de SGP-fractie de vraag opgeroepen
of het onderscheid tussen legale en illegale vreemdelingen in feite niet vervangen
moet worden door een onderscheiding in drie categorieën: legale –
in de zin van toegelaten – vreemdelingen, illegale – in de zin
van niet toegelaten – vreemdelingen èn vreemdelingen die anderszins
verblijfsgerechtigd zijn. Indien deze – globale – onderscheiding
juist is, strekt het wetsvoorstel zich dan ook uit over de derde categorie?Deze leden denken hierbij aan asielzoekers die nog in een (vervolg)- procedure
verkeren, de voorwaardelijk toegelaten vluchtelingen, de zogenaam beleidsmatig
niet-verwijderbaren, de zogenaamd technisch niet-verwijderbaren en al degenen
ten aanzien van wie, door achterstanden aan de kant van de overheid bij voorbeeld,
niet tijdig een (eind)beslissing is genomen. Is de regering het
met deze leden eens dat de genoemde categorieën niet als illegalen kunnen
worden aangemerkt? Is er een goede reden waarom deze categorieën verstoken
zouden moeten blijven van alle overheidsvoorzieningen, tenzij bij of krachtens
wettelijk voorschrift het tegendeel wordt bepaald?De leden van de GPV-fractie menen dat de koppeling tussen verschillende
vormen van verblijfsgerechtigdheid aan verschillende aanspraken op overheidsvoorzieningen
het belang van een spoedige statusverlening doet toenemen. Het is voor invoering
van de Koppelingswet dus van essentieel belang dat met kracht ingezet wordt
op een verdere verkorting van procedures.De leden van de GPV-fractie vragen of er momenteel een terughoudend beleid
gevoerd wordt wat betreft het verstrekken van een VVTV aan gedoogden. Het
gevolg daarvan zou zijn dat velen verstoken blijven van de rechten die aan
een VVTV zijn verbonden, zoals huisvesting in een gemeente, een persoonlijke
toelage op grond van de Wet gemeentelijke zorg voor houders van een voorwaardelijke
vergunning tot verblijf, de mogelijkheden tot gefaseerde integratie en het
gebruik maken van een inburgeringsprogramma. Nu de decentrale ROA per 1 januari
1996 wordt afgeschaft, wordt een spoedige procedure voor gedoogden van groot
belang omdat gedoogden zonder VVTV anders immers drie jaar lang in de centrale
opvang zullen verblijven. Zal dit leiden tot nieuwe capaciteitsproblemen in
de centrale opvang?Net als gedoogden hebben ontheemden na invoering van dit wetsvoorstel
alle belang bij een spoedige behandeling van hun asielverzoek. Toegelaten
vluchtelingen en houders van een VTV-humanitair hebben immers een onvoorwaardelijke
verblijfstitel in de zin van artikel 1b sub 1, hetgeen betekent dat zij meer
aanspraken op voorzieningen kunnen doen gelden dan zij die een voorwaardelijke
verblijfstitel hebben in de zin van sub 2. Hoewel de leden van de GPV-fractie
van oordeel zijn dat voor verschillende categorieën vreemdelingen, mits
gemotiveerd, verschillende aanspraken op overheidsvoorzieningen kunnen gelden,
achten zij het niet gerechtvaardigd dat houders van een voorwaardelijke verblijfstitel
enkel om reden van traag verlopende procedures geen aanspraak kunnen vestigen
op voorzieningen die aan vreemdelingen in de zin van artikel 1b sub 1 Vreemdelingenwet
zijn voorbehouden.De leden van de SP-fractie begrijpen uit het wetsvoorstel dat de kring
van aanspraakgerechtigden per verstrekkingswet verschillend is. Zij zijn er
vooralsnog niet van overtuigd dat het gemaakte onderscheid naar verblijfspositie
de toets met onder meer artikel 26 IVBPR kan doorstaan. Zij zijn er in het
bijzonder niet van overtuigd dat een objectieve rechtvaardigingsgrond is gegeven.
Het tegengaan van illegaal verblijf kan een objectieve rechtvaardigingsgrond
zijn, maar is dat naar de mening van de leden van de SP-fractie niet ten opzichte
van vreemdelingen die hier met toestemming van de Nederlandse overheid verblijven.Ook bij de toetsing aan artikel 26 IVBPR komt de vraag terug of dergelijk
verstrekkende middelen als voorgesteld wel noodzakelijk zijn om de doelstelling
van dit kabinet te bereiken en of er geen andere minder vergaande middelen
zijn. Deze leden denken daarbij onder meer aan de reeds doorgevoerde maatregelen
met betrekking Wet op de identificatieplicht, de controle op verblijfstitel
bij afgifte van een sociaal fiscaal nummer en de koppeling van gegevensbestanden,
waardoor illegale vreemdelingen uitgeschreven zullen worden uit de Gemeentelijke
Basisadministratie. Wat zijn de effecten in de praktijk van deze maatregelen
voor de verschillende categorieën vreemdelingen?De leden van de SP-fractie vragen bovendien of de regering de rechtmatigheid
van het gemaakte onderscheid heeft getoetst aan overige verdragen zoals het
ILO-Verdrag nr. 118, het Europees Verdrag inzake sociale zekerheid
en het Europees Verdrag betreffende Sociale en Medische Bijstand. Op grond
van welke argumenten meent de regering dat het wetsvoorstel niet in strijd
is met deze verdragen? 2.2. De voorwaardelijk toegelatenenDe regering motiveert op bladzijde 10 waarom de voorwaardelijk toegelatenen,
de procederenden, de kortverblijvers en de beleidsmatig onuitzetbaren niet
het algemeen recht op aanspraken, zoals gesteld in artikel 8b hebben, aldus
de leden van de PvdA-fractie. «De koppeling leidt in deze gevallen in
principe tot uitsluiting tenzij de wet het tegendeel alsnog uitdrukkelijk –
dus: in de formele wetstekst – bepaalt».De leden van de PvdA-fractie onderkennen dat er beperkingen zijn in het
recht op aanspraken in het algemeen voor deze categorieën vreemdelingen.
Dat neemt echter niet weg, dat ze rechtmatig hier te lande verblijven en aparte
voorliggende voorzieningen voor hen gelden. Deze vreemdelingen kunnen, aldus
deze leden, niet gelijk gesteld worden aan illegalen. Onderschrijft de regering
deze zienswijze?Zo ja, ziet zij mogelijkheden om het onderscheid tussen deze categorieën
vreemdelingen en illegalen in de wettekst van artikel 8b te maken?De leden van de SP-fractie hebben de stellige indruk dat de huidige regelgeving
deze groep al uitsluit van voorzieningen dan wel dat voor deze groep voorliggende
voorzieningen zijn gecreëerd. Zij vragen dan ook voor welke voorzieningen
deze categorie naar de mening van de regering op grond van de huidige wetgeving
nog wel in aanmerking kan komen en krachtens het wetsvoorstel niet. Kan zij
dit per voorziening aangeven? 2.3. De procederenden, de kortverblijvers en beleidsmatig
onuitzetbarenHet voorgestelde artikel 1b van de Vreemdelingenwet bepaalt welke vreemdelingen
rechtmatig in Nederland verblijf genieten. Onder welke categorie vallen diegenen
die technisch en beleidsmatig niet uitzetbaar zijn? Welke aanspraken hebben
deze personen op de diverse voorzieningen, zo vragen de leden van de VVD-fractie.
Op welke wijze wordt er omgegaan met afgewezen asielzoekers die technisch
niet verwijderbaar zijn, maar wel meewerken aan de pogingen tot uitzetting?Voorts willen deze leden graag weten of het de bedoeling is dat alle beleidsmatig
en technisch niet-verwijderbare vreemdelingen een voorlopige vergunning tot
verblijf (VVTV) krijgen? Zo ja, hoe verhoudt dat zich tot het terughoudende
beleid dat wordt gevoerd ten aanzien van het verstrekken van een VVTV?Ten aanzien van de positie van de niet-uitzetbare niet-toegelatenen vragen
de leden van de RPF-fractie een nadere toelichting op het standpunt van de
regering hen als illegalen te betitelen. In beginsel heeft de overheid immers
weet van hun bestaan. Zij worden bewust, zij het noodgedwongen, gedoogd. Alleen
om – bij voorbeeld technische redenen wordt niet tot uitzetting overgegaan.
In hoeverre kan in dergelijke gevallen met recht worden gesproken van illegaal
verblijf, zeker als ook de «illegaal» zelf er niet in slaagt om
naar het land van herkomst terug te keren?Ook over de uitsluiting van voorzieningen voor procederenden hebben de
leden van de SP-fractie hun twijfels. Zij stellen zich voor dat in een aanmerkelijk
aantal gevallen vreemdelingen een kansrijke aanvraag voor een verblijfsvergunning
hebben lopen. Als gevolg van de trage afhandeling van deze aanvraag door de
plaatselijke vreemdelingendienst en het Ministerie van Justitie komt volgens
het wetsvoorstel de betrokkene niet in aanmerking voor voorzieningen
waarop hij wel aanspraak zou hebben kunnen maken in geval op zijn aanvraag
eerder een beslissing was genomen. Onderkent de regering dit probleem?Een verblijfsvergunning zal bovendien als ingangsdatum de datum van aanvraag
hebben. Dit betekent dus dat een vreemdeling over een achterliggende periode
alsnog in het bezit wordt gesteld van een verblijfsvergunning. Betekent dit
dat de vreemdeling met terugwerkende kracht aanspraak zal kunnen maken op
de voorzieningen? In het wetsvoorstel is hierover niets bepaald. Zij zien
een probleem voor de praktijk en gaarne vernemen zij het standpunt van de
regering.De leden van de SP-fractie hebben tevens een vraag over de tijdelijk in
Nederland verblijvenden op grond van artikel 25 Vreemdelingenwet. Voor zover
bij hen bekend wordt aan betrokkene tijdelijk verblijf toegestaan wegens zodanig
ernstige medische omstandigheden dat uitzetting niet verantwoord is te achten.
Is het dan wel gerechtvaardigd om deze persoon uit te sluiten van alle voorzieningen
met alle gezondheidseffecten van dien, zo vragen zij. Juist deze vreemdeling
zal toch in ieder geval gebruik moeten maken van een medische voorziening
en een voorziening in de kosten van levensonderhoud. 2.4. Het eigenlijke koppelingsbeginselDe leden van de CDA-fractie menen dat een ondubbelzinnige effectuering
van het beoogde koppelingsbeginsel het noodzakelijk maakt dat als basisbeginsel
conform artikel 8 b eerste lid aanspraken op de toekenning van verstrekkingen,
voorzieningen, uitkeringen, ontheffingen en vergunningen slechts gegund worden
aan vreemdelingen indien zij onvoorwaardelijk toegelaten zijn. Deze leden
zien wel in dat er bepaalde gronden zijn voor een genuanceerde uitwerking
van het koppelingsbeginsel ten aanzien van de niet toegelaten, maar wel rechtmatig
verblijvende vreemdelingen. Deze leden kunnen dan ook instemmen met de beoogde
onderverdeling in onvoorwaardelijk toegelatenen en de vrij circulerende gemeenschapsonderdanen,
de voorwaardelijk toegelatenen, de procederenden, de kortverblijvers en de
beleidsmatig onuitzetbaren. Op deze wijze kan bij een genuanceerde uitwerking,
aan de hand van deze onderverdeling de materiewetgeving toegespitst op de
behoefte en met inachtneming van de doeleinden van de Koppelingswet, in uitzonderlijke
gevallen het koppelingsbeginsel meer of minder ver worden geïmplementeerd.
Wel willen de leden van de CDA-fractie meer informatie over: a) de controlemogelijkheid.
Hoe meer subcategorieën er zijn met onderscheidene aanspraken, hoe moeilijker
het wordt te controleren of betrokkene wel of geen recht heeft op de aanspraak.
b) de mogelijkheid dat de genuanceerde uitwerking in de praktijk het beoogde
koppelingsbeginsel onderuit haalt. Zij vragen derhalve een nadere toelichting
op de genuanceerde uitwerking wat betreft de controle en de ingebouwde garanties
die ervoor moeten zorgdragen dat de genuanceerde uitwerking niet zal leiden
tot een situatie waarin ten onrechte gebruik gemaakt zal worden van collectieve
voorzieningen.De toelichting op het wetsvoorstel maakt duidelijk dat naast de in het
wetsvoorstel opgenomen materiewetten nog een categorie materiewetten bestaat
die in de komende tijd zullen moeten worden aangepast aan het koppelingsbeginsel
in de Vreemdelingenwet. De overgangsbepalingen regelen wat rechtens is in
de tussenliggende periode. Het heeft de voorkeur van de leden van de GPV-fractie
dat alle relevante materiewetten met spoed worden aangepast aan het voorliggende
wetsvoorstel. Waarom zijn de relevante materiewetten niet nu reeds in het
wetsvoorstel opgenomen? Maakt het opnemen van een algemene norm in de vorm
van het koppelingsbeginsel het niet noodzakelijk dat reeds bij behandeling
van dit wetsvoorstel duidelijkheid bestaat over de wijze waarop
alle relevante materiewetten uitzonderingen op de hoofdregel bevatten? 2.5. Het verblijfsrecht of de rechtmatigheid van het verblijf
moet blijken uit een bescheidDe leden van de PvdA-fractie stellen vast dat de regering van oordeel
is dat «het koppelingsbeginsel alleen dan uitvoerbaar is indien de discussie
omtrent de rechtmatigheid van het verblijf blijft voorbehouden aan het gremium
dat daaromtrent uiteindelijk te beschikken heeft ..... de discussie dient
zich niet te verplaatsen naar de loketten waarachter de ambtenaar zit en die
belast is met de beoordeling van de rechtmatigheid van de aanspraak als zodanig».
De regering stelt dat het voorgestelde koppelingssysteem niet kan werken indien
de vreemdeling zou beschikken over een verblijfsrecht dat niet is af te leiden
uit de gegevens in de GBA en ook niet blijkt uit een geschrift waarover de
vreemdeling beschikt.Dit standpunt van de regering roept bij deze leden een aantal vragen op.
Ten eerste zouden zij willen vernemen wat de stand van zaken is van de uitvoering
van de GBA en de koppeling met het VAS. Ten tweede zouden ze willen vernemen
welke verblijfsrechtelijke posities zijn opgenomen in de GBA en welke in het
VAS en of ze voldoen aan de vereisten voor een effectief koppelingssysteem.
Ten derde vragen ze of de uitvoerende ambtenaren belast met de beoordeling
van de rechtmatigheid van een aanspraak, in staat zijn of in staat zullen
worden gesteld om een beslissing voor de afzonderlijke categorieën vreemdelingen
te nemen. Wordt het voor deze ambtenaren niet zeer ingewikkeld om per aanspraak
na te gaan of voor de betrokken vreemdeling recht op een voorziening en verstrekking
bestaat? Is de kans op een geweldige bureaucratie niet aanwezig? Komt het
in de huidige praktijk voor dat gegevens verschillend opgenomen worden in
het VAS en GBA? Nogmaals wat betekent dit systeem in termen van personele
inzet, financiële middelen en ongemak voor de diensten zelf en de vreemdeling?Ten vierde vragen deze leden wat de consequenties zijn voor de invoering
van de Koppelingswet indien aan de logistieke randvoorwaarden zoals op bladzijde
21 van de memorie van toelichting zijn omschreven niet is voldaan. Zal de
invoering van de Koppelingswet in dat geval uitgesteld worden?Met de regering zijn de leden van de CDA-fractie van mening dat de ambtenaar
achter het loket over duidelijke informatie moet kunnen beschikken over de
verblijfspositie van de vreemdeling die een aanspraak geldend wil maken, wil
hij kunnen beoordelen of de betrokkene terecht een aanspraak doet. De regering
gaat ervan uit dat door de invoering van het stelsel van GBA in belangrijke
mate in deze ondubbelzinnige informatiebehoefte kan worden voorzien.In dit verband wijzen de leden van de CDA-fractie erop dat het dan noodzakelijk
is dat vaststaat dat diegenen die volgens de gegevens in de GBA een bepaalde
verblijfspositie hebben, deze ook bezitten. Deze leden hebben in het recente
verleden in het bijzonder gewezen op de grote verschillen (rond de 25 000
personen) die er bij voorbeeld in Amsterdam waren tussen het aantal personen
dat in de GBA opgenomen was en het aantal dat volgens de dossiers van de vreemdelingenpolitie
een legale status had. De leden van de CDA-fractie willen dan ook van de regering
informatie verkrijgen over de huidige stand van zaken in bij voorbeeld Amsterdam,
maar ook elders. Voorts willen zij vernemen welke garanties er zijn bij de
inwerkingtreding van de Koppelingswet dat diegenen die op grond van de gegevens
van de GBA gebruik kunnen maken van collectieve voorzieningen, ook werkelijk
daartoe gerechtigd zijn. De recente informatie over grootschalige fraude met
kinderbijslag in 's-Gravenhage versterken, naar de mening van deze leden,
deze noodzaak. De regering gaat er terecht van uit dat door de koppeling van het VAS
en de GBA en de verstrekking van de gegevens aan overheidsinstanties die collectieve
voorzieningen verstrekken, deze automatisch de actuele informatie verkrijgen
over het verblijfsrecht van de vreemdeling die een beroep doet op de voorzieningen.
Dit doet de vraag rijzen wanneer die beoogde koppeling van het VAS en de GBA
zal plaatsvinden? De leden van de CDA-fractie zouden graag, uitvoeriger dan
in de memorie van toelichting, op de hoogte gebracht worden van de stand van
zaken.Voor een effectieve toepassing van dit wetsvoorstel is het noodzakelijk
dat het Vreemdelingenadministratie-systeem (VAS) en de Gemeentelijke Basisadministratie
(GBA) op elkaar worden aangesloten. Kan worden gewaarborgd dat de koppeling
van het VAS en de GBA tijdig plaatsvindt, zo vragen de leden van de VVD-fractie.
Hier vragen zij ook aandacht voor het feit dat het VAS 18 verblijfstitels
kent en het GBA 10. Het is dus te verwachten dat het aanleveren van titels
tot problemen zal leiden. Op welke wijze wordt dit opgelost? Bij de uitvoering
van deze wet zijn vele instanties en personen betrokken. Hoe denkt de regering
ervoor zorg te dragen dat deze personen adequaat worden geïnstrueerd,
opdat de wet goed wordt uitgevoerd?Het is de leden van de VVD-fractie gebleken dat het voorkomt dat de naam
op het verblijfsdocument van een vreemdeling niet gelijk is aan de naam in
de GBA. Dit kan, als het gaat om asielzoekers, een gevolg zijn van het feit
dat bij het «intake»-gesprek geen specifieke deskundigheid aanwezig
is met betrekking tot het internationaal personen- en familierecht en namenrecht.
Het komt dus voor dat de namen verkeerd worden weergegeven, allereerst in
het VAS en vervolgens in de GBA. Dit leidt tot problemen. Op welke wijze kan
dat worden opgelost? Zou een oplossing kunnen zijn dat bij het «intake»-gesprek
een deskundige op de bovengenoemde terreinen aanwezig is, opdat vanaf het
begin de juiste gegevens worden genoteerd, zo vragen de leden van de VVD-fractie.De regering schrijft nogal optimistisch dat de noodzakelijke gegevens
over het verblijfsrecht van de vreemdeling, opgenomen in zijn persoonslijst,
zullen worden aangeleverd vanuit het Vreemdelingenadministratie-systeem (VAS)
in de Gemeentelijke Basisadministratie (GBA), waardoor een sluitend systeem
ontstaat. De overheidsinstanties die bij voorbeeld collectieve voorzieningen
verstrekken, kunnen uit de gekoppelde gegevens actuele informatie halen over
het verblijfsrecht van de vreemdeling.De leden van de D66-fractie verwachten moeilijkheden bij de invoering
van de gegevens in het GBA. Veel vreemdelingen hebben geen documenten. Hun
namen zijn moeilijk te spellen. De vreemdeling kan in het VAS onder een enigszins
anders gespelde naam zijn vermeld dan bij een andere overheidsinstantie. Bovendien
kent het VAS 18 verblijfstitels en het GBA 10. Zal de vertaling van het ene
naar het andere systeem vlekkeloos verlopen?Is het juist dat overal in Nederland het VAS hetzelfde is? Of hanteert
bij voorbeeld de vreemdelingenpolitie Amsterdam een eigen model? Of beperkt
zich het verschil tot het in eigen beheer ontwikkelen? Is het juist dat bij
de pilotprojecten VAS/GBA Brabant Zuid-Oost en Kennemerland de aanlevering
van verblijfstitels aan het GBA en de «intake»- en registratieprocedure
van vreemdelingen niet is meegenomen? Zo ja, wat was daarvan de reden?Zowel de VVN en het NCB wijzen op problemen bij de technische uitvoering
van de Koppelingswet.De leden van de D66-fractie vragen de regering of het niet verstandig
is om eerst alle technische onvolkomenheden weg te werken en al het personeel
dat met invoering van persoonsgegevens van vreemdelingen te maken heeft, deugdelijk
te informeren over de Koppelingswet en het belang van een ondubbelzinnige
registratie, waarna pas tot invoering van de Koppelingswet wordt overgegaan.
De leden van de D66-fractie zijn bevreesd dat anders een registratiechaos
kan ontstaan, waar vreemdelingen de dupe van kunnen worden.De leden van de RPF-fractie stellen vast dat de verklaring van verblijfsrecht
voor de vreemdeling van groot belang is. Deze zal moeten overeenstemmen met
de achterliggende registratie in het VAS en vervolgens het GBA. De GBA-registratie
is vooral belangrijk omdat het GBA in eerste aanleg voor de verscheidene betrokken
uitvoeringsinstanties als vraagbaak dient. Duidelijk is dat hierover geen
misverstanden moeten rijzen. Nu het GBA 10 verblijfstitels kent, en het VAS
veel meer, lijkt het dat gemakkelijk moeilijkheden op dit punt kunnen ontstaan.
Zal de koppeling op dit punt op adequate wijze tot stand kunnen worden gebracht?
Kan uit de verklaring van verblijfsgerechtigheid waarom de vreemdeling kan
vragen, op gemakkelijke manier worden afgeleid hoe vervolgens in het GBA moet
worden geregistreerd?De leden van de SGP-fractie wijzen in het verband van de controle op de
verblijfsstatus door uitvoerende organen op het probleem van de aanzienlijke
verfijning die in de loop der tijd is opgetreden in de soorten verblijfsstatussen.
Onderkent de regering dit verschijnsel in het kader van de uitvoering van
de wet? Hoeveel verblijfstitels kent het VAS? En de GBA? Wat betreft de koppeling
tussen de GBA en het VAS en de mogelijkheid tot volledige registratie van
vreemdelingen in de GBA plaatsen deze leden vraagtekens bij de optimistische
verwachtingen van de regering. Zal, zolang een technische koppeling niet mogelijk
is en men dus aangewezen is op handmatige administratie, het vaststellen en
controleren van de verblijfspositie van de vreemdeling niet een buitengewoon
arbeidsintensieve belasting voor de uitvoerende en controlerende organen vormen?Is het waar dat bij de pilotprojecten met betrekking tot de koppeling
VAS-GBA in Brabant Zuid-Oost en Kennemerland, de aanlevering van verblijfstitels
aan de GBA en de «intake»- en registratieprocedure van vreemdelingen
niet is meegenomen?De leden van de GPV-fractie vragen of voorzien is in een opschoningsactie
van de GBA voordat de koppeling tussen VAS en GBA tot stand wordt gebracht.
Het lijkt deze leden onwenselijk dat illegalen die nu reeds zijn opgenomen
in de GBA, daarin geregistreerd blijven en daarmee aanspraak blijven maken
op verstrekkingen die hun rechtens niet toekomen.Deze leden merken voorts op dat veel vluchtelingen niet of niet volledig
geregistreerd zijn in de GBA omdat het voor hen niet mogelijk is de gevraagde
documenten te over leggen. De wet GBA schrijft voor dat gegevens voor de administratie
alleen aan sterk brongebonden documenten mogen worden ontleend. In veel gevallen
is het voor vluchtelingen wegens de toestand in hun land van herkomst niet
mogelijk die brongebonden documenten te achterhalen. Deze leden informeren
in dit verband naar het beleid van gemeenten ten aanzien van het opnemen van
gegevens in de GBA op grond van een beëdigde verklaring. Voor zover hun
bekend, maken gemeenten daarvan een zeer terughoudend gebruik. Is het, gelet
op de inhoud en strekking van dit wetsvoorstel, niet noodzakelijk dat gemeenten
ruimhartiger omgaan met de mogelijkheid om op grond van een beëdigde
verklaring gegevens van een vluchteling in de GBA op te nemen. Daaruit vloeien
voor de vluchteling immers rechtstreeks bepaalde aanspraken op overheidsverstrekkingen
voort. Kunnen de gestelde betrouwbaarheid en actualiteit van de GBA als het
gaat om de gegevens voor deze groep vluchtelingen wel hard worden gemaakt? De leden van de GPV-fractie vragen of het juist is dat het VAS veel meer
verblijfstitels kent dan de GBA. Is dit verschil in soorten verblijfstitels
geen bedreiging voor een goede koppeling van het VAS en de GBA? Is het juist
dat de aanlevering van verblijfstitels aan de GBA en de «intake»-
en registratieprocedure van vreemdelingen niet is meegenomen in de pilotprojecten
in Brabant Zuid-Oost en Kennemerland? Kan dan nog wel worden gesproken over
een voldoende inzicht in de (uitvoerings)- technische haalbaarheid van de
koppeling van VAS en GBA? Komen de in de Koppelingswet opgenomen verblijfsposities
werkelijk overeen met die in de GBA?De leden van de GPV-fractie vragen of bij de koppeling tussen VAS en GBA
de wijze waarop een houder van een VVTV staat geregistreerd, recht doet aan
het integratietraject dat aan deze verblijfstatus is verbonden. Kunnen deze
verblijfsgerechtigden naarmate zij langer in Nederland verblijven meer aanspraken
op voorzieningen laten gelden? Het is deze leden uit de toelichting niet geheel
duidelijk geworden of ieder bestuursorgaan of iedere instelling zonder meer
de GBA mag raadplegen om de verblijfsstatus van een vreemdeling na te gaan.De leden van de SP-fractie hebben begrepen dat ieder uitvoeringsorgaan
de informatie over de rechtmatigheid van het verblijf zal kunnen verkrijgen
uit de koppeling tussen het VAS en de GBA.Heeft de regering kennis genomen van de kritieken van Vluchtelingenwerk
en het NCB op de technische uitvoering en de te verwachten logistieke problemen
en wat is hierop haar reactie? 2.6. Drie uitzonderingenOp bladzijde 32 vermeldt de regering dat «voorstelbaar is dat een
school periodiek nagaat of de toegelaten vreemdelingen nog voldoen aan de
door de wet gestelde voorwaarden. Ook denkbaar is dat in de administratie
aantekening gehouden wordt van tijdstippen waarop ten aanzien van een vreemdeling
een controle uitgevoerd moet worden, bij voorbeeld op het moment dat hij niet
leerplichtig wordt, bij het begin van het schooljaar of op het moment dat
de verblijfsvergunning verloopt». De leden van de PvdA-fractie willen
geïnformeerd worden over de praktische consequenties van het hierboven
gestelde voor zowel de leerkrachten, de administratie van de scholen en de
leerlingen zelf.Deze leden zijn van mening dat, indien in het kader van dit wetsvoorstel
een dergelijke praktijk zal worden geïntroduceerd, de school een verlengstuk
van de politie als rechtshandhaver wordt. Dit is een onwenselijke situatie.De regering erkent dat de verwijdering van leerlingen als pijnlijk wordt
ervaren. Ook in de huidige situatie – zonder de Koppelingswet –
worden leerlingen van niet rechtmatig hier verblijvende ouders verwijderd.
Waarom wordt in het voorliggende wetsvoorstel gekozen voor een dergelijke
vergaande betrokkenheid van de school bij de verwijdering van leerlingen,
kinderen van illegale vreemdelingen? Weegt dit systeem op tegen de schade
die in het schoolklimaat zal ontstaan? Waarin voldoet de huidige situatie
van verwijdering van illegalen met hun kinderen niet, zodat deze bepalingen
in de Koppelingswet moeten worden opgenomen?De regering spreekt over een overheidsdekking ten koste van de rijksbegroting
van kosten van medische zorg die in acute medische noodsituaties door zorgverleners
aan illegalen is verleend. De leden van de PvdA-fractie constateren dat de
regering in dit verband alleen de illegalen noemt, maar niet andere onverzekerden
die in acute medische noodsituaties verkeren. Waarom wordt deze beperking
aangebracht? Zorgverplichtingen zoals in de artikelen 255 en 450 van het Wetboek
van Strafrecht hebben immers betrekking op allen die in acute nood zijn? Ware het niet beter om over medische zorg in acute noodsituaties voor
onverzekerden te spreken? De vervolgvraag is dan of deze bepalingen in deze
Koppelingswet thuis horen, omdat het hier niet het illegaal of legaal zijn
in het geding is, maar het in acute medische noodsituatie verkeren. Er wordt
dan niet over financiering van medische zorg voor illegalen, maar over niet-verzekerden
gesproken. Ook voor de beeldvorming kan deze zienswijze van belang zijn. Wil
de regering op deze gedachtengang reageren? Voorts vragen deze leden of het
koppelingsprincipe consequenties zal hebben voor de in de praktijk gegroeide
netwerken van medische zorg voor onverzekerden (zwervers, verslaafden of medische
toeristen) en welke.De leden van de CDA-fractie menen ook los van de internationale verplichtingen
op basis van het EVRM en het Internationale Verdrag inzake economische, sociale
en culturele rechten dat in Nederland kinderen in de leerplichtige leeftijd,
ook al zijn zij illegaal, de toegang tot het onderwijs niet kan worden onthouden.
De vorming in deze levensfase is zo essentieel dat de schade die men bij het
onthouden van onderwijs toebrengt aan betrokkene, niet opweegt tegen het gegeven
dat de desbetreffende kinderen hier illegaal verblijven.Dit staat wat deze leden betreft overigens los van het gegeven dat aan
het genieten van onderwijs naar hun mening geen enkel recht mag worden ontleend
met betrekking tot de verblijfsstatus.Anders is het, zoals ook de regering stelt, wat betreft de niet-leerplichtige
illegalen. Naar de mening van de leden van de CDA-fractie worden terecht maatregelen
voorzien om deze categorie onderwijszoekenden de toegang tot het onderwijs
te ontzeggen, wel zouden deze leden een nadere toelichting op de controle
verkrijgen die tot stand gebracht zal worden om metterdaad de onderwijsvoorzieningen
uit te sluiten voor niet-leerplichtige illegalen.De tweede uitzondering betreft rechtsbijstand. De leden van de CDA-fractie
vragen of de werking van artikel 6 EVRM inderdaad zo ver gaat als regering
in de memorie van toelichting suggereert. Kan de regering nader beargumenteren
waarom illegalen op basis van artikel 6 EVRM in aanmerking komen voor rechtsbijstand.
Naar de mening van de leden van de CDA-fractie kan dit toch niet gelden voor
alle gevallen, zoals (maar niet uitsluitend) civiele procedures.De derde uitzondering betreft het niet uitsluiten van medische zorg in
geval het leven of de gezondheidstoestand van betrokkene dan wel de Nederlandse
volksgezondheid ernstig in gevaar worden gebracht. Met de regering zijn de
leden van de CDA-fractie van mening dat in zulke gevallen medische zorg niet
onthouden kan worden aan de betrokkene, los van de vraag of de betrokkene
hier legaal dan wel illegaal verkeert.De uitwerking van dit beginsel roept echter wel vragen op bij deze leden.
Uit de toelichting wordt allereerst naar de mening van de CDA-fractie niet
geheel duidelijk of er werkelijk een verschil gemaakt wordt tussen medische
zorg in het algemeen en medische zorg in geval het leven of de gezondheidstoestand
ernstig gevaar loopt. Weliswaar wordt er met betrekking tot het beoogde financieringsfonds
gesteld dat zorgverleners zich tot dit fonds kunnen wenden in gevallen van
acute noodsituaties – waaronder wordt verstaan situaties waarin sprake
is van ogenblikkelijk levensgevaar of een acute of vitale hulpeloze toestand,
waarbij verlening van medische zorg niet kan worden uitgesteld zonder het
leven of de gezondheidstoestand van de betrokkene ernstig in gevaar te brengen –,
maar in de reactie op het advies van de Ziekenfondsraad wordt weer gesproken
over noodzakelijke zorg. De leden van de CDA-fractie hechten eraan dat het
onderscheid helder is. Medische zorg kan noodzakelijk zijn, zonder dat er
sprake is van ernstig gevaar voor het leven van de patiënt
of ernstig gevaar voor de volksgezondheid bij uitblijven van de behandeling.Deze leden willen dan ook nadere informatie over de controle op de medische
hulpverlening in geval er een beroep wordt gedaan op financiering uit het
beoogde fonds.Daarnaast zouden de leden van de CDA-fractie een nadere toelichting willen
ontvangen op de waarborg dat er metterdaad hulp verleend wordt in geval er
werkelijk sprake is van ernstig gevaar voor het leven of de volksgezondheid
van de betrokkene.Voorts merkt de regering in de memorie van toelichting op dat de kosten
van preventieve gezondsheidszorg, ook ten behoeve van illegalen thans reeds
gefinancierd worden ten laste van de begroting. Ook hier geldt wederom naar
de mening van de leden van de CDA-fractie dat niet alle preventieve gezondheidszorg
noodzakelijk is om daarmee gevaar voor de Nederlandse volksgezondheid uit
te bannen of noodzakelijk is om ernstig gevaar voor het leven van de patiënt
te vermijden. Gaarne ontvangen deze leden nadere informatie wat de regering
precies onder preventieve gezondheidszorg verstaat.De overheid wil voorzien in een zekere dekking van het riscio dat overheidsinstellingen
en particulieren zullen hebben ten gevolge van het verlenen van hulp aan onrechtmatig
hier verblijvenden in geval van acute medische nood, aldus de leden van de
VVD-fractie. Wat moet worden verstaan onder «zekere dekking»?
En wat moet worden verstaan onder acute medische nood? Kunnen hiervan voorbeelden
worden gegeven? Welke instellingen en personen komen precies in aanmerking
voor een bijdrage uit dat fonds? Welke instantie gaat het fonds beheren? Geldt
het fonds alleen voor illegalen of ook voor andere onverzekerden? De leden
van de VVD-fractie zijn het eens met het verlenen van medische hulp aan illegalen
die in acute nood verkeren. Daaraan willen zij niets afdoen, maar zij hebben
moeite met het formaliseren van die hulp via een fonds. Zij gaan er vanuit
dat in eerste instantie de hulpverlener gewoon zijn kosten declareert bij
diegene die de hulp ontvangt. Voorts vragen zij in dit verband of artikel
197a van het Wetboek van Strafrecht ook van toepassing is op bij voorbeeld
artsen en andere geneeskundige hulpverleners.Voorts stelt de regering dat in het kader van de Koppelingswet illegalen
zich niet langer tegen ziektekosten kunnen verzekeren. Kan iemand die onrechtmatig
in Nederland verblijft en wordt ontmaskerd als een illegaal, aanspraak maken
op de verzekering voor de periode dat nog premie is betaald? Gaarne krijgen
de leden van de VVD-fractie een antwoord op deze vraag.Artikel 8b maakt in het tweede lid een uitzondering op het koppelingsbeginsel
voor leerplichtige kinderen van illegalen. Daarmee stemmen de leden van de
D66-fractie van harte in. Kinderen van illegalen mogen niet de dupe worden
van het ontbreken van een verblijfsrecht van hun ouders. Om hun de kans te
geven een menswaardig bestaan op te bouwen, waar ook ter wereld, is het noodzakelijk
dat zij onderwijs genieten. Uitsluiting zou er in de praktijk op neer kunnen
komen dat deze kinderen op straat gaan zwerven met alle voorspelbare nadelige
gevolgen van dien.De regering zet vervolgens uiteen dat zij internationaalrechtelijk niet
gehouden is illegale jongeren die niet de leerplichtige leeftijd hebben, onderwijsfaciliteiten
te bieden. De redenering van de regering wordt verder uitgewerkt in de artikelen
II, III en IV. Jongeren die niet meer de leerplichtige leeftijd hebben, worden
niet tot de school toegelaten dan wel onmiddellijk van school verwijderd.Op zichzelf lijkt de juridische argumentatie van de regering de leden
van de D66-fractie niet onhoudbaar te zijn. Desondanks vragen zij of de opstelling
van de regering wijs is. De regering stelt dat de door haar voorgestelde
beperkingen zich uitstrekken tot de categorie van «echte illegalen»,
dat wil zeggen de niet-toegelaten vreemdelingen die niet leerplichtig zijn.
Betekent dit dat jongeren die met hun ouders naar Nederland zijn gekomen als
asielzoeker, maar van wie het asielverzoek is afgewezen, terwijl zij beleidsmatig
niet uitzetbaar zijn, niet voor onderwijs in aanmerking komen? Kan de regering
precies definiëren wie onder het begrip «echte illegalen»
moeten worden verstaan? De leden van de D66-fractie voorzien onverkwikkelijke
situaties, als de regering ernst maakt met het onmiddellijk verwijderen van
illegale jongeren van school, wanneer zij niet meer de leerplichtige leeftijd
hebben. Dit kan er in de praktijk op neer komen dat een jongere die jarenlang
met dezelfde klasgenoten is opgetrokken, na zijn zestiende verjaardag wegens
zijn illegaliteit verwijderd moet worden. De regering verwacht dat de school
hier actie toe onderneemt. Deze leden vragen of dergelijke stappen van een
schoolbestuur verlangd mogen worden. Het bijhouden van de verblijfsstatus
en mogelijke datumoverschrijdingen kan de scholen extra rompslomp bezorgen.
Een uit de klas halen tijdens het schooljaar kan aanleiding geven tot pijnlijke
situaties, niet alleen voor de betrokken illegale jongere, maar ook voor diens
klasgenoten en leraren. Deze leden vinden dan ook dat hier terughoudendheid
en behoedzaamheid moeten worden betracht. Zij stellen voor dat verwijdering
tijdens het schooljaar of de cursus in beginsel niet plaatsvindt. Bovendien
zou pas tot verwijdering overgegaan behoren te worden, indien vaststaat dat
verwijdering uit de klas ook leidt tot werkelijk vertrek uit Nederland. Wat
voor zin heeft het anders om de illegale jongere van school te halen? De kans
wordt alleen maar groter dat hij op straat gaat zwerven en wellicht in criminele
sferen verzeild raakt. Beter integratie via school dan verdoemd op straat.
Zij verzoeken de regering op deze punten te reageren.Overigens, ook met betrekking tot het volwassenenonderwijs kan de vraag
gesteld worden wat voor kwaad het doet als een illegale vreemdeling bij voorbeeld
in de avonduren Nederlandse les volgt, mits hij zelf de kosten daarvan draagt
en hij niet een rechtmatig in Nederland verblijvende vreemdeling van een onderwijsplaats
verdringt. Uiteraard moet duidelijk zijn dat het volgen van onderwijs geen
invloed heeft op het verwijderen van de illegale vreemdeling uit Nederland.De leden van de D66-fractie verzoeken de regering op deze punten in te
gaan.De leden van de D66-fractie onderschrijven in beginsel dat de uitsluiting
niet van toepassing is op de aanspraken op rechtsbijstand overeenkomstig de
Wet op de rechtsbijstand, zoals artikel 8 b derde lid voorschrijft. Hoe ver
reikt deze bepaling echter?Indien een echtpaar, illegaal in Nederland, van echt wil scheiden en zij
voldoen beiden aan de financiële voorwaarden die de Wet op de rechtsbijstand
c.a. stelt, kunnen beide echtelieden dan een advokaat toegevoegd krijgen?
Zo ja, komt dit de regering dan niet inconsequent voor, daar de grondgedachte
van de Koppelingswet erin is gelegen illegaal verblijf in Nederland te ontmoedigen?De leden van de D66-fractie stellen vast dat het Nederlandse recht reeds
regelt dat er een zorgplicht is ten opzichte van personen die in een acute
medische noodsituatie verkeren. De regering stelt (memorie van toelichting
bladzijde 17) dat zij wil voorzien in een zekere dekking van het voorzienbare
financiële risico dat hulpverleners zullen lopen, doch voegt daar meteen
aan toe dat zij deze voorziening onverplicht aan zich trekt; «zij zou
haar kunnen nalaten». Formeel/juridisch moge dit wellicht zo zijn, maar
het kan in de ogen van de leden van de D66-fractie niet zo zijn dat de overheid
geen morele verplichting heeft jegens de hulpverleners om onder voorwaarden
de door hen gemaakte kosten te vergoeden. Een hulpverlener kan zich nu eenmaal –
terecht – niet onttrekken aan zijn zorgplicht ten behoeve
van mensen die in medische nood verkeren, maar kan in beginsel niet verantwoordelijk
worden gesteld voor de financiële gevolgen hiervan, omdat de hulpverleners
in het algemeen belang handelen door in de concrete noodsituatie aan de illegaal
medische hulp te verlenen. Dit zou, als de hulpverlener de financiële
gevolgen zou moeten dragen, niet gerechtvaardigd zijn, aldus ook de Raad van
State. Hoewel de regering een en ander niet expliciet ontkent, roept zij in
de memorie van toelichting wel het beeld op alsof haar bereidverklaring een
fonds op te richten een royaal gebaar van de overheid is. De leden van de
D66-fractie vragen de regering dan ook of zij het met hun stelling eens is
dat het bij dit vraagstuk gaat om een morele verplichting van de overheid.De leden van de D66-fractie vragen de regering een uitgebreide reactie
te geven op de belangrijkste conclusies en aanbevelingen van het in juli 1995
uitgekomen kritische advies van de Nationale Raad voor de Volksgezondheid
(NRV), welk advies overigens nogal afwijkt van de opvattingen van de regering.De leden van de D66-fractie constateren dat de kosten van preventieve
gezondheidszorg nu al worden gefinancierd ten laste van de begroting, ook
ten behoeve van illegalen. Welke onderdelen van preventieve gezondheidszorg
vallen hieronder? Uit het advies van de NRV blijkt dat het onduidelijk is
of kinderen van illegaal verblijvende vreemdelingen gebruik maken van preventieve
jeugdgezondheidszorg en of hun illegale status daarbij belemmeringen opwerpt.
Indien dat het geval is, betekent dat dat kinderen verstoken blijven van onze
vaccinatieprogamma's. Acht de regering dat gewenst? Is de regering overigens
niet van mening dat kinderen in ieder geval toegang tot de huisarts behoren
te hebben, ook al is niet direct sprake van een acute medische noodtoestand,
maar «slechts» sprake van noodzakelijke zorg? Meer ten principale
kan de vraag worden gesteld of niet voor iedere illegaal verblijvende vreemdeling
de toegang tot de huisarts gewaarborgd moet zijn. Niet alleen vanuit humanitaire
overwegingen, maar ook vanuit preventieve overwegingen. Indien immers personen
te lang blijven doorlopen met bepaalde ziekten/kwalen, kan het veelal tot
gevolg hebben dat zij een acuut beroep moeten doen op veel duurdere gezondheidszorg,
bij voorbeeld ziekenhuisopname? De NRV wijst hier ook op in zijn advies. Zo
blijkt uit cijfers van de GG en GD dat 10% van de behandelde TBC-patiënten
in 1994 illegaal in de stad verbleef. Het is de leden van de D66-fractie overigens
niet bekend welke definitie de GG en GD van illegalen hebben gehanteerd. Wat
verstaat in dit verband de regering precies onder acute medische noodsituaties?
De Ziekenfondsraad spreekt in zijn advies van «noodzakelijk medische
zorg», hetgeen naar het oordeel van de aan het woord zijnde leden geen
acute noodsituatie hoeft te betreffen. De regering stelt in de memorie van
toelichting dat zij de stelling van de Ziekenfondsraad dat «ook voor
onverzekerde illegale vreemdelingen de toegang tot de noodzakelijke zorg gewaarborgd
dient te zijn» ten volle onderschrijft. Deze leden vragen echter of
het standpunt van de Ziekenfondsraad wel inhoudelijk overeenkomt met hetgeen
de regering verstaat onder medisch noodzakelijke zorg. Deelt de regering de
opvatting van deze leden dat het belangrijk is dat een huisarts voor illegalen
beschikbaar blijft?Naast talloze andere vragen die dit wetsvoorstel oproept, wijzen de leden
van de GroenLinks-fractie op het gevaar dat verdere marginalisering van deze
vreemdelingen voor de volksgezondheid zal opleveren, zoals de bestrijding
van tbc.Wat betreft de voorziening gezondheidszorg wordt voorgesteld dat kosten
van behandeling uitsluitend voor vergoeding in aanmerking komen indien het
om een behandeling in een medische noodsituatie gaat. Behalve het feit dat
het begrip «medische noodsituatie» niet wel omschreven
is, achten de leden van de SGP-fractie het denkbaar dat deze benadering risico's
voor de volksgezondheid inhoudt. Hoe beoordeelt de regering deze risico's?Deze leden vragen verder wat de gevolgen zijn van het vervallen van artikel
12 van de Algemene Bijstandswet voor vreemdelingen die op basis van artikel
25 Vreemdelingenwet uitstel van vertrek krijgen wegens medische problemen.
Hoe zullen deze vreemdelingen in de toekomst in hun levensonderhoud moeten
voorzien?De leden van de GPV-fractie kunnen instemmen met de wettelijke uitzonderingen
op het koppelingsbeginsel, te weten onderwijs en rechtsbijstand. De uitzondering
wegens medische noodsituaties geeft de leden van de GPV-fractie aanleiding
tot het stellen van enige vragen. Nu illegalen wegens het schrappen van artikel
84 Abw geen aanspraak meer hebben op bijstand bij acute medische noodgevallen,
zijn deze leden verheugd dat het wetsvoorstel voorziet in een aparte budgettaire
voorziening ten laste van de rijksbegroting.Om voor een vergoeding in aanmerking te komen, moet voldaan zijn aan een
aantal vereisten. De leden van de GPV-fractie vragen of en zo ja, op welke
wijze het tweede en derde vereiste ook werkelijk bewijsbaar zijn, welke criteria
daarvoor worden gehanteerd en hoe daaraan zal worden getoetst. Deze leden
achten het niet aanvaardbaar dat instellingen ten gevolge van de gestelde
vereisten strategisch gedrag gaan vertonen waardoor illegalen ondanks hun
kritieke gezondheidstoestand niet worden behandeld door de medische beroepsgroep.
Het moet volgens deze leden voor de medische beroepsgroep zonder meer duidelijk
zijn dat, als er niemand is op wie zij hun kosten voor het verlenen van medische
hulp aan illegalen in een acute noodsituatie redelijkerwijs kunnen verhalen,
zij deze kosten kunnen verhalen op de overheid. Volgens deze leden heeft de
overheid als het gaat om medische zorg aan illegalen een eigen speciale verantwoordelijkheid
die tot uitdrukking moet komen in een voldoende omvangrijke budgettaire voorziening.Nu het wetsvoorstel alleen spreekt over het verlenen van medische zorg
aan illegalen in een acute gezondheidssituatie, is bij de leden van de GPV-fractie
de vraag opgekomen of niet tevens een verplichting tot het verlenen van medische
zorg moet worden verondersteld als gevaar voor de algemene gezondheidszorg
kan optreden, bij voorbeeld in het kader van TBC-bestrijding. Kunnen de kosten
die ter bestrijding van TBC bij een bepaalde groep illegalen worden gemaakt,
worden verhaald op de door de regering gecreëerde budgettaire voorziening?Voorts vragen deze leden de regering een reactie te geven op de door de
Raad voor de Volksgezondheid en het Overlegorgaan Gezondheidszorg en Multiculturele
Samenleving geuite bezwaren tegen de Koppelingswet op dit punt. Zij menen
dat medische hulp ook mogelijk moet zijn als een zieke illegaal een bedreiging
vormt voor zijn omgeving, en vragen of het wel juist is dat ook kinderen van
illegalen in beginsel niet in aanmerking komen voor medische hulp.De leden van de GPV-fractie vragen wat het schrappen van artikel 84 ABW
betekent voor vluchtelingen die op basis van artikel 25 Vreemdelingenwet uitstel
van vertrek krijgen. Kunnen zij voor hun levensonderhoud geen enkele aanspraak
meer laten gelden op de ABW? Is het wel juist de huidige reikwijdte en betekenis
van artikel 84 ABW te verengen tot alleen acuut noodzakelijke medische hulp?Kan onder omstandigheden ook niet uit andere hoofde een aanspraak op de
bijstand door illegalen aangewezen zijn?De leden van de SP-fractie vragen of de uitsluiting van niet-leerplichtige
illegale vreemdelingen van het onderwijs zich verdraagt met artikel 2 eerste
Protocol bij het Europees Verdrag voor de Rechten van de Mens, artikel 13
tweede lid sub a van het Internationale Verdrag inzake economische,
sociale en culturele rechten en artikel 28 lid 1 a van het Verdrag inzake
de rechten van het kind.In geen van deze verdragen wordt immers het recht op onderwijs gekoppeld
aan legaal verblijf in de desbetreffende lidstaat. Zij vinden de opmerking
van de regering dat internationale verplichtingen niet worden geschonden,
te summier. Gaarne ontvangen zij een diepgaande toelichting van de regering.Voorts vragen de leden van de SP-fractie of de regering zich heeft gerealiseerd
wat de gevolgen zijn voor schoolbesturen indien dit wetsvoorstel wet wordt.
Zullen de scholen leerlingen op hun zestiende verjaardag moeten verwijderen
uit de klas?De leden van de SP-fractie hebben grote moeite met de regelgeving met
betrekking tot medische zorg.De beslissing over de toegang tot de gezondheidszorg zal met dit voorstel
bij de beroepsbeoefenaren en instellingen voor gezondheidszorg worden gelegd.
Zij achten dit ongewenst. Bovendien betwijfelen zij of de voorgestelde maatregelen
zullen leiden tot terugdringing van illegaal verblijf. De ongewenste effecten
van dit onderdeel van het wetsvoorstel zullen daarentegen naar de verwachting
van de leden van de SP-fractie groot zijn voor zowel de illegalen zelf als
voor de algemene Nederlandse volksgezondheid. Zij zijn van mening dat het
criterium voor verlening van medische zorg in het voorstel zodanig scherp
is geformuleerd dat dit indruist tegen de zorgplicht van de overheid. Zij
hebben de opvatting dat deze zorgplicht ruimer moet zijn dan slechts het verlenen
van medische hulp in acute noodsituaties. Zij denken hierbij onder meer aan
het verlenen van preventieve zorg en aan medische hulp aan kinderen, zwangere
vrouwen en chronisch zieken. Is de regering bereid het wetsvoorstel in deze
richting te wijzigen, zo vragen de leden van de SP-fractie. 3. Logistieke voorwaardenZijn de bijdragen die in rekening worden gebracht in verband met het gebruik
van het GBA-netwerk kostendekkend, zo vragen de leden van de VVD-fractie.
Is het redelijk instanties die de taak krijgen opgelegd om na te gaan of iemand
rechtmatig in Nederland verblijft, te laten betalen voor de kosten van het
gebruik van het GBA-netwerk, zo vragen deze leden.De leden van de RPF-fractie vragen naar de stand van zaken op het punt
van de technische uitvoerbaarheid van de koppeling tussen VAS en GBA. Kan
er inderdaad van uit worden gegaan dat de koppeling zonder problemen op de
beoogde wijze vorm kan krijgen?De leden van de GPV-fractie informeren naar de bestuurslasten die uit
het wetsvoorstel kunnen voortvloeien voor gemeenten. Is het voor iedere ambtenaar
mogelijk vanaf zijn of haar werkplek de GBA te raadplegen als op de ambtenaar
de verplichting rust de verblijfsstatus vast te stellen zoals die in de GBA
is opgenomen? 4. Financiering van medische zorg in acute noodsituatiesMet betrekking tot de financiering van het fonds stelt de regering dat
door schrapping van artikel 12 van de nieuwe Algemene Bijstandswet vermoedelijk
een bedrag van f 11 miljoen bespaard zal worden. De leden van de CDA-fractie
stellen hierbij een nadere onderbouwing op prijs. Mogen deze leden hieruit
afleiden dat er op dit moment voor een bedrag van f 11 miljoen gulden ten
onrechte aan bijstand wordt uitgekeerd? Een volgende vraag die deze leden
stellen, betreft de kosten die nu jaarlijks gemaakt worden voor medische noodsituaties
in relatie tot illegalen. De regering stelt in beginsel een bedrag van 11 miljoen gulden beschikbaar
voor de financiering van medische zorg in acute noodsituaties. Wat moet worden
verstaan onder de passage dat eventuele tekorten ten laste komen van de begroting
van het Ministerie van Volksgezondheid, Welzijn en Sport, vragen de leden
van de VVD-fractie. Betekent dat dat er als het ware sprake is van een open-einde-regeling?
Moet hieruit worden afgeleid dat het fonds zorg zal dragen voor structurele
financiering, zo vragen deze leden.De leden van de D66-fractie vragen de regering of ziekenhuizen nu wel
of niet een beroep mogen doen op het in te stellen fonds. Tijdens de behandeling
van de nota Gezond en Wel (op 12 juni 1995) stelde de Minister van Volksgezondheid,
Welzijn en Sport nog dat ziekenhuizen geen beroep konden doen op dit fonds.
Uit het nader rapport maken deze leden echter op dat medische zorginstellingen
en overheidsorganen onder bepaalde voorwaarden uit dit fonds kunnen putten.
Hieronder vallen dus ook ziekenhuizen, zo veronderstellen deze leden.In het kader van het uitsluiten van ziekenhuizen van het fonds omdat zij
over voldoende reserves zouden beschikken, vragen deze leden een reactie op
de volgende uitspraak van de heer Kruyswijk, bestuurslid van het medisch collectief
voor zorg aan illegalen De Witte Jas, gedaan tijdens een symposium over dit
vraagstuk: «Maar de praktijk is anders. Nu is het al zo dat sommige
ziekenhuizen nooit patiënten weigeren, maar andere juist betaling vooraf
eisen of een soort identificatieplicht hanteren. Wanneer ziekenhuizen zelf
voor de kosten moeten opdraaien, zal de zorg minder worden». Ook noemden
tijdens dit symposium een aantal hulpverleners concrete voorbeelden van patiënten
die door hulpverleners zouden zijn geweigerd. De Ziekenfondsraad wijst er
in zijn advies van 23 maart 1995 op dat «als er geen adequate regeling
wordt getroffen voor de financiering van door onverzekerde vreemdelingen ontvangen
medische hulp, het zich zou kunnen voordoen, met name als de groep onverzekerden
zal toenemen, dat hulpverleners en hulpverlenende instellingen medische hulp
zullen onthouden aan onverzekerden. De raad zou dat een ongewenste ontwikkeling
vinden, die door het treffen van een adequate financiële regeling moet
worden voorkomen. Dat sprake is van een adequate financiële regeling
indien ziekenhuizen uitgesloten worden van enige tegemoetkoming, valt dan
ook nog te bezien.Het is de leden van de D66-fractie niet duidelijk geworden waarom vermeld
wordt dat het geld (11 miljoen) dat zal worden verkregen uit schrapping van
artikel 84 van de ABW ten behoeve van het op te richten fonds, «géén
betrekking heeft op de financiering van medische zorg». Kan de regering
dit toelichten? Indien alleen de eerstelijnszorg uit het fonds mag putten,
zal naar alle waarschijnlijk geld overblijven. Indien dit het geval is, wat
is dan de bestemming van de overblijvende middelen?De leden van de D66-fractie vragen naar de vormgeving van het in te stellen
fonds. Is dit reeds ingesteld en wie gaat het fonds beheren? Worden bij de
opzet van dit fonds ook zorgverzekeraars en aanbieders van zorg en gemeenten
betrokken?Is het bedrag van 11 miljoen wel voldoende, aangezien uit het veld signalen
komen dat zeker behoefte zal zijn aan ongeveer 30 miljoen? In de memorie van
toelichting staat dat eventuele tekorten ten laste komen van het Ministerie
van VWS. Hoe zal dit eventuele tekorten opvangen?De leden van de D66-fractie vragen de regering hoe zij staat tegenover
de vaker gehoorde opvatting om uitkeringen uit het fonds niet alleen open
te stellen voor kosten gemaakt voor illegale vreemdelingen, maar voor alle
onverzekerden zoals zwervers en verslaafden. Kan bij deze beantwoording ook
het advies van de Gezondheidsraad worden betrokken over dak- en thuislozen
waarin de instelling van een medisch fonds voor onverzekerden wordt aanbevolen? De leden van de GPV-fractie vragen hoe het bedrag van 11 miljoen is vastgesteld.
Zegt het bedrag iets over de kosten die thans gemaakt worden voor medische
noodsituaties? Voorts wijzen deze leden erop, dat het aannemelijk is dat het
aantal illegalen dat een beroep zal doen op de budgettaire voorziening voor
acute noodsituaties zal toenemen nu illegalen ten gevolge van dit wetsvoorstel
niet meer in staat zullen zijn een ziektekostenverzekering af te sluiten.
Kunnen de daarmee toenemende kosten worden gedekt uit de 11 miljoen die daarvoor
beschikbaar worden gesteld? II. ARTIKELEN Artikel I Onderdeel BDe leden van de CDA-fractie zouden met betrekking tot de aanspraakgerechtigde
vreemdeling die niet verwijtbaar kortstondig titelloos in ons land verblijft,
nadere informatie willen ontvangen over de wijze waarop de zogenaamde «voortgezette
verblijvers» als zodanig herkenbaar zullen zijn door middel van het
VAS en in de GBA.De leden van de SGP-fractie vragen in het bijzonder aandacht voor de categorie
vreemdelingen, genoemd in artikel 1b sub 3 Vreemdelingenwet – zij die
een aanvraag om voortgezette toelating hebben gedaan, wegens de problemen
die in de praktijk kunnen ontstaan. Op bladzijde 27 van de memorie van toelichting
wijst de regering op artikel 79 Vreemdelingenbesluit, dat stelt dat een vreemdeling
die vier weken voor het verstrijken van zijn VVTV om een verlenging heeft
gevraagd, niet wordt uitgezet, zolang op die aanvraag niet is beslist.Het beleid van het Ministerie van Justitie is echter dat vreemdelingen
tot zes maanden na het verstrijken van hun VVTV een verlenging kunnen aanvragen
zonder dat dit consequenties heeft. Dit is formeel vastgelegd in de Vreemdelingencirculaire,
hoofdstuk A4, paragraaf 6.7.2.1.De praktijk is dan ook dat vreemdelingen vrijwel nooit al vier weken van
tevoren een verlenging van de VVTV aanvragen, maar meestal rondom het verstrijken
van hun VVTV. Is het de bedoeling deze jarenlang gepraktiseerde en beleidsmatig
geaccepteerde gang van zaken terug te draaien? Zo ja, is dan geen nadere regeling
gewenst? Deze leden denken daarbij aan een ruimere overgangstermijn, waarin
goede voorlichting op dit punt gegeven wordt en aan ruimte voor uitzonderigen,
bij voorbeeld voor de vreemdeling die (langdurig) in het ziekenhuis is opgenomen
en daardoor geen mogelijkheid heeft om zijn VVTV te verlengen. Deze leden
vragen om een reactie op de door hen geschetste problematiek en gedane suggesties.Verder constateren deze leden dat de vreemdelingendiensten in de praktijk
hun werk bepaald niet altijd foutloos doen. De gevolgen daarvan kunnen voor
de verblijfsgerechtigde vreemdeling ingrijpend zijn. In hoeverre houdt de
regering in het wetsvoorstel met dit praktische gegeven rekening? Onderdeel CDe leden van de PvdA-fractie merken op dat de regering stelt dat het voorliggende
wetsvoorstel inhoudt dat de wetgever een verplichting heeft om in alle wetgeving
waarin ten behoeve van vreemdelingen aanspraken in de zin van artikel 8b van
de vreemdelingenwet gevestigd worden, te toetsen op het koppelingsaspect.
Dit is niet het geval voor alle materiewetgeving. De regering stelt dat behalve
wat nu in de artikelen II tot en met XXI wordt geregeld ook voor
de overige materiewetgeving nog moet gebeuren. Aan welke materiewetgeving
denkt zij hier?Het wetsvoorstel houdt voor de wetgever een verplichting in om alle wetgeving
waarin aanspraak wordt gevestigd, te toetsen aan het koppelingsaspect. De
leden van de VVD-fractie vragen waarom dit nu nog niet is gebeurd. Gelet op
het belang van de doelstelling van het wetsvoorstel dringen zij aan op spoed.
Waarom is in artikel XXIII gekozen voor een eerbiedigingsperiode van twee
jaar? Waarop is deze termijn gebaseerd?Overigens wijzen deze leden erop dat het wetsvoorstel geen artikel XXIV
kent, zoals in de memorie van toelichting staat. Onderdeel EOnderzocht zal worden hoe op een doelmatige wijze kan worden voorzien
in de behoefte van onderwijsinstellingen aan gegevens uit de GBA en in hoeverre
er behoefte bestaat aan systematische gegevensverstrekking. Gelet op het feit
dat er maatregelen voorzien zijn om niet-leerplichtige illegalen uit te sluiten
van de toegang tot het onderwijs, hechten de leden van de CDA-fractie eraan
dat deze gegevens werkelijk worden verstrekt. In verband hiermee willen deze
leden vernemen wanneer het onderzoek zal zijn afgerond. Artikelen II tot en met VIn de artikelsgewijze toelichting suggereert de regering dat het voorstelbaar
is dat een school periodiek nagaat of de toegelaten vreemdeling nog voldoet
aan de door de wet gestelde voorwaarden. De leden van de CDA-fractie menen
dat het niet alleen voorstelbaar is, maar ook noodzakelijk. In verband hiermee
vragen deze leden maatregelen om te garanderen dat er periodiek wordt gecontroleerd
om te verzekeren dat de toegang tot het onderwijs voor niet-leerplichtige
illegalen werkelijk is afgesloten.De leden van de VVD-fractie vragen op welke wijze wordt gecontroleerd
of een school periodiek nagaat of de vreemdeling nog voldoet aan de door de
wet gestelde voorwaarden. De zin: «Het wordt verder aan het beleid van
de scholen overgelaten om te bepalen op welke wijze zij gestalte geven aan
de hun opgelegde verplichting.», achten de leden van de VVD-fractie
te vrijblijvend. Gaarne krijgen zij een nadere motivering van deze passage. Artikel VIBij de toelichting op dit artikel uit de regering de veronderstelling
dat het niet aannemelijk is dat illegalen zich snel zullen melden voor inschrijving
in de GBA. Zoals uit eerdere opmerkingen van de leden van de CDA-fractie in
dit verslag moge blijken, menen deze leden dat dit een onjuiste veronderstelling
is. In het verleden probeerden illegalen juist door inschrijving een schijnlegaliteit
te verwerven. Ook bij de circulaire inzake het MVV-vereiste wordt inschrijving
in de GBA als reden opgevoerd om vrijgesteld te worden van het MVV-vereiste.De leden van de CDA-fractie zouden voorts in verband met het gegeven dat
er nogal wat woningen bewoond worden door mensen die geen verblijfstitel hebben,
geïnformeerd willen worden over de controle op de bewoning. In het verleden
waren er aanwijzingen dat vele woningen bewoond werden op een manier die gemeenten
niet kenden of wensten. Zullen in dit verband na koppeling van het VAS en
de GBA de gemeenten hun woningbestand gaan doorlichten? In verband met de in dit artikel voorziene voortzetting van de IHS in
geval de vreemdeling in afwachting is van een beslissing op een aanvraag om
toelating in aansluiting op een zodanig verblijf, mits zij tijdig hun aanvraag
hebben ingediend en reeds in het voorbije tijdvak IHS ontvingen, willen de
leden van de CDA-fractie een nadere onderbouwing van deze aanspraak. Deze
categorie vreemdelingen wordt per slot van rekening uitgesloten van het verkrijgen
van een huisvestingsvergunning. Ook zouden deze leden een nadere uitwerking
willen verkrijgen van mogelijke consequenties van het verlenen van huursubsidie
aan deze categorie in relatie tot de schijn van onherroepelijke toelating
die hieraan verbonden is.Het is de leden van de VVD-fractie niet duidelijk of bij het begrip «hoofdverblijf»
moet worden uitgegaan van het begrip in het Burgelijk Wetboek of de Wet GBA? Artikel VIIDe leden van de CDA-fractie achten het uiterst noodzakelijk dat nu uitgesloten
wordt dat onrechtmatig in Nederland verblijvende vreemdelingen in het bezit
komen van een huisvestingsvergunning. De regering stelt dat, in geval er geen
huisvestingsvergunning noodzakelijk is, door de strafbaarstelling van verhuur
aan illegalen, maatregelen aanwezig zijn om te voorkomen dat een woning aan
onrechtmatig in Nederland verblijvenden zal worden verhuurd.In dit verband vragen de leden van de CDA-fractie of het niet wenselijk
ware dat elke gemeente verplicht wordt over te gaan tot het instrument van
de huisvestingsvergunning, ook als er sprake is van een convenant met een
verhuurder.Voorts zouden deze leden willen weten of de verhuurders op grond van de
koppeling van het VAS en de GBA en de daaropvolgende doorlichting van het
woningbestand op de hoogte worden gesteld van het feit dat zij hun huis verhuren
aan een illegaal. Pas dan zal de verhuurder maatregelen kunnen nemen om de
woning niet langer te verhuren aan een illegale vreemdeling.Het is de leden van de VVD-fractie niet duidelijk of wordt nagegaan of
iemand recht heeft op een huisvestingsvergunning als de gemeente niet heeft
gekozen voor een huisvestingsverordening, maar voor een convenant en als er
sprake is van woningen waar geen vergunning voor nodig is. Wordt een verhuurder
(particulier dan wel sociaal) verplicht naar de status van iemand te vragen?
Vallen verhuurders (corporaties en andere verhuurders) onder de werking van
artikel 197a van het Wetboek van Strafrecht?Wat betekent de strafbaarstelling van hulp aan illegalen om redenen van
winstbejag voor bij voorbeeld verhuurders, vragen de leden van de GroenLinks-fractie.
Kan van hen gevraagd worden om huurders te controleren op hun verblijfsstatus?De Koppelingswet, zo begrijpen de leden van de GPV-fractie, heeft slechts
een beperkte betekenis met betrekking tot de Huisvestingswet. Verwezen wordt
naar het Wetboek van Strafrecht waarin is bepaald dat degene die om redenen
van winstbejag een ander helpt bij het verblijven in Nederland en had kunnen
weten dat verblijf wederrechtelijk is, strafbaar is. Is het de regering bekend
in welke mate de genoemde bepaling uit het Wetboek van Strafrecht wordt ontdoken?
Kunnen verhuurders aan toekomstige huurders vragen te bewijzen dat zij rechtmatig
in Nederland verblijven? Zijn verhuurders overigens bevoegd kennis te nemen
van de gegevens in de GBA? Artikelen VIII tot en met XVIIKan de regering de redenen noemen dat aanvankelijk de voorkeur uitging
naar uitsluiting aan de uitkeringskant onder handhaving van de verzekeringsplicht,
vragen de leden van de PvdA-fractie. Wat heeft de regering doen overtuigen
om tot uitsluiting van de kring van verzekerden over te gaan? Hoe is deze
keuze van de regering te rijmen met de erkenning dat illegaliteit niet volledig
uit te bannen valt?Naar aanleiding van het gestelde op bladzijde 51 van de memorie van toelichting
over de opneming in de Ziekenfondswet en in de AWBZ van een identificatieplicht,
respectievelijk verificatieplicht zonder sanctiebepalingen, vragen de leden
van de PvdA-fractie of de regering in een afzonderlijke alinea de wijzigingen
in de Wet op de identificatieplicht (WID) via dit wetsvoorstel op het Koppelingsprincipe
op te sommen. Op welke punten zijn wijzigingen in de WID aangebracht in het
kader van deze wet?Reeds eerder in dit verslag merkten de leden van de CDA-fractie op dat
er wellicht consequenties verbonden zijn aan het gegeven dat de regering kiest
voor uitsluiting van de kring van verzekerden in plaats van uitsluiting van
de kring van uitkeringsgerechtigden. Alhoewel deze leden instemmen met de
uitsluiting van de kring van verzekerden, zou het naar hun mening aan te bevelen
zijn om beide mogelijkheden toe te passen. Deze leden menen dat de terechte
keuze voor het uitsluiten van de kring van verzekerden zich vooral richt op
toekomstige gevallen, maar geen afdoende antwoord is op in het verleden ten
onrechte afgesloten verzekeringen.De leden van de CDA-fractie vragen in verband hiermee of de regering bereid
is om beide regels toe te passen, dus zowel uitsluiting van de kring van verzekerden
als uitsluiting aan de uitkeringskant. Door zo'n regeling zouden, naar de
mening van de leden van de CDA-fractie, de beide doeleinden van het wetsvoorstel,
zowel vermijden van schijn van legaliteit als voorzien in middelen om hier
te blijven, gediend worden. Dit voorstel brengt niet met zich mee dat verzekeringsjaren en pensioenrechten
opgebouwd met illegaal verblijf, vervallen na inwerkingtreding van dit wetsvoorstel.
Het is de leden van de VVD-fractie niet duidelijk, wat er gebeurt als een
illegaal wordt ontdekt en geacht wordt Nederland te verlaten. Krijgt hij dan
de betaalde premies terug?Het is de leden van de VVD-fractie ook niet duidelijk om welke personen
het gaat die in de eerste alinea van het hoofdstukje legaal-illegaal worden
genoemd. Gaarne krijgen zij een nadere uitleg van deze passage.Met de invoering van de Wet op de identificatieplicht moet iedereen een
identificatiebewijs kunnen overleggen ook bij de aanvraag van SZ-voorzieningen.
Na identificatie kunnen de uitvoeringsorganen bij de GBA de verblijfsstatus
van iemand verifiëren. De leden van de VVD-fractie krijgen in dit verband
gaarne een nadere motivering van de «kan-bepaling». Waarom is
niet gekozen voor een imperatieve bepaling? Voorts kan in het autorisatiebesluit worden bepaald dat de mutaties in
de gegevens over de verblijfstitel automatisch aan het uitvoeringsorgaan worden
verstrekt. Ook hier vragen de leden van de VVD-fractie waarom is gekozen voor
de «kan-bepaling».De uitsluiting van verzekering van vreemdelingen die illegaal arbeid verrichten,
maakt het voor malifide werkgevers eerder aantrekkelijk, goedkoop, om arbeid
door illegalen te laten verrichten, aldus de leden van de GroenLinks-fractie.Nu in relatie tot de sociale zekerheid de uitsluiting vorm krijgt door
vreemdelingen niet als werknemer te beschouwen, is hieraan tevens gekoppeld
dat de desbetreffende vreemdeling ook niet premieplichtig is. Is het inderdaad
uitgesloten dat hiervan een prikkel uitgaat om illegalen in dienst te nemen,
zo vragen de leden van de RPF-fractie.De leden van de SGP-fractie hebben geconstateerd dat van sommige kanten,
onder andere door belangenorganisaties, wordt betwijfeld of een wettelijke
voorziening, zo deze al gerechtvaardigd is, noodzakelijk is om te voorkomen
dat illegalen gebruik maken van de sociale zekerheid. Is de regering het eens
met de stelling dat wat dit terrein betreft de bestaande wetgeving toereikend
is te noemen? Gelden in andere EU-landen vergelijkbare regelingen als in het
wetsvoorstel zijn opgenomen en welke ervaringen zijn daarmee opgedaan en tot
welke conclusies hebben deze geleid?De leden van de SP-fractie merken op dat met dit wetsvoorstel wordt beoogd
de koppeling tussen ingezetenschap en het recht op uitkering en daarmee een
fundamenteel element in de volksverzekeringen los te laten. Deze leden zijn er niet van overtuigd dat dit gerechtvaardigd is. Kan
de regering hierover een nadere uitleg geven? Artikel XVIArtikel 12 van de nieuwe ABW zal vervallen. De leden van de fracties van
VVD en GPV vragen hoe dit zich verhoudt tot artikel 11 van de nieuwe ABW,
waarin is bepaald dat aan personen die geen recht hebben op bijstand, in geval
van zeer dringende redenen toch bijstand kan worden verleend? Artikelen XIX tot en met XXIDe leden van de CDA-fractie zetten vraagtekens bij de voorgestelde controlewijze.
Voorgesteld wordt een nieuw artikel 5a toe te voegen aan de Ziekenfondswet
en een nieuw artikel 9a aan de AWBZ waarbij gekozen is voor de formulering
«desgevraagd». Als aan de aanvrager niet werkelijk gevraagd wordt
om aan te tonen dat betrokkene gerechtigd is gebruik te maken van deze collectieve
voorzieningen, dan kan de situatie ontstaan dat er personen verzekerd zijn
waarvan het niet de bedoeling is. Ook kan de situatie ontstaan dat er wel
premie betaald wordt, terwijl betrokkene op grond van dit wetsvoorstel niet
in aanmerking zou mogen komen voor een uitkering. Mede gelet op de eerder
geconstateerde fraude met SOFI-nummers menen de leden van de CDA-fractie dat
de redactie van de nieuw voorgestelde artikelen afgewezen dient te worden
en een verplichtend karakter moet krijgen.De leden van de GPV-fractie hebben in de toelichting op het wetsvoorstel
geen reactie van de regering gelezen op de stelling van de Ziekenfondsraad
dat naar zijn oordeel het illegaal verblijf van vreemdelingen in Nederland
niet tegengegaan kan en mag worden via de sociale (ziektekosten) verzekeringen.
Genoemde verzekeringen zijn daar niet voor bedoeld en mogen daar, naar de
mening van de Ziekenfondsraad, ook niet voor gebruikt worden. Deze leden vragen
de regering alsnog op deze stelling van de Ziekenfondsraad te reageren.De leden van de SP-fractie willen de vraag aan de orde stellen of het
gerechtvaardigd is het stelsel van sociale zekerheid te gebruiken als instrument
ter bestrijding van illegale immigratie. Ook de Sociale Verzekeringsbank heeft
dit in haar advies van 25 oktober 1991 al naar voren gebracht. Sociale zekerheid
is een verzekeringsstelsel dat bepaalde risico's dekt en geen instrument om
ander overheidsbeleid (namelijk vreemdelingenbeleid) mee uit te voeren. Graag
vernemen deze leden van de regering of zij dit juridisch geoorloofd
acht. Is hier naar haar mening sprake van détournement de pouvoir? Artikel XXIDe leden van de VVD-fractie willen graag weten welke beleidsvoornemens
de regering heeft ten aanzien van de Wet op de toegang tot ziektekostenverzekeringen
(WTZ). Welke maatregelen zijn reeds genomen? Wanneer treden deze in werking?De uitvoeringsorganen van de sociale ziektekostenverzekeringen wordt de
ruimte gelaten om van werkelijke identificatie af te zien dan wel identificatie
op een tijdstip te laten plaatshebben waarbij een eerste persoonlijk contact
zich voordoet, indien de uitvoering van de wet zich daartegen niet verzet.
Kan nader worden gemotiveerd waarom is gekozen voor de noodzakelijke beleidsruimte
voor deze uitvoeringsorganen, zo vragen de leden van de VVD-fractie. Artikelen XXII en XXIIIBij inwerkingtreding van dit wetsvoorstel zullen de hier illegaal verblijvende
personen onmiddellijk verstoken blijven van verdere aanspraken. Betekent dit
dat iemand die hier onrechtmatig verblijft, zijn aanspraak op een bepaalde
voorziening kwijtraakt na inwerkingtreding, vragen de leden van de VVD-fractie.Zo ja, heeft dit tot direct gevolg dat de diverse instanties hun cliëntenbestand
zullen controleren en nagaan of hun cliënten rechtmatig in Nederland
verblijven? Moet bij voorbeeld na inwerkingtreding iedereen zijn verblijfsstatus
aantonen? Gaarne krijgen de leden van de VVD-fractie een verduidelijking op
deze punten. Het moment van inwerkingtreding van de Koppelingswet zal per onderdeel
van de wet verschillend worden bepaald, opdat de uitvoeringsorganen adequate
invoeringsmaatregelen kunnen treffen. Alvorens hier een definitief oordeel
te geven, vragen de leden van de VVD-fractie of het niet beter is over te
gaan tot een gelijktijdige inwerkingtreding van de diverse onderdelen. Dit
komt de duidelijkheid ten goede. Hoeveel tijd zullen de verscheidene organen
nodig hebben om adequate maatregelen te treffen? Op welke wijze houdt de regering
de vinger aan de pols opdat de uitvoeringsorganen op een efficiënte wijze
werken aan de uitvoeringsmaatregelen en niet langer de tijd nemen dan nodig
is, zo vragen de leden van de VVD-fractie. De voorzitter van de commissie,V. A. M. van der BurgDe griffier van de commissie,De Gier XNoot1Samenstelling: Leden: V. A. M. van der Burg (CDA), voorzitter, Schutte
(GPV), Korthals (VVD), Janmaat (CD), De Hoop Scheffer (CDA), Soutendijk-van
Appeldoorn (CDA), Van de Camp (CDA), Swildens-Rozendaal (PvdA), ondervoorzitter,
M. M. van der Burg (PvdA), Scheltema-de Nie (D66), Kalsbeek-Jasperse (Pvda),
Zijlstra (PvdA), Aiking-van Wageningen (Groep Nijpels), Rabbae (GroenLinks),
J. M. de Vries (VVD), Van Oven (PvdA), Van der Stoel (VVD), Dittrich (D66),
Verhagen (CDA), Dijksman (PvdA), De Graaf (D66), Rouvoet (RPF), B. M. de Vries
(VVD) en O. P. G. Vos (VVD).Plv. leden: Koekkoek (CDA), Van den Berg (SGP), Van Blerck-Woerdman (VVD),
Marijnissen (SP), Biesheuvel (CDA), Bremmer (CDA), Doelman-Pel (CDA), Van
Traa (PvdA), Van Heemst (PvdA), Bijleveld-Schouten (CDA), Rehwinkel (PvdA),
Vliegenthart (PvdA), Boogaard (Groep Nijpels), Sipkes (GroenLinks), Rijpstra
(VVD), Middel (PvdA), Passtoors (VVD), Van Boxtel (D66), Van der Heijden (CDA),
Apostolou (PvdA), Versnel-Schmitz (D66), Leerkes (U55+) en Van den Doel (VVD). 
 
 Naar boven

 

Directe linkKopieer de link naar uw clipboard 

https://zoek.officielebekendmakingen.nl/kst-24233-4.html

Sluit modaal

 

Disclaimer
De hier aangeboden pdf-bestanden van het Staatsblad, Staatscourant, Tractatenblad, provinciaal blad, gemeenteblad, waterschapsblad en blad gemeenschappelijke regeling vormen de formele bekendmakingen in de zin van de Bekendmakingswet en de Rijkswet goedkeuring en bekendmaking verdragen voor zover ze na 1 juli 2009 zijn uitgegeven. Voor pdf-publicaties van vóór deze datum geldt dat alleen de in papieren vorm uitgegeven bladen formele status hebben; de hier aangeboden elektronische versies daarvan worden bij wijze van service aangeboden.

 

Over deze website
Contact
English
Help
Zoeken

Informatie hergebruiken
Privacy en cookies
Toegankelijkheid
Sitemap
Kwetsbaarheid melden

Open data
Linked Data Overheid
PUC Open Data

MijnOverheid.nl
Rijksoverheid.nl
Ondernemersplein.nl
Werkenbijdeoverheid.nl