Vaststelling van de begroting van de uitgaven en ontvangsten van het Ministerie van Justitie (VI) voor het jaar 2001; Brief staatssecretaris over de rechtsbijstand
Staten-Generaal — Kamerstuk 
Datum: 2014-07-08 00:00:00.000000
Rechtsgebied: Wetgeving


(function (window, document, dataLayerName, id) {
 window[dataLayerName] = window[dataLayerName] || [], window[dataLayerName].push({ start: (new Date).getTime(), event: "stg.start" }); var scripts = document.getElementsByTagName('script')[0], tags = document.createElement('script');
 function stgCreateCookie(a, b, c) { var d = ""; if (c) { var e = new Date; e.setTime(e.getTime() + 24 * c * 60 * 60 * 1e3), d = "; expires=" + e.toUTCString() } document.cookie = a + "=" + b + d + "; path=/; Secure" }
 var isStgDebug = (window.location.href.match("stg_debug") || document.cookie.match("stg_debug")) && !window.location.href.match("stg_disable_debug"); stgCreateCookie("stg_debug", isStgDebug ? 1 : "", isStgDebug ? 14 : -1);
 var qP = []; dataLayerName !== "dataLayer" && qP.push("data_layer_name=" + dataLayerName), qP.push("use_secure_cookies"), isStgDebug && qP.push("stg_debug"); var qPString = qP.length > 0 ? ("?" + qP.join("&")) : "";
 tags.async = !0, tags.src = "https://koop.piwik.pro/containers/" + id + ".js" + qPString, scripts.parentNode.insertBefore(tags, scripts);
 !function (a, n, i) { a[n] = a[n] || {}; for (var c = 0; c < i.length; c++)!function (i) { a[n][i] = a[n][i] || {}, a[n][i].api = a[n][i].api || function () { var a = [].slice.call(arguments, 0); "string" == typeof a[0] && window[dataLayerName].push({ event: n + "." + i + ":" + a[0], parameters: [].slice.call(arguments, 1) }) } }(i[c]) }(window, "ppms", ["tm", "cm"]);
 })(window, document, 'dataLayer', 'f8b9eee5-8d9c-4ea1-abd5-83e174f29813');
 
 
 
Direct naar content
Navigatie
Contextinformatie
Publicatie
Acties
Inhoudsopgave
Gerelateerde informatie

Menu

U bent nu hier: 
Publicaties
Officiële publicaties

Inloggen

Primaire navigatie

Andere sites binnen Overheid.nl
Home
Uitgebreid zoeken
Mijn abonnementen
Help

Andere sites binnen Overheid.nl

Berichten over uw Buurt
Zoals vergunningen, bouwplannen en lokale regelgeving.

Rondom uw woonadres
Rondom een zelfgekozen adres

Dienstverlening
Zoals belastingen, uitkeringen en subsidies.

Naar dienstverlening

Beleid & regelgeving
Officiële publicaties van de overheid.

Naar beleid & regelgeving

Contactgegevens overheden
Adressen en contactpersonen van overheidsorganisaties.

Naar overheidsorganisaties

 
 
 
U bent hier:

Home

Kamerstuk 27400-VI, nr. 67

 
 
 

Kamerstuk

Datum publicatie
Organisatie
Vergaderjaar
Dossier- en ondernummer
Datum brief

22-06-2001

Tweede Kamer der Staten-Generaal

2000-2001

27400-VI nr. 67

18-06-2001

 

 

 
 
 Toon meer van: Inhoudsopgave
 
 

 
 AanhefLichaamBeleidsvoornemensToelichting1. Aanbesteding2. ToekomstverkenningDe rapportage van het Verweij-Jonker InstituutProbleemanalyseAanbevelingenReacties uit het veld en van de raden voor rechtsbijstandEen voorlopig standpunt over de toekomstverkenningDe aanbiedersDe positie van het juridisch loketFinanciële gevolgenHet voucher en de positie van de consumentVoorstellen tot verbetering van opleiding, ondersteuning
startende advocaten etc.Vergoeding en kwaliteitDe positie van de rechtsbijstandverzekeraarsRelatie met de Veegwet3. Project VIV altOndertekening
 

 
 
 Toon meer van: Extra informatie
 
 

 
 

Informatie over publicatie

 

 

 
 Toon meer van: Gerelateerd
 
 

 
 Publicaties in kamerdossier

Kamerdossier 27400-VIToon alle publicaties in het hoofddossier

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Publicaties referendum

 

 

 

 

 

Authentieke versie (PDF)
bestandsgrootte: 42 Kb

Informatie

Gerelateerd

Printen

Delen

 
 
 
27 400 VIVaststelling van de begroting van de uitgaven en de ontvangsten van
het Ministerie van Justitie (VI) voor het jaar 2001nr. 67BRIEF VAN DE STAATSSECRETARIS VAN JUSTITIEAan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-GeneraalDen Haag, 18 juni 2001De instandhouding van een toegankelijk stelsel van rechtsbijstand óók
voor minderdraagkrachtigen is een wezenskenmerk van een moderne rechtsstaat.
Het Nederlandse rechtsbijstandstelsel heeft een aantal sterke eigenschappen.
Niet voor niets wordt dit model door veel landen als voorbeeld gezien van
een toegankelijk, breed georiënteerd en – in financieel opzicht –
verhoudingsgewijs goed beheersbare voorziening. Ontwikkelingen binnen, maar
met name ook buiten de in de Wet op de rechtsbijstand (Wrb) geregelde gefinancierde
rechtsbijstand hebben de raden voor rechtsbijstand en mijn ambtsvoorganger
aanleiding gegeven tot het uitvoeren van een aantal studies die ik u hierbij
aanbied1. Het betreft het rapport «Toekomstverkenning
gefinancierde rechtsbijstand», «Haalbaarheidsonderzoek aanbesteding
gefinancierde rechtsbijstand» en de rapportage van het project VIValt II. De uitkomsten van deze studies geven mij aanleiding
tot de volgende beleidsvoornemens, die ik in het vervolg van de brief nader
toelicht.Beleidsvoornemens1. Uitwerking van de voorstellen van het Verweij Jonker Instituut voor
de inrichting van een juridisch loket en een analyse van de voor- en nadelen
van een herpositionering van de bureaus rechtshulp voor de toegankelijkheid,
de continuïteit en de betaalbaarheid van de rechtshulpvoorziening. Uitwerking
en analyse dienen begin 2002 te zijn afgerond.2. Verhoging van de vergoeding (met f 16,–) zo mogelijk per
1 januari as voor advocaten die voldoen aan te voren bepaalde objectieve kwaliteitseisen.
Facilitering van advocatenkantoren die nog niet aan de criteria voldoen, maar
zich in de nabije toekomst willen kwalificeren. Met de Nederlandse Orde van
Advocaten (NovA) en de raden voor rechtsbijstand voer ik overleg over het
te hanteren kwaliteitsniveau, de protocollering van de uit te voeren audits,
de faciliteringsregeling en de wijze waarop de kwaliteitsborging in het Vergoedingenbesluit
vorm dient te krijgen. 3. Voorbereiding van de vervanging van de huidige inkomenstoets op basis
van het netto inkomen door een toets op basis van het belastbaar inkomen met
daaraan gekoppeld een drastische vereenvoudiging van die toets (project VIValt).ToelichtingNaar aanleiding van de evaluatie van de Wrb in 1998 is een onderzoek uitgevoerd
naar de ontwikkeling van het aanbod van rechtsbijstandverleners. Uit dat onderzoek,
dat u bij brief van 3 februari 2000 (kenmerk 5.009.543/800) is toegezonden,
bleek dat – hoewel er nog geen reden was tot grote zorg – het
aanbod afnam als gevolg van het uittreden van ervaren advocaten en het beperkt
toetreden van jonge advocaten tot de sociale advocatuur. Dit signaal gaf de
raden voor rechtsbijstand aanleiding om het Verweij-Jonker Instituut een grootschaliger
onderzoek te laten uitvoeren naar de toekomst van de gefinancierde rechtsbijstand.
Bedoeld onderzoek heeft geresulteerd in het rapport «De toekomst van
de gefinancierde rechtsbijstand». Daarnaast heeft mijn ambtsvoorganger
een studie laten uitvoeren naar de mogelijkheden van aanbesteding van onderdelen
van de gefinancierde rechtsbijstand. Tenslotte hebben de raden op mijn verzoek
aanvullend onderzoek gedaan naar de uitvoeringstechnische mogelijkheden om
de maatstaf voor de draagkrachtbepaling in de Wrb (netto inkomen) tegelijkertijd
met die in andere inkomensafhankelijke subsidieregelingen te vervangen door
het belastbaar inkomen (project VIValt).Ik ga nu achtereenvolgens in op de aanbesteding, toekomstverkenning en
het project VIValt.1. AanbestedingIn het voorjaar 2000 is een werkgroep aanbesteding ingesteld. De opdracht
van de werkgroep luidde als volgt:Het nader verkennen van de mogelijkheden die aanbesteding
van rechtsbijstand kan bieden bij het in evenwicht brengen van de vraag naar
rechtsbijstand van rechtzoekenden en het aanbod van de rechtsbijstandverleners,
en het op basis hiervan ontwikkelen en vormgeven van een aanbestedingsmodel
dat (1) aansluit bij de marktsituatie met betrekking tot rechtsbijstandverlening
en (2) daadwerkelijk kan leiden tot een versterking van het stelsel van gefinancierde
rechtsbijstand.Het onderzoeksbureau Deloitte & Touche Bakkenist (D&TB) heeft
ter ondersteuning van de werkgroep een haalbaarheidsonderzoek uitgevoerd.
De bevindingen van DT&B zijn neergelegd in een rapportage van 7 december
2000.Ik vat de conclusies van de werkgroep samen: In zijn algemeenheid is de
werkgroep van mening dat er binnen het stelsel van gesubsidieerde rechtsbijstand
mogelijkheden bestaan voor de introductie van (vormen van) aanbesteding.Aanbesteding kan op verschillende manieren worden toegepast, zoals:– door (tevoren geselecteerde) aanbieders uit te nodigen een offerte
uit te brengen voor het aanbieden van een in een bestek omschreven dienst
of product;– door (bepaalde) aanbieders uit te nodigen om op basis van een
programma van eisen een voorstel te doen voor het aanbieden van een bepaalde
dienst of een bepaald product. Hierbij kan publiekprivate samenwerking ontstaan. Het invoeren van een vorm van aanbesteding betekent een interventie op
de bestaande markt van de gesubsidieerde rechtsbijstand. Geconcludeerd wordt
dat aanbesteding mogelijkheden biedt om het voor nieuwe toetreders, zoals
niet participerende advocaten(kantoren) en rechtsbijstandverzekeraars, aantrekkelijk
te maken om tot het stelsel van de gesubsidieerde rechtsbijstand toe te treden.
Daarnaast kan aanbesteding bijdragen aan het verminderen van de administratieve
lasten die het stelsel op dit moment heeft. Ook kunnen kwaliteitseisen aan
een aanbestedingsprogramma worden verbonden. Dit kan bijdragen aan een grotere
transparantie voor de rechtzoekende voor de beantwoording van de vraag tot
welke gecontracteerde (gespecialiseerde) rechtsbijstandverlener hij zich het
beste kan wenden. Tenslotte kan aanbesteding voor de gecontracteerde rechtsbijstandverlener
het bedrijfsrisico verminderen, omdat hij hierdoor op voorhand een vaste component
van zijn omzet heeft.Weliswaar biedt het invoeren van aanbesteding mogelijkheden om de markt
dynamischer te maken, maar het inzicht in de werking van deze markt is thans
niet zodanig dat de consequenties van een dergelijke interventie ten volle
kunnen worden overzien. Dit maakt op dit moment het invoeren van een aanbestedingsmodel
risicovol. Deze risico's van aanbesteding zijn met name gelegen in de prijs
die de overheid zou moeten gaan betalen voor de gesubsidieerde rechtsbijstand
en het effect dat aanbesteding kan hebben op het aanbod van rechtsbijstandverleners.
Zo kan het gewenste aanbod uitblijven als de prijs niet hoog genoeg is. De
kans daarop neemt toe op momenten van hoogconjunctuur waarvan op dit moment
sprake is. Daarbij moet er rekening mee gehouden worden dat de invoering van
aanbesteding ook met (hoge) investeringskosten voor nieuwe toetreders gepaard
gaat. Dit kan voor aanbieders eveneens een reden zijn om niet deel te nemen.
Voorts is van belang dat een aantal mogelijke toetreders op de markt, zoals
de rechtsbijstandverzekeraars, weinig animo lijken te hebben om aan het stelsel
deel te nemen. Op de korte termijn overheersen daarmee de nadelen en zijn
de risico's tot invoering van aanbesteding in de gesubsidieerde rechtsbijstand
te groot.Dit wil echter niet zeggen dat er op onderdelen geen ervaring met op aanbesteding
gelijkende vormen van bekostiging kan worden opgedaan. Te denken valt aan
een open inschrijving op bepaalde onderdelen van gesubsidieerde rechtsbijstand,
zoals het spreekuur.Het Besluit vergoedingen rechtsbijstand 2000 biedt reeds de mogelijkheid
om vergoedingsarrangementen met rechtsbijstandverleners af te sluiten. De
in omvang nog bescheiden experimenten die de raden voor rechtsbijstand op
dit gebied uitvoeren c.q. voorbereiden bieden de mogelijkheid te bezien op
welke wijze aanbieders van diensten op het gebied van de gesubsidieerde rechtsbijstand
reageren. Na evaluatie van deze experimenten bestaat er mogelijk een beter
inzicht in de werking van de markt van de gesubsidieerde rechtsbijstand. Alsdan
kan wellicht ook een reële inschatting worden gegeven van de risico's
van een eventuele meer grootschalige introductie van vormen van aanbesteding
binnen het stelsel van gesubsidieerde rechtsbijstand.2. ToekomstverkenningDe rapportage van het Verweij-Jonker InstituutProbleemanalyseDe probleemstelling van het door het Verweij-Jonker Instituut uitgevoerde
onderzoek «Toekomstverkenning gefinancierde rechtsbijstand» luidt
als volgt: «Hoe zal de behoefte aan gesubsidieerde rechtsbijstand
zich in de toekomst ontwikkelen en wat zijn de mogelijke gevolgen hiervan
voor de toekomstige vormgeving van het instrument van de gesubsidieerde rechtsbijstand?»Deze probleemstelling is verder ingevuld vanuit de volgende perspectieven:• de dynamiek in de vraag naar rechtshulp;• ontwikkelingen in de aanbodkant;• ontwikkelingen in de bredere maatschappelijke context.Voor de vraagzijde voorziet het Verweij-Jonker Instituut dat het stelsel
in de toekomst te maken krijgt met een kleiner wordende groep vermoedelijk
kwetsbaarder rechtzoekenden, die de aansluiting bij de voorspoedige economische
ontwikkelingen gemist heeft. Het betreft burgers met «multi-problematiek»
op het gebied van inkomen, werk, huisvesting, welzijn enz. Er is derhalve
blijvend een nog altijd betrekkelijk omvangrijke en complexe behoefte aan
gesubsidieerde rechtsbijstand te verwachten. Minder vragers met meer vragen
per persoon leidt uiteindelijk niet tot een afname van de totale vraag. Het
Verweij-Jonker Instituut voorziet verder dat deze groep zich mondiger zal
opstellen, onder meer door gebruik te maken van de mogelijkheden van informatietechnologie.AanbevelingenHet Verweij-Jonker Instituut doet de volgende aanbevelingen:1. Een grotere marktwerking door een structuurwijziging waarin de bureaus
rechtshulp geleidelijk worden omgevormd tot volledig op de markt concurrerende
advocatenkantoren. Het wettelijke verschil tussen de bureaus rechtshulp en
de overige rechtsbijstandverleners komt te vervallen. Door markt- en productontwikkeling
verschaffen de bureaus zich een bredere financiële basis dan louter publieke
middelen. De raden kunnen advocatenkantoren (inclusief de voormalige bureaus
rechtshulp) laten intekenen op tenders die recht geven op het huren van kantoorruimte
voor het spreekuur op dezelfde lokatie als het juridisch loket.2. De inrichting van een nieuw juridisch loket, zowel fysiek als virtueel,
met verwijsfunctie en toegankelijk voor alle burgers. Het loket bestaat uit
een frontoffice waar de rechtzoekende informatie kan verkrijgen over mogelijke
(juridische) oplossingen van zijn probleem. Een backoffice ondersteunt het
frontoffice en zorgt zo nodig voor een voucher.3. Een kwaliteitsimpuls (certificering) van de sociale advocatuur met
daaraan gekoppeld een marktconform tarief, aandacht voor opleidingen, een
steunpunt voor startende sociaal advocaten.4. De introductie van mechanismen van vraagsturing (participatie van Wrb-gerechtigden,
vouchers en virtuele marktplaats).Volgens de aanbevelingen van het Verweij-Jonker Instituut verzorgt het
juridisch loket de publieksfunctie van overheidswege en vergroot het de transparantie
op het gebied van de juridische dienstverlening voor alle burgers, met name
voor de Wrb-gerechtigden. Het loket biedt de rechtzoekende ondersteuning indien
hij behoefte heeft aan algemene informatie, een advies over de noodzaak van
een advocaat, of wil weten welke (gespecialiseerde) advocaten in zijn omgeving
gevestigd zijn. Dat loket heeft een fysieke en een virtuele vorm. Aan het
juridisch loket wordt ook de toegang tot het stelsel van gesubsidieerde rechtsbijstand
verbonden, bij voorkeur via een systeem van vouchers op basis van ICT.Het Verweij-Jonker Instituut adviseert het loket door de raden voor rechtsbijstand
te laten aansturen en beheren, op grond van de overweging dat de raden onafhankelijk
zijn van de centrale overheid en binnen het stelsel verantwoordelijk
zijn voor de inkomenstoets en de gegrondheidstoets. De raden kunnen deze verantwoordelijkheid
uitoefenen als backoffice van het juridisch loket.Voor de minderdraagkrachtige rechtzoekende ontstaat een stelsel waarin
hij vrij kan kiezen tussen gecertificeerde advocaten(kantoren) en –
voorheen – de bureaus rechtshulp. Bureaus rechtshulp en advocatuur nemen
beide als marktpartij aan het stelsel deel. Zij sluiten een arrangement met
de raad voor rechtsbijstand waarin prijs en kwaliteit van de dienstverlening
vastliggen. Zij worden in beginsel per zaak betaald. Door zich als marktpartij
te positioneren zijn de bureaus in staat ook cliënten te helpen die daarvoor
willen en kunnen betalen.De bureaucratie in het stelsel kan naar het oordeel van het Verwey-Jonker
Instituut door verregaande informatisering en vereenvoudiging van de verantwoordingsstructuur
worden teruggedrongen. In dit verband wordt verwezen naar het VIValt-project, op de inhoud waarvan ik hierna nog terug kom. Ook stelt
het Verwey-Jonker Instituut een versterking van de positie van de consument
voor door vouchers te introduceren en cliëntenparticipatie te bevorderen
respectievelijk systematischer onderzoek te doen naar de wensen van het publiek.
Het voucher biedt de rechtzoekende recht op zowel een advies (deel A) als
op gespecialiseerde rechtshulp (deel S). In tegenstelling tot de toevoeging,
die door de rechtsbijstandverlener namens de rechtzoekende wordt aangevraagd,
wordt het voucher door de rechtzoekende zelf aangevraagd bij het juridisch
loket (de raad voor rechtsbijstand) onder overlegging van zijn SoFi-nummer
en naam, adres- en woonplaatsgegevens. Voor het voucher betaalt de rechtzoekende
een eigen bijdrage aan het loket. Met het voucher kan de rechtzoekende –
al dan niet geadviseerd door het loket – vervolgens zelf een rechtsbijstandverlener
opzoeken voor een spreekuur of verdergaande rechtshulp. De rechtzoekende levert
het voucher in bij de rechtsbijstandverlener, op basis waarvan laatstgenoemde
zijn (bij voorkeur elektronische) declaratie bij de raad voor rechtsbijstand
kan indienen. De rechtzoekende kan zich overigens ook direct tot een rechtsbijstandverlener
wenden, die eventueel een voucher voor hem aanvraagt. Het Verweij-Jonker Instituut
meent dat aldus op een eigentijdse en dynamische wijze vernieuwing van het
stelsel kan worden bereikt.Reacties uit het veld en van de raden voor rechtsbijstandDe NOvA, de Vereniging Sociale Advocatuur Nederland (VSAN), de Vereniging
Sociale Advocatuur Amsterdam (VSAA) en de Vereniging Rechtshulp-Organisaties
Nederland (VRN), dit is de vereniging die de bureaus rechtshulp vertegenwoordigt,
kunnen zich op hoofdlijnen vinden in de voorstellen van het Verwey-Jonker
Instituut, maar plaatsen daarbij ook kanttekeningen. Ook leggen zij een aantal
aanvullende verlangens, vooral van financiële aard, op tafel. In hun
reactie geven zij aan op welke wijze de voorstellen naar hun oordeel uitgewerkt
dienen te worden. Advocatuur en bureaus menen dat de loketfunctie uit een
oogpunt van scheiding van bevoegdheden onafhankelijk van de raden voor rechtsbijstand
gepositioneerd moet worden en stellen onderbrenging bij een stichting met
een tripartiete bestuur voor (advocatuur, bureaus rechtshulp en consumenten)
en aanhaking van het loket bij de bestaande bureaus rechtshulp. Voorts menen
de advocatuur en de bureaus dat het spreekuur gekoppeld dient te zijn aan
de rechtsbijstandverlening. Het juridisch loket zou geen spreekuur moeten
aanbieden. De bureaus rechtshulp zouden zich om moeten vormen tot gewone advocatenkantoren
die zich in niets, ook niet in de financieringswijze, onderscheiden van de
advocatuur. De rechtsbijstand zou op basis van verrichtingen betaald moeten
worden waarbij alle advocatenkantoren voor de eerste drie uur
slechts f 30,– in rekening zouden moeten brengen.De organisaties stellen het belang van een verhoging van de toevoegings-vergoeding
voorop en kunnen zich vinden in de voorgestelde certificering. De ontwikkeling
van kwaliteitscriteria dient, aldus de organisaties, te zijn voorbehouden
aan de beroepsorganisaties.Uit de reactie van de raden voor rechtsbijstand blijkt dat zij belangrijke
voordelen zien in een loketfunctie en een gecertificeerd aanbod van advocatenkantoren.
Zij hebben geen principiële bezwaren tegen een onafhankelijke positionering
van de loketfunctie. Zij zijn er evenwel niet van overtuigd dat de positiewijziging
van de bureaus rechtshulp een verbetering voor het stelsel inhoudt. De bureaus
rechtshulp worden gezien als instellingen die niet alleen veel minderdraagkrachtigen
op een toegankelijke wijze bijstaan maar ook kans zien veel zaken betrekkelijk
eenvoudig op te lossen, waardoor procedures vermeden worden. De raden betwijfelen
of deze functie behouden kan blijven wanneer de bureaus de vrijheid krijgen
ook betalende zaken te behandelen en zich tot advocatenkantoren ontwikkelen.De raden voor rechtsbijstand menen dan ook dat een eventuele stelselwijziging
afhankelijk moet worden gesteld van de resultaten van een nadere analyse van
de gevolgen van die wijziging voor de toegankelijkheid van de rechtsbijstand
voor de rechtzoekende en voor een eventuele leemte in het aanbod van rechtsbijstandverleners.
Ook zou aandacht moeten worden besteed aan de bestuurlijk-juridische implicaties,
de technische uitvoering en controle, de behoefte om op regionale verschillen
in te spelen, de positie van het spreekuur, de bekostigingssystematiek en
de positie van de bureaus rechtshulp op de markt. De uitkomsten zouden moeten
worden afgezet tegen verbeteringsmogelijkheden binnen het huidige stelsel.
De raden hebben te kennen gegeven hun eindoordeel afhankelijk te willen stellen
van de resultaten van een nadere beantwoording van genoemde vragen.Een voorlopig standpunt over de toekomstverkenningDe aanbiedersHoofddoel van het stelsel van rechtsbijstand is de toegang tot het recht
ook voor minderdraagkrachtigen open te houden. Het zijn niet zozeer ontwikkelingen
binnen, maar met name ook buiten de in de Wrb geregelde gefinancierde rechtsbijstand,
die aanleiding geven tot aanpassingen. Het Verweij-Jonker Instituut stelt
vast dat niet slechts sprake is van een verminderde belangstelling van advocaten
voor de gesubsidieerde rechtsbijstand, maar ook dat door de toegenomen welvaart
meer particuliere cliënten in staat moeten worden geacht zich met eigen
middelen, zoals een verzekering, van rechtsbijstand te voorzien. Dat blijkt
ook uit het afnemende aantal personen dat in de afgelopen jaren gebruik heeft
gemaakt van de voorziening, zowel op basis van een toevoeging als via de spreekuurvoorziening
van de bureaus rechtshulp. Er is dus niet alleen sprake van een probleem in
het aanbod, ook de verminderde vraag beïnvloedt de positie van de deelnemers
aan het stelsel. Het is een van de redenen die de bureaus rechtshulp hebben
aangevoerd om het eigen werkterrein te willen verbreden. In bepaalde regio's
zou het aantal cliënten zover kunnen teruglopen dat het uit kosten- en
kwaliteitsoverwegingen niet langer verantwoord is een vestiging alleen voor
de gesubsidieerde rechtzoekenden open te houden. Indien het bureau ook anderen
kan bedienen, kan mogelijk alsnog een voldoende basis voor de vestiging worden
gevonden. Ook kan een breder werkterrein het werken bij een bureau rechtshulp
aantrekkelijker maken. De voorstellen voor het toelaten van de bureaus rechtshulp
tot de markt voor draagkrachtige cliënten spreken mij om
die redenen aan. De gevolgen van zo'n herpositionering zijn echter ingrijpend.
Indien de bureaus zich als marktpartij willen positioneren betekent dit dat
zij afstand zullen moeten nemen van de huidige, door wetgeving en vaste subsidieontvangsten,
bevoorrechte positie. Alleen dan kan de werkwijze van de bureaus in overeenstemming
blijven met regels van eerlijke mededinging. De VRN realiseert zich dat ook
en stemt ermee in dat de bureaus zich omvormen tot advocatenkantoren die zich
naar juridische en economische positionering niet onderscheiden van andere
advocatenkantoren.Een herpositionering is ook ingrijpend voor de raden voor rechtsbijstand,
die verantwoordelijk zijn voor de organisatie van de rechtsbijstand. Zij raken
een instelling kwijt waarvan onafhankelijk van de marktsituatie vaststaat
dat deze zich volledig toelegt op de gesubsidieerde rechtsbijstand en die
in de praktijk kans ziet veel zaken op een eenvoudige wijze af te handelen.
Op zich hoeft dat niet bezwaarlijk te zijn, mits de raden voldoende instrumenten
in handen hebben om zich langs andere weg van een betaalbare voorziening van
gelijkwaardig niveau te verzekeren. Een stelsel waarin de raden uitsluitend
beschikken over de mogelijkheid van vergoedingen per verrichting en slechts
beperkte mogelijkheden hebben om invloed uit te oefenen op de in alle opzichten
(prijs, kwaliteit en toegang) best denkbare verlening van rechtsbijstand zou
in een uitsluitend marktgeoriënteerde omgeving al gauw te kort kunnen
schieten, vooral als marktpartijen zichzelf een min of meer exclusieve rol
toedichten.Ik ben dan ook ondanks de belangrijke voordelen die ik in de voorstellen
van het Verwey-Jonker Instituut zie, nog niet zover dat ik deze nu reeds wil
en kan overnemen.De voorstellen bergen nog te zeer het risico in zich dat per saldo sprake
is van een afname van het aanbod van sociale rechtshulp. Een belangrijke vraag
naar aanleiding van de aanbevelingen van het Verweij-Jonker Instituut die
ook door de raden voor rechtsbijstand naar voren is gebracht, is dan ook of
het stelsel zonder de bureaus rechtshulp zoals wij deze nu kennen voldoende
toegankelijk blijft voor de minderdraagkrachtige rechtzoekende.In de rapportage ontbreekt een overtuigende analyse die houvast kan bieden
voor een verantwoorde beslissing of de voorstellen een werkelijk structurele
verbetering te weeg zullen brengen, dan wel dat binnen het huidige, eventueel
op onderdelen aangepaste, stelsel geen betere resultaten zijn te boeken.Een andere reden om nog niet met de voorstellen mee te gaan is de mate
van uitwerking van de voorstellen. Weliswaar geeft het Verwey-Jonker Instituut
wel een richting aan, maar de voorstellen zijn nog onvoldoende uitgewerkt
om werkelijk te kunnen vertrouwen op de uitvoerbaarheid in de praktijk. Beantwoording
van de vragen die de raden voor rechtsbijstand hebben geformuleerd is noodzakelijk
om tot een verantwoorde beslissing te komen. Daarbij gaat het mij in de eerste
plaats om een uitwerking van de voorziening vanuit het perspectief van de
consument en meer specifiek de maatregelen die toegepast worden om de toegankelijkheid
te garanderen.De positie van het juridisch loketDe reacties van de rechtsbijstandorganisaties op de voorstellen wijken
op onderdelen af van de voorstellen van het Verweij-Jonker Instituut. Indien
advocatuur en bureaus rechtshulp zich beide als marktpartijen ontwikkelen
ligt het niet voor de hand hen zeggenschap te geven over een loketfunctie
die juist beoogt burgers die zelf geen keuze kunnen maken objectief te informeren
over de in hun geval best denkbare vorm van hulpverlening. Dat
hoeft ook niet noodzakelijkerwijze die van een advocaat te zijn. Het loket
moet bovendien een zeker tegenwicht kunnen bieden in een situatie waarin marktpartijen
zich onverhoopt onvoldoende geïnteresseerd tonen in de gevraagde rechtsbijstand.
Dat wil overigens niet zeggen dat de expertise van rechtsbijstandverleners
niet benut zou kunnen worden bij de werkzaamheden van het loket. Met de organisaties
ben ik van mening dat het loket niet de rechtsbijstandtaken (waaronder het
spreekuur) moet overnemen. Ook deel ik hun mening dat voor de rechtsbijstand
aan minderdraagkrachtigen de mogelijkheden van de elektronische snelweg zeker
op dat moment niet moeten worden overschat.Financiële gevolgenBehalve op de positionering van het loket zal meer zicht moeten worden
geboden op het antwoord op de vraag of de raden niet ook over andere financieringsmethoden
dan betaling per verrichting moeten beschikken, ik denk dan bijvoorbeeld aan
het verstrekken van budgetten voor spreekuurvoorzieningen en op eventuele
selectiemechanismen die de raden zouden moeten hanteren wanneer deze budgetten
niet meer vanzelfsprekend aan de bureaus rechtshulp, maar ook aan andere instellingen
worden toegewezen.Niet in de laatste plaats zal ook een reële inschatting moeten worden
gemaakt van de financiële gevolgen van een stelselwijziging. Een nadere
uitwerking is dan ook nodig voordat hierover een definitief standpunt kan
worden ingenomen.Het voucher en de positie van de consumentVouchers worden in het algemeen gezien als een effectief middel om de
consument meer zeggenschap te geven over gesubsidieerde diensten. De vraag
is evenwel wat een voucher in de rechtsbijstand toe kan voegen. De rechtzoekende
staat het immers volgens het huidige stelsel vrij zelf een raadsman te kiezen.
De daarvoor noodzakelijke toevoeging suggereert weliswaar dat een derde bepaalt
welke advocaat aan de rechtzoekende wordt toegewezen, de facto maakt de rechtzoekende
zelf zijn keuze door simpelweg bij een advocatenkantoor binnen te lopen. De
enige beperking is dat de advocaat bij de raad ingeschreven moet staan. Ik
zie dan ook geen overtuigende argumenten om de als begrip ingeburgerde toevoeging
te vervangen door een voucher. Wel zie ik mogelijkheden het toevoegingproces
verder te vereenvoudigen. Ik kom daar later nog op terug (VIValt).Met het Verwey Jonker Instituut ben ik van mening dat het goed zou zijn
de inbreng van de consument in de organisatie van de rechtsbijstand te versterken.
Voor die inbreng is van belang dat rechtzoekenden in de regel slechts incidenteel
met rechtsbijstand in aanraking komt. Het organiseren van een directe inbreng
van rechtzoekenden is daarom niet goed mogelijk gebleken. De inbreng kan echter
ook langs andere wege worden gewaarborgd. Ik denk dan bijvoorbeeld aan klanttevredenheidsonderzoeken.
Met dat instrument is ook al enige ervaring opgedaan. Ik zal de raden verzoeken
het gebruik van dit middel verder te bevorderen.Voorstellen tot verbetering van opleiding, ondersteuning
startende advocaten etc.Ik onderschrijf de aanbevelingen in het onderzoeksrapport om ter vergroting
van de aantrekkingskracht van de sociale advocatuur meer aandacht te besteden
aan opleidingen voor advocaten, ondersteuning van beginnende sociaal advocaten,
loopbaanbegeleiding, certificering en pro-actieve dienstverlening. Het lijkt
mij voor de hand liggen dat de beroepsgroep en de raden voor rechtsbijstand
de voorstellen nader uitwerken en vervolgens concrete maatregelen nemen of
voorstellen doen voor maatregelen.Vergoeding en kwaliteitPer 1 januari 2000 is bij gelegenheid van de invoering van het nieuwe
Vergoedingenbesluit de uurvergoeding van advocaten verhoogd van f 125,–
naar f 154,– (na indexering per 1 juli 2000 bedraagt de vergoeding
thans f 160,–). Dit bedrag zal door indexering per 1 juli 2001
verder stijgen.Mijn voorganger heeft destijds aangegeven dat een verdere verhoging van
de vergoeding bespreekbaar is indien deze gekoppeld kan worden aan de kwaliteit
van de rechtsbijstandverlening. Gelet op de initiatieven die sedert de invoering
van het nieuwe Vergoedingenbesluit door de beroepsorganisatie zijn genomen,
als ook om te vermijden dat het aanbod van rechtsbijstandverleners vanwege
het vergoedingenniveau afneemt, heeft het kabinet onlangs besloten het vergoedingenniveau
voor gekwalificeerde rechtsbijstandverleners per 1 januari a.s. verder te
verhogen met 10% (f 16,–) voor die advocaten van wie objectief
kan worden vastgesteld dat zij aan bepaalde kwaliteitsmaatstaven voldoen.
De vergoeding voor bedoelde advocaten zal na indexering naar verwachting per
1 januari 2002 meer dan f 180,– bedragen.De Nederlandse Orde van Advocaten heeft intussen een aantal kwaliteitseisen
geformuleerd en is doende voor de kwaliteitstoetsing auditors op te leiden.
Beide elementen vormen nog onderwerp van bespreking. Daarbij wordt tevens
gesproken over een tijdelijke financiële ondersteuning om aan het stelsel
deelnemende advocaten al dit jaar in staat te stellen kwaliteitsverbeteringen
te bewerkstelligen. Een en ander zal vorm moeten krijgen in het Vergoedingenbesluit
2000 dat ik te gelegener tijd aan uw Kamer zal voorleggen.De positie van de rechtsbijstandverzekeraarsIn de discussie over de toekomstverkenning en aanbesteding hebben de rechtsbijstandverzekeraars
aangegeven voor hen geen plaats weggelegd te zien binnen het stelsel van gesubsidieerde
rechtsbijstand. Wel hebben zij de vraag gesteld of de overheid zich niet zou
moeten beperken tot het geven van rechtsbijstand voor die zaken die niet verzekerbaar
zijn.Zoals ik aan het begin van deze brief al heb aangegeven is de instandhouding
van een toegankelijk stelsel van rechtsbijstand óók voor minder-draagkrachtigen
een wezenskenmerk van een moderne rechtsstaat. De huidige sterke eigenschappen
van het stelsel waaraan ik eerder refereerde vergen een zekere omvang om toegankelijkheid,
kwaliteit en continuïteit te kunnen verzekeren. Het stelsel kan evenwel
niet voor alle burgers een voorziening garanderen.Gelukkig zijn steeds meer burgers in staat de kosten van rechtsbijstand
zelf te betalen of zich daarvoor te verzekeren. In die zin vullen overheid
en particuliere sector elkaar aan. Dat neemt niet weg dat lang niet alle problemen
met een verzekering zijn op te lossen. De verzekeringen kennen belangrijke
beperkingen juist op de terreinen waarin de overheid wel dient te voorzien.
Bovendien staat het de verzekeraar vrij een rechtzoekende een polis te onthouden
(geen acceptatieplicht). Dat betekent dat de rechtsbijstandverzekering zoals
wij die nu kennen geen sluitend alternatief biedt voor de overheidsvoorziening.Ik blijf evenwel met de verzekeraars in overleg over hun rol in de rechtsbijstand.
In dat kader is ook de evaluatie van de effecten van de verordening op de
advocaat in dienstbetrekking van belang. Ik zou graag zien dat de verzekerde
rechtzoekende net als de minderdraagkrachtige die op de overheid is aangewezen
voldoende vrijheid heeft in zijn keuze van een raadsman. Daarmee zouden beide
stelsels verder naar elkaar toe kunnen groeien, waarbij ik mij
realiseer dat dit niet anders kan dan door een goede beheersing van de declaraties
van advocaten – de schade voor de verzekeraar – die door de verzekerden
worden gekozen.Relatie met de VeegwetUw Kamer heeft in maart jl. een verslag uitgebracht over het voorstel
tot wijziging van de Wet op de rechtsbijstand naar aanleiding van de evaluatie
van de Wet op de rechtsbijstand alsmede aanpassing van de Wet op de rechtsbijstand
aan de Algemene wet bestuursrecht (Kamerstukken II 2000/01, 27 553, nrs.
1–4). Deze zogenoemde Veegwet omvat een aantal min of meer technische
aanpassingen van de Wet op de rechtsbijstand en de Algemene wet bestuursrecht,
die naar aanleiding van de evaluatie van de Wet op de rechtsbijstand in 1998
zijn opgekomen. De nota naar aanleiding van het verslag zal zo spoedig mogelijk
aan de Kamer worden aangeboden.Voor de goede orde wijs ik erop, dat de Veegwet los staat van de toekomstverkenning.
Voor eventuele wijzigingen die voorvloeien uit de toekomstverkenning zal een
afzonderlijk wetsvoorstel worden ingediend.3. Project VIV altHet Kabinet heeft naar aanleiding van een onderzoek naar inkomensafhankelijke
regelingen in relatie tot de armoedeval het standpunt ingenomen dat alle inkomensafhankelijke
regelingen het belastbaar inkomen als draagkrachtbegrip dienen te hanteren.
Dit standpunt is later door uw Kamer overgenomen naar aanleiding van een debat
over armoedebestrijding en armoedeval.De raden voor rechtsbijstand hebben mede naar aanleiding van genoemd Kabinetsstandpunt
een onderzoek ingesteld naar de mogelijkheid en haalbaarheid om als alternatief
voor het netto inkomen over te gaan op het belastbaar inkomen als draagkrachtbegrip.
Een andere aanleiding is de wens om de administratieve lasten terug te dringen.
Dit heeft geresulteerd in het project «Alternatieven voor de inkomensen
vermogensvaststelling bij de gefinancierde rechtsbijstand» (project
VIValt II).Ik heb u bij brief van 15 februari 2000 (kenmerk 5010022/800) over de
voortgang van het project VIValt II gerapporteerd.Onlangs is de eindrapportage van het project beschikbaar gekomen.Hierin wordt geconcludeerd dat de overgang naar het belastbaar inkomen
als draagkrachtbegrip uitvoerbaar is en dat in combinatie met toepassing van
moderne informatietechnologie daardoor de aanvraagprocedure voor gesubsidieerde
rechtsbijstand aanmerkelijk kan worden vereenvoudigd.In de komende maanden zal ik met de raden een plan van aanpak opstellen
om de implementatie zorgvuldig voor te bereiden.De daadwerkelijke implementatie van VIValt
zal overigens niet vóór 2003 plaatsvinden. Immers, eerst zal
de wettelijke grondslag moeten worden gerealiseerd. Bovendien zijn de gegevens
van de Belastingdienst pas een jaar na afloop van het desbetreffende kalenderjaar
volledig beschikbaar. Pas vanaf 1 januari 2003 kan derhalve gebruik worden
gemaakt van belastinggegevens over het belastingjaar 2001, het eerste jaar
waarin het nieuwe belastingstelsel in werking is.Bij de uitwerking van de voorstellen zal overigens een voorziening worden
getroffen voor rechtzoekenden die ten opzichte van de laatst bekende belastinggegevens
worden geconfronteerd met een belangrijke vermindering van hun draagkracht,
bijvoorbeeld als gevolg van werkloosheid of arbeidsongeschiktheid. In die
gevallen zal, net als bij andere inkomensafhankelijke regelingen, de mogelijkheid
worden geopend tot verlegging van het peiljaar, waardoor rekening
kan worden gehouden met de actuele inkomenspositie van de rechtzoekende.De Staatssecretaris van Justitie,N. A. KalsbeekXNoot1Ter inzage gelegd bij het Centraal Informatiepunt Tweede Kamer. 
 
 Naar boven

 

Directe linkKopieer de link naar uw clipboard 

https://zoek.officielebekendmakingen.nl/kst-27400-VI-67.html

Sluit modaal

 

Disclaimer
De hier aangeboden pdf-bestanden van het Staatsblad, Staatscourant, Tractatenblad, provinciaal blad, gemeenteblad, waterschapsblad en blad gemeenschappelijke regeling vormen de formele bekendmakingen in de zin van de Bekendmakingswet en de Rijkswet goedkeuring en bekendmaking verdragen voor zover ze na 1 juli 2009 zijn uitgegeven. Voor pdf-publicaties van vóór deze datum geldt dat alleen de in papieren vorm uitgegeven bladen formele status hebben; de hier aangeboden elektronische versies daarvan worden bij wijze van service aangeboden.

 

Over deze website
Contact
English
Help
Zoeken

Informatie hergebruiken
Privacy en cookies
Toegankelijkheid
Sitemap
Kwetsbaarheid melden

Open data
Linked Data Overheid
PUC Open Data

MijnOverheid.nl
Rijksoverheid.nl
Ondernemersplein.nl
Werkenbijdeoverheid.nl