Bestrijding internationaal terrorisme; Verslag algemeen overleg van 26 juni 2003 over stand van zaken en kwartaalrapport ISAF
Staten-Generaal — Kamerstuk 
Datum: 2014-07-07 00:00:00.000000
Rechtsgebied: Wetgeving


(function (window, document, dataLayerName, id) {
 window[dataLayerName] = window[dataLayerName] || [], window[dataLayerName].push({ start: (new Date).getTime(), event: "stg.start" }); var scripts = document.getElementsByTagName('script')[0], tags = document.createElement('script');
 function stgCreateCookie(a, b, c) { var d = ""; if (c) { var e = new Date; e.setTime(e.getTime() + 24 * c * 60 * 60 * 1e3), d = "; expires=" + e.toUTCString() } document.cookie = a + "=" + b + d + "; path=/; Secure" }
 var isStgDebug = (window.location.href.match("stg_debug") || document.cookie.match("stg_debug")) && !window.location.href.match("stg_disable_debug"); stgCreateCookie("stg_debug", isStgDebug ? 1 : "", isStgDebug ? 14 : -1);
 var qP = []; dataLayerName !== "dataLayer" && qP.push("data_layer_name=" + dataLayerName), qP.push("use_secure_cookies"), isStgDebug && qP.push("stg_debug"); var qPString = qP.length > 0 ? ("?" + qP.join("&")) : "";
 tags.async = !0, tags.src = "https://koop.piwik.pro/containers/" + id + ".js" + qPString, scripts.parentNode.insertBefore(tags, scripts);
 !function (a, n, i) { a[n] = a[n] || {}; for (var c = 0; c < i.length; c++)!function (i) { a[n][i] = a[n][i] || {}, a[n][i].api = a[n][i].api || function () { var a = [].slice.call(arguments, 0); "string" == typeof a[0] && window[dataLayerName].push({ event: n + "." + i + ":" + a[0], parameters: [].slice.call(arguments, 1) }) } }(i[c]) }(window, "ppms", ["tm", "cm"]);
 })(window, document, 'dataLayer', 'f8b9eee5-8d9c-4ea1-abd5-83e174f29813');
 
 
 
Direct naar content
Navigatie
Contextinformatie
Publicatie
Acties
Inhoudsopgave
Gerelateerde informatie

Menu

U bent nu hier: 
Publicaties
Officiële publicaties

Inloggen

Primaire navigatie

Andere sites binnen Overheid.nl
Home
Uitgebreid zoeken
Mijn abonnementen
Help

Andere sites binnen Overheid.nl

Berichten over uw Buurt
Zoals vergunningen, bouwplannen en lokale regelgeving.

Rondom uw woonadres
Rondom een zelfgekozen adres

Dienstverlening
Zoals belastingen, uitkeringen en subsidies.

Naar dienstverlening

Beleid & regelgeving
Officiële publicaties van de overheid.

Naar beleid & regelgeving

Contactgegevens overheden
Adressen en contactpersonen van overheidsorganisaties.

Naar overheidsorganisaties

 
 
 
U bent hier:

Home

Kamerstuk 27925, nr. 97

 
 
 

Kamerstuk

Datum publicatie
Organisatie
Vergaderjaar
Dossier- en ondernummer
Datum vergadering

29-07-2003

Tweede Kamer der Staten-Generaal

2002-2003

27925 nr. 97

24-07-2003

 

 

 
 
 Toon meer van: Inhoudsopgave
 
 

 
 AanhefLichaamVragen en opmerkingen uit de commissiesHet antwoord van de bewindsliedenOndertekening
 

 
 
 Toon meer van: Extra informatie
 
 

 
 

Informatie over publicatie

 

 

 
 Toon meer van: Gerelateerd
 
 

 
 Publicaties in kamerdossier

Kamerdossier 27925Toon alle publicaties in het hoofddossier

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Publicaties referendum

 

 

 

 

 

Authentieke versie (PDF)
bestandsgrootte: 50 Kb

Informatie

Gerelateerd

Printen

Delen

 
 
 
27 925Bestrijding internationaal terrorismenr. 97VERSLAG VAN EEN ALGEMEEN OVERLEGVastgesteld 24 juli 2003De vaste commissie voor Buitenlandse Zaken1
en de vaste commissie voor Defensie2 hebben op
26 juni 2003 overleg gevoerd met minister De Hoop Scheffer van Buitenlandse
Zaken, minister Kamp van Defensie en minister Van Ardenne-van der Hoeven voor
Ontwikkelingssamenwerking over:– de brief van de minister van Buitenlandse Zaken
en de staatssecretaris voor Ontwikkelingssamenwerking, mede namens de minister
van Defensie van 28 april 2003 over de laatste stand van zaken met betrekking
tot Afghanistan, ISAF en de operatie Enduring Freedom (27 925, nr. 92);– de brief van de minister van Defensie, mede
namens de minister van Buitenlandse Zaken van 27 mei 2003 houdende het
kwartaalrapport over de tenuitvoerlegging van het mandaat van ISAF (27 925).Van dit overleg brengen de commissies bijgaand beknopt verslag uit.Vragen en opmerkingen uit de commissiesDe heer Wilders (VVD) vindt dat Nederland
een substantiële bijdrage heeft geleverd aan de follow-up van de militaire
campagne die eind 2001 in Afghanistan begon. Die follow-up was belangrijk,
want de geschiedenis heeft geleerd dat een eerste militair succes niet mag
worden gevolgd door een politiek van volledige terugtrekking. Ook de gebeurtenissen
van 11 september 2001 bevestigen dat.Met de brief van 27 mei jl. van de regering wordt gemeld dat door de commandant
van ISAF een meer gedetailleerd extractieplan is opgesteld. Dat extractieplan
volgt op een eerder extractieplan waarover de regering zich bij brief van
6 november 2002 positief uitliet. Nu er toch een nieuw plan is opgesteld,
rijst de vraag of dat eerdere plan onvoldoende waarborgen bood voor een ordentelijke
terugtrekking. Of is de algemene veiligheidssituatie zoveel veranderd dat
het plan daarom moest worden aangepast? Anders zou geconcludeerd moeten worden
dat in de voorbije maanden niet met een deugdelijk plan is gewerkt.De heer Wilders beschouwt de oprichting van de provincial reconstruction
teams (PRT's) als een duidelijk stap vooruit. Zij zullen namelijk buiten Kabul
actief zijn en dat is nodig wil de internationale gemeenschap haar voornemens
met betrekking tot Afghanistan daadwerkelijk kunnen realiseren. De PRT's zullen
zich namelijk bezighouden met de relaties met de lokale autoriteiten, het
monitoren van ontwikkelingen op veiligheidsgebied, de wederopbouw van de elementaire
administratieve infrastructuur enz.Doordat de eigenlijke taken van ISAF beperkt blijven tot Kabul en directe
omgeving kan deze missie weinig doen aan bevordering van de veiligheid op
het platteland. Met name in het Zuid-Oosten is sprake van toenemende instabiliteit.
In de brief van 25 juni van de regering wordt dan ook vermeld dat 80
ngo's hebben gevraagd om ISAF ook buiten Kabul actief te laten zijn. Daarbij
moet in aanmerking worden genomen dat de veiligheid van ISAF in Kabul zelf
in belangrijke mate wordt beïnvloed door de ontwikkelingen in andere
delen van Afghanistan, dus in delen die buiten het bereik van ISAF liggen.
Wat is de mening van de minister op dit punt?Binnenkort zal de leiding over ISAF worden overgedragen aan de NAVO. Op
welke manier zal de kennis die Nederland inmiddels in Afghanistan heeft opgedaan
door deze organisatie worden benut? Beschikt de NAVO over de nodige mogelijkheden
om ook buiten Kabul actief te kunnen zijn? Hoe kunnen in gebieden waar moslimfundamentalisme
respectievelijk krijgsheren de toon aangeven en het grootste deel van de bevolking
lezen nog schrijven kan werkelijk eerlijke verkiezingen worden gehouden? Hoe
kan worden voorkomen dat de krijgsheren stemmen opkopen om zo legaal aan de
macht te komen? Wordt rekening gehouden met de slechte positie van meisjes
en vrouwen op het platteland?De mededelingen over het ontwerp van een grondwet voor Afghanistan met
de brief van de regering van 28 mei waren weinig hoopgevend. Gesproken
werd over de aanstaande invoering van een Islamitische republiek in Afghanistan.
Met haar laatste brief laat de regering evenwel een gunstiger beeld zien.
De invloed van de Sharia wordt sterk teruggedrongen, discriminatie op grond
van religie, etnische afkomst en geslacht verboden en de gelijkheid van mannen
en vrouwen onderstreept. Verder zal een democratisch stelsel met een presidentieel
systeem worden ingevoerd. Zal de Constitutionele Loya Jirga van oktober a.s.
inderdaad willen aankoersen op een meer moderne samenleving? Op welke manier
zal de internationale gemeenschap dit proces de komende tijd meer kunnen beïnvloeden?In de evaluatie over ISAF 2002 wordt gesproken over blijvende aanzienlijke
risico's voor de militairen, de aanwezigheid van antiwesterse elementen in
Kabul en over voortdurende criminaliteit en spanningen tussen de verschillende
groeperingen. In de brief van 25 juni wordt gesteld dat president Karzai
een commissie heeft benoemd die belast is met civiele en bestuurlijke hervormingen
waarbij bijzondere aandacht wordt gegeven aan de bestrijding van corruptie
en nepotisme. Daar voegt de regering de opmerking aan toe dat vervanging van
hooggeplaatste en invloedrijke overheidsfunctionarissen vermoedelijk noodzakelijk
zal zijn. Heeft dit betrekking op de situatie in alleen Kabul of ook op die
elders in het land?In de brief van 25 juni schrijft de regering voorts dat de betrokkenheid
van de internationale gemeenschap bij de situatie in Afghanistan onverminderd
noodzakelijk blijft en dat Nederland bereid is zijn verantwoordelijkheid dienaangaande
te blijven nemen. Aan de Nederlandse deelname aan ISAF komt echter half augustus
een einde en de F16's in Manas zullen in oktober worden teruggetrokken. Ook
wordt de maritieme bijdrage aan Enduring Freedom beëindigd. Hoe zal die
blijvende Nederlandse betrokkenheid waarover in de brief wordt gesproken dan
concreet vorm krijgen?De heer Bakker (D66) meent dat ondanks verschillende
incidenten met de aanslagen op 7 juni als dramatisch dieptepunt de ISAF-missie
een succes is te noemen. Nog een kleine anderhalve maand voert Nederland samen met Duitsland het commando. Welk land binnen de NAVO zal daarna de
lead nation worden?Wat het Bonnproces betreft lijkt een cruciale fase te beginnen. Aan de
tekst voor de grondwet wordt hard gewerkt. De hoofdlijnen ervan bevatten ondubbelzinnige
verwijzingen naar de fundamentele mensenrechten en voor de Sharia lijkt een
minder grote rol te zijn weggelegd. Verder zal het westerse leidende principe
van de scheiding van kerk en staat gelden. Evenwel moet worden afgewacht of
de Constitutionele Loya Jirga die tekst zal goedkeuren. Het succes van het
Bonnproces zal bepalend zijn voor een voortvarende wederopbouw van het land.
Wat is op dit punt de inschatting van de minister?Qua ontwikkelingshulp kan er weer op Nederland worden gerekend, maar is
er op dit punt iets bekend van de overige Europese landen? Klopt het dat bijna
een kwart van de totale Afghaanse ontwikkelingsbudget wordt aangewend voor
begrotingssteun?In bepaalde districten en met name in het Zuid-Oosten van Afghanistan
blijft het onrustig. In het algemeen overleg van 19 maart zei de minister
van Defensie dat infiltratie in de richting van Kabul door Taliban- en Al-Qaedastrijders
geen extra aandacht van ISAF vergt. Blijft hij bij die inschatting? Het proces
van demobilisatie, ontwapening en reïntegratie van Afghaanse strijders
is wederom uitgesteld. Wordt daar in juli wel mee begonnen? Of geldt het uitstel
voor onbepaalde tijd?In plaatsen waar het rustiger is gaan de zogenaamde provincial reconstruction
teams werken. Welke landen zullen de manschappen voor die teams leveren? Zal
voorkomen worden dat dit alleen de VS en het VK doen? Hoe is hun relatie met
de CIMIC-teams (Civil en Military Co-operation-teams)? Waarom is in gebieden
waar het heel rustig is niet allereerst gedacht aan het inzetten van reguliere
hulpinstanties en reguliere organisaties die zich bezighouden met de wederopbouw?De uitgave voor Enduring Freedom is buitengewoon fors. Die bedraagt alleen
al in 2002 170 mln euro, terwijl de totale operatie in Irak ongeveer 65 mln
euro kostte. Over het resultaat van de inspanningen in het kader van Enduring
Freedom en ISAF is echter weinig bekend. Wil de regering de Kamer hierover
nader informeren?Mevrouw Karimi (GroenLinks) meent dat de mooie
woorden van de internationale gemeenschap ten aanzien van Afghanistan haar
verplicht tot grote betrokkenheid bij de ontwikkelingen in dat land. Die betrokkenheid
zal thans vooral de veiligheidssituatie moeten betreffen. De berichten daarover
zijn namelijk alarmerend. Vooral de ngo's klagen over onveiligheid in grote
delen van Afghanistan. Ook leden van ISAF zijn het slachtoffer geweest van
aanslagen. Bovendien neemt niet alleen het aantal aanslagen toe, maar ook
de ernst ervan. Om het politieke proces goed vorm en inhoud te kunnen geven,
is stabiliteit en veiligheid noodzakelijk en zal de VN over meer personeel
ter plekke moeten beschikken.De internationale gemeenschap zal niet alleen in Kabul maar ook in andere
grote steden en centra actief moeten zijn. Het is de betreuren dat aan de
wensen van GroenLinks op dit punt geen gehoor is gegeven. Gebrek aan veiligheid
in grote delen van Afghanistan versterkt namelijk de positie van de krijgsheren,
waardoor het democratiseringsproces wordt bemoeilijkt. Met het oog op deze
aspecten ware het beter geweest dat Nederland langer in Afghanistan actief
was geweest in plaats van manschappen voor Irak beschikbaar te stellen. Duitsland
heeft zich wel ingezet voor uitbreiding van het VN-mandaat van ISAF. Wat is
de reactie van Nederland geweest en zullen de Duitsers na de aanslag op hun
militairen alsnog in Afghanistan actief willen blijven? Wanneer zal de operatie
Enduring Freedom worden beëindigd? Op welk mandaat baseren de Amerikanen
zich bij eventuele langdurige voortzetting van deze operatie? Terecht beëindigt
Nederland de militaire bijdrage aan Enduring Freedom en zal het in oktober
de F16's uit Manas terugtrekken.In dit verband moet in aanmerking worden genomen dat steeds meer Afghanen
in opstand komen tegen het optreden van de Amerikanen en de wijze waarop zij
jacht maken op de mensen van Al-Qaeda en de Taliban. Daardoor wordt het winnen
van de vrede moeilijk. Wie veiligheid en stabiliteit wil brengen, kan niet
tegelijk oorlog voeren. Dat bewijzen de ontwikkelingen in Afghanistan.Via multilaterale kanalen is 70 mln uitgegeven voor de ontwikkeling en
de wederopbouw van Afghanistan. Hoeveel van dat geld is terechtgekomen bij
de regering-Karzai en hoeveel is verloren gegaan aan de bureaucratie van de
VN-instellingen, de Wereldbank en andere instituties? Zowel de Afghaanse regering
als de Nederlandse ngo's klagen steeds over de omvang van de bureaucratie.
Waarom kunnen Nederlandse ngo's niet rechtstreeks via de ambassade en het
ministerie een beroep doen op de beschikbare middelen?De drugsproblematiek betekent ook een groot risico voor de veiligheid.
Bij het bezoek van een Kamerdelegatie aan Iran bleek dat dat land met Nederland
wil samenwerken om de teelt van papavers te kunnen vervangen door de teelt
van andere gewassen. Ook bij het bezoek van de vorige minister van Buitenlandse
Zaken aan Iran is dit onderwerp aan de orde geweest. Ziet Nederland mogelijkheden
op dit punt?Mevrouw Huizinga-Heringa (ChristenUnie) vindt
dat de ontwikkelingen in Afghanistan ondanks alle goede voornemens nog een
somber beeld laten zien. De onveiligheid duurt voort, de humanitaire situatie
is zorgwekkend en strijders van de Taliban en Al-Qaeda lijken zich te hergroeperen.
Verder is er een toename van het aantal aanslagen op Westerse instellingen
en lijkt de termijn voor de verkiezingen in 2004 niet gehaald te worden. Hoe
denkt de regering hierover?Zorgwekkend is ook de toename van het gebruik en de productie van drugs.
Het door de Afghaanse overheid geïntroduceerde drugsvernietigingsprogramma
is blijkbaar zonder resultaat gebleven. De Nederlandse regering blijft terecht
groot belang hechten aan drugsbestrijding, maar op welke manier zou die vorm
moeten krijgen? Hoe kan daarmee wel een goed resultaat worden geboekt?In de meer rustige gebieden van Afghanistan zouden de PRT's actief kunnen
worden. Er bestaat verschil van mening over de mogelijkheden van die teams.
Opmerkelijk is dat juist nu de veiligheidssituatie verslechtert een relatief
kleine groep mensen alleen door hun aanwezigheid de veiligheid zouden moeten
vergroten. Desalniettemin blijken vooraanstaande functionarissen, zoals de
speciale VN-gezant de heer Brahimi, groot voorstander te zijn van het inzetten
van PRT's. Wat is de opvatting van de minister over de verschillende aspecten
van het inzetten van PRT's? Wil hij de bijdrage in het kader van operatie
Enduring Freedom ten goede laten komen aan de PRT's of heeft hij andere doelen
in gedachten? Zo ja, welke zouden dat kunnen zijn?Nederland heeft vorig jaar 70 mln toegezegd voor het lenigen van de humanitaire
noden. Er is daarvoor echter 90 mln uitgegeven. Waar zijn die 20 mln aan besteed?
Voor het houden van de verkiezingen is ook nog een bijdrage nodig van de donoren.
Wordt daarvoor ook een bijdrage van Nederland verwacht en zo ja, zal die door
de minister voor Ontwikkelingssamenwerking worden toegekend?De heer Kortenhorst (CDA) zegt onder de indruk
te zijn van de veranderingen die hij tijdens zijn bezoek aan Afghanistan heeft
kunnen waarnemen. Die veranderingen waren mede het gevolg van het goede werk
dat de Nederlandse militairen onder zeer moeilijke omstandigheden moeten verrichten.
Daarvoor verdienen zij alle lof.Het trof hem dat de Afghaanse bevolking een positieve indruk maakte. De
middeleeuwse gevangenissen waar voorheen tienduizenden gevangenen onder mensonwaardige
omstandigheden moesten wachten op hun dood vormden nu het decor
van blije mensen. Op de plaats waar voorheen de ter dood veroordeelden al
dan niet geholpen door hun beul hun naam op een muur moesten zetten plus de
datum van executie die even later in het nabij gelegen stadion plaatsvond,
schudden kinderen nu met nadrukkelijk instemming van de ouders buitenlanders
de hand. Dergelijke beelden stemmen hoopvol. Echter, nadere beschouwing leert
dat met de oorlog nog niet de vrede is gewonnen. De berichten over de veiligheidssituatie
in Afghanistan zijn namelijk zorgelijk.In juni 2004 zouden verkiezingen moeten worden gehouden. Hoe verloopt
de voorbereiding? Wat ziet de regering thans als de belangrijkste obstakels?
Zijn er door de internationale gemeenschappen specifieke initiatieven in ontwikkeling
om die verkiezingen tot een reëel succes te maken? Niet duidelijk is
of de totstandkoming van de grondwet goed verloopt. Wat wordt de positie daarin
van de Sharia en zal de grondwet zorgen voor gelijkwaardigheid van mannen
en vrouwen?Het is verheugend dat met twaalf gouverneurs een overeenkomst is gesloten
over belastingafdrachten. Wat is echter de opstelling van de krijgsheren?
Leggen zij zich bij die overeenkomst neer? Ook de mogelijke aanpassing van
het overheidsapparaat wijst op doortastendheid, maar vreest de minister niet
voor nieuwe vijanden van het opbouwproces als inderdaad hooggeplaatste overheidsfunctionarissen
worden vervangen? Zullen de Afghaanse politici inderdaad streven naar een
Afghaanse politie die gerechtigheid, eerlijkheid en betrouwbaarheid uitstraalt?In grote delen van Afghanistan verslechtert de humanitaire situatie. De
PRT's zouden daarin verbetering kunnen brengen. Wat zijn de verwachtingen
ten aanzien van de veiligheid en de humanitaire situatie op langere termijn?
Nadruk op het civiele herstel is belangrijk, omdat dat zorgt voor een draagvlak
voor de aanwezigheid van buitenlanders, hetgeen weer de veiligheid bevordert.
Is de regering bereid bij volgende missies de Nederlandse uitstekende infrastructuur
voor dit werk beter tot haar recht te laten komen?Het is te betreuren dat de ISAF-militairen bij hun werk worden gehinderd
door Haagse bureaucratie. Daarover zijn berichten in de media verschenen.
Kan de minister hierover een toelichting geven en toezeggen dat gerichte acties
worden ondernomen, zodat alles 100% in orde zal zijn bij de organisatie op
de thuisbasis?Recent hebben de Afghaanse minister van Buitenlandse Zaken dr. Abullah
Abdullah en de EU gezamenlijk in een verklaring gezegd dat de aanwezigheid
van ISAF nodig blijft. Ook de speciale VN-gezant de heer Brahimi bevestigde
dat. In lijn daarmee is het goed dat adequaat is voorzien in de opvolging
van Nederland. Kan de minister nadere mededelingen doen over de logistieke
en organisatorische voorbereiding van die overgang per 10 augustus a.s.?
Is ieder risico met betrekking tot de discontinuïteit in de kwaliteit
van de uitvoering van de ISAF-taken weggenomen?In oktober a.s. zal Nederland zijn F16's uit Manas terugtrekken. Hoe groot
zal in het kader van Enduring Freedom de behoefte aan de inzet van F16's zijn?
Welk land voorziet in de, weliswaar kleinere, behoefte aan F16's na oktober
van dit jaar?De ISAF-missie heeft aangetoond dat risico's voor de militairen aanwezig
blijven. Er mogen daarom geen onduidelijkheden zijn met betrekking tot de
extractie. Kan de minister op grond van analysen onderbouwen dat het risicoprofiel
dat thans wordt gehanteerd verantwoord is?De heer Van Bommel (SP) is van mening dat
een nieuwe risicoanalyse voor Afghanistan nodig is nu blijkens de brief van
25 juni van de minister de veiligheidssituatie in Afghanistan verder
verslechtert. Wel is voor een goede beoordeling van de situatie de omschrijving
in deze brief en het kwartaalrapport te algemeen. Wil de regering alsnog een
betere analyse van de veiligheidssituatie geven? Wil zij ook aangeven op welke
manier wordt getracht meer medewerking te krijgen van de krijgsheren
bij het proces van ontwapening, demobilisatie en reïntegratie?De problemen die zich voordoen bij het politieke proces zouden kunnen
toenemen met de vervanging van hooggeplaatste en invloedrijke overheidsfunctionarissen.
Wat zou zo'n vervanging betekenen voor de regering-Karzai? Is president Karzai
in feite niet meer dan de burgemeester van Kabul?Het concept voor de grondwet van Afghanistan is nog niet gepubliceerd,
maar de hoofdlijnen ervan zijn bekend en zij geven een goede richting aan:
een presidentieel systeem, een parlement met twee kamers en een constitutioneel
hof. In de nieuwe grondwet zal de Sharia niet meer bepalend zijn. De vraag
blijft evenwel of ook de praktijk zich zal voegen naar de intenties die aan
deze grondwet ten grondslag liggen. Van groot belang is thans de spoedige
openbaarmaking van de grondwet, zodat daarvoor bij de bevolking een draagvlak
kan ontstaan. Is er zicht op die spoedige publicatie?Er is twijfel uitgesproken ten aanzien van de haalbaarheid van het Bonnproces.
Het zal buitengewoon problematisch zijn om in juni 2004 verkiezingen te houden.
De internationale gemeenschap zou er dan ook verstandig aan doen om de ambities
op dit punt niet te hoog te stellen en om zodra vastgesteld kan worden dat
vertraging optreedt dit meteen duidelijk te maken. Als men dat niet doet,
zou dat een negatieve invloed op de andere aspecten van het Bonnproces kunnen
hebben.Op de conferentie in Tokio over de wederopbouw van Afghanistan en het
lenigen van humanitaire noden zijn veel toezeggingen gedaan. De meeste landen
zijn hun toezeggingen voor 2002 nagekomen en Nederland heeft daarbij met zijn
bijdragen het goede voorbeeld gegeven. Het totaaloverzicht ontbreekt evenwel.
Kan de regering dat bieden, zodat duidelijk wordt welke bijdragen door andere
landen worden gedaan?De brief van 25 juni van de minister spreekt over schermutselingen tussen
rivaliserende krijgsheren, hergroepering van de Taliban en Al-Qaeda, groei
van de criminaliteit, toename van de drugshandel en achterblijvende steun
van de internationale gemeenschap bij de wederopbouw. Deze aspecten zullen
de humanitaire situatie zeker doen verslechteren. Ook de toename en de uitbreiding
van de papaverteelt baren zorgen, evenals toename van het gebruik van drugs.
Deze aspecten illustreren het gebrek aan gezag in het deel van Afghanistan
buiten Kabul. Hierdoor dreigt terugkeer van de situatie voorafgaande aan het
Talibanbewind. Het streven is nu om binnen een periode van twee jaar ongeveer
100 000 personen die momenteel nog deel uitmaken van diverse ongeregelde
milities te ontwapenen. Acht de regering deze doelstelling haalbaar?De PRT's zullen een onderdeel worden van de missie Enduring Freedom en
daarbij een belangrijke rol krijgen. Volgens de brief van de minister bestaan
de PRT's vooral uit militairen en zullen zij worden aangestuurd door het coalitiehoofdkwartier
in Bagram. Het concept voor inschakeling van de PRT's is nog in ontwikkeling.
Is al bekend welke taken de PRT's krijgen en welk mandaat voor hen zal gelden?
Bedacht moet worden dat het inzetten van zwaarder geweld de weerstand tegen
de internationale aanwezigheid in Afghanistan zal vergroten en de kans op
nevenschade zal doen toenemen.De informatie over de militaire activiteiten is niet altijd transparant.
Wel wordt het aantal sorties van de F16's aangegeven, maar niet duidelijk
is wat hun activiteiten tot op heden zijn geweest. Kan de minister hierover
nadere mededelingen doen?Zijn de berichten in de media juist dat op Guantanamo Bay executiekamers
voor de krijgsgevangen worden gebouwd? Is Guantanamo Bay de eindbestemming
van deze gevangenen. Wat gebeurt er met de gevangenen die door ISAF mogelijk
aan andere autoriteiten worden overgedragen? Kunnen ook zij terechtkomen op
Guantanamo Bay en uiteindelijk hun einde vinden in de executiekamers?De heer Koenders (PvdA) meent dat Nederland
een belangrijke ervaring heeft opgedaan door samen met de Duitsers de ISAF-missie
te leiden. Op welke manier zal deze ervaring worden aangewend door de NAVO?Hoewel de operatie Enduring Freedom van belang was in de strijd tegen
het terrorisme en het beschermen van de manschappen van ISAF, is een goed
oordeel over de effectiviteit van die operatie niet mogelijk. Dat komt doordat
de nodige transparantie hiervoor ontbreekt. Van datgene wat Enduring Freedom
heeft gedaan is bijvoorbeeld niet meer bekend dan het aantal sorties van de
vliegtuigen, terwijl een aantal aspecten nader belicht zouden moeten worden.
Is bijvoorbeeld de manier waarop de leiding van Enduring Freedom met krijgsheren
is omgegaan wel de juiste geweest? Is het mogelijk in de toekomst over dit
soort missies meer gegevens te verstrekken? Vindt ook de regering niet dat
een verantwoordingsplicht tegenover de VN op haar plaats is?De berichten in de media over onvoldoende zorgvuldigheid op de thuisbasis
zijn zorgelijk. Zolang de regering hierover nog geen nadere mededelingen heeft
gedaan, kan de Kamer geen oordeel vellen. Daarom is ook op dit punt een verduidelijking
van de kant van de regering nodig.De situatie in Afghanistan is volgens verschillende berichten zorgelijk
en ernstiger dan de minister in zijn brieven doet voorkomen. Het feit dat
weinig vluchtelingen naar hun geboorteplaats kunnen terugkeren, geeft aan
hoe onveilig Afghanistan nog is. Dat betekent dat niet die stabilisatie is
verkregen waarnaar werd gestreefd. Stabilisatie was ook daarom het oogmerk,
omdat die nodig is voor het vestigen van een ander regime. Het is dan ook
te betreuren dat de Nederlandse regering zich niet heeft ingezet voor uitbreiding
van het mandaat van ISAF voor de gebieden buiten Kabul. Nu worden daarvoor
de PRT's ingezet, maar die zijn volstrekt ontoereikend voor het verkrijgen
van de gewenste veiligheid. Men kan zich bovendien afvragen waarom de PRT's
onder Enduring Freedom moeten vallen en niet onder ISAF. In feite krijgen
de PRT's een militaire taak buiten Kabul, maar zij zijn daartoe niet geëquipeerd.
Op deze manier kan ook bij de bevolking een verkeerde verwachting worden gewekt.Kan de regering een analyse geven van de aanslag op de Duitse militairen
van ISAF? Terugtrekking zou een premie op terrorisme zijn, maar welke consequentie
verbindt de Nederlandse regering wel aan de aanslag? Is met de Duitsers gesproken
over verbetering van veiligheidsmaatregelen? Is het wel verstandig geweest
om het aantal patrouilles te beperken? Die beperking kan de burgers het gevoel
geven dat de aanwezigheid van buitenlandse militairen afneemt. Is er overleg
geweest tussen ISAF, de leiding van Enduring Freedom en de Afghaanse regering
om de plegers van de aanslag op te sporen?Afghanistan en Irak vormen langzamerhand een strategisch gebied voor de
Amerikanen. Op welke manier worden de verantwoordelijkheden tussen de verschillende
landen die daar aanwezig zijn verdeeld?Cruciaal voor een missie is het ontwapeningsprogramma. Als ontwapening
namelijk niet lukt, blijft militaire aanwezigheid de optie. Zijn er voldoende
financiële middelen om dit programma uit te voeren? Is voor dit programma
ISAF niet nodig, bijvoorbeeld ter verificatie van de ontwapening? Waarom is
de Nederlandse regering altijd gekant geweest tegen uitbreiding van het mandaat
van ISAF? Met uitbreiding daarvan zou deze vredesmacht bescherming kunnen
bieden aan de PRT's. Voorts zijn de gezamenlijke projecten om de teelt van
papavers te vervangen door de verbouw van andere gewassen van belang. Krijgen
die de nodige aandacht?Wat is thans het beleid ten aanzien van Afghaanse asielzoekers. Er is
in Nederland het initiatief genomen om de expertise van vluchtelingen uit
Iran te benutten bij de terugkeer van Afghanen. Is de uitwerking van dat initiatief
overgelaten aan internationale instellingen of gebeurt dat in Nederland?In oktober zou de Constitutionele Loya Jirga de nieuwe grondwet moeten
vaststellen en in juni van het volgende jaar zouden verkiezingen moeten worden
gehouden. Het lijkt erop dat de VN dit politieke proces snel wil afronden.
Dat brengt risico's met zich. Een te snelle totstandkoming van een nieuwe
regering zal tot geweld en meer veiligheidsrisico's leiden. Eerst dient de
bevolking voldoende te worden geconsulteerd en de demobilisatie en ontwapening
te zijn afgerond, aangezien anders het werk van de toekomstige legitieme regering
van Afghanistan te zeer wordt bemoeilijkt. Bovendien brengt overhaasting van
het proces het risico met zich dat de verkeerde mensen op vooraanstaande posities
komen. Is de Nederlandse regering bereid de vertegenwoordigers van de VN op
deze risico's te wijzen?Het antwoord van de bewindsliedenDe minister van Buitenlandse Zaken is het
eens met de leden van de commissie dat de veiligheidssituatie in Afghanistan
precair blijft. Op een aantal terreinen is zelfs sprake van verslechtering.
Dit laat onverlet dat er ook positieve ontwikkelingen zijn. Het feit dat meer
dan 2 miljoen vluchtelingen zijn teruggekeerd naar hun woonplaatsen, toont
bijvoorbeeld aan dat er vertrouwen is in de toekomst van het land. Het is
van belang dat het proces tot verdere stabilisatie van het land niet gefrustreerd
wordt. Mede met het oog daarop zullen de vertegenwoordigers van de VN en de
internationale gemeenschap nog geruime tijd een rol moeten blijven vervullen
bij de wederopbouw van het land. Hun aanwezigheid is met name van belang voor
een goed verloop van het politieke proces. Nederland zal daarom kritiek uitoefenen
als mocht blijken dat de VN overhaast te werk gaan.De komende periode zal voor Afghanistan van cruciaal belang zijn. Er moeten
namelijk verstrekkende besluiten worden genomen met betrekking tot de nieuwe
grondwet, de verkiezingen, de hervorming van het overheidsapparaat en de ontwapening,
demobilisatie en reïntegratie. Voor het halen van de doelstellingen op
de verschillende terreinen zal nog een grote inspanning vereist zijn. In dat
licht is de twijfel aan het tijdig realiseren van verkiezingen in 2004 begrijpelijk.
Er zou evenwel een slecht signaal worden gegeven als al op voorhand werd gesteld
dat het tijdschema van het Bonnproces niet wordt gehaald. Dat zou de ambitie
om dat wel te halen doen afnemen.De speciale vertegenwoordiger van de EU de heer Vendrell volgt het proces
op de voet. Hij heeft aangedrongen op spoedige openbaarmaking van de tekst
voor de nieuwe grondwet en waarborging van de rechten van de vrouwen daarin.
Inmiddels zijn de grote lijnen van de nieuwe grondwet bekend: een presidentieel
systeem, een tweekamerparlement en een constitutioneel hof. De president zal
rechtstreeks worden gekozen en discriminatie op grond van religie, etnische
afkomst en geslacht wordt verboden. Er moet gelijkwaardigheid gelden voor
mannen en vrouwen en de rol van de Sharia zal worden teruggedrongen. Verder
zal in de nieuwe grondwet expliciet worden gerefereerd aan internationale
normen op het punt van de mensenrechten.Voorafgaand aan de verkiezingen zal een nieuwe kieswet moeten worden goedgekeurd
en zal een landelijke kiezersregistratie moeten worden georganiseerd. De heer
Vendrell probeert het daarheen te leiden dat de nog op te stellen wet op de
politieke partijen garandeert dat alle politieke stromingen van het land zullen
zijn vertegenwoordigd. Binnenkort zullen de donoren worden opgeroepen om de
resterende 70 mln dollar die nodig zijn voor het verkiezingsbudget, beschikbaar
te stellen.Ten onrechte wordt verondersteld dat het optreden in het kader van Enduring
Freedom alleen maar militair geweld inhoudt. Daarentegen richt men zich met
die operatie ook op stabilisatie van het land. Het inzetten van de PRT's hoort
daarbij, evenals het bieden van bescherming aan de leden van die
teams. Daarvoor zijn de militairen van Enduring Freedom weer nodig. Het een
staat dus niet los van het ander. In dat verband zijn ook de F16's van grote
betekenis, niet alleen voor de militairen van Enduring Freedom, maar ook voor
die van ISAF. Overigens heeft ISAF niet het mandaat en de middelen om de veiligheid
van de PRT's te garanderen, zodat de inzet in het kader van Enduring Freedom
nodig blijft. Voor uitbreiding van het mandaat van ISAF is er geen voldoende
politieke steun en het huidige mandaat maakt het opreden van ISAF ver buiten
Kabul niet mogelijk. Over het optreden van ISAF en de operaties van Enduring
Freedom wordt de Kamer regelmatig geïnformeerd.Terecht hebben verschillende leden erop gewezen dat thans een van de grootste
problemen in Afghanistan de onveiligheid is. Die onveiligheid belemmert de
uitvoering van het Bonnproces. Daarom is het van belang de oorzaken van de
regionale instabiliteit weg te nemen. In dat verband kunnen de PRT's belangrijk
werk doen. Zij zullen naast hun civiele taken van het bevorderen van het centrale
gezag en het stimuleren van economische wederopbouw een bemiddelende rol hebben
bij conflicten op lokaal niveau. Zij hebben niet specifiek tot taak het beschermen
van internationale organisaties of ngo's.Het inzetten van PRT's is echter niet zonder risico's. Het feit dat zij
in zeer onveilige gebieden zullen moeten opereren, terwijl zij niet toegerust
zijn voor daadwerkelijk militair optreden, maakt ze kwetsbaar. Bovendien is
een PRT voor de logistieke ondersteuning afhankelijk van zijn lead nation
en is niet duidelijk wanneer het zijn taak als beëindigd moet beschouwen.
Het lijkt niet waarschijnlijk dat zijn taak ophoudt na succesvol verlopen
verkiezingen.De Nederlandse regering wil bij het overwegen van deelname aan het concept
van PRT's al deze aspecten nadrukkelijk in aanmerking nemen. Belangrijk is
voor haar het punt van bescherming van de leden van de PRT's en de afspraken
die tussen de deelnemende landen zullen worden gemaakt. Uiteraard zal de Kamer
geïnformeerd worden over de eventuele besluiten van de regering ter zake.Duitsland is de lead nation voor het opzetten van een capabel politieapparaat.
Nederland heeft de opbouw van een politieacademie gesteund met middelen van
het Vredesfonds. Er is een programma gestart met de opzet «to train
the trainers». Tijdens de opleiding van de politiefunctionarissen wordt
veel aandacht besteed aan de bestrijding van corruptie en aan het handhaven
van de mensenrechten. Voldoende salariëring van de politiefunctionarissen
zal de corruptie tegengaan.De Nederlandse regering is niets bekend over de bouw van executiekamers
op Guantanamo Bay. Vanuit juridisch perspectief is de positie van de gevangenen
daar problematisch. De Nederlandse regering blijft het standpunt uitdragen
dat ten aanzien van deze gevangenen alle relevante internationale verplichtingen
nageleefd dienen te worden. De Nederlandse regering heeft eerder laten weten
dat zij zich niet heeft verdiept in de juridisch buitengewoon gecompliceerde
vraag wat de status van de gevangenen op Guantanamo Bay is. Nederland heeft
zich aangesloten bij het standpunt van de Europese Unie dat de Geneefse Conventie
moet worden nagekomen.De minister van Defensie onderstreept dat
de inzet van de ISAF-militairen alle lof verdient, gelet op het feit dat zij
vaak onder zeer moeilijke omstandigheden hun werk moeten doen. De Nederlandse
militairen zullen nog anderhalve maand in Kabul gelegerd zijn en in die periode
zal nog veel van hen worden gevergd, gelet op het feit dat de ernst van de
aanslagen toeneemt. Vooralsnog betekent dat niet dat de algemene dreigingsanalyse
verandert. Daarvan zou pas sprake zijn als bijvoorbeeld een van de invloedrijke
krijgsheren zou uitspreken dat hij de aanwezigheid van buitenlandse militairen
niet meer accepteert. Ook zou de hergroepering van de Taliban en Al-Qaeda
een dusdanige vorm kunnen aannemen dat daarvan direct een ernstige
dreiging uitgaat. Wel is de huidige situatie voor de Nederlandse commandant
van ISAF aanleiding geweest om een aantal maatregelen te nemen. Voor het vervoer
van militairen in Kabul worden meerdere routes gebruikt aan de hand van een
wisselend tijdschema. Daarnaast worden de vervoerde troepen kleiner en het
aantal verplaatsingen zoveel mogelijk verminderd. Op de routes die gebruikt
worden vindt een strengere controle van auto's plaats. Ook wordt het parkeren
van auto's langs deze routes tegengegaan en op bepaalde plekken wordt de rijbaan
versmald, zodat de passerende auto's beter kunnen worden gecontroleerd.Door de nieuwe commandant van ISAF is een nieuw extractieplan opgesteld.
Het feit dat een nieuw plan is opgesteld wil niet zeggen dat het vorige niet
voldeed. Het is gebruikelijk dat een nieuwe bevelhebber afhankelijk van de
geldende omstandigheden een extractieplan bijstelt. De wijzigingen die door
de nieuwe commandant zijn voorgesteld vindt de Nederlandse regering redelijk.De minister van Defensie deelt de aarzeling van de minister van Buitenlandse
Zaken met betrekking tot het instellen van een Nederlands PRT. Voor een dergelijk
team zouden duidelijke waarborgen moeten gelden met betrekking tot de veiligheid
en die zijn thans moeilijk te geven. Hier komt bij dat de Nederlandse regering
een afweging moet maken bij het leveren van troepen voor de verschillende
operaties en zich moet houden aan het financiële kader dat in overleg
met de Kamer voor vredesmissies is vastgesteld.De minister weerspreekt dat op de begroting een bedrag van 170 mln is
opgenomen voor Enduring Freedom. De 178 mln die voor het jaar 2003 op de begroting
staat, betreft naast de bijdrage voor Enduring Freedom de VN-contributie van
50 mln en de bijdrage aan SFOR van 66 mln. Het bedrag van 178 mln zal overigens
voor 2003 niet voldoende zijn en worden verhoogd tot 210 mln.Ondanks de berichten in de media over hinderlijke Haagse bureaucratie
blijkt ter plekke alles goed te functioneren. Desalniettemin heeft de regering
naar aanleiding van het bericht in De Telegraaf de chef defensiestaf gevraagd
een onderzoek in te stellen.De Nederlandse troepen zullen op 10 augustus worden vervangen door Canadese
troepen. De Duitsers zullen er blijven. Het commando over ISAF wordt overgenomen
door de NAVO dat zich op professionele wijze op de overname voorbereidt. Nederland
is met 35 militairen in de NAVO-groep vertegenwoordigd.Nog niet bekend is wie de Nederlandse F16's in Kirgizië gaan opvolgen
als op 1 oktober de Nederlandse missie daar wordt beëindigd. De middelen
die beschikbaar waren voor verlenging van de termijn voor de Nederlandse militairen
heeft de regering inmiddels voor andere doeleinden aangewend. Bij het besluit
om de termijn voor Nederland niet te verlengen heeft ook meegespeeld dat de
stationering in Kirgizië logistiek moeilijk is.De minister is van mening dat de regering de Kamer adequaat heeft geïnformeerd
over de operaties van de F16's. Er zijn overzichten verstrekt van het aantal
vluchten met vermelding van het doel van de vluchten. Er zijn de regering
geen gevechtshandelingen bekend na de laatste rapportage aan de Kamer. Mocht
de regering informatie bereiken waaruit het tegendeel blijkt, dan zal de Kamer
hierover geïnformeerd worden.Tot slot wijst de minister erop dat algehele ontwapening van Afghanen
op het platteland thans zeer grote risico's met zich zou brengen. Het land
heeft een gewelddadig verleden waardoor het wapenbezit wijd verspreid is.
Daarnaast geldt dat 80% van de heroïne die in Europa wordt ingevoerd
afkomstig is van het platteland van Afghanistan, hetgeen de nodige spanningen
oproept. Verder opereren krijgsheren met legers van zo'n 200 000 man.
Het nobele doel van totale ontwapening zal daarom nog veel inspanningen vergen.De minister voor Ontwikkelingssamenwerking
vult aan dat de diverse Nederlandse missies bij conflicten duidelijk hebben
gemaakt dat de wederopbouw alleen kans van slagen heeft als daaraan een goede
coördinatie ten grondslag ligt. Daarom zal voor de wederopbouw van Afghanistan
de VN en de internationale gemeenschap een centrale rol moeten blijven spelen.
De kritiek op de UNAMA (UN Assistance Mission for Afghanistan) betreft voornamelijk
de bureaucratie, maar er is ook veel waardering voor de gekozen aanpak.Eveneens hebben eerdere missies geleerd dat na een conflict een langdurige
inspanning nodig is om de gewenste stabiliteit te verkrijgen. Ook met het
oog daarop zal de VN, waaronder Nederland, nog lange tijd in Afghanistan actief
moeten zijn. Na eventueel succesvol verlopen verkiezingen zal het proces van
wederopbouw niet afgerond zijn.Een andere les uit het verleden is dat de nationale veiligheid geregeld
moet zijn om de instellingen goed hun werk te kunnen laten doen. Thans wordt
dan ook geïnvesteerd in het tot stand komen van een goed politieapparaat
en een capabel leger. Het Vredesfonds van Nederland is beperkt, maar het beschikbaar
stellen van meer middelen uit bijvoorbeeld een stabiliteitsfonds voor het
bevorderen van de veiligheid moet niet op voorhand worden uitgesloten en in
ieder geval onderwerp van discussie kunnen zijn.Afghanistan onderscheidt zich van veel andere post-conflictlanden door
het functioneren van een ambitieuze interimregering. De presentatie van het
wederopbouwprogramma is daar een goed voorbeeld van. Opmerkelijk is ook dat
de interimregering heeft kunnen bewerkstelling dat de krijgsheren middelen
beschikbaar stellen voor nationale aangelegenheden. Afghanistan is evenwel
nog ver verwijderd van volledige zelffinanciering. Het jaarlijkse budget van
550 mln wordt voor een groot deel nog door donoren opgebracht.Ook de drugsbestrijding heeft de aandacht van de interimregering en wordt
door Nederland via de bijdrage aan UNDCP (UN Office on Drugs and Crime) gesteund.
Om de productie van drugs tegen te gaan is meer nodig dan het vernietigen
van de papavervelden. Alternatieve gewassen zullen in Afghanistan niet echt
toekomst hebben vanwege de klimatologische omstandigheden. Daarentegen moet
men denken aan alternatieve economieën, ook op het platteland. Daaraan
zal met plattelandsontwikkeling aandacht moeten worden besteed.Nederland had 70 mln toegezegd voor het lenigen van humanitaire noden.
Inmiddels is 90 mln toegekend. Deze verhoging heeft te maken met het feit
dat voor een betere humanitaire situatie meer geld nodig bleek te zijn. Dit
jaar zal Nederland 35 mln euro beschikbaar stellen voor de wederopbouw en
8 mln voor humanitaire hulp. Daarmee is Nederland de belangrijkste donor.
Zodra bekend is in welke mate andere donoren op basis van de Tokioconferentie
hun verplichtingen zijn nagekomen, zal de Kamer daarover geïnformeerd
worden.Het beeld van de terugkeer van vluchtelingen is niet eenduidig. Veel vluchtelingen
uit de regio zijn inmiddels teruggekeerd naar hun woonplaatsen. In Nederland
verblijven nog 30 000 Afghanen. Een aantal daarvan is uitgeprocedeerd
en kunnen terug naar Afghanistan. De minister voor Vreemdelingenzaken en Integratie
heeft hierover een besluit genomen. Er is ook een regeling voor
vrijwillige terugkeer van Afghanen vanuit Nederland. Over eventuele bijzonderheden
in het kader van die regeling zal de Kamer worden geïnformeerd.De voorzitter van de vaste commissie voor Buitenlandse Zaken,De HaanDe voorzitter van de vaste commissie voor Defensie,AlbayrakDe griffier van de vaste commissie voor Buitenlandse Zaken,Van OortXNoot1Samenstelling:Leden: Terpstra (VVD), Rijpstra (VVD), Dijksma (PvdA), De Haan (CDA),
voorzitter, Koenders (PvdA), Karimi (GroenLinks), Timmermans (PvdA), ondervoorzitter,
Van Bommel (SP), Albayrak (PvdA), Eurlings (CDA), Wilders (VVD), Van Baalen
(VVD), Van Winsen (CDA), Van As (LPF), Herben (LPF), Ormel (CDA), Ferrier
(CDA), Duyvendak (GroenLinks), Huizinga-Heringa (ChristenUnie), Van Velzen
(SP), De Nerée tot Babberich (CDA), Haverkamp (CDA), Fierens (PvdA),
Tjon-A-Ten (PvdA), Eijsink (PvdA) en Szabó (VVD).Plv. leden: Oplaat (VVD), Snijder-Hazelhoff (VVD), Dubbelboer (PvdA),
Hessels (CDA), Stuurman (PvdA), Vos (GroenLinks), Arib (PvdA), De Wit (SP),
Leerdam (PvdA), Sterk (CDA), Hirsi Ali (VVD), Van Miltenburg (VVD), Varela
(LPF), Van den Brink (LPF), Rambocus (CDA), Halsema (GroenLinks), Van der
Staaij (SGP), Kant (SP), Çörüz (CDA), Wolfsen (PvdA), Van
Nieuwenhoven (PvdA), Waalkens (PvdA), Geluk (VVD) en Dittrich (D66).XNoot2Samenstelling:Leden: De Vries (PvdA), Bakker (D66), Koenders (PvdA), Van Beek (VVD),
Karimi (GroenLinks), Timmermans (PvdA), Van Bommel (SP), Vendrik (GroenLinks),
Albayrak (PvdA), voorzitter, Wilders (VVD), Balemans (VVD), Van Baalen (VVD),
Snijder-Hazelhoff (VVD), Van Winsen (CDA), Van den Brink (LPF), Mastwijk (CDA),
Rambocus (CDA), Herben (LPF), ondervoorzitter, Kortenhorst (CDA), Huizinga-Heringa
(ChristenUnie), Bruls (CDA), Van Velzen (SP), Algra (CDA), Haverkamp (CDA),
Straub (PvdA), Blom (PvdA) en Eijsink (PvdA).Plv. leden: Van Dam (PvdA), Waalkens (PvdA), Cornielje (VVD), Halsema
(GroenLinks), Fierens (PvdA), De Ruiter (SP), Van den Brand (GroenLinks),
Adelmund (PvdA), Hofstra (VVD), Van Miltenburg (VVD), Visser (VVD), Oplaat
(VVD), De Haan (CDA), Nawijn (LPF), Ferrier (CDA), Hermans (LPF), Van der
Staaij (SGP), De Wit (SP), Jan de Vries (CDA), Ormel (CDA), Van Heemst (PvdA),
Tichelaar (PvdA) en Noorman-den Uyl (PvdA). 
 
 Naar boven

 

Directe linkKopieer de link naar uw clipboard 

https://zoek.officielebekendmakingen.nl/kst-27925-97.html

Sluit modaal

 

Disclaimer
De hier aangeboden pdf-bestanden van het Staatsblad, Staatscourant, Tractatenblad, provinciaal blad, gemeenteblad, waterschapsblad en blad gemeenschappelijke regeling vormen de formele bekendmakingen in de zin van de Bekendmakingswet en de Rijkswet goedkeuring en bekendmaking verdragen voor zover ze na 1 juli 2009 zijn uitgegeven. Voor pdf-publicaties van vóór deze datum geldt dat alleen de in papieren vorm uitgegeven bladen formele status hebben; de hier aangeboden elektronische versies daarvan worden bij wijze van service aangeboden.

 

Over deze website
Contact
English
Help
Zoeken

Informatie hergebruiken
Privacy en cookies
Toegankelijkheid
Sitemap
Kwetsbaarheid melden

Open data
Linked Data Overheid
PUC Open Data

MijnOverheid.nl
Rijksoverheid.nl
Ondernemersplein.nl
Werkenbijdeoverheid.nl