Financiële verantwoordingen over het jaar 2000; Rapport bij de financiële verantwoording 2000 van het Ministerie van VROM
Staten-Generaal — Kamerstuk 
Datum: 2014-07-08 00:00:00.000000
Rechtsgebied: Wetgeving


(function (window, document, dataLayerName, id) {
 window[dataLayerName] = window[dataLayerName] || [], window[dataLayerName].push({ start: (new Date).getTime(), event: "stg.start" }); var scripts = document.getElementsByTagName('script')[0], tags = document.createElement('script');
 function stgCreateCookie(a, b, c) { var d = ""; if (c) { var e = new Date; e.setTime(e.getTime() + 24 * c * 60 * 60 * 1e3), d = "; expires=" + e.toUTCString() } document.cookie = a + "=" + b + d + "; path=/; Secure" }
 var isStgDebug = (window.location.href.match("stg_debug") || document.cookie.match("stg_debug")) && !window.location.href.match("stg_disable_debug"); stgCreateCookie("stg_debug", isStgDebug ? 1 : "", isStgDebug ? 14 : -1);
 var qP = []; dataLayerName !== "dataLayer" && qP.push("data_layer_name=" + dataLayerName), qP.push("use_secure_cookies"), isStgDebug && qP.push("stg_debug"); var qPString = qP.length > 0 ? ("?" + qP.join("&")) : "";
 tags.async = !0, tags.src = "https://koop.piwik.pro/containers/" + id + ".js" + qPString, scripts.parentNode.insertBefore(tags, scripts);
 !function (a, n, i) { a[n] = a[n] || {}; for (var c = 0; c < i.length; c++)!function (i) { a[n][i] = a[n][i] || {}, a[n][i].api = a[n][i].api || function () { var a = [].slice.call(arguments, 0); "string" == typeof a[0] && window[dataLayerName].push({ event: n + "." + i + ":" + a[0], parameters: [].slice.call(arguments, 1) }) } }(i[c]) }(window, "ppms", ["tm", "cm"]);
 })(window, document, 'dataLayer', 'f8b9eee5-8d9c-4ea1-abd5-83e174f29813');
 
 
 
Direct naar content
Navigatie
Contextinformatie
Publicatie
Acties
Inhoudsopgave
Gerelateerde informatie

Menu

U bent nu hier: 
Publicaties
Officiële publicaties

Inloggen

Primaire navigatie

Andere sites binnen Overheid.nl
Home
Uitgebreid zoeken
Mijn abonnementen
Help

Andere sites binnen Overheid.nl

Berichten over uw Buurt
Zoals vergunningen, bouwplannen en lokale regelgeving.

Rondom uw woonadres
Rondom een zelfgekozen adres

Dienstverlening
Zoals belastingen, uitkeringen en subsidies.

Naar dienstverlening

Beleid & regelgeving
Officiële publicaties van de overheid.

Naar beleid & regelgeving

Contactgegevens overheden
Adressen en contactpersonen van overheidsorganisaties.

Naar overheidsorganisaties

 
 
 
U bent hier:

Home

Kamerstuk 27700, nr. 26

 
 
 

Kamerstuk

Datum publicatie
Organisatie
Vergaderjaar
Dossier- en ondernummer

18-05-2001

Tweede Kamer der Staten-Generaal

2000-2001

27700 nr. 26

 

 

 
 
 Toon meer van: Inhoudsopgave
 
 

 
 AanhefLichaamInhoudSAMENVATTINGOntwikkelingenAandachtspuntenNaleving regels en proceduresRijksgebouwendienstOverdrachtsuitgaven bodemsaneringConclusiesOordeel financiële verantwoordingFinancieel beheerAanbevelingenAdministratieve organisatieAutomatiseringFinanciële functieOverdrachtsuitgavenTransactieuitgavenMaterieelbeheerFinancieel beheer RijksgebouwendienstKengetallenReactie ministerNawoord Rekenkamer1 INLEIDING2 FINANCIEEL BEHEER2.1 InleidingIJkpuntenOordelen2.2 Accountantscontrole2.2.1 Accountantscontrole financiële verantwoordingInleidingBevindingen2.2.2 Accountantscontrole financieel beheerInleidingBevindingen2.3 Beschrijving en onderhoudsorganisatie administratieve
organisatie2.3.1 Inleiding2.3.2 BevindingenOpzet en werking onderhoudsorganisatieBeschrijving AOConclusie2.4 Automatisering2.4.1 Inleiding2.4.2 BevindingenVoorschrift Informatiebeveiliging RijksdienstSystemenConclusieReactie minister2.5 Financiële functie2.5.1 Inleiding2.5.2 BevindingenDirectoraat-Generaal voor de VolkshuisvestingRijksplanologische DienstConclusieReactie minister2.6 Planning- en controlcyclus2.6.1 Inleiding2.6.2 Bevindingen2.7 Agentschappen2.8 Overdrachtsuitgaven2.8.1 Inleiding2.8.2 BevindingenSubsidies Directoraat-Generaal MilieubeheerSubsidies Directoraat-Generaal voor de VolkshuisvestingSubsidies Rijksplanologische DienstConclusieReactie minister2.9 Transactieuitgaven2.9.1 Inleiding2.9.2 BevindingenDirectoraat-Generaal voor de VolkshuisvestingDirectoraat-Generaal MilieubeheerCentrale SectorConclusieReactie minister2.10 Conclusies over het financieel beheer3 OVERIGE BEHEERSONDERZOEKEN: MATERIEELBEHEER3.1 Inleiding3.2 BevindingenAdministratieve organisatie van het beheerToezichtConclusieReactie minister4 BEZWAARONDERZOEK RIJKSGEBOUWENDIENST4.1 Inleiding4.2 Bevindingen4.2.1 Verbeterplan4.2.2 Financieel beheerAdministratieve organisatieFinanciële functiePlanning- en controlcyclusAutomatisering4.2.3 Overige aandachtspuntenMateriële vaste activaOpleidingTijdigheid financiële verantwoording4.2.4 ConclusieReactie minister5 FINANCIËLE VERANTWOORDING5.1 Oordeel over de financiële verantwoording5.2 RekeningOverzicht 1Bedragen van de rekening 2000 , Ministerie van VROM (x
f 1 miljoen) 5.3 Toelichting bij de rekening5.3.1 Inleiding5.3.2 Oordeel toelichting bij de rekeningReactie minister5.3.3 KengetallenInleidingBevindingenReactie minister5.4 Saldibalans met toelichtingOverzicht 2Bedragen van de saldibalans per 31 december 2000, Ministerie
van VROM (bedragen x f 1 miljoen) 5.5 Financiële verantwoording agentschap Rijksgebouwendienst5.6 Beleidsprioriteiten5.6.1 Inleiding5.6.2 KlimaatbeleidDe beleidsprioriteit in de verantwoordingRelatie tussen doelen, prestaties en middelen5.6.3 HuursubsidieDe beleidsprioriteit in de verantwoordingDe relatie tussen doelen, prestaties en middelenReactie minister5.6.4 GeluidhinderDe beleidsprioriteit in de verantwoording5.6.5 Investeringsbudget Stedelijke Vernieuwing (ISV)De beleidsprioriteit in de verantwoordingDe relatie tussen doelen, prestaties en middelenReactie ministerBIJLAGE Overzicht geconstateerde tekortkomingen
2000 bij het Ministerie van Volkshuisvesting, Ruimtelijke Ordening en Milieu
(bedragen x 1 miljoen*)
 

 
 
 Toon meer van: Extra informatie
 
 

 
 

Informatie over publicatie

 

 

 
 Toon meer van: Gerelateerd
 
 

 
 Publicaties in kamerdossier

Kamerdossier 27700Toon alle publicaties in het hoofddossier

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Publicaties referendum

 

 

 

 

 

Authentieke versie (PDF)
bestandsgrootte: 101 Kb

Informatie

Gerelateerd

Printen

Delen

 
 
 
27 700Financiële verantwoordingen over het jaar 2000nr. 26RAPPORT BIJ DE FINANCIËLE VERANTWOORDING 2000 VAN HET MINISTERIE
VAN VOLKSHUISVESTING, RUIMTELIJKE ORDENING EN MILIEUBEHEERInhoudSamenvatting2   1Inleiding6   2Financieel beheer72.1Inleiding72.2Accountantscontrole8 2.3Beschrijving en onderhoudsorganisatie
administratieve organisatie92.4Automatisering10 2.5Financiële functie122.6Planning- en controlcyclus132.7Agentschappen14 2.8Overdrachtsuitgaven142.9Transactieuitgaven17 2.10Conclusies over het financieel
beheer18    3Overige beheersonderzoeken: materieelbeheer203.1Inleiding203.2Bevindingen20 4Bezwaaronderzoek Rijksgebouwendienst224.1Inleiding224.2Bevindingen22    5Financiële verantwoording285.1Oordeel over de financiële
verantwoording28 5.2Rekening28 5.3Toelichting bij de rekening29 5.4Saldibalans met toelichting305.5Financiële verantwoording
agentschap Rijksgebouwendienst31 5.6Beleidsprioriteiten31   BijlageOverzicht van geconstateerde
tekortkomingen 2000 bij het Ministerie van Volkshuisvesting, Ruimtelijke Ordening
en Milieubeheer37SAMENVATTINGOntwikkelingenUit het rapport bij de financiële verantwoording van 1999 bleek dat
er bij het Ministerie van Volkshuisvesting, Ruimtelijke Ordening en Milieu
(VROM) op een aantal punten tekortkomingen waren. Deze betroffen het onderhoud
van de administratieve organisatie (AO), de financiële functie, de automatisering
en het subsidiebeheer.In 2000 is het financieel beheer van het ministerie licht verbeterd ten
opzichte van 1999. Verbeteringen in het financieel beheer waren er bij het
ijkpunt AO, het ijkpunt automatisering en bij het agentschap Rijksgebouwendienst
(Rgd). Van de ernstige tekortkomingen die bij dat agentschap in 1999 werden
geconstateerd, is in 2000 niet langer sprake. Er zijn echter nog wel tekortkomingen
vastgesteld.Achteruitgang in het financieel beheer was er bij het ijkpunt transactieuitgaven.De financiële functie en het subsidiebeheer bij het Ministerie van
VROM zijn op eenzelfde niveau gebleven als in 1999. Dat betekent dat er nog
steeds sprake is van tekortkomingen.AandachtspuntenNaleving regels en proceduresDe Rekenkamer constateerde in 2000 dat het financieel beheer in opzet
in orde is. De regels en procedures worden in de praktijk echter niet altijd
nageleefd. Een groot deel van de geconstateerde tekortkomingen hangt samen
met het gebrek aan discipline op dit punt.De tekortkomingen in de transactieuitgaven, in casu de toename van het
aantal informele opdrachten ten opzichte van 1999, vormen hiervan een duidelijk
voorbeeld. De Rekenkamer vraagt voor deze gebrekkige naleving van regels en
procedures nadrukkelijk aandacht. Ook in de uitvoering van de huursubsidieregeling
en in het beheer van de bodemsaneringsmiddelen speelt dit probleem.RijksgebouwendienstBij de Rgd is in 2000 veel werk verzet. Er is een aantal structurele verbeteringen
in het financieel beheer bereikt. Desondanks is er nog een aantal punten waarop
verdere verbetering moet plaatsvinden, voordat gesproken kan worden van een
financieel beheer dat «op orde» is. De financiële verantwoording
van de Rgd is in 2000 tijdig aangeleverd bij de Rekenkamer, maar van een ongestoord
verloop van de totstandkoming ervan was nog geen sprake.Als belangrijkste aandachtspunten voor het komende jaar ziet de Rekenkamer
de inrichting van de financiële functie, de automatisering en administratieve
organisatie en het tijdig en ongestoord opleveren van de financiële verantwoording
over 2001.Overdrachtsuitgaven bodemsaneringIn het financieel beheer met betrekking tot de overdrachtsuitgaven voor
bodemsanering werden in 1999 enkele tekortkomingen geconstateerd. Deze tekortkomingen
zijn in de loop van 2000 grotendeels opgelost, maar dit kon niet voorkomen
dat er in 2000 nog een aantal (belangrijke) fouten is gemaakt.Vanwege een dreigende onderuitputting van de begroting lag er op de directie
Lokale Milieukwaliteit en Verkeer druk om de begroting uit te putten. Dat
gaf in een aantal gevallen problemen voor de rechtmatigheid. Dit is mede te
wijten aan de spanning tussen de complexe regelgeving, waarin gedetailleerd
is beschreven welke kostensoorten voor subsidiëring in aanmerking komen,
en de uitvoeringspraktijk, waarin al vooruitgelopen wordt op de
aan te passen regelgeving. Aan aanpassing van de regelgeving wordt gewerkt,
maar dit is een langdurig traject, dat overigens naar de mening van de minister
in 2001 zal zijn afgerond. De Rekenkamer vraagt nadrukkelijk aandacht voor
het financieel beheer van de bodemsanering.ConclusiesOordeel financiële verantwoordingDe Rekenkamer komt tot het volgende oordeel over de financiële verantwoording
2000 van het Ministerie van VROM. In 100% van de aangegane verplichtingen,
99,9% van de uitgaven en 100% van de ontvangsten trof de Rekenkamer geen belangrijke
fouten of onzekerheden aan. De verantwoording is een deugdelijke weergave
van de uitkomsten van het financieel beheer en is opgesteld volgens de voorschriften.Financieel beheerDe afbeelding op de pagina voorafgaand aan de samenvatting geeft een overzicht
van de onderzoeksresultaten voor de ijkpunten zowel over 2000 als over 1999.De Rekenkamer heeft zowel rechtstreeks als door beoordeling en gebruikmaking
van de controles van de departementale accountantsdienst onderzoek verricht
naar diverse onderdelen van het financieel beheer. Zij is van mening dat,
over het geheel genomen, zich ten opzichte van vorig jaar een licht positieve
ontwikkeling in het financieel beheer heeft voorgedaan.In 2001 moeten evenwel verdere verbeteringen worden gerealiseerd in het
financieel beheer van de Rgd, in de financiële functie, in het financieel
beheer van de subsidies voor bodemsanering en in het financieel beheer van
transactieuitgaven.De Rekenkamer vraagt nadrukkelijk aandacht voor de tekortkomingen die
over het begrotingsjaar 2000 zijn geconstateerd. Deze tekortkomingen zijn
opgenomen in de bijlage bij dit rapport. De Rekenkamer acht het van belang
dat de minister maatregelen neemt om deze tekortkomingen op korte termijn
weg te nemen. Zij wijst er in dit verband op dat voortduren van de tekortkomingen
aanleiding voor de Rekenkamer kan zijn tot het maken van bezwaar als bedoeld
in artikel 55 van de Comptabiliteitswet.AanbevelingenAdministratieve organisatieDe Rekenkamer beveelt aan aandacht te blijven schenken aan het completeren
van de AO van nu nog in ontwikkeling zijnde regelgeving en bij reorganisatie
van dienstonderdelen.AutomatiseringDe Rekenkamer beveelt aan aandacht te blijven schenken aan de betrokkenheid
van het management bij de informatiebeveiliging. Tevens beveelt de Rekenkamer
aan de verdere invulling van de plannen van aanpak voor informatiebeveiliging
op dienstniveau voortvarend ter hand te nemen en op centraal niveau de invoering
daarvan bij diensten nauwgezet te monitoren.Financiële functieDe Rekenkamer acht het met name bij de directie Informatie, Beheer &
Subsidieregelingen van belang dat de tekortkomingen in de controlfunctie en
de interne-controlefunctie worden weggenomen. De Rekenkamer beveelt daarnaast
aan aandacht te schenken aan de verbetering van de samenwerking en afstemming
van de werkzaamheden tussen de verschillende onderdelen van de
gehele controlfunctie binnen het Directoraat-Generaal voor de Volkshuisvesting
(DGVH).OverdrachtsuitgavenWat het financieel beheer van de bodemsaneringsgelden betreft beveelt
de Rekenkamer aan ervoor zorg te dragen dat er in de lijn voldoende toezicht
wordt uitgeoefend op de naleving van de AO en de werkinstructies terzake,
zodat het primaire proces inzake subsidieverlening goed verloopt.Voor het beleid van het DGVH ter voorkoming en bestrijding van misbruik
en oneigenlijk gebruik van subsidieregelingen beveelt de Rekenkamer aan zodanige
maatregelen te nemen dat dit beleid in 2001 definitief kan worden vastgesteld.De Rekenkamer beveelt voorts aan om de kwaliteit van de brongegevens die
nodig zijn voor de uitvoering van de huursubsidieregeling zo mogelijk verbeterd
te hebben voordat wordt overgegaan op een gewijzigd uitvoeringssysteem.TransactieuitgavenWat de transactieuitgaven betreft beveelt de Rekenkamer aan meer aandacht
te schenken aan de daadwerkelijke begeleiding en toezicht van opdrachtgevers
in de praktijk. Een belonings- of (indien nodig) sanctiesysteem acht zij hierbij
denkbaar.MaterieelbeheerDe Rekenkamer beveelt aan maatregelen te treffen voor verbetering van
de interne controle van het beheer van materiële activa en concreet vorm
te geven aan het toezicht door de directie Financieel-Economische Zaken (FEZ)
op het gevoerde materieelbeheer.Financieel beheer RijksgebouwendienstDe Rekenkamer onderscheidt drie belangrijke aandachtspunten om het financieel
beheer van de Rgd in 2001 verder te verbeteren. Dit zijn:– de inrichting van de financiële functie;– automatisering en administratieve organisatie;– het tijdig en ongestoord opleveren van de verantwoording 2001.De Rekenkamer beveelt aan een vervolgverbeterplan op te stellen, dat voldoet
aan de eisen van de Rekenkamer en waarin deze aspecten aan de orde komen.KengetallenEvenals vorig jaar beveelt de Rekenkamer aan bij de ontwikkeling van kengetallen
rekening te houden met de sturingsfunctie van kengetallen in de begroting
en verantwoording. Daarnaast beveelt de Rekenkamer aan in de verantwoording
een toelichting te geven waarom een gegeven niet is opgenomen in de verantwoording.
Dit kan zowel de ramingscijfers betreffen, als het gehele kengetal.Reactie ministerIn zijn reactie is de minister van VROM ingegaan op de hierboven vermelde
aanbevelingen. Aan de meeste aanbevelingen zal hij uitvoering geven.Naar aanleiding van het aandachtspunt naleving van regels en procedures
geeft de minister aan dat hij op voordracht van het Audit Committee een aantal
maatregelen zal nemen. Deze maatregelen bestaan uit het rapporteren in de
managementrapportages over de kwaliteit van het financieel beheer,
waarbij de werking van de tekortkomingen die in opzet zijn opgelost en de
bevindingen van de Verificatie en de IC een belangrijke rol spelen.Daarnaast zijn gerichte maatregelen voorgesteld ten aanzien van de VROM-brede
aandachtspunten EU-aanbestedingen, bezetting financiële- en ICT-functies.
Ook zal de controle-aanpak van de accountantsdienst met ingang 2001 wijzigen
van een gegevensgerichte aanpak naar een systeemgerichte aanpak. De accountantsdienst
zal periodiek aan het Audit Committee rapporteren over de bevindingen naar
aanleiding van de systeemtests. De minister voorziet nog wel de nodige invoeringsproblemen
door deze nieuwe werkwijze.Met betrekking tot de Rgd zal aan het eind van het tweede kwartaal van
2001 een definitief vervolgverbeterplan aan de Rekenkamer worden verstrekt,
waarin de aandachtspunten die de Rekenkamer onderscheidt, mede in samenhang
met de geplande reorganisatie nader zullen worden uitgewerkt.Over het aandachtspunt overdrachtsuitgaven bodemsanering geeft de minister
aan dat in 2001 de regelgeving zal worden gewijzigd, waarbij meerjarige financiële
afspraken zullen worden gemaakt, gekoppeld aan de te leveren prestaties. Deze
zullen jaarlijks worden gemonitord. Hiermee wordt naar mening van de minister
de kern van het probleem weggenomen. Voor de overgangsperiode in 2001 zal
voor individuele gevallen een toetsing aan de regelgeving plaatsvinden, eventueel
geadviseerd door de accountantsdienst. Bij afwijkingen van de regelgeving
zal de Tweede Kamer, zo mogelijk in het begrotingstraject, om instemming worden
gevraagd.Nawoord RekenkamerDe Rekenkamer is verheugd dat de minister uitvoering zal geven aan de
aanbevelingen en zal deze uitvoering met belangstelling volgen. De uitvoering
van het vervolgverbeterplan van de Rgd zal hierbij met name de aandacht krijgen. 1 INLEIDINGDit rapport bij de financiële verantwoording bevat de belangrijkste
resultaten van het rechtmatigheidsonderzoek over 2000 dat de Rekenkamer op
grond van artikel 51 van de Comptabiliteitswet heeft uitgevoerd bij het Ministerie
van Volkshuisvesting, Ruimtelijke Ordening en Milieubeheer (VROM). De Rekenkamer
heeft over dit onderzoek gecorrespondeerd met de minister van VROM; de reactie
van de minister is in dit rapport verwerkt. Ingevolge artikel 68, eerste lid
van de Comptabiliteitswet wordt dit rapport uitgebracht aan de Staten-Generaal
alsmede aan de betrokken minister.Het Ministerie van VROM is te typeren als een ministerie met vooral overdrachtsuitgaven.
De totale uitgaven van het ministerie bedroegen in 2000 f 8,7 miljard.
Daarnaast kent het ministerie een agentschap, de Rijksgebouwendienst (Rgd),
met totale lasten van f 2,0 miljard. Een groot deel van de uitgaven van
het ministerie heeft betrekking op de huursubsidie. Deze uitgaven bedragen
f 3,2 miljard. De uitgaven voor stadsvernieuwing, mede in de vorm van
het Investeringsbudget Stedelijke Vernieuwing (ISV), bedragen ongeveer f 1,4
miljard. De uitgaven voor diverse afkoop-operaties zijn ruim f 1,6 miljard.
Aan het ruimtelijke ordenings- en milieubeleid wordt ruim f 1,2 miljard
uitgegeven. De uitgaven voor de Centrale Sector voor ondersteuning van het
departement zijn f 0,3 miljard. De overige uitgaven (f 1,0 miljard)
vallen uiteen in diverse kleinere posten.Het rechtmatigheidsonderzoek van 2000 borduurt voort op de ijkpuntenonderzoeken
die in 1998 en 1999 zijn verricht. Daarbij wordt teruggekomen op de tekortkomingen
die in 1999 zijn geconstateerd. Daarnaast werd een nieuw ijkpunt geïntroduceerd,
namelijk de planning- en controlcyclus. Dit ijkpunt werd in 2000 verkennend
onderzocht.Bij het Ministerie van VROM speelde in 2000 voorts een bezwaaronderzoek
naar het financieel beheer bij de Rgd.Dit rapport bestaat uit vijf hoofdstukken. Hoofdstuk 2 betreft het financieel
beheer. Hoofdstuk 3 bevat de resultaten naar een onderzoek naar het materieelbeheer.
In hoofdstuk 4 doet de Rekenkamer verslag van het bezwaaronderzoek naar de
Rgd. In hoofdstuk 5 rapporteert de Rekenkamer over het onderzoek naar de financiële
verantwoording. Het rapport sluit af met de bijlage inzake de over 2000 geconstateerde
tekortkomingen. 2 FINANCIEEL BEHEER2.1 InleidingIJkpuntenVoor een uniforme en consistente beoordeling van het financieel beheer
van een ministerie, hanteert de Rekenkamer «ijkpunten». Om tot
een totaaloordeel over de hoofdlijnen van het financieel beheer te kunnen
komen, streeft de Rekenkamer ernaar uiteindelijk alle door haar geïdentificeerde
dertien ijkpunten te beoordelen. In het rechtmatigheidsonderzoek over 2000
is rijksbreed gekeken naar de volgende zes ijkpunten:• accountantscontrole;• beschrijving en onderhoudsorganisatie van de administratieve organisatie;• automatisering;• financiële functie;• planning- en controlcyclus;• informatievoorziening en kengetallen.Het ijkpunt planning- en controlcyclus is dit jaar verkennend onderzocht.
De Rekenkamer geeft daarom dit jaar nog geen oordeel; er wordt alleen een
beschrijving gegeven van de stand van zaken.Het onderzoek naar het ijkpunt informatievoorziening en kengetallen is
tot op heden voornamelijk gericht op de kengetallen in de verantwoording.
De uitkomsten van dit ijkpunt zijn daarom opgenomen in paragraaf 5.3,
«Toelichting bij de rekening».De Rekenkamer verricht niet alleen rijksbreed onderzoek naar het financieel
beheer, maar maakt ook gebruik van de rapportages van de departementale accountantsdiensten.
Bovendien voert zij departementspecifiek onderzoek uit.Bij het Ministerie van VROM heeft de Rekenkamer in 2000 behalve bovengenoemde
«rijksbrede» ijkpunten ook de overdrachtsuitgaven en de transactieuitgaven
beoordeeld.OordelenDe Rekenkamer hanteert als uitgangspunt dat de ministers hun financieel
beheer op orde dienen te hebben. Voor het signaleren van tekortkomingen gebruikt
zij drie categorieën. Dit zijn:• Geen noemenswaardige tekortkomingen.
Dit betekent dat uit het onderzoek geen tekortkomingen zijn gebleken die de
tolerantiegrenzen van de Rekenkamer overschrijden.• Tekortkomingen. Dit betekent dat uit
het onderzoek tekortkomingen zijn gebleken die de tolerantiegrenzen van de
Rekenkamer overschrijden.• Ernstige tekortkomingen. Hiervan spreekt
de Rekenkamer in de volgende situaties. Uit het onderzoek zijn tekortkomingen
gebleken, die:– kunnen leiden of hebben geleid tot disfunctioneren van het financieel
beheer;– betrekking hebben op kritische processen;– wijdverbreid zijn binnen het ministerie;– tot aanzienlijke risico's voor de rechtmatigheid van zeer grote
bedragen kunnen leiden of hebben geleid; of– die voor de Rekenkamer aanleiding zijn geweest om bezwaaronderzoek
in te stellen of bezwaar te maken.De Rekenkamer geeft tevens aan welke risico's voor rechtmatigheid en/of
doelmatigheid zij aan de gesignaleerde tekortkomingen verbonden acht en welke
mogelijkheden tot verbetering zij ziet. 2.2 Accountantscontrole2.2.1 Accountantscontrole financiële verantwoordingInleidingOm vast te stellen of de Rekenkamer gebruik kan maken van de door de departementale
accountantsdienst verrichte werkzaamheden, voert zij een review uit. Bij de
beoordeling van de controle op de toelichting van de rekening heeft de Rekenkamer
in het bijzonder aandacht besteed aan de controle van de kengetallen.BevindingenDe accountantsdienst heeft een goedkeurende verklaring afgegeven bij de
financiële verantwoording 2000 van het Ministerie van VROM.De Rekenkamer constateert dat de accountantsdienst de in de toelichting
opgenomen kengetallen in zijn controle heeft betrokken, voor zover deze van
belang zijn voor de beleidsuitvoering. Voor 2000 zijn de kengetallen getoetst
op betrouwbaarheid en heeft een cijfermatige analyse plaatsgevonden. Voor
de oordeelsvorming over kengetallen zijn nog geen kwantitatieve normen aanwezig,
waardoor deze wordt overgelaten aan het professional judgement van de accountant.
De controle op kengetallen door de accountantsdienst bevindt zich in een groeiproces.
De accountantsdienst heeft begin 2001 een interne richtlijn ontwikkeld waarbij
de kengetallen getoetst worden op validiteit, bruikbaarheid, betrouwbaarheid,
nauwkeurigheid en consistentie met de begrotingswet.De Rekenkamer heeft vastgesteld dat de accountantscontrole voldoende basis
vormt voor haar oordeelsvorming over de financiële verantwoording 2000
van het Ministerie van VROM. Haar oordelen zijn dan ook mede tot stand gekomen
op basis van de accountantsrapportages. De controle van de kengetallen vertoonde
geen noemenswaardige tekortkomingen.2.2.2 Accountantscontrole financieel beheerInleidingTot de algemene controletaak van de accountantsdienst behoort mede de
controle van het financieel beheer. De Rekenkamer heeft in het rechtmatigheidsonderzoek
2000 een inventariserend onderzoek verricht naar dit onderdeel van de accountantscontrole.
De uitkomsten van dit onderzoek bieden de Rekenkamer inzicht in de wijze waarop
de departementale accountantsdiensten de controle van het financieel beheer
vormgeven. De Rekenkamer streeft ernaar om, op termijn, de accountantscontrole
van het financieel beheer als basis te kunnen hanteren voor haar oordeelsvorming
over het financieel beheer en wellicht de bedrijfsvoering.Het Interdepartementaal Overlegorgaan van Departementale Accountantsdiensten
(IODAD) en het Interdepartementaal Overlegorgaan van de centrale directie
Financieel Economische Zaken (IOFEZ) hebben het initiatief genomen om een
gemeenschappelijk referentiekader voor het financieel beheer te ontwikkelen.
Een werkgroep, waarin ook de Rekenkamer participeert, tracht daartoe een «baseline»
financieel beheer op te stellen. Indien hiermee naar mening van de Rekenkamer
een adequaat inzicht in de stand van het financieel beheer wordt geboden,
is het op termijn mogelijk dat de Rekenkamer in plaats van haar ijkpunten
gebruik gaat maken van deze baseline.BevindingenUit het inventariserend onderzoek van de Rekenkamer blijkt dat de accountantsdienst
van het Ministerie van VROM bij de controle van het financieel beheer aandacht
besteedt aan de volgende onderwerpen:– administratieve organisatie; – automatisering;– begrotingsbeheer;– beheer van overdrachtsuitgaven, verplichtingen en ontvangsten
(voor subsidies, uitkeringen en heffingen);– beheer van transactieuitgaven respectievelijk ontvangsten;– administratie, inclusief subadministraties; en– financiële verslaggeving.Daarnaast wordt aandacht geschonken aan de uitvoerbaarheid en handhaafbaarheid
van departementale wet- en regelgeving.De accountantsdienst volgt de baseline-gedachte van het IODAD. Dit blijkt
uit een vergelijking van de richtlijn van de accountantsdienst met de baseline.Het oordeel van de accountantsdienst inzake het financieel beheer bij
het Ministerie van VROM over het jaar 2000 is dat dit in het algemeen in redelijke
mate aan de daaraan te stellen eisen voldoet. Er worden echter wel enkele
tekortkomingen geconstateerd, met name in de naleving van richtlijnen en procedures
bij de uitvoering van de begroting. Er is meer toezicht op de uitvoering van
interne controlemaatregelen nodig. Het kwaliteitsniveau van het financieel
beheer is volgens de accountantsdienst vergelijkbaar met dat van vorig jaar.De Rekenkamer heeft voor het melden van tekortkomingen en positieve bevindingen
inzake het financieel beheer in het verantwoordingsjaar 2000 gebruik kunnen
maken van de resultaten van de accountantscontrole inzake het financieel beheer.2.3 Beschrijving en onderhoudsorganisatie administratieve
organisatie2.3.1 InleidingDe Rekenkamer heeft evenals voorgaande jaren onderzoek gedaan naar de
beschrijving en naar de onderhoudsorganisatie van de administratieve organisatie
(AO).Een actuele beschrijving van de AO is een belangrijk instrument voor de
sturing, beheersing en controle van de beheersprocessen rondom de financiële
zaken en daarnaast ook voor processen op andere terreinen, zoals het materieelen
personeelsbeleid. Als waarborg voor een volledige en actuele beschrijving
van de AO is een goede onderhoudsorganisatie onontbeerlijk.2.3.2 BevindingenOpzet en werking onderhoudsorganisatieIn het rechtmatigheidsonderzoek over 1999 concludeerde de Rekenkamer dat
er in de opzet van de onderhoudsorganisatie geen noemenswaardige tekortkomingen
waren. Dit is in 2000 ook het geval.Over de werking van de onderhoudsorganisatie concludeerde de Rekenkamer
in haar onderzoek over 1999 dat het handboek Financiële Aangelegenheden
Centrale Sector (FACS) niet was aangepast aan de nieuwe organisatie van de
directie Bedrijfsvoering en Managementondersteuning. In het laatste kwartaal
van 2000 is groot onderhoud uitgevoerd op de procesbeschrijvingen van het
handboek FACS. Er zijn nog enkele processen die moeten worden beschreven.
Het project loopt door in 2001. Beschrijving AONiet alle diensten beschikten in 1999 over een complete en actuele AO.
Vooral over de AO van de Centrale Sector en van het Directoraat-Generaal voor de Volkshuisvesting (DGVH) maakte de Rekenkamer veel opmerkingen.
Deze betroffen belangrijke, financiële processen binnen de dienst. Bij
het DGVH en de Rijksplanologische Dienst (RPD) betroffen de opmerkingen van
de Rekenkamer de beschrijvingen van een aantal subsidieregelingen.Inmiddels zijn de tekortkomingen grotendeels weggewerkt. Zo heeft de RPD
de procedurebeschrijving voor het verstrekken van subsidies op basis van de
Wet Ruimtelijke Ordening vastgelegd. Begeleiding van de implementatie van
dit proces is ter hand genomen. Verder zijn beschrijvingen van de voorschotbetalingen
geactualiseerd. Ook de beschrijving van de interne-controle- en inkoopprocedures
hebben in 2000 hun beslag gekregen.Bij het Directoraat-Generaal Milieubeheer (DGM) zijn de AO's na de reorganisatie
voor de belangrijkste financiële processen actueel en volledig beschreven.
Wel dient daaraan nog een AO voor de kleinere materiële uitgaven te worden
toegevoegd. Ook dient de beschrijving van het controle- en sanctiebeleid nog
in het algemene deel van het systeem te worden opgenomen. Ook de wijzigingen
op het handtekeningenregister en de autorisaties zijn nog niet ingevoerd.ConclusieDe Rekenkamer is van oordeel dat er bij het Ministerie van VROM in 2000
voldoende aandacht was voor het onderhoud van de AO. Dat laat onverlet dat
op onderdelen beschrijvingen sneller kunnen worden aangepast.De Rekenkamer is verder van oordeel dat er in de opzet en werking van
de onderhoudsorganisatie van de AO geen sprake is van noemenswaardige tekortkomingen.
Het is echter nodig aandacht te blijven schenken aan het completeren van de
AO's van nu nog in ontwikkeling zijnde regelgeving en in geval van reorganisaties
van dienstonderdelen.De minister heeft met zijn reactie aangegeven regelmatig en tijdig onderhoud
van de AO vanzelfsprekend te achten.2.4 Automatisering2.4.1 InleidingEen betrouwbare en continu functionerende automatisering is een essentieel
hulpmiddel voor de beheersing van de financiële processen, het personeelsbeheer
en het materieelbeheer.De Rekenkamer heeft evenals vorig jaar de uitvoering van het Voorschrift
Informatiebeveiliging Rijksdienst (VIR) onderzocht. Daarnaast heeft de Rekenkamer
gekeken naar de organisatie van de automatisering en het functioneren van
begrotingsadministratiesystemen, personeelsinformatiesystemen en de voorraadadministratiesystemen.2.4.2 BevindingenVoorschrift Informatiebeveiliging RijksdienstIn haar rechtmatigheidsonderzoek over 1999 was het oordeel van de Rekenkamer
dat bij het Ministerie van VROM het opstellen van de afhankelijkheids- en
kwetsbaarheidsanalyses (A&K-analyes) van vitale systemen was afgerond;
daarom waren er geen noemenswaardige tekortkomingen. Wel wees de Rekenkamer
erop dat nog de nodige aandacht nodig zou zijn voor de verdere invoering van
het VIR.In 2000 zijn voor alle hiervoor in aanmerking komende vitale systemen
A&K-analyes verricht. Ook zijn de laatste beveiligingsplannen door de
diensten opgeleverd. De ontwikkeling ten opzichte van 1999 is dus positief.
Wat het VIR betreft heeft de Rekenkamer in 2000 geen noemenswaardige tekortkomingen
geconstateerd.Wel bestaat er nog onduidelijkheid over voortgang van de verdere invoering van de beveiligingsplannen op decentraal niveau, het beheer van
de beveiligingsorganisatie, en de toewijzing van capaciteit daarvoor bij de
diensten. Deze onduidelijkheid hangt samen met het feit dat met ingang van
1 januari 2001 de Task Force Informatiebeveiliging is opgeheven. De verantwoordelijkheid
voor de implementatie van de beveiligingsplannen ligt nu bij het lijnmanagement.
De stand van uitvoering verschilt per dienst. De meeste diensten hebben wel
een (goedgekeurd) plan van aanpak, maar dat moet nog nader worden uitgewerkt
met bijvoorbeeld een planning of verdeling van verantwoordelijkheden en toewijzing
van capaciteit.SystemenIn haar rechtmatigheidsonderzoek over 1999 stelde de Rekenkamer vast dat
er tekortkomingen waren in het beheer van het begrotingsadministratiesysteem,
SBB/Eerst. In het beheer (dat gevoerd wordt door de diensten zelf) werden
naar aanleiding van de controle over 1999 verbeteringen doorgevoerd.Wat het beheer van het personeelsinformatiesysteem PeRCC betreft was de
Rekenkamer vorig jaar van mening dat er maatregelen moesten worden genomen
in de VROM-gebruikersorganisatie. Inmiddels is gezorgd voor een adequate autorisatie
en interne controle.In 2000 is er in de organisatie van de automatisering, het beheer van
het begrotingsadministratiesysteem en het personeelsinformatiesysteem naar
de mening van de Rekenkamer geen sprake meer van noemenswaardige tekortkomingen.
Alleen bij het configuratiebeheer en het probleembeheer van het voorraadadministratiesysteem
zijn volgens de Rekenkamer net als in 1999 verbeteringen nodig – bijvoorbeeld
op het gebied van de verificatie van de inhoud van de database en het nagaan
van de mate waarin taken en verantwoordelijkheden formeel overeenstemmen met
de werkelijkheid.ConclusieWat het VIR betreft heeft de Rekenkamer in 2000 geen noemenswaardige tekortkomingen
geconstateerd.Gelet op de verbeteringen die zich over het geheel genomen hebben voorgedaan
in het beheer van de automatisering, en gelet op het relatief geringe belang
van het voorraadadministratiesysteem, is de Rekenkamer van mening dat er bij
het ijkpunt automatisering geen sprake is van noemenswaardige tekortkomingen.Het gevaar bestaat echter dat de aandacht van het management voor informatiebeveiliging
zal verslappen. De Rekenkamer beveelt daarom aan aandacht te blijven schenken
aan de betrokkenheid van het management bij informatiebeveiliging. De Rekenkamer
beveelt voorts aan de verdere invulling van de plannen van aanpak voor informatiebeveiliging
op dienstniveau voortvarend ter hand te nemen en de invoering daarvan bij
diensten nauwgezet te monitoren. Ten slotte acht de Rekenkamer het van belang
dat alle Directoraten-Generaal met voorrang aandacht schenken aan het aanwijzen
van verantwoordelijkheden en het toewijzen van capaciteit voor informatiebeveiliging.
Op dit punt was eind 2000 nog onvoldoende geregeld.Reactie ministerDe minister geeft aan dat de verantwoordelijkheden en de spelregels voor
informatiebeveiliging op eenduidige wijze zijn belegd, door accordering van
het beveiligingsstatuut en het overdrachtsdocument informatiebeveiliging.
De voortgang zal scherp worden gemonitord in de reguliere planning- en controlcyclus,
door het aanwijzen van informatiebeveiliging als VROM-prioriteit voor het
intern beheer. Via de Coördinatiegroep Bescherming Persoonsgegevens en
informatiebeveiliging zullen nadere eisen worden gesteld aan
de verdere concretisering van de plannen van aanpak op dienstniveau.2.5 Financiële functie2.5.1 InleidingDe Rekenkamer heeft net als vorig jaar de financiële functie onderzocht.
Hieronder verstaat zij het geheel van organisatorische voorzieningen, zoals
de organisatiestructuur, de beschrijving van de actoren en de daarmee samenhangende
verdeling van taken en bevoegdheden, dat zorgdraagt voor een ordelijk en controleerbaar
financieel beheer.2.5.2 BevindingenHet ijkpunt financiële functie vertoonde in 1999 tekortkomingen.
Het betreft tekortkomingen bij het Directoraat-Generaal voor de Volkshuisvesting
(DGVH) en bij de RPD.Directoraat-Generaal voor de VolkshuisvestingDe tekortkomingen bij het DGVH betroffen in 1999 het functioneren van
de controlfunctie op directieniveau. Om risico's te vermijden waren substantiële
verbeteringen noodzakelijk zoals helderheid van taken en vergroting van de
beschikbare capaciteit en expertise.De tekortkomingen in de financiële functie van het DGVH zijn in 2000
bij de meeste directies opgelost. Met name als het gaat om het inzicht in
de taken en verantwoordelijkheden, de invulling van de planning- en controlcyclus
en de informatie-uitwisseling zijn veel verbeteringen bereikt.Bij de financieel belangrijke directie Informatie, Beheer & Subsidieregelingen
(IBS) zijn echter nog verbeteringen mogelijk, zowel wat de controlfunctie
betreft als wat de interne-controle-(IC-)functie betreft. De directie IBS
vervult vanwege schaalvoordelen de registrerende en comptabele functie voor
het gehele DGVH en beschikt over verbijzonderde IC-afdelingen die losstaan
van de bedrijfsbureaus. De controlfunctie bij de directie IBS heeft echter
te weinig capaciteit, waardoor onvoldoende toezicht kan worden gehouden op
de betalingsorganisatie en de kwaliteit van de uitvoering van de IC. Er wordt
thans wel aan een oplossing voor het capaciteitsprobleem gewerkt. Rijksplanologische DienstBij de RPD constateerde de Rekenkamer in haar rechtmatigheidsonderzoek
over 1999 dat de capaciteit voor AO- en IC-werkzaamheden beperkt was. Doordat
het grootste deel van de capaciteit werd ingezet voor het verbeteren van de
AO, raakte een aantal IC-werkzaamheden achter op schema.In 2000 zijn deze tekortkomingen grotendeels opgelost doordat de AO-/IC-functie
is uitgebreid.Een nieuw aandachtspunt bij de RPD betreft de toenemende druk op de begrotingsuitputting
door uitbreiding en intensivering van het beleidsterrein, waardoor er een
verhoogde kans is op onrechtmatigheden. ConclusieEr is in 2000 opnieuw sprake van tekortkomingen in financiële functie
van het Ministerie van VROM. De tekortkomingen, die vooral betrekking hebben
op de control- en de IC-functie, zijn geconstateerd bij het DGVH.De Rekenkamer acht het met name bij de directie IBS van belang dat die
tekortkomingen worden weggenomen. Ook is aandacht nodig voor verbetering van
de samenwerking en afstemming van de werkzaamheden tussen de verschillende
onderdelen van de gehele controlfunctie binnen DGVH. Bij de RPD staat de financiële functie onder druk door uitbreiding
en intensivering van het beleidsterrein. Het risico van onrechtmatigheden
dat hierdoor ontstaat, zou naar het oordeel van de Rekenkamer door middel
van het op orde brengen van het primair proces verminderd moeten worden.Reactie ministerIn zijn reactie geeft de minister aan dat voor het capaciteitsprobleem
inmiddels in de formatie een extra controller is toegevoegd, die binnenkort
zal worden geworven. In de verschillende overlegvormen zal betere samenwerking
en afstemming worden bewerkstelligd.De toenemende druk op de begrotingsuitvoering door de RPD is door VROM
onderkend. De RPD stelt momenteel toekomstscenario's op, waarvan het behoefteonderzoek
naar de financiële functie deel van uitmaakt. Hieruit kan extra versterking
van de control- en financiële functie voortvloeien.2.6 Planning- en controlcyclus2.6.1 InleidingIn het algemeen deel van de bundel rechtmatigheidsonderzoek 1999 heeft
de Rekenkamer aangegeven dat zij in het rechtmatigheidsonderzoek 2000 aandacht
wilde besteden aan de verdere ontwikkeling van de kwaliteit van de bedrijfsvoering.
Daartoe is thans een verkennend onderzoek uitgevoerd naar de sturing en beheersing
van de primaire en ondersteunende processen binnen de ministeries. In de meeste
gevallen heeft deze sturing en beheersing vorm en inhoud gekregen door middel
van een planning- en controlcyclus. Hierin worden doelstellingen geformuleerd,
worden de daarbij behorende activiteiten geregistreerd en vervolgens de uitkomsten
vergeleken met de doelstellingen, waarna eventueel bijsturing plaatsvindt.Binnen een ministerie kunnen op verschillende niveaus verscheidene met
elkaar samenhangende planning- en controlcycli functioneren. Dit verkennende
onderzoek is met name gericht op de planning- en controlcyclus zoals die wordt
uitgevoerd op het niveau ter ondersteuning van de ambtelijke departementale
leiding.Over de planning- en controlcyclus geeft de Rekenkamer dit jaar nog geen
oordeel; er wordt in paragraaf 2.6.2 dan ook alleen een beschrijving
gegeven van de stand van zaken rond dit ijkpunt op het Ministerie van VROM.2.6.2 BevindingenHet Ministerie van VROM heeft als besturingsfilosofie resultaatgericht
management. Het departement is opgebouwd volgens het SG/DG-model. In de ondersteunende
planning- en controlcyclus wordt gewerkt met jaarplannen en viermaandelijkse
managementrapportages. De jaarplannen worden rond het begin van het begrotingsjaar
goedgekeurd door de bewindsliedenstaf (de minister, de staatssecretaris, de
SG, de pSG en de DG's). De basis voor de jaarplannen zijn de doelstellingen
van een dienst, waarbij de producten en resultaten worden benoemd. Een risicoanalyse
vormt vervolgens een verbindende schakel met de benodigde controlmaatregelen,
die beogen de realisatie van doelstellingen te bevorderen en de risico's te
beheersen.In de managementrapportages wordt over de realisatie van de doelstellingen
uit het jaarplan gerapporteerd aan de SG.De doelstelling van de planning- en controlcyclus van het Ministerie van
VROM is het maken van afspraken over de te leveren prestaties, de planning, te bereiken resultaten de daarmee gemoeide kosten en het verschaffen
van zekerheid dat de afspraken worden gerealiseerd. Hierbij zijn alle directies
en uitvoerende diensten betrokken. De planning- en controlcyclus heeft door
de aanschrijvingen van de directie Financieel-Economische Zaken (FEZ) een
dwingend karakter.In de planning- en controlcyclus dienen beleidsmatige processen en bedrijfsvoeringsprocessen
aan de orde te komen. Voor beide dienen doelstellingen te worden geformuleerd.
De resultaten uit de planning- en controlcyclus worden gebruikt voor de aansturing
van de DG's en directies. Dit vindt plaats in de zogenaamde contact-besprekingen
tussen SG en pSG of DG. Binnen de diensten zelf worden ze gebruikt voor de
aansturing van de directies. Daarnaast worden ze gebruikt voor het bijhouden
van de begrotingsuitputting. De planning- en controlcyclus dient goed aan
te sluiten op de begroting, zodat de realisatie van de afspraken in de begroting
te volgen is. Bij het DGVH is het jaarplan opgezet naar de indeling van de
begroting nieuwe stijl. De andere dienstonderdelen zijn nog niet zover.Het ministerie acht zichzelf in de huidige situatie voldoende «in
control». De planning- en controlcyclus werkt naar de mening van het
ministerie op zich redelijk goed. Er zijn echter op sommige punten verbeteringen
aan te brengen. Het streven is om de begrotings- en de planning- en controlcyclus
meer in elkaar te schuiven om cumulatie van rapportages te voorkomen.2.7 AgentschappenOver het agentschap Rgd wordt gerapporteerd in hoofdstuk 4, «Bezwaaronderzoek
Rijksgebouwendienst».2.8 Overdrachtsuitgaven2.8.1 InleidingNet als in voorgaande jaren heeft de Rekenkamer het beheer van de overdrachtsuitgaven
(subsidies) van het Ministerie van VROM in haar rechtmatigheidsonderzoek over
2000 betrokken. De Rekenkamer heeft bij het Ministerie van VROM vooral aandacht
besteed aan de werking en de uitvoering van een aantal subsidieregelingen.2.8.2 BevindingenSubsidies Directoraat-Generaal MilieubeheerIn het rechtmatigheidsonderzoek over 1999 merkte de Rekenkamer op dat
de toenmalige directie Geluid en Verkeer van het Directoraat-Generaal Milieubeheer
(DGM) met de aanpassing van de saneringsregelingen voor verkeers- en industrielawaai
niet die voortgang had gemaakt die mocht worden verwacht. Het aangescherpte
controle- en sanctiebeleid kon als gevolg van de geldende regelgeving niet
goed gehandhaafd worden.In 2000 is de regeling Sanering Verkeerslawaai aangepast en zijn de budgethouders
(gemeenten) hierover, conform de toezegging van de minister, geïnformeerd.
De invoeringstermijn is echter nog te kort om na te gaan of daarmee de knelpunten
zijn opgelost. Wat het sanctiebeleid betreft bleek dat de onduidelijkheden
over de juiste hoogte van mogelijke terugvorderingen nog steeds niet is opgelost.
Hierdoor is in een aantal gevallen de invorderingstermijn al verstreken. Daarnaast
blijkt er sprake te zijn van weer andere onduidelijkheden. Dit betreft het
juiste aantal woningen dat voor vergoeding in aanmerking komt.De Rekenkamer concludeert dat er bij het DGM voortgang is gemaakt in de aanpassing van de uitvoeringsregeling Sanering Verkeerslawaai,
maar dat nog niet alle tekortkomingen in de werking van de regeling zijn opgelost.De knelpunten in het financieel beheer van de directie Bodem van het DGM
bevonden zich in 1998 en 1999 op het terrein van het controlebeleid en de
begrotingsuitputting.In 2000 zijn afspraken gemaakt over de wijze van verantwoording van de
middelen voor bodemsanering in de Wet Stedelijke Vernieuwing. Hiervoor is
een monitoringsysteem bodemsanering bij de budgethouders (gemeenten en provincies)
ingevoerd. Dit monitoringsysteem zal in de komende jaren verder worden ontwikkeld.
Voor de ontwikkeling van een controlebeleid zal hierop worden aangehaakt.Wat de begrotingsuitputting betreft: er is al enige jaren onderuitputting
van het budget, waardoor er veel druk ligt op de directie om de begroting
toch zoveel mogelijk uit te putten. In 2000 is het budget met de nodige inspanningen
uitgeput. Dit heeft in een aantal gevallen problemen opgeleverd voor de rechtmatigheid.
Dit probleem wordt mede veroorzaakt door de spanning tussen huidige gedetailleerde
regelgeving en de inmiddels ontstane uitvoeringspraktijk. In de regelgeving
is erg nauwkeurig opgenomen welke kostensoorten wel en welke niet door de
overheid gefinancierd worden. De uitvoeringspraktijk van bodemsanering is
echter gewijzigd, waardoor provincies en gemeenten op zoek gaan naar medebelanghebbenden
die de bodemsanering meefinancieren. Hierdoor wordt soms via onderhandelingen
vastgesteld wat de overheidsbijdrage zal zijn. Dit past echter niet binnen
de huidige regelgeving. Aan aanpassing van de regelgeving wordt gewerkt.Gezien de fouten die in 2000 zijn gemaakt rondom de bodemsanering, concludeert
de Rekenkamer dat er nog steeds sprake is van tekortkomingen in het financieel
beheer op dit beleidsterrein, dat thans valt onder de directie Milieukwaliteit
en Verkeer (LMV). De Rekenkamer vindt dat het financieel beheer rond de bodemsanering
in 2001 een duidelijke verbetering moet laten zien, zodat er geen of minimale
risico's meer bestaan voor de rechtmatigheid van de uitgaven voor bodemsanering.
Een sterke verificatiefunctie en een versterkte IC kunnen hierbij ondersteunend
zijn, maar daarnaast is van belang dat het primaire proces op orde is. De
Rekenkamer beveelt daarom aan dat er in de lijn voldoende toezicht wordt uitgeoefend
op de naleving van de AO en de werkinstructies terzake. Hierbij dient de uitvoeringspraktijk
telkens tegen het licht van de wet- en regelgeving en de herziening daarvan
te worden gehouden.Overigens is de Rekenkamer zich bewust van de complexiteit van de regelgeving.
In het bodemsaneringsbeleid spelen vele actoren een rol, waaronder gemeenten,
provincies en het Service Centrum Grond. In het kader van de M&O-problematiek
heeft begin 2000 een briefwisseling tussen de minister van VROM en de Rekenkamer
over het Service Centrum Grond1 plaatsgevonden.Subsidies Directoraat-Generaal voor de VolkshuisvestingOok bij het DGVH zijn nog niet alle tekortkomingen uit het voorgaande
jaar opgelost. De Rekenkamer was in 1999 van mening dat er onvoldoende aandacht
was besteed aan de coördinatie en de kwaliteit van de uitvoering van
het beleid ter voorkoming van misbruik en oneigenlijk gebruik van subsidieregelingen
(M&O-beleid).In 2000 heeft dit punt de aandacht gehad, maar nog niet geleid tot een
toereikend M&O-beleid voor alle regelingen en een toegankelijk overzicht
van de regelingen. De activiteiten lopen door in 2001. De Rekenkamer beveelt
aan zodanige maatregelen te nemen dat het M&O-beleid van het DGVH in 2001
definitief kan worden vastgesteld. Daarnaast zijn er bij het DGVH problemen in de uitvoering van de huursubsidieregeling.
De kwaliteit van de uitvoering van de Huursubsidiewet bleek in de tweede helft
van 1999 te zijn teruggevallen. Mede door reorganisatie bij het DGVH staat
de uitvoering ook in 2000 onder spanning. Die spanning komt onder meer tot
uitdrukking in fouten bij de begrotingsuitvoering.Overigens is over het geheel bezien wel sprake van een lichte verbetering
in de uitvoering van de regeling. Het ministerie is bezig de uitvoering van
de huursubsidiewet te moderniseren. Een belangrijk onderdeel daarvan is het
zogenoemd automatisch continueren van de subsidie. Niet de aanvrager, maar
het Ministerie van VROM gaat de voor de subsidie benodigde gegevens zelf invullen
aan de hand van de door diverse bronnen, zoals de belastingdienst, de Gemeentelijke
Basis Administratie en de verhuurdersorganisatie verstrekte gegevens. De kwaliteit
van de brongegevens, met name de inkomensgegevens, is echter nog onvoldoende.De Rekenkamer beveelt aan om de kwaliteit van de brongegevens die nodig
zijn voor de uitvoering van de huursubsidiewet zo mogelijk verbeterd te hebben
voordat wordt overgegaan op een gewijzigd uitvoeringssysteem. Ook versterking
van het controlebeleid van de huursubsidiewet is noodzakelijk.In de uitvoering van het controlebeleid van de uitvoering van de Huursubsidiewet
was in 1999 vooruitgang geboekt. In 2000 is daarentegen een achterstand ontstaan
in de uitvoering van accounts (controlebezoeken aan gemeenten en verhuurders).
Daarnaast zijn er onduidelijkheden ten aanzien van het uitvoeren van de (achteraf)inkomenscontrole
over het tijdvak na 1997 en het controlebeleid op het punt van de vermogenstoets.Subsidies Rijksplanologische DienstIn haar rechtmatigheidsonderzoek over 1999 concludeerde de Rekenkamer
op basis van de getroffen maatregelen dat er bij de RPD geen noemenswaardige
tekortkomingen waren in het financieel beheer van meerjarige subsidieprojecten.
Wel werd geadviseerd om aan de verdere ontwikkeling aandacht te blijven schenken.Uit de rapportages over 2000 blijkt dat bij de in het kader van de Wet
Ruimtelijke Ordening verleende subsidiebeschikkingen afgeweken wordt van de
daarvoor ontwikkelde standaard. Daarnaast bleek dat een tweetal controlebepalingen,
ondanks de afspraak, niet aan de desbetreffende provincie was gemeld. Het
betreft hier de rijksbijdrage aan het project de «Blauwe stad».
De Rekenkamer maakte daarover in haar rechtmatigheidsonderzoek over 1998 al
een opmerking.De Rekenkamer beschouwt het niet opnemen van controlebepalingen in de
subsidiebeschikkingen van de RPD als een tekortkoming.ConclusieHet geheel van de overdrachtsuitgaven bij het Ministerie van VROM overziende
is het oordeel van de Rekenkamer dat er tekortkomingen zijn in aspecten van
het financieel beheer bij een aantal subsidiestromen.Aangezien de tekortkomingen in het financieel beheer vooral liggen in
de uitvoeringssfeer, dient er naar het oordeel van de Rekenkamer meer aandacht
te zijn voor direct toezicht.Reactie ministerTen aanzien van de tekortkomingen in de uitgaven voor bodemsanering geeft
de minister aan dat in 2001 de regelgeving zal worden gewijzigd, waarbij meerjarige
financiële afspraken zullen worden gemaakt, gekoppeld aan de te leveren
prestaties. Deze zullen jaarlijks worden gemonitord. Hiermee wordt naar mening
van de minister de kern van het probleem weggenomen. Voor de overgangsperiode
in 2001 zal voor individuele gevallen een toetsing aan de regelgeving plaatsvinden,
eventueel geadviseerd door de accountantsdienst. Bij afwijkingen van de regelgeving
zal de Tweede Kamer, zo mogelijk in het begrotingstraject, om
instemming worden gevraagd.Ten aanzien van het M&O-beleid van het DGVH geeft de minister aan
dat binnenkort een toegankelijk overzicht van M&O-gevoelige punten van
alle regelingen gereed zal zijn. Dit overzicht zal ieder jaar worden geactualiseerd.
Wat de kwaliteit van brongegevens voor de uitvoering van de huursubsidieregeling
betreft stelt de minister zich op het standpunt dat de primaire beheerder
van de gegevens verantwoordelijk is voor de kwaliteit ervan. Wel is het convenant
met de Belastingdienst inmiddels herijkt en wordt overwogen de discussie over
brongegevens formeel aan te kaarten bij het Ministerie van Binnenlandse Zaken
en Koninkrijksrelaties.2.9 Transactieuitgaven2.9.1 InleidingNet als in voorgaande jaren heeft de Rekenkamer het beheer van de transactieuitgaven
van het Ministerie van VROM in haar rechtmatigheidsonderzoek over 2000 betrokken.
Tot de transactieuitgaven van een ministerie behoren inkopen en contractuitgaven.
De Rekenkamer heeft bij het Ministerie van VROM vooral aandacht besteed aan
het financieel beheer bij het aangaan van informele opdrachten bij het Directoraat-Generaal
voor de Volkshuisvesting en het Directoraat-Generaal Milieubeheer.2.9.2 BevindingenIn haar rechtmatigheidsonderzoek over 1996, 1997 en 1998 constateerde
de Rekenkamer tekortkomingen bij het beheer van transactieuitgaven. In haar
rechtmatigheidsonderzoek over 1999 constateerde de Rekenkamer dat er geen
noemenswaardige tekortkomingen meer waren in het financieel beheer van de
transactieuitgaven, mede doordat in de tweede helft van 1999 ingrijpende maatregelen
waren genomen. Deze verbetering heeft zich in 2000 niet doorgezet.Directoraat-Generaal voor de VolkshuisvestingHet aantal tekortkomingen in het beheer van transactieuitgaven (voor de
begrotingsartikelen «Personeel en Materieel» en «Volkshuisvestingsinstellingen,
Experimenten en Kennisoverdracht») van het DGVH is ten opzichte van
het jaar 1999 toegenomen. Dit resulteert ook in een toename van het aantal
fouten.De tekortkomingen in het beheer betreffen in 2000 met name onduidelijke
autorisatiebevoegdheden, overschrijding van betalingstermijnen, informele
opdrachten en gebrekkige controle van facturen op naleving van de overeengekomen
voorwaarden.De fouten hebben onder meer betrekking op onjuiste toepassing van de regels
inzake Europese aanbesteding. Vooral bij de directie IBS is het aantal informele
opdrachten toegenomen.In de loop van het jaar 2000 zijn bij het gehele DGVH maatregelen genomen
om de IC-functie te versterken en de juiste toepassing van de Europese aanbestedingsregels
te waarborgen.Directoraat-Generaal MilieubeheerOok bij het DGM liet het beheer van transactieuitgaven in 2000 een lichte
achteruitgang zien. De Rekenkamer heeft geconstateerd dat het aantal mondelinge
opdrachten bij verscheidene directies is gestegen ten opzichte van 1999. Dit
betreft de zogenoemde informele opdrachten van meer dan f 100 000,–
die mondeling werden verstrekt en niet tijdig werden vastgelegd. Centrale SectorRond de naleving van de Europese aanbestedingsregels is in 2000 een aantal
maatregelen genomen. Bij de Centrale Sector is aan de hand van de jaarplannen
een inventarisatie gemaakt van potentieel aan te besteden opdrachten. Ook
de drukwerkopdrachten ten behoeve van de centrale directie communicatie, waarbij
zich in voorgaande jaren tekortkomingen voordeden, worden, vanaf 1 mei
2000 verstrekt volgens de EU-regelgeving. Over het geheel genomen is de beheersing
van EU-aanbestedingsregels bij de Centrale Sector verbeterd.ConclusieDe Rekenkamer concludeert dat de in 1999 bereikte verbetering in het financieel
beheer van de transactie-uitgaven zich niet heeft gestabiliseerd, maar in
2000 een lichte terugval laat zien. Naar de mening van de Rekenkamer betreft
het hier onvoldoende discipline bij het naleven van de op zichzelf duidelijke
regelgeving. De Rekenkamer is van mening dat bij de transactieuitgaven van
het Ministerie van VROM sprake is van tekortkomingen.Wanneer de dalende tendens in het financieel beheer zich voortzet, bestaat
het risico dat het aantal fouten toeneemt. Dit heeft gevolgen voor de rechtmatigheid
van de uitgaven van het Ministerie van VROM. Met name de toename in het aantal
informele opdrachten baart de Rekenkamer zorgen. De Rekenkamer vindt dat meer
aandacht geschonken moet worden aan de daadwerkelijke begeleiding en toezicht
van opdrachtgevers in de praktijk. Een belonings- of indien nodig sanctiesysteem
acht zij hierbij denkbaar.Reactie ministerVoor de tekortkomingen in de transactieuitgaven zijn voor het DGVH reeds
maatregelen genomen. Daarbij wordt aangevuld dat de individuele werknemers
er nadrukkelijk op worden gewezen dat zij het mandaat overtreden bij het vertrekken
van informele opdrachten. In functioneringsgesprekken zal hieraan aandacht
worden besteed, mede in het kader van incidenteel belonen. Ook zal het direct
toezicht in de uitvoeringssfeer meer aandacht krijgen.Voor de Centrale Sector kondigt de minister aan dat het contractbeheer
opnieuw onder de aandacht zal worden gebracht en dat de IC de nodige aandacht
aan het contractbeheer schenkt, zowel door onderzoeken als door het uitvoeren
van een «double check» op verplichtingen van directies die uit
de risicoanalyse komen. Bij het DGM zullen spoedopdrachten met voorrang kunnen
worden getoetst op rechtmatigheid en zal in de managementrapportages aandacht
worden besteed aan de informele opdrachten, zodat zonodig aanvullende maatregelen
kunnen worden genomen.2.10 Conclusies over het financieel beheerRecapitulerend kan het volgende overzicht van geconstateerde tekortkomingen
van de voor het departement relevante ijkpunten voor 2000 én 1999 worden
gegeven (zie volgende pagina).IJkpuntGeen noemenswaardige tekortkomingen geconstateerdTekortkomingen geconstateerdErnstige tekortkomingen geconstateerd 200019992000199920001999 Accountantscontrolexx    Beschrijving en onderhoudsorganisatie AOx  x  Automatiseringx  x   Financiële functie  xx   Kengetallenxx     Planning- en controlcyclus*nvtnvtnvtnvtnvtnvt Agentschap Rijksgebouwendienst  x  xOverdrachtsuitgaven  xx  Transactieuitgaven xx   * Dit ijkpunt is slechts verkennend onderzocht.De Rekenkamer heeft zowel rechtstreeks als door beoordeling en gebruikmaking
van de accountantscontroles onderzoek verricht naar diverse onderdelen van
het financieel beheer. Zij is van mening dat, over het geheel genomen, zich
ten opzichte van vorig jaar een lichte verbetering in het financieel beheer
heeft voorgedaan. In 2001 moeten evenwel verdere verbeteringen worden gerealiseerd
in het financieel beheer van de Rgd, de financiële functie, het financieel
beheer van de subsidies voor bodemsanering en het financieel beheer van transactieuitgaven. 3 OVERIGE BEHEERSONDERZOEKEN: MATERIEELBEHEER3.1 InleidingDe minister is op grond van het besluit Materieelbeheer 1996 verantwoordelijk
voor een rechtmatig en doelmatig beheer van de materiële activa bij het
departement. Een goede organisatie van het beheer, met uitgangspunten die
op risicoanalyse zijn gebaseerd, adequate registratie van de goederen, voldoende
toezicht en controle op het beheer en een afdoende informatievoorziening over
het beheer zijn daarbij volgens de Rekenkamer eisen waaraan minimaal moet
worden voldaan. Het «goed huisvaderschap», belangrijke ontwikkelingen
als het baten-lastenstelsel en de bedrijfsvoeringsverklaring, maar ook de
verre van goede staat van het materieelbeheer bij de rijksoverheid, maken
dat meer aandacht voor het beheer van materiële activa noodzakelijk is.3.2 BevindingenDe Rekenkamer publiceerde in haar rechtmatigheidsonderzoek over 1999 over
het materieelbeheer bij het kerndepartement van VROM. Zij deed daarin de volgende
aanbevelingen:• in de AO de bevoegdheden en verantwoordelijkheden voor het materieelbeheer
vast te leggen, met de daarbij behorende procedures en voorschriften;• inventarisadministraties en uitgifteregistraties voor alle in het
onderzoek betrokken goederen op te zetten, dan wel de actualiteit, juistheid
en volledigheid van de bestaande vastleggingen te waarborgen;• een sluitend systeem van interne controlemaatregelen voor het materieelbeheer
op te zetten en te implementeren;• het toezicht door de directie FEZ op het materieelbeheer vorm te
geven;• het materieelbeheer tot een expliciet onderdeel te maken van de
planningen controlcyclus, zodat het management op basis van verantwoordingsinformatie
het beheer kan sturen.De Rekenkamer heeft onderzocht of haar aanbevelingen in 2000 werden opgevolgd.Administratieve organisatie van het beheerBij het Ministerie van VROM is op grond van een gering risico op verlies
besloten de registratie van materiële activa te beperken tot automatiseringsmiddelen
en kunstobjecten. Voor kunstobjecten heeft inmiddels een inventarisatie plaatsgevonden,
die leidde tot actie ten aanzien van de geconstateerde verschillen met de
administratie. Voor andere goederen die in gebruik zijn, zoals organizers
en mobiele telefoons, wordt bij enkele dienstonderdelen een afzonderlijke
registratie bijgehouden. Bij de meeste directies wordt niets geregistreerd.
Voor een ordelijke en transparante bedrijfsvoering zou volgens de accountantsdienst
in haar rapport over 2000 het besluit over beperkte registratie van overige
materiële activa dienen te worden heroverwogen.De Rekenkamer concludeert dat, hoewel aandacht is besteed aan het verbeteren
van de registraties van IT-middelen en kunstobjecten, de organisatie van het
materieelbeheer niet wezenlijk is versterkt.ToezichtDe directie FEZ stelt in het kader van haar toezichthoudende taak geen
eisen aan het bestaan van inzicht op departementaal niveau in de niet-geldelijke
middelen. Zo is niet voorzien in een periodieke rapportage van de aanwezige
bedrijfsmiddelen per eenheid, waardoor samenvoeging van decentrale administraties
niet mogelijk is. Dit heeft tot gevolg dat centraal bij het ministerie
geen enkel inzicht bestaat in de voorraad soortgelijke goederen bij de diverse
onderdelen.Omdat over het materieelbeheer een inzichtelijke verantwoording moet worden
afgelegd door de (zelfbeherende) eenheden, is de accountantsdienst van oordeel
dat op centraal niveau inzicht moet worden ontwikkeld in de samenstelling
en omvang van de materiële activa op de decentrale niveaus. Hiervoor
zouden deugdelijke rapportages van de eenheden beschikbaar moeten zijn.De Rekenkamer concludeert dat er in 2000 geen maatregelen zijn getroffen
voor verbetering van de interne controle van het beheer van materiële
activa. Aan het toezicht door de directie FEZ op het gevoerde materieelbeheer
is al evenmin concreet vormgegeven en het beheer van materiële activa
is nog geen onderdeel geworden van de planning- en controlcyclus.ConclusieHet materieelbeheer van het Ministerie van VROM is sinds 1999 nauwelijks
verbeterd. De Rekenkamer dringt er thans op aan haar aanbevelingen te implementeren
en het materieelbeheer bij het ministerie op het noodzakelijke niveau te brengen.Reactie ministerDe minister geeft in zijn reactie aan dat hij van mening blijft dat door
de (ingangs-)beveiliging en de sturingsfilosofie alleen ICT-middelen en kunstobjecten
in het materieelbeheer moeten worden opgenomen. De risico's zijn naar de mening
van de minister te gering om uitgebreide registraties op te zetten voor overige
materiële goederen. Wel zal onderzocht worden hoe ICT-middelen zoals
mobiele telefoons en organizers in het huidige materieelbeheer kunnen worden
ingebed. Dit kan resulteren in een aanscherping van de richtlijnen. Ook zal
worden bezien hoe invulling kan worden gegeven aan het verkrijgen van inzicht
in registratie op centraal niveau. Het toezicht door de directie FEZ wordt
vormgegeven door middel van de planning- en controlcyclus. Daarnaast zijn
verbeteracties in gang gezet naar aanleiding van het onderzoek van de accountantsdienst. 4 BEZWAARONDERZOEK RIJKSGEBOUWENDIENST4.1 InleidingIn haar rapport bij de financiële verantwoording 1999 van het Ministerie
van VROM concludeerde de Rekenkamer dat er ernstige tekortkomingen bestonden
in het financieel beheer van het agentschap Rgd. De belangrijkste knelpunten
waren:• Tekortkomingen in de opzet van de administratieve organisatie.• Tekortkomingen in het beheer van de automatisering.• Tekortkomingen in de werking van de financiële functie.De financiële verantwoording en het daarbij gevoegde accountantsrapport
werden bovendien eerst eind april 2000 in plaats van op 15 maart opgeleverd.
Gelet op de ernst van de tekortkomingen besloot de Rekenkamer om een bezwaaronderzoek
uit te voeren. De belangrijkste aandachtspunten waren of het verbeterplan
aan de eisen voldeed die de Rekenkamer aan dergelijke plannen stelt, of het
financieel beheer geen ernstige tekortkomingen vertoonde en of de financiële
verantwoording tijdig werd aangeleverd bij de Rekenkamer.4.2 Bevindingen4.2.1 VerbeterplanDe DG van de Rgd heeft een projectgroep, bestaande uit externen en een
aantal Rgd-medewerkers, opdracht gegeven een verbeterplan voor het financieel
beheer op te stellen. Deze projectgroep kreeg de gevleugelde naam FENIKS.
Het plan werd medio juli 2000 aan de Rekenkamer voor commentaar toegezonden.
De Rekenkamer toetste dit Plan van Aanpak aan haar normen, die ook in het
rechtmatigheidsonderzoek over 1999 waren opgenomen.De conclusie van de beoordeling luidde dat de Rekenkamer van mening is
dat het Plan van Aanpak voorziet in maatregelen die het mogelijk maken om
de financiële verantwoording tijdig en van voldoende kwaliteit op te
leveren.Wel wees de Rekenkamer erop dat een aantal in het rechtmatigheidsonderzoek
en in de accountantsrapporten gesignaleerde knelpunten onderbelicht was gebleven.
Ook was er nog geen detailplanning aanwezig van de activiteiten in het kader
van het verbeterplan. Daarnaast was de hoogste prioriteit gelegd bij het tijdig
opleveren van een financiële verantwoording van voldoende kwaliteit,
waardoor structurele oplossingen in de tijd naar achteren werden geschoven.
De minister van VROM was het met de Rekenkamer eens dat structurele maatregelen
nodig zijn, maar dat deze eerst in gang kunnen worden gezet als verzekerd
is dat de reguliere organisatie van de Rgd deze kan opnemen.De Rekenkamer concludeert thans dat het Plan van aanpak verbetering financieel
beheer Rgd geleid heeft tot een gestructureerde aanpak van het verbetertraject.
Gedurende het jaar 2000 zijn de in 1999 ontstane problemen opgelost en zijn
kaders ontwikkeld om structurele verbeteringen in het financieel beheer te
bereiken.De Rekenkamer onderscheidt drie belangrijke aandachtspunten om het financieel
beheer van de Rgd in 2001 weer verder te verbeteren. Dit zijn achtereenvolgens:• De inrichting van de financiële functie• Automatisering en administratieve organisatie• Het tijdig en ongestoord opleveren van de verantwoording 2001. In een vervolgverbeterplan dat voldoet aan de eisen van de Rekenkamer
dienen voor deze aspecten de verbetermaatregelen te worden vastgelegd, voorzien
van een planning.4.2.2 Financieel beheerNiettegenstaande de bereikte verbeteringen komt de Rekenkamer tot de conclusie
dat er nog tekortkomingen zijn in het financieel beheer van de Rgd. De Rekenkamerijkpunten
in het financieel beheer langslopend spelen nog problemen bij de administratieve
organisatie, de financiële functie (waaronder ook de planning- en controlcylcus)
en de automatisering.Administratieve organisatieIn het rechtmatigheidsonderzoek over 1999 constateerde de Rekenkamer dat
de AO van de Rgd niet meer actueel beschreven was. In 2000 is hieraan gewerkt,
waarbij de beschrijving zijn opgenomen in een geautomatiseerd pakket, genaamd
Tutor. Deze AO geldt voor zowel de regionale directies als voor de specialistische
directies. De beschrijvingen van de processen worden gefaseerd opgesteld door
de projectgroep Integratie Bedrijfsinformatie, onder mandaat van de dienstleiding.
Er is een proceseigenaar aangewezen die verantwoordelijk is voor het actueel
houden van de beschrijving. Ook is er een «coördinatiepunt regelgeving»
dat een overzicht bijhoudt van alle regelgeving binnen de Rgd. Een totaaloverzicht
van welke oude AO's overbodig zijn ontbreekt echter. Verder moeten de processen
van twee in 2001 in te voeren modules van IRIS nog worden beschreven.De Rekenkamer concludeert dat op het gebied van de AO in 2000 een belangrijke
stap voorwaarts is gezet. De beschrijvingen van primaire processen met financiële
consequenties zijn aangepast en gedocumenteerd. Nog niet alle processen zijn
echter beschreven. Bovendien is de formele geldendheid van de AO's wel een
punt van aandacht. Dat geldt ook voor het beheer van de AO, omdat het coördinatiepunt
regelgeving niet alle wijzigingen in regelgeving correct krijgt aangemeld.
Hiervoor dient een voorziening te worden getroffen. In 2001 is dus nog veel
aandacht voor actualisering en beheer van de AO noodzakelijk.Financiële functieVoor de ontwikkeling van de controlfunctie op de lange termijn is reeds
vóór 2000 een aantal meerjarige trajecten opgestart. Hierbij
is prioriteit toegekend aan het project FENIKS en posterioriteit aan de reorganisatie
van de Rgd. In 2004 moet er sprake zijn van een volwaardige controlfunctie.De Rekenkamer is van mening dat er een relatief lang groeipad is ingezet
voor de ontwikkeling van de financiële functie. Met name de ontwikkeling
van de managementcontrolfunctie zal voortvarender moeten worden opgepakt,
hoewel de Rekenkamer zich realiseert dat dit mede afhankelijk is van de implementatie
van IRIS en de managementinformatie die dit systeem kan genereren.Verder vraagt de Rekenkamer aandacht voor de vele trajecten die allen
hun invloed hebben op de opzet en werking van de financiële functie.
De Rekenkamer wijst op het risico op overbelasting van medewerkers, vooral
wanneer steeds een beroep wordt gedaan op dezelfde groep medewerkers.Wat de IC-functie betreft concludeerde de Rekenkamer in haar rechtmatigheidsonderzoek
over 1999 dat er onvoldoende eerstelijns IC-maatregelen werden uitgevoerd
en de centrale aansturing van de regionale directies onvoldoende was, of eigenlijk
geheel ontbrak. In 2000 is deze situatie weer teruggedraaid. Per augustus 2000 is een
nieuw cluster IC ingesteld. Tevens is een (interim)hoofd IC aangetrokken.
In de regio's zijn IC-functionarissen aangewezen.De Rekenkamer constateert dat er in 2000 het nodige is bereikt op het
gebied van de IC-functie.Er is een structurele verbetering in de IC-functie, al zijn er nog achterstanden.
Er vindt weer centrale aansturing plaats. Wel was de IC in 2000 voor het overgrote
deel gericht op bijzondere projecten. In 2001 zal het routinematig werken
voor de IC de nodige aandacht moeten krijgen.De kwaliteit van de uitvoering van de IC is voor verbetering vatbaar.De inrichting van de financiële functie is bij de Rgd nog niet gereed.
Met name op het centrale niveau van de directie Financiën en Economie
(DFE) moet nog duidelijkheid ontstaan over de opzet en het toedelen van de
verantwoordelijkheden. Daarnaast is ook de relatie met de regionale directies
nog niet geregeld. In 1999 werden de regionale directies op grond van de toenmalige
filosofie vrijwel niet aangestuurd door DFE. Op basis van het op dit punt
gewijzigde inzicht werd dit door de FENIKS-projectgroep daadwerkelijk doorgevoerd
in een sterke centrale aansturing. Er moet voor gewaakt worden dat, zodra
de FENIKS-projectgroep is opgeheven, de centrale aansturing weer verdwijnt.Een ander aspect waarvoor de Rekenkamer aandacht vraagt is het inzicht
in de kwalitatieve en kwantitatieve bezetting van de financiële functies,
die in een «blauwdruk» voor de financiële functie dienen
te worden benoemd.Voor het kwalitatieve aspect dient er een opleidingsplan te komen. Daarin
moet aandacht zijn voor zowel scholing als voor de wijze van overdracht van
kennis door externen aan de bestaande organisatie. Daarbij gaat het niet alleen
om technische kennis, maar ook om «het werken volgens het baten/lastenstelsel».
Een belangrijk aspect daarvan is de mentaliteit, gericht op het behalen van
resultaat.Planning- en controlcyclusDe interne planning- en controlcyclus die binnen de Rgd functioneert volgt
de externe cyclus van het Ministerie van VROM. Dat wil zeggen dat voor alle
tien directies binnen de Rgd directiejaarplannen ontwikkeld worden, over de
uitvoering waarvan om de vier maanden wordt gerapporteerd.Het proces rond de planning- en controlcyclus is beschreven en er is voldoende
discipline bij de directies om tijdig hun plannen en rapportages in te dienen.
De financiële informatie is echter nog niet betrouwbaar, waardoor nog
niet over volledige managementinformatie kan worden beschikt, maar verbetering
hiervan vindt plaats in het kader van het project FENIKS. Daarnaast blijkt
uit een interne rapportage van de Rgd dat niet alle directies alle informatievragen
beantwoorden, zodat van enkele directies op bepaalde punten de informatie
ontbreekt. De discipline om volledig te zijn in de informatieverschaffing
is dus nog niet op het gewenste niveau.De Rekenkamer concludeert dat de planning- en controlcyclus van jaarplannen
en managementrapportages qua opzet binnen de Rgd voldoende functioneert. Op
de werking van de planning- en controlcyclus is echter het nodige aan te merken.De begeleiding vanuit DFE verkeert vanwege de aandacht voor het FENIKS-traject
nog in de opbouwfase. Derhalve concludeert de Rekenkamer dat de planning-
en controlcyclus binnen de Rgd nog niet volwaardig functioneert.De planning- en controlinformatie vanuit de Rgd naar het centrale niveau
van het ministerie is ook nog voor verbetering vatbaar. De doelstellingen
van de Rgd zijn zeer gedetailleerd geformuleerd en daardoor niet zodanig geformuleerd dat daar op hoog ambtelijk niveau afspraken over kunnen
worden gemaakt.AutomatiseringIn haar rechtmatigheidsonderzoek over 1999 gaf de Rekenkamer aan dat het
beheer van de automatisering bij de Rgd tekortkomingen vertoonde. Het beheer
van de vaste gegevens, de beschrijving van de managementcontroles en van de
gebruikerscontroles werden als risico's gesignaleerd.In 2000 is het Integraal Rgd Informatie Systeem (IRIS) ingevoerd bij alle
directies van de Rgd, voor de financiële module en de projectenmodule.
De conversie van oude het begrotingsadministratiesysteem SBB/Eerst naar IRIS
heeft veel moeite gekost. Vrijwel alle directies hadden na invoering bij hun
directie problemen met het systeem. Bij de ontwikkeling van de tweede fase
van IRIS, de modules portefeuillemanagement en accountmanagement die in 2001
operationeel zouden moeten worden, blijkt dat er enige vertraging is opgelopen.De Rekenkamer constateert dat IRIS weliswaar conform de planning is ingevoerd,
maar dat het beheer en de beveiliging eerst na de ingebruikneming werden geregeld.
Daardoor zijn risico's gelopen aangaande de juiste werking. De invoering van
de tweede fase van IRIS lijkt vertraging op te lopen.De Rekenkamer acht het van belang dat deze voortvarend en met goede begeleiding
van de gebruikers wordt opgepakt.De Rekenkamer constateert verder dat IRIS ook met de nodige problemen
voor de gebruikers is ingevoerd. Ook stelt de Rekenkamer vast, op grond van
interne audits, dat de beheerprocessen in 2000 niet functioneerden conform
de daarover gemaakte afspraken en geldende normen. Hoewel de zogenaamde de
afhankelijkheids- en kwetsbaarheidsanalyses (A&K-analyes) gereed zijn,
constateert de Rekenkamer dat de invoering van de beveiligingsplannen bij
de regionale directies te wensen overlaat.4.2.3 Overige aandachtspuntenOverige aandachtspunten in de beoordeling van de Rgd betreffen de materiële
vaste activa, de opleiding van medewerkers en de tijdige oplevering van de
financiële verantwoording.Materiële vaste activaIn 1999 leverde het opstellen van de openingsbalans van de Rgd grote problemen
op doordat de bestanden van de registratie van het onroerend goed niet geheel
volledig en onvoldoende betrouwbaar waren. De controle van de dossiers van
de materiële vaste activa heeft hierdoor achterstand opgelopen. In 2001
moeten de regio's zelf de boekingen rond de materiële vaste activa gaan
verrichten. De tweede fase van IRIS moet ze hiertoe gaan faciliteren.OpleidingIn 1999 constateerde de Rekenkamer dat de kennis van het baten/lastenstelsel
bij de regionale directies onvoldoende was. In het kader van het project FENIKS
is om dit probleem op te lossen een workshop ontwikkeld, die is toegesneden
op de praktijk van de Rgd. De workshop is bedoeld zowel voor technisch als
financieel personeel.De projectgroep FENIKS gaf aan dat een workshop voor het management van
de Rgd ook aanbevelenswaardig was. Het management was niet in het opleidingstraject
betrokken.Een tweede element om de kennis van het baten/lastenstelsel te vergroten
was de training-on-the-job van Rgd-medewerkers door externen die met de materie
bekend zijn. In de praktijk blijkt dit concept redelijk te hebben gefunctioneerd,
hoewel het lerend effect niet voor alle directies even duidelijk was.De Rekenkamer concludeert dat de kennis van het baten-lastenstelsel bij
de administratieve medewerkers van de Rgd zeker is toegenomen. Er blijft echter
aandacht nodig voor het op peil houden van de kennis in alle geledingen van
de Rgd.Tijdigheid financiële verantwoordingHoewel het ministerie er in geslaagd is om op 14 maart 2001 een financiële
verantwoording, inclusief accountantsrapport aan het Ministerie van Financiën
en de Rekenkamer aan te bieden, was er bij de Rgd geen sprake van een ongestoord
verloop van het proces. Interne deadlines werden keer op keer overschreden,
waardoor er sprake was van een toenemende druk op het personeel van de Rgd.In de eerste planning zou de Rgd op 26 februari 2001 de financiële
verantwoording, gecontroleerd door de accountantsdienst bij de directie FEZ
aanleveren. Dit was al een week later dan de overige diensten van VROM. Al
snel werd duidelijk dat deze deadline niet werd gehaald. Het streven werd
daarna om op 26 februari de IC-controles afgerond te hebben, zodat de accountantsdienst
eerst op die datum kon beginnen met haar eindcontroles. Ook deze deadline
werd overschreden. Uiteindelijk is de financiële verantwoording op 6
maart aan de accountantsdienst aangeleverd. De accountantsdienst heeft derhalve
alle zeilen bij moeten zetten om de controle tijdig te kunnen afronden.De op 14 maart 2001 bij de Rekenkamer aangeleverde financiële verantwoording
bleek kwalitatief voldoende, waardoor de Rekenkamer ook voldoende tijd had
om haar controle op deze verantwoording uit te voeren.4.2.4 ConclusieBij de Rgd is in 2000 veel werk verzet. Het Plan van aanpak verbetering
financieel beheer Rgd heeft geleid tot een gestructureerde aanpak van het
verbetertraject. Gedurende het jaar 2000 zijn de in 1999 ontstane problemen
grotendeels opgelost en zijn kaders ontwikkeld om structurele verbeteringen
in het financieel beheer te bereiken.Desondanks is er nog een aantal punten waarop verdere verbetering moet
plaatsvinden, voordat gesproken kan worden van een financieel beheer dat «op
orde» is.Zo blijft in 2001 aandacht voor actualisering en beheer van de AO noodzakelijk.
Ook de inrichting en de begeleiding van de planning- en controlcyclus vraagt
in 2001 aandacht.Wat het Integraal Rgd Informatie Systeem (IRIS) betreft zijn het beheer
en de beveiliging nog onvoldoende geregeld. Tevens dient de invoering van
de tweede fase van IRIS voortvarend en met goede begeleiding van de gebruikers
te worden opgepakt.De Rekenkamer vraagt met name aandacht voor de opzet en de uitvoering
van de IC-functie. Het gaat hierbij om de centrale aansturing, de kwaliteit
van de werkzaamheden en het routinematig werken. Daarnaast is het van belang
dat er voorschriften zijn voor het opstellen van controleplannen, de wijze
van uitvoering, alsmede de rapportering. Dit alles is nodig om de jaarafsluiting
sneller en beter te laten verlopen.Om het opstellen van de jaarverantwoording 2001 tijdig en ongestoord te
laten verlopen moeten door het jaar heen kwartaalafsluitingen te worden opgemaakt
en moet IC daarop te worden uitgevoerd volgens een daartoe opgesteld schema.
Hiervoor is het noodzakelijk dat instructies tijdig beschikbaar zijn.De Rekenkamer beveelt aan om voor de Rgd een vervolgverbeterplan op te stellen met maatregelen ter verbetering van de inrichting van de
financiële functie, automatisering, administratieve organisatie en het
tijdig en ongestoord opleveren van de verantwoording 2001.Reactie ministerWat de financiële functie bij de Rgd betreft geeft de minister in
zijn reactie aan dat de projectorganisatie FENIKS en de lijnorganisatie in
elkaar zijn geschoven, zodat in 2001 centrale sturing plaatsvindt. Daarnaast
zijn enkele personele maatregelen getroffen en zal ook in 2001 externe ondersteuning
worden ingezet, waardoor de kwaliteit van het financieel beheer minstens behouden
blijft.In het derde kwartaal van dit jaar zal de financiële functie in samenhang
met de reorganisatie in beeld gebracht zijn. In juni zal reeds een vervolgverbeterplan
worden opgeleverd, waar op dit punt verder zal worden ingegaan.Wat de planning- en controlcyclus betreft zal in 2002 gesproken kunnen
worden over een volwaardige cyclus, waarbij de afspraken tussen SG en DG-Rgd
op het juiste detailleringsniveau zijn gemaakt en de betrouwbaarheid van de
financiële informatie, inclusief de gegevens met betrekking tot de materiële
vaste activa die in het derde kwartaal van dit jaar zullen worden geconverteerd,
op detailniveau voldoende is.Over de kennis van het baten-/lastenstelsel geeft de minister aan dat
er een algemene opfriscursus loopt, ook voor regionale directies. In juni
2001 zal een opleidingsplan beschikbaar zijn.De implementatie van de twee resterende delen van het geautomatiseerde
systeem IRIS zijn volgens de minister gepland voor april 2001 accountmanagement,
respectievelijk juni 2001 portefeuillemanagement. Een invoeringsplan Administratieve
Organisatie 2001 is in concept reeds gereed en gaat onderdeel vormen van het
vervolgverbeterplan 2001. In 2001 zullen de belangrijkste AO's worden afgerond.
Om een ongestoorde en tijdige oplevering van de financiële verantwoording
2001 te waarborgen zullen maandafsluitingen, kwartaalrapportages en halfjaarcijfers
worden opgesteld. Eventuele knelpunten zouden hieruit moeten blijken. Het
Audit Committee zal hierbij toezicht houden op de discipline van individuele
directies om zich te houden aan de gemaakte afspraken. De definitieve versie
van het vervolgverbeterplan zal aan het eind van het tweede kwartaal aan de
Rekenkamer worden verstrekt. 5 FINANCIËLE VERANTWOORDING5.1 Oordeel over de financiële verantwoordingDe Rekenkamer heeft onderzocht of de financiële verantwoording van
het Ministerie van VROM, waarin opgenomen de financiële verantwoording
van het agentschap Rgd, voldoet aan de volgende eisen:• de verantwoording dient een deugdelijke weergave te zijn van de
uitkomsten van het financieel beheer en dient te zijn opgesteld volgens de
voorschriften;• de verplichtingen, uitgaven en ontvangsten respectievelijk de baten,
lasten, kapitaaluitgaven en -ontvangsten die in de verantwoording zijn opgenomen
dienen rechtmatig te zijn, dat wil zeggen: tot stand gekomen in overeenstemming
met de begrotingswetten en andere wettelijke regelingen.Op grond van haar onderzoek komt de Rekenkamer tot het oordeel dat de
financiële verantwoording van het Ministerie van VROM voldoet aan de
eerste eis.Aan de tweede eis wordt voldaan, met uitzondering van• een bedrag van in totaal f 3,2 miljoen aan onrechtmatige uitgaven
(zie bijlage);• een bedrag van in totaal f 0,4 miljoen aan onrechtmatige verplichtingen
(zie bijlage);• een bedrag van in totaal f 9,1 miljoen aan uitgaven waarover
de Rekenkamer geen zekerheid over de rechtmatigheid kon verkrijgen (zie bijlage);• een bedrag van in totaal f 0,3 miljoen aan verplichtingen
waarover de Rekenkamer geen zekerheid over de rechtmatigheid kon verkrijgen
(zie bijlage);5.2 RekeningOverzicht 1 laat de totaalbedragen zien waaruit de rekening 2000 van het
Ministerie van VROM is samengesteld (exclusief agentschap). Daarvan is afgetrokken
het gedeelte waarvan de Rekenkamer met redelijke zekerheid heeft kunnen vaststellen
dat het geen fouten of onzekerheden bevat die de tolerantiegrenzen overschrijden.
Wat overblijft is het totaal aan fouten en onzekerheden die de tolerantiegrenzen
wel overschrijden.Overzicht 1Bedragen van de rekening 2000 , Ministerie van VROM (x
f 1 miljoen)  Verplichtingen1Uitgaven1OntvangstenTotaal7 962,98 709,4536,0 Geen belangrijke fouten/onzekerheden7 962,98 697,1536,0Belangrijke fouten/onzekerheden0,712,30,0Onvolledigheden0,00,00,01 Het bedrag aan verplichtingen en uitgaven bevat in totaal
f 971,3 miljoen respectievelijk f 272,7 miljoen aan overschrijdingen.
Indien de Staten-Generaal niet akkoord gaan met de desbetreffende slotwetmutaties,
zal de Rekenkamer haar positieve oordeel op dit punt moeten herzien.Een specificatie van de fouten en onzekerheden is opgenomen in de bijlage. Van de belangrijke fouten en onzekerheden in de verplichtingen van in
totaal f 0,7 miljoen heeft f 0,1 miljoen betrekking op informele
verplichtingen. Een bedrag van f 0,3 miljoen betreft een onjuiste artikelbelasting.Het bedrag van f 0,3 miljoen dat onder de verplichtingen op artikel
03.80, Afkoop subsidies woonwagens en standplaatsen, als onzekerheid is aangemerkt,
werd veroorzaakt doordat op het moment van verplichting onzeker was of voldaan
werd aan de subsidievoorwaarden.Van de belangrijke fouten en onzekerheden onder de uitgaven van in totaal
f 12,3 miljoen heeft f 1,8 miljoen betrekking op fouten in de naleving
van de EU-regelgeving (artikel 03.01, Personeel en Materieel). In de loop
van het jaar 2000 zijn maatregelen genomen om fouten te vermijden. Op artikel
03.03, Onderzoek op het gebied van bouwregelgeving en duurzaam bouwen, is
op basis van een steekproef een financiële fout van f 0,4 miljoen
vastgesteld. Deze werd veroorzaakt door te hoge voorschotbetalingen. Gedurende
het begrotingsjaar zijn maatregelen genomen om het financieel beheer van het
onderzoek op het gebied van bouwregelgeving en duurzaam bouwen verder te verbeteren.Een incidentele fout van f 1 miljoen deed zich voor bij artikel 04.03,
Onderzoek, Planvorming en stimulering ruimtelijk beleid. Op het tijdstip van
de betaling was de prestatie nog niet geleverd.Op artikel 03.15, Bijzondere aandachtsgroepen moet een bedrag van f 5,8
miljoen als onzeker worden aangemerkt. De accountantsdienst heeft de dossiers
van deze uitgaven niet kunnen controleren, omdat zij onvindbaar waren. Ook
voor een steekproefpost op artikel 03.75, Bijdragen woningen marktsector en
premiekoopwoningen, was een dossier onvindbaar, waardoor ook een bedrag van
f 3,3 miljoen op dit artikel als onzeker is aangemerkt.5.3 Toelichting bij de rekening5.3.1 InleidingDe Rekenkamer heeft in het kader van het onderzoek naar de toelichting
bij de rekening de kengetallen nader onderzocht.5.3.2 Oordeel toelichting bij de rekeningDe toelichting bij de rekening 2000 van het Ministerie van VROM voldoet
aan de eisen. De toelichting bevat op hoofdlijnen de informatie die nodig
is voor een goed begrip en oordeel over het beleid en het beheer. Evenwel
zou het aanbeveling verdienen een algemene beschouwing over het financieel
beheer op te nemen in de bedrijfsvoeringsparagraaf.Reactie ministerDe minister heeft in zijn reactie aangegeven op dit punt aan te sluiten
bij rijksbrede ontwikkelingen.5.3.3 KengetallenInleidingDe Rekenkamer heeft evenals voorgaande jaren de kengetallen in de financiële
verantwoording onderzocht. De Rekenkamer definieert een kengetal als iedere
combinatie van kwantitatieve informatie die bruikbaar is voor de besturing
en/of beheersing van overheidshandelen, met als doel inzicht te geven in activiteiten,
prestaties en effecten in relatie tot de ingezette middelen.BevindingenUit het onderzoek van vorig jaar bleek dat de opgenomen kengetallen zich over het algemeen nog verder moeten ontwikkelen tot sturingsinstrument.
In 2000 is dat nog steeds het geval.Van de ruim vijftig artikelen in de begroting van het Ministerie van VROM
zijn bij minder dan de helft kengetallen opgenomen. In totaal zijn zo'n zeventig
kengetallen opgenomen in de verantwoording. Vijf kengetallen uit de begroting
komen niet terug in de verantwoording.Bij een tiental kengetallen uit de verantwoording is niet voldaan aan
de eis dat zowel de waarden voor de raming als voor de realisatie in de verantwoording
worden vermeld. Navraag bij het departement leerde dat de verklaring voor
het ontbreken van een kengetal in de verantwoording of het ontbreken van ramingsen
realisatiegegeven bijvoorbeeld was dat het een nieuwe regeling betrof, of
dat het monitoringsysteem in de loop van het jaar is gewijzigd. Verder is
gebleken dat slechts voor een klein deel van de kengetallen de ontwikkeling
of de betekenis ervan is toegelicht.De Rekenkamer constateert in 2000 bij het onderdeel informatievoorziening
en kengetallen geen noemenswaardige tekortkomingen.De Rekenkamer constateert dat de accountantsdienst de in de toelichting
opgenomen kengetallen wel in zijn controle heeft betrokken voor zover het
kengetallen betreft die belangrijk zijn voor de beleidsuitvoering.De accountantsdienst heeft geconstateerd dat de informatiewaarde van de
kengetallen bij de Rgd voor verbetering vatbaar zijn. De accountantsdienst
heeft het Directoraat-Generaal voor de Volkshuisvesting geadviseerd om voor
2001 de validiteit en de bruikbaarheid van kengetallen nader te bezien en
de opgenomen kengetallen te verankeren in bestaande informatie- en financiële
systemen. Bij het Directoraat-Generaal Milieubeheer is het tijdig beschikbaar
komen van kengetallen een knelpunt.Evenals vorig jaar beveelt de Rekenkamer aan bij de ontwikkeling van kengetallen
rekening te houden met de sturingsfunctie van kengetallen in de begroting
en verantwoording.Daarnaast beveelt de Rekenkamer aan in de verantwoording een toelichting
te geven waarom een gegeven niet is opgenomen in de verantwoording. Dit kan
zowel de ramingscijfers betreffen, als het gehele kengetal.Reactie ministerDe minister heeft in zijn reactie aangegeven dat in verband met VBTB de
effecten prestatiegegevens zullen worden bepaald die gebruikt zullen worden
voor de sturing op realisatie van de VROM-doelen. Een van de onderwerpen is
de beschikbaarheid van informatie. Wanneer dit problemen oplevert, zal dat
aan de Tweede Kamer worden gecommuniceerd. De doelstelling is dit bij het
opstellen van de begroting 2002 reeds mee te nemen.5.4 Saldibalans met toelichtingJaarlijks beoordeelt de Rekenkamer een deel van de bedragen op de saldibalans.
De bedragen die zij niet beoordeelt zijn samengesteld uit:– de uitgaven en ontvangsten die de Rekenkamer al beoordeeld heeft
bij het onderzoek van de rekeningen; deze zijn niet opnieuw beoordeeld bij
het onderzoek van de saldibalans waar zij als post op staan;– de bedragen die op tegenrekeningen staan; deze worden niet beoordeeld
omdat ze geen inhoudelijke waarde hebben.Van de overige bedragen onderzoekt de Rekenkamer of deze fouten of onzekerheden
bevatten die haar tolerantiegrenzen overschrijden. Overzicht 2 geeft het totaalbedrag van de saldibalans per 31 december
2000. Daarvan worden afgetrokken:– het totaal van de niet-beoordeelde bedragen;– het totaal van de bedragen waarvoor met redelijke zekerheid is
vastgesteld dat deze geen fouten of onzekerheden bevatten.Dit resulteert in een totaal van bedragen met fouten of onzekerheden die
de tolerantiegrenzen overschrijden (belangrijke fouten en onzekerheden).Overzicht 2Bedragen van de saldibalans per 31 december 2000, Ministerie
van VROM (bedragen x f 1 miljoen)  DebetCreditTotaal45 237,545 237,5 Niet beoordeeld36 079,19 695,1Beoordeeld9 158,435 542,4 Geen belangrijke fouten/onzekerheden9 158,435 542,4 Belangrijke fouten/onzekerheden0,00,0De toelichting bij de saldibalans voldoet aan de eisen. De Rekenkamer
heeft apart aandacht besteed aan de in de toelichting bij de saldibalans opgenomen
informatie over de afgerekende voorschotten en onderzocht of deze afrekeningen
aan de eisen voldeden. In totaal is f 3 615,9 miljoen afgerekend.
De Rekenkamer stelde vast dat deze afrekeningen aan de eisen voldeden.5.5 Financiële verantwoording agentschap RijksgebouwendienstDe Rgd is een in 1999 ingesteld agentschap met een stelsel van baten en
lasten. Over 2000 bedroeg het totaal van de baten f 2,1 miljard. Het
totaal van de lasten bedroeg f 2,0 miljard. Het voordelig resultaat over
2000 bedroeg f 0,1 miljard.De totale kapitaaluitgaven en -ontvangsten waren respectievelijk f 1,1
miljard en f 0,8 miljard. De totalen van de balans per 31 december 2000
bedroegen f 10,5 miljard.De rekening van baten en lasten en de balans bevatten geen belangrijke
fouten en onzekerheden.5.6 Beleidsprioriteiten5.6.1 InleidingIn 1999 en 2000 heeft de Rekenkamer aandacht besteed aan de door de Tweede
Kamer geformuleerde beleidsprioriteiten. Dat gebeurde op verzoek van de Tweede
Kamer. Dit jaar besteedt de Rekenkamer opnieuw aandacht aan de weergave van
de beleidsprioriteiten door de minister. Zij wil daarmee bijdragen aan de
realisatie van de doelstellingen van VBTB: verbetering van de kwaliteit van
begrotings- en verantwoordingsinformatie bij de rijksoverheid. De weergave
van de beleidsprioriteiten vormen immers een belangrijke voorbereiding daarop.
Het onderzoek heeft niet tot doel gehad een oordeel te geven over de beleidsprioriteiten.
De nadruk ligt op een analyse van de stand van zaken om daarmee de VBTB-ontwikkelingen
te ondersteunen. Centraal staat de vraag op welke wijze de minister invulling geeft aan
de door de Tweede Kamer gevraagde informatie over de beleidsprioriteiten voor
2000. Daarbij wordt bezien of en in hoeverre de gegevens opgenomen zijn in
de financiële verantwoording. Daarnaast komt aan de orde of met de gepresenteerde
gegevens ook het oorspronkelijke doel bereikt wordt: het verhelderen van de
relatie tussen de doelen, prestaties en middelen.De Tweede Kamer heeft op het beleidsterrein van het Ministerie van VROM
voor vier beleidsprioriteiten gegevens gevraagd. Het betreft de prioriteiten
klimaatbeleid, huursubsidie, geluidhinder en Investeringsbudget Stedelijke
Vernieuwing (ISV).5.6.2 KlimaatbeleidDe beleidsprioriteit in de verantwoordingDe Tweede Kamer stelde met betrekking tot de beleidsprioriteit klimaatbeleid
vragen over reductie van CO2, zowel in totaal als uitgesplitst
naar departementale actieprogramma's. In de financiële verantwoording
geeft de minister aan dat hij geen verantwoorde reductiegegevens kan geven
omdat gerealiseerde CO2-reducties per sector en maatregel achteraf
niet goed kunnen worden bepaald. De minister verwijst naar jaarlijkse rapportages
waarin sectorale emissies worden opgenomen en beleidsmaatregelen aangekondigd
(Milieubalans, Milieuprogramma). Jaarlijks zullen de gerealiseerde uitgaven
van het Ministerie van VROM worden aangegeven. Over informatie met betrekking
tot emissie ontwikkeling van overige betrokken departementen merkt de minister
op dat het departement daar op moment van publicatie van de financiële
verantwoording nog niet over kan beschikken. Voor de publicatie van alle gegevens
wordt verwezen naar het Milieuprogramma. Het Ministerie van VROM zal overigens,
zij het met een jaar vertraging, deze emissie informatie in de jaarverantwoording
opnemen.De Rekenkamer merkt op dat de informatie over het klimaatbeleid afkomstig
is uit de financiële verantwoording en het Milieuprogramma, hetgeen in
totaal een redelijk maar verbrokkeld beeld oplevert. Een nadeel is dat de
informatie die los van de financiële verantwoording wordt opgeleverd
niet is onderworpen aan accountantscontrole. Financiële overzichten die
daarin zijn opgenomen zijn derhalve niet gewaarmerkt. Wanneer een overzicht,
eventueel met een jaar vertraging, in de financiële verantwoording wordt
opgenomen, zou de accountantsverklaring hier in principe wel betrekking op
hebben.Relatie tussen doelen, prestaties en middelenIn de financiële verantwoording geeft de minister op een aantal plaatsen
informatie over het klimaatbeleid. Voor de Uitvoeringsnota Klimaatbeleid worden
de realisatie van de doelstelling, de geleverde prestaties en effecten aangegeven.
Dit geldt ook voor andere onderwerpen die in een aantal gevallen zijdelings
met het klimaatbeleid te maken hebben, zoals Duurzaam Bouwen en Vergroening
van het belastingstelsel. Er worden vooral activiteiten opgenomen, soms ook
prestaties. Er worden geen effectgegevens gepresenteerd en ook de koppeling
met middelen wordt niet gelegd. Dit is voor het klimaatbeleid wel van belang
omdat in de Uitvoeringsnota Klimaatbeleid de kosteneffectiviteit van een maatregel
een belangrijk criterium is. De artikelgewijze toelichtingen verschaffen in
een aantal gevallen ook (meer gedetailleerde) informatie, over specifieke
regelingen.De Rekenkamer merkt op dat een samenvattend overzicht van wat er is bereikt,
wat we daarvoor hebben gedaan en wat dat heeft gekost nog nietvoorhanden
is. Uit de verschillende gegevens die op verschillende plaatsen, zowel in
de financiële verantwoording als daarbuiten worden opgenomen zou dit
wel voor een groot deel kunnen worden samengesteld. Wel zegt de minister in
de financiële verantwoording 2000 toe in de verantwoording 2001 voorzover
mogelijk een beknopt overzicht op te nemen van de voor klimaatbeleid relevante
uitgaven van de overige departementen, inclusief een verwijzing hiernaar.5.6.3 HuursubsidieDe beleidsprioriteit in de verantwoordingOver de beleidsprioriteit huursubsidie heeft de Tweede Kamer gegevens
gevraagd omtrent de raming en realisatie van aanvragen en toekenningen van
huursubsidie, in totaal en voor een aantal specifieke doelgroepen. Daarnaast
vroeg de Kamer naar bestrijding van het niet-gebruik en naar doelmatigheidsgegevens,
namelijk het gemiddeld aantal afgehandelde subsidieaanvragen per medewerker
en andere personeelsgegevens.Bij de bespreking van de financiële verantwoordingen over het jaar
1999 heeft de minister toegezegd te zullen bezien of het zinvol kan zijn te
rapporteren over de oorzaken van de circa 50 000 afgewezen huursubsidieaanvragen,
maar in de financiële verantwoording is daarop niet teruggekomen.Over het aantal gehandicapten dat huursubsidie ontvangt zegde de minister
van VROM bij de bespreking van de financiële verantwoording over het
jaar 1999 toe in de toekomst de aantallen gehandicapten, voor wie het uitmaakt
in de bijdrage, in de verantwoording van de werking van de Huursubsidiewet
op te nemen. Wat betreft de overige door de Tweede Kamer verlangde informatie
heeft de minister van VROM geen toezeggingen gedaan.Over de maatregelen voor het terugdringen van het niet gebruik van huursubsidies
is in de financiële verantwoording 2000 verslag gedaan. Er zijn echter
geen doelstellingen geformuleerd in aantallen huishoudens die bereikt moeten
worden uitgesplitst naar instrument. De Rekenkamer realiseert zich hierbij
dat de gegevens over niet-gebruik van de huursubsidie zich moeilijk laten
schatten. De toe- en afname van het aantal ontvangers hangt af van diverse
maatschappelijke en economische omstandigheden, zoals veranderingen in de
samenstelling van de bevolking, de inkomensontwikkelingen, de huurprijsontwikkelingen
van nieuwbouw en na verbouw in de woningvoorraad enzovoort. Voorts is van
invloed de werking van de maatregelen die gericht zijn op de beheersing van
de subsidieuitgaven. De Rekenkamer merkt wel op dat de minister van VROM in
de financiële verantwoording over het jaar 2000 niets vermeldt over de
nagestreefde in- of uitstroom van subsidieontvangers.Over het aantal afgehandelde beschikkingen en de uitvoeringskosten is
eveneens verslag gedaan in de vorm van cijfers over de kosten per aanvraag
en het aantal afgehandelde aanvragen per medewerker. Tevens wordt het totaal
aantal fte's vermeld dat wordt ingezet voor de afhandeling van de subsidieaanvragen.De relatie tussen doelen, prestaties en middelenDe staatssecretaris van VROM heeft over de relatie doelen-prestaties-middelen
inzake de huursubsidie informatie verstrekt in het verslag over de werking
van de Huursubsidiewet over de periode 1 juli 1998/1 juli 1999.
Voorts is over de desbetreffende relatie gerapporteerd in een evaluatierapport
over de Huursubsidiewet en RBH/Vangnetregeling dat in oktober 2000 aan de
Tweede Kamer is aangeboden.Inzake de relatie doelen-prestaties-middelen van de huursubsidie gaf de
Rekenkamer haar zienswijze aan de minister van VROM in een brief van 15 februari
2001, die in afschrift aan de Eerste en Tweede Kamer is gestuurd.
De Rekenkamer was van mening dat de lange-termijn doelstelling«betaalbaarheid»
onvoldoende is geconcretiseerd. De minister gaf aan deze doelstelling in de
begroting 2002 te operationaliseren. Ook de effecten zullen hieraan worden
gekoppeld. Ook andere doelstellingen van de huursubsidie zoals goede huisvesting
en volkshuisvestelijk beleid dienen naar mening van de Rekenkamer nader te
worden geconcretiseerd. De minister zegde op een aantal terreinen toe informatie
te leveren, maar gaf hierover aan dat het onzeker was of het concretiseren
van de doelstelling «goed wonen» zou lukken voor de begroting
2002. Wel erkent hij de noodzaak om tot een eenduidige indicator voor kwaliteit
te komen en deze te kunnen koppelen aan inkomensgegevens uit ander onderzoek.Reactie ministerDe minister heeft in zijn reactie aangegeven dat niet is gerapporteerd
over de afgewezen huursubsidiebeschikkingen omdat het aantal nihilbeschikkingen
naar de mening van het departement niet representatief is en buiten de directe
invloedssfeer van VROM valt. Ook gegevens over in- en uitstroom worden om
deze reden niet opgenomen. Deze zijn vooral afhankelijk van sociaal-economische
ontwikkelingen.Het aantal gehandicapten dat huursubsidie ontvangt is per abuis niet opgenomen.
De minister geeft hierbij aan dat het om 1940 huishoudens gaat, 200 minder
dan het tijdvak daarvoor.5.6.4 GeluidhinderDe beleidsprioriteit in de verantwoordingOver de beleidsprioriteit geluidhinder vroeg de Tweede Kamer gegevens
over het verband tussen geld en resultaten en de kosten van uitvoeringsorganisaties
van het geluidsbeleid.In zijn reactie op het onderzoek naar beleidsprioriteiten 1999–2000
gaf de minister aan dat in de financiële verantwoording 2000 gedeeltelijk,
fragmentarisch en op detailniveau verband zal worden gelegd tussen geld en
resultaten. Omdat een aantal geluidshinderregelingen onder de Minister van
Verkeer en Waterstaat vallen (zoals de geluidsisolatie Schiphol) en gemeenten
een belangrijke actor zijn in de sanering van geluidhinder beschikt de minister
van VROM niet over een volledig overzicht van de voorraad geluidsbelaste woningen.In de artikelgewijze toelichting wordt informatie verschaft over de voortgang
van de saneringsoperaties Industrielawaai en Verkeerslawaai. In het overzicht
prestatiegegevens zijn gegevens opgenomen over de in voorbereiding genomen
saneringen, de in uitvoering zijnde en de afgehandelde. Deze zijn onderverdeeld
naar verkeersmaatregelen, afscherming weg en afscherming rail.De kosten van de uitvoeringsorganisaties van het geluidsbeleid worden
met ingang van de financiële verantwoording 2000 gepresenteerd. Voor
de investeringsuitgaven/kosten die de gemeente, naar verwachting, zal maken
voor het betreffende project wordt verwezen naar het overzicht per project
in de begroting 2001. In de totaal bedragen zijn de uitvoeringskosten van
de gemeenten begrepen. Ten slotte wordt aangegeven dat binnen het ministerie
twee fte's zijn belast met de sanering geluidshinder.Overigens kan de door de Kamer gevraagde informatie over de voorraad geluidsbelaste
woningen ook nu niet worden geleverd. Dit komt omdat een groot deel van de
uitvoering en de daarbij behorende bevoegdheden decentraal ligt. De Wet Geluidhinder
bevat geen rapportageverplichtingen voor de lagere overheden.Naar de mening van de Rekenkamer is nog steeds sprake van een fragmentarische
benadering van de wijze waarop informatie over de uitvoering van beleid wordt
gegeven. Hoewel de Rekenkamer zich realiseert dat de gegevens waarover de
minister zelf beschikt het gevolg zijn van de regelgeving en
de bestuurlijke structuur, is zij van mening dat de decentrale uitvoering
van het beleid geen aanleiding hoeft te zijn voor het slechts gedeeltelijk
opleveren van de gegevens.Relatie tussen doelen, prestaties en middelen De uitwerking van een nieuw
stelsel beleidsdoelstellingen (aan de hand van de nota Modernisering Instrumentarium
Geluidhinder en de wensen van de Tweede Kamer) is vertraagd. De minister geeft
aan dat de huidige doelstellingen nog rechtstreeks betrekking hebben op hinder.
In het NMP4 zullen nieuwe doelstellingen worden gepresenteerd. Hoe die er
precies uit gaan zien is nog niet aan te geven.Aangaande de uitvoering van de saneringsoperatie wegverkeers-, railverkeers-
en industrielawaai is wel kwantitatieve informatie over prestaties beschikbaar.
Een koppeling met de middelen vindt alleen plaats in de vorm van totalen.Ten opzichte van de verantwoording 1999 is er weinig veranderd. Realisatiegegevens
over de geluidsbelasting per woning gekoppeld aan bestede begrotingsgelden
kunnen nog niet worden geleverd. De minister geeft in de verantwoording 2000
wel aan dat gegevens over de voortgang van de saneringsoperatie in gecomprimeerde
vorm in de verantwoording 2001 zal worden opgenomen.Ook zegt de minister toe dat hij ten aanzien van verkeerslawaai inzicht
kan bieden in de ontwikkeling van het aantal inwoners dat een geluidbelasting
ondervindt van meer dan 65 dB en het oppervlak met een geluidsbelasting van
meer dan 50 dB.5.6.5 Investeringsbudget Stedelijke Vernieuwing (ISV)De beleidsprioriteit in de verantwoordingDe Tweede Kamer heeft gevraagd om inzicht in de uitvoeringskosten van
de nieuwe toekenningssystematiek van de ISV-budgetten op gemeentelijk en rijksniveau
in absolute bedragen en als percentage van de verstrekte subsidiebedragen.In zijn aanbiedingsbrief bij de dummybegroting VBTB schreef de minister
van VROM dat de uitvoeringskosten bij het Rijk in de financiële verantwoording
over het jaar 2000 worden opgenomen, maar in de financiële verantwoording
2000 deelt de minister vervolgens mee dat de beschikbare gegevens over de
administratieve gevolgen bij het rijk van de invoering van de Wet Stedelijke
Vernieuwing onvoldoende toetsbaar zijn om in de jaarverantwoording op te nemen.
De desbetreffende gegevens zullen in de jaarverantwoording over 2001 worden
gepresenteerd. Naar de administratieve lasten van de invoering van de Wet
Stedelijke Vernieuwing en het ISV-budget is nog onderzoek gaande. De resultaten
zullen rond 1 juli 2001 aan de Tweede Kamer worden aangeboden.De relatie tussen doelen, prestaties en middelenDe Wet Stedelijke Vernieuwing en de Invoeringswet ISV zijn 30 november
2000 in het Staatsblad gepubliceerd. In het jaar 2000 is een systematiek van
monitoring ontwikkeld. De eerste informatie over de relatie doelen-prestaties-middelen
komt beschikbaar in de nu in uitvoering zijn de nulmeting van de ISV-monitor.
Het streven is hierover voor zomer te rapporteren. Daarnaast komt informatie
beschikbaar in het tweede kwartaal van 2001, wanneer de Meerjarig OntwikkelingsProgramma's
(MOP's) die zijn opgesteld door de gemeenten vanuit het Rijk zijn geanalyseerd.
In de MOP's dienen gemeenten hun doelstellingen te vertalen in toetsbare resultaten.Over de toezeggingen van de minister merkt de Rekenkamer op dat de minister
niet duidelijk maakt waarom de administratieve gevolgen van de invoering van
de Wet Stedelijke Vernieuwing niet te toetsen zijn. De Rekenkamer
zou het wenselijk vinden dat de gegevens die bekend zijn worden opgenomen,
met daarbij de kanttekening dat de gegevens niet geheel betrouwbaar zijn.
Hiermee wordt, hoewel op hoofdlijnen, toch tegemoet gekomen aan de wens van
de Tweede Kamer om inzicht te krijgen in de uitvoeringskosten.De Rekenkamer merkt op dat in de financiële verantwoording wordt
gesteld dat de Wet Stedelijke Vernieuwing en de ISV tot doel hebben de beleidsvorming
en uitvoering op het gebied van de stedelijke vernieuwing sterker te decentraliseren.
De mate waarin de instrumenten van de Wet Stedelijke Vernieuwing en ISV bijdragen
aan het behalen van de voorgestane doeleinden op rijksniveau van de stedelijke
vernieuwing wordt echter niet inzichtelijk gemaakt. In de financiële
verantwoording worden de door het Rijk voorgeschreven prestatievelden niet
genoemd. Als reden hiervoor wordt aangegeven dat gemeenten slechts eenmaal
in de vijf jaar verantwoording moeten afleggen aan het Ministerie van VROM.
Toch zou presentatie van deze velden volgens de Rekenkamer de doeleinden van
de ISV-uitgaven voor een deel inzichtelijker maken.Reactie ministerDe minister heeft toegezegd dat de administratieve gevolgen bij het Rijk
in 2001 in beeld worden gebracht, zodat er vanaf dat jaar over kan worden
gerapporteerd.Ten aanzien van de prestatievelden geeft de minister aan dat het de bedoeling
is in de begroting 2002 voor de maatschappelijke effecten van het ISV ultimo
2004 streefwaarden te noemen, die ook toetsbaar zijn. Met een aantal typerende
indicatoren zal hierover periodiek worden gerapporteerd. BIJLAGE Overzicht geconstateerde tekortkomingen
2000 bij het Ministerie van Volkshuisvesting, Ruimtelijke Ordening en Milieu
(bedragen x 1 miljoen*)Geconstateerde tekortkomingJaar van constateringOntwikkelingen/toezeggingenFoutenOnzekerhedenArtikelOmschrijvingOmvangParagraafUitgaven        Onrechtmatig, onjuist, onverschuldigd betaald1998De financiële fouten
hebben betrekking op onjuiste toepassing van de regels inzake Europese aanbesteding
en de afstoting van automatiseringsmiddelen. In de loop van het jaar 2000
zijn maatregelen genomen.1,8 03.01Personeel en Materieel227,15.2,2.9 Onrechtmatig, onjuist, onverschuldigd betaald2000Teneinde de financiële
fouten te verminderen zijn in de loop van het jaar maatregelen genomen.0,4 03.03Onderzoek op het gebied van bouwregelgeving en duurzaam bouwen.19,55.2 Onzekerheid over de rechtmatigheid wegens tekortkomingen
in de administratieve organisatie2000De tekortkomingen kunnen als incidenteel worden aangemerkt. 5,803.15Bijzondere aandachtsgroepen87,35.2 Onzekerheid over de rechtmatigheid wegens tekortkomingen
in de administratieve organisatie2000De tekortkomingen kunnen als incidenteel worden aangemerkt. 3,303.75Bijdragen woningen marktsector en premiekoopwoningen183,85.2 Onrechtmatig, onjuist, onverschuldigde
betaling2000Op het tijdstip van de betaling was de prestatie nog niet geleverd.1,0 04.03Onderzoek, planvorming
en stimulering ruimtelijk beleid40,95.2Totaal  3,29,1             Ontvangsten        geen opmerkingen Totaal                 Verplichtingen        Onzekerheid over de rechtmatigheid wegens tekortkomingen
in de administratieve organisatie2000Bedrag verplicht terwijl onzeker was of aan de subsidievoorwaarden
was voldaan. 0,303.80Afkoop subsidies woonwagens en standplaatsen0,35.2 Onrechtmatig, onjuist, onverschuldigd betaald2000Informele verplichting.0,1–04.01Personeel en materieel61,45.2, 2.9 Ondeugdelijke weergave, onjuist, verkeers
artikel belast.2000Artikelbelasting is onjuist.0,3–04.03Onderzoek, planvorming en stimulering ruimtelijk beleid32,95.2Totaal  0,40,3    Saldibalans        geen opmerkingenTotaal                 Agentschap        Geen opmerkingen                  Overige tekortkomingen        Tekortkomingen in de werking van de financiële
functie bij DGVH en RPD1999Verbetering zijn bereikt in 2000; heeft aandacht ministerie. Onderlinge afstemming
binnen DGVH wordt verder verbeterd. Bij de RPD wordt nader onderzoek gedaan.–––Financiële functie–2.5Naleving regelgeving transactieuitgaven vertoont
tekortkomingen bij DGVH, CS en DGM2000Inmiddels zijn maatregelen getroffen; verscherpte IC en
aandacht in managementrapportages.–––Transactie-uitgaven–2.9Tekortkomingen in uitvoering van overdrachtsuitgaven
bij DGM inzake Geluid en verkeer en Bodemsanering DGVH inzake inzichtelijkheid
in M&O en uitvoering Huursubsidie. RPD inzake langlopende subsidieregelingen1998 1998 en 1999 2000Geluid en verkeer, restprobematiek na verbeteracties.
Bodemsanering, aanpassing regelgeving en verscherpte IC. Overzicht binnenkort
gereed. Verantwoordelijkheid juistheid brongegevens zal worden aangekaart
bij BZK Eerste jaar geconstateerd–––Overdrachtsuitgaven–2.8Tekortkomingen in het financieel beheer van het agentschap
Rijksgebouwendienst1999Bezwaaronderzoek uitgevoerd, maatregelen genomen–––Agentschappen–4.1–4.3XNoot1TK 2000–2001, 27 400 XI, nr. 42. 
 
 Naar boven

 

Directe linkKopieer de link naar uw clipboard 

https://zoek.officielebekendmakingen.nl/kst-27700-26.html

Sluit modaal

 

Disclaimer
De hier aangeboden pdf-bestanden van het Staatsblad, Staatscourant, Tractatenblad, provinciaal blad, gemeenteblad, waterschapsblad en blad gemeenschappelijke regeling vormen de formele bekendmakingen in de zin van de Bekendmakingswet en de Rijkswet goedkeuring en bekendmaking verdragen voor zover ze na 1 juli 2009 zijn uitgegeven. Voor pdf-publicaties van vóór deze datum geldt dat alleen de in papieren vorm uitgegeven bladen formele status hebben; de hier aangeboden elektronische versies daarvan worden bij wijze van service aangeboden.

 

Over deze website
Contact
English
Help
Zoeken

Informatie hergebruiken
Privacy en cookies
Toegankelijkheid
Sitemap
Kwetsbaarheid melden

Open data
Linked Data Overheid
PUC Open Data

MijnOverheid.nl
Rijksoverheid.nl
Ondernemersplein.nl
Werkenbijdeoverheid.nl