Jaarverslag en slotwet ministerie van Volkshuisvesting, Ruimtelijke Ordening en Milieubeheer; Rapport bij het Jaarverslag 2004
Staten-Generaal — Kamerstuk 
Datum: 2014-07-06 00:00:00.000000
Rechtsgebied: Wetgeving


(function (window, document, dataLayerName, id) {
 window[dataLayerName] = window[dataLayerName] || [], window[dataLayerName].push({ start: (new Date).getTime(), event: "stg.start" }); var scripts = document.getElementsByTagName('script')[0], tags = document.createElement('script');
 function stgCreateCookie(a, b, c) { var d = ""; if (c) { var e = new Date; e.setTime(e.getTime() + 24 * c * 60 * 60 * 1e3), d = "; expires=" + e.toUTCString() } document.cookie = a + "=" + b + d + "; path=/; Secure" }
 var isStgDebug = (window.location.href.match("stg_debug") || document.cookie.match("stg_debug")) && !window.location.href.match("stg_disable_debug"); stgCreateCookie("stg_debug", isStgDebug ? 1 : "", isStgDebug ? 14 : -1);
 var qP = []; dataLayerName !== "dataLayer" && qP.push("data_layer_name=" + dataLayerName), qP.push("use_secure_cookies"), isStgDebug && qP.push("stg_debug"); var qPString = qP.length > 0 ? ("?" + qP.join("&")) : "";
 tags.async = !0, tags.src = "https://koop.piwik.pro/containers/" + id + ".js" + qPString, scripts.parentNode.insertBefore(tags, scripts);
 !function (a, n, i) { a[n] = a[n] || {}; for (var c = 0; c < i.length; c++)!function (i) { a[n][i] = a[n][i] || {}, a[n][i].api = a[n][i].api || function () { var a = [].slice.call(arguments, 0); "string" == typeof a[0] && window[dataLayerName].push({ event: n + "." + i + ":" + a[0], parameters: [].slice.call(arguments, 1) }) } }(i[c]) }(window, "ppms", ["tm", "cm"]);
 })(window, document, 'dataLayer', 'f8b9eee5-8d9c-4ea1-abd5-83e174f29813');
 
 
 
Direct naar content
Navigatie
Contextinformatie
Publicatie
Acties
Inhoudsopgave
Gerelateerde informatie

Menu

U bent nu hier: 
Publicaties
Officiële publicaties

Inloggen

Primaire navigatie

Andere sites binnen Overheid.nl
Home
Uitgebreid zoeken
Mijn abonnementen
Help

Andere sites binnen Overheid.nl

Berichten over uw Buurt
Zoals vergunningen, bouwplannen en lokale regelgeving.

Rondom uw woonadres
Rondom een zelfgekozen adres

Dienstverlening
Zoals belastingen, uitkeringen en subsidies.

Naar dienstverlening

Beleid & regelgeving
Officiële publicaties van de overheid.

Naar beleid & regelgeving

Contactgegevens overheden
Adressen en contactpersonen van overheidsorganisaties.

Naar overheidsorganisaties

 
 
 
U bent hier:

Home

Kamerstuk 30100-XI, nr. 2

 
 
 

Kamerstuk

Datum publicatie
Organisatie
Vergaderjaar
Dossier- en ondernummer

12-05-2005

Tweede Kamer der Staten-Generaal

2004-2005

30100-XI nr. 2

 

 

 
 
 Toon meer van: Inhoudsopgave
 
 

 
 AanhefLichaamInhoudSAMENVATTINGFinanciële informatieBedrijfsvoeringVervolgbezwaaronderzoek financieel beheer directoraat-generaal
MilieuReorganisatie en financiële functieHuursubsidieInformatiebeveiliging en IT-beheerFinancieel beheer RijksgebouwendienstAlgemeen oordeelInformatie over de bedrijfsvoeringBeleidsinformatieReactie minister van VROMNawoord Algemene Rekenkamer1 INLEIDING1.1 Rapport bij het Jaarverslag1.2 Het Ministerie van VROM1.3 Opzet van het onderzoek1.4 Leeswijzer2 JAARVERSLAGOordeel jaarverslag2.1 Financiële informatie en saldibalansOordeel financiële informatieVerantwoordingsstaat ministerie en toelichtingOverzicht 1 Bedragen van de verantwoordingsstaat 2004,
Ministerie van VROM (x € miljoen)Verantwoordingsstaat baten-lastendienst en toelichtingToelichting op de jaarrekening van de RijksgebouwendienstOordeel saldibalans en toelichtingOverzicht 2 Saldibalans per 31 december 2004, Ministerie
van VROM (x € miljoen)2.2 Informatie over de bedrijfsvoeringOordeel informatie over de bedrijfsvoering2.3 Informatie over beleidOordeel informatie over beleidVBTB-conformiteit3 BEHEER MINISTERIE3.1 (Ernstige) onvolkomenheden3.1.1 Financiële functie3.1.2 HuursubsidieEerdere bevindingen van de Algemene RekenkamerMinisteriële verantwoordelijkheidGegevensuitwisselingWerking controlebeleid in 2004Conclusie en aanbevelingen3.1.3 EnergiepremieregelingOordeel3.1.4 IT-beheerSituatie 2003Stand van zaken 2004Conclusies3.1.5 16+3.1.6 Financieel beheer RijksgebouwendienstInleidingAutomatiseringManagementinformatieJaarafsluitingMededeling bedrijfsvoeringIntegriteitOordeel auditdienstConclusie3.1.7 Bevindingen overige bedrijfsvoering3.1.7.1 Accountantscontrole3.1.7.2 Onderzoek huisvesting justitiële diensten3.2 Opgeloste onvolkomenheden3.2.1 Afwikkeling onvolkomenheden in Audit Actielijst
20043.2.2 Financieel beheer bodemsanering3.2.3 Vervolgbezwaaronderzoek directoraat-generaal MilieuAanleiding voor bezwaaronderzoekAanpak vervolgbezwaaronderzoek 2004Voortgang uitvoering verbeterplanToetsing door auditdienst en DFEZConclusie3.3 Vooruitblik3.3.1 Stedelijke vernieuwing 2000–2004 en bodemsanering
2002–20043.3.2 Stedelijke vernieuwing 2005–20093.4 Conclusies4 REACTIE MINISTER EN NAWOORD ALGEMENE REKENKAMER4.1 Reactie minister4.2 Nawoord Algemene RekenkamerBIJLAGE 1OVERZICHT FOUTEN EN ONZEKERHEDEN IN DE FINANCIËLE
INFORMATIE IN HET JAARVERSLAG 2004 VAN HET MINISTERIE VAN VROM1A: VerplichtingenB: UitgavenC: OntvangstenD: SaldibalansE: Afgerekende voorschottenF: AgentschappenBIJLAGE 2OVERZICHT BEGROTE EN VERANTWOORDE BEDRAGEN MINISTERIE
VAN VROM 2004(bedragen x €1 mln)BIJLAGE 3ONVOLKOMENHEDEN IN HET FINANCIEEL BEHEER, HET MATERIEELBEHEER
EN DE DAARTOE BIJGEHOUDEN ADMINISTRATIES BIJ HET MINISTERIE VAN VROMBIJLAGE 4GEBRUIKTE AFKORTINGENBIJLAGE 5VERKLARENDE WOORDENLIJSTAccountantsrapportAccountantsverklaringAdministratieve systemenAgentschapArtikelgewijze oordeelsvormingBaseline financieel beheer en materieelbeheerBaten-lastendienstBedrijfsvoeringBegrijpelijkheidBeleidsintensiveringenBeleidsprioriteitenBestuurskostenBetrouwbaarheidBezwaaronderzoekBudgetrecht Tweede KamerConformiteit aan wettelijke regels (voor de inhoud)Conformiteit aan wettelijke regels (voor vormvereisten)Departementale accountantsdienst/auditdienst (DAD)Deugdelijke weergaveEuropese aanbestedingsrichtlijnenFinancieel beheerFinancieel Jaarverslag en Saldibalans van het RijkFoutenJaarverslag (departementaal)M&O-beleidMaterieelbeheerOnvolkomenheidOnzeker (onzekerheden)OverdrachtsuitgavenPotentieel bezwaargevalPrestatiegegevenRechtmatigheidRechtspersoon met een wettelijke taak (RWT)Review
 

 
 
 Toon meer van: Extra informatie
 
 

 
 

Informatie over publicatie

 

 

 
 Toon meer van: Gerelateerd
 
 

 
 Publicaties in kamerdossier

Kamerdossier 30100-XIToon alle publicaties in het hoofddossier

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Publicaties referendum

 

 

 

 

 

Authentieke versie (PDF)
bestandsgrootte: 340 Kb

Informatie

Gerelateerd

Printen

Delen

 
 
 
30 100 XIJaarverslag en slotwet ministerie van Volkshuisvesting, Ruimtelijke
Ordening en Milieubeheer 2004nr. 2RAPPORT BIJ HET JAARVERSLAG 2004 VAN HET MINISTERIE VAN VOLKSHUISVESTING,
RUIMTELIJKE ORDENING EN MILIEUBEHEER (XI)Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal's-Gravenhage, 18 mei 2005Hierbij bieden wij u aan het op 10 mei 2005 door ons vastgestelde
«Rapport bij het Jaarverslag 2004 van het Ministerie van Volkshuisvesting,
Ruimtelijke Ordening en Milieubeheer».Algemene Rekenkamerdrs. Saskia J. Stuiveling,presidentJhr. mr. W. M. de Brauw,secretarisInhoudSamenvatting5Audit Actielijst 200510   1Inleiding161.1Rapport bij het Jaarverslag16 1.2Het Ministerie van VROM17 1.3Opzet van het onderzoek181.4Leeswijzer20    2Jaarverslag222.1Financiële informatie en saldibalans222.2Informatie over de bedrijfsvoering252.3Informatie over beleid25    3Beheer ministerie283.1(Ernstige) onvolkomenheden283.1.1Financiële functie28 3.1.2Huursubsidie293.1.3Energiepremieregeling32 3.1.4IT-beheer343.1.516+35 3.1.6Financieel beheer Rijksgebouwendienst35 3.1.7Bevindingen overige bedrijfsvoering38 3.2Opgeloste onvolkomenheden393.2.1Afwikkeling onvolkomenheden in
Audit Actielijst 2004393.2.2Financieel beheer bodemsanering393.2.3Vervolgbezwaaronderzoek directoraat-generaal
Milieu393.3Vooruitblik41 3.3.1Stedelijke vernieuwing 2000–2004
en bodemsanering 2002–200441 3.3.2Stedelijke vernieuwing 2005–200941 3.4Conclusies43   4Reactie minister en nawoord Algemene Rekenkamer454.1Reactie minister454.2Nawoord Algemene Rekenkamer47    Bijlage 1Overzicht fouten en onzekerheden 200449Bijlage 2Overzicht begrote en verantwoorde bedragen 200454Bijlage 3Overzicht bedrijfsvoering 200455Bijlage 4Gebruikte afkortingen56Bijlage 5Verklarende woordenlijst57SAMENVATTINGDe Algemene Rekenkamer heeft onderzocht of het Jaarverslag 2004 van hoofdstuk
XI, het Ministerie van Volkshuisvesting, Ruimtelijke Ordening en Milieubeheer
(VROM), voldoet aan de eisen die de Comptabiliteitswet 2001 (CW 2001) stelt.
Daarnaast heeft zij de bedrijfsvoering van het ministerie onderzocht en het
financieel beheer en materieelbeheer beoordeeld. In dit rapport zijn het oordeel
en de belangrijkste resultaten van het onderzoek opgenomen.De beoordeelde onderwerpen (financiële informatie, bedrijfsvoering
en beleidsinformatie) hangen onderling nauw samen, en kunnen gezien worden
als een drieluik. De volgende passages vatten de resultaten kort samen. Financiële informatieDe uitgaven van het ministerie in 2004 bedragen: € 3 745,2
miljoen. De verplichtingen bedragen € 3 757,7 miljoen, en de
ontvangsten € 274,9 miljoen.Het onderzoek naar de rechtmatigheid van het Jaarverslag 2004 van hoofdstuk
XI, het Ministerie van VROM, heeft de volgende resultaten opgeleverd.De financiële informatie in het Jaarverslag 2004 van het Ministerie
van VROM voldoet niet geheel aan de gestelde eisen. De reden is dat kwantitatieve
en kwalitatieve tolerantiegrenzen zijn overschreden, waarbij ook de voor het
begrotingshoofdstuk als geheel geldende tolerantiegrens voor fouten is overschreden.
Deze overschrijding is vooral een gevolg van onrechtmatig aangegane verplichtingen
bij artikel 2 «Betaalbaarheid van het wonen» en bij artikel 3
«Duurzame woningen en gebouwen». De onrechtmatig aangegane verplichtingen
betreffen de toekenning van huursubsidie en energiepremies.De auditdienst van het ministerie heeft bij de jaarrekening 2004 van het
ministerie een verklaring met beperking afgegeven omdat hij op grond van kwantitatieve
en kwalitatieve bevindingen van mening is dat de goedkeuringstolerantie met
redelijke mate van zekerheid is overschreden. De oorzaken van deze overschrijding
zijn vooral gelegen in de hiervoor genoemde problemen bij de toekenning van
huursubsidie en energiepremies. Daarnaast is ook bij andere begrotingsartikelen
een aantal onrechtmatig aangegane verplichtingen aangetroffen.Bij de jaarrekening 2004 van de Rijksgebouwendienst heeft de departementale
auditdienst een goedkeurende verklaring afgegeven.BedrijfsvoeringHet onderzoek naar de bedrijfsvoering heeft de volgende resultaten opgeleverd.Op grond van haar bevindingen is de Algemene Rekenkamer van oordeel dat
de onderzochte delen van het financieel beheer, het materieelbeheer en de
daartoe bijgehouden administraties van het Ministerie van VROM in 2004 hebben
voldaan aan de gestelde eisen, met uitzondering van de volgende onderdelen:– het functioneren van de financiële functie van het ministerie– de uitvoering van het controlebeleid voor de huursubsidie;– het beleid ter voorkoming van misbruik en oneigenlijk gebruik
van de Tijdelijke regeling energiepremies 2003;– de IT-aspecten van de bedrijfsvoering voor zover deze onderdeel
zijn van het financieel beheer en materieelbeheer.Op grond van haar bevindingen is de Algemene Rekenkamer van oordeel dat
de onderzochte delen van het financieel beheer, het materieelbeheer en de
daartoe bijgehouden administraties van de Rijksgebouwendienst in 2004 hebben
voldaan aan de gestelde eisen, met uitzondering van de informatiebeveiliging,
onderdelen van het IT-beheer en de totstandkoming van managementinformatie.De Algemene Rekenkamer constateert dat de volgende in 2003 nog bestaande
onvolkomenheden in 2004 zijn opgelost:– het financieel beheer van de bodemsanering, dat zodanig is verbeterd
dat het vanaf 2005 als gewoon aandachtspunt geldt;– de verificatiefunctie van de VROM-Inspectie;– het financieel beheer van het Innovatieprogramma Stedelijke Vernieuwing;– de naleving van de Europese aanbestedingsregels.De belangrijkste bevindingen van het onderzoek naar het financieel beheer
van het ministerie worden hierna kort toegelicht.Vervolgbezwaaronderzoek financieel beheer directoraat-generaal
MilieuDe Algemene Rekenkamer is in 2003 een bezwaaronderzoek gestart naar het
financieel beheer van het directoraat-generaal Milieu. In 2004 heeft het ministerie
een verbeterplan opgesteld. Naar aanleiding van ontwikkelingen in de organisatie
is een alternatieve aanpak ontwikkeld om de taken van het verbeterplan anders
te verdelen. De Algemene Rekenkamer is van mening dat het vervolgbezwaaronderzoek
trager verloopt dan verwacht maar stelt tegelijkertijd vast dat de onvolkomenheden
die aanleiding vormden tot bezwaaronderzoek zijn weggenomen. De Algemene Rekenkamer
heeft daarom besloten tot het stopzetten van het bezwaaronderzoek naar het
financieel beheer directoraat-generaal Milieu. Zij zal de uitvoering van het
verbeterplan overigens wel blijven volgen maar doet dat dan als onderdeel
van haar reguliere rechtmatigheidsonderzoek.Reorganisatie en financiële functieHet Ministerie van VROM heeft in 2004 de ondersteunende processen ingrijpend
gereorganiseerd. Doel van de reorganisatie is de bedrijfsvoering beter en
efficiënter te organiseren, wat moet worden verwezenlijkt door bedrijfsvoeringsprocessen
te centraliseren en te standaardiseren. De reorganisatie vindt plaats tegen
de achtergrond van een omvangrijke personele taakstelling en een grootscheepse
herplaatsing van medewerkers. De Rijksgebouwendienst bleef buiten deze reorganisatie.De Algemene Rekenkamer stelt vast dat de financiële bedrijfsvoering
als gevolg van de reorganisatie ernstig is verstoord, waardoor het ministerie
rechtmatigheidsrisico's heeft gelopen en het financieel beheer moeilijker
controleerbaar was. De Algemene Rekenkamer is daarom van oordeel dat er in
2004 sprake is geweest van een onvolkomenheid in de financiële functie
van het departement. Zij merkt daarbij overigens op dat een deel van de knelpunten
inmiddels is verholpen. De Algemene Rekenkamer beveelt de minister aan om
in 2005 actief toe te blijven zien op de juiste werking van de financiële
processen en de nieuwe administratieve organisatie verder te stroomlijnen
en vast te leggen.HuursubsidieHet Ministerie van VROM draagt de uitvoering van de huursubsidie per 1 januari
2006 aan de Belastingdienst over. Het is de Algemene Rekenkamer gebleken dat
er nog onduidelijkheid bestaat over de exacte verdeling van verantwoordelijkheden
tussen de minister van VROM en de staatssecretaris van Financiën. Hierdoor
bestaat het risico dat het voor de Tweede Kamer onduidelijk is welke bewindspersoon
zij moet aanspreken.De Algemene Rekenkamer is verder van oordeel dat er ernstige onvolkomenheden
voorkomen in de uitvoering van het controlebeleid voor de huursubsidie. Dit
oordeel wordt vooral ingegeven door aanhoudende knelpunten in de uitvoering
van de gegevensuitwisseling tussen het huursubsidiesysteem en de Gemeentelijke
Basisadministratie en de afhandeling van signalen over ontbrekende of foutieve
bewoningsgegevens.De Algemene Rekenkamer acht de onvolkomenheden dusdanig ernstig dat zij
conform artikel 88, lid 1 van de CW 2001 bezwaar heeft gemaakt tegen het financieel
beheer voor de huursubsidie. Conform artikel 88 lid 2 van de CW 2001 heeft
zij de minister op 8 april 2005 verzocht de Algemene Rekenkamer binnen
een maand in kennis te stellen van hetgeen tot opheffing van het bezwaar kan
leiden.De Algemene Rekenkamer verwacht van de minister dat zij in samenspraak
met de staatssecretaris van Financiën plannen opstelt voor de aanpak
van de actuele problemen en voor de vormgeving van het M&O-beleid na de
overdracht van de uitvoering.Informatiebeveiliging en IT-beheerDe Algemene Rekenkamer constateert nog een onvolkomenheid bij de informatiebeveiliging
en het IT-beheer voor zover deze onderdeel zijn van het financieel beheer
en materieelbeheer. De afhankelijkheids- en kwetsbaarheidanalyses en beveiligingsplannen
zijn verouderd. Het ministerie voldoet voor de belangrijke systemen nog niet
aan de vereisten van de Wet bescherming persoonsgegevens.Verder vindt de Algemene Rekenkamer dat het ministerie nog onvoldoende
heeft uitgewerkt hoe de taken en verantwoordelijkheden rond de informatiebeveiliging
zijn verdeeld met de externe partij aan wie het beheer van de IT is uitbesteed.De Algemene Rekenkamer beveelt het ministerie aan om met voorrang de informatiebeveiliging
in te bedden in de organisatie, de afhankelijkheids- en kwetsbaarheidanalyses
te actualiseren en concrete invulling te geven aan het opdrachtgeverschap
bij het contract met de externe partij.Financieel beheer RijksgebouwendienstDe Algemene Rekenkamer is van mening dat het financieel beheer van de
Rijksgebouwendienst als geheel is verbeterd maar oordeelt dat er nog wel sprake
is van een onvolkomenheid in het financieel beheer van de Rijksgebouwendienst.
Deze betreft in de eerste plaats de informatiebeveiliging en het IT-beheer
en in de tweede plaats de totstandkoming van managementinformatie. Doordat
de Rijksgebouwendienst de stand van de voorzieningen door het jaar heen onvoldoende
actualiseert is de managementinformatie nog niet helemaal op orde. In de derde
plaats behoeft het materieelbeheer nog verbetering. De Algemene Rekenkamer
beveelt de Rijksgebouwendienst aan zijn verbeterplannen sneller te implementerenAlgemeen oordeelDe Algemene Rekenkamer signaleert tegengestelde ontwikkelingen in het
financieel beheer van het Ministerie van VROM. Enerzijds is er sprake van
een duidelijke achteruitgang op twee belangrijke onderdelen: de huursubsidie
en de financiële functie. De ernstige onvolkomenheid in de uitvoering
van het controlebeleid voor de huursubsidie heeft ertoe geleid dat de Algemene
Rekenkamer bezwaar heeft aangekondigd tegen het op dit terrein gevoerde financieel
beheer. Anderzijds geldt voor een aantal onderwerpen die door de Algemene
Rekenkamer meerdere jaren zijn onderzocht dat de verbeteringen overheersen.
Zo kon het bezwaaronderzoek naar het financieel beheer van het directoraat-generaal
Milieu worden stopgezet, zijn vier onvolkomenheden opgeheven en is er bij
de Rijksgebouwendienst, ondanks het oordeel onvolkomenheid, sprake van een
langzame doch gestage verbetering.Voor 2005 vraagt de Algemene Rekenkamer aandacht voor de aanpak van de
onvolkomenheden in het financieel beheer en voor de toekenning en de afrekening
van de meerjarenbudgetten voor stedelijke vernieuwing en bodemsanering.Informatie over de bedrijfsvoeringHoewel dat niet verplicht is, bevat de bedrijfsvoeringsparagraaf een mededeling
bedrijfsvoering, waarmee de minister expliciet aangeeft dat het managementcontrolesysteem
naar behoren heeft gefunctioneerd en dat het ministerie op gestructureerde
wijze aandacht heeft besteed aan de bedrijfsprocessen. De Algemene Rekenkamer
heeft hier waardering voor. De mededeling van de minister van VROM omvat de
hele bedrijfsvoering, zowel de primaire als de ondersteunende processen.BeleidsinformatieDe Algemene Rekenkamer heeft de beleidsinformatie in het Jaarverslag 2004
onderzocht. Zij concludeert dat het Ministerie van VROM op dit punt heeft
voldaan aan de verslaggevingseisen en dat de in het Jaarverslag opgenomen
beleidsinformatie op de deugdelijke wijze tot stand is gekomen.De Algemene Rekenkamer heeft onderzocht in welke mate het jaarverslag
2004 inzicht biedt in de gerealiseerde doelen, prestaties en middelen. Zij
heeft vastgesteld dat de concreetheid van informatie over doelen aanzienlijk
is toegenomen in vergelijking met 2003 en dat het ministerie goed scoort bij
het zichtbaar maken van de geleverde prestaties. Zij heeft verder vastgesteld
dat de te realiseren prestaties bij een aantal beleidsartikelen nog beter
gekoppeld kunnen worden aan de operationele doelen en aan de daarmee gemoeide
uitgaven.Reactie minister van VROMDe minister van VROM heeft, mede namens de staatssecretaris van het Ministerie
van Financiën, op 9 mei 2005 gereageerd op de brief van de Algemene
Rekenkamer van 8 april 2005, waarin bezwaar gemaakt werd tegen het financieel
beheer voor de uitvoering van de huursubsidie. Bij haar reactie heeft zij
een verbeterplan gevoegd voor de uitvoering van de huursubsidie in het tijdvak
tot en met 31 december 2005. Het plan geeft allereerst een beschrijving
van de context waarbinnen de knelpunten in de uitvoering van het controlebeleid
zijn ontstaan. De minister gaat daartoe in op problemen die zich vanaf 2002
hebben voorgedaan bij de uitvoering van de huursubsidie en op
de gevolgen van de komende overdracht van de uitvoering van de huursubsidie
aan de Belastingdienst. Het plan bevat verder een analyse van de oorzaken
van de verschillende knelpunten en een schets van de wijze waarop deze zullen
worden aangepakt, met bijbehorend tijdpad en verantwoordelijkheden. De belangrijkste
maatregelen betreffen de borging van een toereikende afhandeling van de uitvalrapportages
voor de gegevenskoppeling met de GBA. Het Verbeterplan bevat verder een beschrijving
van het M&O-beleid zoals dat zal worden gevoerd na de overdracht van de
uitvoering aan de Belastingdienst.De minister van VROM geeft daarnaast in haar reactie van 2 mei 2005
op het Rapport bij het Jaarverslag 2004 van het Ministerie van VROM aan dat
zij de aanbevelingen van de Algemene Rekenkamer uit de samenvatting van het
rapport overneemt. Daarnaast heeft de minister diverse verbeteracties aangekondigd
naar aanleiding van de in de Audit Actielijst opgenomen onvolkomenheden en
aandachtspunten.Over de knelpunten in de financiële functie merkt de minister op
dat zij reeds maatregelen heeft getroffen en dat het lijnmanagement en het
audit committee toezicht zullen uitoefenen op het juiste verloop van de financiële
processen en de verdere vastlegging van de nieuwe administratieve organisatie.Voor de Tijdelijke regeling energiepremies 2003 is de minister van mening
dat het in 2004 gevoerde herstelbeleid adequaat is geweest en dat de door
de Algemene Rekenkamer geconstateerde tekortkomingen in eerdere jaren zijn
veroorzaakt. De minister zal de aanbeveling invullen om de regeling voor energiepremies
voor CO2-reductie zodanig op te zetten dat het M&O-beleid toereikend
is.De aanbeveling om de bedrijfsprocessen van de Rijksgebouwendienst periodiek
op integriteitsrisico's door te lichten neemt de minister niet over. Zij is
van mening dat inmiddels maatregelen zijn getroffen en dat de aandacht voor
integriteit op diverse momenten in de processen is opgenomen.Nawoord Algemene RekenkamerDe Algemene Rekenkamer is van oordeel dat de maatregelen die de minister
in het verbeterplan voor de uitvoering van de huursubsidie aankondigt, in
opzet toereikend zijn voor het opheffen van de knelpunten in de uitvoering
van de huursubsidie. De Algemene Rekenkamer heeft daarom besloten het bezwaar
op te heffen. Zij zal in de komende periode nauwgezet de voortgang van de
verbetermaatregelen volgen.De Algemene Rekenkamer merkt verder op dat de minister van VROM op grond
van de CW 2001 verantwoordelijk is voor het beheer van de begroting van haar
ministerie. Daarin verandert door de overdracht van de uitvoering van de huursubsidie
aan de Belastingdienst in essentie niets.De Algemene Rekenkamer waardeert de toezegging van de minister de in de
samenvatting van het Rapport bij het Jaarverslag opgenomen aanbevelingen op
te volgen. Zij vraagt daarbij nog wel aandacht voor de uitwerking van de niet
expliciet door de minister genoemde aandachtspunten van de Algemene Rekenkamer.1 INLEIDING1.1 Rapport bij het JaarverslagDe Algemene Rekenkamer heeft onderzocht of het Jaarverslag 2004 van hoofdstuk
XI, het Ministerie van Volkshuisvesting, Ruimtelijke Ordening en Milieubeheer
(VROM), voldoet aan de eisen die de Comptabiliteitswet 2001 (CW 2001) stelt.
Daarnaast heeft zij de bedrijfsvoering van het ministerie onderzocht en het
financieel beheer en materieelbeheer beoordeeld. In dit rapport vindt u het
oordeel en de belangrijkste resultaten van het onderzoek.In figuur 1 staat wat de Algemene Rekenkamer wanneer onderzoekt en voor
wie zij dat doet.1.2 Het Ministerie van VROMHet Ministerie van VROM draagt de verantwoordelijkheid voor het beleid
op het terrein van wonen, ruimte en milieu. Het beleidsprogramma van het ministerie
richt zich er de komende jaren op de stagnatie in woningbouwproductie
en herstructurering te doorbreken, ontwikkelingsplanologie in te zetten als
aanpak in de ruimtelijke ordening en duurzame productie en consumptie te stimuleren.
In 2004 heeft VROM in het kader van deregulering, een snelle en transparante
besluitvorming en eenvoudige procedures, zijn regelgeving doorgelicht en heeft
een start gemaakt met het invoeren van een integrale VROM-vergunning. Naar
verwachting kan de vergunning in 2007 in werking treden.Het Ministerie van VROM kenschetst zichzelf als een beleidsdepartement
dat kaders stelt via nota's en wet- en regelgeving. Daarnaast verstrekt het
ministerie veel subsidies: de huursubsidie en de subsidies voor stedelijke
vernieuwing en bodemsanering zijn daarvan de belangrijkste voorbeelden.De beleidsgerichte organisatieonderdelen zijn de directoraten-generaal
Wonen, Ruimte en Milieu, de baten-lastendienst Rijksgebouwendienst en de VROM-Inspectie.
De Rijksgebouwendienst is het grootste «onroerendgoedbedrijf»
in Nederland. De organisatie schaft gebouwen aan, ontwikkelt zelf nieuwe huisvesting,
verhuurt en beheert deze en zorgt dat gebouwen afgestoten worden. De ondersteunende
functies zijn sinds 1 juli 2004 ondergebracht bij een nieuw opgerichte
Gemeenschappelijke Dienst. Ten slotte heeft het ministerie een centrale staf.De uitgaven van het ministerie in 2004 bedragen € 3,7 miljard.
De verplichtingen bedragen € 3,8 miljard en de ontvangsten € 0,3
miljard.Binnen het ministerie hebben zich in 2004 de volgende belangrijke ontwikkelingen
voorgedaan. Er is een nieuw bedrijfsvoeringsmodel geïntroduceerd waarvoor
een omvangrijke reorganisatie nodig was. Centralisatie en standaardisatie
van processen moeten de bedrijfsvoering efficiënter maken. Het nieuwe
bedrijfsvoeringsmodel behelst verder een «marktanaloge» aanpak,
wat betekent dat de beleidsdirecties de benodigde ondersteuning, advisering
en uitvoering gaan «inkopen» bij de nieuwe Gemeenschappelijke
Dienst.Verder is er een centrale administratie ingericht, het VROM Administratiekantoor.
Deze centrale administratie voert financieel administratieve processen uit
voor het gehele departement, met uitzondering van de Rijksgebouwendienst.In juli 2004 hebben ongeveer 1 090 personen in de ondersteuning een
andere functie gekregen. Daarnaast is een personele taakstelling gerealiseerd
die heeft geleid tot een personeelsreductie van circa 590 fte. Verder is in
2004 de IT-infrastructuur (inclusief het beheer) van het ministerie uitbesteed
aan een externe leverancier.Een andere belangrijke ontwikkeling is de uitplaatsing van het subsidieproces.
De uitvoering van alle subsidieregelingen van het ministerie, met uitzondering
van de huursubsidie, is overgegaan naar Senter/Novem. De minister van VROM
heeft de uitvoering op contractbasis opgedragen aan Senter/Novem. De uitvoering
van de huursubsidie wordt per 1 januari 2006 overgedragen aan de Belastingdienst.1.3 Opzet van het onderzoekDe Algemene Rekenkamer heeft op basis van de risicoanalyse 2004 en de
Audit Actielijst 2004 een onderzoeksprogramma opgesteld voor het jaarlijkse
rechtmatigheidsonderzoek bij het Ministerie van VROM. De Algemene Rekenkamer
heeft aandacht besteed aan de volgende onderwerpen:– financiële functie van het departement;– huursubsidie;– Tijdelijke regeling energiepremie 2003 (EPR 2003);– vervolgbezwaaronderzoek DG-Milieu;– informatiebeveiliging en IT-beheer;– personele uitgaven aan hogere ambtenaren;– financieel beheer Rijksgebouwendienst;– plan van aanpak financieel beheer bodemsanering;– afrekening en toekenning meerjarenbudgetten Investeringsbudget
Stedelijke Vernieuwing (ISV) en bodemsanering;– taakstelling en reorganisatie;– VBTB-conformiteit van het jaarverslag 2004.In maart 2005 is het rapport Voortgang bodemsanering van de Algemene Rekenkamer verschenen. In dit rapport doet de Algemene
Rekenkamer verslag van haar onderzoek naar het bodemsaneringsbeleid van het
Ministerie van VROM. De belangrijkste conclusie van de Algemene Rekenkamer
is dat de minister van VROM onvoldoende grip heeft op de bodemsaneringsoperatie.
Hierdoor is onzeker of de negatieve milieuerfenis en de risico's die dit met
zich meebrengt voor toekomstige generaties, zullen worden weggenomen.De Algemene Rekenkamer heeft onderzoek gedaan naar de personele uitgaven
aan hogere ambtenaren bij het Rijk. Dit onderzoek is uitgevoerd op verzoek
van het kabinet. De resultaten van dit onderzoek staan in het rapport Beloning van hogere ambtenaren bij het Rijk, dat gepubliceerd
is op 26 april 2005.De Algemene Rekenkamer heeft zoals ieder jaar reviews uitgevoerd op de
controles van de departementale auditdienst. Dit doet zij om vast te kunnen
stellen of zij bij haar oordeelsvorming gebruik kan maken van de werkzaamheden
van de auditdienst.Figuur 2 geeft weer wat de werkzaamheden van de Algemene Rekenkamer en
de departementale auditdienst zijn, en welke verschillen daartussen bestaan.1.4 LeeswijzerDit Rapport bij het Jaarverslag 2004 van hoofdstuk
XI, het Ministerie van VROM, omvat behalve een samenvatting en een inleiding
twee hoofdstukken, te weten: Jaarverslag (hoofdstuk 2) en Beheer ministerie
(hoofdstuk 3).Direct na de samenvatting is de Audit Actielijst 2005 (AAL 2005) opgenomen.
Deze bouwt voort op de AAL 2004. De AAL laat zien op welke punten de Algemene
Rekenkamer vindt dat het ministerie actie moet ondernemen. Het overzicht meldt
ook de verbetermaatregelen die de minister heeft aangekondigd en de termijn
waarbinnen ze moeten leiden tot verbetering. Ook biedt de AAL inzicht in de
voortgang van verbeteracties die de minister eerder heeft ingezet.Hoofdstuk 2 beschrijft het oordeel van de Algemene Rekenkamer over het
jaarverslag en de saldibalans van het Ministerie van VROM.Hoofdstuk 3, dat gewijd is aan de bedrijfsvoering van het ministerie,
bevat het oordeel van de Algemene Rekenkamer over het financieel beheer en
materieelbeheer van het ministerie. Ook de ontwikkelingen in het beheer worden
beschreven.De reactie van de minister op het conceptrapport en het bijbehorende nawoord
van de Algemene Rekenkamer zijn opgenomen in hoofdstuk 4.Dit rapport telt verder vijf bijlagen. In bijlage 1, 2 en 3 staan overzichten
die de resultaten van het rechtmatigheidsonderzoek schematisch weergeven.
In bijlage 1 staan alle fouten en onzekerheden op een rijtje, in bijlage 2
de begrote en verantwoorde bedragen en in bijlage 3 de ernstige onvolkomenheden
en onvolkomenheden. Bijlage 4 bevat de gebruikte afkortingen en bijlage 5
is een verklarende woordenlijst.2 JAARVERSLAGDe Algemene Rekenkamer heeft het Jaarverslag 2004 van hoofdstuk XI, het
Ministerie van VROM, beoordeeld. Zij heeft onderzocht of het ministerie het
geld volgens de regels heeft uitgegeven en in het jaarverslag daarover goed
verantwoording aflegt. Waar dit niet het geval is, spreekt de Algemene Rekenkamer
van een onrechtmatigheid of van een ondeugdelijke weergave.In dit hoofdstuk staat het oordeel van de Algemene Rekenkamer over het
jaarverslag als geheel. Dit oordeel is opgebouwd uit deeloordelen over de
volgende onderdelen van het jaarverslag:– financiële informatie en saldibalans;– informatie over bedrijfsvoering;– informatie over beleid.Deze deeloordelen komen aan de orde in de volgende paragrafen.De Algemene Rekenkamer komt tot deze oordelen op basis van bevindingen
uit haar onderzoek.Oordeel jaarverslagHet jaarverslag over 2004 van het Ministerie van VROM voldoet niet geheel
aan de eisen die de Comptabiliteitswet 2001 stelt. De reden is dat kwantitatieve
en kwalitatieve tolerantiegrenzen zijn overschreden, waarbij ook de voor hoofdstuk
XI geldende tolerantiegrens voor fouten is overschreden.2.1 Financiële informatie en saldibalansDe CW 2001 stelt de volgende eisen aan financiële informatie:– rechtmatig totstandgekomen;– op deugdelijke wijze weergegeven;– overeenkomstig de verslaggevingseisen opgesteld.Oordeel financiële informatieDoor tekortkomingen in het controlebeleid voor huursubsidie en tekortkomingen
in het M&O-beleid voor de Tijdelijke regeling Energiepremies 2003 zijn
kwalitatieve en kwantitatieve tolerantiegrenzen overschreden. De financiële
informatie in het jaarverslag over 2004 van het Ministerie van VROM voldoet
daardoor niet geheel aan de eisen die de CW 2001 stelt. Een bedrag van naar
schatting € 37 miljoen aan verplichtingen is onrechtmatig aangegaan.
Dit bedrag betreft de meest waarschijnlijke fout. De bijbehorende maximale
fout is hoger dan dit bedrag en overschrijdt de kwantitatieve tolerantiegrens
van 1% van de totale verplichtingen in de verantwoordingsstaat.Met «financiële informatie» wordt bedoeld:– alle verplichtingen, uitgaven, ontvangsten in de verantwoordingsstaat
over het ministerie en de toelichting daarbij;– alle baten, lasten, kapitaaluitgaven, kapitaalontvangsten, balansposten
in de verantwoordingsstaat over de baten-lastendiensten en de toelichting
daarbij. Bij het Ministerie van VROM gaat het om de Rijksgebouwendienst.Verantwoordingsstaat ministerie en toelichtingOnderstaand overzicht laat de totaalbedragen zien waaruit de verantwoordingsstaat
2004 is opgebouwd en de fouten, onzekerheden en onvolledigheden die de Algemene
Rekenkamer heeft geconstateerd.Overzicht 1 Bedragen van de verantwoordingsstaat 2004,
Ministerie van VROM (x € miljoen) VerplichtingenUitgavenOntvangsten Totaalbedragen verantwoordingsstaat3 757,73 745,2274,9 Belangrijke fouten en onzekerheden144,5–– Overige fouten en onzekerheden210,26,30,4Totaalbedrag fouten en onzekerheden54,76,30,4Onzekerheid over de volledigheid3Circa 1,3––1 Dit is het totaal van fouten en onzekerheden die de tolerantiegrenzen op artikelniveau overschrijden. In bijlage
1 worden deze fouten en onzekerheden nader toegelicht.2 Dit is het totaal van fouten en onzekerheden die de tolerantiegrenzen
op artikelniveau niet overschrijden.3 Dit bedrag is niet nauwkeurig te schatten en is daarom niet
meegenomen in het totaalbedrag van fouten en onzekerheden.In bijlage 1 worden de belangrijke fouten en onzekerheden nader toegelicht.
Het totaal aan fouten overschrijdt de tolerantiegrens voor fouten van 1% van
de totale verantwoordingsstaat.De departementale auditdienst heeft bij de jaarrekening 2004 van het ministerie
van VROM een verklaring met beperking afgegeven omdat hij op grond van kwantitatieve
en kwalitatieve bevindingen van mening is dat de goedkeuringstolerantie met
redelijke mate van zekerheid is overschreden. De oorzaken van deze overschrijding
zijn gelegen in tekortkomingen in de uitvoering van het controlebeleid huursubsidie
en tekortkomingen in het M&O-beleid van de Tijdelijke regeling energiepremies
2003. De tekortkomingen hebben in beide gevallen geleid tot onrechtmatig aangegane
verplichtingen. Daarnaast zijn bij de overige begrotingsartikelen ook een
aantal onrechtmatig aangegane verlichtingen aangetroffen.De Algemene Rekenkamer vestigt de aandacht op de toelichting op de verantwoordingsstaat
in het jaarverslag van het ministerie. Hierin wordt ingegaan op de M&O-gevoeligheid
van enkele regelingen en de maatregelen die het ministerie heeft getroffen
om misbruik en oneigenlijk gebruik te voorkomen en te bestrijden. De beperkingen
die inherent zijn aan het M&O-beleid, leiden ertoe dat een bepaalde onzekerheid
over de rechtmatigheid van deze geldstromen aanwezig blijft.Het bedrag aan verplichtingen en uitgaven bevat in totaal € 89,9
miljoen respectievelijk € 6,3 miljoen aan overschrijdingen (zie
bijlage 2). Als de Staten-Generaal niet akkoord gaan met de desbetreffende
Slotwetmutaties, zal de Algemene Rekenkamer haar oordeel over de financiële
informatie in het jaarverslag mogelijk moeten herzien.Verantwoordingsstaat baten-lastendienst en toelichtingDe jaarrekening van de Rijksgebouwendienst, opgenomen in een aparte agentschapsverantwoording
naast die van het ministerie, geeft een totaal aan baten te zien van bijna € 1,34
miljard en circa € 1,3 miljard aan lasten. De Rijksgebouwendienst
beheert voor circa € 4,3 miljard aan grond en gebouwen.1 De Algemene Rekenkamer heeft geconstateerd dat er geen belangrijke fouten en/of onzekerheden zijn met betrekking tot de rechtmatigheid
en/of de deugdelijke weergave en/of het voldoen aan de verslaggevingsvoorschriften.Toelichting op de jaarrekening van de RijksgebouwendienstDe egalisatierekening is een actiefpost op de balans van de Rijksgebouwendienst.
Per 31 december 2004 bedraagt deze post € 597 miljoen.De Algemene Rekenkamer is van mening dat de toelichting op de egalisatierekening
in de Jaarrekening 2004 van de Rijksgebouwendienst technisch gesproken correct
is. De toelichting is verbeterd ten opzichte van 2003 maar kan op een aantal
punten nog duidelijker. De Algemene Rekenkamer is van plan in haar rechtmatigheidsonderzoek
2005 een aantal posten op de balans van de Rijksgebouwendienst diepgaander
te onderzoeken, waaronder de egalisatierekening.Oordeel saldibalans en toelichtingDe saldibalans 2004 van het Ministerie van VROM en de toelichting daarop
voldoen aan de eisen die de CW 2001 stelt, met uitzondering van de volgende
posten. Op de post Liquide middelen1 is de tolerantie
voor fouten overschreden. De fout betreft een bedrag van € 1 152
dat in 2005 is ontvangen en aan 2004 is toegerekend.Op de post extra comptabele schulden is de tolerantie voor fouten en onzekerheden
overschreden wegens onjuiste en dubbele vastleggingen voor een totaal bedrag
van € 0,5 miljoen.Onderstaand overzicht laat de totaalbedragen zien waaruit de saldibalans
2004 is opgebouwd en de fouten, onzekerheden en onvolledigheden die de Algemene
Rekenkamer heeft geconstateerd.Overzicht 2 Saldibalans per 31 december 2004, Ministerie
van VROM (x € miljoen)Totaalsaldo (debet + credit)27 322Beoordeeld totaal saldibalans debet + credit113 387 Totaal van fouten en onzekerheden die de tolerantiegrenzen per
saldibalanspost overschrijden (zie bijlage 1)< 1 0,5 Overige fouten en onzekerheden3,0Totaalbedrag fouten en onzekerheden3,5 Onzekerheid over de volledigheid2–1 Uitgaven en ontvangsten ten laste van de begroting en tegenrekeningen
tellen niet mee voor het beoordeelde totaal.2 Dit bedrag is niet nauwkeurig te schatten en is daarom niet
meegenomen in het totaalbedrag van fouten en onzekerheden.In bijlage 1 worden de belangrijke fouten en onzekerheden nader toegelicht.
Het totaal aan fouten en onzekerheden valt binnen de tolerantiegrenzen voor
goedkeuring van de saldibalans. De tolerantiegrens voor fouten en onzekerheden
bedraagt 1% respectievelijk 3% van het beoordeelde totaal van de saldibalans
in zijn geheel. Voor de Rekening Courant Rijkshoofdboekhouding en de liquide
middelen geldt een tolerantiegrens van 0%.Het totaal aan openstaande voorschotten dat is afgerekend, bedraagt € 1 955
miljoen. De Algemene Rekenkamer stelt vast dat deze afrekeningen aan de eisen
voldoen.2.2 Informatie over de bedrijfsvoeringInformatie over de bedrijfsvoering is opgenomen in de bedrijfsvoerings-paragraaf.
Bij het Ministerie van VROM gaat deze paragraaf over de volgende onderwerpen:– misbruik en oneigenlijk gebruik van de Energiepremieregeling 2003
(zie § 3.1.3);– uitvoering huursubsidie (zie § 3.1.2);– M&O-beleid huursubsidie (zie § 3.1.2);– controlebeleid bodemsanering (zie § 3.2);– reorganisatie ondersteunende bedrijfsprocessen (zie § 3.1.1);– inkoopproces van de Rijksgebouwendienst (zie § 3.1.6).Hoewel dat niet verplicht is, bevat de bedrijfsvoeringsparagraaf een mededeling
bedrijfsvoering, waarmee de minister expliciet aangeeft dat het managementcontrolesysteem
naar behoren heeft gefunctioneerd en dat het ministerie op gestructureerde
wijze aandacht heeft besteed aan de bedrijfsprocessen. De Algemene Rekenkamer
heeft hier waardering voor. De mededeling van de minister van VROM omvat de
hele bedrijfsvoering, zowel de primaire als de ondersteunende processen.Aan de mededeling bedrijfsvoering van de minister liggen deelmededelingen
van de afzonderlijke diensten ten grondslag. De departementale auditdienst
heeft vastgesteld dat bij de meeste diensten het totstandkomingsproces van
de deelmededeling onvoldoende is gedocumenteerd, waardoor de totstandkoming
onvoldoende controleerbaar is. Aangezien het proces verder wel goed is verlopen
en tot plausibele uitkomsten heeft geleid, ziet de Algemene Rekenkamer hierin
eerder een verbeterpunt dan een onvolkomenheid.Oordeel informatie over de bedrijfsvoeringDe informatie over de bedrijfsvoering in het Jaarverslag 2004 van het
Ministerie van VROM is op deugdelijke wijze totstandgekomen. De informatie
over de bedrijfsvoering voldoet aan de verslaggevingseisen.2.3 Informatie over beleidBij het beoordelen van de kwaliteit van beleidsinformatie kijkt de Algemene
Rekenkamer naar de wijze waarop de informatie over het beleid tot stand komt
en naar de mate waarin deze voldoet aan de verslaggevingseisen. Ook onderzoekt
zij of de jaarverslagen «VBTB-conform» zijn. Dat is het geval
wanneer de beleidsinformatie in de jaarverslagen een goed antwoord geeft op
de drie zogenoemde H-vragen:– Hebben we bereikt wat we ons hadden voorgenomen?– Hebben we daarvoor gedaan wat we van plan waren te doen?– Heeft het gekost wat het zou kosten?Deze drie H-vragen zijn gespiegeld aan de drie W-vragen die in de begrotingen
van de ministeries zijn terug te vinden:– Wat willen we bereiken?– Wat gaan we daarvoor doen?– Wat mag het kosten?De departementale auditdienst heeft vastgesteld dat het ministerie de
rijksbrede kaders voor de deugdelijkheid van prestatiegegevens slechts in
beperkte mate heeft vertaald in VROM-specifieke regelgeving.Oordeel informatie over beleidDe informatie over het gevoerde beleid in het Jaarverslag 2004 van het
Ministerie van VROM is op deugdelijke wijze totstandgekomen en voldoet aan
de verslaggevingseisen.VBTB-conformiteitDe Algemene Rekenkamer heeft bij het Ministerie van VROM onderzoek gedaan
op basis van de vraag: «In welke mate worden voor de operationele doelstellingen,
waarvoor in de begroting 2004 concreet inzicht werd geboden in de beoogde
doelen, prestaties en middelen (de drie W-vragen), ook de gerealiseerde doelen,
prestaties en middelen (de drie H-vragen) concreet beantwoord in het jaarverslag?»De uitkomsten zijn vergeleken met de uitkomsten van het Jaarverslag 2003.
Daarnaast hebben we onderzocht of de W-vragen concreter of juist abstracter
naar voren komen in de begroting 2005. De resultaten van dit onderzoek vindt
u in onderstaande figuren, die wij daaronder toelichten.De Algemene Rekenkamer concludeert dat het Ministerie van VROM in het
begrotingsjaar 2004 vooruitgang heeft geboekt in vergelijking met het jaar
2003 op het punt van de aansluiting tussen begroting en jaarverslag en wel
op de volgende onderdelen:– De mate van concreetheid van informatie over doelen is aanzienlijk
toegenomen in vergelijking met 2003, maar kan nog beter.– VROM scoort goed op de mate van concreetheid van informatie over prestaties. Een gedeelte van deze goede score wordt overigens verklaard,
doordat de W2-vraag (Wat gaan we daarvoor doen?) als geheel goed wordt beoordeeld
in die gevallen waarin het ministerie deels terugkomt op beoogde prestaties.– De te realiseren prestaties kunnen bij een aantal beleidsartikelen
nog beter gekoppeld worden aan de operationele doelen en aan de daarmee gemoeide
uitgaven. In vergelijking met 2003 is op dit punt geen vooruitgang geboekt.3 BEHEER MINISTERIEDit hoofdstuk beschrijft de bevindingen van de Algemene Rekenkamer over
de bedrijfsvoering van het ministerie. Bedrijfsvoering is de (interne) sturing
en beheersing van de primaire en ondersteunende processen en is gericht op
het realiseren van taken en doelen van de organisatie. Onder de bedrijfsvoering
vallen:– het financieel beheer en materieelbeheer en de daartoe bijgehouden
administraties;– de controle door de departementale auditdienst;– de totstandkoming van de financiële informatie, bedrijfsvoeringsinformatie
en beleidsinformatie in het jaarverslag.De Algemene Rekenkamer baseert haar oordelen op eisen die de CW 2001 stelt
aan de onderdelen van de bedrijfsvoering.Dit hoofdstuk geeft eerst een beschrijving van de onvolkomenheden die
de Algemene Rekenkamer heeft aangetroffen in de bedrijfsvoering (§ 3.1).
Daarna wordt in § 3.2 een kort overzicht gegeven van de onvolkomenheden
die het ministerie in 2004 heeft opgeheven. Vervolgens wordt een vooruitblik
gegeven op het rechtmatigheidsonderzoek 2005 (§ 3.3). In de conclusie
is tot slot het oordeel te vinden over het financieel beheer, het materieelbeheer
en de daartoe bijgehouden administraties (§ 3.4). Hier wordt ook
de ontwikkeling van de bedrijfsvoering in de afgelopen drie jaar weergegeven
met een figuur.3.1 (Ernstige) onvolkomenheden3.1.1 Financiële functieHet Ministerie van VROM heeft in 2004 de ondersteunende processen ingrijpend
gereorganiseerd. Doel van de reorganisatie is de bedrijfsvoering beter en
efficiënter te organiseren, wat moet worden verwezenlijkt door bedrijfsvoeringsprocessen
te centraliseren en te standaardiseren. De reorganisatie vindt plaats tegen
de achtergrond van een omvangrijke personele taakstelling en een grootscheepse
herplaatsing van het overgebleven personeel. Door de personele veranderingen
is veel kennis over procedures verloren gegaan.Het ministerie heeft een aantal maatregelen getroffen om de risico's te
beheersen die met de reorganisatie samenhangen. De beheersingsmaatregelen
hebben echter niet kunnen voorkomen dat de financiële processen in de
tweede helft van 2004 aanzienlijk zijn verstoord. Zo waren er betalings- en
boekingsachterstanden, problemen bij de werking van het verificatieproces,
problemen bij de archivering, bestond op centraal niveau geen volledig inzicht
in de verplichtingen van de diensten, waren er communicatieproblemen tussen
het centrale administratiekantoor en de diensten, en waren processen nog niet
volledig beschreven. De genoemde knelpunten waren eind februari 2005 deels
verholpen. De werking van het verificatieproces, de registratie van verplichtingen
en de beschrijving van de processen vergen echter nog steeds aandacht.De departementale auditdienst heeft vastgesteld dat de totstandkoming
van de departementale verantwoording nog een knelpunt vormt en dat de eerste
versie van de saldibalans onjuistheden bevatte. Uit aanvullend onderzoek van
de auditdienst is gebleken dat de volledigheid van de verplichtingen
onvoldoende was gewaarborgd door administratieve procedures en interne controles.De departementale auditdienst heeft verder vastgesteld dat het autorisatiebeheer
van het centrale financiële systeem tekortkomingen vertoont. Hierdoor
is de vereiste functiescheiding teniet gedaan, waardoor frauderisico's zijn
ontstaan. Naar verwachting zal het autorisatiebeheer in de loop van 2005 op
orde worden gebracht.De Algemene Rekenkamer heeft waardering voor de manier waarop er binnen
het departement aan is gewerkt de knelpunten weg te nemen die door de reorganisatie
zijn ontstaan. Zij stelt vast dat er op onderdelen sprake is van een positieve
ontwikkeling en merkt op dat de reorganisatie in opzet kan bijdragen aan de
verbetering van het financieel beheer. De Algemene Rekenkamer stelt echter
ook vast dat er veel risico's zijn genomen door midden in de zomerperiode
een complexe en omvangrijke reorganisatie door te voeren. Er is sprake geweest
van een ernstige verstoring van de financiële bedrijfsvoering en een
deel van knelpunten is nog niet verholpen. Het ministerie heeft hierdoor rechtmatigheidsrisico's
gelopen en de controleerbaarheid van het financieel beheer is in het gedrang
geweest. De Algemene Rekenkamer is daarom van oordeel dat er in 2004 sprake
is geweest van een onvolkomenheid in de financiële functie van het departement.
Bij dit oordeel heeft zij de problemen bij het verificatieproces en de registratie
van verplichtingen zwaar meegewogen, omdat daaruit risico's voortvloeien voor
de rechtmatigheid van de uitgaven en verplichtingen.De Algemene Rekenkamer beveelt de minister daarom aan om er in 2005 actief
op toe te blijven zien dat de financiële processen juist verlopen, en
om de nieuwe administratieve organisatie verder te stroomlijnen en vast te
leggen.3.1.2 HuursubsidieDe verplichtingen en uitgaven voor huursubsidie zijn verantwoord op artikel
2: Betaalbaarheid van het wonen. In 2004 bedroegen de verplichtingen en uitgaven
respectievelijk € 1,81 miljard en € 1,84 miljard. De uitvoering
van de huursubsidie wordt in het kader van de Algemene wet inkomensafhankelijke
regelingen per 1 januari 2006 overdragen aan de Belastingdienst.Eerdere bevindingen van de Algemene RekenkamerDe afgelopen vijf jaar heeft de Algemene Rekenkamer jaarlijks aandacht
besteed aan het M&O-beleid voor de huursubsidie. Voor de jaren 2001 en
2003 kwam zij daarbij tot een negatief oordeel. Het oordeel over 2002 luidde
dat er sprake was van een ernstige onvolkomenheid in de bedrijfsvoering. Dit
hield verband met tekortkomingen in de gegevensuitwisseling met de Belastingdienst
en de Gemeentelijke Basisadministratie (GBA) en tekortkomingen in het controlebeleid
voor de huurgegevens.Ministeriële verantwoordelijkheidDaar beleid en uitvoering niet altijd scherp zijn te scheiden is in de
memorie van toelichting op de Algemene wet inkomensafhankelijke regelingen
aangegeven dat de minister van VROM en de staatssecretaris van Financiën
een gedeelde verantwoordelijkheid krijgen voor de uitvoering van de huursubsidie.
Dit laat onverlet dat de staatssecretaris van Financiën
kan worden aangesproken op kwaliteit van de uitvoering en dat de minister
kan worden aangesproken op de kwaliteit van het beleid.1 De minister heeft hierover aan de Tweede Kamer meegedeeld dat de minister
van VROM verantwoordelijk blijft voor de programmagelden, de kwaliteit van
de wet- en regelgeving en de kaders van het beleid ter bestrijding van misbruik
en oneigenlijk gebruik (M&O-beleid)2 De staatssecretaris
van Financiën wordt verantwoordelijk voor de uitvoering van de wetgeving
en de daaraan verbonden regelgeving (waaronder fraudebestrijding).Het is de Algemene Rekenkamer gebleken dat er ondanks deze verantwoordelijkheidsverdeling
op hoofdlijnen nog onduidelijkheid bestaat over hoe de verantwoordelijkheden
tussen de minister van VROM en de staatssecretaris van Financiën exact
zijn verdeeld. Hierdoor bestaat het risico dat het voor de Tweede Kamer onduidelijk
is welke bewindspersoon zij moet aanspreken over de opzet en werking van het
M&O-beleid voor de huursubsidie. Dit zal vooral een probleem blijken,
als tekortkomingen in de opzet en uitvoering van het M&O-beleid resulteren
in onrechtmatige subsidietoekenningen.GegevensuitwisselingDe huursubsidiebeschikking wordt zo veel mogelijk gebaseerd op brongegevens
die het ministerie krijgt via geautomatiseerde gegevensuitwisseling met de
Belastingdienst, de GBA en de verhuurders. De kwaliteit van de gegevens(uitwisseling)
bepaalt daardoor de kwaliteit van de controle op de rechtmatigheid van de
toekenning van huursubsidie. De Algemene Rekenkamer staat in beginsel positief
tegenover het controlebeleid van het ministerie dat op de gegevensuitwisseling
is gebaseerd.Werking controlebeleid in 2004Voor het verantwoordingsjaar 2004 heeft de auditdienst van het Ministerie
van VROM vastgesteld dat tekortkomingen in het controlebeleid op huursubsidie
hebben geleid tot onrechtmatige verplichtingen van naar schatting € 22
miljoen. De financiële fouten zijn een gevolg van knelpunten in de uitvoering
van de gegevensuitwisseling met de GBA en van het niet afhandelen van overzichten
van huursubsidieontvangers waarvoor de koppeling met de GBA mislukt, of resulteert
in een foutsignaal, bijvoorbeeld door discrepanties tussen de GBA en de gegevens
die de aanvrager had verstrekt.Naast de problemen die hebben geleid tot de genoemde financiële fouten
is er een knelpunt bij de controle van eerste aanvragen. Bij een substantieel
deel daarvan komt de opgegeven bewoningssituatie niet overeen met de GBA-gegevens.
Om tijdig te kunnen betalen is in 2004 besloten in strijd met de regelgeving
eerste aanvragen achteraf te controleren. De minister heeft aan de Tweede
Kamer gemeld eerste aanvragen achteraf te zullen controleren, maar heeft daarbij
niet gewezen op het feit dat dit in strijd is met de regelgeving.3De Algemene Rekenkamer onderschrijft het belang van een tijdige subsidietoekenning
maar merkt daarbij op dat het ministerie met de gekozen aanpak een hoog risico
loopt op onjuiste toekenningen. Daarbij komt dat de desbetreffende aanvragers
een definitieve beschikking hebben ontvangen in plaats van een voorschot en
dat er geen sprake is van een gestructureerde nacontroleHet ministerie heeft de controle op huurgegevens van particuliere verhuurders
in 2004 aangepast. Hierdoor is er minder intensief gecontroleerd op onredelijke
huren voor nieuwbouwwoningen en op onredelijke huurverhogingen
voor bestaande woningen. De Algemene Rekenkamer stelt verder vast dat het
ministerie de huurgegevens die worden aangeleverd door de toegelaten instellingen
(corporaties) niet controleert. Het ministerie heeft geen analyse gemaakt
van het risico om huursubsidie toe te kennen op basis van onjuiste huurgegevens.De Inlichtingen- en Opsporingendienst van het Ministerie van VROM krijgt
veelvuldig signalen over fraude met huursubsidie. Een onderzoek dat de Universiteit
van Utrecht uitvoerde in opdracht van VROM maakt duidelijk dat subsidieontvangers
de subsidiebepalende gegevens niet altijd naar waarheid opgeven. De minister
heeft inmiddels aangegeven de uitkomsten te willen betrekken bij het overleg
met de Belastingdienst over de overdracht van de huursubsidie-uitvoering.1 De Algemene Rekenkamer onderschrijft het belang van
dit overleg, maar mist vooralsnog een inhoudelijke standpuntbepaling.Het ministerie heeft aangegeven dat aanvullende controlemaatregelen in
de laatste subsidieperiode die VROM uitvoert, relatief hoge kosten met zich
meebrengen door de beperkte terugverdientijd voor het ministerie. De Algemene
Rekenkamer tekent hierbij aan dat bij de besluitvorming hierover ook de omvang
van de onrechtmatige subsidietoekenningen, het financiële belang van
de Staat en het belang van fraudebestrijding moeten worden meegewogen.Conclusie en aanbevelingenDe Algemene Rekenkamer is van oordeel dat er sprake is van een ernstige
onvolkomenheid in de uitvoering van het controlebeleid voor de huursubsidie.
Zij is tot dit oordeel gekomen op grond van de volgende overwegingen:– Er zijn structurele knelpunten in de uitvoering van de uitwisseling
van gegevens met de GBA.– Er vindt geen gestructureerde afhandeling plaats van signalen
over mislukte koppelingen met de GBA en discrepanties tussen de door aanvrager
verstrekte gegevens en de GBA-gegevens.– Bij de afhandeling van de koppelingsproblemen bij eerste aanvragen
is ten onrechte een definitieve beschikking afgegeven aan huurders.– Het ministerie heeft geen inzicht in de risico's die het loopt,
doordat huurverhogingen beperkt worden gecontroleerd en doordat de gegevens
van de toegelaten instellingen niet gecontroleerd worden.– Het ministerie heeft geen analyse gemaakt van de gevolgen van
de fraudesignalen voor de preventie en detectie van fraude en voor handhaafbaarheid
van de regelgeving.De Algemene Rekenkamer is van mening dat het risico bestaat dat bij de
overdracht van de uitvoering aan de Belastingdienst ook de knelpunten in het
controlebeleid worden overgedragen.De Algemene Rekenkamer acht de onvolkomenheid dusdanig ernstig dat zij
conform artikel 88, lid 1 van de CW 2001 bezwaar heeft gemaakt tegen het financieel
beheer voor de huursubsidie. Conform artikel 88 lid 2 van de CW heeft zij
de minister op 8 april 2005 verzocht de Algemene Rekenkamer binnen een
maand in kennis te stellen van hetgeen tot opheffing van het bezwaar kan leiden.De Algemene Rekenkamer beveelt de minister aan:– Een controleplan voor de korte termijn op te stellen dat helderheid
verschaft over de mate waarin de in 2004 geconstateerde tekortkomingen in
de controle van de bewoningssituatie hersteld kunnen worden en over de invulling
van het controlebeleid in de periode tot de overdracht.– Een analyse te maken van de effectiviteit van het totale controlebeleid
op huursubsidie. Deze analyse moet ook nagaan wat de implicaties zijn van
de fraudesignalen voor de preventie en detectie van fraude en voor de handhaafbaarheid
van de regelgeving. De Algemene Rekenkamer vraagt daarnaast nadrukkelijk aandacht
voor de betrouwbaarheid van de huurgegevens die corporaties aanleveren.– Met de staatssecretaris van Financiën de verantwoordelijkheden
te verdelen voor de opzet en de uitvoering van het M&O-beleid en in samenspraak
met de staatssecretaris van Financiën een controleplan voor de lange
termijn op te stellen dat helderheid verschaft over de invulling van het M&O-beleid
na 1 januari 2006. Dit plan dient aandacht te schenken aan de aspecten
regelgeving, voorlichting, controlebeleid, fraudebestrijding en evaluatie.
Het plan moet verder zicht bieden op hoe de knelpunten bij de koppeling met
de GBA worden opgelost, en duidelijk maken hoe de afhandeling van uitvalrapportages
in de toekomst wordt gewaarborgd.De Algemene Rekenkamer zal de voortgang die de minister boekt bij het
opheffen van de onvolkomenheid nauwgezet volgen en op basis daarvan besluiten
over het al dan niet opheffen van het bezwaar tegen het financieel beheer
voor de huursubsidie.3.1.3 EnergiepremieregelingDe verplichtingen en uitgaven op grond van de Tijdelijke regeling energiepremies
2003 (EPR 2003) zijn verantwoord op begrotingsartikel 3: Duurzame woningen
en gebouwen.Op grond van de EPR 2003 konden eigenaren, huurders en verhuurders van
woningen een zogenoemde energiepremie krijgen. Deze premie was bedoeld om
energiezuinige apparaten aan te schaffen, energiebesparende voorzieningen
te treffen (onder andere zonnepanelen en zonneboilers) en/of om energieprestatieadviezen
te laten opstellen. De energiebedrijven voerden deze regeling uit. Zij ontvingen
van VROM subsidie voor de werkelijk gemaakte apparaatskosten en om de energiepremies
uit te keren.In de begroting 2003 was voor de uitvoering van de EPR 2003 een bedrag
van € 54 miljoen gereserveerd (exclusief € 10 miljoen
aan uitvoeringskosten). De meerjarenraming ging uit van € 57 miljoen
in 2004 en € 65 miljoen in 2005. Ten gevolge van bezuinigen zijn
de bedragen voor 2004 en later komen te vervallen. Omdat het subsidieplafond
voortijdig werd bereikt, is de regeling in oktober 2003 beëindigd. Toen
de komende beëindiging van de regeling bekend werd, heeft dit geleid
tot een groot aantal nieuwe aanvragen, waardoor het totaal aan uitgekeerde
energiepremies is opgelopen tot € 219 miljoen (exclusief uitvoeringskosten).De energiebedrijven moeten zich verantwoorden over de uitvoering van de
EPR 2003. Hiertoe dienen zij verantwoordingen in, die voorzien moeten zijn
van een accountantsverklaring. Op grond van de EPR 2003 strekt deze accountantsverklaring
zich slechts uit over de rechtmatigheid van de uitvoeringskosten
van de energiebedrijven. In een controle van de rechtmatigheid van de verstrekte
energiepremies door de accountants van de energiebedrijven is in de regeling
niet voorzien. De Algemene Rekenkamer beschouwt dit als een onvolkomenheid
in het M&O-beleid. Maar er waren ook andere onvolkomenheden in het M&O-beleid.
De afspraken met de energiebedrijven over controles bij de aanvrager thuis
waren te vrijblijvend en de intrekkingsregeling was moeilijk controleerbaar.
Alle onvolkomenheden bij de Energiepremieregeling vloeien voort uit tekortkomingen
in de regelgeving of uit tekortkomingen in de afspraken met de energiebedrijven.Het ministerie heeft in 2004 met de energiebedrijven onderhandeld over
de reikwijdte van de accountantscontroles. Het heeft er daarbij uiteindelijk
voor gekozen om een accountantskantoor in te huren dat namens het ministerie
de verantwoording van de energiebedrijven controleert. De controle betreft
zowel de uitvoeringskosten als de toereikendheid van de administratieve toetsing
van aanvragen door de energiebedrijven. De reikwijdte van de controle overstijgt
daarmee de bepalingen in de EPR 2003. De minister zal de bevindingen van deze
controle gebruiken, als zij in 2005 de subsidies definitief vaststelt. Zij
kan daarbij een korting opleggen, als een energiebedrijf de aanvragen structureel
onvoldoende heeft getoetst aan de administratieve vereisten.De VROM-Inspectie heeft in maart 2004 een controle uitgevoerd op een aselecte
steekproef van aanvragen voor energiepremies voor zonnepanelen. Daarbij is
voor elke aanvraag beoordeeld of de apparatuur vanaf de openbare weg waarneembaar
was. De departementale auditdienst heeft op basis van de steekproefresultaten
de omvang van de onrechtmatigheden geschat op € 7,4 miljoen. Daarnaast
bestaat er onzekerheid over een bedrag van naar schatting € 15 miljoen.
De onrechtmatigheden betreffen niet-geplaatste zonnepanelen, de onzekerheid
betreft aanvragen waarvoor de aanwezigheid van de panelen niet kon worden
vastgesteld. Beide schattingen zijn exclusief administratieve fouten, omdat
die aan de orde komen bij de controle bij de energiebedrijven.Het ministerie is na juridisch advies tot de slotsom gekomen dat het de
geëxtrapoleerde bedragen niet kan terugvorderen bij de energiebedrijven.
Terugvordering is wel mogelijk voor de onregelmatigheden die binnen de steekproef
daadwerkelijk zijn geconstateerd. Of daartoe ook wordt overgegaan, is nog
niet besloten. Wel heeft het ministerie aangegeven terug te vorderen, als
energiebedrijven structureel in gebreke zijn gebleven bij de administratieve
toetsing. Ook wordt teruggevorderd, als er sprake is van fraude door installatiebedrijven.De Algemene Rekenkamer wil op deze plaats uiting geven aan haar waardering
voor de controlewerkzaamheden van VROM-Inspectie en voor de manier waarop
het ministerie de verdere afwikkeling van het subsidieproces heeft voorbereid.OordeelDe Algemene Rekenkamer is van oordeel dat het M&O-beleid voor de EPR
2003 onvolkomenheden vertoont die in belangrijke mate het gevolg zijn van
tekortschietende regelgeving. De Algemene Rekenkamer zal de daadwerkelijk
afwikkeling van de subsidies betrekken bij haar oordeel over het jaarverslag
2005. Zij beveelt de minister aan om, in het geval dat er opnieuw budget beschikbaar
komt voor energiepremies, de regeling pas weer te hervatten nadat het M&O-beleid
toereikend is vormgegeven.3.1.4 IT-beheerSituatie 2003In het Rapport bij het Jaarverslag 2003 constateerde de Algemene Rekenkamer
bij het Ministerie van VROM een onvolkomenheid in de IT-aspecten van de bedrijfsvoering
die het gevolg was van de volgende punten:1. VROM voldeed niet aan de eisen van het VIR (Voorschrift Informatiebeveiliging
Rijksdienst).2. VROM voldeed niet aan de vereisten van de Wet bescherming persoonsgegevens
(WBP).3. VROM had geen adequaat autorisatie- en wijzigingenbeheer.De minister gaf in haar reactie op het Rapport bij het Jaarverslag 2003
onder meer aan dat zij bij het aanpakken van de onvolkomenheid «gehinderd»
werd door de reorganisatie bij VROM, die nog in volle uitvoering was, en dat
in 2004 een nieuwe IT-infrastructuur ingevoerd zou worden. Bij de invoering
van de nieuwe IT-infrastructuur zal ook het autorisatiebeheer en het beheer
van systeemwijzigingen aangepakt worden.Stand van zaken 2004De reorganisatie is inmiddels uitgevoerd. Het beheer van de IT-infrastructuur
is per 1 september 2004 uitbesteed aan een externe partij. De Gemeenschappelijke
Dienst voert hierover de regie. Dit betekent echter niet dat de onvolkomenheid
die hiervoor genoemd is, is weggewerkt.Het ministerie voldoet nog niet aan het VIR en de WBP. De afhankelijkheids-
en kwetsbaarheidsanalyses (A&K-analyses) en de beveiligingsplannen zijn
verouderd, ook voor de belangrijke informatiesystemen. VROM heeft gemeld dat
de A&K-analyses in 2005 zullen worden geëvalueerd en indien nodig
geactualiseerd. Ook de beveiligingsplannen worden herzien in 2005. Dit is
ook noodzakelijk gezien de omvangrijke reorganisatie en de uitbesteding van
het beheer van de IT-infrastructuur aan een externe partij.Bij deze uitbesteding vraagt de Algemene Rekenkamer nog speciale aandacht
voor de invulling van het opdrachtgeverschap, zeker voor de taken en verantwoordelijkheden
rond de informatiebeveiliging. Een ander punt van aandacht is de manier waarop
VROM in de praktijk de rol van toezichthouder en regisseur invult bij de uitvoering
van dit contract. Als opdrachtgever moet VROM het voortouw nemen in de afspraken
rond de geaccepteerde (rest)risico's en de gehanteerde normen voor de kwaliteit
van de dienstverlening.De minister heeft in 2004 haar collega van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties
in een brief gevraagd het VIR te evalueren en eventueel aan te passen.ConclusiesDe onvolkomenheid in de informatiebeveiliging bij VROM is hardnekkig,
ze speelt al vanaf 2001 en is in 2004 nog steeds aanwezig. In het Rapport
bij het Jaarverslag 2003 beloofde de minister de onvolkomenheid in 2004 en
2005 aan te pakken in het kader van de reorganisatie en de invoering van nieuwe
IT-infrastructuur. In 2005 zullen de A&K-analyses en beveiligingsplannen
geactualiseerd worden en zal het toezicht en de regie rond het nieuwe IT-contract
met de externe partij nader uitgewerkt en ingevuld moeten worden.De Algemene Rekenkamer beveelt aan deze zaken met voorrang te behandelen.
Een reorganisatie of een interdepartementale discussie over de inbedding van
het VIR mag niet als excuus gebruikt worden voor het feit dat de bedrijfsvoering
en daarmee het IT-beheer niet op orde is.3.1.5 16+In het kader van een rijksbreed onderzoek naar de rechtmatigheid van de
beloningsbeslissingen en toekenningen van onkostenvergoedingen aan hogere
ambtenaren heeft ook de auditdienst van VROM een rapport uitgebracht. De auditdienst
concludeert dat bij het merendeel van de geconstateerde financiële tekortkomingen
een Koninklijk Besluit ontbreekt, zowel bij aanstelling als bij bevordering.
Daarnaast was de auditdienst van oordeel dat, gegeven het aantal aangetroffen
formele en materiële fouten, de bestaande procedures strenger moeten
worden nageleefd. Ook vindt de auditdienst het gewenst dat beslissingen transparanter
worden en dat het hogere managementniveau beslissingen over de beloning accordeert.De Algemene Rekenkamer heeft op verzoek van het kabinet een eigen onderzoek
uitgevoerd naar de beloning van ambtenaren in schaal 16 en hoger (onderzoek
16+). Het onderzoek is gepubliceerd op 26 april 2005. 3.1.6 Financieel beheer RijksgebouwendienstInleidingHet financieel beheer van de Rijksgebouwendienst is na de slechte start
in 1999 sterk verbeterd. Desondanks oordeelde de Algemene Rekenkamer in haar Rapport bij het Jaarverslag 2003 dat er nog wel sprake
was van een onvolkomenheid in het financieel beheer van de Rijksgebouwendienst.
Het ging om tekortkomingen in kritieke processen die al enige jaren bestaan,
dit betrof de informatiebeveiliging en de tijdige en kwalitatief toereikende
aanlevering van gegevens vanuit het primaire proces. De minister kondigde
in haar reactie op het Rapport bij het Jaarverslag VROM 2003 aan dat ook in
2004 verbeterslagen zouden worden gerealiseerd in de informatiebeveiliging
en in de tijdige en kwalitatief toereikende aanlevering van gegevens door
de primaire processen.AutomatiseringIn het rechtmatigheidsonderzoek 2003 heeft de Algemene Rekenkamer geconstateerd
dat de Rijksgebouwendienst nog niet voldeed aan het VIR en de VROM-baseline
informatiebeveiliging. De Rijksgebouwendienst heeft in 2003 plannen opgesteld
voor de korte en de lange termijn die moeten zorgen voor een nadrukkelijke
verbetering.De acties uit het kortetermijnplan die eind 2003 nog open stonden, waren
ook eind 2004 nog niet afgerond. Wel heeft de Rijksgebouwendienst in 2004
de organisatie rond de informatiebeveiliging opgezet maar deze werkt nog niet
helemaal. Gedurende 2004 is het langetermijnplan aangepast. Het is beperkt
tot het maken van A&K-analyses en de realisatietermijn is uitgesteld van
begin 2005 naar eind 2005. De Rijksgebouwendienst loopt daarmee risico's in
de betrouwbaarheid en de beschikbaarheid van de informatiesystemen.De Rijksgebouwendienst voldoet nog niet aan de VROM-baseline en het VIR,
doordat de dienst het kortetermijnplan nog niet geheel heeft afgerond en de
in het langetermijnplan voorgenomen A&K-analyses niet zijn uitgevoerd.Op basis van de rapportages van de departementale auditdienst concludeert
de Algemene Rekenkamer dat het technisch beheer van het belangrijkste geautomatiseerde
systeem nog niet aan de gestelde eisen voldoet. De Rijksgebouwendienst heeft
wel handboeken geactualiseerd en een actieplan voor verdere verbeteringen
opgesteld.De Algemene Rekenkamer constateert dat er nog steeds tekortkomingen zijn
op het gebied van informatiebeveiliging. De Rijksgebouwendienst voldeed in
2004 nog niet helemaal aan de VROM-baseline. Eind 2004 voldeed de Rijksgebouwendienst
niet aan het VIR. Om te voldoen aan het VIR is het nodig dat de voorgenomen
A&K-analyses worden uitgevoerd. Daarnaast voldoet het technisch beheer
van het belangrijkste systeem niet aan de gestelde eisen.ManagementinformatieDe Algemene Rekenkamer concludeerde over 2003 dat er nog aandachtspunten
waren aangaande de managementinformatie. Het ging hierbij om gegevens die
de administratie op directieniveau leverde aan de centrale staf om kwartaalrapportages
op te stellen over het financiële resultaat. Verder bleek dat de proefjaarafsluiting
in september 2003 deels was gelukt, maar dat de cijfers niet compleet waren.
De actuele stand van de drie belangrijkste voorzieningen vormde nog een knelpunt.
Verder waren de volledigheid en juistheid van de huuropbrengsten (gebruiksvergoedingen)
onzeker en was er onvoldoende inzicht in de financiële situatie rond
de projecten in aanbouw, het zogenoemde onderhanden werk (OHW).In 2004 is de kwaliteit van zowel de kwartaalrapportages als de proefjaarafsluiting
per 30 september verbeterd. Het aantal knelpunten dat moet worden opgelost
om het proces van totstandkoming van de financiële verantwoording goed
te kunnen afronden, is bijna gehalveerd. Maar de Rijksgebouwendienst slaagt
er nog steeds niet in door het jaar heen de actuele stand van de voorzieningen
te bepalen. De volledigheid en juistheid van de gebruiksvergoeding zijn nog
niet gegarandeerd. De post OHW lijkt geen probleem meer te vormen.Voor een beheerst verantwoordings- en sturingsproces vindt de Algemene
Rekenkamer het belangrijk dat de administratie zodanig op orde is dat tussentijdse
financiële en niet-financiële verantwoordingsinformatie actueel
en betrouwbaar is. Hieraan voldoet de Rijksgebouwendienst nog niet helemaal.
Daarom constateert de Algemene Rekenkamer dat er nog tekortkomingen zijn in
de managementinformatie.JaarafsluitingIn het RJV 2003 constateerde de Algemene Rekenkamer dat bij belangrijke
posten van de jaarrekening de definitieve standen en de onderbouwing pas op
een laat moment bekend waren. Hierdoor heeft het controle- en verantwoordingsproces
onder druk gestaan. Het gaat vooral om vier voorzieningen met een groot financieel
belang.In 2004 is de Rijksgebouwendienst er nog niet in geslaagd de voorzieningen
al gedurende het jaar per kwartaal actueel te hebben. Bij de opstelling van
de jaarverantwoording is er daarom nog steeds tijdsdruk om in januari de hoogte
van de voorzieningen volledig te onderbouwen.Mededeling bedrijfsvoeringDe Rijksgebouwendienst heeft een mededeling bedrijfsvoering afgegeven
bij de verantwoording 2004. Daarin wordt verklaard dat het managementcontrolsysteem in 2004 goed heeft gefunctioneerd. Daarnaast wordt
een aantal aandachtspunten gegeven. Dit betreft de klanttevredenheid, de opbrengstverantwoording
en het inkoopproces.IntegriteitIn het RJV 2004 heeft de Algemene Rekenkamer bekeken of de Rijksgebouwendienst
de aanbevelingen over 2003 heeft opgepakt. Verder is nagegaan welke activiteiten
de Rijksgebouwendienst heeft ondernomen om het integriteitsbesef binnen de
Rijksgebouwendienst te verhogen. De Algemene Rekenkamer constateert dat de
Rijksgebouwendienst in 2004 veel aandacht heeft besteed aan integriteit en
daarbij de prioriteit heeft gelegd bij de bevordering van de werking van de
integriteit binnen de organisatie. Daarnaast heeft de Rijksgebouwendienst
een visie op integriteit ontwikkeld maar in maart 2005 was deze nog niet vastgesteld.De aanbevelingen van de Algemene Rekenkamer uit 2003 blijven niettemin
van kracht. Binnen de Rijksgebouwendienst worden nog niet alle integriteitsmaatregelen
strikt toegepast. De werking van maatregelen op het gebied van informatiebeveiliging
en de actualiteit van de financiële administratie behoren tot de integriteitswaarborgen.
Deze twee punten zijn in 2004 nog niet helemaal op orde. De Rijksgebouwendienst
licht verder de bedrijfsprocessen niet periodiek door op integriteitsrisico's.Oordeel auditdienstDe auditdienst verklaart in zijn Accountantsrapport
2004 Agentschap Rijksgebouwendienst dat de jaarrekening voldoet aan
de wettelijke eisen.De auditdienst acht het proces van totstandkoming van de mededeling bedrijfsvoering
van de Rijksgebouwendienst toereikend. De auditdienst merkt over het proces
van oplevering van het uiteindelijke jaarverslag, inclusief jaarrekening,
op dat belangrijke verbeterpunten in het proces zijn te onderkennen. Deze
aandachtspunten hebben voornamelijk betrekking op het eerder vaststellen van
definitieve standen van balansposten om daarmee druk op het verantwoordings-
en controleproces te voorkomen.De auditdienst constateert verder dat er positieve ontwikkelingen waren
in het financieel beheer van de Rijksgebouwendienst. Het betreft de volgende
punten:– versterking van de control en verbeteringen van administratieve
processen binnen twee directies;– statische onderbouwing van de voorziening Planmatig onderhoud;– voornemens van de Rijksgebouwendienst op te komen tot «operational
excellence» van de primaire processen en de daaruit voortkomende acties.De auditdienst signaleert als extra aandachtspunten om de kwaliteit van
het financieel beheer en van de bedrijfsvoering verder te verbeteren onder
andere:– verkorting van de tijd tussen het opstellen van belangrijke verbeteracties
en de daadwerkelijk implementatie en realisatie daarvan, omdat dezelfde tekortkomingen
over meer jaren worden geconstateerd;– verbetering van het technische beheer van IT-systemen;– verbetering van de audittrail naar aanleiding van mutaties in
het financiële systeem en de applicatie om de berekening van de egalisatie
te ondersteunen;– materieelbeheer: de juistheid en volledigheid van mutaties in
de vastgoedadministratie waarborgen, in relatie tot de contractenregistratie.De auditdienst heeft in 2004 geconstateerd dat bij de Rijksgebouwendienst
één aanbesteding ten onrechte niet Europees is aanbesteed. De
auditdienst signaleert verder dat ten onrechte onderhandelingen met de inschrijver
hebben plaatsgevonden na gunning. Een kleine procedurele tekortkoming volgens
de auditdienst was dat de Rijksgebouwendienst ten onrechte de gunning achteraf
niet heeft gemeld aan de Europese Commissie.ConclusieDe Algemene Rekenkamer is van mening dat het financieel beheer van de
Rijksgebouwendienst als geheel is verbeterd. De Algemene Rekenkamer oordeelt
dat er nog wel sprake is van een onvolkomenheid in het financieel beheer van
de Rijksgebouwendienst: de informatiebeveiliging en het IT-beheer voor zover
deze onderdeel zijn van het financieel beheer en materieelbeheer. De tekortkomingen
hebben vooral te maken met het ontbreken van A&K-analyses voor de belangrijkste
processen. De Rijksgebouwendienst voldoet nog niet aan het VIR. Het oordeel
van de Algemene Rekenkamer is mede ingegeven door de verbeteringen die op
de volgende punten nog noodzakelijk zijn:– de beschikbaarheid van de actuele stand van de voorzieningen door
het jaar heen;– bevordering van de werking van de integriteitsmaatregelen;– naleving van de Europese aanbestedingsregels;– het materieelbeheer.De Algemene Rekenkamer beveelt aan dat de Rijksgebouwendienst zijn verbeterplannen
sneller implementeert. Wat betreft de integriteit beveelt de Algemene Rekenkamer
aan om blijvende aandacht te schenken aan de werking van maatregelen, om te
voorkomen dat deze een theoretische zaak worden.3.1.7 Bevindingen overige bedrijfsvoering3.1.7.1 AccountantscontroleDe departementale auditdienst had in 2004 te kampen met personeelstekorten.
De dienst was daardoor genoodzaakt zijn werkzaamheden zo veel mogelijk te
beperken tot zijn wettelijke taken. Het capaciteitstekort is daarnaast zo
veel mogelijk ondervangen door externe inhuur.De Algemene Rekenkamer vindt het spijtig dat een aantal audits niet kon
worden uitgevoerd, maar heeft er, in het licht van de ontstane situatie, begrip
voor dat het ministerie prioriteit heeft gegeven aan de wettelijke taken.
De Algemene Rekenkamer heeft overigens vastgesteld dat zij voor haar oordeelsvorming
in belangrijke mate kan steunen op de werkzaamheden van de auditdienst.3.1.7.2 Onderzoek huisvesting justitiële dienstenIn 1999 bracht de Algemene Rekenkamer het rapport Huisvesting justitiële diensten uit. Uit dit onderzoek bleek
dat de Rijksgebouwendienst overwegend negatieve ervaringen heeft opgedaan
met leasecontracten. In reactie op het onderzoek van de Algemene Rekenkamer
heeft het Ministerie van Financiën besloten dat dergelijke financieringsconstructies
niet meer mogen worden aangegaan.In 2005 onderzoekt de Rijksgebouwendienst samen met het Ministerie van
Financiën de mogelijkheden om marktpartijen volledig verzorgde huurpanden
op maat te laten realiseren. De Algemene Rekenkamer herhaalt
in dit verband haar aanbeveling uit het onderzoek uit 1999 dat goede contractbepalingen
van essentieel belang zijn om problemen in de toekomst rond privaatpublieke
constructies te voorkomen. Het onderzoeksrapport uit 1999 is, inclusief een
voorheen vertrouwelijke bijlage over het contractbeheer, te vinden op de website
van de Algemene Rekenkamer, www.rekenkamer.nl.3.2 Opgeloste onvolkomenhedenIn deze paragraaf beschrijft de Algemene Rekenkamer de onvolkomenheden
die zijn opgelost.3.2.1 Afwikkeling onvolkomenheden in Audit Actielijst
2004De Algemene Rekenkamer heeft onderzoek gedaan naar het verloop van de
Audit Actielijst 2004 (AAL 2004). De bevindingen zijn weergegeven in paragraaf 3.1
van dit hoofdstuk en in de AAL 2005. Een aantal minder belangrijke bevindingen
zijn uitsluitend te vinden in de AAL 2005. Daaronder zijn ook onvolkomenheden
die zijn opgelost.3.2.2 Financieel beheer bodemsaneringIn 2002 en 2003 constateerde de Algemene Rekenkamer onvolkomenheden in
de toekenning van meerjarensubsidies voor bodemsanering aan provincies en
gemeenten. Het ministerie heeft eind 2002 een plan van aanpak opgesteld om
de onvolkomenheden op te heffen.De Algemene Rekenkamer constateert dat het Ministerie van VROM in 2004
veel inspanningen heeft geleverd om de acties uit het plan van aanpak uit
te voeren en dat de belangrijkste acties zijn afgerond.Gezien de voortgang vertrouwt de Algemene Rekenkamer erop dat het plan
van aanpak eind 2005 met de toetsing van de prestatieverantwoordingen 2002–2004
geheel uitgevoerd zal zijn (op het meer tijd vergende kostenverhaal na).Gezien de in 2004 geboekte resultaten en de afronding van de belangrijkste
acties komt de Algemene Rekenkamer tot het oordeel dat de onvolkomenheden
in het financieel beheer van de bodemsanering zijn opgeheven. De Algemene
Rekenkamer beveelt daarom aan om de resterende acties van het plan van aanpak
met hetzelfde elan uit te voeren als in 2004 en over de voortgang van de acties
regelmatig te rapporteren. Ten slotte vraagt de Algemene Rekenkamer nog om
de Algemene maatregel van bestuur financiële bepalingen, die voor de
nieuwe beschikkingen noodzakelijk is, tijdig vast te stellen.3.2.3 Vervolgbezwaaronderzoek directoraat-generaal MilieuAanleiding voor bezwaaronderzoekDe Algemene Rekenkamer constateerde in het rechtmatigheidsonderzoek over
2002 ernstige onvolkomenheden bij het financieel beheer van het directoraat-generaal
Milieu (DGM). Er deden zich onder meer problemen voor bij de toetsing en verificatie
van diverse subsidietoekenningen en bij de afwikkeling van eerder verleende
projectsubsidies.De Algemene Rekenkamer achtte een in 2002 opgesteld verbeterplan ontoereikend
en heeft daarom, mede gezien de geconstateerde ernstige onvolkomenheden, in
haar Rapport bij het Jaarverslag 2002 een bezwaaronderzoek
aangekondigd bij DGM. In 2003 zijn fase 1 en fase 2 van dit bezwaaronderzoek
afgerond: de probleeminventarisatie en de oorzakenanalyse. In
het RJV VROM over 2003 kwam de Algemene Rekenkamer naar aanleiding van het
bezwaaronderzoek tot de conclusie dat zij gezien de resultaten die het ministerie
bereikt had, geen bezwaar zal maken.Aanpak vervolgbezwaaronderzoek 2004Het vervolgbezwaaronderzoek van 2004 omvatte fase 3 en fase 4: het verbeterplan
vaststellen en rapporteren over de voortgang van de implementatie daarvan.
In 2005 zal het traject moeten worden afgesloten met de volledige implementatie
van de maatregelen uit het verbeterplan.DGM voert het verbeterplan uit. De auditdienst en DFEZ van VROM toetsen
de uitvoering van het verbeterplan. Zij toetsen in het kader van het bezwaaronderzoek
de producten van DGM. De Algemene Rekenkamer beoordeelt op haar beurt de toetsing
van de auditdienst en DFEZ.Het oordeel van de Algemene Rekenkamer over de toetsing door de auditdienst
en DFEZ is positief.Voortgang uitvoering verbeterplanBegin 2004 heeft DGM het Verbeterplan financieel beheer DGM vastgesteld.
Hoofdonderwerpen uit het verbeterplan waren onder meer de organisatiecultuur
binnen DGM waarin weinig aandacht is voor beheersaangelegenheden, het omgaan
met piekbelasting en het naleven van interne procedures. In de loop van 2004
is de uitvoering van het verbeterplan vertraagd door de reorganisatie van
het ministerie. DGM heeft eind 2004 een alternatieve aanpak van het verbeterplan
opgesteld om recht te doen aan de taakverdeling die door de reorganisatie
is gewijzigd.Ook bleek dat een VROM-brede bedrijfsvoeringsmonitor moest worden aangepast
om de uitvoering van het verbeterplan te kunnen volgen.Het implementeren van veel maatregelen uit het oorspronkelijke verbeterplan
is doorgeschoven naar eind 2005 vanwege de tijd die nodig is voor overleg
en kaderstelling. De Algemene Rekenkamer prefereert evenals de auditdienst
en DFEZ echter een eerdere implementatiedatum, zodat er meer tijd is om de
werking van de kaders te toetsen en zonodig bij te stellen.Toetsing door auditdienst en DFEZDe conclusie van auditdienst en DFEZ over het verbeterplan luidde dat
het plan voldeed aan de criteria van de Algemene Rekenkamer voor verbeterplannen.
Wel achtten de auditdienst en DFEZ binnen DGM bewustwording nodig van de noodzaak
tot cultuurverandering. Over de voortgangsmaatregelen merken de auditdienst
en DFEZ op dat het moeilijk is om vast te stellen dat een verbetermaatregel
werkt, omdat daarvoor geen bewijzen zijn vastgelegd.ConclusieDe voortgang van het vervolgbezwaaronderzoek verloopt trager dan verwacht
mocht worden. Het is niet altijd aangetoond of reeds ingevoerde verbetermaatregelen
werken. Deze kanttekeningen laten onverlet dat de onvolkomenheden die aanleiding
vormden tot het bezwaaronderzoek zijn weggenomen. De Algemene Rekenkamer heeft
daarom besloten tot het stopzetten van het bezwaaronderzoek naar het financieel
beheer van DGM. Zij zal de uitvoering van het verbeterplan overigens wel blijven
volgen maar doet dat dan als onderdeel van haar reguliere rechtmatigheidsonderzoek.3.3 VooruitblikIn deze paragraaf gaat de Algemene Rekenkamer in op afrekeningen en subsidietoekenning
die staan te gebeuren in het kader van stedelijke vernieuwing en de bodemsanering.3.3.1 Stedelijke vernieuwing 2000–2004 en bodemsanering
2002–2004In 2005 worden de meerjarenvoorschotten stedelijke vernieuwing 2000–2004
en de meerjarenvoorschotten en bodemsanering 2002–2004 afgerekend. Uitgaande
van de Wet stedelijke vernieuwing en de Regeling financiële bepalingen
bodemsanering baseert de minister zich hierbij op een bestedingsverantwoording
met accountantsverklaring en een niet-gecertificeerde beleidsverantwoording
waarmee het bevoegd gezag verantwoording aflegt over de gerealiseerde prestaties.
In haar Rapport bij het Jaarverslag 2003 van het Ministerie van VROM heeft
de Algemene Rekenkamer nadrukkelijk aandacht gevraagd voor de betrouwbaarheid
van de beleidsverantwoordingen.Een deel van de gemeenten ontvangt ISV-middelen door tussenkomst van de
provincie, zij worden aangeduid als niet-rechtstreekse gemeenten. VROM heeft
geen eisen gesteld aan het financieel beheer dat de provincies voeren, en
provincies hoeven zich niet te verantwoorden over de manier waarop zij de
gemeentelijke verantwoordingen controleren. De Algemene Rekenkamer stelt daarom
vast dat er geen sprake is van een sluitende controle- en verantwoordingsstructuur.
De minister loopt daardoor het risico dat zij in 2005 onvoldoende inzicht
krijgt in de rechtmatigheid van de uitgaven voor stedelijke vernieuwing van
de niet-rechtstreekse gemeenten.Op verzoek van het ministerie heeft de Algemene Rekenkamer haar uitgangspunten
voor de oordeelsvorming over de afrekening van de meerjarenvoorschotten verder
toegelicht. Centraal daarbij staat de notie dat de minister altijd redelijke
zekerheid moet krijgen over de rechtmatigheid van decentrale bestedingen.
De minister heeft daarbij de keuze uit het verrichten van eigen waarnemingen
en het opvragen en beoordelen van verantwoordings- en controle informatie.
Het ministerie heeft inmiddels aangegeven dat het de afrekening van de meerjarenvoorschotten
gaat beoordelen met een scenario dat is gebaseerd op het diepgaand beoordelen
van de verantwoordingsinformatie van de gemeenten, aangevuld met een beperkt
aantal controles ter plaatse. Over de invulling van dit scenario vindt ambtelijk
overleg plaats tussen het ministerie en de Algemene Rekenkamer. De Algemene
Rekenkamer tekent daarbij aan dat deze aanpak hoge eisen stelt aan de kwaliteit
van de beoordeling.De Algemene Rekenkamer zal de rechtmatigheid van de afrekeningen beoordelen
in het kader van het rechtmatigheidsonderzoek 2005. Zij beveelt de minister
aan de beleidsverantwoordingen toereikend te beoordelen en het verantwoordingsarrangement
voor de niet-rechtstreekse gemeenten sluitend te maken.3.3.2 Stedelijke vernieuwing 2005–2009Het Investeringsbudget stedelijke vernieuwing 2005–2009 (ISV-2)
maakt deel uit van het grotestedenbeleid voor de periode 2005–2009.
De budgetten worden toegekend in het voorjaar van 2005. Het Ministerie van VROM gaat daarmee verplichtingen aan voor een bedrag van ongeveer€ 1,5
miljard.Het grotestedenbeleid is gebaseerd op resultaatsturing. Het bijbehorende
financiële arrangement krijgt vorm in drie zogenoemde brede doeluitkeringen,
waaronder ISV-2. Het Rijk beoogt op deze wijze voor de steden de bureaucratie
te verminderen en de bestedingsvrijheid te vergroten. Met de steden wordt
hiertoe een meerjarig ontwikkelingsprogramma afgesproken dat onder andere
inzicht biedt in de outputdoelstellingen en de beoogde resultaten op de prestatievelden
die het Rijk formuleert. Het ministerie is in 2004 begonnen deze programma's
op gestructureerde wijze te beoordelen. De afspraken daarover met de dertig
grootste gemeenten zijn op 11 maart 2005 in een convenant vastgelegd.Na afloop van de convenantperiode leggen de steden verantwoording af aan
het Rijk. De verantwoording geeft inzicht in de behaalde resultaten op de
outputindicatoren en in de besteding van de ontvangen rijksbijdragen. De verantwoording
is voorzien van een accountantsverklaring over de getrouwheid en over de rechtmatigheid
van de besteding van de ontvangen rijksmiddelen. Naast een accountantsverklaring
geeft de gemeentelijk accountant een accountantsmededeling af bij de verantwoording
over de outputindicatoren.De Algemene Rekenkamer stelt vast dat het gekozen verantwoordingsarrangement
een duidelijke verbetering vormt ten opzichte van het arrangement voor de
vorige convenantperiode, omdat dankzij de accountantsmededeling inzicht wordt
verschaft in de betrouwbaarheid van de prestatieverantwoording.Naast de grote steden (G30) kunnen ook de overige gemeenten via de provincie
een beroep doen op middelen stedelijke vernieuwing. Deze overige gemeenten
worden aangeduid als «niet-rechtstreekse gemeenten», omdat hun
aanvragen via de provincies worden afgewikkeld. De provincies kennen de budgetten
toe en beoordelen de verantwoordingsstukken die de gemeenten aan het einde
van de planperiode moeten indienen bij gedeputeerde-staten.VROM heeft geen eisen gesteld aan het financieel beheer dat de provincies
voeren om de budgetten toe te kennen, noch aan de manier waarop de verantwoordingsstukken
beoordeeld moeten worden. De provincies hoeven zich daarover niet tegenover
VROM te verantwoorden. De Algemene Rekenkamer stelt daarom vast dat het ministerie
voor de niet-rechtstreekse gemeenten niet heeft gewaarborgd dat het toekennings-
en het verantwoordingsproces voldoet aan eisen van rechtmatigheid, ordelijkheid
en controleerbaarheid. Er is hier dus geen sprake van een sluitende controle-
en verantwoordingsstructuur. De minister loopt daardoor het risico in 2010
onvoldoende inzicht te krijgen in de rechtmatigheid van de uitgaven voor stedelijke
vernieuwing van de niet-rechtstreekse gemeenten.De ISV-2-regeling is gebaseerd op de Wet stedelijke vernieuwing (WSV).
De regeling is verder uitgewerkt in drie AMvB's, waarvan er nog twee geactualiseerd
moeten worden. De Algemene Rekenkamer acht het belangrijk dat de AMvB's zo
snel mogelijk worden geactualiseerd. Dit geldt vooral voor het Besluit verantwoording
stedelijke vernieuwing, omdat gemeenten tijdig een interne controlestructuur
moeten kunnen opzetten die waarborgen biedt voor een toereikende verantwoording
aan het einde van de planperiode. Vooralsnog moeten gemeenten
zich daarvoor baseren op informatie over de voornemens van het ministerie.De Algemene Rekenkamer constateert dat VROM de toekenning van de nieuwe
budgetten gestructureerd heeft voorbereid. De Algemene Rekenkamer heeft daar
waardering voor. Tegelijkertijd maakt zij zich echter zorgen over de opzet
van het verantwoordingstraject voor de niet-rechtstreekse gemeenten. Zij beveelt
de minister daarom aan om dit verantwoordingstraject sluitend te maken. Daarnaast
beveelt zij aan de wet- en regelgeving voor ISV-2 zo snel mogelijk te actualiseren.3.4 ConclusiesDe onderzochte onderdelen van het financieel beheer, het materieelbeheer
en de daartoe bijgehouden administraties van het Ministerie van VROM hebben
in 2004 voldaan aan de gestelde eisen, met uitzondering van:– de financiële functie van het departement;– het controlebeleid voor de huursubsidie;– het M&O-beleid voor de Energiepremieregeling 2003;– de informatiebeveiliging en het IT-beheer voor zover deze onderdeel
zijn van het financieel beheer en materieel beheer; en– het financieel beheer van de Rijksgebouwendienst.De Algemene Rekenkamer signaleert tegengestelde ontwikkelingen in het
financieel beheer van het Ministerie van VROM. Er is er sprake van een duidelijke
achteruitgang op twee belangrijke onderdelen: de huursubsidie en de financiële
functie. De ernstige onvolkomenheid in de uitvoering van het controlebeleid
voor de huursubsidie heeft ertoe geleid dat de Algemene Rekenkamer bezwaar
heeft aangetekend tegen het op dit terrein gevoerde financieel beheer. Tegenover
de achteruitgang bij de huursubsidie en de financiële functie staat dat
voor een aantal onderwerpen die de Algemene Rekenkamer meerdere jaren heeft
onderzocht, geldt dat de verbeteringen overheersen. Zo kon het bezwaaronderzoek
naar het financieel beheer van het directoraat-generaal Milieu worden stopgezet,
zijn vier onvolkomenheden opgeheven en is er bij de Rijksgebouwendienst, ondanks
het oordeel onvolkomenheid, sprake van een langzame doch gestage verbetering.Voor 2005 vraagt de Algemene Rekenkamer aandacht voor de aanpak van de
onvolkomenheden in het financieel beheer en voor de toekenning en de afrekening
van de meerjarenbudgetten voor stedelijke vernieuwing en bodemsanering.4 REACTIE MINISTER EN NAWOORD ALGEMENE REKENKAMER4.1 Reactie ministerDe minister van VROM heeft, mede namens de staatssecretaris van het Ministerie
van Financiën, op 9 mei 2005 gereageerd op de brief van de Algemene
Rekenkamer van 8 april 2005, waarin bezwaar gemaakt werd tegen het financieel
beheer van de uitvoering van de huursubsidie.Bij haar reactie heeft zij een verbeterplan gevoegd voor de uitvoering
van de huursubsidie in het tijdvak tot en met 31 december 2005, een kwaliteitsplan
voor de uitvoering van de huursubsidie in de tweede helft van 2005 en een
plan van aanpak M&O-beleid huurtoeslag vanaf 1 januari 2006.Het plan geeft allereerst een beschrijving van de context waarbinnen de
knelpunten in de uitvoering van het controlebeleid zijn ontstaan. De minister
gaat daartoe in op problemen die zich vanaf 2002 hebben voortgedaan bij
de uitvoering van de huursubsidie en op gevolgen van de komende overdracht
van de uitvoering van de huursubsidie aan de Belastingdienst. Het plan bevat
verder een analyse van de oorzaken van de verschillende knelpunten en een
schets van de wijze waarop deze zullen worden aangepakt, met bijbehorend tijdpad
en verantwoordelijkheden. De belangrijkste maatregelen betreffen de borging
van een toereikende afhandeling van de uitvalrapportages voor de gegevenskoppeling
met de GBA. Daarnaast gaat de minister in op de controle van de huurgegevens,
waarbij zij opmerkt het risico zeer laag in te schatten dat corporaties onbetrouwbare
gegevens aanleveren. De minister bespreekt verder het fraudebeleid en kondigt
daarbij een evaluatie van het M&O-beleid aan. Het verbeterplan bevat verder
een beschrijving van het M&O-beleid zoals dat zal worden gevoerd na de
overdracht van de uitvoering aan de Belastingdienst en de daarbij passende
verdeling van verantwoordelijkheden tussen de ministers van VROM en Financiën.De minister van VROM heeft daarnaast op 2 mei 2005 op het rechtmatigheidsonderzoek
van de Algemene Rekenkamer gereageerd. Hieronder volgt een samenvatting van
haar reactie. De volledige reactie is te vinden op de website van de Algemene
Rekenkamer, www.rekenkamer.nl.De minister van VROM geeft aan de belangrijkste aanbevelingen van de Algemene
Rekenkamer over te nemen. De door de minister toegezegde maatregelen worden
hierna toegelicht.Voor wat betreft de knelpunten in de financiële functie geeft de
minister aan reeds extra verbeteracties te hebben ondernomen, zoals de instelling
van een controlgroep financiële administratie en financiële processen.
Voor 2005 kondigt de minister aan het juiste verloop van de financiële
processen en de verdere vastlegging van de nieuwe administratieve organisatie
via de lijnorganisatie te monitoren. Daarnaast zal het audit committee erop
toezien, dat de financiële processen juist verlopen. De minister zal
erop toezien dat de financiële processen juist verlopen en dat de volledigheid
van de registratie van verplichtingen wordt geborgd. Via kaderstelling en
control op deze kaders zal verdere stroomlijning en vastlegging van de administratieve
organisatie bevorderd worden.Met genoegen neemt de minister kennis van de waardering van de Algemene
Rekenkamer voor de aanpak van het ministerie om de in 2003 geconstateerde
tekortkomingen bij de Tijdelijke regeling energiepremies 2003
te herstellen. De minister zal invulling geven aan de aanbeveling van de Algemene
Rekenkamer om de energiepremieregeling gericht op CO2-reductie
in de gebouwde omgeving zodanig op te zetten, dat het M&O-beleid toereikend
is. Daartoe zal het ministerie in een vroegtijdig stadium een handhaafbaarheids-
en uitvoerbaarheidtoets uitvoeren. De minister is van opvatting dat het gevoerde
(herstel)beleid in 2004 adequaat is geweest en dat de genoemde tekortkomingen
in eerdere jaren zijn veroorzaakt. De Algemene Rekenkamer wekt volgens de
minister ten onrechte de suggestie dat het M&O-beleid ook in 2004 niet
toereikend was.In reactie op de bevindingen over de meerjarenbudgetten voor stedelijke
vernieuwing en bodemsanering gaat de minister in op de wenselijkheid en mogelijkheden
van controle door het Rijk op de prestaties van de niet-rechtstreekse gemeenten.
Zij wijst daarbij op ambtelijk overleg tussen de Algemene Rekenkamer en het
ministerie. Mocht dit overleg niet tot overeenstemming leiden, dan zal de
minister de Tweede Kamer nader informeren over het verschil van inzicht over
de wetsinterpretatie in relatie tot de sturingsfilosofie voor de stedelijke
vernieuwing. Naar aanleiding van de opmerking van de Algemene Rekenkamer dat
het belangrijk is het Besluit beleidskader stedelijke vernieuwing en het Besluit
verantwoording stedelijke vernieuwing zo snel mogelijk te actualiseren, merkt
de minister het volgende op. Het geactualiseerde Besluit beleidskader stedelijke
vernieuwing ligt momenteel voor advies bij de Raad van State. Na ontvangst
van dat advies, zal het Ministerie van VROM zorgdragen voor zo snel mogelijke
publicatie in het Staatsblad. De minister merkt verder op dat in de op 11 maart
2005 gesloten prestatieconvenanten met de G30 is afgesproken dat het ministerie
in het najaar van 2005 zal starten met de aanpassing van het Besluit verantwoording
stedelijke vernieuwing. Reden hiervoor is volgens de minister dat dan rekening
kan worden gehouden met de ervaringen die met de beoordeling van de gemeentelijke
verantwoordingen over de afgelopen meerjarenperiode zijn opgedaan. In de gesloten
prestatieconvenanten zijn alle belangrijke wijzigingen al vastgelegd.Wat betreft het IT-beheer geeft de minister in haar reactie aan dat met
de reorganisatie van de VROM-bedrijfsvoering in 2004 en met de uitbesteding
van het IT-beheer aan een externe partij de eerder in 2003 geconstateerde
onvolkomenheden in 2004 niet zijn opgelost. De minister maakt melding van
de volgende thans lopende acties om, gegeven de nieuwe situatie, de onvolkomenheden
op te lossen:– actualisatie A&K-analyses en Beveiligingsplannen (plandatum
1 december 2005);– herziening statuten voor informatiebeveiliging en WBP en een nieuwe
toedeling van taken en verantwoordelijkheden;– uitvoering van een analyse van herstel- en uitwijkmaatregelen
bij calamiteiten;– uitwerking van de relatie met de leverancier van de IT-diensten.De minister geeft aan dat verbeterplannen sneller door de Rijksgebouwendienst
zullen worden geïmplementeerd. De voortgang van de implementatie van
verbeteracties zal nauwlettend vanuit de controlfunctie gemonitord worden
in 2005.Voorts zal er hoge prioriteit worden gegeven aan het afronden van de A&K-analyses
voor het eind van 2005. Veel verbeterpunten op het gebied van het technisch
beheer IRIS zullen medio 2005 zijn afgerond.Vanaf het 2e kwartaal zal in de P&C-cyclus elk kwartaal de actualisering
van de stand van de resultaatbepalende voorzieningen zijn opgenomen.De minister acht het vanuit het oogpunt van kosten/baten afweging niet
nodig om een periodieke doorlichting op integriteitsrisico's van alle bedrijfsprocessen
van de Rijksgebouwendienst uit te voeren. Er zijn inmiddels verschillende
stappen gezet en maatregelen getroffen. De aandacht voor integriteit is op
diverse momenten in de processen opgenomen. In het 4e kwartaal 2005 zal, in
een audit naar het inkoopproces, ook de weerbaarheid tegen integriteitschendingen
in dat proces worden onderzocht.De minister zal de overige bevindingen van de Algemene Rekenkamer evalueren.De minister streeft ernaar het plan voor het verbeteren van het financieel
beheer van het directoraat-generaal Milieu binnen het afgesproken tijdpad
uit te voeren.De minister zal de aanbeveling van de Algemene Rekenkamer over de beleidsinformatie
opvolgen. Zij zal de aanbeveling, die gericht is op de verbetering van de
koppeling tussen prestaties, doelen en uitgaven, in het jaarverslag meenemen
in de begrotingsvoorbereiding 2006, op voorwaarde dat deze congruent is met
de rijksbrede kaders voor de begroting 2006.De minister van VROM geeft verder aan ook de volgende aanbevelingen van
de Algemene Rekenkamer over te nemen:– In samenspraak met de staatssecretaris van Financiën plannen
opstellen voor de aanpak van de acute problemen bij de uitvoering van het
controlebeleid van huursubsidie en voor de vormgeving van het M&O beleid
na de overdracht van de uitvoering.– Aandacht schenken aan de aanpak van de onvolkomenheden in het
financieel beheer en aan de toekenning en de afrekening van de meerjarenbudgetten
voor stedelijke vernieuwing en bodemsanering.4.2 Nawoord Algemene RekenkamerDe Algemene Rekenkamer is van oordeel dat de maatregelen die de minister
in het Verbeterplan uitvoering huursubsidie 2004–2005 aankondigt in
opzet toereikend zijn voor het opheffen van de knelpunten in de uitvoering
van het financieel beheer voor de huursubsidie. De Algemene Rekenkamer heeft
daarom besloten het bezwaar op te heffen. Zij zal in de komende periode nauwgezet
de voortgang van de verbetermaatregelen volgen.De Algemene Rekenkamer merkt verder op dat de minister van VROM op grond
van de CW 2001 verantwoordelijk is voor het beheer van de begroting van haar
ministerie. Daarin verandert door de overdracht van de uitvoering van de huursubsidie
aan de Belastingdienst in essentie niets.De Algemene Rekenkamer waardeert de toezegging van de minister in haar
reactie op het Rapport bij het Jaarverslag 2004 van het Ministerie van VROM
dat zij de in de samenvatting van het rapport opgenomen aanbevelingen zal
opvolgen. Ook waardeert de Algemene Rekenkamer haar aankondiging dat zij diverse
verbeteracties zal treffen naar aanleiding van de in de Audit Actielijst opgenomen
onvolkomenheden en aandachtspunten. De Algemene Rekenkamer vraagt daarbij
nog wel om aandacht voor de uitwerking van een aantal aandachtspunten
waar de minister niet expliciet op in gaat.Bij de Tijdelijke regeling energiepremies 2003 is de minister van mening
dat het M&O-beleid in 2004 geen tekortkomingen vertoonde. De Algemene
Rekenkamer wijst er echter op dat de onvolkomenheden weliswaar zijn ontstaan
in 2003, maar dat deze ook sterk van invloed zijn geweest op het in 2004 gevoerde
financieel beheer. Dit leidt de Algemene Rekenkamer tot de conclusie dat het
M&O-beleid ook in 2004 onvolkomenheden vertoonde.BIJLAGE 1OVERZICHT FOUTEN EN ONZEKERHEDEN IN DE FINANCIËLE
INFORMATIE IN HET JAARVERSLAG 2004 VAN HET MINISTERIE VAN VROM1A: VerplichtingenArtOmschrijvingTotaal ver-antwoord
bedrag (mln €)Fout
(mln €)Onzeker-heid
(mln €)totaal F+O
(mln €)totaal F+O
(%)Tolerantiegrens over-schreden?onzekerheid over volle-
digheid (mln €)Toelichting  (a)(b)(c)(b+c)(b+c)/a*100(ja/nee)  1Strategische
beleidsontwik- keling en monitoring85,90,20,50,70,01%Nee0,5 2Betaalbaarheid van het
wonen1 812,922,00,122,11,22%Ja0,1Tekortkomingen
in de uitvoering van het controlebeleid huursubsidies 3Duurzame woningen en
gebouwen174,67,415,022,412,81%Ja0EPR 2003: niet aangebrachte
voorzieningen 4Fysieke Stedelijke Vernieuwing602,10000,00%Nee0 5Sociale kwaliteit van
het wonen en de woonomgeving4,90000,00%Nee  6Versterken
ruimtelijke kwali- teit stedelijke gebieden199,400,10,10,05%Nee0,1Geen definitieve eindafrekening aanwezig. 7Verbeteren
integrale milieu- kwaliteit op lokaal niveau143,40000,00%Nee0 8Versterken
ruimtelijke kwali- teit landelijke gebieden8,70000,00%Nee0 9Versterken
ruimtelijke kwali- teit in Europees verband5,20,2 0,23,64%Nee0 10Verbeteren
nationale milieu- kwaliteit11,40 00,00%Nee0 11Tegengaan
klimaatverande- ring en emissies196,600,10,10,00%Nee0 12Beheersen milieurisico's
van stoffen, afval en straling102,84,004,03,91%Nee0,1Onvolledigheid in de verplichtingenstand13Handhaving65,40,21,51,72,66%Nee0Dossier ontbreekt 14Huisvesting Koninklijk
Huis, Hoge Colleges van Staat en Ministerie van Algemene Zaken63,20000,00%Nee0            Niet-beleidsartikelen        15Algemeen281,12,90,53,41,19%Nee0,5 16Nominaal en onvoorzien0 000,00%Nee0             3 757,736,917,854,7  1,3 B: UitgavenArtOmschrijvingTotaal ver-antwoord
bedrag (mln €)Fout
(mln €)Onzeker-heid
(mln €)totaal F+O
(mln €)totaal F+O
(%)Tolerantiegrens over-schreden?onzekerheid over volle-
digheid (mln €)Toelichting  (a)(b)(c)(b+c)(b+c)/a*100(ja/nee)  1Strategische
beleidsontwik- keling en monitoring79,5  00,00%Nee  2Betaalbaarheid van het
wonen1 838,4  00,00%Nee  3Duurzame woningen en
gebouwen298,1  00,00%Nee  4Fysieke Stedelijke Vernieuwing656,0  00,00%Nee  5Sociale kwaliteit van
het wonen en de woonomgeving28,8 0,80,82,86%Nee Uitvoering onzeker 6Versterken
ruimtelijke kwali- teit stedelijke gebieden37,0 000,00%Nee  7Verbeteren
integrale milieu- kwaliteit op lokaal niveau267,10,4 0,40,15%Nee Niet uitgevoerde
werkzaamheden 8Versterken ruimelijke
kwaliteit landelijke gebieden9,6  00,00%Nee  9Versterken ruimelijke
kwaliteit in Europees verband4,7  00,00%Nee  10Verbeteren
nationale milieu- kwaliteit11,5  00,00%Nee  11Tegengaan
klimaatverande- ring en emissies99,3 1,81,81,79%Nee Dossier ontbreekt 12Beheersen milieurisico's
van stoffen, afval en straling90,2  00,00%Nee  13Handhaving65,6  00,00%Nee  14Huisvesting Koninklijk
Huis, Hoge Colleges van Staat en Ministerie van Algemene Zaken63,2  00,00%Nee             Niet-beleidsartikelen        15Algemeen196,10,13,23,31,66%Nee Levering niet conform opdracht; onzekerheid geleverde prestaties; dossier/onder-
bouwing ontbreekt 16Nominaal en onvoorzien0  00,00%Nee              3 745,20,55,86,3    C: OntvangstenArtOmschrijvingTotaal ver-antwoord
bedrag (mln €)Fout
(mln €)Onzeker-heid
(mln €)totaal F+O
(mln €)totaal F+O
(%)Tolerantiegrens over-schreden?onzekerheid over volle-
digheid (mln €)Toelichting  (a)(b)(c)(b+c)(b+c)/a*100(ja/nee)  1Strategische
beleidsontwik- keling en monitoring0,2  00,00%Nee  2Betaalbaarheid van het
wonen115,0 0,40,40,38%Nee  3Duurzame woningen en
gebouwen0,4  00,00%Nee  4Fysieke Stedelijke Vernieuwing2,6  00,00%Nee  5Sociale kwaliteit van
het wonen en de woonomgeving1,8  00,00%Nee  6Versterken ruimtelijke
kwaliteit stedelijke gebieden12,0  00,00%Nee  7Verbeteren
integrale milieu- kwaliteit op lokaal niveau52,8  00,00%Nee  8Versterken
ruimtelijke kwali- teit landelijke gebieden0  00,00%Nee  9Versterken ruimtelijke
kwaliteit in Europees verband0  00,00%Nee  10Verbeteren
nationale milieu- kwaliteit0  00,00%Nee  11Tegengaan
klimaatverande- ring en emissies10,4  00,00%Nee  12Beheersen milieurisico's
van stoffen, afval en straling2,5  00,00%Nee  13Handhaving0,7  00,00%Nee  14Huisvesting Koninklijk
Huis, Hoge Colleges van Staat en Ministerie van Algemene Zaken   00,00%Nee             Niet-beleidsartikelen        15Algemeen76,3  00,00%Nee  16Nominaal en onvoorzien0  00,00%Nee   Totaal274,900,40,4    D: SaldibalansDebet/Credit Omschrijving BalanspostSaldo balanspost (mln €)Fout (mln €)Onzekerheid (mln €)totaal F+O (mln €)totaal F+O (%)Tolerantiegrens
over- schreden?onzekerheid
over volledigheid (mln €)Toelichting  (a)(b)(c)(b+c)(b+c)/a*100(ja/nee)  DRekening Courant Rijkshoofdboekhouding0   0,0%Nee  DLiquide middelen0,020,001 0,0014,76%Ja € 1 152 op het verkeerde jaar geboekt. DUitgaven buiten begrotingsverband0,6   0,0%Nee  DExtracomptabele vorderingen194,4   0,02%Nee  DVoorschotten4 485,80,90,11,0    CRekening Courant Rijkshoofdboekhouding3 457,4   0,0%Nee  COntvangsten buiten begrotingsverband11,2   0,0%Nee  CExtracomptabele Schulden3,40,30,20,514,65%Ja Onjuiste en dubbele registratie.Cgarantieverplichtingen539,7   0,0%Nee  COpenstaande verplichtingen4 691,61,90,12,00,04%Nee Beheersmaatregelen onvoldoende om de volledigheid te waarborgen. CRekening Courant LUVO2,3   0,0%Nee  Gecorrigeerd totaal 13 386,43,10,43,5    E: Afgerekende voorschottenOmschrijvingTotaal verantwoord bedrag (mln €)Fout (mln €)Onzekerheid
(mln €)totaal F+O (mln €)totaal F+O (%)Tolerantiegrens overschreden?Toelichting (a)(b)(c)(b+c)(b+c)/a*100(ja/nee) Totaal–––––––F: AgentschappenOmschrijvingTotaal verantwoord bedrag (mln €)Fout (mln €)Onzekerheid
(mln €)totaal F+O (mln €)totaal F+O (%)Tolerantiegrens overschreden?onzekerheid over volledigheid (mln €)Toelichting (a)(b)(c)(b+c)(b+c)/a*100(ja/nee)  Agentschap 1        Lasten1 300,70,41,11,50,12%NVT  Kapitaaluitgaven674,9  00,00%Nee  Baten1 343,5 O,50,50,03%Nee  kapitaalontvangsten384,9   0,00%Nee  Totaal           0     1 Fouten < 50 000 vallen weg tengevolge van afronding
op miljoen euro's.Bovenstaande tabellen geven een overzicht van de fouten en onzekerheden
die de Algemene Rekenkamer heeft geconstateerd. Het betreffen fouten en onzekerheden
in de rechtmatigheid en in de deugdelijke weergave in het jaarverslag.De tolerantie op artikelniveau bedraagt voor fouten en onzekerheden bij
elkaar opgeteld:– voor artikelen < € 50 miljoen: 10% van het artikelbedrag
(voor de saldibalans: per individuele post);– voor artikelen ≥ € 50 miljoen en < € 0,5
miljard: € 5 miljoen (voor de saldibalans: per individuele post),
en– voor artikelen ≥ € 0,5 miljard: 1% van het artikelbedrag
(voor de saldibalans: per individuele post).De goedkeuringstolerantie in de totalen bedraagt 1% voor alle fouten en
3% voor alle onzekerheden (exclusief onzekerheid over volledigheid).Tegen fouten en onzekerheden kan de Algemene Rekenkamer bezwaar maken
op grond van artikel 88 CW 2001.BIJLAGE 2OVERZICHT BEGROTE EN VERANTWOORDE BEDRAGEN MINISTERIE
VAN VROM 2004(bedragen x €1 mln) UitgavenVerplichtingenBegroting 2004
(€ x 1 mln.) (stand bij 2e supp) Verantwoording 2004 (€
x 1 mln.) verschil Begroting 2004 (€ x 1 mln.) (stand bij 2e supp)Verantwoording 2004
(€ x 1 mln.)verschil abs (€)abs (€)Beleidsartikelen       1 Strategische beleidsontwikkeling en monitoring82,379,5– 2,882,785,93,2 2 Betaalbaarheid van het wonen1 836,91 838,41,61 850,91 812,9– 38,0 3 Duurzame woningen en gebouwen298,3298,1– 0,2150,8174,623,8 4 Fysieke Stedelijke Vernieuwing655,9656,00,1658,9602,1– 56,8 5 Sociale kwaliteit van het wonen en de woonomgeving31,728,8– 2,91,64,93,3 6 Versterken ruimtelijke kwaliteit stedelijke gebieden45,837,1– 8,8174,0199,425,4 7 Verbeteren integrale milieukwaliteit op lokaal niveau271,7267,1– 4,6258,8143,4– 115,4 8 Versterken ruimtelijke kwal. landelijke gebieden12,69,6– 3,011,58,7– 2,8 9 Versterken ruimtelijke kwaliteit in Europees verband4,24,70,56,75,2– 1,410 Verbeteren nationale milieukwaliteit10,911,50,617,811,4– 6,411 Tegengaan klimaatverandering en emissies119,199,3– 19,8196,3196,60,312 Beheersen milieurisico's van stoffen, afval en straling90,490,2– 0,280,3102,822,513 Handhaving74,365,6– 8776,765,4– 11,214 Huisvesting Koninklijk Huis, Hoge Colleges van Staat en Ministerie
van Algemene Zaken59,763,23,659,763,23,6       Niet-beleidsartikelen      15 Algemeen196,1196,1 273,2281,17,916 Nominaal en onvoorzien9,40– 9,47,70– 7,7Totaal3 799,33 745,2– 54,13 907,63 757,7– 149,9BIJLAGE 3ONVOLKOMENHEDEN IN HET FINANCIEEL BEHEER, HET MATERIEELBEHEER
EN DE DAARTOE BIJGEHOUDEN ADMINISTRATIES BIJ HET MINISTERIE VAN VROMOmschrijvingJaar van constateringArtikelToelichting in paragraaf  nummeromschrijvingOmvang
(x € 1000) Een onvolkomenheid in de
financiële functie van het mini- sterie door achterstanden in administratie
en verificatie.2004Betreft gehele begroting Niet kwanti-ficeerbaar3.1.1 Een ernstige onvolkomenheid
in het controlebeleid bij de huur- subsidie.20022Betaalbaarheid van het wonen20 8003.1.2 Een onvolkomenheid in het M&O-beleid
bij de Energiepremieregeling20033Duurzame
woningen en gebouwen22 2003.1.3 Een onvolkomenheid in de ICT-aspecten
van de bedrijfsvoering, met name in de informatiebeveiliging en het niet voldoen
aan de vereisten uit de Wet beveiliging persoonsgegevens. 2001Diverse Niet kwantificeerbaar 3.1.4 Een onvolkomenheid in het financieel
beheer van de Rijks- gebouwendienst, met name in het nog niet opstellen van
A&K-analyses en de actualiteit van de tussentijdse financiële gegevens. 1999Agentschapsbegroting Niet kwanti-ficeerbaar3.1.6Bovenstaande tabel geeft alle (ernstige) onvolkomenheden weer die de Algemene
Rekenkamer heeft geconstateerd én die haar (kwalitatieve) tolerantiegrenzen
overschrijden. Deze onvolkomenheden merkt de Algemene Rekenkamer aan als «potentiële
bezwaargevallen». De Algemene Rekenkamer kan eventueel bezwaar maken
tegen deze onvolkomenheden op grond van Comptabiliteitswet 2001, artikel 88
en 89.BIJLAGE 4GEBRUIKTE AFKORTINGENAALAudit ActielijstA&K-analyseAfhankelijkheids- en
kwetsbaarheidsanalyseAMvBAlgemene Maatregel van Bestuur BIRKBudget Investeringen Ruimtelijke
Kwaliteit CDMClean Development Mechanism CWComptabiliteitswet DFEZDirectie Financiële en Economische
Zaken DGMDirectoraat-generaal Milieu EPREnergie Premieregeling FESFonds Economische Structuurversterking FteFull time equivalentGBAGemeentelijke Basisadministratie GSBGrote Steden Beleid ICInterne Controle ICTInformatie- en Communicatietechnologie IPSVInnovatieprogramma Stedelijke
Vernieuwing ISVInvesteringsbudget Stedelijke VernieuwingITInformatietechnologie KwarapKwartaalrapportageLMVdirectie Lokale Milieukwaliteit
en VerkeerM&OMisbruik en oneigenlijk gebruik OHWOnderhanden werkRFBRegeling Financiële Bepalingen
bodemsanering 2002RjvRapport bij het jaarverslag VAKVROM Administratiekantoor VBTBVan Beleidsbegroting Tot Beleidsverantwoording VIRVoorschrift Informatiebeveiliging
Rijksdienst VROMVolkshuisvesting, Ruimtelijke
Ordening en Milieubeheer WbpWet bescherming persoonsgegevens WSVWet Stedelijke VernieuwingBIJLAGE 5VERKLARENDE WOORDENLIJSTHieronder vindt u in alfabetische volgorde een aantal veel voorkomende
belangrijke woorden en begrippen uit het rechtmatigheidsonderzoek van de Algemene
Rekenkamer. Van iedere term wordt de betekenis omschreven. Waar relevant wordt
ook het gebruik van de term in het onderzoek uitgelegd.AccountantsrapportSchriftelijk verslag van een accountant over de bevindingen naar aanleiding
van het onderzoek naar het jaarverslag van een departement dan wel het jaarverslag
van het Rijk.AccountantsverklaringSchriftelijke mededeling van een accountant waarin een oordeel wordt gegeven
over de deugdelijkheid van het departementale jaarverslag. De accountantsverklaring
geeft aan of de gegevens in het jaarverslag betrouwbaar zijn en of het jaarverslag
is opgesteld overeenkomstig de voorschriften, en bevat daarnaast ook een expliciete
uitspraak over de rechtmatigheid.Administratieve systemenSystemen waarin de uitkomsten van de uitvoeringssystemen aan de hand van
boekingsdocumenten worden vastgelegd en worden verwerkt tot deugdelijke informatie
over het beheer.AgentschapZie baten-lastendienst.Artikelgewijze oordeelsvormingWijze waarop het oordeel van de Algemene Rekenkamer over begrotingsartikelen
tot stand komt. Om het budgetrecht van de Staten-Generaal voor de afzonderlijke
begrotingsartikelen tot zijn recht te laten komen, hanteert de Algemene Rekenkamer
kwantitatieve tolerantiegrenzen op het niveau van begrotingsartikelen.Baseline financieel beheer en materieelbeheerDe algemene normen en de daaruit afgeleide criteria voor het financieel
beheer en het materieelbeheer van departementen. De baseline is door het Ministerie
van Financiën op 13 juni 2001 aan alle directeuren van de departementale
accountantsdiensten en van de directies Financieel-Economische Zaken toegezonden
met het verzoek deze vanaf 1 juli 2001 als handleiding toe te passen
en in deze toepassing ook het management te betrekken.Baten-lastendienstOnderdeel van de rijksdienst met een grotere zelfstandigheid dan andere
departementale (buiten)diensten. De ministeriële verantwoordelijkheid
en het budgetrecht van de Tweede Kamer worden niet ingeperkt door de instelling
van baten-lastendiensten. Een baten-lastendienst heeft een afzonderlijke plaats
in de begroting en de financiële verantwoording en voert een administratie
los van de begrotingsadministratie van het moederministerie. Tweede Kamer,
vergaderjaar 2003–2004, 29 540, nr. 31 61BedrijfsvoeringDe bedrijfsprocessen die tot doel hebben de door de minister geformuleerde
beleidsdoelstellingen te bereiken, alsmede de sturing en beheersing van deze
processen.BegrijpelijkheidNorm voor vorm en presentatie van het jaarverslag van departementen. Informatie
moet helder en eenvoudig gepresenteerd worden. Dit wordt bevorderd als er
een duidelijke structuur is, als de informatie eenduidig is, als de informatie
niet teveel vaktermen bevat, als het zelfstandig leesbaar is en zonodig duidelijke
verwijzingen bevat. Ook is het belangrijk dat er een helder onderscheid is
tussen middelen, activiteiten, prestaties en effecten.BeleidsintensiveringenVerhogingen van collectieve uitgaven en/of verlagingen van ontvangsten
ten opzichte van de begroting en/of meerjarencijfers, waaraan een beleidsbeslissing
ten grondslag ligt.BeleidsprioriteitenSpeerpunten in het beleid van de minister. Deze kunnen gebaseerd zijn
op het regeerakkoord en/of afspraken met de Tweede Kamer. Over de beleidsprioriteiten
wordt apart verslag gedaan in het beleidsverslag.BestuurskostenUitgaven waarmee de top van het ministerie zich persoonlijk bemoeit of
die rechtstreeks aan de top ten goede komen.BetrouwbaarheidNorm voor zowel de informatie in het jaarverslag van een ministerie zelf,
als voor het proces van informatieverzameling en informatieverwerking. De
informatie moet een getrouwe weergave vormen van hetgeen zij beoogt weer te
geven. Dat wil zeggen: de informatie mag geen materiële onjuistheden
of onvolledigheden bevatten en dient evenwichtig te zijn. Om betrouwbare informatie
te kunnen krijgen, moet er goed gemeten worden en moet herhaalde meting tot
hetzelfde resultaat leiden. Ook validiteit speelt een rol: er moet gemeten
worden wat men beoogt te meten. Verder kan de betrouwbaarheid en continuïteit
van geautomatiseerde systemen een rol spelen.BezwaaronderzoekOnderzoek ten behoeve van de besluitvorming door de Algemene Rekenkamer
over het al dan niet maken van bezwaar. De Algemene Rekenkamer kan bezwaar
maken op grond van artikelen 88 en 89 van de Comptabiliteitswet 2001. De Algemene
Rekenkamer hanteert een selectief bezwaarbeleid.Budgetrecht Tweede KamerRecht van het parlement om van tevoren toestemming te verlenen aan de
regering voor het aangaan van verplichtingen, het doen van uitgaven en het
innen van ontvangsten (belastingen).Conformiteit aan wettelijke regels (voor de inhoud)De vereiste dat de beleidsinformatie van een ministerie voldoet aan bepaalde
regels en richtlijnen. Een van de belangrijkste richtlijnen is de Regeling
Prestatiegegevens en Evaluatieonderzoek Rijksoverheid (RPE). Hierin is vastgelegd
dat (a) de kwaliteit van de systemen van reguliere Tweede Kamer, vergaderjaar
2003–2004, 29 540, nr. 31 62 prestatiegegevens en (b) de aanwezigheid
van (en de onafhankelijkheid van) evaluatieonderzoek vast te stellen moeten
zijn aan de hand van beschrijvingen van het systeem, de administratieve organisatie
en/of de onderzoeksdossiers.Conformiteit aan wettelijke regels (voor vormvereisten)De presentatie van de informatie in het jaarverslag van een ministerie
moet voldoen aan de verslaggevingseisen zoals die zijn opgenomen in de Rijksbegrotingsvoorschriften.Departementale accountantsdienst/auditdienst (DAD)Onderdeel van het ministerie dat belast is met de controle van het financieel
beheer van het departement en de verantwoording daarover. De DAD voert een
wettelijke taak uit. De Algemene Rekenkamer beschouwt de DAD principieel als
een interne accountant, zij het een relatief onafhankelijke. Een waarborg
voor deze relatieve onafhankelijkheid vormt het feit dat de taak en de plaats
van de DAD wettelijk geregeld zijn. De plaats, direct onder de secretaris-generaal,
waarborgt de onafhankelijkheid ten opzichte van de te controleren afdelingen
en diensten.Deugdelijke weergaveDe financiële verantwoording dient het gevoerde beheer deugdelijk
weer te geven. Dit houdt in dat de informatie betrouwbaar, aanvaardbaar en
toereikend moet zijn, zodat de Staten-Generaal als gebruiker van de informatie
een oordeel over de uitkomsten kan vormen.Europese aanbestedingsrichtlijnenRichtlijnen voor het openstellen van overheidsopdrachten voor leveranciers
uit alle Europese lidstaten gebaseerd op de beginselen: non-discriminatie,
transparant proces en objectieve selectie- en gunningscriteria.Financieel beheerHet geheel van beslissingen, handelingen en regels die zijn bedoeld voor
de sturing en beheersing van, alsmede de verantwoording over, de financiële
transacties en de saldi waarvoor de minister (mede)verantwoordelijkheid draagt.
Deze begripsomschrijving is gebaseerd op de Comptabiliteitswet (CW 2001).Financieel Jaarverslag en Saldibalans van het RijkDeze vormen samen de jaarlijkse financiële verantwoording van het
Rijk. Het jaarverslag bevat de rekening van uitgaven en ontvangsten van het
Rijk. De saldibalans van het Rijk sluit op deze rekening aan. Beide worden
opgesteld door de minister van Financiën.FoutenFouten zijn afwijkingen van de criteria rechtmatigheid en deugdelijke weergave. Rechtmatigheidsfouten
en deugdelijke weergave fouten worden beide onderscheiden in onjuistheden en onvolledigheden.Jaarverslag (departementaal)Het departementale jaarverslag bestaat uit het beleidsverslag en de jaarrekening.
Hiermee legt de minister verantwoording af over het gevoerde beleid en de
bedrijfsvoering van het ministerie. Tweede Kamer, vergaderjaar 2003–2004,
29 540, nr. 31 63M&O-beleidHet geheel van maatregelen genomen door ministers om misbruik en oneigenlijk
gebruik van (subsidie)regelingen zoveel mogelijk te beperken.MaterieelbeheerDe zorg voor niet-geldelijke zaken vanaf het moment van ontvangst tot
aan het moment van afstoting. Deze definitie is gebaseerd op het besluit Materieelbeheer
1996.OnvolkomenheidOverschrijding van de kwalitatieve tolerantiegrens van de Algemene Rekenkamer.Onzeker (onzekerheden)Oordeel dat de Algemene Rekenkamer in bepaalde gevallen geeft over het
financieel beheer van een ministerie. Het oordeel onzeker wordt gegeven wanneer de Algemene Rekenkamer door onvolkomenheden
in het financieel beheer niet kan vaststellen of de betreffende bedragen al
dan niet rechtmatig of al dan niet deugdelijk weergegeven zijn.OverdrachtsuitgavenSubsidies en specifieke uitkeringen.Potentieel bezwaargevalOnvolkomenheden in het financieel beheer of in de financiële verantwoording
van een ministerie die de kwalitatieve of kwantitatieve tolerantiegrenzen
van de Algemene Rekenkamer overschrijden.PrestatiegegevenOnder prestatiegegevens kunnen zowel effect(indicator)en als informatie
over de prestaties van de overheid worden verstaan.RechtmatigheidNorm waaraan de financiële verantwoordingen van de ministeries en
van het Rijk moeten voldoen, inhoudende dat: (a) de verantwoordingen zijn
opgesteld overeenkomstig de wijze waarop dat in wettelijke regelingen is voorgeschreven,
en (b) de in de verantwoordingen opgenomen bedragen bij de verplichtingen,
uitgaven en ontvangsten tot stand zijn gekomen in overeenstemming met de begrotingswetten
en andere wettelijke regelingen.Rechtspersoon met een wettelijke taak (RWT)Instelling die een bij of krachtens de wet geregelde taak uitoefent en
daartoe geheel of gedeeltelijk wordt bekostigd uit de opbrengst van bij of
krachtens de wet ingestelde heffingen.ReviewDe beoordeling van de controle die is uitgevoerd door de departementale
accountantsdienst/auditdienst. Deze review dient om vast stellen of de DAD-controle
zodanig is uitgevoerd dat de Algemene Rekenkamer gebruik kan maken van de
resultaten ervan.XNoot1Bron: jaarverslag Rijksgebouwendienst 2004.XNoot1Voor de post Liquide middelen geldt een tolerantie van 0.XNoot1Tweede Kamer, vergaderjaar 2004–2005, 29 764, nr. 3 pag. 4.
Memorie van toelichting op de Algemene wet inkomensafhankeljke regelingen.XNoot2Tweede Kamer, vergaderjaar 2004–2005, 17 050 en 29 800
X1, nr. 277.XNoot3Tweede Kamer, vergaderjaar 2003–2004, 66-4290. Verslag vragenuur
14 april 2004.XNoot1Tweede Kamer, vergaderjaar 2004–2005, 17 050 en 29 800
X1, nr. 277. 
 
 Naar boven

 

Directe linkKopieer de link naar uw clipboard 

https://zoek.officielebekendmakingen.nl/kst-30100-XI-2.html

Sluit modaal

 

Disclaimer
De hier aangeboden pdf-bestanden van het Staatsblad, Staatscourant, Tractatenblad, provinciaal blad, gemeenteblad, waterschapsblad en blad gemeenschappelijke regeling vormen de formele bekendmakingen in de zin van de Bekendmakingswet en de Rijkswet goedkeuring en bekendmaking verdragen voor zover ze na 1 juli 2009 zijn uitgegeven. Voor pdf-publicaties van vóór deze datum geldt dat alleen de in papieren vorm uitgegeven bladen formele status hebben; de hier aangeboden elektronische versies daarvan worden bij wijze van service aangeboden.

 

Over deze website
Contact
English
Help
Zoeken

Informatie hergebruiken
Privacy en cookies
Toegankelijkheid
Sitemap
Kwetsbaarheid melden

Open data
Linked Data Overheid
PUC Open Data

MijnOverheid.nl
Rijksoverheid.nl
Ondernemersplein.nl
Werkenbijdeoverheid.nl