Armoedebestrijding: de financiële ondersteuning; Lijst van vragen en antwoorden
Staten-Generaal — Kamerstuk 
Datum: 2014-07-07 00:00:00.000000
Rechtsgebied: Wetgeving


(function (window, document, dataLayerName, id) {
 window[dataLayerName] = window[dataLayerName] || [], window[dataLayerName].push({ start: (new Date).getTime(), event: "stg.start" }); var scripts = document.getElementsByTagName('script')[0], tags = document.createElement('script');
 function stgCreateCookie(a, b, c) { var d = ""; if (c) { var e = new Date; e.setTime(e.getTime() + 24 * c * 60 * 60 * 1e3), d = "; expires=" + e.toUTCString() } document.cookie = a + "=" + b + d + "; path=/; Secure" }
 var isStgDebug = (window.location.href.match("stg_debug") || document.cookie.match("stg_debug")) && !window.location.href.match("stg_disable_debug"); stgCreateCookie("stg_debug", isStgDebug ? 1 : "", isStgDebug ? 14 : -1);
 var qP = []; dataLayerName !== "dataLayer" && qP.push("data_layer_name=" + dataLayerName), qP.push("use_secure_cookies"), isStgDebug && qP.push("stg_debug"); var qPString = qP.length > 0 ? ("?" + qP.join("&")) : "";
 tags.async = !0, tags.src = "https://koop.piwik.pro/containers/" + id + ".js" + qPString, scripts.parentNode.insertBefore(tags, scripts);
 !function (a, n, i) { a[n] = a[n] || {}; for (var c = 0; c < i.length; c++)!function (i) { a[n][i] = a[n][i] || {}, a[n][i].api = a[n][i].api || function () { var a = [].slice.call(arguments, 0); "string" == typeof a[0] && window[dataLayerName].push({ event: n + "." + i + ":" + a[0], parameters: [].slice.call(arguments, 1) }) } }(i[c]) }(window, "ppms", ["tm", "cm"]);
 })(window, document, 'dataLayer', 'f8b9eee5-8d9c-4ea1-abd5-83e174f29813');
 
 
 
Direct naar content
Navigatie
Contextinformatie
Publicatie
Acties
Inhoudsopgave
Gerelateerde informatie

Menu

U bent nu hier: 
Publicaties
Officiële publicaties

Inloggen

Primaire navigatie

Andere sites binnen Overheid.nl
Home
Uitgebreid zoeken
Mijn abonnementen
Help

Andere sites binnen Overheid.nl

Berichten over uw Buurt
Zoals vergunningen, bouwplannen en lokale regelgeving.

Rondom uw woonadres
Rondom een zelfgekozen adres

Dienstverlening
Zoals belastingen, uitkeringen en subsidies.

Naar dienstverlening

Beleid & regelgeving
Officiële publicaties van de overheid.

Naar beleid & regelgeving

Contactgegevens overheden
Adressen en contactpersonen van overheidsorganisaties.

Naar overheidsorganisaties

 
 
 
U bent hier:

Home

Kamerstuk 28785, nr. 3

 
 
 

Kamerstuk

Datum publicatie
Organisatie
Vergaderjaar
Dossier- en ondernummer

13-03-2003

Tweede Kamer der Staten-Generaal

2002-2003

28785 nr. 3

 

 

 
 
 Toon meer van: Inhoudsopgave
 
 

 
 AanhefLichaamOndertekeningLichaam1234567891011121314151617181920212223242526272829
 

 
 
 Toon meer van: Extra informatie
 
 

 
 

Informatie over publicatie

 

 

 
 Toon meer van: Gerelateerd
 
 

 
 Publicaties in kamerdossier

Kamerdossier 28785Toon alle publicaties in het hoofddossier

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Publicaties referendum

 

 

 

 

 

Authentieke versie (PDF)
bestandsgrootte: 45 Kb

Informatie

Gerelateerd

Printen

Delen

 
 
 
28 785Armoedebestrijding: de financiële ondersteuningnr. 3LIJST VAN VRAGEN EN ANTWOORDENVastgesteld 10 maart 2003De Commissie voor de Rijksuitgaven heeft1
over het rapport van de Algemene Rekenkamer «Armoedebestrijding: de
financiële ondersteuning» (kamerstuk 28 785, nrs. 1–2)
de navolgende vragen aan de Algemene Rekenkamer ter beantwoording voorgelegd.
De vragen, alsmede de daarop op 10 maart 2003 gegeven antwoorden, zijn hieronder
afgedrukt.De fungerend voorzitter van de commissie,AtsmaDe griffier voor deze lijst,Nava1Kan de Algemene Rekenkamer inschatten in hoeverre een
verdere kwantificering van beleid zal leiden tot een toename van de administratieve
lastendruk?Nee, want zo'n inschatting is afhankelijk van de gekozen oplossingen.
De Algemene Rekenkamer is geen voorstander van verhoging van de lastendruk;
zij pleit er ook niet voor om uitsluitend via registraties meer inzicht in
de resultaten van het beleid te krijgen. De Algemene Rekenkamer acht voor
deze materie afzonderlijke onderzoeken, waarbij op basis van empirische gegevens
tot conclusies wordt gekomen, bij uitstek geschikt om informatie te leveren.
Zij stelt zich voor dat hierbij gebruik wordt gemaakt van steekproeftechnieken.
Afzonderlijke onderzoeken passen ook goed in het kader van een beleidsinspanning
die een vooraf vastgestelde periode van jaren bestrijkt, zoals De andere kant van Nederland of, op dit moment, het Nationaal actieplan ter bestrijding van armoede en sociale uitsluiting.Verder beveelt zij in Armoedebestrijding, de financiële
ondersteuning (Armoedebestrijding) aan om het beleid op een beperktere
set maatregelen te concentreren1.2Is de Algemene Rekenkamer van oordeel dat zij voldoende
inzicht heeft verkregen in de maatregelen die niet door het Rijk maar door
de gemeenten of door zelfstandige bestuursorganen zijn uitgevoerd? Wat zijn
globaal de verschillen in kwaliteit van verantwoording.De bevindingen, conclusies en aanbevelingen van het rapport betreffen
het totaalpakket van de 49 maatregelen. De focus van het onderzoek van de
Algemene Rekenkamer lag niet op de individuele maatregelen, maar op het totaalpakket
voor financiële ondersteuning.Voorzover het gemeenten betreft moet worden opgemerkt, dat de gemeenten
de meeste maatregelen die zij uitvoeren financieren uit het gemeentefonds
of uit andere eigen middelen. Ook de middelen die het Rijk voor bijvoorbeeld
de WVG of de bijzondere bijstand aan de gemeenten ter beschikking stelt, lopen
via het gemeentefonds. De middelen voor beide maatregelen worden hier via
een zogenaamd geoormerkt budget aan toegevoegd.Terugkijkend op vijf jaar De andere kant van Nederland moet worden geconcludeerd, dat er wel verschillende pogingen zijn
gedaan om op basis van reconstructies, modellen en simulaties tot inzichten
te komen, maar dat de verantwoordelijke ministeries – in de periode
waarin de Algemene Rekenkamer haar onderzoek uitvoerde – over het algemeen
beperkt gegevens uit de praktijk hadden. Dit gold ook voor de uitvoering van
armoedebeleid door gemeenten. Hoewel verschillende onderzoeken duidelijk hebben
gemaakt dat gemeenten bijzondere bijstand verstrekken, kwijtschelding voor
vaste lasten verlenen en eigen aanvullende maatregelen hebben getroffen, ontbreekt
nogal eens het inzicht in de resultaten, de kosten en het niet-gebruik.Bij het verzamelen van informatie heeft de Algemene Rekenkamer zich primair
gericht tot de ministeries die voor de verschillende maatregelen verantwoordelijk
waren. De rapportages waarnaar zij in dit kader door de betrokken departementen
voor beleidsgegevens werd verwezen liepen erg uiteen: het waren niet uitsluitend
verantwoordingsdocumenten, maar ook evaluaties en monitors.3Waarom heeft de Algemene Rekenkamer geen onderzoek
gedaan naar de bestedingen en verantwoordingen op gemeentelijk niveau?De Algemene Rekenkamer heeft krachtens de Comptabiliteitswet 20011 geen bevoegdheid om onderzoek te doen bij gemeenten.Bij aanvang van het onderzoek was het wel de bedoeling om op vrijwillige
basis aan gemeenten medewerking te vragen.Daar is in de uitvoering van het onderzoek van afgezien, omdat uit het
onderzoek naar voren kwam dat doelstellingen en begrippen van De andere kant van Nederland onvoldoende waren uitgewerkt, de samenstelling
van het beleid ondoorzichtig was en dat gemeenten zelf niet altijd zicht hebben
op bijvoorbeeld de resultaten van hun beleid.4Waarom heeft de Algemene Rekenkamer de rapporten over
de harmonisatie van inkomensafhankelijke maatregelen niet betrokken in de
beoordeling van de doeltreffendheid van het armoedebeleid?In het kader van de harmonisatie van inkomensafhankelijke regelingen zijn
drie rapporten verschenen2. Hoewel de Algemene
Rekenkamer over deze rapporten niet afzonderlijk heeft gerapporteerd, zijn
de betreffende rapporten wel in het onderzoek meegenomen.Het eerste rapport Armoede en armoedeval verscheen
al in september 1997. Voor een evaluatie van de effecten van het beleid, was
het op dat moment nog te vroeg.Het tweede rapport Inkomensafhankelijke regelingen;
kan de uitvoering eenvoudiger? is vooral technisch van aard.De grote waarde van het derde rapport De armoedeval,
analyse en oplossingen is dat het vooral het mechanisme van de armoedeval
laat zien. Zowel in tekst als in grafieken is sindsdien duidelijk hoe de armoedeval
werkt. Deze uiteenzettingen zijn echter gebaseerd op fictieve cases. Het materiaal
hiervoor is ontleend aan rapporten, die eveneens in het onderzoek zijn betrokken.Overigens werden in de bovengenoemde drie rapporten ook maatregelen behandeld,
die geen onderdeel van De andere kant van Nederland
uitmaakten.5Waarom heeft de Algemene Rekenkamer nauwelijks aandacht
besteed aan de beoordeling van het bereik van de inkomensafhankelijke maatregelen,
zoals dat ook tijdens de jaarlijkse begrotingsbehandeling van het Ministerie
van Sociale Zaken en Werkgelegenheid (het schriftelijke deel) aan de orde
is?Voor informatie over het bereik van inkomensafhankelijke regelingen heeft
de Algemene Rekenkamer zich primair gericht tot de ministeries die voor de
verschillende maatregelen verantwoordelijk waren. Dit sloot namelijk het beste
aan bij het uitgangspunt van De andere kant van Nederland, dat de verantwoordelijkheid voor evaluaties uitsluitend bij de
vakministeries lag3. De door de ministeries aan
de Algemene Rekenkamer aangereikte evaluaties en rapporten zullen tevens de
belangrijkste bronnen zijn geweest, die ten grondslag lagen aan de mededelingen
die de minister in de begrotingsbehandeling heeft gedaan.Voor enkele afzonderlijke maatregelen zijn de begrotingsbehandelingen
overigens wel bekeken; hierover is echter niet afzonderlijk gerapporteerd.Verder vielen de begrotingsbehandelingen 2002 en 2003 in ieder geval buiten
het onderzoek van de Algemene Rekenkamer, omdat de informatieverzameling van
het onderzoek tot uiterlijk medio 2001 liep. De enige uitzonderingen
hierop zijn de laatste koopkrachtontwikkelingen uit de Armoedemonitor 2001 en de ontwikkeling bij de bijzondere bijstand
uit diezelfde publicatie, omdat het ministerie van SZW dit als een belangrijke
ontwikkeling zag.6Wat is het oordeel over de transparantie van het bereik
van de inkomensafhankelijke maatregelen en over de mogelijke stapeling van
maatregelen in individuele situatie de koopkracht effecten bij gebruik of
juist het onterecht niet gebruik van maatregelen?Uit het onderzoek kwam naar voren dat het feitelijke bereik van inkomensafhankelijke
regelingen veelal onduidelijk is. Er was in de periode waarover de Algemene
Rekenkamer haar gegevens verzamelde nauwelijks informatie over de praktijk
van individuele regelingen, laat staan over de samenloop daarvan. Weliswaar
is in verschillende rapporten – bijvoorbeeld in De armoedeval, analyse en oplossingen – getracht de samenloop
van maatregelen tot uitdrukking te brengen, maar het is de vraag in hoeverre
de praktijk van huishoudens hiermee overeenstemt.7Met welke registraties zou naar de opvatting van de
Algemene Rekenkamer een beter zicht verkregen kunnen worden op het inkomenseffect
en het bereik en de stapeling van inkomensafhankelijke regelingen afgezet
tegen het doelgroepen beleid?Voordat registraties een rol kunnen spelen zal er naar de opvatting van
de Algemene Rekenkamer eerst voor moeten worden gezorgd, dat doelstellingen
in termen van concrete en beïnvloedbare prestaties en effecten worden
geoperationaliseerd. Verder zullen, als het om een totaalpakket gaat, de resultaten
van afzonderlijke maatregelen onder één noemer gebracht moeten
worden.Aan dat laatste was in De andere kant van Nederland voldaan door aan te geven dat voor de monitoring het beleidsmatig
minimum als grens moest worden gehanteerd. In de praktijk bleek deze grens
evenwel nauwelijks te zijn toegepast. Een volgende stap is om de gekozen grens
of grenzen ook echt te gebruiken in alle evaluaties, monitors en metingen
die worden verricht. Het is van belang dat de minister hierop toeziet vanuit
zijn regisserende rol.Er is geen algemene uitspraak mogelijk welke registraties dit inzicht
kunnen opleveren. De Algemene Rekenkamer verwacht dat er in ieder geval ook
via afzonderlijke (steekproefsgewijze) onderzoeken naar gestreefd moet worden
om informatie over de praktijk te verzamelen. Hierbij speelt ook de overweging
de administratieve lastendruk zoveel mogelijk te beperken.Een monitor waarbij registraties ongetwijfeld een rol hebben gespeeld
is Om arm Amsterdam, Amsterdamse Armoedemonitor 2000.
Deze biedt niet alleen informatie over de opzet, maar ook over de werking
van het lokale armoedebeleid. Uit deze monitor komt tevens naar voren dat
op onderdelen gericht onderzoek is gedaan om tot een beeld over de praktijk
te komen. Er is sprake van een combinatie van registraties en gericht empirisch
onderzoek door middel van enquêtes onder belanghebbenden.De opzet van deze monitor dient hier nadrukkelijk als voorbeeld, want
gelet op de bestuurlijke verhoudingen tussen het Rijk en de lokale overheden
in Nederland laat de aanpak – die uit de monitor van Amsterdam blijkt –
zich lastig voorschrijven voor de lokale overheid als geheel.8Hoe moet volstrekt individueel toegekende inkomensondersteuning
verantwoord worden op effectiviteit van beleid om op rijksniveau de doeltreffendheid
van beleid in beeld te brengen?Bij de beantwoording van deze vraag moet naar de opvatting van de Algemene
Rekenkamer in aanmerking genomen worden dat – zoals eerder bij vraag
2 opgemerkt – gemeenten de meeste maatregelen die zij uitvoeren financieren
uit het gemeentefonds of uit andere eigen middelen financieren.Verder acht de Algemene Rekenkamer de opvatting die zij hierboven bij
vraag 7 gaf ook hier van toepassing.9Heeft de Algemene Rekenkamer een opvatting over de
wijze waarop de Kamer haar taak inzake de controle en toets op verantwoording
van de regering inzake de armoedebestrijding heeft uitgevoerd?De Algemene Rekenkamer heeft dit niet in haar onderzoek betrokken en acht
dit ook niet haar taak.10Is de Algemene Rekenkamer van mening dat een overkoepelende
beleidsvisie een noodzakelijke voorwaarde is voor een efficiënt en effectief
armoede beleid? Is het duidelijk wie verantwoordelijk is voor het beleid met
name in de verhouding met lagere overheden (blz. 10)?De Algemene Rekenkamer hecht eraan, dat het beleidsproces uit een aantal
samenhangende, deels opeenvolgende onderdelen is opgebouwd. Het begint met
een analyse van het probleem: wat is het probleem, welke mogelijkheden zijn
er om dit probleem op te lossen, welke mogelijkheden worden gekozen en waarom,
hoe realistisch zijn de oplossingen en wat zijn de resultaten ervan? Dragen
deze bij aan de oplossing van het probleem en zo ja in welke mate, zijn er
neveneffecten, behoeft het beleid bijsturing?Als er meerdere instrumenten worden ingezet om een gezamenlijk doel te
bereiken, zijn voor zo'n visie vragen aan de orde als: hoe sluiten die dan
op elkaar aan, welke overlap zit erin, welke onderdelen van het probleem worden
niet bereikt? Essentieel is dat die visie voldoende sturing moet geven aan
de keuze van de afzonderlijke instrumenten (maatregelen) waarmee het doel
wordt nagestreefd.Centraal is naar de mening van de Algemene Rekenkamer dat de beleidsmaker
zich bewust is van de stappen die hij zet. Als onder het bovenstaande een
overkoepelende visie wordt verstaan, dan acht de Algemene Rekenkamer dit ook
noodzakelijk voor het armoedebeleid. Ook dit beleid had immers een gezamenlijk
doel.In de eerste nota van november 1995 van De andere kant
van Nederland is volgens de Algemene Rekenkamer uitdrukkelijk aangegeven
dat van een overkoepelende visie sprake was. Al in de aanbiedingsbrief schreef
de minister: «Hierbij doe ik u toekomen De andere
kant van Nederland, een samenhangend pakket van maatregelen gericht
op preventie en sociale uitsluiting»1. Ook
de nota zelf laat er geen misverstanden over bestaan: «Met deze beleidsnota
wordt een aanzet gegeven tot een samenhangend beleid gericht op preventie
en bestrijding van armoede en sociale uitsluiting»2.11Denkt de Algemene Rekenkamer dat het mogelijk is een
gekwantificeerde/expliciete definitie van armoede te geven die recht doet
aan het complexe karakter van het probleem? In hoeverre laat dit
ruimte voor individuele beoordeling en de behoefte aan maatwerk (blz. 12)?Conform VBTB zullen beleidsdoelstellingen moeten worden geoperationaliseerd
in termen van concrete en beïnvloedbare prestaties en effecten.Als het gaat om armoedebestrijding ligt het voor de hand om hiervoor één
of meerdere inkomensgrenzen (bijvoorbeeld het beleidsmatig minimum en de lage
inkomensgrens) als maatstaf te nemen. De Algemene Rekenkamer is zich ervan
bewust dat het een politieke afweging is welke grens uiteindelijk wordt gekozen.Het belang van een inkomensgrens is dat dit het mogelijk maakt om door
alle maatregelen heen één of twee ijkpunten te hebben waartegen
de resultaten kunnen worden afgezet. Deze grenzen doen daarentegen weinig
recht aan de complexiteit. Door in het begin deze inkomensgrenzen als basis
te nemen kan op basis van onderzoek een nadere definitie die daar wel recht
aan doet worden gepreciseerd.Voor een beleidsprogramma als De andere kant van Nederland was het voorstelbaar dat de ontwikkeling van een definitie die recht
doet aan de complexiteit van het beleid één van de doelen van
het beleidsprogramma was geweest.In de armoedemonitors is het meten van armoede weliswaar een regelmatig
terugkerend onderwerp geweest, maar deze heeft zich betrekkelijk los van de
beleidsontwikkeling zelf afgespeeld.12Waarom heeft de Algemene Rekenkamer geen aandacht besteed
aan de armoedeval als het gaat om de effectiviteit van inkomensondersteunende
maatregelen (blz. 13)?Er waren twee redenen om de armoedeval niet in het onderzoek te betrekken.De eerste was dat de armoedeval op het moment dat de Algemene Rekenkamer
haar onderzoek uitvoerde al erg in de belangstelling stond. Dit blijkt bijvoorbeeld
uit begrotingsbehandelingen. Van verschillende kanten werden er voorstellen
gedaan de armoedeval terug te dringen. Omdat het staand beleid van de Algemene
Rekenkamer is om niet in beleidsvoorbereidingen te treden, is de armoedeval
niet onderzocht.De tweede reden was dat de toenmalige discussies over de armoedeval zich
toespitsten op de belemmering die de terugval in inkomen met zich meebracht
om toe te treden tot de arbeidsmarkt. De oplossingen die in deze discussies
werden aangedragen waren erop gericht de arbeidsparticipatie te vergroten.
De arbeidsparticipatie was wel onderdeel van De andere
kant van Nederland, maar viel buiten het onderzoek van de Algemene
Rekenkamer.13Welk oordeel heeft de Algemene Rekenkamer over de sociale
conferenties? In hoeverre hebben deze hun doel bereikt en waar lijken verbeteringen
op hun plaats (blz. 20)?Voor het oordeel over de sociale conferenties heeft de Algemene Rekenkamer
zich met name gebaseerd op de evaluatie die hierover werd verricht. De sociale
conferenties hebben ertoe geleid dat armoede en armoedebestrijding breed werden
besproken tussen diverse betrokken partijen. Ze maakten ook helder wat het
betekent om arm te zijn.De vertaling van de uitkomsten van de conferenties naar concreet beleid
bleef echter uit.De conferenties zijn inmiddels afgeschaft. Afgaande op de uitkomsten van
de evaluatie van de Sociale conferenties lijkt het in ieder geval zaak ervoor te zorgen dat de doelen in het vervolg voldoende realistisch zijn,
zodat ambities ook kunnen worden waargemaakt.14Waar schieten de armoedemonitors tekort bij het kwantitatief
benoemen van het effect van specifiek armoedebeleid (blz. 24)?Het is de vraag of de armoedemonitors tekort zijn geschoten bij het kwantitatief
benoemen van de effecten. Aan de armoedemonitors lag bij aanvang namelijk
een duidelijk programma ten grondslag waarin al was aangegeven dat de evaluaties
beperkt en niet al te specifiek zouden zijn.Waar het volgens de Algemene Rekenkamer aan schortte is dat er geen andere
invulling is gegeven aan het voornemen om de resultaten van het beleid systematisch
vast te stellen.15Is het mogelijk de armoedemonitors uit te breiden,
zodat een breder beeld ontstaat van diverse maatregelen in het armoedebeleid
(blz. 24)?Het is de vraag of de effecten voldoende in kaart gebracht kunnen worden
door een instrument als de armoedemonitor. Juist daar waar maatwerk een rol
speelt ligt het meer voor de hand om gericht onderzoek te doen. Dit is destijds
ook al aangegeven in het programma dat aan de armoedemonitors ten grondslag
lag.16Welke van de door de Algemene Rekenkamer onderzochte
maatregelen, in De andere kant van Nederland zelf opgenomen, werken
niet? Is er een verschil in de aard en kwaliteit van verantwoording tussen
de maatregelen die in De andere kant van Nederland
zijn op genomen en de maatregelen die de Algemene Rekenkamer tot de armoedebestrijding
rekent (blz. 24)?De Algemene Rekenkamer kon niet vaststellen welke maatregelen in het beleid
niet werkten, omdat uitgangspunten onvoldoende helder waren en vooral empirisch
materiaal dat een relatie legt met de maatregelen ontbrak. Overigens bevat
het onderzoek van de Algemene Rekenkamer uitsluitend maatregelen die deel
uitmaakten van De andere kant van Nederland.17Welke definitie van maatwerk hanteert de Algemene Rekenkamer
in het rapport? Is maatwerk een op de individuele behoefte toegesneden inkomensondersteuning?
Is maatwerk een op een doelgroep met gemeenschappelijke kenmerken van inkomenstekort
toegesneden inkomensondersteuning? Is maatwerk inkomenscompensatie voor een
inkomenstekort vanwege hoge kosten die specifiek persoonsgebonden zijn binnen
een doelgroep (bijvoorbeeld chronisch zieken) (blz. 31)?De Algemene Rekenkamer heeft het onderscheid tussen maatregelen aangebracht
op basis van clustering van de maatregelen die zij in het onderzoek had betrokken.
Hierbij definieert zij maatwerk als een op individuele behoefte en persoonlijke
omstandigheden toegesneden en gewogen ondersteuning binnen de bandbreedte
die het beleid/de regelgeving aangeeft.Maatwerk hoeft niet per se op één doelgroep te zijn toegesneden.
Bij veel van de door de Algemene Rekenkamer als maatwerk aangemerkte maatregelen
waren het hebben van hoge vaste lasten of grote incidentele uitgaven de enige
gemeenschappelijke kenmerken.18Waarom kan geen inkomenseffect worden afgeleid van
de ouderennorm in de bijstand? Het inkomensresultaat is toch bekend? Het aantal
toekenningen is toch bekend? Waarom spreekt de Algemene Rekenkamer dan van
macrogegevens waarin verschillen tussen gemeenten en doelgroepen relevant
zijn? Welke gegevens zouden dan nog meer verstrekt moeten worden (blz. 34)?Het gemeenschappelijke effect van het totaal van de inkomensmaatregelen
was opgenomen in de koopkrachtoverzichten die jaarlijks in de armoedemonitor
werden opgenomen.Binnen de in het onderzoek opgenomen maatregelen zijn er enkele met een
bescheiden omvang, waardoor het effect niet in de koopkrachtoverzichten tot
uitdrukking kwam. Eén van die maatregelen betreft de ouderen die een
onvolledige AOW via de bijstand gecompenseerd krijgen. Het aantal verstrekkingen
en het daarmee gemoeide bedrag was inderdaad bekend en gaf in dit geval een
beeld van de resultaten.19Op welke wijze kunnen of zouden de gemeenten zich naar
de Rijksoverheid moeten verantwoorden over de besteding van de bijzondere
bijstand om een juist beeld te kunnen krijgen over de effectiviteit van de
armoede bestrijding (blz. 35)?Of periodiek aan de rijksoverheid over de bijzondere bijstand moet worden
gerapporteerd is de vraag. Eerst zal de rijksoverheid zelf moeten nagaan met
welk doel zij gegevens wil hebben, waarbij de kosten die dit alles met zich
mee brengt in de afweging zal moeten worden betrokken. Hierbij zal tevens
rekening moeten worden gehouden met de bestuurlijke verhoudingen.Van de betrokken ministeries verwacht de Algemene Rekenkamer dat zij inzicht
hebben in de resultaten van het beleid op basis van gegevens die aan de werkelijkheid
zijn ontleend.20Is de Algemene Rekenkamer van oordeel dat het nodig
is dat, naast de aan de Kamer bekend gemaakte gegevens over het aantal huishoudens
dat kwijtschelding krijgt en de gemiddelde hoogte van het kwijt te schelden
bedrag waaronder het kwijtgescholden OZB-bedrag (gemiddeld), nog andere gegevens
aan de kamer verstrekt zouden moeten worden (blz. 37)?Eerst zal moeten worden vastgesteld dat duidelijk wordt wat met het armoedebeleid
wordt beoogd en welke rol de afzonderlijke maatregelen daarin spelen, ook
de maatregelen die door de gemeenten worden uitgevoerd. Welke gegevens de
Kamer hierover over gemeenten en waterschappen moet krijgen is afhankelijk
van de gekozen bestuurlijke verhoudingen.De Algemene Rekenkamer hecht er in ieder geval aan, dat de verantwoordelijke
ministeries over informatie beschikken die is gebaseerd op de praktijk, zoals
de werkelijk toegekende kwijtscheldingen. Zij acht het beleidsmatig relevant
dat de ministeries vooral inzicht hebben in het niet-gebruik, alsmede inzicht
in de motieven van niet-gebruik. Aantallen van gebruikers en niet-gebruikers
zegt namelijk veel over de reikwijdte van deze maatregel.21Is de vergroting van de uitgave aan huursubsidie veroorzaakt
doordat een veel groter aantal mensen huursubsidie heeft aangevraagd en gekregen (het verkleinen van het niet-gebruik) of omdat de huurverhoging steeds
hogere huursubsidie met zich mee bracht (blz. 38)?Er is in de betreffende periode zowel sprake van een groeiend aantal huursubsidieontvangers
als van een gemiddeld hoger uitgekeerd subsidiebedrag, mede doordat ook de
huur jaarlijks is toegenomen.22Welke gegevens zouden verstrekt moeten worden om voldoende
inzicht te krijgen over de effectiviteit van de huursubsidie (blz. 38)?Er is veel relevant cijfermateriaal over de nieuwe huursubsidiewet beschikbaar.
Zo zijn de aantallen gebruikers en de gemiddelde subsidiebijdrage voor huursubsidieontvangers
binnen de verschillende doelgroepen (alleenstaanden, meerpersoonshuishoudens
en ouderen) bekend. Daarnaast zijn er ook gegevens, zoals de gemiddelde huursubsidiebijdrage,
specifiek over de minima binnen de huursubsidie. Over het niet-gebruik zijn
schattingen beschikbaar. Deze lopen evenwel sterk uiteen.In het kader van De andere kant van Nederland
zijn daarnaast aanvullende maatregelen getroffen. Over deze ingrepen was weinig
beleidsinformatie. Beleidsmatig interessante informatie in dit verband heeft
met name betrekking op huishoudens die (terecht) geen huursubsidie ontvangen.In een afzonderlijk onderzoek keek de Algemene Rekenkamer naar de kwaliteit
van de beleidsinformatie van de huursubsidie1.
Zij constateerde daarbij dat hoewel de beleidsinformatie de nodige aandacht
krijgt, op onderdelen verbeteringen mogelijk en noodzakelijk zijn. In het
bijzonder vroeg de Algemene Rekenkamer aandacht voor de operationalisatie
van de doelen en prestaties en een heldere en eenduidige afbakening van de
doelgroep. Zo ontbrak het ondermeer aan een concrete lange termijn visie over
de vraag wanneer een woning voor een bepaalde inkomensgroep betaalbaar is.
De onvoldoende operationalisatie van de doelstellingen bemoeilijkt de beoordeling
van de beleidsinformatie. Bovendien is het bij de vaststelling van de effectiviteit
van essentieel belang dat expliciete normen worden geformuleerd.23Hoe zou naar het oordeel van de Algemene Rekenkamer
de Belastingdienst zich moeten verantwoorden over het bereik, en het effect
van de belastingfaciliteiten voor zieken en gehandicapten? Welke gegevens
zouden jaarlijks moeten worden verstrekt om een getrouw beeld te geven van
deze beleidsinstrumenten (blz. 38–39)?De Algemene Rekenkamer is niet van mening dat relevante informatie uit
het oogpunt van een beleidsprogramma zoals De andere kant
van Nederland per definitie jaarlijks opgeleverd moet worden.Ook is het de vraag of de Belastingdienst de aangewezen instantie is om
inzicht te geven in de mate waarin het beleid een bijdrage levert aan de financiële
positie van mensen met een ziekte of handicap. Naar de opvatting van de Algemene
Rekenkamer zijn hierbij namelijk de volgende drie kanttekeningen bij te plaatsen:De eerste betreft de in de belastingwetgeving gehanteerde definitie van
zieken en chronisch zieken en gehandicapten. Deze is niet gebaseerd op fysieke
of psychische beperkingen, maar op het feit of (enkele jaren achtereen) kosten
voor ziekte of handicap worden opgevoerd.De tweede kanttekening betreft de mate waarin gemaakte kosten voor het
individu kunnen worden geëffectueerd. Deze is namelijk sterk afhankelijk
van andere factoren die de uiteindelijke aanslag van een belastingplichtige bepalen – en daarmee het terug te krijgen bedrag aan buitengewone
lasten – zoals de hoogte van het inkomen.Ten derde zullen uitgaven die kunnen worden opgevoerd eerst moeten worden
gemaakt. Hier kan voor mensen met een gering inkomen de eerste beperking liggen.
Of en in welke mate dit zich voor doet zal, evenals het niet-gebruik, niet
uit de gegevens van de belastingdienst blijken.De Algemene Rekenkamer vraagt zich dan ook af of inzicht in de effecten
van de fiscale maatregelen niet beter verkregen kan worden door onderzoek
te doen aan de kant van de doelgroep, namelijk bij de mensen met een ziekte
of handicap. Welke kosten maken zij, welke kosten maken zij niet omdat zij
daar geen geld voor hebben en welk deel kunnen zij vervolgens van de belasting
terug krijgen?Verder verdient het aanbeveling om ook andere maatregelen die een tegemoetkoming
in kosten voor ziekte en handicap bieden hierbij te betrekken, zoals de Wet
voorziening gehandicapten (WVG) en de bijzondere bijstand.24Is de Algemene Rekenkamer van oordeel dat over de WVG
voldoende informatie verzameld is om een oordeel te geven over een juist verantwoording
van de inzet van het beleid? Zo nee, welke verbeteringen zouden dan moeten
plaatsvinden (blz. 39)?Over WVG is inderdaad veel relevante informatie. Hoewel de omvangrijke
WVG evaluatie niet is verricht vanuit het oogpunt van armoedebestrijding geeft
deze wel inzicht in een aantal hiervoor relevante gegevens1. Zo is bijvoorbeeld gekeken naar de financiële consequenties
van het WVG-beleid voor betrokkenen (m.n. de eigen bijdragen). Ook is gekeken
naar het bereik en de financiële situatie van de cliënten. Belangrijk
is dat in de evaluatie gebruik is gemaakt van gegevens die afkomstig zijn
van de cliënten zelf. Kanttekening daarbij is wel dat het aantal respondenten
waarop wordt gesteund soms erg laag is. Verder is geprobeerd het niet-gebruik
in kaart te brengen. Dit is echter om analytisch-technische redenen niet gelukt.25Wordt de lokale lasten monitor, inclusief de gegevens
omtrent kwijtschelding lokale lasten, beschouwd als een fijnmazige gegevens?
Is een onderzoek als de lokale lasten monitor het soort van onderzoek dat
de Algemene Rekenkamer bedoelt met een onderzoek naar specifieke maatregelen?
Zo nee, wat kan dan als voorbeeld gelden (blz. 41)?De beleidsinformatie die de Algemene Rekenkamer in algemene zin in haar
onderzoek relevant achtte (afgezien van de bestuurlijke verhoudingen) is gebaseerd
op gegevens die iets zeggen over de werkelijkheid, over de mensen en groepen
mensen die daadwerkelijk worden bereikt, over de mensen die geen gebruik van
een regeling maken hoewel zij er wel voor in aanmerking komen, over de grenzen
van het beleid: de mensen die in de praktijk net buiten de eisen vallen, over
belemmeringen in de opzet of uitvoering van een regeling waardoor de resultaten
minder zijn dan werd beoogd en over de werkelijke kosten van de uitvoering.De lokale lasten monitors, die de Algemene Rekenkamer in haar onderzoek
betrok, boden deze informatie niet.In haar onderzoek trof de Algemene Rekenkamer wel een aantal onderzoeken
aan waarin, met wisselend succes, werd geprobeerd dit soort informatie te
leveren. In het onderzoek van het SGBO naar de Armoedeval
bij gemeentelijke inkomensafhankelijkeregelingen bijvoorbeeld is – hoewel de omvang zeer beperkt
was – geprobeerd te achterhalen welke doelgroep nu werkelijk gebruik
maakt van een aantal gemeentelijke regelingen. Ook in de Amsterdamse armoedemonitor
(2000) is getracht informatie te geven over het feitelijk gebruik en bereik
van specifieke regelingen. De rapportage biedt een aantal goede aanknopingspunten
voor beleidsmakers en uitvoerders om op het niveau van de specifieke regelingen
het beleid bij te kunnen sturen.Tenslotte is ook bij de evaluaties van de WVG en WNSP- gebruik gemaakt
van empirische gegevens.26Hoe beoordeelt de Algemene Rekenkamer het feit dat
de Rijksoverheid in De andere kant van Nederland ervan uitging dat de gemeente
het primaat heeft bij de armoedebestrijding en dat geen groot deel van de
beschikbare budgetten door de gemeenten worden besteed (blz. 41)?In De andere kant van Nederland wordt het
primaat van de armoedebestrijding niet ondubbelzinnig bij de gemeenten gelegd.
Wat betreft de bestuurlijke verhoudingen is in De andere
kant van Nederland aangesloten bij de bestaand situatie en bij de
«trits» van generiek, specifiek en lokaal beleid. Het Rijk is
verantwoordelijk voor de balans tussen deze drie. Gemeenten hebben bij veel
van de regelingen een uitvoerende rol en zorgen op diverse terreinen voor
maatwerk, toegesneden op individuele en lokale omstandigheden. Deze lokale
regelingen moeten overigens worden uitgevoerd binnen de algemene beleidskaders
van het Rijk1. Voorts was de besteding van de
budgetten van gemeenten geen onderwerp van het onderzoek van de Algemene Rekenkamer.
Overigens dient bij een oordeel hierover leidend te zijn de vraag wat de behaalde
resultaten zijn en in hoeverre deze beantwoorden aan de doelstelling waarvoor
de budgetten zijn toegekend. Onder- of overbesteding op zichzelf zegt dus
nog weinig over de doeltreffendheid.27Beaamt de Algemene Rekenkamer dat, wanneer zij aangeeft
dat met de bedragen die de regering heeft geïnvesteerd in armoedebestrijding
misschien meer gedaan had kunnen worden, ook niet uit te sluiten valt dat
het geld wel goed besteed is geweest (blz. 44)?Ja, het probleem is echter dat dit niet kan worden vastgesteld, omdat
doelstellingen en keuzes onvoldoende zijn geoperationaliseerd of onderbouwd.28Hoe kan naar het oordeel van de Algemene Rekenkamer
een gemeente of andere uitvoeringsorganisatie zich verantwoorden over de doelmatigheid,
de doeltreffendheid en effectiviteit van individueel maatwerk, bijvoorbeeld
bij de zeer fijnmazige bijzondere bijstand (blz. 45)?De wijze waarop gemeenten en andere organisaties zich het beste kunnen
verantwoorden is beantwoord bij de vragen 2, 7, 8, 19, 20, 24 en 25.29In hoeverre bestaat er op lokaal niveau een goed beeld
van armoede en worden er metingen gedaan naar de effecten van armoedebeleid
(blz. 47)?De Algemene Rekenkamer heeft hier geen onderzoek naar gedaan. Het Ministerie
van SZW heeft gedurende de door de Algemene Rekenkamer onderzochte periode
de verschillende onderdelen van gemeentelijke beleidscycli aan een onderzoek
onderworpen. Hoewel verschillende onderzoeken duidelijk hebben gemaakt dat
gemeenten bijzondere bijstand verstrekken, kwijtschelding voor
vaste lasten verlenen en eigen aanvullende maatregelen hebben getroffen, ontbrak
het in de periode waarover de Algemene Rekenkamer haar gegevens verzamelde
veelal het inzicht in de resultaten, de kosten en het niet-gebruik1. En bij de beoordeling van de verschillende onderzoeken
is tevens een complicatie dat er geen door allen gehanteerde definitie bestaat
(zie ook antwoord op vraag 7 en 11).XNoot1Samenstelling:Leden: Duivesteijn (PvdA), Giskes (D66), fng ondervoorzitter, Crone (PvdA),
Rouvoet (CU), de Vries (VVD), de Haan (CDA), Atsma (CDA), fng voorzitter,
Vendrik (GL), Halsema (GL), Kant (SP), Hoogervorst (VVD), Nicolaï (VVD),
ten Hoopen (CDA), de Pater-van der Meer (CDA), Rambocus (CDA), Gerkens (SP),
Van Vroonhoven-Kok (CDA), Varela (LPF), de Nerée tot Babberich (CDA),
Blom (PvdA), Douma (PvdA), Nijs (VVD), Stuurman (PvdA), Rutte (VVD), Heemskerk
(PvdA), Van Dam (PvdA) en Vacature (LPF).Plv. leden: Noorman-den Uyl (PvdA), Bakker (D66), Fierens (PvdA), van
der Vlies (SGP), de Grave (VVD), Mosterd (CDA), Kortenhorst (CDA), van Gent
(GL), Duyvendak (GL), de Ruiter (SP), Blok (VVD), Hofstra (VVD), Schreijer-Pierik
(CDA), Ferrier (CDA), Van Geel (CDA), Vergeer-Mudde (SP), de Vries (CDA),
Vacature (LPF), Mastwijk (CDA), Smeets (PvdA), van Heemst (PvdA), Aptroot
(VVD), Smits (PvdA), van Beek (VVD), Boelhouwer (PvdA), Kalsbeek (PvdA) en
Vacature (LPF).XNoot1Tweede Kamer 2002–2003, 28 785, nrs 1–2, blz. 39, 40.XNoot1Op deze algemene regel is één uitzondering: artikel 92,
CW2001, betreffende de controle van EU-subsidies.XNoot2Dit zijn: Interdepartementale commissie Harmonisatie inkomensafhankelijke
regelingen: Armoede en armoedeval. De rol van inkomensafhankelijke
regelingen, Den Haag 1997; Werkgroep Vervolgstudie Derksen: Inkomensafhankelijke regelingen. Kan de uitvoering eenvoudiger?, Den Haag 1999; Werkgroep Harmonisatie Inkomensafhankelijke regelingen: De armoedeval, analyse en oplossingen, Den Haag februari
2000.XNoot3Armoedebestrijding, Tweede Kamer 2002–2003,
28 785, nrs 1–2, blz. 39.XNoot1Tweede Kamer, 1995–1996, 24 515, nr. 1.XNoot2Tweede Kamer, 1995–1996, 24 515, nr. 2, blz. 4.XNoot1Beleidsinformatie huursubsidie, rapport aan de minister VROM, Algemene
Rekenkamer, februari 2001.XNoot1Een verstrekkende wet 3: eindrapport, Ipso facto en SGBO, maart 2001.XNoot1Armoedebestrijding, Tweede Kamer 2002–2003, 28 785, nrs. 1–2,
blz. 14.XNoot1Doeltreffendheid uitvoering Abw 2000, Armoedebestrijding
en bijzondere bijstand, SZW, 2001. 
 
 Naar boven

 

Directe linkKopieer de link naar uw clipboard 

https://zoek.officielebekendmakingen.nl/kst-28785-3.html

Sluit modaal

 

Disclaimer
De hier aangeboden pdf-bestanden van het Staatsblad, Staatscourant, Tractatenblad, provinciaal blad, gemeenteblad, waterschapsblad en blad gemeenschappelijke regeling vormen de formele bekendmakingen in de zin van de Bekendmakingswet en de Rijkswet goedkeuring en bekendmaking verdragen voor zover ze na 1 juli 2009 zijn uitgegeven. Voor pdf-publicaties van vóór deze datum geldt dat alleen de in papieren vorm uitgegeven bladen formele status hebben; de hier aangeboden elektronische versies daarvan worden bij wijze van service aangeboden.

 

Over deze website
Contact
English
Help
Zoeken

Informatie hergebruiken
Privacy en cookies
Toegankelijkheid
Sitemap
Kwetsbaarheid melden

Open data
Linked Data Overheid
PUC Open Data

MijnOverheid.nl
Rijksoverheid.nl
Ondernemersplein.nl
Werkenbijdeoverheid.nl