Aanvulling van de Algemene wet bestuursrecht (Derde tranche Algemene wet bestuursrecht); Verslag
Staten-Generaal — Kamerstuk 
Datum: 2014-07-12 00:00:00.000000
Rechtsgebied: Wetgeving


(function (window, document, dataLayerName, id) {
 window[dataLayerName] = window[dataLayerName] || [], window[dataLayerName].push({ start: (new Date).getTime(), event: "stg.start" }); var scripts = document.getElementsByTagName('script')[0], tags = document.createElement('script');
 function stgCreateCookie(a, b, c) { var d = ""; if (c) { var e = new Date; e.setTime(e.getTime() + 24 * c * 60 * 60 * 1e3), d = "; expires=" + e.toUTCString() } document.cookie = a + "=" + b + d + "; path=/; Secure" }
 var isStgDebug = (window.location.href.match("stg_debug") || document.cookie.match("stg_debug")) && !window.location.href.match("stg_disable_debug"); stgCreateCookie("stg_debug", isStgDebug ? 1 : "", isStgDebug ? 14 : -1);
 var qP = []; dataLayerName !== "dataLayer" && qP.push("data_layer_name=" + dataLayerName), qP.push("use_secure_cookies"), isStgDebug && qP.push("stg_debug"); var qPString = qP.length > 0 ? ("?" + qP.join("&")) : "";
 tags.async = !0, tags.src = "https://koop.piwik.pro/containers/" + id + ".js" + qPString, scripts.parentNode.insertBefore(tags, scripts);
 !function (a, n, i) { a[n] = a[n] || {}; for (var c = 0; c < i.length; c++)!function (i) { a[n][i] = a[n][i] || {}, a[n][i].api = a[n][i].api || function () { var a = [].slice.call(arguments, 0); "string" == typeof a[0] && window[dataLayerName].push({ event: n + "." + i + ":" + a[0], parameters: [].slice.call(arguments, 1) }) } }(i[c]) }(window, "ppms", ["tm", "cm"]);
 })(window, document, 'dataLayer', 'f8b9eee5-8d9c-4ea1-abd5-83e174f29813');
 
 
 
Direct naar content
Navigatie
Contextinformatie
Publicatie
Acties
Inhoudsopgave
Gerelateerde informatie

Menu

U bent nu hier: 
Publicaties
Officiële publicaties

Inloggen

Primaire navigatie

Andere sites binnen Overheid.nl
Home
Uitgebreid zoeken
Mijn abonnementen
Help

Andere sites binnen Overheid.nl

Berichten over uw Buurt
Zoals vergunningen, bouwplannen en lokale regelgeving.

Rondom uw woonadres
Rondom een zelfgekozen adres

Dienstverlening
Zoals belastingen, uitkeringen en subsidies.

Naar dienstverlening

Beleid & regelgeving
Officiële publicaties van de overheid.

Naar beleid & regelgeving

Contactgegevens overheden
Adressen en contactpersonen van overheidsorganisaties.

Naar overheidsorganisaties

 
 
 
U bent hier:

Home

Kamerstuk 23700, nr. 4

 
 
 

Kamerstuk

Datum publicatie
Organisatie
Vergaderjaar
Dossier- en ondernummer
Datum vergadering

02-03-1995

Tweede Kamer der Staten-Generaal

1994-1995

23700 nr. 4

22-02-1995

 

 

 
 
 Toon meer van: Inhoudsopgave
 
 

 
 AanhefLichaamInhoudsopgave 1. ALGEMEEN InleidingDe indeling van de Algemene wet bestuursrechtGevolgen voor bestaande wetgevingDereguleringsaspectenInvoeringsbegeleiding2. Bekendmaking (aanvulling afdeling 3.6.) Artikel 3:41Artikel 3:423. Motivering (Afdeling 3.7.) AlgemeenArtikel 3.6.2Artikel 3.6.34. Subsidies (titel 4.2) AlgemeenDe rechtsvorm van de subsidieHandhavingReikwijdte subsidiebegrip (Artikel 4.2.1.1.)Bijdragen aan andere staten en volkenrechtelijke organisatiesArtikel 4.2.1.3Artikel 4.2.1.4AFDELING 4.2.2. HET SUBSIDIEPLAFONDArtikel 4.2.2.1AFDELING 4.2.3. DE SUBSIDIEVERLENING Artikel 4.2.3.5Artikel 4.2.3.6AFDELING 4.2.4 VERPLICHTINGEN VAN DE SUBSIDIE-ONTVANGER Artikel 4.2.4.4AFDELING 4.2.5. DE SUBSIDIEVASTSTELLING Artikel 4.2.5.3Artikel 4.2.5.4Artikel 4.2.5.5 t/m 4.2.6.4AFDELING 4.2.6. INTREKKING EN WIJZIGINGArtikel 4.2.6.3AFDELING 4.2.8. PERIODIEKE SUBSIDIESArtikel 4.2.8.1.1Artikel 4.2.8.1.2Artikel 4.2.8.4.2Artikel 4.2.8.5.75. BELEIDSREGELS ( TITEL 4.4.) AlgemeenTITEL 4.4 Artikel 4.4.1Artikel 4.4.4Artikel 4.4.56. HANDHAVING (HOOFDSTUK 5) AlgemeenCodificatie en harmonisatie van toezichtsbevoegdhedenToezicht en opsporingAFDELING 5.1 TOEZICHTArtikel 5.1.1Artikel 5.1.2Artikel 5.1.3Artikel 5.1.5Artikel 5.1.6Artikel 5.1.7Artikel 5.1.8Artikel 5.1.10AFDELING 5.2. BESTUURSDWANGArtikel 5.2.1Artikel 5.2.2Artikel 5.2.3Artikel 5.2.4Artikel 5.2.5Artikel 5.2.10Artikel 5.2.11AFDELING 5.3. DWANGSOMArtikel 5.3.1Artikel 5.3.27. MANDAAT EN DELEGATIE (TITEL 10.1) AlgemeenAFDELING 10.1.1 MANDAATArtikel 1a.1.1.1aArtikel 1a.1.1.2Artikel 1A.1.1.4Artikel 1A.1.1.5Artikel 1a.1.1.11AFDELING 10.1.2 DELEGATIEArtikel 1A.1.2.1 en 1A.1.2.2Artikel 1a.1.2.3Artikel 1a.1.2.4Artikel 1A.1.2.6Artikel 1a.1.2.7Artikel 1A.1.2.88. TOEZICHT OP BESTUURSORGANEN (TITEL 10.2) AlgemeenAFDELING 10.2.1. GOEDKEURING Artikel 1A.2.1.2 en 1A.2.1.3Artikel 1A.2.1.4Artikel 1A.2.1.6AFDELING 10.2.2 VERNIETIGING Artikel 1A.2.2.1Artikel 1A.2.2.3Artikel 1A.2.2.4Artikel 1A.2.2.9Artikel 1A.2.2.10AFDELING 10.2.3 SCHORSING Artikel 1A.2.3.29. OVERGANGS- EN SLOTBEPALINGEN Artikel III Eerste lidArtikel VIWETTECHNISCHE OPMERKINGENArtikel 4.2.1.3 Eerste lidDerde lid, onderdeel dEerste en derde lidArtikel 4.2.2.1 Eerste lidTweede lidArtikel 4.2.2.2Artikelen 4.2.2.4 en 4.2.2.5Artikel 4.2.3.5Artikel 4.2.6.1., lid 1, onder E.Artikel 4.2.6.3Artikel 4.2.7.1Afdeling 8Artikelen 4.2.8.1.1 en 4.2.8.3.1BIJLAGEOndertekening
 

 
 
 Toon meer van: Extra informatie
 
 

 
 

Informatie over publicatie

 

 

 
 Toon meer van: Gerelateerd
 
 

 
 Publicaties in kamerdossier

Kamerdossier 23700Toon alle publicaties in het hoofddossier

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Publicaties referendum

 

 

 

 

 

Authentieke versie (PDF)
bestandsgrootte: 128 Kb

Informatie

Gerelateerd

Printen

Delen

 
 
 
23 700Aanvulling van de Algemene wet bestuursrecht (Derde tranche Algemene
wet bestuursrecht)nr. 4VERSLAGVastgesteld 22 februari 1995De vaste Commissies voor Justitie1 en voor
Binnenlandse Zaken2, belast met het voorbereidend
onderzoek van dit wetsvoorstel, hebben de eer als volgt verslag uit te brengen
van haar bevindingen.Onder het voorbehoud dat de hierin gestelde vragen en gemaakte opmerkingen
tijdig zullen zijn beantwoord, achten de commissies de openbare behandeling
van dit wetsvoorstel voldoende voorbereid.Inhoudsopgave 1.Algemeen2 –
Inleiding2  – De indeling van de Algemene wet bestuursrecht3 – Gevolgen voor bestaande wetgeving3  –
Dereguleringsaspecten4  – Invoeringsbegeleiding4   2.Bekendmaking (aanvulling afdeling 3.6.)4 – Artikel 3:414  – Artikel 3:425   3.Motivering (Afdeling 3.7.)5 – Algemeen5  – Artikel 3.6.2.5 – Artikel 3.6.3.6    4.Subsidies
(Titel 4.2.)6 – Algemeen6  –
De rechtsvorm van de subsidie8  – Handhaving8 – Afdeling 4.2.1. Inleidende bepalingen Reikwijdte subsidiebegrip
(Artikel 4.2.1.1.)8  – Afdeling 4.2.2. Het subsidieplafond10 – Afdeling 4.2.3. De subsidieverlening11  –
Afdeling 4.2.4. Verplichtingen van de subsidie-ontvanger13  –
Afdeling 4.2.5. De subsidievaststelling13  – Afdeling
4.2.6. Intrekking en wijziging13  – Afdeling 4.2.8.
Periodieke subsidies14 5.Beleidsregels (Titel
4.4.)15 – Algemeen15  –
Titel 4.4.18    6.Handhaving (hoofdstuk 5)19 – Algemeen19  – Afdeling 5.1. Toezicht26 – Afdeling 5.2. Bestuursdwang30  –
Afdeling 5.3. Dwangsom34    7.Mandaat en delegatie
(Titel 10.1.)37 – Algemeen37  –
Afdeling 10.1.1. Mandaat38  – Afdeling 10.1.2. Delegatie41   8.Toezicht op bestuursorganen (Titel 10.2.)44 – Algemeen44  – Afdeling 10.2.1.
Goedkeuring46  – Afdeling 10.2.2. Vernietiging47 – Afdeling 10.2.3. Schorsing49    9.Overgangs-
en slotbepalingen49 – Wettechnische opmerkingen49 – Bijlage511. ALGEMEEN InleidingDe leden van de CDA-fractie hebben in het algemeen met grote waardering
kennis genomen van het wetsvoorstel Derde tranche Algemene wet bestuursrecht.Deze leden hebben kennis genomen van de opdracht van de staatssecretaris
van Financiën aan prof. mr. Ch. P. A. Geppaart en prof. mr. C. Flinterman
te onderzoeken, tegen de achtergrond van de Algemene wet bestuursrecht, of
de rechtspositie van de belastingplichtige op voldoende en evenwichtige wijze
in het fiscale recht is gewaarborgd (Kamerstukken II 1994/95, 23 900
IXB, nr. 7). Op welke wijze zijn de ministers van Justitie en Binnenlandse
Zaken bij deze opdracht betrokken? Had de Commissie wetgeving algemene regels
van bestuursrecht, gelet op de in haar midden aanwezige deskundigheid, deze
opdracht niet kunnen uitvoeren?De leden van de D66-fractie hebben met belangstelling kennis genomen van
dit wetsvoorstel. Deze leden spreken hun waardering uit aan het adres van
de regering voor dit omvangrijke wetsvoorstel, dat de rechtszekerheid in het
bestuursrecht in belangrijke mate zal dienen.De leden van de GroenLinks-fractie hebben met instemming kennis genomen
van het wetsvoorstel. Het regelt en codificeert de regeling van mandaat en
delegatie, toezicht op bestuursorganen, subsidies en handhaving. Met de invoering
van de derde tranche wordt de rechtszekerheid voor de burgers aanzienlijk
verbeterd. Dit geldt zowel voor duidelijk in de wet opgenomen regels voor
mandaat en delegatie, als voor de uniforme regeling van de toezichtsinstrumenten.
Deze leden hebben een enkele vraag met betrekking tot de regeling van de delegatiebevoegdheid,
hun ingegeven door de Unie van Waterschappen. De leden van de SGP-fractie hebben met grote belangstelling kennis genomen
van het voorstel van wet tot aanvulling van de Algemene wet bestuursrecht
met de derde tranche. Hiermee groeit de Awb verder in de richting van een
algemeen bestuurlijk wetboek. Deze leden zijn zeer verheugd over de bevordering
van de uniformiteit en samenhang binnen de bestuurlijke wetgeving. Zij spreken
hun grote waardering uit voor het vele werk dat is verricht voor de totstandkoming
van dit wetsvoorstel. Deze leden hebben ook met genoegen de toelichting gelezen.
Verder achten zij ook een woord van waardering op zijn plaats voor de grondige
beschouwingen en commentaren die vanuit de bestuurlijke en wetenschapswereld
zijn verschenen.Uiteraard hebben deze leden vele vragen en opmerkingen over het voorstel.
Op een enkele algemene opmerking na gaan zij hier per hoofdstuk afzonderlijk
op in.De voorliggende derde tranche van de Algemene wet bestuursrecht bestaat
voornamelijk uit codificatie van bestaande jurisprudentie en rechtsleer. De
leden van de SGP-fractie achten deze codificerende functie een belangrijk
kenmerk van de Awb. Zij vinden het echter jammer dat de wetgever niet op meer
punten duidelijke eigen keuzen heeft gemaakt. Is het maken van keuzen niet
ook een functie van de Awb?In de toelichting worden enkele voorbeelden genoemd van onderwerpen die
een plaats zouden kunnen krijgen in een volgende tranche. De leden van de
SGP-fractie zien daar met belangstelling naar uit. Als voorbeeld noemen zij
het onderwerp klachtprocedures in het openbaar bestuur. Deze leden achten
het van groot belang dat de regering respectievelijk de wetgever een definitief
standpunt inneemt ten aanzien van de uitbreiding van de competentie van de
Nationale Ombudsman tot de gemeenten en provincies.De leden van de GPV-fractie hebben met belangstelling en waardering kennis
genomen van dit wetsvoorstel. Naast harmonisatie van regelgeving is tevens
sprake van codificatie van wat eerder niet in wettelijke regels was vastgelegd.
Deze leden menen dat de rechtszekerheid van betrokkenen en de duidelijkheid
van de bestuursrechtelijke wetgeving hiermee zijn gediend. De indeling van de Algemene wet bestuursrechtDe leden van de CDA-fractie zijn niet overtuigd van de wenselijkheid het
hoofdstuk «Bepalingen over bestuursorganen» te plaatsen na de
hoofdstukken over rechtsbescherming. De bepalingen over bestuursorganen zijn
ook voor burgers van belang omdat zij regels bevatten over de bevoegdheid
van bestuursorganen en het toezicht op bestuursorganen. Gevolgen voor bestaande wetgevingDe leden van de CDA-fractie vragen of de regering niet te optimistisch
is over de omvang van de werkzaamheden tot aanpassing van de bestaande wetgeving.
De memorie van toelichting bevat immers vele aanwijzingen waaruit de noodzaak
tot aanpassing blijkt.De leden van de GPV-fractie spreken de wens uit dat de ten gevolge van
dit wetsvoorstel benodigde aanpassingswetgeving zo spoedig mogelijk in procedure
zal worden gebracht en dat betrokkenen, zoals de gemeenten, bij deze procedure
zullen worden ingeschakeld. DereguleringsaspectenDe regering verwacht dat artikel 4.4.3 zal leiden tot verlichting van
bestuurslasten, aldus de leden van de CDA-fractie. Daartegenover staat dat
artikel 4.4.5 een bestuursorgaan ertoe verplicht zich steeds af te vragen
of er niet sprake is van een bijzonder geval dat tot afwijking van de beleidsregel
noopt.De leden van de GroenLinks-fractie delen de verwachting van de regering
dat de vermindering en vereenvoudiging van regelgeving in bijzondere wetten
als gevolg van de uniformering in de Awb tot gevolg hebben dat de regelingen
voor bestuursorganen eenvoudiger te hanteren zal zijn.De leden van de GPV-fractie achten het van groot belang dat zo snel mogelijk
meer duidelijkheid ontstaat over de bestuurslasten die met de invoering van
de derde tranche zullen zijn gemoeid. Wanneer kan daarover duidelijkheid ontstaan? InvoeringsbegeleidingDe leden van de GroenLinks-fractie onderschrijven het belang van het project
invoeringsbegeleiding, dat evenals bij de eerste tranche van de Awb, deze
tranche vergezelt. Een goede voorlichtingscampagne dient zowel het publiek
als de bestuursorganen zelf. 2. Bekendmaking (aanvulling afdeling 3.6.) Artikel 3:41De leden van de PvdA-fractie zien niet in dat er situaties zijn waarbij
redelijkerwijze zou moeten worden volstaan met het ter inzage leggen van de
beschikking op het kantoor van het bestuursorgaan zonder daar enige vorm van
publikatie aan te geven. Indien de regering niet kan meedelen dat zich dergelijke
situaties kunnen voordoen, zien deze leden het vereiste van publikatie en
de wijze waarop graag opgenomen in het tweede lid.In diverse bijzondere wetten wordt aan gemeenten de verplichting opgelegd
regelingen ter inzage te leggen. De wijze waarop dit is geregeld, vertoont
grote diversiteit.Verdient het aanbeveling een uniforme regeling in de Awb op te nemen ter
zake van de wijze waarop vorm wordt gegeven aan de (bijzondere) inzageverplichting?De leden van de D66-fractie achten de aanvulling in de vorm van een tweede
lid, op de hoofdregel inzake bekendmaking van artikel 3:41, eerste lid, wenselijk.
Zij plaatsen echter een kanttekening bij hetgeen in de memorie van toelichting
(bladzijde 13) ten aanzien van artikel 3:41, tweede lid, wordt opgemerkt.
De regering stelt dat «soms redelijkerwijze zal kunnen worden volstaan
met het op het kantoor van het bestuursorgaan ter inzage leggen van de beschikking».
De leden van de D66-fractie zijn van mening dat deze toevoeging niet strookt
met de gedachte achter het desbetreffende wetsartikel. De functie van bekendmaking
is het naar buiten brengen, het kenbaar maken van een besluit. Bij een bekendmaking
in de vorm van het enkele ter inzage leggen van het besluit op het kantoor
van het bestuursorgaan, blijft het desbetreffende besluit letterlijk binnen
de muren van het bestuursorgaan. Derhalve zal de bekendmaking ten minste ook
moeten bestaan uit een publikatie – op één van de overige
in de memorie van toelichting genoemde wijzen – van de periode en de
plaats van de terinzagelegging. Overigens vragen de leden van de D66-fractie
waarom de regering zich in de bovengenoemde zinsnede beperkt tot
het begrip «beschikking», aangezien de voorgestelde afdeling 3.6
geldt ten aanzien van «besluiten».Conform het advies van de VNG verzoeken de leden van de D66-fractie de
regering een uniforme regeling in de Awb, die bepaalt dat het bestuursorgaan
regelt op welke wijze vorm wordt gegeven aan de (bijzondere) inzageplicht,
te overwegen.De leden van de SGP-fractie achten de voorgestelde aanvulling over bekendmaking
een verbetering. Zij wijzen er echter op dat er verschillende regelingen zijn
waarin een bestuursorgaan wordt verplicht, bepaalde besluiten ter inzage te
leggen. Deze regelingen vertonen een grote diversiteit. Deze leden vragen
hoe de regering oordeelt over een uniforme regeling hiervan in de Awb. Voor
een concrete suggestie hiervoor verwijzen deze leden naar het commentaar van
de VNG van 17 oktober 1994. Zij vernemen graag de reactie van de regering
op deze suggestie.Ook de leden van de GPV-fractie vragen de regering te verduidelijken waarom
in het tweede lid niet gekozen is voor een formulering als die van artikel
3:42 Awb. Kan ter inzage leggen wel worden aangemerkt als geschikte bekendmaking
nu de beslissing letterlijk binnen de muren van het beslissende orgaan blijft? Artikel 3:42Verdient het niet de voorkeur in dit wetsvoorstel een uniforme regeling
op te nemen die bepaalt dat het bestuursorgaan regelt op welke wijze vorm
wordt gegeven aan de bijzondere inzageplicht, zo vragen de leden van de GPV-fractie.
Welke betekenis hecht de regering aan de bereikbaarheid van de plaats van
terinzagelegging als zelfstandig criterium in relatie tot dit artikel? 3. Motivering (Afdeling 3.7.) AlgemeenDe leden van de CDA-fractie vragen of de eis dat het bestuur bij besluiten
van algemene strekking inzicht geeft in de aard van de in aanmerking komende
belangen en de maatstaven die bij de afweging een rol hebben gespeeld, niet
te belastend is voor bestuursorganen. De verwijzing naar de uitspraak van
de Afdeling rechtspraak van de Raad van State van 14-9-1978 kon deze leden
niet overtuigen, aangezien de vindplaats niet klopt. Artikel 3.6.2De leden van de PvdA-fractie zijn van mening dat, indien er een wettelijke
grondslag is voor het nemen van een beschikking, deze behoort te worden vermeld.
Zij veronderstellen dat met de woorden «zo mogelijk» in het tweede
lid slechts gedoeld wordt op beschikkingen die niet op een wettelijke grondslag
berusten. Zij zijn van mening dat dit in de tekst van het tweede lid tot uitdrukking
moet worden gebracht.De leden van de D66-fractie vinden dat met het derde lid van dit artikel
een te grote bewegingsvrijheid wordt gegeven ten aanzien van de naleving van
het motiveringsbeginsel, zoals dit in het eerste lid is vastgelegd. De uitzonderingsmogelijkheid
om een motivering tijdelijk geheel achterwege te laten, komt deze leden uit
het oogpunt van efficiënte besluitvorming niet als noodzakelijk voor,
aangezien voor alle besluiten geldt dat er op enigerlei wijze een motivering
aan ten grondslag ligt en dus voorafgaand aan de werkelijke besluitvorming
reeds bestaat. Bovendien wordt met de opneming van dit derde lid
rechtsonzekerheid geschapen, doordat in de wettekst geen termijn wordt aangegeven
waarbinnen het desbetreffende orgaan dat van de hierin geboden mogelijkheid
gebruik heeft gemaakt, de motiveringsverplichting alsnog moet nakomen.De leden van de D66-fractie zijn evenwel de mening toegedaan dat bepaalde
situaties waarin een bestuursorgaan genoopt is tot spoed in de besluitvorming,
het in eerste instantie achterwege laten van de aan het besluit ten grondslag
liggende motivering kunnen rechtvaardigen. Deze leden vragen de regering aan
welke termijn zij denkt met de uitdrukking «zo spoedig mogelijk».De leden van de GPV-fractie vragen waarom in het derde lid niet is voorzien
in de verplichting tot het verstrekken van een motivering op hoofdlijnen. Artikel 3.6.3De leden van de PvdA-fractie vinden de motivering van de beschikking een
dermate essentieel element van de beschikking dat zij zich niet kunnen voorstellen
dat er situaties zijn dat «redelijkerwijs kan worden aangenomen dat
daaraan geen behoefte bestaat». Kan de regering nader toelichten onder
welke omstandigheden het bestuursorgaan deze veronderstelling redelijkerwijs
zou mogen hebben?De leden van de GPV-fractie achten het van belang een algemene motiveringsplicht
te handhaven. Hoe beoordeelt de regering in dit verband een motiveringsplicht
op hoofdlijnen en een volledige motivering indien dit gewenst wordt? 4. Subsidies (titel 4.2) AlgemeenDe leden van de PvdA-fractie hebben met waardering kennis genomen van
het hoofdstuk met betrekking tot subsidieverstrekking. De belangrijkste aspecten
van de subsidieregeling worden in dit hoofdstuk behandeld. Het kan worden
gezien als belangrijke kaderwetgeving, waarvoor de Kamer al jaren heeft gepleit.Deze leden hebben enkele vragen over het in artikel 4.2.1.3 gestelde vereiste
van het wettelijk voorschrift dat regelt voor welke activiteiten subsidie
kan worden verstrekt. Blijkens de memorie van toelichting (bladzijde 39) zal
dit vereiste voor het rijk met zich meebrengen dat, behoudens bij toepassing
van het tweede lid, een grondslag in de wet in formele zin zal moeten worden
gelegd.Verdient het aanbeveling expliciet in de wet op te nemen dat, indien de
subsidie door het rijk wordt verstrekt, een wet in formele zin vereist is?Verder bestaat nog weinig zicht op de vraag welke bestuurslasten deze
wet met zich zal meebrengen. Kan de regering een eerste inventarisatie per
ministerie opstellen van de wetgevende arbeid die als uitvloeisel van deze
wet nog verricht zal moeten worden? Wat zijn overigens de gevolgen als subsidie
wordt verleend zonder dat deze verlening op een wettelijk voorschrift berust?Ook de leden van de fracties van VVD, SGP en GPV vragen dit.Ook stellen deze leden dat op gemeentelijk en provinciaal niveau subsidieverordeningen
zullen moeten worden aangepast of alsnog tot stand gebracht moeten worden.
Onduidelijk is welke bestuurslasten voor lagere overheden daarmee gepaard
zullen gaan. De leden van de D66-fractie zijn het met de regering eens dat een algemene
wettelijke regeling van subsidies noodzakelijk is. Subsidiëring is een
invloedrijk beleidsinstrument waaraan wederzijdse rechten en plichten zijn
verbonden. Een primair beoogde doelstelling van de onderhavige titel moet
dan ook zijn het scheppen van duidelijkheid over de wederzijdse rechten en
plichten van subsidiegever en subsidie-ontvanger. Hiermee zal de rechtszekerheid
toenemen en misbruik of oneigenlijk gebruik van subsidies afnemen.De leden van de GroenLinks-fractie spreken hun tevredenheid uit over de
regeling van subsidies in dit wetsvoorstel. Zij delen de opvatting dat een
goede afbakening van rechten, plichten en bevoegdheden in het belang van alle
betrokkenen is. Subsidies worden als regel bij beschikking verstrekt.Zijn er nog plannen om in een volgend stadium vast te leggen tegen welke
besluiten met betrekking tot subsidies bezwaar en beroep openstaat?De leden van de SGP-fractie hebben in het algemeen met instemming kennis
genomen van de bepalingen van titel 4.2 inzake subsidies. Deze leden vinden
het een goede zaak dat er een uniforme wettelijke regeling van subsidies tot
stand is gebracht. Zij zijn met de regering van mening dat een dergelijke
regeling niet alleen vanuit procedureel oogpunt wenselijk is, maar dat op
deze wijze tevens aan de beheersing van overheidsuitgaven een belangrijk instrument
geboden wordt. Daarenboven wordt een zekere duidelijkheid geschapen voor zowel
de subsidieverlener als de subsidie-ontvanger over de wederzijdse rechten
en plichten. De positieve grondhouding van deze leden ten opzichte van de
regeling van de subsidie neemt niet weg dat zij op onderdelen nog enkele vragen
hebben.De leden van de SGP-fractie constateren dat er weinig aandacht wordt besteed
aan controle-aspecten inzake de juistheid en volledigheid van gegevens die
de subsidie-ontvanger moet kunnen overleggen. Zij vragen waarom dit aspect
min of meer onderbelicht is gebleven en of het niet wenselijk is daarover
in deze algemene subsidieregeling meer duidelijkheid te scheppen.De leden van de SGP-fractie stellen vast dat geen uitdrukkelijk regeling
wordt voorgesteld ten aanzien van gedeeltelijke subsidiëring van activiteiten,
die samengaat met de verplichting van de subsidie-ontvanger om zelf te voorzien
in aanvullende bijdragen of inkomsten. Waarom is deze vorm van subsidiëring
buiten het wetsvoorstel gelaten, zo willen deze leden weten. Naar hun mening
zou het duidelijker zijn om de mogelijkheid van een gedeeltelijke eigen bijdrage
van de subsidie-ontvanger aan de gesubsidieerde activiteit als voorwaarde
voor het verlenen van subsidie in het wetsvoorstel te formuleren, bij voorbeeld
in afdeling 4.2.4.De leden van de GPV-fractie hebben waardering voor de verdere uniformering
van de subsidieregels en het vergroten van de doelmatigheid van de subsidieverlening
die met dit wetsvoorstel worden nagestreefd. Het verlenen van subsidies, enkel
op grond van een wettelijk voorschrift, kan de rechtszekerheid dienen. Dit
wetsvoorstel beoogt die grotere uniformiteit te scheppen. Gevolg hiervan is
dat alle niet in de wet verankerde subsidieregelingen afgeschaft moeten worden
dan wel een wettelijke basis moeten krijgen.De Raad van State pleit voor meer gefaseerde invoering van de subsidieregels.
De leden van de GPV-fractie verzoeken de regering nader in te gaan op de door
de Raad van State aangevoerde bezwaren tegen het in dit wetsvoorstel voorgestelde
invoeringstraject van de subsidieregels. De rechtsvorm van de subsidieIn de algemene beschouwing in de memorie van toelichting over de rechtsvorm
van de subsidie introduceert de regering de figuur van de uitvoeringsovereenkomst.
De leden van de D66-fractie prefereren net als de regering deze combinatie
van de bestuursrechtelijke beschikking met een overeenkomst ter uitvoering
van de beschikking boven de beschikkingvervangende overeenkomst. Deze leden
vinden dat met de uitvoeringsovereenkomst de doelstelling van codificering
wordt nageleefd; het is van essentieel belang dat het publiekrechtelijke karakter
van de subsidiëring uitdrukking vindt in de vorm van een beschikking.
In de memorie van toelichting (bladzijde 26) wordt gesteld dat aan de figuur
van de beschikkingvervangende subsidie-overeenkomst niet of nauwelijks behoefte
meer zal bestaan. In het NJB 1994, nr. 35, wordt door De Groot c.s. gesteld
dat subsidieverlening in de vorm van een overeenkomst de voorgeschreven publiekrechtelijke
weg doorkruist en daarom niet toelaatbaar is. Een vraag die volgens de leden
van de D66-fractie onbeantwoord blijft, is welke weg de regering bewandelt:
laat zij de mogelijkheid van subsidie-overeenkomst open of deelt zij de mening
van de Groot c.s. dat het sluiten van een dergelijke overeenkomst niet meer
zal zijn toegestaan? Deze leden vragen een nadere toelichting ter zake. HandhavingDe leden van de GPV-fractie vragen de regering een reactie op de suggestie
om in dit voorstel van wet vast te leggen tegen welke besluiten in het kader
van subsidiëring bezwaar en beroep open staan.Het is deze leden niet duidelijk geworden wat de gevolgen zijn voor de
intussen ter uitvoering van de beschikking gesloten overeenkomst indien een
beschikking tot subsidieverlening door de rechter wordt ingetrokken of vernietigd. Reikwijdte subsidiebegrip (Artikel 4.2.1.1.)De leden van de PvdA-fractie vragen de regering nader in te gaan op het
feit dat de studiefinanciering en de individuele huursubsidie buiten de subsidiewetgeving
zijn gebleven. De argumentatie in de memorie van toelichting heeft hen niet
kunnen overtuigen. Immers, in beide gevallen is wel degelijk sprake van een
gebonden overdracht. Ook vragen deze leden nader in te gaan op de uitzondering
van het subsidiebegrip voor uitkeringen van het rijk aan provincies en gemeenten.
Hoewel de financiële verhouding tussen overheden een geheel eigen karakter
heeft, is het de vraag of daarmee de verstrekking van subsidies tussen overheden
geheel en al onttrokken zou moeten zijn aan de algemene subsidieregelgeving.
Zowel voor het ontvangende als het verstrekkende bestuursorgaan geldt toch
dat zij in beginsel dezelfde rechten en plichten hebben als particulieren,
bedrijven en instellingen. Waarom is niet overwogen op dit punt zonodig enkele
afzonderlijke bepalingen op te nemen, net zoals dit gebeurd is voor de per
boekjaar verstrekte subsidie aan rechtspersonen?De Vereniging van Nederlandse Gemeenten(VNG) heeft gesteld bezwaar te
hebben tegen het feit dat de zogeheten indirecte subsidies, zoals het leveren
van faciliteiten in plaats van het ter beschikking stellen van financiële
middelen, niet onder het subsidiebegrip vallen. Zij menen dat daardoor een
belangrijk deel van de gemeentelijke subsidies niet onder de bepalingen van
het wetsvoorstel vallen. De leden van de PvdA-fractie vragen de regering welke
voor- of nadelen verbonden zijn aan het alsnog onderbrengen van de zogenaamde
indirecte subsidies onder het subsidiebegrip als bedoeld in dit wetsvoorstel. Titel 4.2 Subsidies is van overeenkomstige toepassing op de bekostiging
van het onderwijs en onderzoek, zo stellen de leden van de CDA-fractie vast.
Wat betekent het dat de bepalingen van deze titel niet letterlijk kunnen worden
toegepast? Zou de regering aan de hand van één onderwijswet,
bij voorbeeld de Wet op het basisonderwijs, willen aangeven welke bepalingen
van titel 4.2 wel en welke niet letterlijk kunnen worden toegepast op het
bijzonder basisonderwijs? Zou het niet beter zijn titel 4.2 niet van toepassing
te laten zijn op de uitvoering van de onderwijswetgeving omdat ingevolge artikel
4.2.1.1, derde lid, deze titel toch al niet van toepassing is op het openbaar
onderwijs, zo vragen de leden van de CDA-fractie.De leden van de VVD-fractie merken op dat het vanuit een oogpunt van regelgeving
noodzakelijk blijkt tot een andere afbakening van de verzameling subsidies
te komen dan gebruikelijk is in de discussie over het subsidiebeleid. Zo worden
goede argumenten aangevoerd om kredieten en garanties onder de Subsidietitel
te brengen. Om begrijpelijke redenen worden leveringen in natura of onder
kostprijs, belastinguitgaven of terugbetaling van geïnde belastingen,
bijdragen aan andere staten en internationale organisaties en het deelnemen
in aandelenkapitaal buiten het subsidiebegrip gelaten. Minder duidelijk is
waarom de studiefinanciering en de individuele huursubsidie buiten de subsidiewetgeving
zouden moeten blijven. Hoewel het hier een deels academisch debat betreft
(voor beide uitgavenstromen bestaat al adequate wetgeving), overtuigt de argumentatie
in de memorie van toelichting niet. In beide gevallen is wel degelijk sprake
van een gebonden overdracht. Aan de subsidieverlening wordt immers de eis
gesteld dat een bepaalde studieprestatie wordt geleverd respectievelijk een
huurwoning op een bepaald prijsniveau wordt bewoond. Deze leden vragen hierop
een reactie van de regering.Ditzelfde vragen zij met betrekking tot uitkeringen van het rijk aan provincies
en gemeenten en van provincies aan gemeenten. Hoewel het zeker waar is dat
de financiële verhouding tussen overheden een geheel eigen karakter heeft,
is het toch de vraag of daarmee de verstrekking van subsidies tussen overheden
geheel en al onttrokken zou moeten zijn aan de algemene subsidieregelgeving.
Zowel voor het ontvangende als het verstrekkende bestuursorgaan geldt toch
dat zij in beginsel dezelfde rechten en plichten hebben als particulieren,
bedrijven en instellingen. Waarom is niet overwogen op dit punt zonodig enkele
afzonderlijke bepalingen in de wet op te nemen, net zoals dit gebeurd is voor
de per boekjaar verstrekte subsidies aan rechtspersonen?De leden van de GPV-fractie zijn er niet van overtuigd dat het wetsvoorstel
werkelijk algemene regels vaststelt nu te voorzien valt dat tal van (wettelijke)
uitzonderingen blijvend noodzakelijk zijn. Naarmate het aantal wettelijke
uitzonderingen toeneemt komt het belang van de algemene regels voor subsidieverstrekking
onder druk te staan.Daarom vragen ook deze leden de regering nader in te gaan op de uitzonderingen
die in deze titel gemaakt zijn voor de studiefinanciering en de individuele
huursubsidie. In beide gevallen kan naar het oordeel van deze leden gesproken
worden van een gebonden overdracht van financiële middelen.De verstrekking van subsidies tussen overheden blijft buiten het bereik
van dit voorstel van wet. De leden vragen of de rechten en plichten van overheden
een andere betekenis kunnen hebben dan die van instellingen en burgers. Hoe
beoordeelt de regering de suggestie enkele afzonderlijke bepalingen voor de
verstrekking van subsidies tussen overheden in het voorstel van wet op te
nemen, zo vragen deze leden.Zij vragen de regering welke relevantie dit artikel heeft voor de gemeentelijke
subsidiepraktijk. Behoren ook de indirecte subsidies niet onder
het «subsidiebegrip» te vallen? Voorts vragen deze leden om een
uiteenzetting over de betekenis van de bepalingen over subsidieverlening-
en vaststelling bij het verlenen van garanties. Kan de overheid een garantie
intrekken omdat gewijzigde inzichten zich tegen de voortzetting verzetten,
zo vragen deze leden. Bijdragen aan andere staten en volkenrechtelijke organisatiesDe leden van de CDA-fractie vragen op grond van welke bepaling van de
Awb door het volkenrecht beheerste financiële aanspraken niet tevens
onder de Awb zouden kunnen vallen. Artikel 4.2.1.3De leden van de SGP-fractie vragen ten aanzien van het derde lid of er
bij een termijn van vier jaar nog wel sprake is van incidentele subsidieverlening.
Verdient het geen aanbeveling deze termijn te bekorten tot bij voorbeeld twee
jaar, zo vragen deze leden.Het is de leden van de GPV-fractie niet geheel duidelijk geworden of «budgetsubsidies»
onder het bereik van dit artikel vallen. Artikel 4.2.1.4De leden van de PvdA-fractie vragen de regering of het geen aanbeveling
verdient een minimale frequentie (bij voorbeeld eens per vijf jaar) op te
nemen ten einde te voorkomen dat evaluatie langdurig wordt uitgesteld.Ook de leden van de VVD-fractie stellen vast dat er voor is gekozen om
niet een vaste termijn op te nemen voor de evaluatie van subsidieregelingen.
Het is de vraag of het niet opnemen van een minimale frequentie (bij voorbeeld
eens in de vijf jaar) in de praktijk niet zal leiden tot het uitstellen van
de evaluaties. In de rapportage geïntegreerd subsidiebeleid heeft de
minister van Financiën overigens wel de norm van een evaluatie eens in
de vijf jaar opgenomen. De leden van de SGP-fractie vragen waarom geen termijn is opgenomen voor
de evaluatie van subsidieregelingen. Zij hebben weliswaar begrip voor de moeilijkheid
om te komen tot een termijn die algemeen aanvaardbaar is voor alle onder deze
titel vallende subsidies, maar stellen dat het geheel ontbreken van een termijn
het gevaar in zich heeft dat dit in de praktijk zal leiden tot het uitstellen
van evaluaties. Deelt de regering deze mening, zo vragen deze leden.De leden van de GPV-fractie wijzen erop dat het vanuit budgettair oogpunt
aantrekkelijk is een evaluatietermijn voor subsidieregelingen in de wet op
te nemen. Daarmee kan worden vermeden dat subsidieregelingen langer blijven
bestaan dan vanuit de doelstelling van de regeling gewenst is. AFDELING 4.2.2. HET SUBSIDIEPLAFONDEr zijn afzonderlijke bepalingen over het instellen van een subsidieplafond
opgenomen, aldus de leden van de fracties van PvdA, VVD en SGP. De vraag is
hoe dit zich verhoudt tot het budgetrecht van de Staten-generaal. Fungeren
de in de begrotingswet bij artikelen opgenomen maximale bedragen voor verplichtingen
en uitgaven niet automatisch als subsidieplafonds? Is het niet meer voor de
hand liggend om in de afzonderlijke subsidiewetten op te nemen indien de in
de begroting opgenomen bedragen niet een belemmering kunnen vormen voor
het verlenen van subsidie? Aan het vaststellen van subsidieplafonds in aanvulling
op de begrotingswet zou wel behoefte kunnen bestaan als onder één
artikel meer subsidieregelingen zijn ondergebracht.De leden van de D66-fractie hebben een algemene vraag over de weigeringsgronden
voor subsidieverlening. In afdeling 4.2.2 zijn bepalingen opgenomen over het
subsidieplafond en wordt het overschrijden van het subsidieplafond als algemene
weigeringsgrond gegeven. Volgens deze leden is het subsidieplafond niet de
enige toets voor subsidieverlening. Een andere algemene toetsingsgrond is
of er sprake is van een beleidsmatige prioriteit. Het betreft de toets of
de aanvraag past binnen de doelstellingen van het beleid waarvoor een subsidie
kan worden verleend. De leden van de D66-fractie vragen waarom een bepaling
over deze mogelijke weigeringsgrond ontbreekt in dit wetsvoorstel.De leden van de GPV-fractie merken op dat de onderdelen «subsidieplafond»
en «weigering van de subsidieverlening» geen duidelijke plaats
hebben in de voorgestelde opzet van de subsidiebepalingen. Zij geven de regering
in overweging een afzonderlijk artikel over het subsidieplafond op te stellen. Artikel 4.2.2.1De leden van de GPV-fractie menen dat de «beleidsmatige prioriteit»
van de te subsidiëren activiteit tevens als toetsingsgrond moet kunnen
gelden. Refererend aan eerder gemaakte opmerkingen vragen deze leden overigens
naar de voor- en nadelen van een overheveling van de bepalingen die betrekking
hebben op de weigering van een subsidie naar afdeling 4.2.3 (de subsidieverlening). AFDELING 4.2.3. DE SUBSIDIEVERLENING Artikel 4.2.3.5De regering verwijst naar de schakelbepaling van artikel 3:59 BW. De leden
van de CDA-fractie vragen de regering nog eens te overwegen of het wel wenselijk
is dat de toepassing van schakelbepalingen buiten het vermogensrecht zich
ook uitstrekt tot bestuursrechtelijke handelingen. Voor de kenbaarheid van
het recht brengt dit mee dat niet alleen de bestuursrechtelijke wetgeving
(Awb en bijzondere wet) maar in voorkomende gevallen ook het BW moet worden
geraadpleegd. Zou het niet beter zijn «buiten het vermogensrecht»
te verstaan als: op andere gebieden van het privaatrecht, bij voorbeeld huwelijksgoederenrecht
en rechtspersonenrecht? Artikel 4.2.3.6De leden van de fracties van PvdA, VVD en SGP vinden dat de regering veel
aandacht besteedt aan de verhouding tussen het moment van toekenning van subsidies
en de beschikbaarheid van begrotingsbedragen. Dit mede in relatie tot beginselen
van behoorlijk bestuur, waartoe het uitgangspunt is gaan behoren dat instellingen
die een vaste subsidierelatie met de rijksoverheid hebben minimaal een jaar
van te voren recht hebben op duidelijkheid over de omvang van de voor het
volgend boekjaar toe te kennen subsidie.Zowel in de wet als in de memorie van toelichting wordt het onderscheid
gemist tussen het moment van het aangaan van de verplichting en het moment
van het uitkeren van de subsidie of het subsidievoorschot. Artikel 4.2.3.6
zou op dit punt opgehelderd moeten worden. Juist omdat subsidieverplichtingen
dikwijls veel eerder worden aangegaan dan het moment waarop de subsidie wordt
uitgekeerd, zijn er al inherente beperkingen aan de uitoefening van het budgetrecht
door de Staten-Generaal ten opzichte van de raming van de uitgaven voor periodieke
subsidies aan instellingen.Het fenomeen van de nog niet goedgekeurde begroting doet zich overigens
niet alleen bij de aanvang van het begrotingsjaar voor, maar manifesteert
zich ook bij de suppletoire begrotingen. Het komt vaak voor dat door een minister
in de loop van het jaar tot verruiming van begrotingsbedragen wordt besloten;
het duurt daarna vaak nog enkele maanden totdat de Staten-Generaal de daarvoor
noodzakelijke begrotingswijziging heeft goedgekeurd. Op dit punt zou de redactie
van artikel 4.2.3.6 nog eens bezien moeten worden, aldus deze leden.In dit artikel is de voorwaardelijke subsidieverlening ten laste van een
begroting die nog niet is vastgesteld of goedgekeurd opgenomen, aldus de leden
van de D66-fractie. Zonder verbinding van deze voorwaarde aan de subsidieverlening
kan het ontbreken van gelden niet worden tegengeworpen aan degene aan wie
reeds een subsidie is verleend. In de memorie van toelichting wordt ingegaan op gevallen waarvoor een
beroep op de voorwaarde extra ingrijpend is.Een eerste geval is als er sprake is van subsidieverlening voor een activiteit
die ook in voorafgaande periode werd verricht en gesubsidieerd, zoals exploitatiesubsidies.
Verder wordt ook het geval van een eerste subsidieverlening, waarbij kan voorkomen
dat de subsidie-ontvanger behoefte heeft aan een verlening zonder voorwaarde
omdat hij aanstonds met een activiteit wil beginnen, besproken. Hierbij wordt
gesteld dat, indien het bestuursorgaan niet bereid is af te zien van opneming
van de voorwaarde, het risico van tekortschietende begrotingsgelden voor de
ontvanger is.De leden van de D66-fractie missen in de toelichting aandacht voor een
andere, veel voorkomende, situatie. Het gaat om het geval dat een activiteit
plaatsvindt in het kader van een meerjarenprogramma.Te denken is aan een meerjarenprogramma dat is opgesteld voor de restauratie
van een monument in het kader van het Brrm. Op basis van de in de begroting
opgenomen ramingen voor toekomstige jaren, vindt een voorlopige verdeling
van budgetten over gemeenten plaats. Aan de hand hiervan kan het bestuursorgaan
een meerjarenbudget openstellen ten behoeve van een meerjarige subsidieverlening,
waardoor aan de uitvoering van restauratie een begin kan worden gemaakt. Op
grond van het begrotingsvoorbehoud (artikel 4.2.3.6) kan korting op de budgetten
en dus ook op de individuele subsidiebeschikkingen nog in een laat stadium
plaatsvinden. Er zal geen twijfel over bestaan dat dit voor bovengenoemde
meerjarenprogramma's een hoogst ongewenste gang van zaken zou zijn, die leidt
tot grote rechtsonzekerheid.De leden van de D66-fractie zijn derhalve van mening dat de overheid bij
verdeling van toekomstige begrotingsgelden een grote mate van zorgvuldigheid
dient te betrachten. Eén van de eisen van zorgvuldigheid is dat voornemens
tot bezuiniging en de consequenties hiervan tijdig kenbaar worden gemaakt
aan bestuursorganen. In de memorie van toelichting geeft de regering aan voornemens
te zijn de toepassing van deze regeling in de praktijk te zijner tijd te evalueren,
teneinde te kunnen nagaan of de behoefte aan het maken van een begrotingsvoorbehoud
verder kan worden teruggedrongen. De leden van de D66-fractie vragen wat de
regering denkt te doen aan de reeds voorhanden zijnde rechtsonzekerheden.
Graag zien zij een een uiteenzetting van de regering tegemoet, waarin zij
duidelijk maakt op welke wijze zij bovenstaande problematiek (voorlopig) tegemoet
zal treden. AFDELING 4.2.4 VERPLICHTINGEN VAN DE SUBSIDIE-ONTVANGER Artikel 4.2.4.4De leden van de PvdA-fractie merken op dat de VNG in haar commentaar wijst
op het feit dat het recht van het bestuursorgaan om een vergoeding te ontvangen
van de subsidie-ontvanger voor zover het verstrekken van subsidie geleid heeft
tot vermogensvorming, niet aan verjaring onderhevig is. De subsidie-ontvanger
zou dan in lengte van jaren nog kunnen worden aangesproken voor het betalen
van een vergoeding voor een vermogensvorming die reeds tientallen jaren geleden
heeft plaatsgevonden.Het lijkt de leden van de PvdA-fractie dat dit probleem wordt ondervangen
door het bepaalde in het derde lid. Deze leden vragen de regering of het in
dit verband geen aanbeveling verdient, teneinde ieder misverstand te voorkomen,
aan het bepaalde in het derde lid toe te voegen dat de vaststelling van de
vergoeding in ieder geval dient plaats te vinden binnen een jaar na beëindiging
van de subsidierelatie.De leden van de GPV-fractie vragen of in dit artikel een verjaringstermijn
waarna een vergoeding niet meer verschuldigd is, gemist kan worden. Voorts
vragen deze leden of de term «vergoeding» wel precies aangeeft
waar het in dit artikel om gaat. AFDELING 4.2.5. DE SUBSIDIEVASTSTELLING Artikel 4.2.5.3Kan in het eerste lid een bepaling met betrekking tot de in dit wetsvoorstel
geboden mogelijkheid van een subsidie-overeenkomst worden gemist, zo vragen
de leden van de GPV-fractie. Artikel 4.2.5.4In dit artikel is slechts zeer summier aangeduid dat rekening en verantwoording
moeten worden afgelegd, aldus de leden van de fracties van VVD en SGP. Een
nadere uitwerking lijkt hun wenselijk (project- of jaarverslag, rekening,
accountantsrapport) met een uitzonderingsbepaling voor subsidies waarbij dit
redelijkerwijs niet nodig of zinvol is ( zie ook de meer uitgebreide bepalingen
voor per boekjaar verstrekte subsidies aan rechtspersonen). Artikel 4.2.5.5 t/m 4.2.6.4Verwijzend naar het commentaar van de VNG merken de leden van de GPV-fractie
op dat zij behoefte hebben aan een nadere uiteenzetting van de regering over
het verbinden van consequenties aan de onjuistheid van de subsidieverlening
dan wel de subsidievaststelling als gevolg van handelen of nalaten van de
subsidie-ontvanger.De schadevergoedingsplicht in het tweede lid van artikel 4.2.6.3 wordt
slechts summier toegelicht. Gelet op de afwezigheid van een schadevergoedingsplicht
bij de artikelen 4.2.5.5 t/m 4.2.6.2 nodigen deze leden de regering uit nader
in te gaan op afwezigheid van de schadevergoedingsplicht bij deze artikelen. AFDELING 4.2.6. INTREKKING EN WIJZIGINGDe leden van de PvdA-fractie vragen de regering of is overwogen, in het
geval subsidiegelden onjuist zijn aangewend, de mogelijkheid van aanvullende
financiële sancties op te nemen. De VNG heeft in haar commentaar
gewezen op het feit dat in artikel 4.2.3.7 ook tot uitdrukking zou moeten
worden gebracht dat een subsidie op beleidsmatige gronden geweigerd kan worden.
Wat is het standpunt van de regering hierover?De leden van de fracties van VVD en SGP stellen vast dat in deze afdeling
regels worden gesteld ten aanzien van de intrekking (en terugvordering) van
de subsidie. Intrekking is in zijn algemeenheid mogelijk als niet aan de verplichtingen
wordt voldaan. Niet duidelijk is of ook overwogen is de mogelijkheid van aanvullende
financiële sancties op te nemen, voor het geval subsidiegelden bewust
onjuist zijn aangewend.Dit vragen ook de leden van de GPV-fractie. Past dit niet in een beleid
dat er op gericht is waar mogelijk strafrechtelijke sancties te voorkomen
door een stelsel van administratieve boeten? Artikel 4.2.6.3De leden van de GPV-fractie verzoeken de regering in te gaan op de verschillen
die in de hoogte van het schadevergoedingsbedrag kunnen ontstaan al naar gelang
het een wijziging van een beschikking dan wel overeenkomst tot subsidieverlening
betreft. AFDELING 4.2.8. PERIODIEKE SUBSIDIESDe leden van de fracties van PvdA en VVD vragen de regering of het geen
aanbeveling verdient in deze afdeling een regeling op te nemen voor de termijnen
die de subsidiegever in acht zou moeten nemen bij het aanmerkelijk beperken
of beëindigen van een subsidie aan een instelling waarmee een vaste subsidierelatie
is gegroeid.Voorts vragen de leden van de PvdA-fractie de regering, hoewel dit enigszins
buiten de orde van dit wetsvoorstel is, de stand van zaken weer te geven met
betrekking tot de problematiek van de BTW over subsidies. Artikel 4.2.8.1.1De leden van de PvdA-fractie vragen de regering of het bepaalde in het
tweede lid iets toevoegt aan het eerste lid. Zo, ja wat en is dit tweede lid
daarmee noodzakelijk? Artikel 4.2.8.1.2De leden van de PvdA-fractie vragen de regering of het, gelet op de doelmatige
besteding van overheidsmiddelen, niet te allen tijde gewenst is om toe te
zien op de doelmatige besteding van subsidies en op de daarmee samenhangende
verplichtingen en derhalve in de wet de verplichting tot het aanstellen van
toezichthouders op te nemen.In welke gevallen zijn bij het verlenen van per boekjaar te verstrekken
subsidies derden «betrokken bij activiteiten waarop moet worden toegezien»?Kan dat bij overige subsidies ook het geval zijn en zo ja, in welke gevallen?Is een regeling als in de Algemene wet inzake rijksbelastingen is opgenomen
(artikel 49 Awr), overwogen? Artikel 4.2.8.4.2De leden van de GPV-fractie is het uit de memorie van toelichting niet
duidelijk geworden hoe de bewaartermijn van tien jaar zich verhoudt tot de
bewaartermijn van vijf jaar in de Archiefwet in situaties waarin een
gemeentelijk bestuursorgaan de subsidie-ontvanger is. Deze leden verzoeken
de regering aan dit verschil in bewaartermijn een nadere uiteenzetting te
wijden. Artikel 4.2.8.5.7Waarom is het eerste lid van dit artikel facultatief gesteld, zo vragen
de leden van de fracties van VVD en SGP. 5. BELEIDSREGELS ( TITEL 4.4.) AlgemeenDe leden van de PvdA-fractie stellen vast dat in de literatuur naar voren
is gebracht dat, nu de voorgestelde titel 4.4 in grote lijnen het geldende
recht in het bestuursrecht en het strafprocesrecht (ten aanzien van richtlijnen
van het openbaar ministerie) weergeeft, artikel 1:6 Awb ten onrechte de toepasselijkheid
van de voorgestelde bepalingen in deze voorgestelde titel uitsluit. Acht de
regering het wenselijk om artikel 1:6 Awb in zoverre te herzien, dat de hierin
opgenomen afgrenzing niet geldt voor beleidsregels?Wat is de opvatting van de regering over de uitleg van artikel 1:6, aanhef
en onder b., Awb in Rechtbank 's-Gravenhage 11 mei 1994, AB 1994, 598 nt.
Fernhout?De leden van de PvdA-fractie zijn niet overtuigd door de argumenten van
de regering om artikel 4.4.2 uit het voorontwerp niet over te nemen. Zij zien
niet in dat de lasten die een dergelijke verplichting voor het bestuur meebrengt,
onevenredig zouden zijn met het belang bij de kenbaarheid van vaste gedragslijnen.
Zij vragen de regering nog eens uitdrukkelijk in te gaan op hun motieven dit
voorstel niet over te nemen.De Awb, dus ook de titel over beleidsregels, is niet van toepassing op
de opsporing en vervolging van strafbare feiten (artikel 1:6, aanhef, onderdeel
a). Is het de bedoeling dat zij wel van toepassing is op beleidsregels van
het openbaar ministerie betreffende de pro-actieve fase, zo vragen de leden
van de CDA-fractie.Is het niet onlogisch een beleidsregel te definiëren als een besluit?
Immers, een beleidsregel is vervat in een besluit. De leden van de CDA-fractie
suggereren als omschrijving: een in een besluit vervatte algemene regel, niet
zijnde een algemeen verbindend voorschrift, omtrent de afweging van belangen,
enz. De leden van de CDA-fractie vragen voorts of het niet beter is aan de
woorden «bevoegdheid» van een bestuursorgaan» te laten voorafgaan:
naar buiten werkende.De leden van de D66-fractie onderschrijven het belang van beleidsregels
in de bestuursrechtelijke praktijk. Alvorens op de tekst van het wetsvoorstel
zelf in te gaan, willen zij de vraag in overweging nemen of er behoefte bestaat
aan een codificering van deze bestuursrechtelijke praktijk.In de loop der jaren hebben de beleidsregels zich ontwikkeld tot een redelijk
uitgekristalliseerde materie in het ongeschreven recht, gebouwd op een brede
jurisprudentie en literatuur. De leden van de D66-fractie zijn de mening toegedaan
dat deze ontwikkeling niet per definitie hoeft te leiden tot de conclusie
dat het onderwerp rijp of geschikt is voor een wettelijke regeling. In aansluiting
op de kritische benadering van dit vraagstuk door F. C. M. A. Michiels (Gemeentestem
1993, 6967), hebben de leden van de D66-fractie zich afgevraagd wat de meerwaarde
is van codificering van deze jurisprudentie en of deze codificering niet een
al te starre juridificatie van het bestuursrecht zal inhouden. Een belangrijk argument vóór opneming van de beleidsregels
in de Awb is dat van rechtszekerheid. Er zal geen ruimte meer bestaan voor
twijfels over de rechtsgevolgen van de beleidsregel. De plaats van de beleidsregel
als rechtsfiguur binnen het bestuursrecht wordt duidelijk, nu deze zal worden
aangemerkt als «besluit». De voor onze democratische rechtsstaat
essentiële elementen als openbaarheid en rechtsbescherming vinden bij
codificatie een grotere waarborg.Voor bestuursorganen zelf brengt codificatie het voordeel mee dat de motiveringsplicht,
zoals die is neergelegd in afdeling 3.7 van dit wetsvoorstel, lichter zal
worden. Bovengenoemde voordelen zijn de positieve consequenties van regeling
in een systematisch opgebouwde wet, in tegenstelling tot een onoverzichtelijker
geheel van ongeschreven regels in de jurisprudentie.De leden van de D66-fractie hebben aan de hand van bovenstaande argumenten
de balans opgemaakt in dit fundamentele vraagstuk en komen tot de volgende
slotsom.Zij zijn ervan overtuigd dat er vele voordelen verbonden zijn aan opneming
van de beleidsregels in de Awb.Desalniettemin willen zij onderstrepen dat het een moeilijk onderwerp
voor regeling betreft en dat codificatie de bijzondere aard van deze rechtsfiguur
niet mag aantasten.Deze leden zien zich genoodzaakt in het kader van de volledigheid en duidelijkheid
enkele kanttekeningen te plaatsen met betrekking tot titel 4.4.In het voorontwerp heeft de Commissie wetgeving algemene regels van bestuursrecht
in het artikel 4.4.2 voorgesteld te bepalen dat een bestuursorgaan dat bij
het gebruik van een bevoegdheid tot het nemen van besluiten of het verrichten
van privaatrechtelijke rechtshandelingen een vaste gedragslijn volgt, verplicht
is deze in een beleidsregel neer te leggen, tenzij redelijkerwijs kan worden
aangenomen dat daaraan geen behoefte bestaat.De regering heeft besloten dit voorstel niet over te nemen en geen verplichting
tot het vaststellen van beleidsregels op te nemen in dit wetsvoorstel.De leden van de D66-fractie zijn het met de regering eens dat het niet
eenvoudig is aan te geven wanneer een vaste gedragslijn ook voor de burgers
een zodanige betekenis heeft dat omzetting in een schriftelijke beleidsregel
gewenst is.Deze leden zijn evenwel van mening dat het in het algemeen de rechtszekerheid
ten goede zal komen, als bestuursorganen overgaan tot het vaststellen van
beleidsregels als er duidelijk sprake is van een vaste gedragslijn. Hiervoor
zijn enkele argumenten aan te voeren.In de eerste plaats is vastlegging wenselijk uit het algemene oogpunt
van rechtsbescherming en openbaarheid.Ook in het kader van de vraag naar de betekenis en het karakter van richtlijnen
en adviezen, zoals deze in de memorie van toelichting op bladzijde 118 is
besproken, zal de verankering van een vaste gedragslijn in de vorm van een
beleidsregel van belang zijn, teneinde een duidelijke afbakening van de rechtsfiguren
met hun gevolgen te verwezenlijken.Artikel 4.4.3, waarin is bepaald dat ter motivering van een besluit kan
worden volstaan met een verwijzing naar een in een beleidsregel vastgelegde
vaste gedragslijn, onderstreept het belang en het nut van het zoveel mogelijk
vastleggen van vaste gedragslijnen in beleidsregels.De leden van de D66-fractie zijn van mening dat bestuursorganen ertoe
aangezet moeten worden deze vaste gedragslijnen om te zetten in beleidsregels.
Zij willen de regering dan ook vragen de verplichting hiertoe in één
of andere vorm te laten terugkeren, zij het met de nodige armslag betreffende
de binding, die de beleidsregels eigen is. Indien de regering zou vasthouden aan haar oordeel dat een wettelijke
verplichting niet wenselijk is, dan zouden deze leden gaarne vernemen op welke
wijze de regering de wenselijkheid van omzetting van een vaste gedragslijn
in een beleidsregel zou willen uitdragen naar bestuursorganen. Gaarne zien
zij een reactie van regeringszijde tegemoet.De leden van de SGP-fractie stemmen in met opneming van een aparte titel
over beleidsregels in de Algemene wet bestuursrecht. Zij zijn tevens van oordeel
dat het wetsvoorstel op dit onderdeel gewonnen heeft aan kwaliteit ten opzichte
van het voorontwerp. Niettemin hebben zij er behoefte aan enige opmerkingen
en vragen voor te leggen.Gelet op de ingewikkeldheid van de materie menen zij, dat, ondanks de
inspanningen die de regering zich in de memorie van toelichting reeds heeft
getroost, slechts een klein aantal zeer terzake kundigen in staat zal zijn
tot de uitleg van titel 4.4. De vraag is of een regeling, waarvan moeilijk
gezegd kan worden dat ze duidelijk en eenvoudig is, rijp is voor opneming
in een wettelijk voorschrift.De leden van de SGP-fractie zijn voorts van mening dat nog onvoldoende
duidelijk is wat de verhouding is van titel 4.4. ten opzichte van circulaires,
richtlijnen, plannen (die uit diverse categorieën besluiten bestaan,
waaronder algemeen verbindende voorschriften en beleidsregels). Zou de status
van de genoemde rechtsfiguren ten opzichte van de beleidsregels van titel
4.4. uiteengezet kunnen worden? De leden van de SGP-fractie hebben begrepen dat bij beleidsregels geen
bevoegdheden in het leven kunnen worden geroepen. Beleidsregels veronderstellen
het bestaan van een bestuursbevoegdheid. Maar bij schadevergoeding en bestuurscompensatie
heeft de Afdeling rechtspraak geoordeeld dat een begunstigende beschikking
zonder wettelijke grondslag als publiekrechtelijk kan worden aangemerkt omdat
deze op een beleidsregel berustte (onder meer AR 14 mei 1986, AB 1986, 568).
Kan deze jurisprudentie onder de derde tranche worden gehandhaafd? Voor de
aard van een rechtshandeling – publiek- of privaatrechtelijk –
is toch niet beslissend of de rechtshandeling op een beleidsregel berust?De leden van de SGP-fractie merken op dat bij delegatie het bestuursorgaan
beleidsregels voor de uitoefening van de gedelegeerde bevoegdheid kan vaststellen
(artikel 1A.1.2.4. lid 1). Zij vragen of de kwalificatie van algemene aanwijzingen
van de delegans aan de delegataris als beleidsregels niet gewrongen aandoet.
Overigens verwijzen zij op dit punt verder naar hun vragen onder artikel 1A.1.2.4.De leden van de SGP-fractie gaan ervan uit dat de titel betreffende beleidsregels
ook van toepassing zal zijn op de richtlijnen van het openbaar ministerie
die niet zien op de opsporing en vervolging van strafbare feiten en geen betrekking
hebben op de tenuitvoerlegging van strafrechtelijke beslissingen (de uitzonderingscategorie
van artikel 1:6 Awb).Deze leden stellen echter de vraag of wegens de scheidslijn die in artikel
1:6 Awb getrokken is, aangenomen moet worden dat de strafrechter, als hem
in een concreet geval om een oordeel wordt gevraagd dat tot de uitzonderingscategorie
behoort, in het geheel geen acht zal slaan op de normen die in de Awb zijn
opgenomen. Is het niet (meer dan) waarschijnlijk dat de rechter, die de inhoud
en reikwijdte van de beginselen van een behoorlijke procesorde bepaalt, aansluiting
zal zoeken bij hetgeen de Awb over beleidsregels bepaalt? Valt niet aan te
nemen dat in zóverre deze wet zal doorwerken in het strafrecht en zelfs
in dat gedeelte waar de Awb expressis verbis werd uitgesloten? De leden van de GPV-fractie vragen de regering nader in te gaan op de
verhouding tussen beleidsregels, circulaires en richtlijnen. Welke invloed
heeft de totstandkoming van bepalingen inzake beleidsregels op de praktijk
van departementale circulaires en richtlijnen? Deze leden achten helderheid
op dit punt noodzakelijk voordat titel 4.4 de status van wettelijke regeling
krijgt.De vraag naar de status van beleidsregels is meer principieel van aard.
Een beleidsregel heeft immers geen directe rechtsgevolgen voor burgers. Rechtsgevolgen
voor de burger ontstaan pas als op basis van beleidsregels besluiten worden
genomen. De leden van de GPV-fractie merken daarom op dat het aanmerken van
een beleidsregel als een besluit in de zin van art 1:3 betekent dat daarmee
het begrip besluit enigszins vertroebeld kan raken. Zij vragen de regering
haar opvatting op dit punt te verduidelijken. TITEL 4.4 Artikel 4.4.1Een inhoudelijke onduidelijkheid merken de leden van de D66-fractie op
in artikel 4.4.1. Het eerste lid van dit artikel bepaalt dat een bestuursorgaan
beleidsregels kan vaststellen met betrekking tot onder andere een onder zijn
verantwoordelijkheid uitgeoefende bevoegdheid. In de memorie van toelichting
wordt niet helder omlijnd hoever deze verantwoordelijkheid reikt. Strekt deze
verantwoordelijkheid zich ook uit tot het geval van in medebewind uitgeoefende
bevoegdheden? Of moet voor deze rechtsfiguur aansluiting worden gezocht bij
het tweede lid van artikel 4.4.1? Deze leden achten een nadere uitleg hierover
wenselijk.Voorts sluiten zij zich aan bij de opvatting van de regering op bladzijde
119, inzake de mogelijkheid tot het vaststellen van beleidsregels alvorens
tot het stellen van algemeen verbindende voorschriften wordt overgegaan. Het
komt de leden van de D66-fractie logisch en praktisch voor dat onder bepaalde
omstandigheden (tijdelijk) in plaats van algemeen verbindende voorschriften
beleidsregels worden vastgesteld, tenzij deze mogelijkheid in de desbetreffende
bijzondere wet uitdrukkelijk is uitgesloten.De leden van de GPV-fractie hebben behoefte aan een nadere uiteenzetting
over de precieze reikwijdte van de verantwoordelijkheid van bestuursorganen
bij de vaststelling van beleidsregels. Zij denken hier in het bijzonder aan
de vraag of een medebewindsrelatie mogelijkheden biedt tot vaststelling van
zulke regels. Artikel 4.4.4In dit artikel wordt voorgesteld om bij de bekendmaking van een beleidsregel
«zo mogelijk» het wettelijk voorschrift te vermelden waaruit de
bevoegdheid waarop de beleidsregel betrekking heeft, voortvloeit. De leden
van de SGP-fractie gaan ervan uit dat het niet de bedoeling van de gebruikte
formulering is om in gevallen, waarin wel een wettelijke grondslag bestaat,
deze niet te vermelden als dat voor dat orgaan niet mogelijk is, bij voorbeeld
omdat het zelf niet zeker is van die grondslag. Mag derhalve worden aangenomen
dat met de woorden «zo mogelijk» is bedoeld dat de wettelijke
grondslag slechts behoeft te worden vermeld, indien het desbetreffende besluit
op een wettelijke grondslag berust? Artikel 4.4.5Dit artikel bepaalt dat het bestuursorgaan handelt overeenkomstig «de
beleidsregel». De leden van de D66-fractie stellen ten aanzien van de
redactie van artikel 4.4.5 voor duidelijker aan te geven om welke beleidsregels
het gaat, namelijk de beleidsregels die het orgaan ter normering van de desbetreffende
eigen bevoegdheid heeft vastgesteld. Beleidsregels zijn te beschouwen als algemene regels betreffende de wijze
waarop een bestuursorgaan zijn bevoegdheid kan gebruiken, aldus de leden van
de fractie van GroenLinks. In bijzondere gevallen kan van die algemene regels
worden afgeweken als een bepaald besluit de belangen van een individuele burger
zodanig raakt, dat de gevolgen voor die burger onevenredig zijn in verhouding
tot de doelen die met de beleidsregels worden gediend. De vraag is of het
desbetreffende artikel niet te eng is geformuleerd. Het suggereert dat de
doelmatigheid van buitenwettelijke regels de enige maatstaf zou zijn voor
de belangenafweging van het bestuursorgaan. De leden van de GroenLinks-fractie
vragen aandacht voor de suggestie van de Nederlandse Orde van Advocaten om
voor artikel 4.4.5. een ruimere formulering te kiezen in die zin dat het bestuursorgaan
handelt overeenkomstig de beleidsregels tenzij dit in strijd zou komen met
algemene beginselen van behoorlijk bestuur.De leden van de SGP-fractie stellen de vraag of dit artikel niet beter
zou kunnen inhouden dat het bestuursorgaan handelt overeenkomstig de beleidsregels
(tenzij zulks in strijd zou komen met algemene beginselen van behoorlijk bestuur).
Immers, in het nu voorliggende voorstel is de doelmatigheid de enige maatstaf.
Is dit ruim genoeg, gezien het bepaalde in artikel 3.4. Algemene wet bestuursrecht
dat het bestuursorgaan alle bij het besluit betrokken belangen dient af te
wegen?Het bestuursorgaan wordt – uitzonderingen daargelaten – verplicht
te handelen overeenkomstig een door hem vastgestelde beleidsregel. De vraag
dient zich volgens deze leden aan of bij het maken van bezwaar of beroep tegen
een besluit, berustend op een beleidsregel, de nu bestaande mogelijkheid blijft
gehandhaafd om de inhoud van die beleidsregel zelf ter discussie te stellen.De leden van de GPV-fractie vragen of in dit artikel niet beter een relatie
kan worden gelegd met strijd met algemene beginselen van behoorlijk bestuur.
Aanvullend stellen deze leden de vraag of het de bedoeling van de regering
is enkel de bijzondere omstandigheden te laten meewegen bij het buiten toepassing
laten van beleidsregels. De toepassing van dit artikel stuit naar de mening
van de genoemde leden op bezwaren als het gaat om wetsinterpreterende beleidsregels.
Kunnen deze ook worden gewijzigd als sprake is van bijzondere omstandigheden? 6. HANDHAVING (HOOFDSTUK 5) AlgemeenDe leden van de PvdA-fractie stellen vast dat het wetsvoorstel het onderscheid
tussen opsporing en toezicht handhaaft. Toezicht is een bestuurlijke activiteit.
Veelal zijn toezichhouders ook opsporingsambtenaren, maar bij grote opsporingsdiensten
(AID, ECD, Bedrijfsverenigingen) zien zij de neiging om intern onderscheid
te maken tussen toezichthouders en mensen die bij uitstek met opsporing zijn
belast. Er wordt daar echter ook nauwkeurig onderscheid gemaakt tussen ambtenaren
met uitvoering belast en toezichthouders. Daardoor kunnen toezichthouders
noch zelfstandig de zweep van de opsporing gebruiken noch de wortel van de
uitvoeringsambtenaar. De leden van de PvdA-fractie vragen de regering of door
de differentiatie tussen uitvoeringstaken, toezichthoudende taken en opsporingstaken
de toezichthouders niet enigszins in de lucht hangen.Deze leden vragen de regering wie in het kader van de Awb formeel verantwoordelijk
is voor de beslissing om aangifte te doen. Volgens artikel 162 Wetboek van
Strafvordering is dat de ambtenaar, maar de praktijk leert dat de superieuren
van de ambtenaar die op het vergrijp stuit, dikwijls een doorslaggevende
rol spelen. Verdient het geen aanbeveling dat in de Awb een bepaling wordt
opgenomen waarin formeel wordt geregeld dat het niet de individuele ambtenaar
hoeft te zijn die de bevoegdheid of de verplichting heeft aangifte te doen?De leden van de PvdA-fractie vragen of het bepaalde in artikel 5.1.5 niet
zodanig ruim is geformuleerd dat dit artikel zgn inkijkoperaties kan legitimeren.
De politie heeft dikwijls voldoende contacten met bestuurlijke ambtenaren
om zo'n toezichthoudende ambtenaar eventueel als «Trojaans paard»
te gebruiken. De toezichthouder mag de sterke arm meenemen. Indien nu de politie
meent dat b.v. een inkijkoperatie redelijkerwijs noodzakelijk is en zij de
ambtenaar hiervan overtuigt dan levert de Awb geen enkele rem.Ten aanzien van de bevoegdheid tot binnentreden (artikel 5.1.5) vragen
de leden van de fractie van de Partij van de Arbeid of het niet de voorkeur
verdient de binnentreding te beperken tot a) gevallen waarin er reden bestaat
te vermoeden dat voor de betreffende wet relevante voorwerpen op personen
zich in de te betreden ruimte bevinden, of b) tot situaties waarin het doel
van binnentreden bestaat in het aanwenden van bevoegdheden van artt. 5.1.6
tot en met 5.1.9.Moet artikel 5.1.5 lid 2 begrepen worden als een indirect verbod aan andere
ambtenaren dan politiefunctionarissen om geweld te gebruiken?Ingevolge artikel 3 van de Wet op het binnentreden moet er een machtiging
zijn van de procureur-generaal, officier van justitie of hulpofficier en buiten
de gevallen van strafvordelijk optreden van de burgemeester. Dit betekent
dat in geval van toezicht door een centrale dienst deze dienst doorgaans toestemming
tot binnentreden moet vragen aan de lokale autoriteiten. Hoe stelt de regering
zich voor dat de binnentredingsbevoegdheid door een centrale dienst (bijv.
de Scheepvaartinspectie) in de praktijk wordt gehanteerd?Sedert het arrest Funke (EVRM 25.02.1993, NJ 1993, 485) is aanvaard dat
het z.g. nemo-teneturbeginsel deel uitmaakt van de rechten als bedoeld in
art. 6 EVRM. Voorts heeft het Hof van Justitie van de EG benadrukt dat een
nog niet verdachte niet gedwongen mag worden zich zodanig op te stellen dat
hij zijn eigen verdediging in een latere strafzaak (waartoe ook gerekend kan
worden een zaak waarin een bestuursboete wordt opgelegd) schaadt. (HvJ 18.10.1989:
3283 – Orkum) Artikel 5.1.10 bevat, zoals vrijwel alle verspreide bestuurswetten,
een medewerkingsplicht. De genoemde arresten geven aanleiding de traditionele
medewerkingsplicht opnieuw te doordenken.Wat gebeurt er met de op grond van de medewerkingsplicht verkregen onderzoeksresultaten,
indien uiteindelijk een stafzaak volgt? Worden deze resultaten dan aan de
opsporingsautoriteiten ter beschikking gesteld, of blijft zulks in verband
met artikel 6 EVRM achterwege?De leden van de fracties van PvdA en VVD merken op dat in het wetsvoorstel
bepalingen zijn opgenomen met betrekking tot de bestuurssancties bestuursdwang
en dwangsom.Dienen niet ook de administratieve boete en de intrekking en wijziging
van begunstigende beschikkingen te worden geregeld in deze tranche?Er is geen plaats ingeruimd voor een algemene regeling van normen die
gelden voor de bestuurssancties, zoals de zorgplicht van de overheid en beginselen
die bij toepassing van sancties in acht moeten worden genomen, aldus de leden
van de fracties van PvdA en VVD. Deze beginselen zijn proportionaliteit,
subsidiariteit, evenredigheidsbeginsel en zorgvuldigheidsbeginsel (hoorplicht).Moeten in de Awb algemene regels worden opgenomen voor bestuurlijke sancties?In de memorie van toelichting wordt vrijwel uitsluitend gesproken over
de externe cumulatie en dan in verhouding tot het strafrecht.Verdient de externe cumulatie met het privaatrecht, gelet op de verruiming
van dwangsombevoegdheden, niet meer aandacht?Dient een bepaling in de Awb te worden opgenomen ingevolge waarvan het
niet is toegestaan om ten aanzien van dezelfde overtreding gelijktijdig twee
bestuursrechtelijke sanctiemiddelen met dezelfde strekking toe te passen?Het is de vraag of de positie van de justitiabele voldoende is gewaarborgd
in de Awb. Een systeem als vastgelegd in artikel 28, achtste lid, WRO houdt
in dat een beschikking van kracht wordt na het verstrijken van de beroepstermijn
en, als om een voorlopige voorziening is gevraagd, nadat op dat verzoek is
beslist.Dient er een regeling te komen dat administratieve sancties (zoals de
dwangsom) pas van kracht worden als de beroepstermijn is verstreken dan wel
nadat op een verzoek om voorlopige voorziening is beslist?De leden van de D66-fractie vinden het een goede zaak dat in de derde
tranche van de Awb een regeling over bestuursrechtelijke handhaving is opgenomen.
Rechtshandhaving heeft de laatste jaren in de schijnwerpers gestaan, te denken
valt in het bijzonder aan de handhaving van het ruimtelijke ordenings- en
het milieurecht en de problematiek rondom gedogend besturen.Deze leden juichen een harmoniserende werking, zoals die van de regeling
zal uitgaan met betrekking tot de regelingen zoals die thans zijn opgenomen
in Gemeentewet, Provinciewet, Waterschapswet en de milieuwetgeving toe.Voorts achten zij het van belang dat de bestuursrechtelijke handhavingsmiddelen
in de Algemene wet bestuursrecht in kaart worden gebracht en dat hun relatie
tot de mogelijkheden die het strafrecht en het privaatrecht bieden, hierbij
wordt geschetst.In aansluiting hierop vragen de leden van de D66-fractie de regering aandacht
voor de regeling van het bestuurlijk sanctiemiddel, de bestuurlijke boete.
Beoogd is deze in de toekomstige vierde tranche van de Awb te realiseren.
Deze leden achten de regeling op zo lange termijn onwenselijk. Als onbetwist
gegeven mag worden genoteerd de reeds aanwezige behoefte aan een regeling
van dit onderwerp. Deze behoefte dreigt zich – bij uitblijven van een
algemene wettelijke regeling – te vertalen in het maken van eigen regelingen
op de afzonderlijke ministeries, die dan later weer aan de Awb moeten worden
aangepast. Het verdient aanbeveling een dergelijke ontwikkeling te voorkomen.
Deze leden zijn zich er terdege van bewust dat het ontwerpen van een algemene
regeling voor het onderwerp bestuurlijke boeten nog enige tijd zal vergen.
Toch willen zij de regering vragen de totstandkoming van de regeling te bespoedigen
en zo mogelijk nog in de derde tranche mee te nemen. Mocht de opneming in
de derde tranche bij nota van wijziging niet haalbaar blijken, dan verzoekt
de D66-fractie de regering de toezegging te doen met een apart voorstel tot
wettelijke regeling van de bestuurlijke boete te komen, teneinde de voortgang
te bespoedigen. De leden van de SGP-fractie is opgevallen dat in de Awb geen plaats is
ingeruimd voor een algemene regeling van normen die voor de verschillende
bestuurssancties gelden. Naast de normen van de hoofdstukken 2, 3 en 4 van
de Awb, zijn er naar hun mening enkele regels die in beginsel voor alle bestuurssancties
dienen te gelden. Het zijn de normen die van belang zijn deels in verband
met de onderlinge verhouding van bestuurlijke sancties, zoals de eisen op
grond van proportionaliteit en subsidiariteit, en deels bij de toepassing
van de afzonderlijke sancties. Bij deze laatste categorie kan worden gedacht
aan het evenredigheidsbeginsel bij de toepassing van bestuurlijke sanctiemiddelen.
Maar ook een algemene hoorplicht – waarop in bijzondere wetten een uitzondering
zou kunnen worden aangebracht – bij sancties lijkt hun, gelet op de
beperkte betekenis van de artikelen 4:7 en 4:8, alsook de daarop aangebrachte
te ruime uitzonderingen, een onderwerp dat in een algemene paragraaf over
bestuurssancties een plaats zou verdienen. Ziet de regering geen reden om
de waarborgen van artikel 6 EVRM bij bestuurlijke sanctionering gedeeltelijk
te laten doorwerken?Deze leden stellen in het kader van een algemene paragraaf de vraag of
het geen aanbeveling verdient om een bepaling op te nemen waarin de bestuurlijke
handhaving als een zorgplicht van het bevoegde bestuursorgaan wordt vastgelegd
zodat duidelijk tot uitdrukking komt dat bestuurlijke handhavingsbevoegdheden
een minder discretionair karakter krijgen en de burger in beginsel een aanspraak
op handhaving door het bestuur geboden wordt. (vergelijk artikel 18.2 Wet
milieubeheer).Deze leden stellen in ditzelfde verband van een algemene paragraaf de
vraag of in de Awb geen aandacht geschonken zou moeten worden aan de belangrijke
kwestie van de strafrechtelijke aansprakelijkheid van publiekrechtelijke rechtspersonen
bij de uitvoering van een hun toebedeelde overheidstaak, temeer omdat tijdens
de parlementaire behandeling van artikel 51 Sr. inzake strafbaarheid van publiekrechtelijke
rechtspersonen de vraag welke onderdelen van de overheid wel en welke niet
aansprakelijk gesteld kunnen worden niet principieel is beantwoord.Ook vragen deze leden of in dit kader niet een algemene bepaling wenselijk
is die in beginsel elke cumulatie van bestuursrechtelijke sancties met eenzelfde
karakter voorkomt.De leden van de GPV-fractie constateren dat het hoofdstuk Handhaving vooral
een codificatie inhoudt van een aantal in de jurisprudentie ontwikkelde eisen.
Daarmee vormt dit onderdeel van het wetsvoorstel een aanzienlijke verbetering
ten opzichte van de huidige situatie waarin de regels over handhaving in verscheidene
bijzondere wetten zijn opgenomen. Deze leden vragen aandacht voor cumulatie
van bestuurlijke sancties. Zij menen dat gelet op de recente jurisprudentie
van de Hoge Raad (Staat/Magnus) duidelijkheid gewenst is ten aanzien van de
mogelijkheden van interne bestuursrechtelijke cumulatie en de externe cumulatie
met het privaatrecht. Is het niet wenselijk ter voorkoming van cumulatie een
bepaling in de Awb op te nemen die voorkomt dat op een en dezelfde overtreding
twee bestuursrechtelijke sanctiemiddelen van toepassing zijn, zo vragen deze
leden. Codificatie en harmonisatie van toezichtsbevoegdhedenNaar aanleiding van het gestelde in de memorie van toelichting op bladzijde
134 over de verhouding tussen de bijzondere wetten en de algemene regeling
hebben de leden van de PvdA-fractie de volgende vragen.Gaat de stelling dat de in de voorgestelde afdeling 5.1 opgenomen bevoegdheden
«thans reeds veelvuldig aan toezichthouders plegen te worden toegekend»
onverkort op voor alle in de afdeling 5.1 Awb opgenomen bevoegdheden? Meer
in het bijzonder: gaat deze stelling evenzeer op voor de in de
artikelen 5.1.8 en 5.1.9 opgenomen bevoegdheden? Hoe oordeelt de regering
in dit verband over de bevoegdheid om van de schipper te vorderen dat deze
zijn vaartuig stilhoudt en naar een door de toezichthouder aan te wijzen plaats
overbrengt?Acht de regering het wenselijk om in afdeling 5.1 Awb of de Algemene wet
bestuursrecht een regeling op te nemen van de verplichting aan het bestuursorgaan
of de tot hem behorende toezichthouder uit eigen beweging bepaalde bij besluit
of wettelijk voorschrift vooraf aangeduide gegevens te verstrekken (meldingsplicht)?Is het niet wenselijk om in afdeling 5.1 Awb een regeling van de internationale
wederzijdse administratieve bijstand op te nemen? Zij verwijzen naar J.A.E.
Vervaele, Handen en tanden van het (gemeenschaps)recht. Beschouwingen over
publieke rechtshandhaving, Deventer 1994, de toezichtwetten van het Ministerie
van Financiën, de Wet van 24 april 1986 op de internationale bijstandsverlening
bij de heffing van belastingen, de Overeenkomst met de Verenigde Staten van
Amerika inzake wederzijds administratieve bijstand bij de uitwisseling van
informatie op effectengebied (Kamerstukken I en II, 1990/91, 21 899,
nr. 71 en 1) De leden van de PvdA-fractie vragen voorts of het aanbeveling
verdient in afdeling 5.1 Awb een verslagleggingsplicht neer te leggen en daarmee
de bestaande jurisprudentie te codificeren. Uit het zorgvuldigheidsbeginsel
en in verband daarmee het verdedigingsbeginsel vloeit immers voort dat de
toezichthouder zijn bevindingen in een schriftelijk verslag dient neer te
leggen. Dit is ook een eis die samenhangt met de controle die de rechter op
bestuursorganen dient uit te oefenen om zo optimale rechtsbescherming te kunnen
bieden.Hoe oordeelt de regering in verband met de vorige vraag over de verslagleggingsplichten
van toezichthouders die in de verscheidene voorstellen tot invoering van bestuurlijke
boetes zijn neergelegd? Zij verwijzen ter illustratie naar artikel 20 van
de door de Commissie Toetsing voor de Wetgevingsprojecten voorgestelde tekst
van de Rijtijdenwet en artikel 11 van het voorontwerp visserijboeten (Lex
Vis).Deze leden vragen de regering in te gaan op de suggestie om de vele organisatiebeschikkingen
en -regelingen van grote toezichthouders, inspecties en opsporingsdiensten
zoveel mogelijk te harmoniseren. Zij denken daarbij aan een facultatieve standaardregeling
in (afdeling 5.1 van) de Algemene wet bestuursrecht met de volgende bestanddelen:
onderverdeling in functie (hoofdinspecteur, inspecteur en toezichthoudende
ambtenaren), mogelijkheid van regionale spreiding (bij voorbeeld regionale
inspecteurs met toezichthoudende ambtenaren en landelijke (hoofdinspecteurs).
Bij de regeling van de bestuurlijke boete in de Algemene wet bestuursrecht
kan dan van deze regeling gebruik worden gemaakt om de ambtenaar belast met
het opleggen van de boete te scheiden van de toezichthouder (bij voorbeeld
boete-inspecteur en toezichthoudend ambtenaar). Bestuursorganen op elk denkbaar
niveau (bij voorbeeld op regionaal niveau het toezicht door een tot een bij
gemeenschappelijke regeling opgericht openbaar lichaam behorend bestuursorgaan)
kunnen van deze facultatieve standaardregeling gebruik maken om bij voorbeeld
het in de toelichting op 5.1.4 Awb genoemde stelsel te realiseren. Toezicht en opsporingNaar aanleiding van de passage in de memorie van toelichting bladzijde
134 tot en met 136 vragen de leden van de PvdA-fractie op welke wijze het
beginsel van détournement de pouvoir (artikel 3:1, tweede lid jo. 3:3
Awb) de overgang van het toezicht in de opsporing en andersom, normeert? Acht
de regering het inzetten van toezichtbevoegdheden ter opsporing toelaatbaar?
Hoe oordeelt de regering over het inzetten van opsporingsbevoegdheden voor
het handhavingstoezicht? De Awb gaat uit van een duidelijk onderscheid tussen opsporing en toezicht,
aldus de leden van de fracties van PvdA en VVD. De regering heeft ervan afgezien
de opsporing in dit wetsvoorstel te regelen omdat opsporing een strafrechtelijk
handhavingsinstrument is. De jurisprudentie staat echter toe dat toezicht
ook dienstbaar is aan strafrechtelijke handhaving.Moet worden bepaald of toezicht mag plaats hebben in het kader van strafrechtelijke
handhaving? Wat zijn dan de rechten en plichten van de bestuurde?Bij de omschrijving van de toezichthouder heeft de regering vooral gedacht
aan bijzondere inspecties. Zij is niet ingegaan op het feit dat ook aan burgers
toezichthoudende taken kunnen toekomen, noch op het feit dat de politieagent
voldoet aan de omschrijving in artikel 5.1.1.Is het de bedoeling dat ook de politie toezichtsbevoegdbevoegdheden mag
uitoefenen?Het uitgangspunt van de regering om in beginsel vast te houden aan een
onderscheid tussen toezicht en opsporing, vindt instemming bij de leden van
de D66-fractie. Op beide bevoegdheden zijn verschillende wettelijke regelingen
(bestuursrechtelijk dan wel strafrechtelijk) van toepassing.Deze tweedeling dient dan ook te worden aangehouden, omdat de constateringen
bij uitoefening van de onderscheidene bevoegdheden verschillende consequenties
hebben voor betrokkenen.De leden van de D66-fractie zijn zich er evenwel terdege van bewust dat
het bij opsporing en toezicht bevoegdheden betreft die nauw met elkaar verweven
(kunnen) zijn. Zij onderstrepen dan ook het belang van een duidelijke en uitgebreide
passage in de toelichting bij dit wetsvoorstel inzake deze kwestie. De situatie
van overgang van het bestuursrecht naar het strafrecht als handhavingsvorm
verdient hierin bijzondere aandacht. In de memorie van toelichting vermeldt
de regering dat er een vloeiende overgang is van de toezichthoudende rol naar
de opsporingsfase. Ook wordt hier gesteld dat dit gegeven in de praktijk niet
tot grote problemen leidt, mits de toezichthouders die tevens met de opsporing
van strafbare feiten belast zijn, zich tijdig realiseren dat zij in de opsporingsfase
zijn gekomen. De leden van de D66-fractie vinden de uitdrukking «leidt
in de praktijk niet tot grote problemen» weinig overtuigend. Blijkbaar
sluit de regering de mogelijkheid niet uit dat zich problemen zullen voordoen.
Een zo helder mogelijke afbakening van deze verwante terreinen is wenselijk.
De leden van de D66-fractie vragen de regering daarom een bredere beschouwing
te geven met betrekking tot deze overgangsfase van het bestuursrechtelijke
toezicht naar de strafrechtelijke opsporing. In het bijzonder zouden zij graag
zien dat de regering nader aangeeft óf en op welke manier constateringen
die voortkomen uit de ene «fase», gebruikt kunnen worden ten behoeve
van het onderzoek in de andere «fase».De leden van de SGP-fractie hebben er behoefte aan, vóórdat
zij op dit hoofdstuk ingaan – opnieuw; zie het voorlopig verslag op
de eerste tranche (21 221) – de strenge scheidslijn die opgesloten
ligt in artikel 1:6 Awb aan de orde te stellen. Die scheidslijn houdt in dat
opsporing, vervolging en executie buiten de reikwijdte van de Awb vallen.
De wetgever heeft ter voorkoming van een ongewenste vermenging van rechtssferen
een duidelijk schot tussen strafrecht en bestuursrecht willen aanbrengen.
Op zichzelf genomen stemmen deze leden in met deze doelstelling. Zij vragen
echter de aandacht voor ontwikkelingen die erop duiden dat het bestuursrecht
steeds vaker het strafrecht nodig heeft om zijn normen te bewaken en omgekeerd
in toenemende mate strafrechtelijke normen via administratieve
weg worden gehandhaafd. De strakke scheiding tussen toezicht en opsporing
waar de Awb van uit gaat, lijkt in de praktijk niet vol te houden. Veel van
de handelingen in het kader van toezicht zijn immers nauw verbonden met opsporingsactiviteiten
en gaan soms zelfs naadloos in elkaar over. Bovendien zal het in de praktijk
dikwijls voorkomen dat toezicht en opsporing door dezelfde ambtenaren wordt
verricht. Deze leden wijzen ook op de verregaande toezichtbevoegdheden van
hoofdstuk 5, bij voorbeeld de in het voorgestelde artikel 5.1.10. opgenomen
verplichting voor een ieder om aan de toezichthouder alle medewerking te verlenen,
die deze redelijkerwijs kan verlangen voor de uitoefening van zijn bevoegdheden.
Bovendien wijzen zij op het feit dat in de rechtspraak ook niet altijd een
duidelijk onderscheid te vinden is tussen toezicht en opsporing, bij voorbeeld
indien gegevens welke zijn verkregen door controleactiviteiten, worden aangewend
in het opsporingsonderzoek, wat nogal eens voorkomt bij economische strafzaken.
Deze leden herinneren ook nog eens aan voorbeelden genoemd in het artikel
van Hennekens, Op weg naar een Algemene wet bestuursrecht, in: Bestuurswetenschappen
1987, bladzijde 229 en volgende, waarbij zij in het bijzonder de aandacht
vestigen op artikel 2 van de nieuwe Politiewet, dat de politie de bevoegdheid
geeft tegen burgers op te treden in het belang van de handhaving van de openbare
orde, buiten het strafrecht om. Ook wijzen zij op handelingen strekkende tot
teruggave van in beslag genomen goederen, het observeren of schaduwen van
personen tegen wie geen redelijk vermoeden van schuld aan enig misdrijf bestaat.
Zij stellen de vraag of een burger die behoefte heeft aan een rechterlijk
oordeel, terwijl niet aanstonds duidelijk is welke rechter aan welke normen
zal toetsen, zich tot de burgerlijke rechter kan wenden. Is voor de burgerlijke
rechter, als hij in kort geding wordt geadieerd ter beslissing van een geschil,
duidelijk aan welke normen hij heeft te toetsen, nu dat geschil noch via het
bestuursrecht noch via het strafrecht aan de orde kan worden gesteld? De leden
van de SGP-fractie stellen deze vragen mede in het licht van het gegeven dat
de regering het eerder bekend gemaakte voornemen om te komen tot een Algemene
wet toezicht en opsporing heeft laten varen.Nu de regering met het wetsvoorstel kiest voor de regeling van twee repressieve
bestuursrechtelijke handhavingsinstrumenten, te weten bestuursdwang en dwangsom,
en in de vierde tranche de bestuurlijke boete en de intrekking (bij wijze
van sanctie) zullen worden geregeld, stellen de leden van de SGP-fractie de
vraag of andere bestuurssancties die, mede wegens hun frequentere toepassing,
tenminste even belangrijk zijn, voorlopig nog buiten beeld zullen blijven.
Zij denken hierbij aan een (algemene) regeling van de intrekking en wijziging
van begunstigde beschikkingen.De leden van de GPV-fractie merken op dat de Hoge Raad bij herhaling de
uitoefening van toezichtsbevoegdheden gevat heeft onder het begrip «opsporing».
In het voorstel van wet zijn enkel bepalingen over toezicht opgenomen. Deze
leden delen het standpunt van de regering dat opsporingsbevoegdheden zoveel
mogelijk algemeen geregeld moeten worden in het Wetboek van Strafvordering
en de Wet op de economische delicten. Zij vragen in dit verband in hoeverre
met de gekozen opzet het risico van samenloop tussen de WED en de Awb kan
worden vermeden. Moet worden bepaald of toezicht plaats mag vinden in het
kader van strafrechtelijke handhaving?De omschrijving van de toezichthouder roept volgens de leden van de GPV-fractie
vragen op. Zij vragen de regering in te gaan op de betekenis van deze wettelijke
bepalingen voor burgers met toezichthoudende taken. Kunnen politiemensen ook
toezichtsbevoegdheden uitoefenen?Voorts hebben deze leden behoefte aan nadere uitleg op het punt van de
rechtsbescherming tegen toezichtshandelingen. Wanneer kan een beroep
op de administratieve rechter gedaan worden en wanneer niet? Wanneer mag een
toezichthouder gebruik maken van zijn bevoegdheden? AFDELING 5.1 TOEZICHTDe leden van de PvdA-fractie vragen de regering of het principieel wel
mogelijk is zo veel verschillende soorten toezicht (voorlichting, keuring,
inspectie, preventieve en repressieve controle) gerelateerd aan afzonderlijke
bevoegdheden op een hoop te gooien. Verdient het geen voorkeur de regeling
van toezicht in bijzondere wetten op te nemen? Op deze wijze kan zorgvuldig
afgewogen worden welke bevoegdheden aan welke toezichthouders in welke gevallen
toekomen. Dit bevordert de rechtsstatelijkheid én de kenbaarheid van
de regeling. ( Zie opvatting: A. Derks, A. van Nus en H. Simon, Het toezicht
op burgers in de Algemene wet bestuursrecht, NJB 1993, blz. 1544–1553,
met name blz. 1553).In vrij veel wetten in formele zin is een uitdrukkelijke grondslag gecreëerd
voor het in het kader van het toezicht onderzoeken van geautomatiseerde gegevens,
zie bij voorbeeld de Distributiewet 1939, de Prijzenwet, de Wet luchtverkeer,
de Organisatiewet sociale verzekering, de Wet op de sociale verzekeringsbank
en de Algemene wet inzake rijksbelastingen. In afdeling 5.1 Awb, in het bijzonder
artikel 5.1.7 daarvan, is daarin niet voorzien. De regering overweegt enkel:
De term «gegevens» omvat ook gegevens die langs elektronische
weg zijn vastgelegd.» Het Wetboek van Strafvordering is naar aanleiding
van de aanbevelingen van de commissie computercriminaliteit (commissie- Franken
met het rapport Informatiettechniek en Strafrecht) aangevuld met op het geautomatiseerde
tijdperk toegesneden onderzoeksbevoegdheden. Geldt deze noodzaak niet voor
het handhavingstoezicht?Voorts merken de leden van de fracties van PvdA en VVD op dat de wetgever
een overzichtelijk stelsel van administratieve voorzieningen zou moeten scheppen.Moet worden bepaald wanneer tegen een toezichtshandeling beroep op de
administratieve rechter mogelijk is en wanneer niet?Het zou de bescherming van de rechtspositie van de burgers ten goede komen
als wettelijk wordt vastgelegd dat het motiveringsbeginsel voor alle daden
van toezichtsuitoefening geldt.Moet schriftelijk worden vastgelegd welke toezichthouder op welke wijze
een bepaalde overtreding heeft geconstateerd, als een sanctie berust op de
resultaten van een controle?Gebruikmaking van de toezichtsbevoegdheden in afdeling 5.1 lijkt niet
in elke fase van het uitgeoefend toezicht geoorloofd. Het gaat immers om ingrijpende
bevoegdheden ten aanzien waarvan betrokkenen verplicht kunnen worden hun medewerking
te verlenen.Moet duidelijker tot uitdrukking worden gebracht dat de toezichtsbevoegdheden
in beginsel alleen mogen worden uitgeoefend als er aanwijzingen van een overtreding
zijn of bij een proefsgewijze controle?Nu uit de memorie van toelichting (bladzijde 132) blijkt dat het niet
de bedoeling is om in de Awb een limitatieve opsomming van toezichtbevoegdheden
te geven, gaan de leden van de SGP-fractie ervan uit dat toekenning van andere
dan de in de eerste afdeling genoemde vijf bevoegdheden «bijzondere»
toezichtbevoegdheden buiten de Awb mogelijk blijft. Zij stellen de vraag of het aanvaardbaar is dat voor dergelijke bijzondere
toezichtbevoegdheden door deze afdeling geen algemene inhoudelijke of procedurele
eisen worden gesteld. Zij denken hierbij onder andere aan de expliciete eis
dat er een wettelijke grondslag moet zijn en aan een pendant van de in artikel
5.1.3. neergelegde redelijkheidsnorm.Zij vragen tevens of de in de memorie van toelichting (bladzijde 130)
voorkomende stelling dat de Awb zich beperkt tot het reguleren van elders
toegekende bestuursbevoegdheden wel juist is en of de Awb zelf niet terdege
bevoegdheden verleent. Artikel 5.1.1De leden van de PvdA-fractie is niet geheel duidelijk in welke gevallen
kan worden gesproken van handhavingstoezicht, uitvoeringstoezicht of comptabiliteitstoezicht.
Zij vragen de regering nader in te gaan op het onderscheid tussen de verschillende
vormen van toezicht en op de vraag of in de volgende gevallen sprake is van
handhavingstoezicht of uitvoeringstoezicht: de bevoegdheden van belastingambtenaren
op grond van de artikelen 47 en volgende Awr, bijstandsconsulenten (artikel
81 en volgende Algemene bijstandswet), toezicht op vreemdelingen op grond
van de Vreemdelingenwet, toezicht van de Sociale Verzekeringsraad op de Bedrijfsverenigingen
en de controle op het ziekteverzuim van werknemers in het kader van de Ziektewet.Naar aanleiding van hetgeen de regering opmerkt ten aanzien van het verlenen
van toezichthoudende bevoegdheden aan personen buiten het overheidsapparaat,
hebben deze leden de volgende vragen.In welke gevallen acht de regering het verlenen van toezichtbevoegdheden
aan particuliere personen niet toelaatbaar of ongewenst?Op welke wijze zou de overheidsinvloed op «particuliere toezichthouders»
verzekerd kunnen worden? Valt hierover in het licht van de jurisprudentie
van de administratieve en andere rechters, alsmede van het HvJEG iets meer
te zeggen?De leden van de SGP-fractie willen wat betreft het begrip «toezichthouder»
erop wijzen dat in een aantal afzonderlijke wetten personen worden aangewezen
die in verband met hun taken aangemerkt moeten worden als toezichthouders
als bedoeld in dit artikel, maar die niet de naam toezichthouder dragen. Zij
noemen bij wijze van voorbeeld artikel 30a van de Algemene bijstandswet. Zo
zijn er ook bijzondere wetten waarin een regeling betreffende toezicht is
opgenomen, maar waar het woord «toezicht» lang niet altijd de
betekenis heeft van controle op de naleving van wettelijke voorschriften.
Deze leden vragen of in verband met mogelijke vragen over de reikwijdte van
afdeling 5.1. in de nog komende aanpassingswetgeving aan het bovenstaande
geen aandacht geschonken zou moeten worden.De leden van de GPV-fractie vragen of de regering voornemens is de in
dit artikel gebruikte omschrijving van toezichthouder stringent door te voeren
in de aanpassingswetgeving. Deze leden menen dat duidelijkheid over wat wel
en wat niet als toezicht moet worden aangemerkt, gewenst is gelet op allerlei
toezichtsbepalingen in diverse wetten die ten principale geen «echt»
toezicht zijn. Artikel 5.1.2In de toelichting is vermeld dat de minister van Justitie een model van
een legitimatiebewijs voor toezichthouders zal vaststellen. De leden van de
D66-fractie vragen of er al een concept-legitimatiebewijs voorhanden is en
bovenal of de regering ervoor zorg zal dragen dat dit bewijs bij inwerkingtreding
van deze wet beschikbaar is. Artikel 5.1.3Het evenredigheidsbeginsel, aldus de leden van de PvdA-fractie, brengt
in ieder geval met zich mee dat een bevoegdheid slechts mag worden uitgeoefend
jegens de personen die betrokken zijn bij activiteiten waarop moet worden
toegezien ingevolge de wettelijke regeling op grond waarvan de toezichthouder
met toezicht is belast.Deze leden vragen hoe volgens de regering kan worden bepaald dat personen
zodanig zijn betrokken bij activiteiten waarop moet worden toegezien ingevolge
de wettelijke regeling op grond waarvan de toezichthouder met toezicht is
belast, dat de uitoefening van een toezichtbevoegdheid niet in strijd komt
met het evenredigheidsbeginsel? Brengt artikel 5.1.3 met zich mee dat de uitoefening van toezichtbevoegdheden
jegens derden niet toegelaten is?Verdient het aanbeveling om in afdeling 5.1 het onderscheid tussen derden
enerzijds en bij voorbeeld de aanvrager van de beschikking en degene tot wie
de beschikking is of wordt gericht anderzijds te maken, waarbij de uitoefening
van toezichtbevoegdheden (in het bijzonder inzage en inlichtingen vorderen)
jegens derden uitsluitend mogelijk, indien dat afzonderlijk bij algemeen verbindend
voorschrift is bepaald? Op welke wijze kan de burger nagaan dat hij de persoon is die betrokken
is bij activiteiten waarop moet worden toegezien ingevolge de wettelijke regeling
op grond waarvan de toezichthouder met toezicht is belast?Voorts vragen de leden van de PvdA-fractie of bestuursorganen gehouden
zijn een handhavings- en – meer in het bijzonder – een controlebeleid
te voeren? Dienen bestuursorganen dit beleid integraal bekend te maken? Is
daarop titel 4.4 van toepassing?Dient de wijze waarop toezichtbevoegdheden worden ingezet en het beleid
dat ter zake wordt gevoerd, te worden gemotiveerd? Artikel 5.1.5De leden van de PvdA-fractie vragen de regering hoe de zogenaamde huisbezoeken
in de sfeer van het toezicht op de naleving van de voorschriften op grond
van de Abw moeten worden beoordeeld. Acht de regering het met de Afdeling
geschillen van bestuur van de Raad van State toegelaten dat uit de medewerkingsplicht
de verplichting voortvloeit een toezichthouder in de woning toe te laten,
hem eventueel te laten rondkijken en wellicht ook om hem deze woning te laten
doorzoeken? Acht de regering het – gelet op de kennelijke wens om over
een dergelijke bevoegdheid te beschikken – niet aangewezen een dergelijke
bevoegdheid uitdrukkelijk in de Awb op te nemen?Acht de regering het – gelet op het uitzonderlijke karakter van
de bevoegdheid – niet wenselijk om in de Algemene wet bestuursrecht
op te nemen dat de toezichthouder niet bevoegd is woningen te betreden, tenzij
bij wet in formele zin anders is bepaald? Artikel 5.1.6De leden van de PvdA-fractie vragen of het – gelet op de handhaafbaarheid –
geen aanbeveling verdient in de regeling van de inlichtingenvordering op te
nemen dat de toezichthouder aangeeft binnen welke termijn aan de vordering
moet zijn voldaan.Hoe verhoudt zich de bevoegdheid inlichtingen te vorderen tot de Wet persoonsregistraties
en andere privacywetgeving?Wil de regering aangeven hoe artikelen 5.1.6 jo. 5.1.10, eerste lid, zich
verhouden tot het recht om te zwijgen dat mede vervat is in het artikel 7
Grondwet en artikel 10 EVRM, zo vragen de leden van de CDA-fractie. Als artikelen 5.1.6 jo. 5.1.10, eerste lid, een beperking van de uitingsvrijheid
inhouden die berust op de clausule «behoudens ieders verantwoordelijkheid
volgens de wet», is deze beperking dan niet te algemeen? Artikel 5.1.7De leden van de SGP-fractie vinden niet duidelijk wat verstaan moet worden
onder «zakelijke» gegevens en bescheiden. Artikel 5.1.8Waarom is er, zo vragen de leden van de PvdA-fractie, ten aanzien van
de monsterneming in artikel 5.1.8 geen wettelijk recht op het mogelijk maken
van contra-expertise opgenomen? En/of waarom is niet het vereiste opgenomen
dat zo spoedig mogelijk na het bekend worden van de onderzoeksresultaten de
betrokkene van die resultaten op de hoogte wordt gesteld opdat deze desgewenst
contra-expertise kan laten verrichten? (vergelijk artikelen 32 Arbo en 18
Bestrijdingsmiddelenwet) Wie is in geval van monsterneming aansprakelijk voor
eventuele schade (vergelijk artikelen 26 Warenwet en 15 Landbouwkwaliteitswet)?Deze leden vragen de regering of uit artikel 6 EVRM en de samenhang met
het strafrecht voortvloeit dat altijd een tweede monster voor een contra-expertise
moet worden genomen. Verdient het aanbeveling hierover een regeling in de
Awb op te nemen?De leden van de D66-fractie zouden graag van de regering vernemen waarom
een algemene regeling van schadevergoeding niet mogelijk is.De leden van de SGP-fractie stellen de vraag of, indien dat in de uitoefening
van hun taak vereist is, toezichthouders bevoegd zijn opmetingen en ontgravingen
in het kader van bodemsaneringen te verrichten. Zij vragen tevens of, in geval
een monster wordt genomen, een representatief deel daarvan dan wel een tweede,
gelijktijdig genomen monster ter beschikking van het bedrijf wordt gehouden
voor eventuele latere contra-expertise.Deze leden stellen tenslotte de vraag of onder «zaken» datgene
wordt verstaan wat daaronder in het Burgerlijk Wetboek wordt verstaan.Moet onder toezicht mede worden begrepen het doen van opmetingen en ontgravingen
in het kader van bodemsaneringen, zo vragen ook de leden van de GPV-fractie. Artikel 5.1.10Over de strafrechtelijke sanctionering op het niet verlenen van medewerking
hebben de leden van de PvdA-fractie de volgende vragen.Is het niet gevolg geven aan een vordering door een burger strafbaar,
indien deze burger meende en mocht menen dat de ambtenaar niet bevoegd is
of juist slechts bevoegd toezicht te houden op andere regelgeving dan waarvoor
de vordering kennelijk is bedoeld?Hangt de wijziging van «verlangen» bij het ontwerp Scheltema
in «vorderen» bij de redactie van de toezichtbevoegdheden samen
met artikel 184 Sr? Worden de aanwijzingen voor de regelgeving aangepast?
Wordt de wetgeving die «verlangen» bezigt, aangepast?Is het strafbaar stellen van de niet-medewerking als misdrijf wel gerechtvaardigd,
gelet op de ernst van het feit? Acht de regering een bestuurlijke boete niet
meer aangewezen?Worden ook de strafbaarstellingen van de medewerkingsplicht in de Wet
op de economische delicten alle geschrapt ten gunste van artikel 184 Sr? Geldt dit ook voor de gevallen waarin het strafmaximum hoger is
dan op grond van artikel 184 Sr het geval is?Betekenen deze wijzigingen dat artikel 184 Sr nu eindelijk wordt gebruikt
waarvoor het in 1886 was bedoeld (zij verwijzen naar de totstandkomingsgeschiedenis
van deze bepaling)?Krachtens het eerste lid kan een ieder verplicht worden een toezichthouder
alle medewerking te verlenen die deze redelijkerwijs kan vorderen bij de uitoefening
van zijn bevoegdheden. Het is de leden van de SGP-fractie opgevallen dat deze
bepaling afwijkt van de soortgelijke bepaling in artikel 18.6 van de Wet milieubeheer,
waarin de verplichting voorkomt om alle medewerking te verlenen die toezichthouders
redelijkerwijs bij de uitvoering van hun taak behoeven. Zij vragen of de voorgestelde
formulering de toezichthouder niet te veel ruimte biedt, terwijl de bepaling
in de Wet milieubeheer de rechter meer ruimte biedt om de vorderingsbevoegdheid
van een toezichthouder achteraf op zijn rechtmatigheid te beoordelen. Waarom
is de formulering van de Wet milieubeheer niet overgenomen?Ook de leden van de GPV-fractie merken op dat de formulering van dit artikel
dwingender is dan dat van artikel 18.6 van de Wet milieubeheer. Dat artikel
spreekt over «behoeven» terwijl in het voorgestelde artikel 5.1.10
wordt gesproken over «vorderen». Ligt hieraan een bewuste keuze
ten grondslag? Heeft die keuze gevolgen voor de ruimte die de rechter heeft
om de vorderingsbevoegdheid van een toezichthouder achteraf op zijn rechtmatigheid
te beoordelen, zo vragen deze leden. Zij achten gelet op het voorgaande een
nadere toelichting over de mogelijkheden om de rechtmatigheid van uitgeoefend
toezicht te toetsen gewenst. AFDELING 5.2. BESTUURSDWANGDe leden van de fracties van PvdA en VVD vinden dat er zou moeten worden
gekeken naar het bestaansrecht van bijzondere bestuursdwangregelingen. Nu
zou al moeten worden aangegeven welke van de bijzondere bestuursdwangbevoegdheden
vallen onder het begrip «bestuursdwang» uit artikel 5.2.1 en in
hoeverre deze bevoegdheden na de inwerkingtreding van de Awb blijven bestaan.Kunnen de gevolgen van de definitie van bestuursdwang voor de bijzondere
bestuursdwangbevoegdheden worden uitgewerkt?Het zou voor de hand liggen enige regels te geven voor de bestuursdwangbevoegdheid
op rijksniveau. Immers, in de Awb was als doelstelling opgenomen het systematiseren,
vereenvoudigen en codificeren van algemene voorzieningen.Moet het wetsvoorstel enkele algemene regels bevatten met betrekking tot
het toekennen van de bestuursdwangbevoegdheid aan de organen van de centrale
overheid?In de artikelen 128, tweede tot en met vijfde lid, Gemeentewet is de situatie
geregeld dat derden de toepassing van bestuursdwang zouden kunnen verhinderen
(Plaagstroken te Westerschouwen, NJ 1975, nr. 302). In het nader rapport zegt
de regering nader te bezien of aan een dergelijke regeling behoefte bestaat,
die dan bij nota van wijziging in de Awb zal worden opgenomen.Moet de in de Gemeentewet vervatte «plaagstrokenregeling»
alsnog in de Awb worden opgenomen? De leden van de D66-fractie zijn ingenomen met de regeling omtrent de
toepassing van de bestuursdwangbevoegdheid in deze afdeling. De (waarschuwing
tot) toepassing van bestuursdwang is een effectief middel voor de overheid
om met feitelijk optreden een einde te maken aan een onrechtmatige situatie.
Opneming van een regeling in de Awb betreffende deze ingrijpende bevoegdheid
komt tegemoet aan de maatschappelijke behoefte aan rechtszekerheid en rechtsbescherming.De leden van de GPV-fractie is niet duidelijk geworden waarom toekenning
van bestuursdwangbevoegdheden aan organen van de centrale overheid in dit
wetsvoorstel achterwege is gelaten. Artikel 5.2.1Volgens de memorie van toelichting valt de bevoegdheid om inrichtingen
te sluiten onder de omschrijving van de bestuursdwangbevoegdheid, aldus de
leden van de fracties van PvdA en VVD.Moet deze bevoegdheid niet in de wettekst zelf worden opgenomen?Voor bestuursdwang hanteert de regering de klassieke omschrijving, terwijl
de formulering van de dwangsom sterk is gemoderniseerd. Artikel 5.3.1 spreekt
immers over een «last onder dwangsom». Dit brengt beter tot uiting
dat de dwangsom een conditionele sanctie is. Dat geldt echter ook voor de
bestuursdwang.Dient de omschrijving van de bestuursdwang ook niet aangepast te worden,
zo vragen de leden van de fracties van PvdA, VVD en SGP.De leden van de D66-fractie begrijpen de regering in haar toelichting
niet waarin staat «zoals uit de woordkeus van artikel 5.2.1 voortvloeit,
waar wordt gesproken van »beletten«...». In de tekst van
het wetsvoorstel zoals dat nu voorhanden is, wordt de term «beletten»
niet gebezigd. Voor zover de regering hier nog verwijst naar het voorontwerp,
komt deze formulering in de toelichting de duidelijkheid niet ten goede.Deze leden volgen de regering in de door haar ingeslagen weg met betrekking
tot de mogelijkheid preventief met bestuursdwang op te treden. Zoals de regering
stelt, bestaat er weinig ruimte tot dit preventief optreden. De leden van
de D66-fractie willen het verschil tussen het voorafgaand besluiten en waarschuwen
enerzijds en het metterdaad optreden anderzijds onderstrepen. Het criterium
voor het preventief aanzeggen van bestuursdwang is dat de overtreding «klaarblijkelijk»
is. Dit criterium is voortgekomen uit de jurisprudentie; de regering verwijst
hierbij naar de uitspraak van de Afdeling rechtspraak van 1 februari 1985,
AB 1985, 587. Deze leden willen de regering graag aanvullen met een recentere
uitspraak van de Afdeling rechtspraak van 26 juli 1991, Gemeentestem 1992,
6942. In deze uitspraak werd preventieve waarschuwing toelaatbaar geacht,
omdat deze niet bedoeld was reeds effect te sorteren voordat de desbetreffende
vergunning haar geldigheid zou verliezen en daarmee derhalve niet meer of
anders dan het voorkomen van een (eventuele) overtreding van een wettelijk
voorschrift werd beoogd.Op voorstel van de Raad van State is de omschrijving van bestuursdwang
gewijzigd. Hoewel de toelichting op artikel 5.2.1. stelt dat geen verandering
is beoogd ten opzichte van de omschrijving in de Gemeentewet, gaat deze omschrijving
ervan uit dat ook de bevoegdheid om (inrichtingen) te sluiten onder de omschrijving
tot de bestuursdwangbevoegdheid mag worden gerekend. De leden van de SGP-fractie vragen of aldus bewust op een verruiming aangestuurd
wordt. Het toepassen van bestuursdwang kan snel overgaan in het sluiten door
een bestuursorgaan, wat verder gaat dan een bestuursdwangbevoegdheid in strikte
zin: optreden tegen hetgeen in strijd is met verplichtingen. Deze leden waarschuwen
ervoor dat het begrip bestuursdwang op deze wijze al te zeer een «container»begrip
wordt. Immers, het sluiten van een inrichting, een pand of wellicht een terrein
heeft niet een louter op herstel gericht karakter, doordat het ook effecten
heeft op het niet illegaal handelen dat daar plaatsvindt.Het is de leden van de SGP-fractie opgevallen dat de kwestie van het bestaansrecht
van bijzondere bestuursdwangregelingen vooruitgeschoven is. In een bijlage
zijn thans de meest voorkomende – onder de Awb te verdwijnen –
toezichtsbevoegdheden in een groot aantal bijzondere wetten opgenomen. Zij
vragen of het geen aanbeveling verdient om een soortgelijke exercitie te houden
voor de bijzondere bestuursdwangbevoegdheden in de bijzondere wetten. Kan
daarbij nu al worden aangegeven welke van deze bijzondere bestuursdwangbevoegdheden
vallen onder het begrip «bestuursdwang» van artikel 5.2.1. en
in hoeverre deze bevoegdheden ook na de totstandkoming van de Awb zullen blijven
voortbestaan?De leden van de SGP-fractie leggen ook nog de vraag voor of nu geen aandacht
zou moeten worden besteed aan de aan bestuursdwang verwante sanctie van de
zelfstandige lastgeving: de bevoegdheid om in reactie op een geconstateerde
onrechtmatige situatie veelal de overtreder een concrete verplichting op te
leggen, zonder dat daaraan ook een bevoegdheid tot feitelijk handelen is gekoppeld. Artikel 5.2.2De leden van de D66-fractie zijn het eens met de regering dat de toekenning
van de bestuursdwangbevoegdheid (aan organen van de centrale overheid) niet
in zijn algemeenheid in de Awb moet worden opgenomen. De bevoegdheid moet
niet op ruimere schaal worden toegekend dan noodzakelijk en wenselijk is;
dit zal per afzonderlijke wet moeten worden bezien. Artikel 5.2.3Zoals ook blijkt uit de in de memorie van toelichting (bladzijde 154)
gegeven voorbeelden, is niet steeds duidelijk of sprake is van handhaving
van de openbare orde dan wel het toepassen van bestuursdwang. Wegens het verschil
in rechtsbeschermingsmogelijkheden is het volgens de leden van de SGP-fractie
gewenst dat de wetgever op dit punt (meer) duidelijkheid verschaft. Artikel 5.2.4Waarom bepaalt artikel 5.2.4, eerste lid, tweede volzin, niet dat de schriftelijke
beslissing een beschikking is? Is er enige reden daaraan te twijfelen, zo
vragen de leden van de CDA-fractie.Wat in de tekst van het eerste lid van dit wetsartikel op het eerste gezicht
vreemd voorkomt, is de term «beslissing». Volgens de systematiek
van de Awb zou voor de hand liggen het begrip «besluit» te hanteren.
De leden van de D66-fractie menen te begrijpen dat voor de term «beslissing»
is gekozen in samenhang met het zesde lid, teneinde duidelijk de fasen bij
de aanwending van de bestuursdwangbevoegdheid aan te geven en af te bakenen.
Deze leden vragen de regering of ze deze redeneerwijze kan bevestigen en –
indien nodig – haar woordkeuze kan toelichten. Een tweede kanttekening die de leden van de D66-fractie bij dit artikel
willen maken, betreft de bekendmaking van de beschikking tot toepassing van
bestuursdwang. Zij zijn de mening toegedaan dat hierin te weinig aandacht
wordt besteed aan de positie van derden-belanghebbenden. Weliswaar vloeit
uit artikel 3:43 voort dat mededeling wordt gedaan aan degenen die bij de
voorbereiding van het besluit hun zienswijze naar voren hebben gebracht. De
leden van de D66-fractie zijn van oordeel dat deze bepaling een te enge uitleg
met zich mee kan brengen voor derden-belanghebbenden. Twijfelachtig is namelijk
wanneer er sprake is van «het naar voren brengen van hun zienswijze»
bij de voorbereiding van het besluit tot toepassing van bestuursdwang. Niet
alleen de derden-belanghebbenden die in deze «voorbereidingsfase»
(in dit geval een vaag begrip) hun zienswijze naar voren hebben gebracht,
doch al degenen die ten aanzien van de desbetreffende overtreding in het verleden
hun zienswijze aan het bestuursorgaan naar voren hebben gebracht, behoort
het besluit te worden medegedeeld.De leden van de SGP-fractie stellen de vraag waarom de tweede volzin van
het eerste lid niet luidt dat de schriftelijke beslissing een beschikking
is.Volgens het voorgestelde vierde lid moet het bestuur omschrijven welke
maatregelen moeten worden genomen door degene tegen wie bestuursdwang is aangezegd.
De leden van de SGP-fractie vragen of de bepaling ruimte laat om op een andere,
minder belastende wijze een einde aan de onrechtmatige situatie te maken.Ook vragen deze leden of het vierde lid, dat bepaalt dat er in de beschikking
een termijn wordt gesteld waarbinnen de belanghebbende de tenuitvoerlegging
kan voorkomen door zelf maatregelen te nemen, de mogelijkheid open laat van
een gefaseerde termijn in plaats van één termijn te stellen.De leden van de GPV-fractie vragen of op grond van het vierde lid het
stellen van een gefaseerde termijn mogelijk blijft. Artikel 5.2.5In het eerste lid wordt voorgesteld om slechts die kosten van bestuursdwang
niet bij de overtreder in rekening te brengen «die redelijkerwijze niet
of niet geheel te zijnen laste behoren te komen». Brengt deze formulering
de overtreder niet in de onaantrekkelijke positie dat hij het bewijs moet
leveren dat de kosten niet voor zijn rekening komen, zo vragen de leden van
de SGP-fractie. Zij zijn van mening dat het bestuursorgaan moet aantonen dat
het de gemaakte kosten redelijkerwijs heeft moeten maken. In elk geval dient
er volgens hen een prikkel te bestaan voor het bestuursorgaan om bestuursdwang
tegen de laagst mogelijke kosten uit te voeren.In het tweede lid zouden deze leden graag opgenomen zien de verplichting
om in de beschikking aan te geven wie volgens het bestuursorgaan als overtreder
beschouwd kan worden, aangezien dit voor de toepassing van het eerste lid
van belang is.Ook stellen deze leden en de leden van de fracties van PvdA en VVD met
betrekking tot het tweede lid de vraag of de kosten ook op de overtreder kunnen
worden verhaald, als dat in de beschikking tot toepassing van bestuursdwang
niet expliciet is aangegeven. Zij stellen zich op het standpunt dat kostenverhaal
weliswaar de hoofdregel, maar geen verplichting is, zodat kostenverhaal niet
mogelijk zou zijn als dat niet uitdrukkelijk in de beschikking is vermeld.
Artikel 5.2.5., derde lid, zou dan kunnen vervallen. In het vierde lid is sprake van voorbereidingskosten. De leden van de
SGP-fractie zouden gaarne een nadere aanduiding ontvangen aan welke kosten
(categorieën) hierbij wordt gedacht. En wat zal het vierde lid te betekenen
hebben in geval van toepassing van artikel 5.2.4. leden 5 en 6 (spoedeisendheid)?In het vijfde lid wordt voorgesteld om ook de kosten verschuldigd te doen
zijn, indien de bestuursdwang door opheffing van de onwettige situatie niet
of niet volledig is uitgevoerd. Naar de mening van de leden van de SGP-fractie
strookt deze bepaling niet met het vierde lid van artikel 5.2.5. en evenmin
met het vierde lid van artikel 5.2.4. In beide gevallen is immers uitgangspunt
dat geen bestuursdwang (en dus geen kostenverhaal) mogelijk is, indien aan
de onwettige situatie binnen de daarvoor gegunde termijn een einde wordt gemaakt.De leden van de GPV-fractie merken op dat wegens het ingrijpende karakter
van de bestuursdwangbevoegdheid voor de overtreder zij een nadere motivering
van de regering wenselijk achten waar het gaat om de verdeling van de bewijslast.
Deze leden merken aanvullend op dat, als het bestuursorgaan moet aantonen
dat het de gemaakte kosten redelijkerwijze heeft moeten maken, het bestuursorgaan
geprikkeld wordt de bestuursdwang tegen de laagst mogelijke kosten uit te
voeren.Anderzijds moet voorkomen worden dat bestuursdwang als handhavingsinstrument
bot wordt. Artikel 5.2.10Het derde lid bepaalt dat het bestuursorgaan zorg draagt voor de bewaring
van de opgeslagen zaken en deze terug geeft aan de rechthebbende. De leden
van de SGP-fractie stellen de vraag of het bestuursorgaan alleen zorg te dragen
heeft voor de bewaring of tevens voor de instandhouding van opgeslagen zaken,
levende have bij voorbeeld. Zij stellen eveneens de vraag in welke gevallen,
op welke wijze en op wiens kosten teruggave plaatsvindt, in het bijzonder
als achteraf blijkt dat ten onrechte bestuursdwang is uitgevoerd.Ten aanzien van het vierde lid wijzen deze leden op de onbillijkheid dat
de rechthebbende, die part noch deel heeft aan een overtreding en niet van
de (dreigende) bestuursdwang op de hoogte is gesteld, toch kan worden gedwongen
tot het betalen van de kosten van bewaring. Hun vraag luidt dan ook of in
dit geval het risico niet voor het bestuursorgaan dient te komen. Artikel 5.2.11De leden van de SGP-fractie is niet duidelijk geworden in hoeverre in
dit artikel rekening wordt gehouden met de mogelijkheid dat degene jegens
wie bestuursdwang is of wordt uitgevoerd, zich tot de rechter wendt en binnen
dertien weken geen uitspraak is gedaan. In dit verband vragen zij bovendien
wat rechtens is indien bestuursdwang achteraf onrechtmatig blijkt. Het ligt
toch voor de hand dat het bestuursorgaan dan in beginsel tot herstel in de
oorspronkelijke situatie zal moeten overgaan, onverminderd het recht van de
gelaedeerde om schadevergoeding te eisen. Wordt in dit verband een wettelijke
regeling overwogen? AFDELING 5.3. DWANGSOMDe leden van de fracties van PvdA en VVD merken op dat artikel 5.3.1.
de dwangsombevoegdheid verleent aan ieder bestuursorgaan dat bevoegd is bestuursdwang
toe te passen. Dient de koppeling bestuursdwang en dwangsom te worden geschrapt en moet
voor de dwangsombevoegdheid een uitdrukkelijke wettelijke grondslag worden
verlangd?De leden van de D66-fractie zijn verheugd dat de dwangsombevoegdheid nu
beslag zal krijgen in een algemene wettelijke regeling. Zij zijn van mening
dat de behoefte aan een algemene wettelijke regeling over deze ingrijpende
bevoegdheid groot is.Inmiddels heeft de dwangsom zijn intrede gedaan als bestuurlijk handhavingsmiddel
in het milieurecht; in de Wet milieubeheer is een apart hoofdstuk aan deze
bevoegdheid gewijd. De leden van de D66-fractie hebben kennisgenomen van het
onlangs gepubliceerde onderzoek van de Vrije Universiteit Amsterdam naar het
functioneren van de bestuurlijke dwangsom in de praktijk van het milieurecht
(Evaluatiecommissie Wet milieubeheer; Michiels, Niemeijer, Nijenhuis; Wie
is er bang voor de dwangsom?). Daarin wordt geconcludeerd dat de toepassing
van bestuurlijke sancties bij het ministerie van VROM een uitzondering is
(afgezien van het afvalstoffenrecht) en bij EZ geheel afwezig. De redenen
hiervoor zijn volgens dit onderzoek onder andere gelegen in de kenmerken en
knelpunten van de desbetreffende wet en de aard van de dwangsom en in onbekendheid
van deze bestuurlijke handhavingsbevoegdheid. De leden van de D66-fractie
vragen welke conclusies de regering aan de uitkomst van dit onderzoek verbindt
ten aanzien van de behoefte aan en de effectiviteit van de dwangsom als handhavingsinstrument.
Verwacht de regering dat door de algemene regeling in de Awb het gebruik van
de dwangsom zal toenemen en knelpunten zullen oplossen?Afdeling 5.3 geeft aan dat de omschrijving van bestuursdwang bepalend
is voor de attributie van de bestuurlijke dwangsom. Een gevolg hiervan is
dat ambtenaren die voorheen enkel over bestuursdwangbevoegdheden beschikten
nu ook een last onder dwangsom kunnen opleggen. De leden van de GPV-fractie
vragen of de regering dit nadrukkelijk heeft beoogd en om welke ambtenaren
het kan gaan. Artikel 5.3.1De leden van de D66-fractie zien de dwangsom als een op zichzelf staand
middel tot handhaving. De dwangsom is een alternatief voor bestuursdwang,
wat met zich meebrengt dat het één niet afhankelijk mag zijn
van het ander. Eén en ander doet niet af aan de juistheid van de keuze
van de wetgever om de dwangsombevoegdheid te koppelen aan de bestuursdwangbevoegdheid.
De leden van de D66-fractie zien geen bezwaar in deze koppeling, gezien de
ruime mate waarin bestuursdwangbevoegdheid is toegekend. Reeds uit de strekking
van beide handhavingsmiddelen – beide sancties zijn gericht op herstel
van een situatie – vloeit voort dat een bestuursorgaan in de meeste
gevallen zal beschikken over beide bevoegdheden. Wettechnisch is het daarom
het meest eenvoudig een koppeling aan te brengen zoals is geschied, met dien
verstande dat uitzonderingen op deze algemene regel, indien nodig, door de
bijzondere wetgever worden gemaakt.De leden van de D66-fractie hebben een vraag betreffende het derde lid
van dit artikel. De Awb geeft hier de voorwaarde dat het belang dat het betrokken
voorschrift beoogt te beschermen zich niet tegen het opleggen van een last
onder dwangsom verzet. In de Gemeentewet is bepaald dat een dwangsom kan worden
opgelegd indien het gelaedeerde belang zich daartegen niet verzet. De leden
van de D66-fractie vragen de regering nader toe te lichten waarom zij heeft
besloten niet de bewoordingen van de Gemeentewet, «het gelaedeerde belang»,
over te nemen.Ten slotte willen zij de regering een vraag stellen met betrekking tot
de laatste alinea in de memorie van toelichting aangaande artikel
5.3.1 (bladzijde 164). Hierin stelt de regering dat op een aantal punten zal
worden nagegaan of er reden is vast te houden aan een specifieke dwangsomregeling
in de Wet milieubeheer. Er is echter geen duidelijk argument voor een eventuele
uitzondering op de uniforme regeling van de dwangsom in de Awb gegeven. De
leden van de D66-fractie verzoeken de regering nader aan te geven welke redenen
er zijn om te kiezen voor het in stand laten van een van de Awb afwijkende
regeling van de dwangsom in de Wet milieubeheer.De Raad van State meent, aldus de leden van de fracties van PvdA en VVD,
dat de doelmatigheid is gediend met gelijksoortigheid van procedures over
een oplegging van bestuursdwang of dwangsom enerzijds en de uit die oplegging
gesproten geschillen over invordering anderzijds. De Raad adviseert de regeling
van de rechtsbescherming tegen de invordering opnieuw te overwegen. Daarbij
zou ook de positie van de derde-belanghebbende die om de last met dwangsom
heeft verzocht en dus belang heeft bij inning van de dwangsom, in beschouwing
moeten worden genomen. De regering antwoordt dat bij de vierde tranche een
uniforme regeling zal worden ontworpen die voorziet in bestuursrechtelijke
rechtsbescherming tegen de invordering van geldschulden door de overheid.Moet de positie van de derde bij de invordering van de verbeurde dwangsom
niet in dit wetsvoorstel worden versterkt?De leden van de SGP-fractie tonen zich ingenomen met het feit dat de formulering
van de dwangsom in die zin een flinke verandering heeft ondergaan dat beter
dan in de oude formulering tot uitdrukking komt dat de dwangsom (last onder
dwangsom) een conditionele sanctie is. Zij wijzen er nog eens op dat aangezien
bestuursdwang evenals de dwangsom een conditionele sanctie is, het wellicht
voor de hand zou liggen om de omschrijving van bestuursdwang daarop eveneens
aan te passen.De leden van de SGP-fractie stellen in lijn met het vorenstaande voor
om het ontworpen derde lid van dit artikel mutatis mutandis ook op te nemen
in afdeling 5.2 (bestuursdwang). Artikel 5.3.2De leden van de fracties van PvdA en VVD stellen vast dat dit artikel
bepaalt dat verbeurde dwangsommen toekomen aan de rechtspersoon waartoe het
bestuursorgaan behoort dat de dwangsom heeft vastgesteld. Dat betekent dat
het bestuursorgaan een eigen financieel belang krijgt bij een overtreding
en een dwangsombeschikking.Zouden verbeurde dwangsommen dienen toe te komen aan 's Rijks kas?Ook de leden van de GPV-fractie merken op dat bestuursorganen een eigen
financieel belang krijgen bij een overtreding en een dwangsombeschikking.
Is ook overwogen het verbeurd verklaren van dwangsommen ten bate van het Rijk
te laten komen?In de redactie van dit artikel valt de leden van de D66-fractie het volgende
op.Het betreft de gebezigde terminologie «looptijd ervan opschorten».
«Ervan» slaat grammaticaal gezien terug op «de dwangsom».
Deze leden zijn de mening toegedaan dat de dwangsom geen looptijd heeft; de
dwangsom is een som gelds die men na verstrijken van een bepaalde termijn
verschuldigd kan worden. Met het opschorten van «de looptijd van de
dwangsom» zal bedoeld zijn het opschorten van «de looptijd van de last onder dwangsom». Deze leden zagen graag een overeenkomstige
aanpassing van de wettekst.Verder zou uit de tekst van artikel 5.3.3, eerste lid, kunnen worden afgeleid
dat «het opschorten van de looptijd» ook kan geschieden als de
overtreder in de blijvende, gehele onmogelijkheid verkeert aan zijn verplichtingen
te voldoen. De opschorting in een dergelijk geval komt de leden van de D66-fractie
nutteloos voor. Bij blijvende onmogelijkheid aan verplichtingen te voldoen,
zal de dwangsombeschikking moeten worden ingetrokken, om vervolgens te bezien
of toepassing van bestuursdwang een geschikt middel is om de naleving af te
dwingen. Deze leden verzoeken de regering om een reactie hierop.In samenhang hiermee willen deze leden tevens een kanttekening plaatsen
bij de beperkte uitleg die de regering geeft aan de «onmogelijkheid
voor de overtreder», dat «onmogelijkheid» staat voor «overmacht».
De leden van de D66-fractie zijn van mening dat de bepaling ook moet gelden
voor gevallen waarin de overtreder niet meer kan nakomen en er geen sprake
is van overmacht. Het doel van de sanctie, namelijk uitvoering van de last,
kan dan niet meer worden bereikt en de oplegging van de last onder dwangsom
is zinloos geworden. «Opheffing» van de dwangsom moet daarom ook
plaatsvinden in gevallen waarin de overtreder een verwijt kan worden gemaakt
voor het feit dat hij zijn verplichtingen niet meer kan nakomen (niet-overmacht).
De last onder dwangsom mag dan niet bij wijze van straf in stand worden gelaten.
Ook nu zij verwezen naar een eventuele aanwending van het middel bestuursdwang.Een laatste vraag over artikel 5.3.3, eerste lid, betreft de mogelijkheid
tot matiging van de dwangsom, indien de overtreder niet bij machte is om na
te komen. Deze mogelijkheid om tot vermindering van de dwangsom op verzoek
van de overtreder over te gaan bij blijvende of tijdelijke gehele of gedeeltelijke
onmogelijkheid om aan zijn verplichtingen te voldoen, is wel opgenomen in
artikel 138 van de Gemeentewet, maar in het voorstel voor de Awb niet overgenomen.
De regering zwijgt op dit punt. Betekent dit dat de regering deze variant
bij nader inzien niet heeft willen toevoegen? De leden van de D66-fractie
zijn evenwel van mening dat voor vermindering plaats zou kunnen zijn bij een
gedeeltelijke onmogelijkheid. 7. MANDAAT EN DELEGATIE (TITEL 10.1) AlgemeenDe leden van de fracties van PvdA, VVD, SGP en GPV stellen dat van verscheidene
kanten is gewezen op het niet opnemen in dit hoofdstuk van een afdeling over
attributie. In de memorie van toelichting merkt de regering op dat «in
een later stadium kan worden bezien of algemene aspecten van attributie voor
een regeling in de Algemene wet bestuursrecht in aanmerking komen».Deze leden vragen of het niet beter is nu al een afdeling over attributie
in het bijzonder aan ondergeschikten in de Awb op te nemen? (bij voorbeeld
gezien in het licht van de problematiek: welke zeggenschap de minister van
Justitie heeft over het openbaar ministerie)?Voorts zijn de leden van de SGP-fractie verheugd over de totstandkoming
van een wettelijke regeling van mandaat en delegatie. Zij achten een aantal
met mandaat en delegatie samenhangende vraagstukken nog onderbelicht.De leden van de D66-fractie zijn van mening dat de leerstukken van mandaat
en delegatie in zodanige mate uitgekristalliseerd zijn dat codificatie in
de vorm van algemene regels in de Awb voor de hand ligt. In een
algemene wet inzake het bestuursrecht behoren ook regels over het verkeer
tussen bestuursorganen onderling een plaats te hebben. Delegatie en mandaat
zijn belangrijke instrumenten die in het interbestuurlijke verkeer worden
gehanteerd.Opmerkelijk is echter dat de regering in dit wetsvoorstel de aan bovengenoemde
rechtsfiguren verwante vorm van attributie geheel buiten beschouwing heeft
gelaten. Bij attributie schept een wetgever een bestuursbevoegdheid en kent
die toe aan een bestuursorgaan. Hier is de relatie tussen bestuursorganen
onderling niet aan de orde en lijkt het stellen van algemene regels in de
Awb in eerste instantie niet opportuun. De leden van de D66-fractie zijn echter
van mening dat regeling van enkele algemene aspecten van attributie in het
licht van de overige bepalingen in de derde tranche de duidelijkheid in grote
mate zal bevorderen. Hierbij refereren zij in het bijzonder aan artikel 1A.1.2.2,
waarin het delegatieverbod aan ondergeschikten is opgenomen. Tegenover het
verbod van delegatie aan ondergeschikten staat namelijk de mogelijkheid in
een wettelijke regeling bestuursbevoegdheden rechtstreeks toe te kennen (door
middel van attributie) aan ambtenaren. Waar voorheen ambtenaren bepaalde bevoegdheden
door middel van delegatie verwierven, zal zich nu wellicht de noodzaak gaan
voordoen dat deze bevoegdheden worden geattribueerd aan ondergeschikte ambtenaren.
Een belangrijk voorbeeld van een dergelijke situatie is dat van de ambtenaar
in de gemeentelijke belastingpraktijk (voor een nadere beschouwing hierover
zij verwezen naar het commentaar op dit wetsvoorstel van de Vereniging van
Nederlandse Gemeenten, bladzijde 24). De leden van de D66-fractie vragen de
regering nader uiteen te zetten wat haar inzichten zijn over de verhouding
tussen dit verschijnsel van attributie aan ondergeschikte ambtenaren en het
delegatieverbod aan ondergeschikten.Deze leden zijn van mening dat de hierboven geschetste problematiek een
overweging tot opneming van de figuur van attributie dan wel enkele algemene
aspecten van attributie (in het bijzonder aan ondergeschikten) in de Awb rechtvaardigt.
Zij vragen aan de regering in haar overweging het vraagstuk van de zeggenschap
van de minister van Justitie over het openbaar ministerie hierbij te betrekken. AFDELING 10.1.1 MANDAATIn verband met de verwijzing naar de schakelbepaling van art. 3:79 BW
verwijzen de leden van de CDA-fractie naar hun bij artikel 4.2.3.5 gestelde
vragen. Artikel 1a.1.1.1aArtikel 1A.1.1.3 uit het Voorontwerp is nu artikel 1A.1.1.1A.
Waarom wordt dit nergens uitgelegd, zo vragen de leden van de fracties van
PvdA en VVD.De leden van de SGP-fractie constateren dat de regering geen regeling
voorstelt voor de mogelijkheid van bekrachtiging door de mandans van een onbevoegd
in mandaat genomen besluit. De motivering hiervoor is dat de jurisprudentie
op dit moment nog onvoldoende aanknopingspunten biedt voor opneming van bepalingen
over bekrachtiging in de Awb. Deze leden vragen of er geen aanleiding bestaat
om als wetgever een eind te maken aan eventuele onduidelijkheden op dit punt. Artikel 1a.1.1.2In dit artikel worden enkele beperkingen opgesomd die het niet mogelijk
maken dat mandaat wordt verleend, aldus de leden van de fracties van PvdA
en VVD.Het Nederlandse staatsbestel kent vele waarborgen voor een goede uitoefening
van de publieke taak (bij voorbeeld: controle van de rechter op de rechtmatigheid
van de besluitvorming, verantwoordingsplicht van bestuursorganen jegens de
Kamer, controle op behoorlijkheid door Nationale Ombudsman en het preventieve
of repressieve toezicht).Moeten er nu naast deze instrumenten ook nog waarborgen worden gezocht
in beperking van de mogelijkheid om mandaat te verlenen?Dergelijke beperkingen zijn niet altijd in het belang van een doelmatige
rechtspleging. Naar mate de mogelijkheid om mandaat te verlenen meer beperkt
is en de beperkingen minder duidelijk zijn geformuleerd, wordt de kans groter
dat een besluit wordt vernietigd uitsluitend omdat de rechter van oordeel
is dat het besluit ten onrechte krachtens mandaat is genomen.Zijn bestuur en burger er niet meer mee gediend dat de rechter het besluit
zélf beoordeelt dan dat hij daaraan in verband met een bevoegdheidsgebrek
niet toekomt, zo vragen deze leden.De noodzaak van de in het eerste lid vervatte beperking «tenzij
bij wettelijk voorschrift anders is bepaald» is twijfelachtig, zo vinden
de leden van de fracties van PvdA, VVD en SGP.Als het al nodig is bij wet in formele zin een uitzondering te maken op
de hoofdregel dat het bestuursorgaan mandaat kan verlenen, zou dan niet kunnen
worden volstaan met in de desbetreffende bijzondere wet een uitzondering op
te nemen? Dit is ook gebeurd bij de eerste tranche van de Awb in voorkomende
gevallen in de Aanpassingswet Awb (22 061, nr. 3).De beperking «tenzij .....de aard van de bevoegdheid zich tegen
mandaatverlening verzet» is vaag, aldus de leden van de fracties van
PvdA, VVD, SGP en GPV. Een vaag criterium als «aard van de bevoegdheid»
brengt met zich mee dat moeilijk te voorspellen is wanneer mandaat toelaatbaar
zal worden geacht.Is de regering het eens met de stelling dat juist hier zowel voor het
bestuur als voor de burger zekerheid een eerste vereiste is, zo vragen deze
leden.De leden van de SGP-fractie voegen hieraan toe dat de Raad voor het binnenlands
bestuur enkele voorbeelden noemt in de sfeer van toezicht en handhaving van
de openbare orde. Hoe kan deze beperking scherper en duidelijker worden ingevuld?
In hoeverre is het gewenst dat mandaat in de relevante bijzondere wetten en
andere regelgeving expliciet wordt uitgesloten?De regering stelt dat het niet praktisch zou zijn om mandaat van de bevoegdheid
tot het vaststellen van beleidsregels te verbieden. Over deze visie bestaat
geen eenstemmigheid, vergelijk CRvB 25 juli 1991, AB 1991, Hennekens in de
Gemeentestem 1992, 6956 en Goorden in NTB 1992, bladzijde 163 en volgende.
De leden van de SGP-fractie vragen de regering haar keuze nader te motiveren. De leden van de GPV-fractie vragen of er naast de bestaande waarborgen
reden is voor een extra beperking van de mogelijkheden tot het verlenen van
mandaat. Artikel 1A.1.1.4De regering stelt in de toelichting dat in geval van mandaat aan anderen
dan ondergeschikten er in plaats van een eenzijdige rechtshandeling een afspraak
is. De leden van de SGP-fractie vragen wat het verschil is tussen een afspraak
en een overeenkomst. Is hier niet sprake van een (publiekrechtelijke) overeenkomst
en past dit dan wel in een regeling van mandaat? Deze leden vragen de regering
ten principale in te gaan op de vraag naar de wenselijkheid van mandaat aan
anderen dan ondergeschikten. Hoe kan dit worden gezien in verhouding tot de
(privaatrechtelijke) volmachtsregeling?De leden van de SGP-fractie vragen de regering in dit verband ook nader
in te gaan op de figuur van mandaat aan leden van collegiale bestuursorganen.
Kan hier sprake zijn van mandaat? Welke gevolgen heeft toepassing van mandaat
voor het principe van collegiaal bestuur?De regering acht het niet nodig voor mandaat aan niet-ondergeschikten
de aanvullende eis te stellen dat de gemandateerde bevoegdheid ligt in de
sfeer van de normale bevoegdheid van de gemandateerde. Volgens de regering
staat artikel 1A.1.1.2, eerste lid, reeds aan mandaat van een bevoegdheid
buiten die sfeer in de weg. De leden van de SGP-fractie vragen echter of artikel
1A.1.1.2, eerste lid, inderdaad die betekenis kan worden toegekend. Deze bepaling
ziet immers op de aard van de te mandateren bevoegdheid als zodanig en niet
zozeer op «de sfeer van de normale bevoegdheid van de gemandateerde»?Wat is overigens in termen van ondergeschikten en niet-ondergeschikten
de positie van politiechefs ten opzichte van de burgemeester?De specifieke aard van de rechtsverhouding tussen mandaatverlener en de
niet-ondergeschikte gemandateerde vraagt naar het oordeel van de leden van
de GPV-fractie om een schriftelijke instemming van de gemandateerde met het
mandaat. Mede gelet op de commentaren van de Raad van State en van de VNG
vragen deze leden de regering uiteen te zetten waarom de eventuele administratieve
belasting zwaarder zou moeten wegen dan de met de schriftelijke instemming
versterkte rechtszekerheid inzake aansprakelijkheidsvraagstukken. Artikel 1A.1.1.5In dit artikel wordt de mogelijkheid van mondelinge mandaatverlening voor
specifieke gevallen opengelaten.De leden van de D66-fractie willen conform het advies van de Raad van
State beklemtonen dat het ten behoeve van de kenbaarheid en rechtszekerheid
zeer wenselijk is dat mandaatverlening voor specifieke gevallen schriftelijk
geschiedt. Deze leden menen dat een uiterste terughoudendheid betracht dient
te worden ten aanzien van mondelinge verlening van mandaat. Zij vragen de
regering dan ook de schriftelijke mandaatverlening voor specifieke gevallen
voor te schrijven, in heroverweging te nemen.Ook de leden van de fracties van PvdA, VVD en SGP stellen vast dat volgens
dit artikel mandaat schriftelijk moet worden verleend, als het gaat om een
algemeen mandaat. Mandaat voor een bepaald geval kan vormvrij worden verleend
omdat de situatie van geval tot geval zodanig kan verschillen dat een verplichting
tot schriftelijke vastlegging niet altijd doelmatig is. Ligt het nu juist, uit oogpunt van rechtszekerheid, niet meer voor de
hand dat het mandaat voor een bepaald geval schriftelijk wordt vastgelegd,
zo vragen zij.Zal ook het voorschrijven van de schriftelijke vorm voor het algemene
mandaat en niet voor het incidentele mandaat niet tot discussie leiden over
de afbakening tussen algemeen en incidenteel?De leden van de GPV-fractie geven de regering in overweging in de wet
toch een verplichting op te nemen tot schriftelijke vastlegging voor een mandaat
in een bepaald geval omdat de rechtszekerheid daar onder omstandigheden bij
gebaat kan zijn. Artikel 1a.1.1.11In het bestuursrecht wordt onderscheid gemaakt tussen afdoeningsmandaat
en ondertekeningsmandaat, aldus de leden van de fracties van PvdA en VVD.
In dit artikel wordt een afzonderlijke regeling gegeven voor het ondertekeningsmandaat.
Waar de Awb spreekt over het nemen van een besluit (of het geven van een beschikking)
wordt onmiskenbaar gedoeld op het tot stand brengen van een schriftelijke
beslissing. De beslissing van het bestuursorgaan zou dan al de rechtshandeling
«constitueren» inhouden (ook al is deze nog niet in een schriftelijk
stuk neergelegd). Maar voor de vraag of een besluit krachtens mandaat is genomen,
is niet van belang wie intern de beslissing heeft genomen maar alleen of de
schriftelijke beslissing kan worden aangemerkt als een besluit van het bestuursorgaan
zelf dan wel als een besluit dat namens het bestuursorgaan door een ander
is genomen.Moet nu, gezien de voorgaande opmerking, het onderscheid tussen afdoenings-
en ondertekeningsmandaat gehandhaafd blijven?Deelt de regering, de kritiek op de hele regeling van mandaat overziende,
de mening dat het zoveel mogelijk aan bestuursorganen zelf móet en
kán worden overgelaten te beslissen in hoeverre uit een oogpunt van
doelmatig bestuur, de behoefte bestaat om bevoegdheden te mandateren? (Uitzonderingen
zijn denkbaar welke nauwkeurig en limitatief in de wet worden omschreven terwille
van de rechtszekerheid) AFDELING 10.1.2 DELEGATIEDe leden van de fracties van PvdA, VVD en SGP constateren dat delegatie
in dit wetsvoorstel wordt beperkt tot overdracht van besluitbevoegdheid door
het oorspronkelijk bevoegde orgaan zelf. De commissie-Scheltema stelt voor
de kwestie van delegatie door een ander orgaan van geval tot geval in bijzondere
wetgeving te regelen.Deelt de regering de mening dat in de praktijk wellicht zal blijken dat
delegatie door een ander orgaan net zo vaak voorkomt als delegatie door het
orgaan zelf? (Bij voorbeeld: bij gemeentelijke en provinciale bestuurs- en
besliscommissies en de bevoegdheidsgrondslag van staatssecretarissen).Verdient het dan niet de voorkeur nu al beide vormen van delegatie in
de Awb te regelen?De leden van de D66-fractie onderschrijven het belang dat regels over
de ingrijpende wijze van bevoegdheidsverdeling van delegatie in een algemene
regeling worden opgenomen.Zoals hierboven al aan de orde is geweest, is in vergelijking met de heersende
leer vernieuwend dat in het wetsvoorstel delegatie aan ondergeschikten wordt
uitgesloten. De leden van de D66-fractie stemmen in met dit delegatieverbod
aan ondergeschikten. De Unie van Waterschappen wijst erop dat de Waterschapswet nu een ruimere
delegatiebevoegdheid kent dan de voorgestelde regeling in het wetsvoorstel.
Wil de regering bij de beantwoording aandacht schenken aan het dilemma dat
het wetsvoorstel oplevert voor de praktijk van de Waterschappen, zo vragen
de leden van de fractie van GroenLinks?De regering kiest voor beperking van de bevoegdheid tot delegatie tot
niet onder de verantwoordelijkheid van de delegans werkzame bestuursorganen,
zo constateren de leden van de SGP-fractie. Dit heeft tot gevolg dat deze
delegatiefiguur bij de aanpassingswetgeving zal worden geschrapt uit de Gemeentewet
en Provinciewet, waar deze nu wel in voorkomt. Deze leden zijn nog niet overtuigd
van het feit dat aan deze delegatiefiguur geen behoefte bestaat.Deze leden vragen hoe de regering het verbod op delegatie aan ondergeschikten
ziet in verhouding tot attributie aan ondergeschikten, waar verschillende
voorbeelden van zijn en waarin aan deze ondergeschikten een zelfstandige bevoegdheidsuitoefening
toekomt.In hoeverre is delegatie mogelijk aan leden van een collegiaal bestuursorgaan?Deze leden vragen verder welke gevolgen de voorgestelde regeling heeft
voor het feit dat op gemeentelijk niveau subdelegatie voorkomt zonder dat
de wet daarin voorziet. Zij doelen in het bijzonder op het feit dat bij deelgemeenten
door het algemeen bestuur bevoegdheden kunnen worden gedelegeerd aan het dagelijks
bestuur.Verder vragen de leden van de SGP-fractie aandacht voor de huidige praktijk
van heffing en invordering van belastingen bij de lagere overheden, inclusief
de waterschappen. Dit geschiedt nu met toepassing van de AWR en de Invorderingswet
1990 als waren het rijksbelastingen. Er wordt op ruime schaal gebruik gemaakt
van de mogelijkheid van delegatie aan ondergeschikten. Deze leden vragen de
regering in te gaan op deze specifieke situatie. In hoeverre biedt attributie
hiervoor een oplossing? Artikel 1A.1.2.1 en 1A.1.2.2De leden van de PvdA-fractie vragen de regering hoe het verbod tot delegatie
aan ondergeschikten in dit wetsvoorstel zich verhoudt tot het in het wetsvoorstel
Wijziging van de Wet op het basisonderwijs en het voortgezet speciaal onderwijs,
de Wet op het cursorisch beroepsonderwijs en de Wet medezeggenschap onderwijs
1992 in verband met de invoering van de wettelijke verplichting tot het vaststellen
van een directiestatuut omtrent de uitoefening van taken en bevoegdheden door
de schoolleiding (verplichting vaststellen directiestatuut (TK, 1994–1995,
23 947), ingenomen standpunt dat delegatie aan schoolleiding mogelijk
blijft (artikel 111, onderdeel D).De slotwoorden «die deze onder eigen verantwoordelijkheid uitoefent»
van de definitie van delegatie zijn onduidelijk, vinden de leden van de fracties
van PvdA en VVD. Niet duidelijk is wat verantwoordelijkheid hier precies betekent.
Tevens behoren deze slotwoorden niet in de definitie te worden opgenomen,
omdat ze niet slaan op de aard van het verschijnsel delegatie (overdracht),
maar op een beoogd rechtsgevolg. Bovendien mogen wettelijke definities géén
normatieve elementen bevatten.Zou het niet beter zijn deze laatste passage van de definitie te schrappen?Delegatie wordt niet verleend aan ondergeschikten, zo stellen de leden
van de fracties van PvdA, VVD en SGP verder vast. De regering meent in de
memorie van toelichting dat de aanpassingsoperatie bij mandaat en delegatie
beperkt zal zijn. In de praktijk is het echter zo dat gedeconcentreerde organen nú
over talloze gedelegeerde bevoegdheden beschikken.Ontstaat nu niet een vreemde situatie dat gedeconcentreerde organen wél
over door de formele wetgever geattribueerde bevoegdheden beschikken, maar
dat aan diezelfde organen géén bevoegdheden gedelegeerd mogen
worden? Artikel 1a.1.2.3Er wordt bepaald dat delegatie alleen wordt verleend, als een wettelijk
voorschrift deze bevoegdheid verleent, aldus de leden van de fracties van
PvdA, VVD en SGP. De wetgever in materiële zin die de bevoegdheid aan
een bestuursorgaan heeft toegedeeld, moet uitdrukkelijk met een overdracht
van die bevoegdheid hebben ingestemd.Is de regering het eens met de stelling dat dit niet volledig is, want
uiteindelijk moet de grondslag tot de wet in formele zin te herleiden zijn,
zeker in die gevallen dat aan de burgers verplichtingen worden opgelegd (beginsel
van wetmatigheid van bestuur)?De leden van de SGP-fractie vragen of het wettelijk voorschrift waarop
de delegatie steunt, ook het orgaan dient te vermelden aan wie de bevoegdheid
kan worden gedelegeerd. Artikel 1a.1.2.4Bepaald wordt dat géén bijzondere aanwijzingen kunnen worden
gegeven, zo stellen de leden van de fracties van PvdA, VVD en SGP vast. Uit
dit artikel kan dan de bevoegdheid worden afgeleid dat de delegans algemene
aanwijzingen kan geven aan de delegataris voor de uitoefening van de overgedragen
bevoegdheid. Het rechtskarakter daarvan is niet duidelijk. Deze algemene aanwijzingen
kunnen niet als beleidsregels worden beschouwd.Kan de regering meer duidelijkheid geven over het rechtskarakter van algemene
aanwijzingen bij delegatie? Het scheppen van een wettelijke grondslag hiervoor
zou al aan die wens tegemoetkomen.In dit artikel wordt de bevoegdheid van een bestuursorgaan tot de uitoefening
van de gedelegeerde bevoegdheid algemene instructies te geven, vastgelegd
en wordt ten aanzien van deze algemene instructies bepaald dat deze als beleidsregels
worden aangemerkt. De leden van de D66-fractie zijn positief over deze vaststelling
van het rechtskarakter van de algemene aanwijzingen als beleidsregels. Door
deze wettelijke regeling wordt meer duidelijkheid geschapen over de bevoegdheidsverdeling
tussen bestuursorganen bij delegatie en wordt het rechtskarakter van de algemene
instructies duidelijk.Ingevolge artikel 4.4.1 kan de delegans evenals de delegataris beleidsregels
vaststellen. Dit hangt mede samen met het feit dat de regering de algemene
aanwijzingen die de delegans aan de delegataris kan geven, beschouwt als beleidsregels,
zo constateren de leden van de SGP-fractie. Dat heeft tot gevolg dat twee
organen beleidsregels kunnen geven voor dezelfde bevoegdheid. In het algemeen
wordt het als onwenselijk beschouwd dat meer organen regels kunnen stellen
terzake van dezelfde bevoegdheid. Deze leden vragen in hoeverre kan worden
gesteld dat het bij delegatie gaat om verschillende soorten beleidsregels,
in die zin dat de beleidsregels dan wel aanwijzingen die de delegans aan de
delegataris geeft, betrekking hebben op het uitoefenen van de bevoegdheid
als zodanig en daarmee primair een intern karakter hebben, terwijl de beleidsregels
die de delegataris stelt, betrekking hebben op het uitoefenen van de bevoegdheid
in de richting van de burgers en daarmee een extern karakter
hebben. Deze leden vragen in hoeverre dit onderscheid ook in de regelgeving
zou kunnen worden uitgewerkt.De leden van de GPV-fractie vragen de regering enige beschouwingen te
wijden aan het rechtskarakter van algemene aanwijzingen bij delegatie. Bestaat
enige noodzaak hiervoor een wettelijke grondslag te creëren? Artikel 1A.1.2.6De leden van de SGP-fractie vragen of de overgedragen bevoegdheid van
rechtswege terugkeert naar de delegans, als de delegataris ophoudt te bestaan. Artikel 1a.1.2.7De leden van de fracties van PvdA, VVD en SGP zien dat in dit artikel
wordt bepaald dat in een besluit dat op grond van een gedelegeerde bevoegdheid
wordt genomen, het delegatiebesluit en de vindplaats daarvan worden vermeld.
In de memorie van toelichting staat dat het delegatiebesluit veelal moet worden
gepubliceerd in een officiële publikatie als een dergelijk besluit moet
worden gekwalificeerd als een algemeen verbindend voorschrift.
In het eindrapport van de Commissie Wetgevingsvraagstukken (Den Haag, 1985)
wordt het begrip algemeen verbindend voorschrift gelijkgesteld met wet in
materiële zin. Kenmerk is dat het moet gaan om naar buiten werkende regels.
Delegatiebesluiten werken niét naar buiten en zijn bovendien gericht
tot één overheidsorgaan of enkele met name genoemde overheidsorganen.Zou het, om dit verschil in interpretatie te ontlopen, niet de voorkeur
verdienen om de publikatieplicht van het delegatiebesluit in artikel 1a.1.2.7
zélf te regelen?De regering spreekt op bladzijde 173 van de memorie van toelichting over
een register waarin de mandaatverleningen zouden kunnen worden opgenomen.
Bestaat tevens het voornemen om voor delegatiebesluiten een dergelijk register
voor te schrijven, zo vragen de leden van de GPV-fractie. Artikel 1A.1.2.8De leden van de GPV-fractie vragen aandacht voor de interpretatieverschillen
die kunnen ontstaan tussen de term «toekennen» en de term «overdragen».
Zij nodigen de regering uit nog eens in te gaan op de finesses van dit onderscheid
en daarbij tevens aan te geven hoe dit onderscheid zal worden doorgevoerd
in de aanpassingswetgeving. 8. TOEZICHT OP BESTUURSORGANEN (TITEL 10.2) AlgemeenDe regering gaat in dit wetsvoorstel uit van het beginsel van terughoudendheid
bij het uitoefenen van toezicht, aldus de leden van de fracties van PvdA,
VVD en SGP.Zij volstaat met te verwijzen naar wat over toezicht is opgemerkt tijdens
de parlementaire behandeling van de Gemeentewet. Voor gemeenten en provincies
is de legitimatie groot als gevolg van het functioneren van democratisch verkozen
algemeen vertegenwoordigende lichamen. Het toezicht kan dus beperkt zijn.
Het ligt echter niet voor de hand deze terughoudende toezichtspraktijk zonder
meer toe te passen op andere en meer zelfstandige bestuursorganen. Legt deze terughoudende toezichtsregeling niet teveel beperkingen op aan
toezichthoudende organen indien het minder democratisch gelegitimeerde zelfstandige
bestuursorganen betreft?Hier wreekt zich het ontbreken van algemene beschouwingen over het voorkomen
van de toezichtsfiguur in ons rechtsstelsel en de onderscheiden eisen die
in onderscheiden situaties moeten worden gesteld. Een nadere uiteenzetting
lijkt hier op zijn plaats.Het bestuurlijk toezicht wordt onderscheiden in negatief en positief toezicht.
De regering beperkt zich in feite in dit wetsvoorstel tot het negatief (preventief/regressief)
toezicht. Andere vormen van toezicht blijven buiten de voorgestelde regeling.
Zo acht de regering het opnemen van het postitief toezicht in de vorm van
aanwijzingen en richtlijnen op dit ogenblik niet opportuun. Toch zou in overweging
genomen kunnen worden dit alsnog op te nemen in de regeling van gangbare toezichtsfiguren,
temeer omdat het in de ruimtelijke ordening een in belang toenemend verschijnsel
is.Zal het beperken van de toezichtsfiguur tot het negatief toezicht er niet
toe leiden dat de wetgever in bijzondere bepalingen de goedkeuringsfiguur
gaat vermijden wegens de strakke regeling en zal kiezen voor de meer armslag
biedende verdergaande ongeregelde toezichtsfiguren?De leden van de D66-fractie stemmen in met de opneming van algemene regels
over de wijze van vestiging en over de uitoefening van toezicht. Deze leden
ondersteunen de opmerking van de regering in de memorie van toelichting dat
terughoudendheid met het toezicht het uitgangspunt dient te zijn. Dit beginsel
behoeft volgens deze leden enige nuancering op het gebied van de zelfstandige
bestuursorganen. Voor het handelen van deze organen bestaat geen rechtstreekse
politieke verantwoordelijkheid. Dit brengt met zich mee dat de democratische
controle op andere wijze moet worden uitgeoefend. In dit kader kan toezicht
een belangrijk instrument zijn, waardoor het beginsel van terughoudendheid
hier minder op zijn plaats lijkt.In aansluiting op de regeling van het toezicht in de Awb willen de leden
van de D66-fractie de regering het volgende ter overweging meegeven. In Gemeentestem
nr 6991 heeft H. Ph. J. A. M. Hennekens in een uitvoerige beschouwing uiteengezet
dat de regeling van beroep op de administratieve rechter tegen aan goedkeuring
onderworpen besluiten, tegen goedkeuringsbesluiten en tegen ingevolge repressief
toezicht genomen besluiten verbetering behoeft. De Awb heeft geen vaste koers
gevaren inzake de vraag naar de wijze waarop het goedkeuringsbesluit rechtens
gewaardeerd moet worden. Naar terminologie lijkt het erop dat de Awb een onderliggende
beslissing als besluit in de zin van artikel 1:3, eerste lid, aanmerkt, terwijl
het uit systematisch oogpunt niet logisch lijkt dat de regering beroep bij
de rechter tegen het onderliggend besluit niet heeft gewenst.Om met de hierboven geschetste onduidelijkheid in de regelgeving af te
rekenen, stellen de leden van de D66-fractie conform het advies van Hennekens
voor, dat in hoofdstuk 8 van de Awb wordt bepaald dat het basisbesluit en
het toezichtbesluit wat betreft het beroep op de administratieve rechter worden
beschouwd als één besluit. Deze leden zien hierop graag een
reactie van de regering tegemoet.Wat betreft het toezicht op bestuursorganen wordt aansluiting gevonden
bij de regelingen in de Gemeentewet en de Provinciewet, wat de eenheid van
wetgeving ten goede komt.Wat betreft de regeling van het beroep op de administratieve rechter tegen
aan goedkeuring onderworpen besluiten, vragen ook de leden van de GroenLinks-fractie
de regering in haar antwoord in te gaan op de kritische kanttekeningen
die Prof. Mr H. Ph. J. A. M. Hennekens heeft gemaakt in de Gemeentestem nr
6991, van 5 augustus 1994.De leden van de SGP-fractie zijn met de regering eens dat terughoudendheid
met toezicht het uitgangspunt dient te zijn binnen de bestuurlijke relaties.
Zij vinden het echter een gemiste kans van de regering om te volstaan met
dit uitgangspunt en verder slechts te verwijzen naar de algemene beschouwingen
over toezicht bij de behandeling van de Gemeentewet. Deze leden achten het
toezicht een belangrijke factor in het geheel van de inrichting van de bestuurlijke
organisatie en de relaties daarbinnen. Het speelt een belangrijke rol bij
de vormgeving van de gedecentraliseerde eenheidsstaat, maar ook bij de invulling
van verzelfstandigingen (zelfstandige bestuursorganen). Deze leden achten
een fundamentele beschouwing op zijn plaats over de betekenis die het toezicht
in onderscheiden situaties toekomt, onder meer in relatie tot de mate van
democratische legitimatie van het desbetreffende bestuursorgaan.De leden van de GPV-fractie stellen vast dat de regeling van het toezicht
op gemeenten en provincies van toepassing verklaard wordt op andere bestuursorganen.
Het is de genoemde leden niet duidelijk of de terughoudende toezichtspraktijk
met betrekking tot gemeenten en provincies zonder meer ook voor zelfstandige
bestuursorganen zal kunnen gelden. Van de juistheid hiervan zijn zij niet
overtuigd.Deze leden vragen of de regeling van het beroep op de administratieve
rechter tegen aan goedkeuring onderworpen besluiten, tegen goedkeuringsbesluiten
en tegen ingevolge repressief toezicht genomen besluiten verbetering behoeft,
onder verwijzing naar het artikel van Prof Mr Hennekens in de Gemeentestem
nr 6991, 5 augustus 1994. Hoe beoordeelt de regering het voorstel om het basisbesluit
en toezichtsbesluit als één besluit te beschouwen?Deze leden vragen aandacht voor het ontbreken van een wettelijke regeling
van het positief toezicht. Zij denken daarbij aan het geven van aanwijzingen
en richtlijnen. Bestaat er, gelet op het toenemende belang van het positieve
toezicht in de ruimtelijke ordening, niet nu al behoefte aan een wettelijke
regeling op dit punt. Kan naar het oordeel van de regering het ontbreken van
een dergelijke wettelijke regeling op termijn leiden tot een geringere belangstelling
voor deze rechtsfiguur, zo vragen deze leden. AFDELING 10.2.1. GOEDKEURING Artikel 1A.2.1.2 en 1A.2.1.3Het is de vraag of de bepalingen in deze artikelen voldoende beperkingsmogelijkheden
bieden om het uitgangspunt van terughoudendheid te realiseren, zo is de mening
van de fracties van PvdA en VVD.De mate van terughoudendheid zal in belangrijke mate afhangen van de mate
waarin de wetgever in bijzondere wetten de toezichtsbepalingen/gronden schrapt
dan wel terugbrengt.De leden van de SGP-fractie achten het een goed streven, meer duidelijkheid
te scheppen over de gronden voor het onthouden van goedkeuring. Zij vragen
echter of de nu voorgestelde bepaling daarvoor een goed handvat biedt. Artikel
1A.2.1.3 noemt zelf als enige grond strijd met het recht. Het is de vraag
of het juist is om aan een toezichthoudend bestuursorgaan, dus niet een rechterlijk
orgaan, toetsing aan het recht op te dragen en verder geen specifieke criteria
te noemen. Daarmee wordt afgeweken van het administratief beroep en de vernietiging.
Deze leden vragen of het niet mogelijk is afzonderlijke criteria te ontwikkelen. De gekozen regeling heeft tot gevolg dat, daar waar de bijzondere wetgeving
geen criteria bevat voor het onthouden van goedkeuring, alsnog criteria in
de wet zullen moeten worden opgenomen, althans voor zover er behoefte is aan
bijzondere criteria. De leden van de SGP-fractie vragen of dit niet een te
grote belasting is voor toezichthoudende organen en of het risico niet bestaat
dat in de praktijk gehanteerde criteria geruisloos verdwijnen door verzuimen
van het aanpassen van de regelgeving. Artikel 1A.2.1.4De leden van de SGP-fractie vragen waarom niet in de regel zelf (1A.2.1.4
lid 2) tot uitdrukking is gebracht dat goedkeuring onder voorwaarden mogelijk
is, indien daar in de desbetreffende regeling van het goedkeuringsvereiste
uitdrukkelijk is voorzien. De nu voorgestelde regeling heeft tot gevolg dat
in een dergelijk geval uitdrukkelijk afgeweken moet worden van de Awb. Artikel 1A.2.1.6De leden van de fracties van PvdA en VVD stellen dat van de in dit artikel
genoemde overlegverplichting niet al te veel verwacht moet worden. Dit artikel
legt in wezen slechts een elementaire fatsoensnorm vast bestaande in een soort
hoorplicht. Is de regering het hiermee eens?De leden van de SGP-fractie gaan ervan uit dat het overleg over gedeeltelijke
goedkeuring in de praktijk zal betekenen dat een besluit niet gedeeltelijk
zal worden goedgekeurd, als het bestuursorgaan dat het besluit genomen heeft,
het ongewenst vindt dat het goedgekeurde deel als zelfstandig besluit in werking
treedt. AFDELING 10.2.2 VERNIETIGING Artikel 1A.2.2.1In de memorie van toelichting merkt de regering op dat spontane vernietiging
door de Kroon verreweg het meest voorkomt. Kan uiteengezet worden voor welke
andere toezichtsorganen de bepalingen inzake vernietiging bedoeld kunnen zijn,
zo vragen de leden van de fracties van PvdA, VVD, SGP en GPV. Artikel 1A.2.2.3Grond voor vernietiging is strijd met het recht of het algemeen belang.
Dit criterium is zo ruim gefomuleerd dat het nauwelijks beperkend kan werken,
vinden de leden van de fracties van PvdA, VVD en GPV. (Wat onder algemeen
belang moet worden verstaan is afhankelijk van nogal subjectieve inzichten
die niet aan rechterlijke controle zijn onderworpen.) Opnemen van een bepaling
waarbij aan de bijzondere wetgever wordt opgedragen dat in de wet de criteria
voor vernietiging worden opgenomen, zal in specifieke situaties goed mogelijk
zijn. De algemene wet bestuursrecht zou daartoe juist moeten aansporen.De argumentatie in de memorie van toelichting van dit wetsvoorstel dat
iedere nadere omschrijving ertoe zou kunnen leiden dat hantering van het middel
niet toelaatbaar is in een situatie waar toepassing ervan juist volstrekt
gerechtvaardigd zou zijn, overtuigt niet.De regering stelt in de memorie van toelichting dat er geen behoefte bestaat
aan een extra motiveringsplicht in geval van vernietiging.Wat is erop tegen dat het hogere bestuursorgaan in de motivering de specifieke aan de toezichtstaak te ontlenen gronden voor vernietiging
moet noemen?In de memorie van toelichting stelt de regering dat nadere omschrijving
van de in onderhavig artikel genoemde toetsingsgronden voor vernietiging,
«strijd met het recht of het algemeen belang» tot mislukken gedoemd
is. De leden van de D66-fractie zijn eveneens van mening dat deze toetsingsgronden
in de Awb niet verder kunnen worden geëxpliciteerd. Verder geeft de regering
te kennen geen behoefte te hebben aan een extra motiveringsplicht voor het
hogere bestuursorgaan in geval van vernietiging. Hierin volgen deze leden
de regering niet. Zij zijn van mening dat een extra motivering, waarin een
hoger bestuursorgaan de specifieke aan de toezichtstaak te ontlenen gronden
voor vernietiging noemt, meer rechtszekerheid aan een lager bestuursorgaan
biedt. Het verdient aanbeveling deze extra motiveringsplicht toch in de regeling
op te nemen. Artikel 1A.2.2.4De redactie van dit artikel is in vergelijking met artikel 269 Gemeentewet
aangescherpt, zo constateren de leden van de SGP-fractie. Zij vragen of dit
ook tot gevolg heeft dat artikel 269 Gemeentewet bij de Aanpassingswetgeving
zal worden aangepast.Deze leden vragen in aansluiting op het in de toelichting gegeven voorbeeld
van gedeeltelijke vernietiging van een APV of het ook mogelijk is dat van
een bepaald artikel in een APV slechts een of meer onderdelen worden vernietigd
en de overige onderdelen in werking kunnen treden. Artikel 1A.2.2.9Zou het niet te overwegen zijn om het overleg tussen het bestuursorgaan
dat het besluit heeft genomen en het bestuursorgaan dat tot vernietiging van
het besluit bevoegd is, openbaar te maken tezamen met het besluit en de motivering,
zo vragen de leden van de fracties van PvdA en VVD. Zodoende worden de gronden
die tot een bepaald besluit hebben geleid, immers meer inzichtelijk gemaakt. Artikel 1A.2.2.10De leden van de fracties van PvdA, VVD en SGP stellen vast dat de wetgever
in het derde lid geen recht op schadevergoeding schept, maar alleen een eventuele
schadevergoeding onverlet laat.De vraag is wie aansprakelijk is voor de schade die de wederpartij van
het bestuursorgaan heeft geleden.Rust de aansprakelijkheid op het orgaan waarvan het besluit is vernietigd,
omdat het aansprakelijk is wegens niet-nakoming van de gesloten overeenkomst?
Of is het bestuursorgaan dat de vernietiging heeft uitgesproken aansprakelijk
op grond van artikel 3:4 Awb voor de onevenredige schade? Zo ja, tegenover
wie?Afhankelijk van de omstandigheden is het hogere orgaan zowel aansprakelijk
jegens het lagere orgaan als jegens derden.Deze regeling leidt tot onzekerheid zowel voor de betrokken bestuursorganen
als voor de burgers alsook voor de rechter die onvoldoende houvast krijgt
om de rechtsvraag van de aansprakelijkheid op te lossen. Kan de regering hier
nader op ingaan? AFDELING 10.2.3 SCHORSING Artikel 1A.2.3.2Bepaald wordt dat de schorsing inclusief verlenging in beginsel niet langer
kan duren dan een jaar. De leden van de SGP-fractie vragen waarom voor deze
termijn niet wordt aangesloten bij de termijnen voor goedkeuring, namelijk
drie maanden met eenmaal de mogelijkheid van verlenging met in beginsel drie
maanden.Het is de leden van de SGP-fractie overigens opgevallen dat de omschrijving
van de termijnen niet geheel consistent is. Zo wordt in artikel 1A.2.1.7 gesproken
over «drie maanden», terwijl in artikel 1A.2.3.2 de aanduiding
«dertien weken» wordt gehanteerd. Zij vragen of het geen aanbeveling
verdient dit aan te passen. 9. OVERGANGS- EN SLOTBEPALINGEN Artikel III Eerste lidBestaande subsidieverhoudingen dienen te worden afgewikkeld volgens het
ten tijde van hun ontstaan toepasselijke recht. Dit geldt ook voor subsidies
die voor de inwerkingtreding van deze wet zijn verleend, maar op grond van
die verlening nog jaarlijks worden vastgesteld, aldus de toelichting. De leden
van de SGP-fractie vragen of laatstbedoelde subsidies ook na de overgangsperiode
van vier jaar nog volgens het «oude» recht dienen te worden behandeld
en wat daarvoor dan de reden is. Artikel VIDe leden van de SGP-fractie vragen welk tijdstip van inwerkingtreding
de regering voor ogen staat. Hoe ver is zij gevorderd met de aanpassingswetgeving?
Is een indicatie te geven van de wetgevende arbeid die voortvloeit uit de
wetgeving van de derde tranche Awb en het tijdsbeslag dat daarmee gemoeid
is, in het bijzonder op het punt van de subsidies? WETTECHNISCHE OPMERKINGENDe leden van de fracties van PvdA, VVD en SGP maken de hierna volgende
wettechnische opmerkingen. Artikel 4.2.1.3 Eerste lidDe memorie van toelichting vermeldt (blz. 39) dat subsidiëring door
de rijksoverheid meebrengt dat er een grondslag in een formele wet moet zijn.
In de tekst van het wetsvoorstel zou expliciet opgenomen kunnen worden dat
het wettelijk voorschrift een wet is, indien de subsidie van de rijksoverheid
uitgaat. Derde lid, onderdeel dDit artikelonderdeel omschrijft de mogelijkheid van subsidieverlening
zonder grondslag in een wettelijk voorschrift te vaag. Het geval waarop deze
bepaling betrekking heeft, te weten de onevenredig hoge lasten van het tot
stand brengen van een regeling, zou in het wetsvoorstel omschreven
kunnen worden (zie memorie van toelichting bladzijde 43). De verslagplicht
van het vierde lid doet hieraan niet af. Eerste en derde lidHet eerste lid is geformuleerd als hoofdregel, het derde lid als uitzondering.Met zinsneden als «Indien de subsidie op een wettelijk voorschrift
berust» wordt regelmatig verwezen naar de hoofdregel. De mededeling
is dan: Indien de hoofdregel van toepassing is ...; dit maakt een verwarrende
indruk. Denkbaar is dat het eerste lid zodanig wordt geformuleerd dat de gevallen
met of zonder grondslag in een wettelijk voorschrift meer gelijkwaardig geformuleerd
worden.Dat zou kunnen door een zin aan het eerste lid toe te voegen waarin wordt
opgenomen dat in de gevallen genoemd in het derde lid, geen grondslag in een
wettelijk voorschrift nodig is. Artikel 4.2.2.1 Eerste lidNu er een afdeling met opschrift «Het subsidieplafond» is
gecreëerd, zou in dit artikel beter eerst de regel kunnen worden vermeld:
Voor subsidie die op een wettelijk voorschrift berust kan bij of krachtens
wettelijk voorschrift een subsidieplafond worden vastgesteld. Tweede lidHet woord «verplichting» zou kunnen worden vervangen door
het duidelijkere «weigering». Artikel 4.2.2.2Door in het tweede lid van dit artikel na «de wijze van de verdeling»
in te voegen «bedoeld in het eerste lid,» wordt duidelijk gemaakt
dat het gaat om vermelding van de verdeling zoals beschreven in het eerste
lid.Bij de huidige redactie zou ten onrechte gemeend kunnen worden dat het
in het tweede lid om andere verdelingscriteria gaat. Artikelen 4.2.2.4 en 4.2.2.5In deze artikelen is sprake van het «beschikbaar» zijn van
het subsidieplafond. Voor de aanduiding van een maximum lijkt een vorm van
het werkwoord «vaststellen» beter. Artikel 4.2.3.5Een verwijzing naar het artikel van het Burgerlijk Wetboek waarop dit
artikel inhaakt, draagt bij aan een beter begrip van artikel 4.2.3.5. Artikel 4.2.6.1., lid 1, onder E.De verwijzing naar artikel 4.2.3.5. klopt niet, omdat «de
voorwaarde dat voldoende gelden ter schikking worden gesteld», hierin
niet voorkomt. Artikel 4.2.6.3De aanhef van het eerste lid zou duidelijker kunnen aangeven dat het om
een intrekking voor de toekomst gaat. Artikel 4.2.7.1In het derde lid zou tot uitdrukking kunnen worden gebracht dat de daar
genoemde «andere termijn» een redelijke termijn moet zijn. De
memorie van toelichting vermeldt dit als vanzelfsprekend. Afdeling 8Mogelijk zou in het eerste artikel van deze afdeling kunnen worden duidelijk
gemaakt hoe zij zich verhoudt tot de eerste zeven afdelingen van titel 4. Artikelen 4.2.8.1.1 en 4.2.8.3.1Het onderwerp van artikel 4.2.8.3.1 (verlening slechts aan rechtspersoon)
zou beter kunnen worden ondergebracht in artikel 4.2.8.1.1, eerste lid. Daarmee
zou een volledige beschrijving van de toepasselijkheid van de afdeling worden
gegeven. BIJLAGEDe leden van de PvdA-fractie stellen nog de volgende vragen.Zijn de toezichtbevoegdheden van de Kernenergiewet inderdaad in of op
grond van de Wet milieubeheer geregeld?Berust het op toeval dat de Bankwet en de verscheidene toezichtwetten
van het ministerie van Financiën niet in de bijlage zijn opgenomen?Is de Algemene wet inzake rijksbelastingen bewust buiten deze bijlage
gehouden? Geldt dit ook voor de wetten in de sfeer van de sociale zekerheid
die in inlichtingenplichten voorzien?De voorzitter van de vaste Commissie voor Justitie,V. A. M. van der Burg De voorzitter van de vaste Commissie voor Binnenlandse Zaken,De Cloe De griffier van de vaste Commissie voor Justitie,De Gier XNoot1Samenstelling: Leden: V. A. M. van der Burg (CDA), voorzitter, Schutte
(GPV), Groenman (D66), Korthals (VVD), Janmaat (CD), De Hoop Scheffer (CDA),
Soutendijk-van Appeldoorn (CDA), Van de Camp (CDA), Swildens-Rozendaal (PvdA),
ondervoorzitter, Scheltema-de Nie (D66), Kalsbeek-Jasperse (PvdA), Zijlstra
(PvdA), M. M. van der Burg (PvdA), Aiking-van Wageningen (AOV), Rabbae (GroenLinks),
J. M. de Vries (VVD), Van Oven (PvdA), Van der Stoel (VVD), Dittrich (D66),
Verhagen (CDA), Dijksman (PvdA), De Graaf (D66), Rouvoet (RPF), B. M. de Vries
(VVD), O. P. G. Vos (VVD).Plv. leden: Koekkoek (CDA), Van den Berg (SGP), Van Vliet (D66), Dees
(VVD), Marijnissen (SP), Biesheuvel (CDA), Hirsch Ballin (CDA), Doelman-Pel
(CDA), Van Traa (PvdA), Bijleveld-Schouten (CDA), Rehwinkel (PvdA), Vliegenthart
(PvdA), Van Heemst (PvdA), Boogaard (AOV), Sipkes (GroenLinks), Rijp- stra
(VVD), Middel (PvdA), Te Veldhuis (VVD), Van Boxtel (D66), Van der Heijden
(CDA), Apostolou (PvdA), Versnel-Schmitz (D66), Leerkes (Unie 55+), Van den
Doel (VVD), Weisglas (VVD).XNoot2Samenstelling: Leden: Van Erp (VVD), V. A. M. van der Burg
(CDA), Te Veldhuis (VVD), Van der Heijden (CDA), De Cloe (PvdA), voorzitter,
Janmaat (CD), Van den Berg (SGP), Brinkman (CDA), Scheltema-de Nie (D66),
ondervoorzitter, Apostolou (PvdA), Kalsbeek-Jasperse (PvdA), Zijlstra (PvdA),
Van der Hoeven (CDA), Remkes (VVD), Gabor (CDA), Nijpels-Hezemans (AOV), Oedayraj
Singh Varma (GroenLinks), Essers (VVD), Dittrich (D66), Dijksman (PvdA), De
Graaf (D66), Cornielje (VVD), Rouvoet (RPF), Van Boxtel (D66), Rehwinkel (PvdA).Plv. leden: Korthals (VVD), Dankers (CDA), Van Hoof (VVD), Bijleveld-Schouten
(CDA), Liemburg (PvdA), Poppe (SP), Schutte (GPV), Mulder-van Dam (CDA), Van
't Riet (D66), Van Heemst (PvdA), Noorman-den Uyl (PvdA), Vreeman (PvdA),
Verhagen (CDA), Van der Stoel (VVD), Mateman (CDA), Van Wingerden (AOV), Rabbae
(GroenLinks), H. G. J. Kamp (VVD), Koekkoek (CDA), M. M. van der Burg (PvdA),
Bakker (D66), Klein Molekamp (VVD), Leerkes (Unie 55+), Hoekema (D66), Van
Oven (PvdA). 
 
 Naar boven

 

Directe linkKopieer de link naar uw clipboard 

https://zoek.officielebekendmakingen.nl/kst-23700-4.html

Sluit modaal

 

Disclaimer
De hier aangeboden pdf-bestanden van het Staatsblad, Staatscourant, Tractatenblad, provinciaal blad, gemeenteblad, waterschapsblad en blad gemeenschappelijke regeling vormen de formele bekendmakingen in de zin van de Bekendmakingswet en de Rijkswet goedkeuring en bekendmaking verdragen voor zover ze na 1 juli 2009 zijn uitgegeven. Voor pdf-publicaties van vóór deze datum geldt dat alleen de in papieren vorm uitgegeven bladen formele status hebben; de hier aangeboden elektronische versies daarvan worden bij wijze van service aangeboden.

 

Over deze website
Contact
English
Help
Zoeken

Informatie hergebruiken
Privacy en cookies
Toegankelijkheid
Sitemap
Kwetsbaarheid melden

Open data
Linked Data Overheid
PUC Open Data

MijnOverheid.nl
Rijksoverheid.nl
Ondernemersplein.nl
Werkenbijdeoverheid.nl