Goedkeuring Verdrag inzake de bescherming van kinderen en de samenwerking bij interlandelijke adoptie (Trb. 1993, 197); Nota n.a.v. het verslag
Staten-Generaal — Kamerstuk 
Datum: 2014-07-11 00:00:00.000000
Rechtsgebied: Wetgeving


(function (window, document, dataLayerName, id) {
 window[dataLayerName] = window[dataLayerName] || [], window[dataLayerName].push({ start: (new Date).getTime(), event: "stg.start" }); var scripts = document.getElementsByTagName('script')[0], tags = document.createElement('script');
 function stgCreateCookie(a, b, c) { var d = ""; if (c) { var e = new Date; e.setTime(e.getTime() + 24 * c * 60 * 60 * 1e3), d = "; expires=" + e.toUTCString() } document.cookie = a + "=" + b + d + "; path=/; Secure" }
 var isStgDebug = (window.location.href.match("stg_debug") || document.cookie.match("stg_debug")) && !window.location.href.match("stg_disable_debug"); stgCreateCookie("stg_debug", isStgDebug ? 1 : "", isStgDebug ? 14 : -1);
 var qP = []; dataLayerName !== "dataLayer" && qP.push("data_layer_name=" + dataLayerName), qP.push("use_secure_cookies"), isStgDebug && qP.push("stg_debug"); var qPString = qP.length > 0 ? ("?" + qP.join("&")) : "";
 tags.async = !0, tags.src = "https://koop.piwik.pro/containers/" + id + ".js" + qPString, scripts.parentNode.insertBefore(tags, scripts);
 !function (a, n, i) { a[n] = a[n] || {}; for (var c = 0; c < i.length; c++)!function (i) { a[n][i] = a[n][i] || {}, a[n][i].api = a[n][i].api || function () { var a = [].slice.call(arguments, 0); "string" == typeof a[0] && window[dataLayerName].push({ event: n + "." + i + ":" + a[0], parameters: [].slice.call(arguments, 1) }) } }(i[c]) }(window, "ppms", ["tm", "cm"]);
 })(window, document, 'dataLayer', 'f8b9eee5-8d9c-4ea1-abd5-83e174f29813');
 
 
 
Direct naar content
Navigatie
Contextinformatie
Publicatie
Acties
Inhoudsopgave
Gerelateerde informatie

Menu

U bent nu hier: 
Publicaties
Officiële publicaties

Inloggen

Primaire navigatie

Andere sites binnen Overheid.nl
Home
Uitgebreid zoeken
Mijn abonnementen
Help

Andere sites binnen Overheid.nl

Berichten over uw Buurt
Zoals vergunningen, bouwplannen en lokale regelgeving.

Rondom uw woonadres
Rondom een zelfgekozen adres

Dienstverlening
Zoals belastingen, uitkeringen en subsidies.

Naar dienstverlening

Beleid & regelgeving
Officiële publicaties van de overheid.

Naar beleid & regelgeving

Contactgegevens overheden
Adressen en contactpersonen van overheidsorganisaties.

Naar overheidsorganisaties

 
 
 
U bent hier:

Home

Kamerstuk 24810, nr. 6

 
 
 

Kamerstuk

Datum publicatie
Organisatie
Vergaderjaar
Dossier- en ondernummer
Datum indiening

18-07-1997

Tweede Kamer der Staten-Generaal

1996-1997

24810-(R1577) nr. 6

14-07-1997

 

 

 
 
 Toon meer van: Inhoudsopgave
 
 

 
 AanhefLichaamI. ALGEMEENa. Het verdrag Het subsidiariteitsbeginselRatificatiesEvaluatie verdrag en periodiek onderzoekMedegelding van het verdrag voor de Nederlandse Antillen
en Arubab. Vragen, meer specifiek betrekking hebbend op de uitvoering
van het verdrag in Nederland De opzet van de uitvoeringswetAanwijzing centrale autoriteit en machtiging vergunninghoudersOndergrens voor het aantal bemiddelingen?Eenouderadoptie en andere adoptievormenBetrekkingen tussen Nederland en niet-verdragsstatenInvloed nieuwe regelgeving op het «zelf doen»Het voorstel tot wijziging van de Rijkswet op het Nederlanderschap«Zwakke» en «sterke» adoptieVervangend geschrift voor de toestemmingNazorg en vervolgrapportagesVergunninghoudersBeginseltoestemmingc. Vragen, verband houdend met de huidige gang van zaken
op het gebied van interlandelijke adoptie ProbleemkinderenAdoptieverlofStatistische gegevensAdoptie via InternetDuur van de procedure ter verlening van een beginseltoestemmingLeeftijdsgrenzenKlachtenregelingOverleg met vergunninghouders over gedelegeerde regelgeving
en kostenaspectenII. ARTIKELEN Artikel 2Artikel 4Artikel 6Artikel 14, onderdelen A tot en met EArtikel 16a Wet opneming buitenlandse kinderen ter adoptieArtikel 17a Wet opneming buitenlandse kinderen ter adoptieOndertekening
 

 
 
 Toon meer van: Extra informatie
 
 

 
 

Informatie over publicatie

 

 

 
 Toon meer van: Gerelateerd
 
 

 
 Publicaties in kamerdossier

Kamerdossier 24810Toon alle publicaties in het hoofddossier
Kamerdossier 24812Toon alle publicaties in dit dossier
Kamerdossier 24811Toon alle publicaties in dit dossier

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Publicaties referendum

 

 

 

 

 

Authentieke versie (PDF)
bestandsgrootte: 75 Kb

Informatie

Gerelateerd

Printen

Delen

 
 
 
24 810 (R 1577)Goedkeuring van het op 29 mei 1993 te 's-Gravenhage tot stand gekomen
verdrag inzake de bescherming van kinderen en de samenwerking op het gebied
van de interlandelijke adoptie (Trb. 1993, 197)24 811Uitvoering van het op 29 mei 1993 te 's-Gravenhage tot stand gekomen
verdrag inzake de bescherming van kinderen en de samenwerking op het gebied
van de interlandelijke adoptie en, in verband daarmee, wijziging van de Wet
opneming buitenlandse pleegkinderen en enige andere wetten24 812 (R 1578)Wijziging van de Rijkswet op het Nederlanderschap in verband met de
uitvoering van het op 29 mei 1993 te 's-Gravenhage tot stand gekomen verdag
inzake de bescherming van kinderen en de samenwerking op het gebied van de
interlandelijke adoptienr. 6NOTA NAAR AANLEIDING VAN HET VERSLAGOntvangen 14 juli
1997 I. ALGEMEENHet verheugt mij dat de in het verslag aan het woord zijnde fracties met
belangstelling en overwegend instemmend reageren op de wetsvoorstellen in
verband met de goedkeuring van het Haagse Adoptieverdrag van 1993. In het
bijzonder doet het mij genoegen dat zij de opzet van het verdrag en de aan
het verdrag ten grondslag liggende beginselen onderschrijven.Interlandelijke adoptie is en blijft een verschijnsel dat discussie oproept.
Het verdrag, dat met medewerking van een zeer groot aantal landen tot stand
is gekomen, geeft op een aantal belangrijke vragen een acceptabel antwoord.
Van harte hoop ik dat de verdere gedachtenwisseling met de Kamer over de wetsvoorstellen
op zodanige wijze zal verlopen dat de bekrachtiging voor het Koninkrijk spoedig
een feit zal zijn.Omdat de door de verschillende fracties gestelde vragen veelal dezelfde
onderwerpen betreffen, is ervoor gekozen de vragen per onderwerp te behandelen.
In het hiernavolgende zal eerst worden ingegaan op de vragen die verband houden
met het verdrag zelf en de betekenis ervan voor Nederland. Vervolgens zullen
achtereenvolgens de uitvoeringsaspecten en de huidige gang van zaken op het
gebied van interlandelijke adoptie aan de orde komen. Ten slotte
zal worden ingegaan op de vragen over enige artikelen. a. Het verdrag Het subsidiariteitsbeginselZoals verscheidene fracties terecht opmerken, gaat het verdrag ervan uit
dat interlandelijke adoptie alleen dan mag worden overwogen indien voor het
kind in eigen land geen passende opvang kan worden gevonden (subsidiariteitsbeginsel).Aan de leden van de VVD-fractie, die met name op dit punt ingaan,
kan ik bevestigen dat dit steeds het uitgangspunt is geweest van het op het
onderhavige terrein door Nederland gevoerde beleid en van de regelgeving,
zoals deze in 1989 tot stand is gekomen. Ook in de betrekkingen met staten
die geen partij bij het verdrag zijn, wordt dat beginsel door Nederland in
acht genomen. Ik verwijs in dit verband naar de parlementaire discussie die
is voorafgegaan aan de totstandkoming van de Wet opneming buitenlandse pleegkinderen.
De niet-naleving van het beginsel door een staat van herkomst kan er, in een
concreet geval, toe leiden dat een verzoek om toelating van een kind tot Nederland
wordt afgewezen.De leden van de D66-fractie wijzen in dit verband op het belang
van zorgvuldige procedures in het land van herkomst en het land van opvang.
Veel adoptiefkinderen hebben traumatische ervaringen achter de rug en doen
na verloop van tijd een beroep op professionele hulp in verband met identiteitsproblemen.
Een kritische houding dient naar hun mening te worden ingenomen ten aanzien
van de vraag of in het land van herkomst niet een betere opvang mogelijk is,
en zij achten daarom het subsidiariteitsbeginsel, als verwoord in artikel
4, onder b, van het verdrag, van groot belang. Met deze fractie ben ik van
mening dat het om een uiterst belangrijke toetsing gaat. Ik wil daarbij wel
aantekenen dat het door deze fractie genoemde artikel 4 de verantwoordelijkheid
voor de toetsing van de vraag of het kind voor interlandelijke adoptie in
aanmerking komt, primair legt bij de staat van herkomst. De autoriteiten van
de staat van opvang kunnen van hun kant weigeren ermee akkoord te gaan dat
de adoptie voortgang vindt (artikel 17), maar dit neemt niet weg dat de eerste
verantwoordelijkheid ligt bij de staat van herkomst. In de onderhandelingen
die tot de totstandkoming van het verdrag hebben geleid, is gebleken dat de
landen van herkomst deze verantwoordelijkheid zeer serieus nemen.De leden van de fractie van de RPF vragen naar de waarde van
het subsidiariteitsbeginsel in de praktijk. Zij stellen dat het in veel gevallen
wellicht zo is dat op zijn minst de (ouders uit) de landen van opvang ervan
uitgaan dat opvang in andere landen, in de meeste gevallen in het rijke westen,
altijd beter is dan in de landen van herkomst. In hoeverre is verweer mogelijk
tegen deze redenering, die wellicht in bepaalde gevallen te eenvoudig is?
Ik merk naar aanleiding hiervan op dat deze veronderstelde redenering niet
strookt met de werkelijkheid. De werkelijkheid is dat de meeste staten van
herkomst zeer gereserveerd staan tegenover het afstaan van kinderen aan adoptanten
in westerse landen. Niet voor niets is de vraag naar adoptiekinderen groter
dan het aanbod. Waar men in veel landen zeer beducht voor is, is het blootstellen
van ouders die in moeilijke omstandigheden verkeren aan druk om hun kinderen
af te staan, iets waartoe zij onder betere omstandigheden nimmer zouden komen.
Het verdrag wil dergelijke praktijken nadrukkelijk tegengaan door eerst door
de autoriteiten van de staat van herkomst te laten vaststellen of het kind
werkelijk bij een interlandelijke adoptie gebaat zou zijn.Dezelfde leden merken op dat, hoewel de bewaking van het subsidiariteitsbeginsel
kennelijk een eerste verantwoordelijkheid is van het land van herkomst, het
land van opvang daar niet helemaal buiten staat. Op welke wijze
heeft Nederland zich in de afgelopen jaren, juist op dit specifieke punt,
van zijn verantwoordelijkheid gekweten?Ik moge naar aanleiding van deze vraag nogmaals verwijzen naar de parlementaire
discussie die is voorafgegaan aan de totstandkoming van de Wet buitenlandse
pleegkinderen. Op de vergunninghouder die ten behoeve van de adoptanten bemiddelt,
rust de verantwoordelijkheid om zich bij de ter zake competente instanties
in de staat van herkomst ervan te vergewissen dat het kind voor interlandelijke
adoptie in aanmerking komt en dat voor hem geen reële mogelijkheden voor
opvang bestaan in zijn eigen land. Het kind wordt niet voor opneming in Nederland
in aanmerking gebracht indien niet aan een aantal in de wet neergelegde vereisten
is voldaan.Ten aanzien van de verhouding tussen het verdrag en het Nederlandse recht
maken de leden van de RPF-fractie uit verschillende passages op
dat in beginsel het Nederlandse recht door het verdrag ongemoeid wordt gelaten
(zie bijvoorbeeld blz. 6 van de memorie van toelichting). Zij vragen of dit
nu zo moet worden begrepen dat het er vooral om gaat, ter bescherming van
de belangen van het kind procedures op elkaar af te stemmmen?Drie hoofdonderdelen van het verdrag zijn in dit verband van belang. In
Hoofdstuk 2 worden basisnormen gegeven, waarmee de procedures in elke verdragsstaat
in overeenstemming dienen te zijn. Die normen zullen, voor zover zij dat niet
reeds waren, in de interne rechtsorde van elke verdragsstaat moeten worden
geïmplementeerd. Het gaat, kort gezegd, om criteria aan de hand waarvan
wordt beoordeeld of een kind voor interlandelijke adoptie in aanmerking komt
en anderzijds, of potentiële adoptanten geschikt zijn om te adopteren.
Hoofdstuk 4 van het verdrag bevat een aantal concrete procedurele voorschriften.Ook die voorschriften moeten in de nationale rechtsorde worden geïmplementeerd.
Zie voor Nederland de voorgestelde uitvoeringswetgeving, die de bestaande
wetgeving op enige punten bijstelt. Hoofdstuk 5 van het verdrag vormt het
sluitstuk. Het voorziet in de erkenning van rechtswege in alle verdragsstaten
van een interlandelijke adoptie die conform het verdrag tot stand is gekomen.
Het verdrag heeft derhalve wel degelijk consequenties voor de eigen regelgeving
van iedere verdragsstaat. Anders dan sommige andere verdragen op het gebied
van internationaal privaatrecht, laat dit verdrag echter de regels van conflictenrecht
van de verdragsstaten ongemoeid. Concluderend kan worden gesteld dat het verdrag
beoogt de voor interlandelijke adoptie noodzakelijke procedures te coördineren,
maar ook in de interne rechtsorde ingrijpt, in die zin dat het een aantal
materiële en procedurele normen stelt.Dezelfde leden vroegen in het bijzonder in hoeverre uit bijvoorbeeld artikel
9 zou moeten worden afgeleid dat verdragsluitende partijen overeenkomen de
interlandelijke adoptie te stimuleren. Naar aanleiding van deze vraag verwijs
ik naar hetgeen in deze nota reeds is opgemerkt over het subsidiariteitsbeginsel.
In een ideale wereld zou interlandelijke adoptie niet moeten bestaan. Helaas
is het echter niet voor elk kind weggelegd om in de eigen familie of de eigen
omgeving op te groeien en zich te ontplooien. Het verdrag is in het leven
geroepen om beter te waarborgen dat interlandelijke adoptie alleen dan plaatsvindt
indien het belang van het kind daarmee is gediend. Dat belang wordt steeds
gesteld boven de wens van kinderloze paren om zich over een kind te ontfermen.
Het is dus bepaald niet zo dat de verdragsluitende partijen voor ogen staat
de interlandelijke adoptie te stimuleren. Evenmin is het zo dat dit als een
taak voor hun overheden zou moeten worden gezien.In het verlengde hiervan vragen deze leden of bekend is of en in hoeverre
op dit moment misbruik wordt gemaakt van het instrument van adoptie om andere
oogmerken (kinderhandel, prostitutie, immigratie) te verhullen. Ik zou deze
vraag als volgt willen analyseren. Zoals reeds gezegd, is een
van de belangrijkste oogmerken van het verdrag het tegengaan van kinderhandel
en andere praktijken die kinderen schade kunnen berokkenen. Bij kinderhandel
is niet zozeer sprake van misbruik van het instituut adoptie als wel van het
inspelen op de bereidheid van potentiële adoptanten om zeer grote bedragen
op tafel te leggen om een kind toegewezen te krijgen. Het is opportuun gebleken
een mondiaal verdrag tot stand te brengen om dit misbruik een halt toe te
roepen.Tussen het fenomeen prostitutie en interlandelijke adoptie bestaat bij
mijn weten geen direct verband. De verklaring daarvoor kan gelegen zijn in
de omstandigheid dat het bij interlandelijke adoptie in de grote meerderheid
van gevallen gaat om baby's en zeer jonge kinderen, en dat de regelgeving
van de meeste staten voorziet in een rechterlijke uitspraak over de adoptie
na een procedure waarbij het (wat oudere) kind zelf wordt betrokken.Misbruik van adoptie voor immigratiedoeleinden kan worden ondergebracht
in de ruimere categorie van misbruik van familierechtelijke instituten met
het oog op toelating. De immigratiewetgeving van de meeste landen kent regels
voor de toelating van (bepaalde) familieleden van immigranten. Het komt nogal
eens voor dat personen die op andere wijze geen toelating zouden verkrijgen,
trachten door het creëren van een familierechtelijke band met een verblijfsgerechtigde
persoon op een verblijfsrecht aanspraak te maken. Het verdrag wil voorkomen
dat de staat van opvang in dit opzicht voor een fait accompli wordt gesteld.
In het land van herkomst mag geen beslissing worden genomen met betrekking
tot de overkomst van het kind voordat alle in hoofdstuk 2 beschreven toetsingen
zijn uitgevoerd. Verder moet, alvorens die beslissing wordt genomen, zeker
zijn dat het kind in de staat van opvang zal worden toegelaten. Zie artikel
17, onder d, van het verdrag. Met het vorenstaande is tevens ten dele beantwoord de vraag van de leden
van de CDA-fractie, of denkbaar is dat inwoners van Nederland met
een verblijfsvergunning kinderen in het land van herkomst adopteren en naar
Nederland overbrengen.Indien het land van herkomst een verdragsstaat is, zou dit uitgesloten
moeten zijn. Kinderen die, met omzeiling van de Nederlandse regelgeving inzake
interlandelijke adoptie, in het buitenland zijn geadopteerd, komen in beginsel
niet voor toelating in Nederland in aanmerking.Naar aanleiding van de eveneens door de leden van de CDA-fractie
gestelde vraag, of in het buitenland wonende Nederlandse echtgenoten die daar
een kind willen adopteren, zich tot een Nederlandse vergunninghouder dienen
te wenden, merk ik op dat dit niet het geval is. Zij zullen de in het land
van vestiging geldende procedures moeten volgen. Zie in dit verband artikel
2 en hoofdstuk IV van het verdrag, waaruit volgt dat adoptanten die hun gewone
verblijfplaats in een verdragsstaat hebben, de op grond van het verdrag in
die staat geldende regelgeving in acht moeten nemen. RatificatiesIn antwoord op de desbetreffende vraag van de leden van de RPF-fractie
kan ik mededelen dat thans 15 staten partij bij het verdrag zijn, waaronder
10 staten van herkomst. Voor Nederland zijn onder die staten vooral de volgende
van belang: de Filippijnen, Polen, Roemenië en Sri Lanka. Ik wil daaraan
toevoegen dat het verdrag tot op heden door nog 15 andere staten is ondertekend,
waaronder 4 staten van herkomst. Het vooruitzicht van ratificatie door landen
als Brazilië en Colombia is voor Nederland verheugend te noemen. De procedures
voor bekrachtiging voorzien voor een staat niet in de mogelijkheid om de beslissing
om het verdrag niet te ratificeren kenbaar te maken. Ik beschik overigens
niet over informatie waaruit blijkt dat enig land zich negatief tegenover
het verdrag heeft opgesteld. Het is zeer opmerkelijk dat in korte tijd een
zo groot aantal staten zich bij dit verdrag heeft aangesloten.
Het verdrag legt niet te verwaarlozen verplichtingen op. Het is bemoedigend
dat een aantal belangrijke landen van herkomst die verplichtingen wil aanvaarden. Evaluatie verdrag en periodiek onderzoekDe leden van de PvdA-fractie vragen om informatie over de wijze
waarop de evaluatie van het verdrag zal plaatsvinden. Evenals het Kinderontvoeringsverdrag
van 1980 voorziet het Adoptieverdrag in de verplichting voor de Secretaris-Generaal
van de Haagse Conferentie voor Internationaal Privaatrecht om periodieke bijeenkomsten
te beleggen waarin het functioneren van het verdrag wordt besproken. Een dergelijke
bijeenkomst heeft reeds plaatsgevonden in 1994. Tijdens die bijeenkomst zijn
onder meer standaardformulieren ontworpen. In de slotakte van de 18e Zitting
van de Haagse Conferentie, gedateerd 19 oktober 1996, is onder meer neergelegd
een verzoek van de lidstaten van de Conferentie aan de Secretaris-Generaal
om in de periode 1997–2000 wederom een bijeenkomst te organiseren. Of
die bijeenkomst in die periode wordt gehouden dan wel pas in de volgende zittingsperiode,
is in verband met de beperkte financiële middelen van de Conferentie
nog onzeker. Wat wel zeker is, is dat het nog enige jaren zal duren voordat
een beeld zal kunnen worden verkregen van de wijze waarop het verdrag in de
betrekkingen tussen staten van herkomst en staten van opvang die partij zijn,
functioneert en waarop het in de diverse staten – waaronder hopelijk
Nederland – wordt uitgevoerd. Het nut van dergelijke bijeenkomsten is
mede gelegen het feit dat daaraan ook landen deelnemen die bekrachtiging overwegen.
Dank zij de financiële steun van Nederland heeft een aantal niet-lidstaten
van de Conferentie aan het overleg van 1994 kunnen deelnemen.Van de bijeenkomsten van de Haagse Conferentie worden verslagen gepubliceerd
in de Actes et Documents van deze organisatie. De resultaten van de evaluatie
zijn dus voor een ieder kenbaar.Dezelfde leden vragen op welke wijze de Tweede Kamer en alle betrokken
organisaties (al dan niet vergunninghoudend) en organisaties van ouders bij
de evaluatie worden betrokken. Ik verwijs in dit verband naar de door het
verdrag aan de centrale autoriteiten opgelegde taken. Het is de verantwoordelijkheid
van de centrale autoriteit om alles in het werk te stellen om de nakoming
van de doelstellingen van het verdrag te verzekeren. Dat kan niet zonder een
adequaat toezicht op de instellingen en instanties die bij de uitvoering van
het verdrag betrokken zijn. Dat toezicht, dat is ingesteld bij de Wet opneming
buitenlandse pleegkinderen, wordt thans geïntensiveerd door de aan de
vergunninghouders op te leggen verplichting om periodiek een verlenging van
de vergunning aan te vragen. Zie het voorgestelde artikel 16a van de Wet opneming
buitenlandse kinderen ter adoptie. Daarnaast heb ik, mede in verband met de
invoering van het verdrag, aanleiding gevonden de vergunninghouders voor te
stellen hun werkwijze te laten certificeren op basis van de internationaal
erkende ISO 9000 kwaliteitsnormen. Het voldoen aan deze normen betekent een
extra waarborg voor de zorgvuldigheid en de deskundigheid van de vergunninghoudende
organisaties op hun specifieke werkterrein. Dit komt tegemoet aan de ontwikkeling
waarbij een toenemend percentage van de voor adoptie beschikbaar komende kinderen
wat oudere kinderen zijn, hetgeen speciale aandacht vraagt in de fase van
de bemiddeling. Een ander voordeel van het hanteren van de genoemde ISO-norm
is dat deze internationale bekendheid heeft, hetgeen wellicht ook het vertrouwen
van de landen van herkomst in de vergunninghoudende organisaties kan vergroten.Voor een periodiek landelijk onderzoek, als door de leden van de PvdA-fractie voorgestaan, zie ik vooralsnog geen aanleiding. Wel ben
ik bereid om, naar aanleiding van de follow-up van de Haagse Conferentie,
aan de Tweede Kamer verslag te doen van de wijze waarop het verdrag en de uitvoeringsregeling in Nederland functioneren. Een dergelijk verslag
kan echter pas worden uitgebracht nadat het verdrag gedurende enige jaren
van toepassing is geweest. Medegelding van het verdrag voor de Nederlandse Antillen
en ArubaDe leden van de PvdA-fractie vragen of er een verklaring is
voor het feit dat het aantal adopties in de Nederlandse Antillen en Aruba
de laatste jaren, in tegenstelling tot Nederland, toeneemt. Deze vraag is
aan de bevoegde instanties van de beide landen voorgelegd. Een antwoord is
toegezegd maar tot op heden niet ontvangen. Ik hoop de Vaste Commissie daaromtrent
te gelegener tijd te informeren.Dezelfde leden vroegen verder of deze landen dezelfde adoptieprocedure
kennen als Nederland. In de Nederlandse betrekking tot interlandelijke adoptie
getroffen, vergelijkbaar met de Wet opneming buitenlandse pleegkinderen. Er
is dus ook geen stelsel van vergunninghouders. De bekrachtiging van het Verdrag
brengt uiteraard mee dat in de genoemde landen regelgeving tot stand moet
worden gebracht die daarin voorziet. De uitvoeringswet is geen rijkswet en
zal derhalve uitsluitend voor het Koninkrijk in Europa gelden. De Nederlandse
Antillen en Aruba zullen zelf uitvoeringsregelingen tot stand moeten brengen. b. Vragen, meer specifiek betrekking hebbend op de uitvoering
van het verdrag in Nederland De opzet van de uitvoeringswetDe leden van de fractie van de RPF refereren aan de uiteenzetting
van de verhouding tussen de Wet opneming buitenlandse pleegkinderen (straks:
Wet opneming buitenlandse kinderen ter adoptie) en het verdrag, en vragen
waarom de uitvoering van het verdrag niet in zijn geheel binnen de kaders
van de wet opneming buitenlandse kinderen ter adoptie kan worden gebracht.
Volgens het voorstel zullen straks twee wetten van toepassing zijn bij buitenlandse
adoptie, terwijl een verregaande integratie volgens deze leden op zichzelf
heel wel mogelijk zou zijn. Ik wil naar aanleiding hiervan het volgende opmerken.
Het verdrag geeft enerzijds aanleiding tot het treffen van enige wettelijke
voorzieningen ten aanzien van de aanwijzing van een centrale autoriteit en
de procedure bij adoptie van een kind, afkomstig uit een verdragsstaat. Die
voorzieningen zijn specifiek voor het verdrag en kunnen niet gelden in de
verhoudingen met niet-verdragsstaten. Zij kunnen derhalve niet worden geïntegreerd
in de Wet opneming buitenlandse kinderen ter adoptie, die in alle gevallen
van interlandelijke adoptie door in Nederland woonachtige adoptanten geldt.
Daarnaast geeft de invoering van het verdrag in Nederland aanleiding tot het
bijstellen van de bestaande wettelijke regeling op enige punten. Zoals in
de toelichting is uiteengezet, is er aanleiding die wijzigingen van toepassing
te doen zijn ook in gevallen waarin het verdrag niet van toepassing is. In
verband met het vorenstaande is een verdere integratie dan die welke is voorzien,
in de huidige situatie niet mogelijk en ook niet wenselijk. Voor degenen die
met deze regelgeving te maken krijgen, is het niet zonder belang te beseffen
dat er enige verschillen zijn naar gelang men met een verdragsstaat of met
een niet-verdragsstaat te maken heeft.Een tweede vraag van de fractie van RPF betreft de gebruikte
terminologie in het wetsvoorstel. Deze leden menen dat het aanbeveling verdient
in de bepalingen van de wet, die volgen op artikel 2, de term «centrale
autoriteit» te vervangen door «minister van Justitie». Ik
acht dat niet wenselijk.Het verdrag creëert het instituut centrale autoriteit en draagt aan
dat instituut een aantal taken op. Bij vervanging van de term centrale autoriteit door de minister van Justitie zou, ook voor het buitenland,
niet meer steeds duidelijk zijn of de minister van Justitie als centrale autoriteit
optreedt dan wel uit hoofde van zijn verantwoordelijkheid als minister van
Justitie. Voorts is artikel 2, tweede lid, opgenomen in verband met de omstandigheid
dat het verdrag toelaat dat in een verdragsstaat bepaalde taken aan andere
instanties dan de centrale autoriteit worden opgedragen. Dat artikellid stelt
vast dat de in Nederland aangewezen centrale autoriteit alle taken op zich
neemt die het verdrag aan de centrale autoriteit van een verdragsstaat toekent,
behalve voor zover deze taken door de Nederlandse wet aan andere instanties
zijn opgedragen. Aanwijzing centrale autoriteit en machtiging vergunninghoudersHet verheugt mij dat de leden van de PvdA-fractie instemmen
met de aanwijzing van de minister van Justitie als centrale autoriteit. Inderdaad
zal deze een vergunninghoudende organisatie kunnen machtigen om in een bepaalde
staat of een bepaalde regio activiteiten uit te oefenen.Naar aanleiding van de vraag van deze leden, of voor ieder land maar één
vergunninghoudende organisatie mag optreden, wil ik het volgende opmerken.
In het recente verleden zijn de vergunninghoudende organisaties reeds in goed
overleg tot afspraken gekomen met betrekking tot een verdeling van werkgebieden.
Deze afspraken, die op 12 december 1995 zijn vastgelegd in een convenant,
houden in dat – behoudens eerder ontstane situaties waarbij verscheidene
vergunninghouders in eenzelfde land werkzaam waren – er slechts één
vergunninghouder per land werkzaam zal zijn. Slechts ingeval een land uit
zelfstandige federale staten is samengesteld en de toewijzing van kinderen
per deelstaat geschiedt, kunnen verscheidene vergunninghouders in hetzelfde
land werkzaam zijn. Een overzicht van de verdeling van landen en landsdelenper
vergunninghouder is als bijlage 1 aan deze nota gehecht.1Ondergrens voor het aantal bemiddelingen?Ofschoon de leden van de PvdA-fractie het ermee eens zijn dat
geen concrete eis ten aanzien van het jaarlijkse aantal bemiddelingen wordt
gesteld, vragen zij op welk aantal de ondergrens is bepaald, waarbij niet
meer kan worden gesproken van reële toekomstmogelijkheden. Die ondergrens
hangt geheel af van de grootte van de organisatie en daarmee van het aantal
contacten waarover het in het buitenland beschikt. Zijn dat verschillende
contacten, dan kan een terugloop van het aantal kinderen dat via een bepaald
contact voor adoptie beschikbaar komt, worden opgevangen door gebruikmaking
van andere contacten. Kleinere organisaties hebben veelal maar een enkel contact.
Dat zijn echter steeds vrijwilligersorganisaties, die kunnen voortbestaan
ook indien via dat ene contact betrekkelijk weinig kinderen voor adoptie beschikbaar
komen.De ondergrens ligt daar waar de kwaliteit van de bemiddeling in gevaar
komt doordat met die activiteit praktisch geen ervaring wordt opgebouwd. Eenouderadoptie en andere adoptievormenVerscheidene fracties stellen vragen naar aanleiding van artikel 2 van
het verdrag, bepalende dat het verdrag betrekking heeft op adopties door echtgenoten
of door een persoon.Deze vragen houden enerzijds verband met de in het wetsvoorstel houdende
uitvoering van het verdrag voorgestelde handhaving van het echtpaarvereiste
en anderzijds met de vraag of het bij de invoering van de verdragsregeling
mogelijk en wenselijk zou zijn, in Nederland interlandelijke adoptie door
nog anderen dan gehuwden of één persoon toe te staan. Gesteld
wordt onder meer dat het verdrag ruimte biedt voor afspraken tussen
verdragsstaten ten aanzien van de adoptievormen die in hun onderlinge betrekkingen
zullen worden toegestaan.In het licht van het genoemde verdragsartikel is een afzonderlijke behandeling
van deze twee vraagstukken aangewezen.Terecht wijzen de leden van de PvdA-fractie erop dat het verdrag
mede ziet op eenouderadoptie. Het laat dus toe dat een verdragsstaat in deze
adoptievorm voorziet, maar verplicht hem daartoe niet. Wel verplicht het verdrag
tot de erkenning, door de ene verdragsstaat, van een in de betrekkingen tussen
twee andere verdragsstaten tot stand gekomen eenouderadoptie.Dit is, zoals de leden van de fractie van D66 opmerken, een
factor die gewicht in de schaal legt. Zij betekent op zichzelf echter niet
dat een interlandelijke eenouderadoptie in Nederland mogelijk moet zijn.Het verdrag verbiedt een verdragsstaat ook niet om naast de adoptie door
gehuwden of door één persoon nog andere adoptievormen te introduceren.
De leden van de GPV-fractie zeggen dit te betreuren. Ik merk naar
aanleiding hiervan op dat invoering van dergelijke andere adoptievormen in
de praktijk weinig zin heeft indien er geen staat van herkomst is die kinderen
afstaat voor een dergelijke adoptie. Op de vraag van deze leden, welke opvatting
van Nederlandse zijde naar voren is gebracht bij de onderhandelingen over
het verdrag, kan ik antwoorden dat het Nederlandse standpunt is geweest dat
verdragsstaten op dit punt vrij moeten zijn hun eigen regels te stellen. Overigens
moet men zich realiseren dat, indien een dergelijke andere adoptie al tot
stand komt, andere verdragsstaten dan de staat van herkomst en de staat van
opvang niet gehouden zijn de adoptie te erkennen. Dit in antwoord op een desbetreffende
vraag van de leden van de VVD-fractie.De voorgaande overwegingen, tezamen met de uitkomsten van het onderzoek
dat in het kader van de behandeling van de notitie Leefvormen in het familierecht
(Kamerstukken II, 22 700, nr. 22) is uitgevoerd (bijlagen bij de brief
d.d. 4 maart 1997 aan de Voorzitter der Tweede Kamer) hebben mij ervan overtuigd
dat het verantwoord is om de Nederlandse regelgeving thans in dier voege aan
te passen dat de interlandelijke eenouderadoptie in Nederland mogelijk wordt.
Verwezen wordt naar de bij deze nota gevoegde nota van wijziging van het wetsvoorstel
houdende uitvoering van het verdrag. Zoals in mijn voornoemde brief is aangegeven,
ben ik van oordeel dat het in het huidige stadium niet aangewezen is interlandelijke
adoptie door twee personen van hetzelfde geslacht te bevorderen. Anders dan
de leden van de PvdA-fractie suggereren, acht ik het niet gewenst
om de woorden «in beginsel» in de wetstekst in te voegen.De leden van de PvdA-fractie vragen in dit verband nog of op
grond van de Vreemdelingencirculaire (1994, hoofdstuk B3) vluchtelingenkinderen
in beginsel ook geadopteerd kunnen worden door één persoon.
De Wet opneming buitenlandse kinderen ter adoptie, waarnaar hoofdstuk B3 onder
2 van de Vreemdelingencirculaire verwijst, is van toepassing in alle gevallen
waarin de adoptant of adoptanten in Nederland hun gewone verblijfplaats hebben
en het te adopteren kind in het buitenland. De thans voorgestelde openstelling
van de interlandelijke adoptie voor één persoon brengt mee dat
een kind (ongeacht of het de status van vluchteling heeft) in beginsel in
aanmerking kan komen voor adoptie door één persoon in Nederland.
Gaat het om een vluchtelingenkind, dan zal uiterst zorgvuldig moeten worden
onderzocht of het kind werkelijk voor adoptie in aanmerking komt dan wel of
het wellicht weer naar zijn oorspronkelijke familie zou kunnen terugkeren.
Over deze materie is in 1994 in de Haagse Conferentie een Aanbeveling aangenomen.De leden van de GPV-fractie merken in dit verband op dat mogelijke
adoptie door alleenstaanden van buitenlandse kinderen, die op grond van de
Vreemdelingencirculaire anders dan met het oogmerk van adoptie in Nederland
zijn toegelaten, hun ongewenst voorkomt. Zij wensen aanpassing
van de circulaire (hoofdstuk B3, 3. 1) in dier voege dat deze kinderen alleen
bij echtparen kunnen worden geplaatst. Deze leden vragen voorts een nadere
uiteenzetting over het aantal kinderen dat via deze weg alsnog wordt geadopteerd
door Nederlandse echtparen. Zijn ook gevallen bekend waarin adoptie door een
alleenstaande heeft plaatsgevonden? Zo ja, op grond van welke criteria werd
een dergelijke adoptie toegestaan? Ook ik ben van mening dat adoptie van kinderen
die als pleegkind tot Nederland zijn toegelaten, in beginsel niet mogelijk
moet zijn, omdat daarmee de regelgeving op het gebied van interlandelijke
adoptie zou kunnen worden omzeild. Bij nader inzien zie ik echter geen gegronde
reden om op dit gebied een onderscheid te maken tussen de gezinssituatie van
adoptanten enerzijds en de gezinssituatie van mensen die een buitenlands pleegkind
opnemen anderzijds. Naar mijn mening dient het derhalve, conform de huidige
analoge toepassing, ook voor alleenstaanden mogelijk te zijn om een buitenlands
pleegkind, anders dan voor adoptie, op te nemen indien aan de voorwaarden,
neergelegd in hoofdstuk B3 onder 3 van de Vreemdelingencirculaire 1994 is
voldaan.Deze voorwaarden zijn voldoende stringent om de bezwaren van de GPV-fractie
te ondervangen. Overigens is niet mogelijk en ook niet wenselijk op dit punt
een geheel waterdichte regeling te construeren. Er zullen zich namelijk gevallen
blijven voordoen waarin de Nederlandse adoptierechter voor een fait accompli
wordt gesteld. Ik denk aan de situatie waarin het kind in het gezin van opvang
is geïntegreerd en er redelijkerwijs geen sprake meer kan zijn van een
terugkeer van het kind naar zijn land van herkomst. In de praktijk komt het
voor dat in een dergelijke situatie een verzoek om adoptie naar Nederlands
recht aan de rechter wordt voorgelegd, en dat deze de adoptie uitspreekt omdat
hij deze in het belang van het kind acht. Juridisch is dit mogelijk omdat
het kind na verloop van tijd zijn gewone verblijfplaats in Nederland heeft
en men op het tijdstip van het Nederlandse adoptieverzoek niet meer kan spreken
van een interlandelijke adoptie. Mij zijn twee gevallen bekend van een dergelijke
adoptie door een alleenstaande. Betrekkingen tussen Nederland en niet-verdragsstatenDe interpretatie die door de leden van de PvdA-fractie aan
de toelichting wordt gegeven, namelijk dat de regels van het verdrag mede
van toepassing zijn op de adoptie van een kind, afkomstig uit een niet-verdragsstaat,
behoeft enige nuancering. Uiteraard bindt het verdrag uitsluitend staten die
daarbij partij zijn. In de betrekkingen met een niet-verdragsstaat zal Nederland
de voor staten van opvang geldende verdragsnormen kunnen toepassen op het
gedeelte van de adoptieprocedure dat voor zijn verantwoordelijkheid komt.
De niet-verdragsstaat heeft echter de vrijheid om van het verdrag afwijkende
normen en procedures toe te passen. In dat geval is het aan Nederland om te
bepalen of het met die staat betrekkingen wenst te onderhouden. Of dat mogelijk
is, hangt af van de vraag of bij de totstandkoming van een adoptie aan de
vereisten van de Nederlandse wet kan worden voldaan.Zoals uit de toelichting bij de goedkeuringswet blijkt, beantwoorden de
huidige Nederlandse wettelijke regels grotendeels aan de normen die in het
verdrag zijn gesteld ten aanzien van staten van opvang. Dit maakt het mogelijk
deze regels, met enige aanpassingen van ondergeschikte aard, als uitvoeringsregeling
van het verdrag te gebruiken. De voorgestelde aanpassingen lenen zich ertoe
om voortaan eveneens te gelden in de betrekkingen met staten van herkomst
die het verdrag niet, of nog niet hebben bekrachtigd. De leden van de PvdA-fractie vragen of een en ander betekent dat adopties vanuit bepaalde
landen niet (meer) zullen plaatsvinden. Het antwoord luidt dat de voorgestelde
wijzingen niet ertoe leiden dat er voor Nederland minder landen van herkomst
in aanmerking komen dan tevoren. Ik sluit zelfs niet uit dat het mogelijk
zal zijn met verdragsstaten betrekkingen aan te knopen, waarmee
tevoren geen betrekkingen bestonden. Invloed nieuwe regelgeving op het «zelf doen»De leden van de PvdA-fractie vragen zich af of de in te voeren
wijzigingen betekenen dat het voor «zelfdoeners» moeilijker wordt
om ook in niet-verdragsstaten contacten te leggen en te onderhouden. Naar
aanleiding daarvan het volgende.Zoals deze leden zelf opmerken en zoals in de toelichting op de wetsvoorstellen
reeds is aangegeven, is het de bedoeling dat artikel 7a in de Nederlandse
Wet opneming buitenlandse kinderen ter adoptie blijft staan. Dat betekent
dat «zelfdoeners» de ruimte behouden die zij sinds de invoeging
van dat artikel in de wet hadden. Het verheugt mij dat deze leden instemmen
met de handhaving van het artikel. Wel teken ik hierbij aan dat het artikel
na de inwerkingtreding van het verdrag voor Nederland uitsluitend van toepassing
zal zijn in de relaties met niet-verdragsstaten. Het verdrag sluit immers
uit dat adoptanten in de staat van herkomst zelf hun kanalen kiezen, welke
kanalen vervolgens door Nederlandse instanties worden gecontroleerd. De verdragsstaat
van herkomst wijst zelf de met verdragstaken te belasten instanties aan en
oefent over die instanties toezicht uit. Vanuit Nederland zal gebruik moeten
worden gemaakt van de door de verdragsstaat van herkomst aangewezen kanalen.Dezelfde leden vroegen verder of de «zelfdoeners» in verdragsstaten
geen enkele ruimte meer hebben. Ik verwijs in dit verband naar een aantal
uiterst belangrijke bepalingen in het verdrag, waaruit de opvatting van de
verdragsluitende staten over het «zelf doen» blijkt. Artikel 14 bepaalt dat aspirant-adoptanten die hun gewone verblijfplaats
in een verdragsstaat hebben, hun verzoek bij de centrale autoriteit van die
staat moeten indienen. Het is aspirant-adoptanten niet toegestaan zich rechtstreeks
tot de centrale autoriteit of een andere instantie in de staat van herkomst
te wenden. In het toelichtende rapport is opgemerkt dat dit voorschrift mede
verband houdt met de slechte ervaringen, opgedaan bij rechtstreekse contacten
van aspirant-adoptanten in het land van herkomst.De verdere procedure voorafgaand aan de beslissing over de plaatsing van
het kind, is beschreven in de artikelen 15 tot en met 19 en is gebaseerd op
een zeer duidelijke verdeling van taken en verantwoordelijkheden tussen instanties
van de staat van herkomst en die van de staat van opvang. Van belang zijn
in het bijzonder de artikelen 16 en 17, die bij de staat van herkomst de verantwoordelijkheid
leggen voor het onderzoek naar de vraag of het kind voor adoptie in aanmerking
komt, of de vereiste toestemmingen zijn verkregen en of het kind in aanmerking
komt om bij bepaalde adoptanten te worden geplaatst («matching»).
De «matching» wordt verricht door de instanties van de staat van
herkomst. Deze instanties doen een plaatsingsvoorstel, waarmee de instanties
van de staat van opvang akkoord dienen te gaan, evenals uiteraard de aspirant-adoptiefouders.De genoemde artikelen moeten worden gelezen in verband met artikel 29,
dat contacten tussen de aspirant-adoptanten en de ouders of de verzorgers
van het kind verbiedt totdat aan de vereisten van de artikelen 4, onder a
tot en met c, en artikel 5 is voldaan, tenzij dergelijke contacten in overeenstemming
zijn met de voorwaarden die terzake door de bevoegde autoriteit van de staat
van herkomst worden gesteld.Na een uitvoerige discussie over het «zelf doen» is voorts
artikel 22, tweede lid, in het verdrag opgenomen. Een verdragsstaat kan verklaren
dat bepaalde taken van zijn centrale autoriteit worden behartigd door particuliere
instellingen die weliswaar niet over een vergunning behoeven te beschikken,
maar die aan de nodige professionele eisen en eisen van betrouwbaarheid
moeten voldoen. Deze bepaling moet worden gezien als een tegemoetkoming met
name aan de wensen van de Verenigde Staten, waar veel niet aan specifieke
regelingen onderworpen instellingen en advocaten zich toeleggen op adoptiebemiddeling.
In Nederland, waar sinds de inwerkingtreding van de Wet opneming buitenlandse
pleegkinderen een vergunningenstelsel bestaat, waarmee goede ervaringen zijn
opgedaan, is het alternatief van artikel 22 niet aan de orde. Dit mede in
antwoord op de hierop betrekking hebbende vraag van de leden van de CDA-fractie. Naar aanleiding van de vraag van de leden van de fractie
van D66, of naast de Verenigde Staten ook andere verdragsstaten
het voorbehoud van artikel 22, tweede lid, van het verdrag hebben gemaakt,
kan ik mededelen dat dat voorbehoud tot dusver alleen ten behoeve van bepaalde
provincies van Canada is gemaakt. De Verenigde Staten hebben het verdrag nog
niet geratificeerd. Zoals bekend, bestaat de huidige praktijk van het «zelf doen»
vanuit Nederland hierin, dat aspirant-adoptanten, zonder gebruik te maken
van de tussenkomst van een Nederlandse bemiddelingsorganisatie, in het gekozen
land van herkomst contacten leggen met particulieren die een kind willen afstaan
of met kindertehuizen waar kinderen die voor adoptie zijn afgestaan, zijn
opgenomen. Soms wordt daarbij gebruik gemaakt van een bemiddelaar die is gevestigd
in het betrokken land. Het verdrag wil een dergelijke handelwijze voorkomen
mede omdat daarbij contacten met de ouders of de verzorgers van het kind tot
stand kunnen komen voordat de door het verdrag vereiste toetsingen zijn verricht.
Dat de verdragsopstellers zo huiverig zijn geweest om meer ruimte voor het
«zelf doen» te bieden, is begrijpelijk, omdat ongeoorloofde praktijken,
zoals kinderhandel, zich nu juist in het hier beschreven stadium voordoen.Onder de gelding van het verdrag behouden de aspirant-adoptanten in elk
geval in zoverre keuzevrijheid dat zij bepalen bij welke Nederlandse vergunninghouder
zij zich inschrijven, zulks mede in verband met hun voorkeur voor een bepaalde
staat van herkomst. De vergunninghouder zal hen volledig kunnen en moeten
inlichten over de in de gekozen staat van herkomst geldende regels inzake
contacten met aldaar gevestigde personen of instellingen.De leden van de PvdA-fractie vragen verder of zij goed hebben
begrepen dat het de bedoeling is om «zelfdoeners» ook in niet-verdragsstaten
geen enkele ruimte te laten. Ik moge deze leden verwijzen naar hetgeen ik
zoëven over de handhaving van artikel 7a heb gezegd. Naar mijn mening
is er aanleiding om «zelfdoeners» in zoverre ruimte te laten dat
zij de in artikel 7a neergelegde procedure kunnen volgen indien zij zelf in
een niet-verdragsstaat willen onderhandelen over de opneming van een buitenlands
kind ter adoptie. Daarbij moet dan wel worden aangetekend dat naarmate het
verdrag door meer staten zal worden bekrachtigd, die ruimte minder groot zal
worden. De leden van de VVD-fractie memoreren de bij de behandeling
van de wetswijziging van 1995 gevoerde discussie over de «zelfdoeners»
en wijzen erop dat, indien het voor een vergunninghouder niet mogelijk is
de contacten van «zelfdoeners» adequaat te controleren en dit
leidt tot een onvolledige rapportage, de verantwoordelijkheid voor een beslissing
over doorzending van het gezinsrapport ligt bij de minister. Zij vragen om
een overzicht van het aantal «zelfdoeners» in de periode sinds
de inwerkingtreding van de wijziging, met vermelding van de verschillende
soorten gevallen.Sedert de inwerkingtreding van artikel 7a tot eind 1996 is door de vergunninghouders
42 maal gerapporteerd inzake de beoordeling op zuiverheid en zorgvuldigheid
van contacten van zelfdoeners. In een overgrote meerderheid van gevallen (35)
heeft dit geleid tot een positief advies. In 3 gevallen werd ondanks een negatief
advies van de vergunninghouder in positieve zin beslist en in 4 gevallen werd
het negatieve advies gevolgd. Ik wil hierbij aantekenen dat de uitvoering
van het onderzoek naar de betrouwbaarheid van contacten soms,
mede door de opstelling van de aspirant-adoptanten, moeilijk is gebleken waar
het betreft de vergoedingen voor verrichte of te verrichten diensten alsmede
de gegevens betreffende de identiteit en de herkomst van de voor opneming
ter adoptie in aanmerking komende kinderen. Dit betekent dat de advisering
nogal eens plaatsvindt op basis van onvolledige gegevens en dat de verantwoordelijkheid
voor de beslissing derhalve bij het ministerie van Justitie ligt. Tot dusver
was hiervan in 12 gevallen sprake. Ik zie hierin overigens geen aanleiding
tot bijstelling van de criteria die voor de controle zijn vastgesteld. Ook
zie ik – en hiermee reageer ik op het hierover door de vergunninghouders
ingenomen standpunt – geen reden om de vergunninghouders op dit punt
niet langer een taak te geven. Ik acht het wenselijk van hun know-how gebruik
te maken om de regeling met betrekking tot «zelfdoeners» zo goed
mogelijk uit te voeren. Het voorstel tot wijziging van de Rijkswet op het NederlanderschapDe leden van de PvdA-fractie ondersteunen het standpunt dat
ten grondslag ligt aan de voorgestelde wijziging van de Rijkswet op het Nederlanderschap
(24 812 (R 1578)) en dat erop neerkomt dat een in een verdragsstaat uitgesproken
«sterke» adoptie volledig gelijkgesteld wordt met een adoptie
die is uitgesproken door een Nederlandse, een Nederlands-Antilliaanse of een
Arubaanse rechter. Terecht merken zij op dat het verkrijgen van de Nederlandse
nationaliteit van de adoptiefmoeder of -vader hiervan een automatisch gevolg
is. De Nederlandse nationaliteit wordt verkregen op het tijdstip waarop de
buitenlandse gerechtelijke uitspraak in kracht van gewijsde gaat. Dit kan,
afhankelijk van de nationaliteitswet van het land van herkomst, het verlies
van de oorspronkelijke nationaliteit tot gevolg hebben. Een andere consequentie
van deze regeling is, zoals deze leden opmerken, het vervallen van de tot
nog toe gebruikelijke indiening van een nieuw verzoek tot adoptie bij de Nederlandse
rechter, zulks met het oog op de verkrijging van de Nederlandse nationaliteit.
Het doet mij genoegen dat deze leden daar niet negatief tegenover staan. De
tussenperiode – die overigens niet is gerelateerd aan de datum van de
buitenlandse uitspraak, maar aan het tijdstip vanaf hetwelk het kind daadwerkelijk
door de adoptanten wordt verzorgd – is een vacuüm, waarin het kind
niet alle rechten heeft die aan een sterke adoptie verbonden zijn. Deze leden
hebben goed begrepen dat het voorstel betekent dat het kind een volledige
bescherming wordt geboden vanaf het tijdstip waarop het in het land van herkomst
wordt geadopteerd. Hiermee is, naar ik meen, tevens de vraag van de D66-fractie over dit onderwerp beantwoord. Het nieuwe systeem maakt
het niet nodig, de bepalingen over adoptie in het Burgerlijk Wetboek aan te
passen.Aan de wens van de leden van de PvdA-fractie, om ook bij de
omzetting van een «zwakke» in een «sterke» adoptie
te voorzien in de verkrijging van rechtswege van het Nederlanderschap, is
beantwoord door het voorgestelde derde lid van artikel 5 van de Rijkswet op
het Nederlanderschap.Aangezien deze verandering ook van toepassing is bij adoptie in de Nederlandse
Antillen en Aruba, vragen deze leden zich af of hierbij nog sprake zou kunnen
zijn van een risico, zoals dat zich voordeed bij erkenning van kinderen. Naar
ik vermoed, refereren deze leden hier aan de schijnerkenningen.Ik verwijs deze leden naar mijn hiervoor reeds gegeven antwoord op vragen
over misbruik van het instituut adoptie, gesteld door de leden van de CDA-fractie en de RPF-fractie.In dit verband stellen de leden van de CDA-fractie de vraag
of, als het kind geadopteerd wordt na het achttiende jaar – hetgeen
mogelijk is blijkens artikel 3 van het verdrag, de verkrijging van het Nederlanderschap
op dezelfde wijze is geregeld. Ik merk naar aanleiding hiervan op dat de huidige Rijkswet, artikel 5, vereist dat het kind, wil het het Nederlanderschap
verkijgen, ten tijde van de Nederlandse adoptieuitspraak minderjarig is. De
voorgestelde wijziging koppelt de verkrijging van het Nederlanderschap aan
een buitenlandse adoptie-uitspraak. Het systeem van de Rijkswet brengt mee
dat ook in dat geval het vereiste wordt gesteld dat het kind minderjarig is.
Gelet op de in de Wet opneming buitenlandse kinderen ter adoptie neergelegde
leeftijdscriteria voor interlandelijke adoptie – het kind mag bij opneming,
uitzonderingen daargelaten, niet ouder zijn dan zes jaar – is dit adequaat.In de zeer uitzonderlijke situatie dat het kind op het tijdstip van de
buitenlandse adoptie reeds de achttienjarige leeftijd zou hebben bereikt,
kan het door een vereenvoudigde naturalisatieprocedure het Nederlanderschap
verkrijgen.In ditzelfde verband vragen de leden van de GPV-fractie of
aspirant-adoptiefouders of vergunninghouders invloed kunnen uitoefenen op
de plaats waar de adoptie wordt uitgesproken. Is het mogelijk dat aspirant-adoptiefouders
op dit punt strategisch gedrag gaan vertonen om een tweede adoptieprocedure
in Nederland te vermijden? Zoals zoëven reeds naar voren kwam, is de
wijziging van de Rijkswet op het Nederlanderschap bedoeld om, in het geval
dat in de verdragsstaat van herkomst een sterke adoptie wordt verkregen, te
vermijden dat in Nederland opnieuw een procedure moet worden gevoerd, die
in feite uitsluitend ten doel heeft het kind het Nederlanderschap te doen
verkrijgen. Hoe dit in de praktijk zal werken, hangt volledig af van de staat
van herkomst waarmee men te maken heeft.Talrijke staten van herkomst stellen zich op het standpunt dat de overkomst
van het kind naar de staat van opvang pas kan plaatsvinden nadat in de staat
van herkomst een adoptie-uitspraak is verkregen. Het verdrag laat dit onverlet.
In deze situatie hebben de adoptanten in feite geen keuze: zij zijn gedwongen
de adoptieprocedure in het land van herkomst te doorlopen. Sommige andere
staten van herkomst nemen het tegenovergestelde standpunt in, en zijn van
oordeel dat de definitieve adoptie-uitspraak in de staat van opvang moet worden
gegeven na een verzorgingstermijn, waarvan het verloop in hun ogen van belang
is voor de beslissing. Ook hier hebben de adoptanten geen keuze. Ten slotte
is er een derde categorie staten van herkomst, die op dit punt geen voorkeur
hebben.Alleen in dit laatste geval is sprake van een keuze. Ik heb er geen bezwaar
tegen als adoptanten in dit geval, om de woorden van de leden van de GPV-fractie
te gebruiken, een strategische keuze doen, in die zin dat zij de procedure
kiezen die voor hen het eenvoudigst en het minst kostbaar is. De vergunninghouder
zal hen daarbij kunnen adviseren. «Zwakke» en «sterke» adoptieMet de leden van de PvdA-fractie ben ik van mening dat in het
geval van interlandelijke adoptie de «sterke» adoptie, dat wil
zeggen de adoptie waarbij de familierechtelijke betrekkingen met de oorspronkelijke
familie worden verbroken, de voorkeur geniet. Zoals deze leden terecht signaleren,
is in de uitvoeringswet voorzien in de mogelijkheid van omzetting van een
in het land van herkomst tot stand gekomen «zwakke» adoptie in
een «sterke» adoptie, mits daartoe de toestemming van de oorspronkelijke
ouders wordt verkregen.Daarmee is uitvoering gegeven aan het bepaalde in artikel 27 van het verdrag.
Dezelfde leden vragen zich af wat er gebeurt als geen toestemming voor de
omzetting wordt verkregen. Het antwoord is, dat in dat geval niet is voldaan
aan een door het verdrag gestelde voorwaarde voor omzetting. Een aan de Nederlandse
rechter voorgelegd verzoek om omzetting zal dan dus niet kunnen worden ingewilligd.
Dat brengt mee dat het kind in familierechtelijke betrekking tot de oorspronkelijke
ouders blijft staan. Dit kan niet, zoals deze leden veronderstellen,
door de Nederlandse rechter worden doorbroken. Zoals echter in de toelichting
op artikel 17 van het verdrag is aangegeven, is het de bedoeling dat de vergunninghouder
wiens bemiddeling is ingeroepen, in de fase voor de totstandkoming van de
adoptie in het land van herkomst nagaat of de voor omzetting vereiste toestemmingen
kunnen worden verkregen. Daartoe zal de tussenkomst van instanties in het
land van herkomst noodzakelijk zijn. Indien blijkt dat niet het nodige in
het werk is gesteld om vast te stellen of die toestemming er is, kan de Nederlandse
centrale autoriteit weigeren ermee in te stemmen dat de adoptie voortgang
vindt. Door deze benadering wordt voorkomen dat adoptanten pas na de opneming
van een kind in Nederland worden geconfronteerd met het feit dat een in het
land van herkomst verkregen «zwakke» adoptie niet voor omzetting
in aanmerking komt en dat het kind, zoals de leden van de PvdA-fractie het
uitdrukken, familierechtelijke banden met vier ouders heeft.De leden van de CDA-fractie vragen of de procedure voor omzetting
van een «zwakke» in een «sterke» adoptie zou kunnen
worden voorzien van een tijdslimiet. Ofschoon ik met deze leden van oordeel
ben dat alle bij de adoptie betrokken partijen er belang bij hebben dat de
adoptie, als eenmaal daartoe is besloten, zo spoedig mogelijk haar definitieve
vorm krijgt, acht ik het weinig zinvol de procedure aan een tijdslimiet te
binden. Met de verkrijging van de voor omzetting vereiste toestemmingen kan
enige tijd gemoeid zijn. Het zou te betreuren zijn indien alleen wegens overschrijding
van een tijdslimiet de omzetting geen doorgang zou kunnen vinden.De leden van de VVD-fractie refereren aan de toelichting op
artikel 26, waarin wordt ingegaan op de juridische gevolgen van de «zwakke»
adoptie. Zij vragen of, behalve op het punt van de registratie en de verkrijging
van het Nederlanderschap, er nog andere juridische verschillen zijn met de
«sterke» adoptie. Zoals naar aanleiding van andere vragen over
dit onderwerp reeds bleek, is het belangrijkste verschil gelegen in het al
of niet voortbestaan van juridische betrekkingen met de oorspronkelijke familie.
De inhoud van die betrekkingen verschilt naar gelang van het toepasselijke
rechtsstelsel. Zo zijn er verschillen wat betreft de oorspronkelijke verwanten
met wie betrekkingen blijven bestaan.De leden van de RPF-fractie vragen zich af of niet het gevaar
bestaat dat onder «zwakke» adoptie ook het instituut van pleegkinderen
wordt verstaan. Ik kan deze leden antwoorden dat daarvoor niet behoeft te
worden gevreesd. In artikel 26, eerste lid, onder a en b, is bepaald dat de
erkenning van een adoptie die onder toepassing van het verdrag tot stand is
gekomen. in elk geval inhoudt de erkenning van de familierechtelijke betrekkingen
tussen het kind en zijn adoptiefouders en de erkenning van het ouderlijk gezag
van de adoptanten. Beide elementen ontbreken in de relatie tussen pleegouders
en pleegkind. Het bestaan van familierechtelijke betrekkingen impliceert dat
het kind van de adoptanten erft (en omgekeerd), en dat de adoptanten jegens
het kind alimentatieplichtig zijn.Het bestaan van ouderlijk gezag impliceert dat de adoptiefouders zeggenschap
hebben over de opvoeding van het kind en de verplichting hebben het kind alle
nodige zorg te geven. De positie van het kind ten opzichte van de adoptanten
is dus geheel gelijk aan die welke bij een «sterke» adoptie zou
ontstaan.Dezelfde leden vragen of de omzetting niet een vreemde procedure is, die
conflicten met de landen van herkomst in de hand werkt. Het antwoord ligt
besloten in artikel 27. De staat van herkomst heeft de omzetting te accepteren
indien deze aan de door het verdrag gestelde vereisten voldoet. Vervangend geschrift voor de toestemmingDe leden van de RPF-fractie merken op dat voor het geval dat
de toestemming van de ouders niet in een verklaring wordt overgelegd, maar
in een vervangend geschrift, opgesteld door (de autoriteiten van) het land
van herkomst, waarin staat dat de toestemmng is gegeven, in Nederland geen
regel bestaat dat van adoptie wordt afgezien. Deze leden wensen te vernemen
of deze praktijk voldoet, omdat het leggen van contacten met de oorspronkelijke
ouders in beginsel heel wenselijk is, bijvoorbeeld om misbruik te voorkomen.
Met deze leden meen ik dat de toestemmingen een cruciaal element van de adoptieprocedure
vormen. Niet voor niets bevat het verdrag daarover een aantal bepalingen,
die in alle gevallen in acht moeten worden genomen. Verwezen zij naar artikel
4. Het is aan de staat van herkomst om aan die bepalingen invulling te geven
en te bepalen of de toestemming in een bijzonder geval (zoals bijvoorbeeld
het geval van een vondeling) uit een vervangend geschrift kan blijken. Indien
de centrale autoriteit van de staat van opvang van oordeel is dat in een geval
waarin zo'n geschrift voorhanden is, de voorgenomen adoptie toch niet in het
belang van het kind is, kan zij weigeren ermee in te stemmen dat de adoptie
voortgang vindt. Ik meen dat deze regeling adequaat is. Overigens beogen de
in het verdrag gegeven regels misbruik te voorkomen doordat de toestemmingen
niet door de adoptanten zelf of hun bemiddelaar kunnen worden afgedwongen,
maar door de autoriteiten van de staat van herkomst worden geverifieerd en
vastgelegd. Tijdens de eerste Bijzondere Commissie van de Haagse Conferentie
over het verdrag zijn formulieren ontworpen die voor deze vastlegging dienen. Nazorg en vervolgrapportagesHet verheugt mij dat de leden van de PvdA-fractie kunnen instemmen
met de opneming in de Nederlandse wet van de in het verdrag opgelegde verplichtingen
met betrekking tot nazorg en vervolgrapportages. VergunninghoudersDe leden van de PvdA-fractie vragen op basis van welke criteria
en op welke wijze een adoptie-organisatie een vergunning verkrijgt. In dit
verband verwijs ik naar de artikelen 16 en verder en de uitwerking die daaraan
is gegeven in het Besluit Buitenlandse pleegkinderen. De vergunninghouder
moet een rechtspersoon zijn en het bestuur van de vergunninghouder moet zijn
samengesteld uit personen die over de nodige vaardigheden beschikken op juridisch,
financieel en sociaalpsychologisch gebied. Op het tijdstip van de inwerkingtreding
van de Wet opneming buitenlandse pleegkinderen zijn uitsluitend reeds bestaande
organisaties, waarvan de opzet en het functioneren aan de gekozen criteria
konden worden getoetst, als vergunninghouder toegelaten. In de artikelen 20
en verder is voorzien in toezicht over de vergunninghouders, mede aan de hand
van verplicht over te leggen jaarstukken en jaarlijkse controlebezoeken. Inmiddels
heeft zich daarnaast een praktijk ontwikkeld waarbij periodiek, d.w. z. vier
maal per jaar, werkbijeenkomsten plaatsvinden van de vergunninghouders waarbij
vertegenwoordigers van het ministerie van Justitie aanwezig zijn. Tijdens
die bijeenkomsten komen knelpunten in de uitvoering van de wettelijke regelingen,
of eventuele tekortkomingen daarin, aan de orde. Ik beschouw dit periodieke
overleg als een nuttig complement van het formele toezicht.De leden van de PvdA-fractie vinden het juist dat in artikel
16a wordt voorgesteld dat een vergunning slechts voor een beperkte tijdsduur
wordt verleend en dat op de vergunninghouders een nauwlettend toezicht wordt
uitgeoefend. De vraag van deze leden, of bij de verlenging dezelfde criteria
als bij de verlening worden gehanteerd, kan bevestigend worden beantwoord.Op de vraag van deze leden, hoe ik sta tegenover het idee om de vergunninghoudende
organisaties te scheiden van de organisatie van adoptiefouders, wil ik antwoorden
dat tot de voorwaarden voor verlening van een vergunning niet behoort het
zijn van een organisatie van adoptiefouders. Van de vergunninghouder wordt
geëist dat hij in de uitoefening van zijn functie het belang van het
kind voorop stelt. Naar mijn mening behoeft daarmee niet onverenigbaar te
zijn dat hij tegelijkertijd de belangen van een groep adoptiefouders behartigt.De leden van de GPV-fractie vragen waarom een vergunning telkens
voor vijf jaar kan worden verlengd. Biedt een dergelijke termijn voldoende
waarborgen voor een zorgvuldige en frequente toetsing van het gehele functioneren
van de vergunninghouder? Naar aanleiding van de vragen van de PvdA-fractie
ben ik reeds ingegaan op de criteria die voor de verlening en de verlenging
van de vergunning gelden. Ik ben vooralsnog van oordeel dat het huidige toezicht,
gecombineerd met het periodieke overleg een afdoende controle-instrument vormt.
Ik merk daarbij op dat een vergunning ook tussentijds kan worden ingetrokken.
Daartoe is niet vereist dat de periode van vijf jaar waarvoor zij is verleend,
is verstreken.Aan het slot van deze beschouwingen over de taak van de vergunninghouders
merk ik nogmaals op dat het in de bedoeling ligt dat de werkzaamheden van
de vergunninghouders worden gecertificeerd op basis van de ISO 9000 kwaliteitsnormen.
Een en ander zal in overleg met de vergunninghouders zelf geschieden. BeginseltoestemmingMet betrekking tot de beginseltoestemming vragen de leden van de GPV-fractie waarom het verzoek tot verlenging van de geldigheidsduur
daarvan twaalf weken voor het verstrijen van de geldigheidsduur moet worden
ingediend. Die termijn is noodzakelijk in verband met het gezinsonderzoek
dat in verband met de verlenging moet worden ingesteld en het eventuele aanvullende
onderzoek dat in een twijfelgeval door het ministerie wordt verricht. Een
periode van acht weken is onvoldoende om te garanderen dat de beslissing inzake
verlenging wordt gegeven voordat de eerdere beginseltoestemming verstrijkt. c. Vragen, verband houdend met de huidige gang van zaken
op het gebied van interlandelijke adoptie ProbleemkinderenDe leden van de PvdA-fractie merken op dat uit onderzoek blijkt
dat een kwart van de kinderen buitenproportionele opvoedingsproblemen heeft.
Zij noemen in dit verband een door Verhulst en Versluis-Bieman in 1989 en
1994 gedaan onderzoek en menen dat met de resultaten van dat onderzoek voorzichtig
moet worden omgegaan. Toch willen zij van de regering weten of zij de indruk
heeft dat zorgvuldige procedures, voorzorg, matching en met name adequate
nazorg iets zouden kunnen verbeteren aan deze situatie, vooral in het belang
van het kind. Ik onderschrijf geheel dat zorgvuldige procedures, zowel bij
de voorbereiding van de adoptie als daarna, de kans op welslagen van de adoptie
vergroot. Ook onderschrijf ik dat met de uitkomsten van wetenschappelijk onderzoek
als het genoemde, voorzichtig moet worden omgegaan. Immers, dat onderzoek
heeft betrekking op adopties die voor de inwerkingtreding van de Wet opneming
buitenlandse pleegkinderen hebben plaatsgevonden. Bij deze wet werd onder
meer verplichte voorlichting aan aspirantadoptiefouders geregeld. Verder werd
aan de vergunninghouders mede de taak opgelegd om zo nodig na de opneming
van het kind begeleiding te geven. Met betrekking tot nazorg
is in de periode 1990–1993 door het ministerie van Justitie een experiment
bekostigd, gericht op het verkrijgen van inzicht in de bruikbaarheid van de
door instellingen voor therapeutische gezinsverpleging gehanteerde methodieken
bij vroegdiagnostiek betreffende de hechting tussen adoptiefkind en -ouders
kort na de plaatsing, en bij behandeling in geval van optredende gezinsproblematiek.
De uitkomsten van dit experiment waren zeer bemoedigend en hebben het nut
aangetoond van een rol van deze instellingen bij de nazorg. Momenteel voert
het ministerie van Justitie overleg met de directeuren van de genoemde stichtingen
en de stichting Werkverband Adoptie Nazorg (WAN).Namens het ministerie is erop aangedrongen dat landelijk uitvoering wordt
gegeven aan de hiervoor genoemde methodieken.In de provincie Zuid-Holland wordt in één district het door
het ministerie van Welzijn, Volksgezondheid en Sport verstrekte intensiveringsgeld
onder meer aangewend voor hulp bij plaatsing van buitenlandse adoptiefkinderen.
In de andere provincies is hiervoor (nog) geen geld beschikbaar gesteld.Uit het hiervoor genoemde overleg is verder voortgekomen een voorstel
inzake de opzet en uitvoering van een landelijk gespreide adoptie-nazorgvoorziening.
Dit voorstel is, behalve aan mij, ook aan mijn ambtgenoot van VWS gedaan en
is in afschrift aan alle fracties van de Tweede Kamer toegezonden.Ik zal mij over dit voorstel beraden.In dit verband vroegen de leden van de PvdA-fractie of de regering
bereid is een onafhankelijk, landelijk onderzoek te laten uitvoeren, zowel
onder de adoptiefouders als onder de adoptiefkinderen. Hiervoor, naar aanleiding
van vragen over de evaluatie van het verdrag, gaf ik reeds aan dat ik bereid
ben aan de Tweede Kamer te zijner tijd verslag uit te brengen over het functioneren
van het verdrag. Het komt mij zinvol voor indien in dat verslag ook informatie
wordt opgenomen over probleemkinderen en de aandacht die daaraan wordt besteed.
Het spreekt vanzelf dat die informatie op objectief vastgestelde gegevens
zal moeten worden gebaseerd. AdoptieverlofDe leden van de PvdA-fractie vroegen hoever de regering is
met de uitvoering van de motie inzake adoptieverlof.Naar aanleiding van die vraag moge ik verwijzen naar de brief van de minister
van Sociale Zaken en Werkgelegenheid aan de Tweede Kamer der Staten-Generaal
van 29 april 1997 (24 332, nr. 11) inzake de «Combineerbaarheid
van betaalde arbeid met andere verantwoordelijkheden». In die brief
is onder meer medegedeeld dat de motie over adoptieverlof (Tweede Kamer 1995–96,
24 332, nr. 7) zal worden uitgevoerd. Concreet betekent dit dat het kabinet
overweegt een hechtingsverlof van maximaal vier weken toe te kennen aan één
van de adoptiefouders (Tweede Kamer, 1996–1997, 24 332, nr. 11,
blz. 6). Statistische gegevensDe leden van de PvdA-fractie constateren dat het aantal interlandelijke
adopties de laatste jaren terugloopt.Kan de regering bevestigen dat de afgelopen jaren een aantal landen, zoals
Korea, de grenzen heeft gesloten voor adoptie?Kan zij bevestigen dat meer kinderen dan voorheen groepsgewijs worden
geadopteerd? Wat zijn hiervan de gevolgen? Komen in het algemeen kinderen
met meer problemen voor adoptie in Nederland in aanmerking, zoals door de
media wordt gesuggereerd? Inderdaad is het aantal kinderen dat in Nederland ter adoptie werd opgenomen
in 1993 en 1994 enigszins teruggelopen.In 1995 nam het aantal echter toe tot boven het niveau van 1992, namelijk
661 kinderen. Die stijging heeft zich in 1996 voortgezet. Het aantal voor
dat jaar bedroeg 704. Een statistisch overzicht over de jaren 1993–1996
is als bijlage 2 bij deze nota gevoegd1.Voor zover mij bekend, zijn er geen landen van herkomst die hun grenzen
definitief voor interlandelijke adoptie hebben gesloten. Wel is het voorgekomen
dat landen de toewijzing van kinderen voor enige tijd opschortten. Bovendien
hebben enige landen, waaronder Zuid-Korea, India en Sri Lanka, een programma
gestart om binnenlandse adoptie te bevorderen. Ten aanzien van Zuid-Korea
kan worden gemeld dat het aantal uit dat land in Nederland geplaatste kinderen
thans weer toeneemt. Daarentegen heeft het binnenlandse adoptieprogramma in
India en Sri Lanka geresulteerd in een belangrijke daling van het aantal kinderen
dat voor interlandelijke adoptie beschikbaar komt. In het licht van het subsidiariteitsbeginsel
valt deze ontwikkeling alleen maar toe te juichen. Daarbij moet echter wel
worden aangetekend dat voor interlandelijke adoptie in toenemende mate kinderen
beschikbaar komen die in eigen land kennelijk niet plaatsbaar zijn, zoals
kinderen met een aandoening of een geestelijke handicap, oudere kinderen en
groepjes kinderen uit eenzelfde gezin. Het risico van mislukken van de plaatsing
bij deze categorie kinderen is groter dan bij plaatsing op heel jonge leeftijd.
Ik moge hierbij echter wel opmerken dat in het reeds genoemde onderzoek van
Verhulst en Versluis-den Bieman is vastgesteld dat niet uitsluitend de leeftijd
van het kind bij zijn plaatsing bepalend is voor de kans van welslagen van
de plaatsing, doch ook de mate waarin het negatieve ervaringen heeft opgedaan
in zijn eerste levensfase. Adoptie via InternetHet zal de leden van de PvdA-fractie niet verwonderen dat ik
zeer gereserveerd sta tegenover adoptie-aanbiedingen op Internet. Zoals in
de toelichting op het verdrag een en andermaal naar voren komt, vindt de matching
plaats door de op grond van het verdrag aangewezen instanties van het land
van herkomst. De matching resulteert in een plaatsingsvoorstel dat aan de
adoptanten en aan de bevoegde instanties van het land van opvang wordt voorgelegd.
De adoptie kan geen doorgang vinden indien de instanties van beide betrokken
landen niet overtuigd zijn dat zij in het belang van het kind is. Ook de procedure
die wordt gevolgd in de betrekkingen met niet-verdragslanden is naar mijn
mening niet goed te verenigen met aanbiedingen c.q. onderhandelingen op Internet.
De Nederlandse wet legt ten aanzien van de zorgvuldigheid van de matching
een zekere verantwoordelijkheid bij de vergunninghouder. Hij is enerzijds
bekend met de omstandigheden en de wensen van de adoptanten. Anderzijds heeft
hij ervaring opgedaan in het land van herkomst en kan hij beoordelen of een
door de instanties van dat land gedaan plaatsingsvoorstel verantwoord is.
Het commercialiseren van adoptie via Internet zou deze afweging op een gevaarlijke
manier doorkruisen. Hetzelfde geldt ook voor de «zelfdoeners».
Het door de Nederlandse wet voorgeschreven onderzoek naar de contacten van
deze adoptanten in het buitenland beoogt mede vast te stellen dat er een zorgvuldige
matching zal plaatsvinden. Daarvan is geen sprake indien de adoptanten in
de gelegenheid worden gesteld om via Internet over de plaatsing van een kind
te beslissen. Duur van de procedure ter verlening van een beginseltoestemmingDe leden van de PvdA-fractie vragen voorts of, en zo ja welke,
verbeteringen zijn of worden aangebracht naar aanleiding van een klacht bij de Nationale Ombudsman over de lange gemiddelde duur (tweeënhalf
jaar) voordat een beslissing over de beginseltoestemming rond is. Hoe lang
duurt het gemiddeld voordat de gehele adoptieprocedure is afgerond?Naar aanleiding van deze klacht is aan de Nationale Ombudsman toegezegd
dat de werkwijze bij de behandeling van dossiers inzake aanvragen van een
beginseltoestemming op verschillende punten zal worden aangepast. In het bijzonder
zal de tijd, benodigd voor de planning van de voorlichtingsbijeenkomsten en
de planning van het gezinsonderzoek door de raad voor de kinderbescherming,
worden bekort. Het resultaat van deze operatie zal zijn dat de voorlichtingsfase
ongeveer tien maanden zal duren en het gezinsonderzoek ongeveer drie maanden.
De afgifte van beginseltoestemmingen zal – na het verstrijken van een
overgangsperiode waarin de achterstanden worden weggewerkt – onder alle
omstandigheden binnen veertien maanden plaatsvinden. Dit betekent dat de afgifte
niet langer wordt getemporiseerd. Hoeveel tijd er na de verlening van de beginseltoestemming
verstrijkt totdat een kind in het gezin kan worden opgenomen, hangt af van
een aantal factoren, waaronder in het bijzonder de voorkeur van de adoptanten.
Een afschrift van mijn brief aan de Nationale Ombudsman is als bijlage 3 bij
deze nota gevoegd.1LeeftijdsgrenzenDe leden van de PvdA-fractie merken op dat in het verdrag geen
leeftijdsgrens voor aspirant-adoptiefouders is vastgelegd. Ook in het in behandeling
zijnde wetsvoorstel herziening afstammingsrecht en adoptie is de leeftijdsgrens
geschrapt. Zij vragen waarom in de wijziging van de Wet opneming buitenlandse
kinderen ter adoptie de leeftijdsgrens voor aspirant-adoptiefouders en het
maximum leeftijdsverschil is gehandhaafd.Het verdrag laat de bepaling van leeftijdsgrenzen aan de individuele verdragsstaten
over. In de praktijk zal een interlandelijke adoptie onder het verdrag dus
alleen dan tot stand komen als de beide betrokken staten het over de leeftijden
c.q. de leeftijdsverschillen eens zijn. Bij de totstandkoming van de Wet Buitenlande
Pleegknderen is uitvoerig gediscussieerd over de in de wet op te nemen leeftijdscriteria.
Gezocht is naar criteria die zo veel mogelijk in overeenstemming zijn met
de leeftijdsopbouw van gezinnen met eigen kinderen en die ook overigens het
succes van de plaatsing zo goed mogelijk waarborgen. Zo is, wat de maximumleeftijd
van het kind betreft, aansluiting gezocht bij de leeftijd waarop kinderen
leerplichtig worden. Gelet op minder gunstige ervaringen die in andere landen
zijn opgedaan met de adoptie van oudere kinderen, meen ik dat er reden is
die leeftijd als norm aan te houden. In de Richtlijnen Opneming buitenlandse
pleegkinderen, laatstelijk vastgesteld op 20 februari 1995, Stcrt 1995, 39,
zijn beleidsnormen opgenomen voor de behandeling van bijzondere gevallen.
Ik zie voorshands geen aanleiding om deze criteria te herzien, omdat zij de
kans van slagen van de adoptie vergroten. Ik wil hierbij nog eens benadrukken
dat een interlandelijke adoptie zeer bijzondere eisen aan de adoptanten stelt,
die het hanteren van stringente leeftijdscriteria rechtvaardigen.Naar aanleiding van de desbetreffende vraag van de leden van de PvdA-fractie merk ik op dat ten aanzien van de plaatsing van kinderen
vanuit Nederland in het buitenland geen regels zijn gesteld. In de zeldzame
gevallen waarin in Nederland kinderen voor adoptie beschikbaar komen, gaat
het om zeer jonge kinderen. KlachtenregelingNaar aanleiding van de vraag van de leden van de PvdA-fractie
naar de regeling voor klachten over het functioneren van vergunninghouders, merk ik op dat er geen wettelijk vastgelegde regeling bestaat. Nadat
dit onderwerp bij de behandeling van het wetsvoorstel houdende wijziging van
de Wet opneming buitenlandse pleegkinderen in 1995 ter sprake is gekomen,
hebben de vergunninghouders elk voorzien in een eigen klachtenregeling en
hebben zij elk een onafhankelijke klachtencommissie benoemd. Deze behandelt
klachten inzake bejegening op dezelfde wijze als op het gebied van jeugdhulpverlening
pleegt te worden gedaan. Daarnaast hebben de vergunninghouders voorzien in
een beroepsregeling; zij hebben een gezamenlijke beroepscommissie ingesteld,
waarvan de leden geen band hebben met een vergunninghouder. De beroepscommissie
behandelt klachten inzake de (procedure van) bemiddeling, alsmede de weigering
om te bemiddelen.Bij de grootste vergunninghouder, de Vereniging Wereldkinderen, bestaat
de klachtenregeling sinds maart 1996. Klachten worden daar voor het merendeel
binnen de administratieve organisatie door de naast hogere medewerker of de
chef afgehandeld. Sinds de inwerkingtreding van die regeling is een vijftal
klachten bij de klachtencommissie van de vereniging terechtgekomen. Van deze
klachten zijn er twee gegrond bevonden. De overige vergunninghouders hebben
pas recent een klachtenregeling tot stand gebracht en hebben daarmee nog geen
ervaring opgedaan.Gelet op het bestaan van de hier beschreven voorzieningen, zie ik geen
aanleiding om een en ander wettelijk vast te leggen. Overleg met vergunninghouders over gedelegeerde regelgeving
en kostenaspectenDe leden van de PvdA-fractie vroegen hoe het staat met het
overleg met de vergunninghoudende instellingen over normering van de bedragen
voor bepaalde vormen van dienstverlening, waaronder het onderzoek ex artikel
7a van de Wet opneming buitenlandse pleegkinderen. De leden van de fractie
van D66 refereerden in dit verband aan de tijdens de behandeling
van wetsvoorstel 23 137 gedane toezegging, dat gerapporteerd zou worden
over het overleg met de vergunninghouders over de gedelegeerde regelgeving
en de invulling daarvan.Wat het eerste punt betreft, kan ik mededelen dat in overleg met de vergunninghouders
na de inwerkingtreding van de wijziging van de Wet opneming buitenlandse pleegkinderen
op 31 mei 1995 een normbedrag ad f 1500,–, is bepaald voor de dienstverlening
uit hoofde van artikel 7a. Dit normbedrag is opgenomen in een protocol dat
is gepubliceerd in Staatscourant 95/189 d.d. 29 september 1995. Voor het overige
is normering van kosten dienstverlening niet wel mogelijk. De vergunninghoudende
organisaties verschillen naar aard en opzet, terwijl de kosten van bemiddeling
bovendien sterk variëren naar land van herkomst.Wat het tweede punt betreft, merk ik op dat de algemene maatregel van
bestuur ter uitvoering van artikel 7a en het zoëven reeds genoemde protocol
mede in overleg met de vergunninghouders zijn opgesteld. Beoogd is in het
protocol de rechten en verplichtingen van alle bij de controle van buitenlandse
contacten van zelfdoeners betrokken partijen te beschrijven. Het betreft de
rechten en verplichtingen van de vergunninghouders, van het ministerie van
Justitie en van de aspirant-adoptanten zelf. Mijn indruk is dat het protocol
veel onduidelijkheid heeft weggenomen.Meer in het algemeen wensten de leden van de fractie van D66te
vernemen of invoering van het wetsvoorstel en het verdrag invloed heeft op
de kosten van interlandelijke adoptie. Zij waren van mening dat adoptie nu
reeds een dure aangelegenheid is en vroegen naar een reactie op de suggestie
van de Vereniging Wereldkinderen om adoptiekosten te subsidiëren.De werkzaamheden van de vergunninghouders in het kader van de uitvoering
van het verdrag zijn nauwelijks anders van inhoud dan hun werkzaamheden onder
de huidige Nederlandse regelgeving. Ik verwacht dan ook niet dat de invoering
van het verdrag invloed zal hebben op de hoogte van de kosten. Met betrekking
tot het idee van een subsidie, merk ik het volgende op. Mij is bekend dat
een systeem van subsidiëring binnen Europa slechts in de Skandinavische
landen bestaat. Mij is echter ook bekend dat deze landen overwegen dat systeem
weer af te schaffen omdat de kosten ervan zeer hoog oplopen. Ik teken hierbij
nog aan dat de in Nederland voorgeschreven verplichte voorlichting voor aspirant-adoptanten,
behoudens een eigen bijdrage, door het ministerie van Justitie wordt gesubsidieerd.
De kosten van het gezinsonderzoek door de raad van de kinderbescherming komen
geheel voor rekening van dat ministerie. Daarnaast bestaat de mogelijkheid
van aftrek van bepaalde aan de adoptie verbonden kosten voor de inkomstenbelasting.
Het betreft de kosten van de eigen bijdrage voor de verplichte voorlichting
en de kosten van reis en verblijf in het land van herkomst, alsmede de in
dat land en in Nederland te betalen kosten van de adoptieprocedure. Sinds
kort komt ook een vast bedrag aan kosten van de tussenkomst van de vergunninghouder
voor aftrek in aanmerking. Naar het mij voorkomt, zijn de aldus geboden tegemoetkomingen
afdoende. II. ARTIKELEN Artikel 2Aan de leden van de D66-fractie kan ik bevestigen dat over
de delegatie van taken aan overheidsinstanties of aan vergunninghoudende instellingen,
als voorzien in artikel 2, tweede lid, van wetsvoorstel 24 811, overleg
is gepleegd met de vergunninghouders. Blijkens hun advies, dat bij de afdeling
Wetgevingsdocumentatie van de Tweede Kamer ter inzage is gelegd, kunnen zij
met de taakverdeling instemmen. Artikel 4Op de vraag van dezelfde leden, voor welke periode de machtiging om in
een andere staat die partij bij het verdrag is, op te treden, kan worden geantwoord
dat die machtiging wordt geacht voor de duur van de vergunning te zijn verleend,
tenzij de andere betrokken staat de machtiging voor een kortere periode mocht
hebben verleend. In de praktijk hebben de vergunninghouders zich elk gespecialiseerd
in het verrichten van activiteiten in specifieke landen. Ik meen dat dat een
goede zaak is. Mocht er onverhoopt aanleiding zijn om een aan een bepaalde
organisatie gegeven machtiging te heroverwegen, dan zal dat mogelijk zijn
bij de aanvraag van een verlenging van de vergunning of in de procedure tot
intrekking van de vergunning. Artikel 6Naar aanleiding van de vraag van de leden van de D66-fractie,
waarom in artikel 6 niet uitdrukkelijk is verwezen naar artikel 5, vijfde,
zesde en zevende lid van de Wet opneming buitenlandse pleegkinderen, merk
ik op dat de artikelen 1 tot en met 13 van het wetsvoorstel uitvoering geven
aan de verdragsbepalingen en derhalve van toepassing zijn in gevallen van
interlandelijke adoptie van kinderen, afkomstig uit een verdragsstaat door
in Nederland wonende adoptanten, dan wel van kinderen afkomstig uit Nederland
door in een andere verdragsstaat wonende adoptanten. Artikel 15 van het verdrag
spreekt van een rapport dat betrekking heeft op de aspirantadoptiefouders.
Dat rapport behelst niet alleen het gezinsrapport waarop artikel
5, vijfde, zesde en zevende lid van de Wet opneming buitenlandse kinderen
ter adoptie betrekking heeft.Zoals in de toelichting is aangegeven, betreft het een compleet dossier
over de adoptanten, aan de hand waarvan de matching kan plaatsvinden. Om die
reden is een verwijzing naar de genoemde Nederlandse wettelijke bepalingen
hier niet op haar plaats. Artikel 14, onderdelen A tot en met EOp de vraag van de leden van de fractie van D66 over de consequentie
van het nieuwe wettelijke stelsel, dat niet in alle gevallen een adoptie-uitspraak
van de Nederlandse rechter behoeft te worden verkregen, is reeds ingegaan
bij de bespreking van de vragen over de voorgestelde wijziging van de Rijkswet
op het Nederlanderschap. Artikel 16a Wet opneming buitenlandse kinderen ter adoptieDe leden van de D66-fractie vragen waarom bij het verlenen
van een vergunning is gekozen voor een periode van drie jaar. De reden daarvoor
is gelegen in de mogelijkheid om een aan het eind van die periode van drie
jaar ingediend verzoek tot verlenging niet in te willigen indien blijkt dat
de vergunninghouder in die periode niet naar behoren heeft gefunctioneerd.
Is er op grond van gunstige ervaringen in de eerste periode aanleiding om
de vergunning te verlengen, dan acht ik het niet bezwaarlijk dat dat telkens
voor een periode voor vijf jaar geschiedt. Ik verwijs in dit verband naar
mijn antwoord op vragen van de fractie van de GPV.Over de controle op de werkzaamheden van de vergunninghouders is reeds
het een en ander gezegd naar aanleiding van vragen van de fractie van de PvdA
Ik memoreer dat dat toezicht op verschillende manieren plaatsvindt, nl. door
de dagelijkse gang van zaken van tijd tot tijd te inspecteren, door de jaarlijkse
wettelijke controle van de balans en de rekening van baten en lasten, en door
het, voorafgaand aan de verlenging van de geldigheidsduur van de vergunning,
te verrichten onderzoek naar het functioneren van de vergunninghouder.De kostenontwikkeling bij de vergunninghouder wordt bezien in het licht
van de in de wet opgenomen bepaling dat er geen winstoogmerk mag zijn. Daarnaast
verbiedt artikel 20, derde lid, van de wet de vergunninghouder om onevenredig
hoge vergoedingen te betalen voor diensten die hem verleend zijn.Het toezicht op de naleving van die bepalingen vindt plaats door controle
van de rekening van baten en lasten. Artikel 17a Wet opneming buitenlandse kinderen ter adoptieDe leden van de fractie van D66 vroegen ten slotte wat de rol
is van de vergunninghouder wanneer zich een situatie als genoemd in artikel
21 van het verdrag voordoet. Ik verwijs naar aanleiding van die vraag in de
eerste plaats naar de bepaling van het eerste lid, onder g, van artikel 17a,
dat de vergunninghouder verplicht de aspirant-adoptiefouders of de adoptiefouders
begeleiding te geven nadat het kind is opgenomen. Blijkt hem in de periode
na de opneming dat het kind niet in het gezin van de adoptanten kan worden
gehandhaafd, dan mag van hem worden verwacht dat hij de tot het nemen van
maatregelen bevoegde instanties inschakelt. Zie in dit verband artikel 10
van de wet, dat voorziet in de voorlopige voogdij over het kind, uit te oefenen
door een voogdij-instelling. Aangezien artikel 21 van het verdrag niet alleen
voorziet in maatregelen door instanties van de staat van opvang, maar ook
in een consultatie van de centrale autoriteit van de staat van herkomst in
verband met een eventuele nieuwe adoptie, ligt het voor de hand dat de vergunninghouder
tegelijkertijd contact opneemt met de Nederlandse centrale autoriteit.
Deze centrale autoriteit beschikt immers over de gegevens van alle over een
beginseltoestemming beschikkende aspirant-adoptanten, en kan in overleg met
de vergunninghouder en andere betrokken Nederlandse instanties een voorstel
voor een nieuwe adoptie of voor een andere vorm van opvang van het kind aan
de centrale autoriteit van de staat van herkomst voorleggen.Naar ik hoop, heb ik de in het verslag gestelde vragen hiermee naar genoegen
beantwoord. De Staatssecretaris van Justitie,E. M. A. Schmitz XNoot1Ter inzage gelegd bij de afdeling Parlementaire Documentatie.XNoot1Ter inzage gelegd bij de afdeling Parlementaire Documentatie.XNoot1Ter inzage gelegd bij de afdeling Parlementaire Documentatie. 
 
 Naar boven

 

Directe linkKopieer de link naar uw clipboard 

https://zoek.officielebekendmakingen.nl/kst-24810-6.html

Sluit modaal

 

Disclaimer
De hier aangeboden pdf-bestanden van het Staatsblad, Staatscourant, Tractatenblad, provinciaal blad, gemeenteblad, waterschapsblad en blad gemeenschappelijke regeling vormen de formele bekendmakingen in de zin van de Bekendmakingswet en de Rijkswet goedkeuring en bekendmaking verdragen voor zover ze na 1 juli 2009 zijn uitgegeven. Voor pdf-publicaties van vóór deze datum geldt dat alleen de in papieren vorm uitgegeven bladen formele status hebben; de hier aangeboden elektronische versies daarvan worden bij wijze van service aangeboden.

 

Over deze website
Contact
English
Help
Zoeken

Informatie hergebruiken
Privacy en cookies
Toegankelijkheid
Sitemap
Kwetsbaarheid melden

Open data
Linked Data Overheid
PUC Open Data

MijnOverheid.nl
Rijksoverheid.nl
Ondernemersplein.nl
Werkenbijdeoverheid.nl