Wet sociale werkvoorziening; Advies en nader rapport
Staten-Generaal — Kamerstuk 
Datum: 2014-07-11 00:00:00.000000
Rechtsgebied: Wetgeving


(function (window, document, dataLayerName, id) {
 window[dataLayerName] = window[dataLayerName] || [], window[dataLayerName].push({ start: (new Date).getTime(), event: "stg.start" }); var scripts = document.getElementsByTagName('script')[0], tags = document.createElement('script');
 function stgCreateCookie(a, b, c) { var d = ""; if (c) { var e = new Date; e.setTime(e.getTime() + 24 * c * 60 * 60 * 1e3), d = "; expires=" + e.toUTCString() } document.cookie = a + "=" + b + d + "; path=/; Secure" }
 var isStgDebug = (window.location.href.match("stg_debug") || document.cookie.match("stg_debug")) && !window.location.href.match("stg_disable_debug"); stgCreateCookie("stg_debug", isStgDebug ? 1 : "", isStgDebug ? 14 : -1);
 var qP = []; dataLayerName !== "dataLayer" && qP.push("data_layer_name=" + dataLayerName), qP.push("use_secure_cookies"), isStgDebug && qP.push("stg_debug"); var qPString = qP.length > 0 ? ("?" + qP.join("&")) : "";
 tags.async = !0, tags.src = "https://koop.piwik.pro/containers/" + id + ".js" + qPString, scripts.parentNode.insertBefore(tags, scripts);
 !function (a, n, i) { a[n] = a[n] || {}; for (var c = 0; c < i.length; c++)!function (i) { a[n][i] = a[n][i] || {}, a[n][i].api = a[n][i].api || function () { var a = [].slice.call(arguments, 0); "string" == typeof a[0] && window[dataLayerName].push({ event: n + "." + i + ":" + a[0], parameters: [].slice.call(arguments, 1) }) } }(i[c]) }(window, "ppms", ["tm", "cm"]);
 })(window, document, 'dataLayer', 'f8b9eee5-8d9c-4ea1-abd5-83e174f29813');
 
 
 
Direct naar content
Navigatie
Contextinformatie
Publicatie
Acties
Inhoudsopgave
Gerelateerde informatie

Menu

U bent nu hier: 
Publicaties
Officiële publicaties

Inloggen

Primaire navigatie

Andere sites binnen Overheid.nl
Home
Uitgebreid zoeken
Mijn abonnementen
Help

Andere sites binnen Overheid.nl

Berichten over uw Buurt
Zoals vergunningen, bouwplannen en lokale regelgeving.

Rondom uw woonadres
Rondom een zelfgekozen adres

Dienstverlening
Zoals belastingen, uitkeringen en subsidies.

Naar dienstverlening

Beleid & regelgeving
Officiële publicaties van de overheid.

Naar beleid & regelgeving

Contactgegevens overheden
Adressen en contactpersonen van overheidsorganisaties.

Naar overheidsorganisaties

 
 
 
U bent hier:

Home

Kamerstuk 24787, nr. B

 
 
 

Kamerstuk

Datum publicatie
Organisatie
Vergaderjaar
Dossier- en ondernummer

26-06-1996

Tweede Kamer der Staten-Generaal

1995-1996

24787 nr. B

 

 

 
 
 Toon meer van: Inhoudsopgave
 
 

 
 AanhefLichaam1. Algemeen2. Wachtlijsten en wachttijd3. Uitstroom naar reguliere arbeid4. Vergoeding door het Rijk5. Noodzaak nieuwe wet6. Indienstneming op basis van een arbeidsovereenkomst7. Indicatie door een zbo8. Verzelfstandiging van de gemeentelijke uitvoeringsorganisaties9. Wijze van financiering van de gemeentelijke taken10. Invoering van het wetsvoorstelOverige opmerkingenOndertekeningLichaamOndertekeningBijlage bij het advies van de Raad van State van 9 mei 1996, no. W12.96.0127,
met redactionele kanttekeningen die de Raad in overweging geeft.Voorstel van wetMemorie van toelichting
 

 
 
 Toon meer van: Extra informatie
 
 

 
 

Informatie over publicatie

 

 

 
 Toon meer van: Gerelateerd
 
 

 
 Publicaties in kamerdossier

Kamerdossier 24787Toon alle publicaties in het hoofddossier

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Publicaties referendum

 

 

 

 

 

Authentieke versie (PDF)
bestandsgrootte: 63 Kb

Informatie

Gerelateerd

Printen

Delen

 
 
 
24 787Nieuwe regeling inzake de sociale werkvoorziening (Wet sociale werkvoorziening)BADVIES RAAD VAN STATE EN NADER RAPPORTHieronder zijn opgenomen het advies van de Raad van State d.d. 9 mei 1996
en het nader rapport d.d. 20 juni 1996, aangeboden aan de Koningin door de
minister van Sociale Zaken en Werkgelegenheid. Het advies van de Raad van
State is cursief afgedrukt. Bij Kabinetsmissive van 26 maart 1996, no. 96.001700, heeft Uwe Majesteit,
op voordracht van de Minister van Sociale Zaken en Werkgelegenheid, bij de
Raad van State ter overweging aanhangig gemaakt het voorstel van wet met memorie
van toelichting, houdende een nieuwe regeling inzake de sociale werkvoorziening
(Wet sociale werkvoorziening).Blijkens de mededeling van de Directeur van Uw kabinet van 26 maart 1996,
no. 96.001700, machtigde Uwe Majesteit de Raad van State zijn advies inzake
het bovenvermelde voorstel van wet rechtstreeks aan mij te doen toekomen.
Dit advies, gedateerd 9 mei 1996, no. W12.96.0127, bied ik U hierbij aan.1. AlgemeenHet wetsvoorstel lijkt met name bedoeld om de lange wachtlijsten in de
sociale werkvoorziening korter te maken. De regering wil de verkorting van
de wachtlijsten vooral bereiken door: – een strengere selectie van personen die bij de sociale werkvoorziening
emplooi zoeken (de zogenaamde indicatie), en– een sterker nadruk op doorstroming vanuit de sociale werkvoorziening
naar regulier werk.De Raad van State zal hierna uiteenzetten dat hij onvoldoende aannemelijk
vindt gemaakt dat een strengere selectie het beoogde effect zal hebben. Van
doorstroming naar regulier werk is naar de mening van het college slechts
een gering effect op de lengte van de wachtlijsten te verwachten. De vraag
dringt zich op wat er wezenlijk zal verbeteren bij de vervanging van het bestaande
stelsel door het voorgestelde, ingrijpend gewijzigde stelsel.De indicatie wordt nu door de gemeentebesturen verricht. De Raad kan zich
op zichzelf wel vinden in het voorstel om de indicatie op te dragen aan een
onafhankelijke autoriteit, maar heeft grote aarzeling bij het voornemen de
indicatie geheel aan de gemeentebesturen te onttrekken. De oprichting van
een afzonderlijk zelfstandig bestuursorgaan (zbo) op rijksniveau, dat met
de indicatie zal worden belast, acht de Raad in elk geval niet wenselijk.De minister zal volgens het voorstel jaarlijks bepalen hoeveel arbeidsplaatsen
in de sociale werkvoorziening voor rijksvergoeding in aanmerking komen en
hoe hoog de vergoeding per arbeidsplaats is. De Raad dringt erop aan dat in
de wet wordt vastgelegd welk gedeelte van de kosten door het Rijk wordt vergoed
en dat meer inzicht wordt gegeven in het aantal arbeidsplaatsen dat de komende
jaren voor vergoeding in aanmerking zal komen.Hierna worden de vorenstaande punten verder uitgewerkt. Verder wordt nog
een aantal verspreide opmerkingen gemaakt.De Raad van State meent, dat het wetsvoorstel beoogt met een strengere
selectie en een sterkere nadruk op doorstroming de wachtlijsten korter te
maken. De Raad vraagt zich af of dit effect met dit wetsvoorstel beoogd wordt.
In ieder geval of een vervanging van het bestaande stelsel door dit wetsvoorstel
zal leiden tot een wezenlijke verbetering. Hierna zal op de uitwerking van
deze algemene opmerking bij de verschillende punten nader worden ingegaan.
Echter vooraf dient te worden opgemerkt, dat de Raad de doelstelling van dit
wetsvoorstel wel beperkt aanduidt. Immers: belangrijke overweging tot dit
voorstel is ook de noodzaak de verschillende programma's voor gesubsidieerde
arbeid te stroomlijnen.Tevens wordt de verantwoordelijkheid van de gemeente
voor de uitvoeringsorganisatie verruimd, worden de arbeidsverhouding en de
medezeggenschap van de werknemers met een Wsw-dienstbetrekking verder genormaliseerd
en wordt de tijdelijke regeling van de bekostiging van gemeenten vervangen
door een – gewijzigde – definitieve regeling.Op de opmerkingen van de Raad over de indicatie wordt bij punt 7 gereageerd.De opmerking van de Raad dat in de wet meer inzicht moet worden gegeven
in het aantal arbeidsplaatsen, dat voor vergoeding in aanmerking komt, heeft
niet geleid tot wijziging. De wet beoogt binnen de beschikbare begrotingsmiddelen
zo veel mogelijk arbeidsplaatsen voor de doelgroep te realiseren. De afweging
welk aantal arbeidsplaatsen wordt gesubsidieerd wordt met andere woorden niet
in deze wet gemaakt, maar in het begrotingsproces en na overleg met de Vereniging
van Nederlandse Gemeenten. Op de bekostigingssystematiek wordt hierna ook
nader ingegaan.2. Wachtlijsten en wachttijda. Ziet de Raad het goed, dan is het wetsvoorstel met name ingegeven door
de knelpunten die zich voordoen binnen de sociale werkvoorziening. Het aantal
personen dat binnen de sociale werkvoorziening werkzaam is, wordt als gevolg
van de sinds 1989 ingevoerde budgetfinanciering vrijwel stabiel gehouden;
de uitstroom uit de sociale werkvoorziening is beperkt; de wachtlijsten voor
personen die voor de sociale werkvoorziening in aanmerking komen, zijn echter
lang en worden steeds langer. Eind 1993 stonden 16 626 personen op de gezamenlijke wachtlijsten,
terwijl in dat jaar 5676 personen tot de sociale werkvoorziening werden toegelaten.
Aan het eind van 1995 was de wachtlijst gegroeid tot 21 891 personen;
in dat jaar werden 4750 personen toegelaten (Kwartaalrapportage sociale werkvoorziening
vierde kwartaal 1995, Ministerie van Sociale Zaken en Werkgelegenheid). Aannemelijk
is dat de gemiddelde wachttijd nu meer dan vier jaar is en bij ongewijzigd
beleid nog verder zal toenemen.Verkorting van de wachtlijsten zal onder meer tot stand moeten komen door
een strengere selectie – de zogenaamde indicatie – van personen
die in aanmerking wensen te komen voor arbeid in de sociale werkvoorziening.
De criteria die bij de indicatie worden gehanteerd zullen bij of krachtens
algemene maatregel van bestuur nader worden bepaald. De indicatie zal voortaan
niet meer door de gemeentebesturen worden verricht maar door een zbo, het
Landelijk Orgaan indicatie sociale werkvoorziening.De regering verwacht nu dat als gevolg van de nieuwe maatregelen een categorie
van wellicht 10% van de populatie niet langer instroomt naar de wachtlijsten.
De regering erkent dat dit percentage niet meer is dan een benadering, ontleend
aan indicatie vanuit de SW-organisaties zelf die hebben deelgenomen aan experimenten
ter bevordering van de doorstroming uit de sociale werkvoorziening (paragraaf
3.6 van de toelichting, Verwachte effecten van de gewijzigde doelgroepomschrijving).De Raad acht maximaal inzicht in de effecten van de voorgenomen maatregelen
van groot belang. Voorkomen dient te worden dat pas na enkele jaren blijkt
dat verdergaande of anderssoortige maatregelen noodzakelijk zijn. In de toelichting
dient te worden aangegeven of de verwachting dat de instroom met ongeveer
10% zal verminderen, met voldoende waarschijnlijkheid kan worden gegrond op
de uitgevoerde experimenten. De mededeling die de toelichting daarover thans
bevat, doet vermoeden dat de basis voor de geschatte vermindering nog weinig
solide is. Is dat niet het geval, dan geeft de Raad in overweging om, bijvoorbeeld
door een steekproefsgewijze beoordeling van bestaande gevallen aan de hand
van de nieuwe criteria, meer inzicht te verkrijgen. Daarbij zou ook aandacht
moeten worden besteed aan het gegeven dat het beroep op de sociale werkvoorziening
landelijk gezien ongelijk is verdeeld (rapport van de commissie-Houben, bladzijden
42–43).Mocht uit nader onderzoek blijken dat de voorgestelde maatregelen niet
voldoende zullen zijn om de wachtlijsten substantieel kleiner te maken, dan
is dat naar de mening van het college reden om de maatregelen achterwege te
laten.b. De nieuwe criteria voor de indicatie zullen niet in de wet zelf worden
opgenomen, maar bij of krachtens algemene maatregel van bestuur worden vastgesteld
(artikel 1, derde lid). In de toelichting (paragrafen 3.2 tot en met 3.5)
wordt vrij uitvoerig aangegeven hoe de nieuwe criteria zullen luiden. Gezien
de centrale betekenis van de criteria meent de Raad dat hetgeen in de toelichting
wordt uiteengezet – althans de hoofdlijnen daarvan – in de wet
zelf dient te worden opgenomen en dat alleen de verdere uitwerking van de
criteria bij algemene maatregel van bestuur kan worden gegeven (aanwijzingen
22 en 26 van de Aanwijzingen voor de regelgeving (Ar)). Het wetsvoorstel dient
zijns inziens te worden aangepast. Dit geldt eveneens voor de omschrijving
van de zogenaamde beperkingscategorieën (artikel 1, derde lid). Ook met
de hier aanbevolen aanpassing behoudt het stelsel de nodige flexibiliteit.Overigens heeft de regering al eerder, in concept, aangegeven hoe de criteria
zullen luiden (brief van de Staatssecretarissen van Sociale Zaken en Werkgelegenheid,
en van Welzijn, Volksgezondheid en Cultuur aan de Voorzitter van de Tweede
Kamer der Staten-Generaal van 24 februari 1994, kamerstukken II 1993/94, 22 820,
nr.13, blz.4–5). De criteria, zoals nu uiteengezet in de toelichting
wijken op een aantal punten af. Het verdient overweging de verschillen nader
te bespreken.2a. De Raad ziet als voornaamste knelpunt dat zich voordoet in de sociale
werkvoorziening het steeds langer worden van de wachtlijst en de wachttijd
voor plaatsing, bij een gelijkblijvend volume van personen werkzaam in de
werkvoorziening. Inzicht in de effecten van voorgenomen maatregelen acht de
Raad van groot belang.Het aantal personen in de sociale werkvoorziening is van 1989 tot 1996
toegenomen van 79 000 tot 86 500 – een stijging van 9,5%.De
groei is weliswaar de laatste jaren sterk afgevlakt, maar in 1995 is er weer
een toename te zien geweest van bijna 1000 personen.De toename van de wachtlijst (een verdubbeling in genoemde periode tot
22 000 personen) is vrijwel geheel toe te schrijven aan een verminderde
plaatsing in de sociale werkvoorziening, en niet aan een toegenomen toeloop.De instroom in de wachtlijst is zelfs gedaald van ruim 13 000 personen
in 1991 tot ruim 10 500 in 1995. De uitstroom uit de wachtlijst, bestaande
uit enerzijds plaatsing in de werkvoorziening en anderzijds «afvloeiing»
(dat wil zeggen wel verdwijnend uit de wachtlijst, maar niet geplaatst) is
in diezelfde periode gedaald van ruim 12 000 tot ruim 8000. De daling
van de uitstroom uit de wachtlijst is vrijwel geheel terug te voeren tot het
teruglopen van het aantal jaarlijkse plaatsingen in de werkvoorziening, in
de periode 1991–1995 van bijna 8500 personen tot ruim 4500 personen.Deze verminderde plaatsing is het gevolg van de afgevlakte groei van de
werkvoorziening enerzijds, en anderzijds van de teruggelopen uitstroom uit
de werkvoorziening.De uitstroom uit de sociale werkvoorziening is de laatste jaren met ongeveer
1000 gedaald tot ruim 4000 personen per jaar. De daling heeft vooral te maken
met een afname van de uitstroom naar de WAO, en (in mindere mate) met de afname
van de doorstroom naar het reguliere bedrijf.De gemiddelde wachttijd van de personen op de wachtlijst is 18 maanden
(eind 1995) en niet, zoals de Raad aanneemt, 4 jaar. De verklaring hiervoor
ligt vooral in het feit dat jaarlijks bijna de helft van de wachtlijst uit-stroomt
(plaatsing plus «afvloeiing» gezamenlijk) en vervangen wordt door
nieuwe instroom. Verder is sinds 1994 door de invoering van de plaatsingsnorm
dat eerst uit de oudste jaarcohorten van de wachtlijst moet worden geplaatst,
de gemiddelde wachttijd die de werknemers bij plaatsing achter de rug hebben,
toegenomen van 11 tot 18 maanden. De gemiddelde wachttijd van de afvloeiers
uit de wachtlijst bedroeg eind 1995 ruim 2 jaar. Dit heeft er mede voor gezorgd
dat de gemiddelde wachttijd van de personen op de wachtlijst (nog) niet is
gestegen.Hoewel de verkorting van de wachtlijst niet het belangrijkste doel van
dit wetsvoorstel is, wordt deze door een aantal ontwikkelingen wel verwacht.Allereerst leidt de aanscherping van de doelgroep-omschrijving tot een
strengere indicatie aan de bovengrens, en een vermindering van de toestroom
uit de groep die zich rond die bovengrens bevindt. Anderzijds zal mogelijkerwijs
het aantal aanmeldingen (en positieve indicaties) aan de «onderzijde»
van de doelgroep toenemen in vergelijking tot de huidige situatie.Een steeksproefsgewijze beoordeling van de bestaande wachtlijst aan de
hand van de nieuwe criteria is inderdaad overwogen. Op dit moment vindt bij
een steekproef van 9 bestuurlijke eenheden een dergelijk nader onderzoek plaats
van de wachtlijst. De intentie van dit onderzoek, dat gezamenlijk uitgevoerd
wordt met het veld, is om inzicht te verkrijgen in de toepasbaarheid van de
criteria en in de effecten.Ten tweede is een afname van de aanmeldingen aan de bovenzijde ook te
verwachten ten gevolge van de voorwaarden waaronder nieuwe werknemers zullen
gaan werken. In de eerste twee jaren kan men niet meer betaald worden dan
het wettelijk geldende minimum-loon. Ook zal de arbeidsduur in principe niet
langer dan 32 uur per week bedragen.De maximum-arbeidsduur van 32 uur betekent verder dat bij gelijkblijvend
budget het aantal SW-arbeidsplaatsen toeneemt, waardoor een grotere uitstroom
uit de wachtlijst plaatsvindt.Ook verwacht het kabinet dat de onafhankelijke indicatie over de gehele
linie leidt tot een striktere beoordeling bij toelating. Daarmee zal overigens
ook de afvloeiing van de wachtlijst afnemen. Onafhankelijke indicatie voorkomt
de spanning die nu bij de gemeente bestaat tussen zorgvuldige toelating tot
de wachtlijst, en de invloed die de wachtlijst-omvang heeft op de hoogte van
het toe te kennen budget.Naast deze effecten van dit wetsvoorstel die specifiek voortvloeien uit
aanscherping van de doelgroep en onafhankelijke indicatie, zullen onderstaande
factoren, die deels samenhangen met de voorgenomen Wet inschakeling werkzoekenden,
eveneens leiden tot inkorting van de wachtlijst:Onder de in voorbereiding zijnde Wet inschakeling werkzoekenden zal het
mogelijk worden om jongeren met een SW-indicatie die vallen onder de «sluitende
benadering», met voorrang te plaatsen in de SW met een voorlopige Wiw-financiering.
Hun SW-wachttijd blijft dan fictief doorlopen tot een definitieve aanstelling
onder het Wsw regime kan plaatsvinden. Het gaat om een groep van ongeveer
3500 jongeren op de wachtlijst, waarvan naar verwachting ruim de helft op
deze wijze met voorrang geplaatst zal worden.Verder zal door een aantal factoren de uitstroom uit de werkvoorziening
toenemen, waardoor ook weer de plaatsingsmogelijkheden vanaf de wachtlijst
toenemen. De groep 55–65 jarigen neemt in omvang toe, en daarmee geleidelijk
aan ook de uitstroom van deze groep. Ook zal de herindicatie bij de nieuw
ingestroomde werknemers na de eerste 2 jaar, en vervolgens telkens na 3 tot
5 jaar leiden tot een hogere uitstroom.De doorstroom zal bovendien bevorderd worden wanneer deze gepaard gaat
met de stimulans die de gemeente aan de doorgestroomde werknemers kan toekennen,
en wanneer in de voorgenomen Wet inschakeling werkzoekenden de mogelijkheid
ontstaat om geherindiceerde sw-ers gesubsidieerde arbeid aan te bieden bij
ontstentenis van passende reguliere arbeid.In het kader van het arbeidsvoorwaardenakkoord 1995 tenslotte is overeengekomen
om de werkweek te verkorten tot gemiddeld 36 uur, waarbij circa 70% van de
vrijgevallen uren zal worden herbezet.Dit leidt in 1997 en 1998 cumulatief tot 2400 herbezette fte's (van 36
uur), en dus tot extra plaatsing vanaf de wachtlijst van minimaal 2700 personen
met 32 uurs aanstellingen.Deze factoren leiden tot inkorting van de wachtlijst. Op termijn wordt
op zijn minst – bij de gegeven instroom in de wachtlijst – een
stabilisering van de (kleinere) omvang verwacht. Er is dan ook geen reden
om de in het wetsvoorstel opgenomen maatregelen achterwege te laten. In het
algemene deel van de memorie van toelichting wordt nader inzicht gegeven in
de hiervoor geschetste effecten.2b. Het kabinet is overtuigd door het pleidooi van de Raad dat de hoofdlijnen
van de criteria voor de indicatie in de wet zelf dienen te worden opgenomen.
De door de Raad bedoelde criteria voor indicatie betreffen de twee elementen,
die in artikel 1, derde lid, zijn genoemd: de doelgroep en de beperkingscategorieën.
De criteria die zullen gelden voor toelating tot de Wsw-arbeid zijn voldoende
concreet om in de wet opgenomen te worden. Dit is echter reeds gedaan. Immers
artikel 1, onderdeel a, definieert de doelgroep. Dat artikelonderdeel bevat
de volgende criteria:a. jonger dan 65 jaar;b. beperking(en) van lichamelijke, verstandelijke of psychische aard;c. waardoor alleen onder specifieke aangepaste omstandigheden gewerkt
kan worden, end. in staat tot regelmatige arbeid.Deze criteria zullen in een algemene maatregel van bestuur nader uitgewerkt
worden. Het criterium «in staat tot regelmatige arbeid» is in
de memorie van toelichting (par. 3.3) nader ingevuld. Echter deze uitwerking
leent zich minder voor opneming in de wet. De Raad wijst er terecht op, dat
er verschillen zijn ten opzichte van de criteria die zijn vermeld in de brief
van 24 februari 1994 (kamerstukken II 1993/1994, 22 820, nr.13). Zoals
in paragraaf 3.3. reeds is opgemerkt zijn de genoemde criteria een nadere
uitwerking van die vermeld in de brief. Deze uitwerking komt voort uit een
nadere operationalisering, die na overleg met het veld heeft plaatsgevonden.De onderverdeling in beperkingscategorieën zal bij de uitwerking
van de uitvoering van de indicatie in hoofdstuk 5 worden geregeld. Daarbij
wordt geregeld, dat de indeling in categorieën bepaald wordt door twee
elementen, te weten de zwaarte van de aanpassing van de omstandigheden en
de produktiviteit.3. Uitstroom naar reguliere arbeidEen belangrijk doel van het wetsvoorstel, ook neergelegd in artikel 3,
is het bevorderen van de arbeidsbekwaamheid van de werknemers mede met het
oog op het kunnen gaan verrichten van arbeid onder normale omstandigheden
(paragraaf 3.8 van de toelichting, Bevordering van uitstroom). Ook wordt in
artikel 6, eerste lid, aan de werknemers de verplichting opgelegd om mee te
werken aan het behoud dan wel het bevorderen van hun arbeidsbekwaamheid en
aan het verkrijgen van arbeid onder normale omstandigheden. De Raad wijst
erop dat de uitstroom naar regulier werk tot dusver steeds marginaal is geweest.
In de afgelopen jaren ging het om ongeveer 200 personen per jaar op een totaal
van ongeveer 80 000 personen in de sociale werkvoorziening (Kwartaalrapportage
sociale werkvoorziening vierde kwartaal 1995). In het wetsvoorstel worden
financiële prikkels ingebouwd om deze uitstroom te bevorderen. Niettemin
blijft de vraag hoe realistisch de verwachtingen van een beduidend hogere
uitstroom zijn, gezien de arbeidsmogelijkheden van de gemiddelde werknemer
in de sociale werkvoorziening. Bedacht dient te worden dat ruim 40% van de
WSW-werknemers afkomstig is uit een arbeidsongeschiktheidsregeling; het overgrote
deel van deze groep was bij de overgang naar de sociale werkvoorziening volledig
arbeidsongeschikt (rapport van de commissie-Houben, bijlage, bladzijden 45
en 46). Aannemelijk is dat veel werknemers in de sociale werkvoorziening een
zodanige blijvende arbeidshandicap hebben dat regulier werk voor hen ook op
lange termijn niet is weggelegd. Het is dan onjuist om, zoals artikel 6 doet,
(ook) deze personen te verplichten om te streven naar regulier werk. Artikel 6 dient dan ook belangrijk te worden geclausuleerd. De Raad beveelt
verder aan in de toelichting, zo mogelijk met cijfers, aan te geven wat naar
realistische verwachting maximaal haalbaar lijkt bij de doorstroming naar
regulier werk.Inderdaad is een belangrijk doel van dit wetsvoorstel het bevorderen van
de arbeidsbekwaamheid van de werknemer mede met het oog op het kunnen gaan
verrichten van arbeid onder normale omstandigheden (artikel 3, eerste lid).
De Raad wijst erop dat de uitstroom naar regulier werk tot dusver steeds marginaal
is geweest en vraagt zich af hoe realistisch de verwachtingen van een beduidend
hogere uitstroom zijn.In de toelichting worden geen verwachtingen ten aanzien van de uitstroom
naar regulier werk uitgesproken.Over de doorstroming uit de Wet Sociale Werkvoorziening (WSW) kan echter
het volgende worden opgemerkt. Ten tijde van de inwerkingtreding van de WSW
in 1969 bedroeg de doorstroming van SW-werknemers nog meer dan 8% op jaarbasis.
Begin negentiger jaren was dit gedaald tot 0,6% (1990: 539 personen); in 1995
tot 0,2% (197 personen). In het «Verslag experimenten doorstroming en
ondergrens» (1994) wordt hiervoor een aantal oorzaken genoemd: de SW-bedrijven
voeren geen of nauwelijks een beleid dat is gericht op de bevordering van
de doorstroming, en de animo van SW-werknemers om door te stromen naar een
reguliere arbeidsplaats is gering. Het merendeel van de werknemers die in
potentie kunnen doorstromen geeft de voorkeur aan de SW boven een baan in
het vrije bedrijf. Bovendien is het gezien de arbeidsmarktsituatie niet eenvoudig
om reguliere arbeidsplaatsen voor SW-werknemers te vinden. Desondanks geeft
circa 10% van de SW-werknemers te kennen te willen doorstromen en wordt daartoe
ook in staat geacht.Het kabinet is van oordeel dat de mogelijkheden om de doorstroming uit
de SW te bevorderen de laatste jaren onvoldoende zijn benut. Door de doorstroomdoelstelling
in de wet nadrukkelijk een plaats te geven wordt beoogd de gangbare opvatting
bij betrokkenen dat een plaatsing in de SW andere arbeidsmogelijkheden definitief
uitsluit, te doorbreken. De tijdelijke dienstbetrekking voor twee jaar, de
periodieke herindicatie en de mogelijkheid tot het toekennen van financiële
incentives bij doorstroming vormen daartoe belangrijke instrumenten. Daarnaast
biedt de voorgenomen Wet inschakeling werkzoekenden de gemeenten de mogelijkheid
om SW-werknemers daadwerkelijk een passende arbeidsplaats buiten de SW aan
te bieden.Het kabinet onderkent dat het aantal SW-werknemers dat – uiteindelijk –
zal kunnen doorstromen altijd beperkt blijft, met name wanneer de gewijzigde
doelgroepomschrijving op termijn leidt tot een andere samenstelling van de
SW-populatie. De aanbeveling van de Raad om artikel 6 te clausuleren kan worden
overgenomen. In het eerste lid van dat artikel komt tot uitdrukking, dat de
werknemer verplicht is mee te werken aan het verkrijgen van arbeid onder normale
omstandigheden, indien hij daartoe (op grond van objectieve criteria, eventueel
op basis van herindicatie) in staat wordt geacht.4. Vergoeding door het RijkDe Raad heeft hiervoor, in de punten 2, onder b, en 3, gevraagd om argumenten
voor twee vooronderstellingen van de regering. Deze vooronderstellingen komen
erop neer dat het mogelijk is de wachtlijsten substantieel te bekorten door
een strikter indicatie en door een sterkere bevordering van de uitstroom naar
regulier werk. Bij het tegengaan van lange wachtlijsten is nog een derde factor
van belang, de bekostiging. Het Rijk zal de gemeenten een vast bedrag per gerealiseerde arbeidsplaats
vergoeden dat afhankelijk is van de beperkingscategorie van elke werknemer
(artikelen 8, derde lid, en 9, eerste lid). Deze vergoeding zal, evenals nu
al het geval is, niet alle kosten dekken. Het resterende deel van de kosten
moet worden gedekt uit de opbrengst van het werk dat in de sociale werkvoorziening
wordt verricht en uit bijdragen van de gemeentebesturen. De minister stelt
jaarlijks de vergoedingen per arbeidsplaats vast evenals het aantal arbeidsplaatsen
per gemeente waarvoor het Rijk vergoeding zal verlenen. Langs deze weg houdt
de minister, in weerwil van de voorgestane decentralisatie, een sterke greep
op omvang en kosten van de sociale werkvoorziening.In het wetsvoorstel noch in de toelichting wordt verduidelijkt welk gedeelte
van de kosten van de sociale werkvoorziening door het Rijk zal worden vergoed.
Wel wordt in de toelichting gesteld dat jaarlijks, uiterlijk in september,
met de Vereniging van Nederlandse Gemeenten (VNG) zal worden overlegd over
het aantal landelijk te subsidiëren arbeidsplaatsen en de gemiddelde
subsidie per arbeidsplaats; ook zullen dan indicatieve afspraken worden gemaakt
voor de drie daaropvolgende jaren (paragraaf 9.3 van de toelichting).Het college acht het met het oog op het streven de omvang van de wachtlijsten
te verminderen van belang dat nu reeds een aanduiding wordt gegeven van het
aantal arbeidsplaatsen dat naar verwachting in de komende jaren in de rijksvergoeding
zal worden betrokken. Verder is, voor een juiste verdeling van verantwoordelijkheden
tussen Rijk en gemeenten, van belang dat bij wet of bij algemene maatregel
van bestuur wordt vastgelegd welk gedeelte van de kosten per arbeidsplaats
door het Rijk zal worden vergoed.De Raad acht het van belang – met het oog op het streven de omvang
van de wachtlijsten te verminderen – dat nu reeds een aanduiding wordt
gegeven van het aantal arbeidsplaatsen dat naar verwachting in de komende
jaren in de rijksvergoeding zal worden betrokken.Het landelijk te subsidiëren aantal arbeidsplaatsen zal in het eerste
jaar van inwerkingtreding van de nieuwe wet worden gebaseerd op het niveau
van de meest recent bekende realisatie door de werkvoorzieningsschappen. Vervolgens
zal jaarlijks met de VNG worden overlegd over het landelijk aantal arbeidsplaatsen
in het daarop volgende jaar. Zoals in de memorie van toelichting is verwoord,
is voor het jaarlijkse overleg gekozen om rekening te kunnen houden met niet-beïnvloedbare
ontwikkelingen als de samenstelling van de doelgroep en de economische situatie.
Op deze manier wordt voorkomen dat een al te rechtlijnend verband bestaat
tussen realisatie en nieuw te realiseren aantallen: de afgelopen jaren spanden
afzonderlijke werkvoorzieningsschappen zich in voor een groter aantal arbeidsplaatsen,
omdat de toekenning van budgetten door het Rijk was gebaseerd op de realisaties
in het verleden. Bij een gelijkblijvend rijksbudget leidde een groei in het
aantal gerealiseerde arbeidsplaatsen tot een lagere rijksbijdrage per plaats.De keuze voor jaarlijks overleg over het aantal arbeidsplaatsen betekent,
kortom, dat het kabinet zich op dit moment nog niet uit wenst te spreken over
het precieze aantal arbeidsplaatsen dat de komende jaren moet worden gerealiseerd.
Wel zal het laatstbekende volume vóór invoering van de wet ook
worden gebruikt voor de berekening van de budgetten in het eerste jaar waarin
de wet van kracht is. Verder heeft het kabinet niet het voornemen om de komende
jaren onverantwoorde stijgingen van het te realiseren volume op te leggen.De Raad acht het van belang dat bij wet of algemene maatregel van bestuur
wordt vastgelegd welk gedeelte van de kosten per arbeidsplaats door het Rijk
wordt vergoed. Het kabinet is van mening dat in het onderhavige wetsvoorstel
een model is neergelegd, waarin de gemeenten grote bevoegdheden krijgen om
aangepaste arbeid aan te bieden. De financiële rol van het Rijk bestaat
eruit, dat in beginsel toereikende middelen ter beschikking worden gesteld,
om de bij een efficiënte uitvoering gemaakte netto-kosten te compenseren,
zonder gedetailleerde bemoeienis met de uitvoering van de wet.Deze verdeling van verantwoordelijkheden betekent dat is gekozen voor
een lump-sum financiering gekoppeld aan te realiseren aantallen arbeidsplaatsen.
Het budget per gemeente wordt verder niet nader gespecificeerd om de gemeente
zoveel mogelijk vrijheid te geven bij de aanwending van de middelen.Los van deze beleidsmatige wens is het ook technisch niet mogelijk om
de bijdrage van het rijk te relateren aan bepaalde kosten, omdat de kostenstructuur
per gemeente zal verschillen. Dit heeft te maken met verschillen in het realiseren
van dienstbetrekkingen in een werkplaats of elders, met de hoogte van de inleenvergoedingen,
met de mate van kapitaal- en arbeidsintensiviteit en met verschillen in huisvestings-
en overige uitvoeringskosten.Met het bekostigingssyteem wordt het beleid gecontinueerd dat is ingezet
met de operatie Budgetfinanciering, Decentralisatie en Deregulering. De te
realiseren aantallen (in relatie tot het beschikbare macro-budget) worden
alleen na overleg aangepast.5. Noodzaak nieuwe wetWanneer men het voorgaande overziet, dringt de vraag zich op waarom de
bestaande Wet Sociale Werkvoorziening (WSW) moet worden vervangen door een
geheel nieuwe wet. Ook de memorie van toelichting of het rapport van de commissie-Houben
maakt dat niet duidelijk. Beide redeneren vanuit de blijkbaar als vaststaand
veronderstelde noodzaak dat er een nieuwe wet moet komen, maar maken niet
duidelijk wat er zo fundamenteel mankeert aan het stelsel van de huidige WSW
dat de wet integraal moet worden vervangen; evenmin wordt trouwens duidelijk
welke ingrijpende verbeteringen het voorgestelde wetsvoorstel zal brengen. Ook de ontwikkeling van de rijksbijdragen aan de sociale werkvoorziening
geeft geen aanleiding om tot een radicale ingreep over te gaan: blijkens paragraaf
9.2 van de memorie van toelichting stegen deze uitgaven in de periode 1988
tot en met 1994 van 3083 miljoen gulden tot 3504 miljoen gulden, wat een stijging
van ruim 11% over een periode van zeven jaar betekent, minder dan de algemene
loonkostenontwikkeling over dezelfde periode.De Raad verwijst naar aanwijzing 6, eerste lid, Ar, die inhoudt dat tot
het tot stand brengen van nieuwe regelingen alleen wordt besloten indien de
noodzaak daarvan is komen vast te staan. Hij concludeert dat aan dit vereiste
niet is voldaan; met name is niet duidelijk waarom niet kan worden volstaan
met verbetering op onderdelen van de bestaande wet. Hij geeft, mede tegen
de achtergrond van wat hierna nog volgt, in overweging te bezien of een dergelijke
aanpak niet de voorkeur verdient.De constatering van de Raad dat de memorie van toelichting redeneert vanuit,
zoals het college dat noemt, de blijkbaar als vaststaand veronderstelde noodzaak
dat er een nieuwe wet moet komen, bevestigt dat de toelichting de gedachte
van de indieners van het wetsvoorstel juist weergeeft. Het kabinet is ervan
overtuigd dat alle wijzigingen die te zamen in de structuur van wetgeving
op het terrein van de sociale werkvoorziening worden aangebracht een nieuwe
wet noodzakelijk maken. De kritiek van de Raad geeft echter ook aan dat het
wetsvoorstel aan overtuigingskracht kan winnen indien in de toelichting uitgebreider
wordt aangegeven wat de argumenten zijn voor een nieuwe Wsw. De memorie van
toelichting is daarom op dit punt aangevuld.Dat een nieuwe wet voorligt heeft ook een practische reden. De structuur
van de wet wordt door de nieuwe elementen in de wet zodanig gewijzigd, dat
het om redenen van vormgeving en na te streven duidelijkheid wenselijker is
de wet geheel te vervangen door een nieuwe dan in de huidige wet alle benodigde
wijzigingen aan te brengen. De hiervoor bedoelde nieuwe elementen in de wet
zijn de andere verantwoordelijkheidsverdeling, de onafhankelijke indicatie,
de arbeidsovereenkomst en de bekostiging. Bovendien wordt met een nieuwe opzet
de stroomlijning met het wetsvoorstel Wiw nagestreefd.6. Indienstneming op basis van een arbeidsovereenkomstHet personeel van de sociale werkvoorziening zal in dienst worden genomen
op basis van een arbeidsovereenkomst, zo wordt voorgesteld. Op dit moment
heeft de dienstbetrekking van de werknemers in de sociale werkvoorziening
een sui-generiskarakter. Ter verantwoording van deze keuze wordt verwezen
naar algemene maatschappelijke ontwikkelingen. Betoogd wordt dat de rol van
de overheid meer en meer wordt gedefinieerd in termen van het scheppen van
noodzakelijke voorwaarden, dat gemeenten meer verantwoordelijkheden krijgen
toebedeeld bij het uitvoeren van taken in medebewind, en dat de overgang naar
een arbeidsovereenkomst past in het streven naar deregulering (paragrafen
6.3.1 en 6.3.2 van de toelichting). Deze motivering is naar de mening van
de Raad onvoldoende, nu niet specifiek wordt ingegaan op de situatie bij de
sociale werkvoorziening zelf, maar alleen wordt verwezen naar algemene tendensen.
De keuze voor een arbeidsovereenkomst dient dan ook nader te worden bezien.
Daarbij kan onder meer aan de volgende aspecten aandacht worden besteed. Anders dan wordt gesteld in paragraaf 6.3.3 van de toelichting (Toepasbaarheid
van het Burgerlijk Wetboek, boek 7a, titel 7A) zijn de drie kenmerken van
de arbeidsovereenkomst – loon, arbeid en gezagsverhouding – niet
onverkort van toepassing op een dienstbetrekking in de sociale werkvoorziening.
De arbeid is slechts voor een gedeelte productief (de benedengrens is blijkens
de toelichting 10% van de normale productiviteit), terwijl in het loon een
sterk subsidie-element zit. De dienstbetrekking vertoont, zo bezien, een zekere
gelijkenis met de leer- en de stage-overeenkomst.Ook kan in de afweging worden betrokken wat de verschillen zijn tussen
de huidige rechtspositie van de werknemers in de sociale werkvoorziening en
hun rechtspositie onder het voorgestelde regime en welk regime voor hen feitelijk
het meest geschikt is.De Raad acht, bezien vanuit de situatie bij de sociale werkvoorziening,
de motivering in de toelichting van de keuze voor een arbeidsovereenkomst
onvoldoende en adviseert deze keuze nader te bezien. In tegenstelling tot
de Raad, meent het kabinet dat de drie kenmerken van een arbeidsovereenkomst,
te weten loon, arbeid en gezagsverhouding, voldoende aanwezig zijn in een
dienstbetrekking in de sociale werkvoorziening om te kunnen spreken van een
arbeidsovereenkomst. De gelijkenis met de leer- en de stage-overeenkomst die
de dienstbetrekking volgens de Raad vertoont, ziet het kabinet niet. De opmerking
van het college over enige gelijkenis, miskent het karakter van een wsw-dienstbetrekking.De argumenten voor de overgang van een dienstbetrekking met een sui-generiskarakter
naar een arbeidsovereenkomst worden in de memorie van toelichting, paragrafen
6.3.1 tot en met 6.3.3, gegeven. Voor alle duidelijkheid worden deze hier
nog eens kort weergegeven. De rol van de overheid als wetgever en als werkgever
worden duidelijk gescheiden. De overheid treedt terug in het regelen van de
bijzondere rechtspositie van werknemers in de sociale werkvoorziening en beperkt
zich tot het scheppen van de gelegenheid om ander aangepaste omstandigheden
arbeid te kunnen verrichten. De arbeidsovereenkomst benadrukt de eigen verantwoordelijkheden
van de werknemer en van het gemeentebestuur als werkgever. Overigens is in
dit wetsvoorstel in artikel 2 duidelijker geregeld, dat de dienstbetrekking
een arbeidsovereenkomst is als bedoeld in artikel 1637a van titel 7A van boek
7a van het Burgerlijk Wetboek.7. Indicatie door een zboa. De gemeentebesturen bepalen nu zelf welke personen tot de doelgroep
behoren en welke personen zij toelaten tot de sociale werkvoorziening. Deze
laatste beslissing wil de regering zien opgedragen aan een zbo op rijksniveau,
het Landelijk Orgaan indicatie sociale werkvoorziening. Dit voorstel wordt
naar het oordeel van de Raad onvoldoende gemotiveerd. Twee aspecten zijn hierbij aan de orde: het onttrekken van de beslissingsbevoegdheid
aan de gemeentebesturen en het oprichten van een landelijk zbo dat met de
indicatie wordt belast.b. Het onttrekken van de bevoegdheid aan de gemeentebesturen wordt gemotiveerd
met een verwijzing naar het rapport van de commissie-Houben. Deze commissie
heeft erop gewezen dat het niet voor de hand ligt de verantwoordelijkheid
voor de vaststelling wie tot de doelgroep behoort bij de gemeente te leggen;
de gemeente moet immers voortdurend de afweging maken tussen de randvoorwaarden
uit een oogpunt van bedrijfsvoering en overwegingen van rechtvaardigheid ten
aanzien van de doelgroep. Bedoeld zal zijn dat gemeentebesturen door de bestaande
financieringsmethoden worden gestimuleerd om bij voorrang de meest productieve
werknemers toe te laten, ook als die eigenlijk buiten de doelgroep vallen.De Raad is van mening dat dit op zichzelf een goede reden vormt om de
indicatie op meer onafhankelijke wijze te laten verrichten. Het hoeft er echter
niet toe te leiden dat de beslissing zonder meer en geheel aan het gemeentebestuur
moet worden onttrokken en overgebracht naar een landelijke autoriteit. Denkbaar
is dat de beslissing wordt genomen door onafhankelijke, deskundige commissies
op gemeentelijk niveau of dat dergelijke commissies een zwaarwegend advies
aan het gemeentebestuur uitbrengen. Dat heeft als voordeel dat de afstand
tot de uitvoering kort en dat het stelsel zo licht mogelijk blijft. Het college
wijst op het voorbeeld van de commissie die aan de houder van een bejaardenoord
adviseert over toelating tot het bejaardenoord (artikelen 6h en 6j van de
Wet op de bejaardenoorden). Het wetsvoorstel verdient op dit punt heroverweging.c. Zou niettemin worden besloten de indicatie op rijksniveau te laten
plaatsvinden, dan ligt de oprichting van een apart zbo niet direct voor de
hand. In de toelichting (paragraaf 2.4, Een andere wijze van indiceren) wordt
slechts gesteld dat indicering in de eerste plaats een taak van deskundigen
is die men niet goed hiërarchisch onder de minister kan plaatsen. Deze
opvatting laat toe dat indicatie wordt opgedragen aan een bestaand orgaan,
waarbij allereerst gedacht kan worden aan de Arbeidsvoorzieningsorganisatie.
Het optuigen van een afzonderlijk zbo, met een vijfhoofdig bestuur en een
regionale structuur, leidt tot extra apparaatskosten en de noodzaak om tot
coördinatie met bestaande organisaties te komen. Ook gezien de beperkte
omvang van de taak ontraadt de Raad de oprichting van een zbo. De Raad wijst er overigens op dat het deskundigheidsargument niet doorslaggevend
is voor de vraag of een organisatie-onderdeel buiten de gewone departementale
organisatie moet worden geplaatst; er zijn talloze diensten en inspecties
die een specifieke, eigen deskundigheid bezitten en die normaal hiërarchisch
ondergeschikt zijn aan hun minister.Subsidiair adviseert de Raad daarom tot heroverweging van de organisatievorm
van de landelijke indicatie-activiteit.De Raad heeft er moeite mee dat de beslissingsbevoegdheid inzake de doelgroepbepaling
aan de gemeentebesturen wordt ontnomen. Voorts acht de Raad de keuze voor
de instelling van het Landelijk Orgaan indicatie sociale werkvoorziening onvoldoende
gemotiveerd. De Raad acht het denkbaar dat onafhankelijkheid wordt bereikt
indien de beslissing zou worden genomen door een onafhankelijke, deskundige
commissie die aan het gemeentebestuur advies uitbrengt. Indien toch wordt
besloten de taak naar het rijksniveau te tillen ligt het naar het oordeel
van de Raad eerder voor de hand de taak neer te leggen bij een departementale
dienst of een bestaand orgaan (bijvoorbeeld de Arbeidsvoorzieningsorganisatie)
dan daarvoor een apart (zelfstandig bestuurs)orgaan in het leven te roepen.In het voorafgaande traject is naar de door de Raad aangedragen opties
gekeken. Uit oogpunt van gebrek aan draagvlak en onvoldoende waarborgen voor
onafhankelijkheid zijn verschillende opties afgevallen. Het advies van de
commissie Houben laat er ook geen misverstand over bestaan dat de indicatiestelling
niet langer bij de gemeenten zou moeten blijven.Het kabinet heeft het advies van de commissie Houben overgenomen. Het
kabinet acht het noodzakelijk dat de onafhankelijke indicatie zal plaatsvinden
op basis van een toelatingsonderzoek door een team van deskundigen, benoemd
op grond van hun professionaliteit en zonder binding met de gemeente of andere
aanmeldende of uitvoerende instanties. Wel heeft het kabinet, een en ander
nader overwegende, de verantwoordelijkheid van de gemeente voor de instelling
van een gemeentelijke (advies)commissie met betrekking tot de sociale werkvoorziening,
in tact gelaten. In concreto gaat het nu om door de gemeenten (gezamenlijk)
in te stellen adviescommissies die kandidaten voordragen aan een nieuw in
te stellen Dienst indicatie sociale werkvoorziening. Hierbij dienen wel randvoorwaarden
te worden aangegeven ten aanzien van deskundigheid en onafhankelijkheid van
de gemeentelijke commissies. De taak van de commissie wordt in de wet vastgelegd
en er zullen eisen worden gesteld aan de samenstelling van de commissie. Dit
laatste betreft eisen op het gebied van deskundigheid (tenminste arbeids-
en arbeidsmarktdeskundigheid en medische en psychologische deskundigheid)
en eisen in de sfeer van incompatibiliteiten (bij voorbeeld een commissielid
is niet betrokken bij de bedrijfsvoering van de sociale werkvoorziening).Met een dergelijke invulling blijft sprake van een zekere verantwoordelijkheid
van de gemeente ten aanzien van de indicering, zij het dat met het oog op
de ook door de commissie-Houben gesignaleerde innerlijke spanning in de taken
en verantwoordelijkheden die tot dusver bij de gemeente berusten, gekozen
wordt voor adviescommissies in plaats van commissies met beslissingsbevoegdheid.Wat de uiteindelijke beslissingsbevoegdheid betreft handhaaft het kabinet
de keuze voor het landelijk niveau. Nadat het kabinet heeft geconstateerd
dat ook het neerleggen van de taak met betrekking tot de indicatie niet goed
bij de provincies kan worden neergelegd, waartoe de motivering in de memorie
van toelichting is aangegeven, is besloten de indicatie op rijksniveau te
laten plaatsvinden.De door de Raad genoemde optie om de taak aan de Arbeidsvoorzieningsorganisatie
op te dragen, leek ook het kabinet een optie die hier overweging behoefde.
Het kabinet heeft evenwel geconstateerd dat de onderhavige taak niet goed
past bij de kerntaken van de Arbeidsvoorzieningsorganisatie. Bovendien is
er sprake van een betrokkenheid op afstand van de Arbeidsvoorzieningsorganisatie
bij de uitvoering van de Wet sociale werkvoorziening. Dit maakt deze organisatie
tot een (indirect) belanghebbende, terwijl het kabinet gekozen heeft voor
indicatiestelling los van aanmeldende of uitvoerende instanties.Een en ander overwegende heeft het kabinet daarom gekozen voor het neerleggen
van de verantwoordelijkheid voor de indicatiestelling op het niveau van de
minister. Het advies van de Raad om af te zien van de aanvankelijk voorgenomen
oprichting van een zelfstandig bestuursorgaan – specifiek voor deze
taak – is nu overgenomen. Uit oogpunt van efficiency is wel gekozen
voor een zekere mate van verzelfstandiging. Dit betekent dat, overeenkomstig
het advies van de Raad, is gekozen voor een positionering binnen een nieuw
te vormen dienst die hiërarchisch ondergeschikt is aan de minister. In
concreto wordt de bevoegdheid tot het nemen van de indicatiebeschikkingen
geattribueerd aan de directeur van de Dienst indicatie sociale werkvoorziening.Het tillen van de indicatiestelling naar het niveau van de minister is
met het oog op de doelstelling van een onafhankelijke indicatie zeer te verdedigen.
Ook de commissie-Houben gaat uit van een nadrukkelijker verantwoordelijkheid
van de rijksoverheid. De eis van onafhankelijke oordeelsvorming (onafhankelijk
van de gemeente) weegt daarbij zeer zwaar.Ten opzichte van de huidige situatie is de eis van onafhankelijkheid nieuw.
Daar komt bij dat in de toekomstige situatie de indicering gepaard gaat met
de indeling in drie categorieën van arbeidshandicaps die corresponderen
met drie vergoedingenniveaus. Dat vergt aanmerkelijk meer van degene die de
indicatie uitvoert, met name op het punt van onafhankelijkheid. Ook is van
groot belang dat de categorie-indeling in het hele land op uniforme wijze
tot stand komt. De relatie tussen de indicering en het niveau van de rijksvergoeding
bracht de SER ertoe te adviseren dat de keuze voor een van de gemeente onafhankelijk
orgaan nu welhaast onontkoombaar lijkt. Om een uniforme beoordelingswijze
zeker te stellen is een centrale aanpak met betrekking tot de afgifte van
de beschikkingen noodzakelijk.De ministeriële verantwoordelijkheid komt tot uitdrukking in de vorming
van een Dienst van het ministerie van Sociale Zaken en Werkgelegenheid, waarvan
de directeur op basis van de adviezen van de gemeentelijke adviescommissies
de beschikkingen afgeeft. Deze organisatorisch afgescheiden eenheid zal dus
expliciet met het nemen van de indicatiebeschikkingen worden belast en krijgt
daartoe beheersmatige en tevens beleidsmatige bevoegdheden toebedeeld. De
minister is volledig verantwoordelijk voor het functioneren van dit orgaan
en kan dus ook aanwijzingen geven.De gemeentelijke adviescommissies dienen de Dienst indicatie sociale werkvoorziening
van advies inzake de indicering. De directeur van de dienst neemt de indicatiebeslissing.
Tevens bewaakt de dienst de landelijke normstelling, waarmee niet alleen bij
het nemen van de beschikking, maar ook reeds bij de advisering door de gemeentelijke
commissies rekening dient te worden gehouden. De dienst toetst of de gemeentelijke
adviescommissies redelijkerwijs tot hun in de advisering neergelegd oordeel
hebben kunnen komen en of het onderzoek op zorgvuldige wijze heeft plaatsgevonden.Een en ander betekent, dat hoofdstuk 5 geheel is gewijzigd en dat in hoofdstuk
6 enkele bepalingen kunnen vervallen.8. Verzelfstandiging van de gemeentelijke uitvoeringsorganisatiesDe gemeente kan volgens artikel 2, tweede lid, een rechtspersoon aanwijzen
die overeenkomstig de aanwijzing wordt ingeschakeld bij de uitvoering van
de wet. Blijkens paragraaf 2.6 van de toelichting (De verhouding tussen gemeente
en uitvoeringsorganisatie) heeft de bepaling betrekking op de verzelfstandiging
van de gemeentelijke uitvoeringsorganisatie. De Raad is van oordeel dat deze regeling voor verzelfstandiging op gemeentelijk
niveau overbodig is, nu artikel 82 van de Gemeentewet gemeentebesturen de
mogelijkheid biedt om commissies in te stellen, een bepaling die ook blijkens
de praktijk ruime mogelijkheden biedt voor allerlei vormen van verzelfstandiging.
Daar komt bij dat veel gemeentebesturen, net als nu, bij gemeenschappelijke
regeling een afzonderlijke rechtspersoon zullen oprichten waaraan de Wsw-taken
en -bevoegdheden zullen worden overgedragen. Artikel 2, tweede lid, dient
volgens de Raad dan ook te worden afgestemd op de mogelijkheden die de Gemeentewet
en de Wet gemeenschappelijke regelingen reeds bieden. Hij wijst in dit verband
ook op artikel 115 van de Gemeentewet en aanwijzing 49 Ar.De Raad ziet het goed dat artikel 2, tweede lid, betrekking heeft op de
verzelfstandiging van de gemeentelijke uitvoeringsorganisatie. In tegenstelling
tot de Raad, meent het kabinet dat de bepaling niet overbodig is, nu artikel
82 van de Gemeentewet gemeentebesturen de mogelijkheid biedt commissies in
te stellen en op grond van de Wet gemeenschappelijke regelingen bij gemeenschappelijke
regeling een rechtspersoon kan worden opgericht.Naast deze mogelijkheden biedt artikel 2, tweede lid, de mogelijkheid
om zonder een gemeenschappelijke regeling de uitvoering van de gemeentelijke
Wsw-taken op te dragen aan een (bestaande) privaatrechtelijke rechtspersoon.
Artikel 2, tweede lid, is met name van belang, omdat daarin wordt bepaald
dat de rechtsbetrekking tussen de gemeente en de rechtspersoon waaraan wsw-taken
worden opgedragen, moet worden geregeld. Daarnaast bevat het een verbod op
het delegeren van bepaalde bevoegdheden.Het kabinet meent dat op dit punt geen sprake is van afwijking van het
bepaalde in de Gemeentewet als bedoeld in artikel 115 van de Gemeentewet.9. Wijze van financiering van de gemeentelijke takenDe toelichting stelt in paragraaf 9.1 dat, in afwijking van het algemene
uitgangspunt dat gemeentelijke taken bij voorkeur worden bekostigd uit de
eigen middelen van de gemeente of uit de algemene uitkering uit het Gemeentefonds,
in dit geval is gekozen voor een specifieke uitkering. Een structuurkenmerk
van de gemeente op basis waarvan de verdeling van de middelen via de algemene
uitkering mogelijk is, is niet voorhanden (paragraaf 9.1, Inleiding). Bij de verdeling van het beschikbare budget over de gemeenten wordt uitgegaan
van het aantal dienstbetrekkingen in de sociale werkvoorziening, alsmede van
een bedrag per dienstbetrekking, dat voor elke beperkingscategorie verschillend
kan worden vastgesteld (artikel 8, derde lid). De beperkingscategorieën
zullen worden onderscheiden in licht, matig en ernstig arbeidsgehandicapt
(paragraaf 4.3 van de toelichting, De taken van de indicatieteams en het landelijk
orgaan).Artikel 17 van de ontwerp-Financiële-verhoudingswet (kamerstukken
II 1995/96, 24 552, nrs.1–2) bepaalt dat specifieke uitkeringen
slechts worden verstrekt als deze wijze van bekostiging bijzonder aangewezen
moet worden geacht. In de parlementaire behandeling van de ontwerp-Financiële-verhoudingswet
is naar voren gekomen dat het aantal loonbetalingen in het kader van de WSW
zal worden opgenomen in de verdeelmaatstaven van het Gemeentefonds (kamerstukken
II 1995/96, 24 552, nr. 3, blz. 46).De Raad meent dan ook dat een specifieke uitkering in dit geval alleen
dan in aanmerking komt, als de verhouding tussen het aantal personen dat licht,
matig en ernstig arbeidsgehandicapt is per gemeente sterk blijkt uiteen te
lopen.De financieringswijze dient in dit licht nader te worden bezien.De Raad van State stelt dat in de parlementaire behandeling van de ontwerp-Financiële-Verhoudingswet
naar voren is gekomen dat het aantal loonbetalingen in het kader van de WSW
zal worden opgenomen in de verdeelmaatstaven van het Gemeentefonds. De Raad
meent dan ook dat een specifieke uitkering in dit geval alleen dan in aanmerking
komt, als de verhouding tussen het aantal personen dat licht, matig en ernstig
arbeidsgehandicapt is per gemeente sterk uiteen blijkt te lopen.Het aantal loonbetalingen in het kader van de WSW is ook nu al een verdeelmaatstaf
voor de algemene uitkering uit het Gemeentefonds. Er zijn vier redenen waarom
bekostiging via deze algemene uitkering niet wenselijk is.Ten eerste omdat de kern van het vereenvoudigde bekostigingssysteem is,
dat de gemeente als tegenprestatie voor het te verstrekken budget een bepaald
aantal arbeidsplaatsen realiseert. Op deze realisatie moeten de gemeenten
in financiële zin kunnen worden afgerekend.Ten tweede is de spreiding over het land van het beroep op de sociale
werkvoorziening zo ongelijk, dat verdeling via de algemene uitkering tot omvangrijke
herverdeeleffecten zou leiden. Dit betekent dat de komende jaren de huidige
toedeling van WSW-budgetten op basis van realisatiecijfers wordt voortgezet.
Wel zal worden onderzocht welke meer objectieve, sociaal-demografische factoren
kunnen worden gebruikt voor de verdeling van de budgetten, en hoe vervolgens
geleidelijk een aanpassing tot stand zou kunnen worden gebracht met vermijding
van schoksgewijze herverdeeleffecten.Ten derde kan bij een specifieke uitkering rekening worden gehouden met
de feitelijke uitvoering van de wet door middel van het aanbieden van aangepast
werk; naar verwachting zullen de meeste gemeenten, net als nu, deze uitvoering
opdragen aan een intergemeentelijk samenwerkingsverband of aan een centrumgemeente.
Het kabinet is voornemens om de specifieke uitkering te verstrekken aan de
gemeente of bestuurlijke eenheid die de wet feitelijk uitvoert. In het kader
van de Decentralisatie-Impuls heeft een interdepartementale werkgroep in 1993
onderzocht, of financiering per afzonderlijke gemeente haalbaar was. De conclusie
luidde dat ruim 60% van de gemeenten in die situatie met herverdeeleffecten
van meer dan 25% zou worden geconfronteerd.Tenslotte verwacht het kabinet dat de verhouding tussen het aantal personen
dat licht, matig en ernstig arbeidsgehandicapt is per gemeente uiteen zal
lopen. De samenstelling in populatie in de huidige bestuurlijke eenheden verschilt
immers ook onderling aanzienlijk wat handicapsoort betreft, soms in samenhang
met landelijke specialisaties (bv. de blinden werkplaatsen). Alleen via een
specifieke uitkering kan met deze verschillen rekening worden gehouden.10. Invoering van het wetsvoorstelIn de toelichting wordt geen aandacht besteed aan de termijn waarop het
wetsvoorstel in werking zal treden. Sinds 1989 geldt voor de sociale werkvoorziening het bij wet geregelde
beleidsexperiment «Budgetfinanciering, decentralisatie en deregulering».
Dit experiment zou aanvankelijk gelden voor de periode tot en met 1992, maar
is vier keer verlengd, nu tot en met 1996. Elke volgende verlenging, die overigens
bij wet zou moeten plaatsvinden, wordt steeds minder wenselijk: zeker experimentele
regelingen mogen niet telkenmale worden verlengd.Verder is van belang welk tijdspad geldt voor de voorgenomen Wet inschakeling
werkzoekenden (aangekondigd in kamerstukken II 1994/95, 24 347, nr. 2).
In artikel 9 wordt bepaald dat gemeenten bepaalde reserves uit de voor sociale
werkvoorziening bestemde gelden een jaar later mogen besteden in het belang
van de uitvoering van de WSW of de Wet inschakeling werkzoekenden. In de toelichting
op artikel 1 wordt aangegeven dat bij het stellen van een minimumleeftijd
zal worden aangesloten bij de Wet inschakeling werkzoekenden. Gelet hierop
is het wenselijk dat wordt medegedeeld of het in de bedoeling ligt de Wet
inschakeling werkzoekenden gelijktijdig met het wetsvoorstel in werking te
laten treden. Is dat niet het geval, dan verdient het aanbeveling om de afstemming
tussen beide wetsvoorstellen nader te bezien en in ieder geval artikel 9 aan
te passen.Ten slotte wijst de Raad er in dit verband op dat een wet als de WSW behoort
tot de categorie waarbij de gemeentebesturen een passende periode dient te
worden gegund om zich op het nieuwe stelsel voor te bereiden. In het bestuursakkoord
tussen het Rijk en de VNG wordt een termijn van als regel ten minste drie
maanden na afkondiging in het Staatsblad genoemd (kamerstukken II 1989/90,
21 631, nr. 1, bladzijde 9). Mocht het stelsel van een landelijke indicatie-autoriteit
in enigerlei vorm worden gehandhaafd, dan zal ook het opzetten daarvan de
nodige voorbereiding vergen.De Raad beveelt aan een en ander in de toelichting te bespreken.De punten, die in verband met de invoeringstermijn aandacht verdienen
worden, op verzoek van de Raad, in de toelichting nader besproken.Dat het experiment Budgetfinanciering, decentralisatie en deregulering
al vier keer is verlengd en dat elke volgende verlenging minder wenselijk
wordt, is een belangrijk argument voor in werkingtreding van deze wet per
1-1-1997. Experimentele regelingen moeten niet steeds worden verlengd. Bovendien
is voor zo'n verlenging wetswijziging noodzakelijk. Het wetsvoorstel biedt
de mogelijkheid bepaalde onderdelen van de Wsw op een ander tijdstip in werking
te laten gaan. Daardoor kan rekening worden gehouden met een voor de gemeente
passende tijd voor invoering en het opzetten van de organisatie van de indicatie.
Om de onderdelen op het punt van de bekostiging wel in werking te laten treden,
moet de wet in ieder geval voor 1-1-1997 in het Staatsblad zijn geplaatst.De regeling van de overgang uit de bestaande WSW is nader bezien om deze
geleidelijke overgang mogelijk te maken. Er is een aparte overgangsbepaling
opgenomen. In feite is daarmee voorzien in de wettelijke basis voor de in
het uiterste geval noodzakelijke verlenging van de werkingsduur van de experimentele
bepalingen.De Raad wijst in verband met het nader bezien van de afstemming op de
voorgenomen Wet inschakeling werkzoekenden (Wiw) op de bepaling over de besteding
van subsidie (bij onderbesteding) ook voor de Wiw en de passage in de toelichting
over de afstemming van de leeftijd.Het is niet noodzakelijk, dat beide wetten op hetzelfde tijdstip in werking
treden. Er heeft op basis van de Nota stroomlijning gesubsidieerde arbeid
(Kamerstukken II 1994–1995, 24 347, nrs. 1 en 2) inhoudelijke afstemming
plaatsgevonden. Maar er zijn zoals in de memorie van toelichting is uiteengezet
goede redenen om voor de sociale werkvoorziening een aparte wet vast te stellen.
De verwijzing in de Wsw naar de Wiw is om verwarring te voorkomen aangepast.
Het genoemde artikelonderdeel is op verzoek van de Raad (zie de redactionele
kanttekeningen) ook tekstueel aangepast.Overige opmerkingen11. De informatieplicht neergelegd in artikel 22, vierde lid, –
die in de belastingwetgeving overigens niet ongewoon is – is naar de
mening van de Raad erg ruim en algemeen. Een ieder wordt verplicht om alle
gegevens en inlichtingen te verstrekken die noodzakelijk zijn voor de uitvoering
van de wet; de gegevens kunnen betrekking hebben op de verstrekker zelf, op
iemand in wiens dienst dan wel ten behoeve van wie hij werkt of gewerkt heeft,
of op iemand die in zijn dienst dan wel te zijnen behoeve werkt of gewerkt
heeft. De wens van de overheid om langs zoveel mogelijk wegen zoveel mogelijk
informatie te verkrijgen dient te worden afgewogen tegen het belang van de
burger dat zijn persoonlijke levenssfeer zoveel mogelijk wordt gerespecteerd;
dit speelt met name bij de verstrekking van gegevens over derden, zoals in
artikel 22. De memorie van toelichting geeft geen blijk dat een dergelijke
belangenafweging is gemaakt. Ontbreekt een concrete, aanwijsbare reden om
de informatieplicht op te leggen of staat de gegevensverstrekking in geen
verhouding tot het belang dat ermee wordt gediend, dan zal het belang van
bescherming van de persoonlijke levenssfeer zwaarder moeten wegen.De Raad adviseert, in elk geval de memorie van toelichting aan te vullen.11. De formulering van de inlichtingenverplichting is niet verschillend
van die in de wetten, die een recht op uitkering regelen. De beperking zit
in het feit, dat de gegevens noodzakelijk zijn voor uitvoering van deze wet
door het gemeentebestuur en de andere bestuursorganen, die in deze wet met
taken zijn belast. In de praktijk zal het veelal gaan om de persoon die voor
een arbeidsplaats in aanmerking komt, zijn wettelijke vertegenwoordiger en
een werkgever, waarbij hij in dienst is of is uitgeleend. De omstandigheden,
waarin de gegevens moeten worden verstrekt zijn in de artikelsgewijze toelichting
aangegeven. Bij het regelen van deze verplichting is de afweging gemaakt of
deze personen tot gegevensverstrekking verplicht kunnen worden omdat zonder
die gegevens de uitvoering van deze wet zou kunnen worden beperkt. Daarbij
komt dat het beschikbaar zijn voor deze arbeid niet geheel onverplichtend
is. Dit belang van de doelmatige uitvoering weegt op tegen het belang van
de bescherming van de persoonlijke levenssfeer. De toelichting is met deze
afweging nader aangevuld.12. Het wetsvoorstel voorziet op enkele plaatsen in de vaststelling van
nadere regels bij ministeriële regeling. Dit betreft de artikelen 2,
derde lid, 3, tweede lid, en 4, tweede lid. Het college beveelt, mede gelet
op aanwijzing 26 Ar, aan te bepalen dat deze regels bij algemene maatregel
van bestuur tot stand komen.12. De ministeriële regeling op grond van artikel 2, derde lid, heeft
het karakter van uitwerking van een detail, indien blijkt dat enige ordening
ter voorkoming van grote ongelijkheid tussen gemeenten noodzakelijk is. Er
kan overeenkomstig de door de Raad genoemde aanwijzing volstaan worden met
een ministeriële regeling.Ook de regeling bedoeld in artikel 3, derde lid, is een uitwerking van
een detail (toepassing profielensysteem). In de toelichting op dit artikel
wordt dit nader verduidelijkt.De regeling in artikel 4, tweede lid, wordt een algemene maatregel van
bestuur.13. Artikel 12, vierde lid, bepaalt dat het Landelijk Orgaan zonder goedkeuring
van de minister geen andere taken verricht dan de taken genoemd in het tweede
lid (dit moet overigens zijn: eerste lid). Uitbreiding van taken langs deze
ongebruikelijke en ongeclausuleerde weg ligt niet voor de hand. Indien het
wenselijk is dat het Landelijk Orgaan ook andere taken gaat verrichten, zou
bepaald kunnen worden dat andere taken kunnen worden toegekend bij algemene
maatregel van bestuur.13. De Raad heeft een opmerking gemaakt over artikel 12, vierde lid, waarin
was bepaald dat het Landelijk Orgaan zonder goedkeuring van de minister geen
andere taken verricht dan de taken genoemd in het eerste lid. Nu het kabinet
heeft afgezien van de vorming van een zelfstandig bestuursorgaan is de wettelijke
regeling ter zake van het Landelijk Orgaan vervallen, zodat deze opmerking
van de Raad als zodanig geen consequenties meer kan hebben voor het wetsvoorstel.14. In hoofdstuk 4 van het wetsvoorstel wordt de term «subsidie»
gebruikt voor de uitkeringen die het Rijk aan de gemeenten verstrekt. De subsidieregeling
in de Algemene wet bestuursrecht is echter op dergelijke uitkeringen niet
van toepassing (artikel 4.2.1.1, derde lid, van het voorstel van wet tot aanvulling
van de Algemene wet bestuursrecht (Derde tranche Algemene wet bestuursrecht),
kamerstukken I 1995/96, 23 700, nr.188). De terminologie dient in plaats
daarvan te worden afgestemd op de ontwerp-Financiële-verhoudingswet (kamerstukken
II 1995/96, 24 552, nrs.1–2); daar wordt in dit verband gesproken
van «uitkeringen». De Raad adviseert het wetsvoorstel en de toelichting
aan te passen.14. In hoofdstuk 4 van het wetsvoorstel wordt de term subsidie gebruikt
voor uitkeringen die het Rijk aan de gemeenten verstrekt, omdat de uitkering
voldoet aan de omschrijving van het subsidiebegrip van de Algemene wet bestuursrecht
zoals omschreven in artikel 4.2.1.1, eerste lid, van het voorstel van wet
tot aanvulling van de Algemene wet bestuursrecht (kamerstukken I 1995/96,
23 700, nr. 188). De specifieke uitkering is een subsidie in de zin van
artikel 4.2.1.1, eerste lid, van de Awb, waarop echter krachtens artikel 4.2.1.1,
derde lid, Awb niet de subsidietitel van toepassing is. Om tot uitdrukking
te brengen dat er hier sprake is van een subsidierelatie waarvoor het wetsvoorstel
op het punt van de procedure van verstrekking in hoge mate aansluit bij de
subsidieregels van de Awb – met name voor wat betreft de procedure van
verlening en vaststelling –, is ervoor gekozen de term «subsidie»
te handhaven. De regeling van de subsidieverstrekking is tevens afgestemd
op het door de Raad genoemde ontwerp-Financiële verhoudingswet, dat wil
zeggen dat zij de daarin gestelde regels voor specifieke uitkeringen niet
doorkruist. Overigens wordt opgemerkt dat in die wet wel gesproken wordt over
uitkeringen, maar het begrip specifieke uitkering niet gedefinieerd wordt.15. Het wetsvoorstel gaat uit van een werkweek van ten hoogste 32 uur
en voorziet in de mogelijkheid om daar in bijzondere gevallen van af te wijken.
Dit is neergelegd in artikel 8, vierde lid, onderdeel b. De gekozen plaats –
in het artikel over uitkeringen aan de gemeenten – is minder aangewezen.
Het leidt er namelijk toe dat de minister elk geval van een werkweek langer
dan 32 uur afzonderlijk zal moeten toetsen. Dit zal niet bedoeld zijn. De
Raad beveelt aan, de lengte van de werkweek te regelen in artikel 6.15. De arbeidsduur per week is een bekostigingsvoorwaarde. De dienstbetrekking
met die arbeidsduur is de te subsidiëren dienstbetrekking, de activiteit,
waarvoor deze wet regelt, dat ten laste van 's Rijks kas subsidie wordt verstrekt.
Bij de subsidievaststelling zal dit dus moeten worden getoetst. Vandaar dat
dit voorschrift is opgenomen in artikel 8 en niet in artikel 6 als een bijzondere
arbeidsvoorwaarde.16. Het wetsvoorstel voorziet in regionale indicatieteams, in te stellen
door het Landelijk Orgaan, die namens dat orgaan een aantal taken uitoefent
(artikel 13). De term «namens» wijst op een mandaatsconstructie.
De Raad acht het meer aangewezen dat de taken die door de indicatieteams moeten
worden uitgeoefend, rechtstreeks in de wet aan die teams worden geattribueerd.
De verantwoordelijkheid van het Landelijk Orgaan voor het handelen van de
teams kan dan worden vormgegeven door de teams hiërarchisch ondergeschikt
te maken aan het Landelijk Orgaan. De Raad adviseert het wetsvoorstel op deze
punten aan te passen.16. De Raad acht het meer aangewezen dat de taken die door de indicatieteams
moeten worden uitgeoefend, rechtstreeks in de wet aan die teams worden geattribueerd,
in plaats van de gekozen «namens-constructie». Nu het kabinet
heeft afgezien van de vorming van een zelfstandig bestuursorgaan met daaraan
gekoppelde regionale indicatieteams is de wettelijke regeling ter zake vervallen,
zodat deze opmerking van de Raad als zodanig geen consequenties meer kan hebben
voor het wetsvoorstel. Zoals onder «7» reeds is aangegeven is
nu gekozen voor (gemeentelijke) adviescommissies die de Dienst indicatie sociale
werkvoorziening adviseren over de indicatiebeschikkingen. De bevoegdheden
van de gemeentelijke adviescommissies, die onafhankelijk van de landelijke
dienst opereren, zijn wettelijk geregeld.17. De bepalingen inzake het Landelijk Orgaan zijn niet in alle opzichten
afgestemd op de ontwerp-aanvulling van de Aanwijzingen voor de regelgeving
met aanwijzingen inzake zelfstandige bestuursorganen. De regering heeft te
kennen gegeven dat deze concept-aanwijzingen al voorlopig worden toegepast
(kamerstukken II 1994/95, 24 130, nr. 5, blz. 9). Het verdient om die
reden aanbeveling om artikel 18 af te stemmen op de concept-aanwijzingen 124p
en 124s (jaarlijks verslag aan de minister) en voorts om in het vijfde lid
te bepalen dat de minister de jaarrekening goedkeurt. Verder kan worden bepaald
dat het Landelijk Orgaan een bestuursreglement vaststelt waarin de interne
aangelegenheden van het orgaan worden geregeld en dat het reglement door de
minister wordt goedgekeurd (concept-aanwijzingen 124k en 124l, derde lid).17. De Raad heeft enkele opmerkingen gemaakt over de afstemming van de
bepalingen inzake het Landelijk Orgaan op de ontwerp-aanvulling van de Aanwijzingen
voor de regelgeving met aanwijzingen inzake zelfstandige bestuursorganen.
Nu het kabinet heeft afgezien van de vorming van een zelfstandig bestuursorgaan
is de wettelijke regeling ter zake van het Landelijk Orgaan vervallen, zodat
deze opmerkingen van de Raad als zodanig geen consequenties meer kunnen hebben
voor het wetsvoorstel.18. De taakverwaarlozingsregeling (artikel 20, derde lid) maakt het mogelijk
om bij algemene maatregel van bestuur, voor zover nodig in afwijking van de
wet, voorzieningen te treffen. Het is meer in overeenstemming met het karakter
van een taakverwaarlozingsregeling dat de voorzieningen slechts een tijdelijk
karakter hebben, te meer omdat van de wet kan worden afgeweken. De Raad beveelt
aan het artikel af te stemmen op artikel 115 van de Organisatiewet Sociale
Verzekering.18. De Raad heeft een opmerking gemaakt over de taakverwaarlozingsregeling
ten aanzien van het Landelijk Orgaan. Nu het kabinet heeft afgezien van de
vorming van een zelfstandig bestuursorgaan is de wettelijke regeling ter zake
van het Landelijk Orgaan vervallen, zodat deze opmerking van de Raad als zodanig
geen consequenties meer kan hebben voor het wetsvoorstel.19. De ondernemingsraad die op grond van artikel 27 moet worden ingesteld,
zal gelden voor de werknemers èn voor de ambtenaren die in dienst van
de sociale werkvoorziening zijn. In de toelichting wordt gewezen op het risico
dat de ambtelijke vertegenwoordigers het overleg zullen domineren. Dit gevaar
kan, zo wordt opgemerkt, worden ondervangen door toepassing van een kiesgroepenstelsel
op basis van artikel 9, derde lid, van de Wet op de ondernemingsraden (WOR).
Een dergelijk stelsel heeft naar de mening van de regering de voorkeur (paragraaf
8.4 van de toelichting, Een gezamenlijke ondernemingsraad voor WSW- werknemers
en ambtelijk personeel). Of een kiesgroepenstelsel wordt gehanteerd, hangt binnen het systeem van
de WOR af van het initiatief van de ondernemingsraad zelf. De Raad geeft in
overweging de bescherming van de WSW-werknemers op dit punt wettelijk vast
te leggen. Dat heeft tevens als voordeel dat het kiesgroepenstelsel al bij
de eerste samenstelling van de ondernemingsraad zal worden toegepast. Het
verdient aanbeveling het wetsvoorstel in deze zin aan te vullen.19. De keuze om SW-werknemers werkzaam te laten zijn op basis van een
arbeidsovereenkomst naar burgerlijk recht heeft tot gevolg dat de Wet op de
ondernemingsraden (WOR) van toepassing wordt. Ook de medezeggenschapsrechten
van het ambtelijk personeel zijn per mei 1995 geregeld in de WOR, hetgeen
betekent dat bij inwerkingtreding van deze wet er sprake zal zijn van een
ondernemingsraad die bestaat uit vertegenwoordigers van het ambtelijk personeel
en SW-werknemers. Ten einde te voorkomen dat de ambtelijke vertegenwoordigers
daarin zouden domineren wordt in de toelichting de voorkeur uitgesproken voor
de toepassing van een kiesgroepstelsel, waarbij kiesgroepen voor ambtenaren
en SW-personeel naar rato in de ondernemingsraad zijn vertegenwoordigd.De Raad geeft in overweging deze voorkeur wettelijk vast te leggen ter
bescherming van de positie van de SW-werknemers.Artikel 9, derde lid, WOR bepaalt dat een ondernemingsraad in zijn reglement
kan bepalen dat bij verkiezingen een kiesgroepstelsel wordt toegepast. Indien
voor de eerste keer een ondernemingsraad wordt ingesteld, dan dient door de
ondernemer een voorlopig reglement te worden opgesteld, waarover de vakorganisaties
die in de onderneming het recht hebben een kandidatenlijst in te dienen moeten
worden gehoord (artikel 48 WOR). De vakorganisaties die de SW-werknemers vertegenwoordigen
zijn derhalve betrokken bij de keuze voor de toepassing van een kiesgroepstelsel.
Dit biedt naar het oordeel van het kabinet voldoende waarborg dat de belangen
van de SW-werknemers in deze keuze worden meegewogen, zodat nadere regelgeving
niet noodzakelijk wordt geacht.20. De gemeente ontvangt een uitkering van het Rijk op basis van, onder
meer, het aantal dienstbetrekkingen voor WSW-werknemers; in artikel 8 wordt
dit nader geregeld. Uit het eerste lid, en uit de artikelsgewijze toelichting,
blijkt dat de uitkering mede betrekking dient te hebben op plaatsing van WSW-werknemers
bij een particuliere werkgever (artikel 7; het zogenaamde begeleid werken).
In artikel 8, derde lid, is deze factor echter niet te vinden als gevolg van
de gehanteerde begrippen. Het centrale begrip in dat artikellid is immers
«dienstbetrekking», maar dit begrip is in artikel 1, eerste lid,
zodanig omschreven dat alleen een dienstbetrekking met de gemeente zelf daaronder
wordt begrepen. Artikel 8, derde lid, dient te worden aangepast.20. Artikel 8, derde lid, is in de door Raad aangegeven zin aangepast.21. Op grond van artikel 12, vijfde lid, moet de minister zijn goedkeuring
verlenen als het Landelijk Orgaan besluit tot oprichting, mede-oprichting
of deelneming aan een rechtspersoon. De Raad geeft in overweging tevens een
verwijzing op te nemen naar de Europese economische samenwerkingsverbanden,
bedoeld in de wet van 28 juni 1989 (Stb. 245).21. De Raad heeft een opmerking gemaakt over het verlenen van goedkeuring
door de minister aan besluiten van het Landelijk Orgaan inzake de oprichting
of deelneming aan een rechtspersoon. Nu het kabinet heeft afgezien van de
vorming van een zelfstandig bestuursorgaan is de wettelijke regeling ter zake
van het Landelijk Orgaan vervallen, zodat deze opmerking van de Raad als zodanig
geen consequenties meer kan hebben voor het wetsvoorstel.22. Op 7 februari en 7 maart 1996 heeft de minister overleg gevoerd met
de VNG. Daarmee is voldaan aan de verplichting om het oordeel van de gemeentebesturen,
of van een representatieve instantie van gemeentebesturen, in te winnen (artikel
114, eerste lid, van de Gemeentewet). In de toelichting dient nu ook het oordeel
van de VNG te worden weergegeven (artikel 114, tweede lid, van de Gemeentewet).22. Naar aanleiding van de opmerking van de Raad is in de memorie van
toelichting het oordeel van de VNG weergegeven.23. Op verschillende plaatsen in het wetsvoorstel en in de toelichting
wordt gesproken van «de gemeente», terwijl het gaat over gemeentelijke
bestuursorganen; die worden – voor zover hier van belang – aangeduid
als: gemeentebestuur, (gemeente)raad of het college van burgemeester en wethouders.
De Raad beveelt aan de terminologie aan te passen.23. De terminologie is aangepast. Daar waar sprake is van een bestuursbevoegdheid
is «gemeente» vervangen door het gemeentebestuur. Het gemeentebestuur
is het bevoegde orgaan van de gemeente. Dit kan zijn het college van burgemeester
en wethouders of de gemeenteraad.24. Voor enkele redactionele kanttekeningen verwijst het college naar
de bij het advies behorende bijlage.24. De redactionele kanttekeningen zijn verwerkt. Bij een aantal daarvan
zijn opmerkingen te plaatsen.– De term «uitvoeringsinstantie» wordt niet gewijzigd
in: uitvoeringsinstelling en er wordt niet gericht verwezen naar artikel 51
van de Organisatiewet Sociale Verzekering, omdat de verwijzing ruimer bedoeld
is.– De woorden «met de gemeente» in artikel 1, eerste
lid, onderdeel d, zijn niet geschrapt, omdat daardoor duidelijk wordt, dat
de arbeidsverhouding met de gemeente in deze wet wordt aangeduid als dienstbetrekking.– Artikel 1, tweede lid, is naar de mening van het kabinet niet
overbodig. Bedoeld is te regelen dat slechts bij een volledige overdracht
van taken het openbare lichaam in de plaats treedt van de gemeente en dat
bij een gedeeltelijke overdracht de gemeente het aanspreekpunt blijft. Dit
vloeit niet voort uit art. 8 Wet gemeenschappelijke regelingen.– Het kabinet acht het noodzakelijk de bijzondere toezichtsverantwoordelijkheid
voor de uitvoering van deze wet van de minister van SZW van een wettelijke
basis te voorzien, zodat artikel 19, eerste lid, niet geschrapt kan worden.
In de toelichting is de noodzaak van de bijzondere regeling ten opzichte van
die in de Gemeentewet ook al nader toegelicht.25. Van de gelegenheid is gebruik gemaakt het wetsvoorstel op een enkel
ander onderdeel dan de hiervoor gemelde tekstueel aan te passen Het betreft
aanpassingen aan andere wetsvoorstellen, zoals de wijziging van titel 7A van
boek 7a in titel 10 van boek 7 van het Burgerlijk Wetboek. Artikel 27 is afgestemd
op de wijziging van de Wet op de ondernemingsraden met ingang van 5-5-1995,
waarbij de overlegorganen bij de overheid uiterlijk twee jaar na die datum
vervangen dienen te worden door ondernemingsraden.De afwijkingen van de bepalingen in de Wet minimumloon en minimumvakantiebijslag,
de Wet op de loonvorming en de Ambtenarenwet zijn als wijzigingen van die
wetten geregeld in plaats van in artikel 6.De Raad van State geeft U in overweging het voorstel van wet niet te zenden
aan de Tweede Kamer der Staten-Generaal dan nadat met het vorenstaande rekening
zal zijn gehouden.De Vice-President van de Raad van State,W. Scholten Ik moge U verzoeken het hierbij gevoegde gewijzigde voorstel van wet en
de gewijzigde memorie van toelichting aan de Tweede Kamer der Staten-Generaal
te zenden.De Minister van Sociale Zaken en Werkgelegenheid,A. P. W. MelkertBijlage bij het advies van de Raad van State van 9 mei 1996, no. W12.96.0127,
met redactionele kanttekeningen die de Raad in overweging geeft.Voorstel van wet– In diverse bepalingen is sprake van het stellen van (nadere) regels
door de minister. Aanwijzing 30 van de Aanwijzingen voor de regelgeving geeft
de dan te gebruiken formulering.– De term «uitvoeringsinstantie» (onder meer in artikel
1, eerste lid, onderdeel f) telkens wijzigen in: uitvoeringsinstelling. Voorts
in de omschrijving van het begrip gericht verwijzen naar artikel 51 van de
Organisatiewet Sociale Verzekering.– Artikel 1, eerste lid, onderdeel d, de woorden «met de gemeente»
schrappen.– Artikel 1, tweede lid, schrappen, nu het daarin bepaalde al voortvloeit
uit artikel 8 van de Wet gemeenschappelijke regelingen.– In artikel 7, eerste lid, de aanhef herschrijven. Voorts de woorden
«, waarbij zij overeenkomstig hoofdstuk 4 recht heeft op een subsidie
van het Rijk» schrappen.– Artikel 9, eerste lid, onderdeel e, tekstueel vereenvoudigen.– In het opschrift van hoofdstuk 5 («Uitvoering van de indicatie
door het Landelijk Orgaan») tot uitdrukking brengen dat dit hoofdstuk
ook de inrichting, de bevoegdheden en de bekostiging van het Landelijk Orgaan
betreft.– In artikel 12, tweede lid, het woord «hier» schrappen.– In artikel 12, vierde lid, «tweede lid» wijzigen in:
eerste lid.– In artikel 13 de verwijzing naar artikel 12 verbijzonderen en
in ieder geval artikel 12, eerste lid, onderdeel a, uitzonderen.– De inhoud van artikel 13, derde lid, overbrengen naar artikel
12.– De verschillende bepalingen over informatieverstrekking (artikelen
19, 21 en 22) vereenvoudigen.– Artikel 19, eerste lid, schrappen, nu dit niets toevoegt aan het
regime van de Gemeentewet. Memorie van toelichting– De aanduiding «Landelijk Orgaan» consequent met hoofdletters
schrijven.– In paragraaf 1.2 (De advisering door de commissie-Houben) aangeven
dat de daar bedoelde verlenging van de experimentele periode tot 1996 inderdaad
heeft plaatsgevonden (koninklijk besluit van 25 september 1995, Stb. 463).– De woorden «verstoring van de werksfeer» (paragraaf
4.3, De taken van de indicatieteams en het landelijk orgaan) nader uitleggen
of schrappen, nu die woorden niet rechtstreeks uit de wet voortvloeien en
ook niet dadelijk duidelijk zijn.– In paragraaf 5.5 (Beoordeling van de kwaliteit van de aanpassingen)
de voorlaatste alinea («Het is van belang ... noodzakelijk.»)
concretiseren of schrappen.– In paragraaf 9.3 (Systematiek voor ...) de aanduiding WAGGS de
eerste keer voluit schrijven met de afkorting tussen haakjes daarachter.– Het opschrift van paragraaf 9.6 (Financiële incentives) wijzigen
in: Financiële stimulansen.– In de toelichting op artikel 20 gericht verwijzen. 
 
 Naar boven

 

Directe linkKopieer de link naar uw clipboard 

https://zoek.officielebekendmakingen.nl/kst-24787-B.html

Sluit modaal

 

Disclaimer
De hier aangeboden pdf-bestanden van het Staatsblad, Staatscourant, Tractatenblad, provinciaal blad, gemeenteblad, waterschapsblad en blad gemeenschappelijke regeling vormen de formele bekendmakingen in de zin van de Bekendmakingswet en de Rijkswet goedkeuring en bekendmaking verdragen voor zover ze na 1 juli 2009 zijn uitgegeven. Voor pdf-publicaties van vóór deze datum geldt dat alleen de in papieren vorm uitgegeven bladen formele status hebben; de hier aangeboden elektronische versies daarvan worden bij wijze van service aangeboden.

 

Over deze website
Contact
English
Help
Zoeken

Informatie hergebruiken
Privacy en cookies
Toegankelijkheid
Sitemap
Kwetsbaarheid melden

Open data
Linked Data Overheid
PUC Open Data

MijnOverheid.nl
Rijksoverheid.nl
Ondernemersplein.nl
Werkenbijdeoverheid.nl