Samenvoeging van de gemeenten Wervershoof, Andijk en Medemblik; Nota n.a.v. het (nader, tweede nader, enz.) verslag; Nota naar aanleiding van het verslag
Staten-Generaal — Kamerstuk Nota n.a.v. het (nader, tweede nader, enz.) verslag
Datum: 2014-06-30 00:00:00.000000
Rechtsgebied: Wetgeving


Tweede Kamer der Staten-Generaal
 2
 Vergaderjaar 2009-2010
 
 
 
 KST141768
 2009-2010
 
 32 246
 Samenvoeging van de gemeenten Wervershoof, Andijk en Medemblik
 
 
 
 
 Nr. 
 6
 NOTA NAAR AANLEIDING VAN HET VERSLAG
 Ontvangen 16 maart 2010
 Inhoudsopgave blz.
 
 
 
 
 
 
 
 1.
 Inleiding
 1
 
 
 2.
 Voorgeschiedenis en totstandkoming
van het herindelingsadvies
 2 
 
 
 2.1.
 Totstandkoming herindelingsadvies
 2 
 
 
 2.2.
 Regionale visie bestuurlijke organisatie
West-Friesland
 4 
 
 
 3.
 Toets aan Beleidskader gemeentelijke
herindeling en coalitieakkoord
 8
 
 
 3.1.
 Bestuurlijke draagvlak
 9 
 
 
 3.2.
 Maatschappelijk draagvlak
 9 
 
 
 3.3.
 Toets interne samenhang
 11
 
 
 3.4.
 Toets regionale samenhang en evenwicht
 12
 
 
 4.
 Financiële aspecten
 13
 
 
 
 
 1. Inleiding
 Hierbij biedt de regering u de nota naar aanleiding van het verslag met
betrekking tot het wetsvoorstel tot samenvoeging van de gemeenten Wervershoof,
Andijk en Medemblik aan.
 
 Het wetsvoorstel heeft geleid tot een aantal bevindingen en vragen van
de vaste commissie voor Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties. De leden
van de VVD- en van de ChristenUnie-fractie hebben met belangstelling kennis
genomen en de leden van de CDA-fractie en van de PvdA-fractie hebben kennis
genomen van het voorliggende voorstel. De leden van de SP-fractie hebben met
verbazing kennis genomen van dit voorstel tot herindeling. De leden van de
PVV-fractie hebben enkele opmerkingen gemaakt en vragen gesteld over de totstandkoming
van, en het draagvlak voor het herindelingsvoorstel.
 
 Bij de beantwoording heeft de regering zoveel mogelijk de volgorde van
het verslag aangehouden. Uit praktisch oogpunt is de regering een enkele keer
van die volgorde afgeweken, door vragen van gelijke strekking samen te nemen.
 2. Voorgeschiedenis en totstandkoming van het herindelingsadvies
 2.1. Totstandkoming herindelingsadvies
 De leden van de CDA-fractie vragen zich af hoe de regering aankijkt tegen
het feit dat deze herindeling zo kort op de vorige herindelingsronde volgt.
Is de problematiek in de gemeenten Wervershoof en Andijk zo groot dat er nu
opnieuw heringedeeld moet worden? Is de periode waarin de nieuwe gemeente
Medemblik met herindelingskwesties doende is niet dermate lang aan het worden
dat de uitvoering van de feitelijke taken van de gemeente voor een te lange
tijd in het geding is?
 
 Mede in het licht van het duurzaamheidscriterium bij een herindelingsproces
willen de leden van de PvdA-fractie hun ongenoegen uitspreken dat de vorige
herindeling van de gemeente Medemblik pas vier jaar geleden was. Zo snel elkaar
opvolgende herindelingen zijn voor deze leden onwenselijk. Bovendien leidt
deze snelle volgende herindeling tot de vraag hoe sterk de organisatie van
de gemeente Medemblik in de afgelopen periode geworden is, en in hoeverre
het verstandig is deze organisatie nu al weer aan te passen.
 
 De leden van de SP-fractie vragen waarom de regering het op dit moment
verantwoord acht de gemeente Medemblik, die pas in 2007 is ontstaan door de
samenvoeging van de toenmalige gemeenten Medemblik, Noorder-Koggenland en
Wognum, nu opnieuw te onderwerpen aan een herindeling. Deelt zij de opvatting
van deze leden dat het over het algemeen enige jaren duurt voordat gemeenten
herindelingen bestuurlijk hebben verwerkt? En dat dit zeker het geval is bij
deze herindeling? Kent de regering de bestuurlijke problemen in Medemblik
voldoende? Waarom deelt zij niet de opvatting van deze leden dat Medemblik
eerst intern orde op zaken moet stellen, voordat het zich in een nieuwe herindeling
stort?
 
 De regering heeft in de memorie van toelichting van het onderhavige wetsvoorstel
aangegeven dat zij onderkent dat de voorgestelde samenvoeging van de gemeenten
Wervershoof, Andijk en Medemblik «betrekkelijk kort» plaatsvindt
na de vorming van de huidige gemeente Medemblik op 1 januari 2007. De
regering verwijst echter naar de bijzondere aanleiding en achtergronden van
het voorstel, het feit dat sprake is van een vrijwillige samenvoeging die
voldoet aan de criteria van het Beleidskader gemeentelijke herindeling en
kan rekenen op een positief oordeel van gedeputeerde staten van Noord-Holland.
 De bijzondere aanleiding tot en achtergronden van het onderhavige voorstel
komt er in de kern op neer dat de besluitvorming door de gemeentebesturen
van Andijk en Wervershoof om te fuseren met Medemblik te laat kwam om onderdeel
uit te kunnen maken van de besluitvorming over de samenvoeging van de toenmalige
gemeenten Medemblik, Wognum en Noorder-Koggenland met ingang van 1 januari
2007. Dit terwijl het eindperspectief van een nieuw te vormen gemeente, bestaande
uit de huidige gemeenten Wervershoof, Andijk en Medemblik, vanaf medio 2007
door de betrokken gemeentebesturen gezamenlijk werd gedeeld. Dit proces sloot
aan bij de oorspronkelijke wens in 2004 om te komen tot een samenvoeging tussen
de toenmalige gemeenten Medemblik en Noorder-Koggenland en de huidige gemeenten
Wervershoof en Andijk. Deze wens paste bovendien in de toekomstvisie van de
huidige gemeente Medemblik om door te groeien naar ongeveer 40 000 inwoners.
 
 Voorts wijst de regering er op dat de besturen van de drie betrokken gemeenten
het initiatief hebben genomen tot een herindelingsvoorstel dat in het bijzonder
is ingegeven door de gevoelde noodzaak tot versterking van de
bestuurskracht van de gemeenten Andijk en Wervershoof. De voorgestelde samenvoeging
is mede urgent, omdat vooral de gemeente Andijk wordt geconfronteerd met (grote)
financiële problemen. Deze gemeente heeft al enkele jaren moeite een
sluitende begroting te presenteren en heeft dat meestal alleen kunnen doen
door middelen uit de (algemene) reserves in te zetten.
 
 De gemeente Andijk heeft bij de provincie aangeklopt om financiële
steun, wat de provincie heeft afgewezen op grond van het feit dat de gemeente
Andijk nog over voldoende reserves beschikt om haar lasten te dragen tot 1 januari
2011. Het opvangen van de gevolgen van uitstel, en zeker afstel, van de voorgenomen
samenvoeging zijn voor de gemeente Andijk financieel niet of nauwelijks haalbaar.
Wervershoof is een kleine gemeente die haar operationele taken nog net aankan
maar kwetsbaar is als het gaat om het vervullen van haar overige taken.
 Voor Medemblik geldt dat deze gemeente na de vorige herindeling in 2007
een pas op de plaats heeft gemaakt en de organisatorische fusie slechts beperkt
heeft geïmplementeerd, dit in afwachting van de besluitvorming door de
gemeentebesturen van Wervershoof en Andijk over een samenvoeging met Medemblik.
Omdat het besluitvormingsproces over het herindelingsvoorstel langer duurde
dan de betrokken gemeentebesturen hadden verwacht, is de kwaliteit van de
gemeentelijke dienstverlening in Medemblik nu niet optimaal. Nu eerst de organisatorische
fusie van 2007 geheel afronden om daarna de gevolgen van de thans voorgestelde
samenvoeging te implementeren, is echter niet efficiënt. Efficiënter
is het de organisatie direct door te ontwikkelen naar een niveau dat past
bij de opgaven en ambities van de nieuwe gemeente Medemblik. Bovendien ervaren
de inwoners van de nieuw te vormen gemeente dan ook sneller de noodzakelijke
kwaliteitsverbetering van de gemeentelijke dienstverlening.
 
 Aan het onderhavige wetsvoorstel ligt een door de betrokken gemeentebesturen
gezamenlijk vastgesteld herindelingsadvies ten grondslag. Uit het feit dat
het initiatief tot de voorgestelde samenvoeging berust bij de betrokken gemeentebesturen,
mag worden afgeleid dat het gemeentebestuur van Medemblik ook de gevolgen
van deze samenvoeging voor de organisatie heeft beoordeeld en tot het oordeel
is gekomen dat een nieuwe herindeling per 1 januari 2011 verantwoord
is. Dit standpunt wordt door gedeputeerde staten van Noord-Holland gedeeld.
Van «onderwerpen aan een herindeling» in dit verband, zoals wordt
gesteld door de leden van de SP-fractie, is geen sprake omdat het gemeentebestuur
van Medemblik uit vrije wil deze samenvoeging aangaat en de ontwikkeling van
de eigen organisatie daar zelfs op heeft laten wachten.
 
 Kijkend naar de herindelingen in het gebied van West-Friesland, valt het
de leden van de VVD-fractie op dat het herindelingsproces in drie etappes
heeft plaatsgevonden. De eerste fase, te weten het vormen van de gemeente
Drechterland, is, zo kan worden geconcludeerd, zeer bepalend geweest voor
de mogelijkheden die resteerden voor de andere gemeenten in het gebied. De
leden van de VVD-fractie vragen de regering of het niet beter is om dit soort
processen streeksgewijs aan te pakken, zoals ook in andere delen van Nederland
is gebeurd.
 
 Gemeentelijke herindeling is, naar de opvatting van de regering, maatwerk
waarbij de afweging van belangen het beste op lokaal en regionaal niveau gemaakt
kan worden. Het staat gemeentebesturen vrij om voortgang en tempo van het
eigen besluitvormingsproces te bepalen. Dat neemt niet weg dat het op de weg
van het provinciebestuur ligt om, in dialoog met gemeenten, te bevorderen
dat er zoveel mogelijk samenhang ontstaat tussen discussies over versterking
van (boven)lokale bestuurskracht en eventuele initiatieven tot
samenwerking of herindeling. Dat kan bijvoorbeeld op basis van een integrale
visie op de gewenste bestuurlijke organisatie in een bepaalde regio, maar
het is aan de provinciebesturen om dat te bepalen.
 
 De leden van de PVV-fractie vinden dat er pas van een zorgvuldig proces
kan worden gesproken als de burgers in meerderheid het voorgestelde veranderingsproces
steunen. Dit is de essentie van democratie. De regering heeft verzuimd de
plaatselijke bevolking de invloed te geven die deze verdient en dit is in
de ogen van de leden van de PVV-fractie erg kwalijk. Ondanks dat deze leden
het grote belang van schaalvergroting zien, zijn zij, in tegenstelling tot
de regering van mening dat een unaniem lokaal draagvlak hiervoor wel een vereiste
is. De leden van de PVV-fractie zijn dan ook benieuwd naar de uitleg van de
regering over de bovenstaande opmerkingen.
 
 De regering verschilt van mening met deze leden wanneer zij stellen dat
pas van een zorgvuldig proces kan worden gesproken als burgers in meerderheid
een herindelingsvoorstel steunen. De Wet algemene regels herindeling (Wet
arhi) en het Beleidskader gemeentelijke herindeling bieden de nodige procesmatige
zorgvuldigheidseisen die in acht moeten worden genomen. Het is de primaire
verantwoordelijkheid van het gemeentebestuur om te investeren in een zo breed
mogelijk maatschappelijk draagvlak voor een herindelingsvoorstel.
 De bevoegdheid tot het vaststellen van een herindelingsadvies komt toe
aan de gemeenteraad die als direct gekozen volksvertegenwoordiging de uiteindelijke
belangenafweging maakt. Voor deze procedure bestaat brede steun in de Tweede
Kamer. De regering verwijst in dat verband naar de uitslag van de stemming
over de motie van het lid Van Raak (Kamerstukken II 2008/09, 28 750,
nr. 6) en de motie van het lid Brinkman (Kamerstukken II 2008/09, 31 815–31 819,
31 840, nr. 6), die beide betrekking hadden op een procedure waarbij
herindelingsvoorstellen eerst aan de bevolking moeten worden voorgelegd door
middel van een referendum. Overigens merkt de regering op dat het een gemeenteraad
in beginsel vrij staat een referendum te houden om het maatschappelijk draagvlak
voor een herindelingsvoorstel te kunnen vaststellen.
 2.2 Regionale visie bestuurlijke organisatie West-Friesland
 De leden van de CDA-fractie merken op dat, nu de provincie Noord-Holland
zich over de verdere toekomst en schaal van de gemeenten in de kop van Noord-Holland
heeft uitgesproken, een nieuwe herindelingsronde aanstaande lijkt. Wat is
het oordeel van de regering over de plannen om recent heringedeelde gemeenten
opnieuw te gaan herindelen? Heeft de regering een opvatting over de termijn
waarop deze visie van de provincie Noord-Holland in behandeling zou moeten
worden genomen?
 Is het verantwoord om recent gevormde gemeenten als Drechterland en Koggenland
nu reeds een kort toekomst perspectief te geven? En kan de ruimtelijke problematiek
van de gemeente Hoorn als zodanig een nieuwe herindelingsronde in het gebied
rechtvaardigen?
 De leden van de CDA-fractie vragen zich tevens af of de regering van plan
is de alternatieven voor gemeentelijke herindeling, zoals in de Kamer vaak
bepleit, onder de aandacht van het bestuur van de provincie Noord-Holland,
alsmede van de betrokken gemeenten te brengen. Deze leden ontvangen graag
een reactie van de regering op deze punten.
 
 Allereerst merkt de regering op dat het onderhavige wetsvoorstel betrekking
heeft op de samenvoeging van drie gemeenten die zijn gelegen in de regio West-Friesland.
Ten aanzien van de bestuurlijke organisatie van de Kop van Noord-Holland is
er geen vastgestelde visie van het provinciebestuur van Noord-Holland.
Op grond daarvan neemt de regering aan dat deze leden in hun vraagstelling
doelen op de «Regiovisie bestuurlijke organisatie West-Friesland».
Deze regiovisie is, na consultatie van alle gemeenten in de regio West-Friesland,
door gedeputeerde staten vastgesteld; de uitvoering van deze visie is een
aangelegenheid van het provinciebestuur zelf.
 
 In de regionale visie van gedeputeerde staten van Noord-Holland wordt
weliswaar aangegeven in welke richting gemeenten als Koggenland en Drechterland
een (fusie)partner kunnen zoeken, maar daarbij wordt geen dwingend tijdspad
aangegeven.
 Ten aanzien van de bestuurlijke toekomst van de gemeente Koggenland geven
gedeputeerde staten van de provincie Noord-Holland expliciet aan dat een herindeling
van deze gemeente op korte termijn niet aan de orde is. Een eventuele nieuwe
herindelingsdiscussie voor de gemeente Drechterland zou kunnen ontstaan als
gevolg van de door buurgemeenten Hoorn en Enkhuizen ervaren bestuurskrachtproblemen.
Het is uiteraard minder gelukkig te noemen wanneer dit al zo kort na de vorige
herindeling aan de orde zou zijn. Belangrijkste oorzaak is dat eerder een
regionaal eindbeeld ontbrak en er daardoor ad hoc oplossingen zijn gekozen.
Nu er wel een regionaal eindbeeld is, kunnen gedeputeerde staten sturen op
voortgang en samenhang van eventuele herindelingsvoorstellen. Gedeputeerde
staten van de provincie Noord-Holland hebben echter, vooruitlopend daarop,
in hun zienswijze op het herindelingsadvies aangegeven dat een samenvoeging
van de gemeenten Wervershoof, Andijk en Medemblik zeer goed past in het regionale
eindbeeld voor de bestuurlijke organisatie in West-Friesland.
 
 Wat de ruimtelijke problematiek van de gemeente Hoorn betreft, merkt de
regering het volgende op. Uitgangspunt van het herindelingsbeleid dat de regering
voor ogen staat is dat herindelingsvoorstellen van onderop tot stand moeten
komen. Het is derhalve aan de betrokken gemeentebesturen of aan het provinciebestuur
om de afweging te maken op welke wijze de ruimtelijke problematiek van de
gemeente Hoorn het beste kan worden opgelost. De door de gemeente Hoorn ervaren
ruimtelijke problematiek is, zo geven gedeputeerde staten aan, op zichzelf
onvoldoende reden om een herindeling te rechtvaardigen. Indien de problematiek
van de gemeente Hoorn echter meer omvat dan ruimtegebrek, zou een herindeling
in de vorm van een grenscorrectie of een wijziging van de gemeentelijke indeling
in beeld kunnen komen. Gedeputeerde staten zijn in gesprek met de gemeente
Hoorn om te inventariseren welke (bestuurskracht)problemen er zijn en welke
oplossingen daarvoor mogelijk zijn.
 
 De regering heeft bij brief van de staatssecretaris van Binnenlandse Zaken
en Koninkrijksrelaties van 19 november 2009 (Kamerstukken II 2009/10,
28 750, nr. 16) aangegeven hoe zij invulling zal geven aan de motie van
het lid Bilder c.s. (Kamerstukken II 2008/09, 31 700 VII, nr. 22) en
de motie van de leden Anker en Bilder (Kamerstukken II 2008/09, 28 750,
nr. 10) over intergemeentelijke samenwerking als alternatief voor gemeentelijke
herindeling.
 De kern van deze brief, als het gaat om samenwerking, is enerzijds dat
samenwerking als afgewogen alternatief wordt beschreven in het herindelingsadvies
en anderzijds ingaat op de rolneming van provincies ten aanzien van samenwerking,
die meer stimulerend, en waar nodig, ondersteunend moet zijn. De voornoemde
brief van de staatssecretaris van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties
is in afschrift aan gedeputeerde staten van de provincies verzonden met het
verzoek deze onder de aandacht te brengen van de gemeenten waar thans een
Arhi-traject is gestart of die betrokken zijn in een herindelingsdiscussie.
 De leden van de PvdA-fractie hebben begrip voor het standpunt van de gemeenten
Hoorn en Enkhuizen dat de voorgenomen vorming van een nieuwe gemeente Medemblik
de opties in de regio, om tot alternatieve herindelingen te komen, beperkt.
Deze leden zijn dan ook blij dat de provincie Noord-Holland een gebiedsvisie
heeft opgesteld, maar zien ook dat enkele gemeenten hun medewerking weigeren
aan het bereiken van het eindbeeld. De voorliggende herindeling, gecombineerd
met de weigering van enkele gemeenten om mee te werken aan verdere herindeling
voor Hoorn en Enkhuizen zorgen voor een lastige situatie. Graag horen de leden
van de PvdA-fractie van de regering hoe zij de verdere route ziet op weg naar
de verwezenlijking van het door de provincie geschetste regionale eindbeeld.
In hoeverre ziet de regering in deze situatie ruimte voor de provincie om
actief het voortouw te nemen in herindelingen rond Hoorn en Enkhuizen?
 
 Het is de primaire verantwoordelijkheid van het provinciebestuur om zorg
te dragen voor de verwezenlijking van een provinciale gebiedsvisie. Dat betekent
dat het provinciebestuur, nu er een provinciale visie is, de dialoog met de
West-Friese gemeenten kan starten over de verwezenlijking van het regionale
eindbeeld. Zoals in de beantwoording van vragen van de leden van de CDA-fractie
is aangegeven, zijn gedeputeerde staten van Noord-Holland in gesprek met het
gemeentebestuur van Hoorn om te inventariseren welke (bestuurskracht)problemen
er zijn en welke oplossingen daarvoor mogelijk zijn. Tevens is de regering
ingegaan op de vraag langs welke weg de ruimtelijke problematiek van Hoorn
zou kunnen worden opgelost door de betrokken gemeenten en de provincie.
 Ten aanzien van de positie van de gemeente Enkhuizen merkt de regering
op dat het bestuur van deze gemeente een voorkeur heeft uitgesproken voor
samenvoeging van de gemeenten Enkhuizen, Andijk en Stede Broec, waarvan gedeputeerde
staten van de provincie Noord-Holland constateren dat daarvoor geen bestuurlijk
draagvlak bestaat. Met aanvaarding van het onderhavige wetsvoorstel blijven
er volgens de regering genoeg andere opties open voor de gemeente Enkhuizen
om, binnen de kaders van de provinciale regiovisie, te zoeken naar oplossingen
ter versterking van de (boven)lokale bestuurskracht in het gebied.
 
 De leden van de SP-fractie vragen de visie van de regering op de toekomstige
bestuurlijke indeling van West-Friesland. Welke herindelingen zijn naar haar
opvatting nog nodig? Hoe past de voorgestelde herindeling van Wervershoof,
Andijk en Medemblik in deze toekomstvisie? Waarom past een samenvoeging van
uitsluitend Andijk en Wervershoof niet in deze toekomstvisie? Hoe zwaar wegen
met het oog op de bestuurlijke toekomst van West-Friesland de bezwaren en
kritiek op deze herindeling van de gemeenten Enkhuizen, Stede Broec en Drechterland –
dat op haar beurt pas in 2006 is ontstaan, uit een samenvoeging tussen de
toenmalige gemeenten Drechterland en Venhuizen? Deze leden ontvangen hierover
graag een reactie van de regering.
 
 Het is aan het provinciebestuur van Noord-Holland om, nu er een provincie
regiovisie is, in verdere dialoog met de West-Friese gemeenten invulling te
geven aan de bestuurlijke organisatie van deze regio en de oplossingen die
nodig zijn voor versterking van bestuurskracht indien deze tekort schiet.
Indien er gekozen wordt voor gemeentelijke herindeling als oplossing ter versterking
van bestuurskracht, zal de regering pas een standpunt daarover innemen op
het moment dat zij een herindelingsadvies heeft ontvangen. De regering constateert
dat gedeputeerde staten van Noord-Holland hebben aangegeven dat de voorgestelde
samenvoeging van de gemeenten Wervershoof, Andijk en Medemblik zeer goed past
binnen het regionale eindbeeld van de bestuurlijke organisatie van West-Friesland.
 Als gemeenten zelf het initiatief nemen tot een herindelingsvoorstel,
impliceert dat vrijheid van betrokken gemeentebesturen in de keuze van hun
toekomstige fusiepartners. Dat neemt niet weg dat het belangrijk is dat een
herindelingsvoorstel kan rekenen op zo breed mogelijk regionaal bestuurlijk
draagvlak, maar dat belang gaat echter niet zo ver dat naburige gemeenten
een veto kunnen uitspreken over de keuze van fusiepartners door gemeenten.
Het is vervolgens aan het provinciebestuur om het herindelingsadvies mede
te beoordelen of er realistische alternatieven zijn. Overigens merkt de regering
ten aanzien van het door deze leden gestelde op dat de gemeentebesturen van
Enkhuizen, Hoorn en Stede Broec een negatieve zienswijze op het herindelingsontwerp
hebben ingediend en niet het gemeentebestuur van Drechterland. Het gemeentebestuur
van Stede Broec heeft zijn bezwaren tegen de voorgenomen samenvoeging van
de gemeenten Wervershoof, Andijk en Medemblik in een later stadium overigens
ingetrokken.
 
 Zoals de leden van de VVD-fractie al aangaven, ervaren zij geen problemen
met de onderhavige samenvoeging, maar liggen er elders wel een paar problemen,
en wel bij gemeenten die niet in dit wetsvoorstel voorkomen. Zo is er nog
steeds geen oplossing voor het ruimtetekort van de gemeente Hoorn gevonden.
Hoe ziet de regering dat? Is de regering bereid om, samen met de provincie
Noord-Holland, het ruimtetekort van de gemeente Hoorn op te lossen? Gaarne
krijgen de leden van de VVD-fractie daarop een reactie van de regering.
 Daarnaast vragen zij de regering aandacht voor de positie van de gemeenten
Enkhuizen en Stede Broec. Naar de mening van de leden van de VVD-fractie zijn
deze twee gemeenten nu echt op elkaar aangewezen. Gaarne krijgen zij de opvatting
van de regering over deze optie.
 
 Voor het antwoord op de door deze leden gestelde vraag over de oplossing
van de ruimtelijke problematiek van de gemeente Hoorn verwijst de regering
kortheidshalve naar het eerdere antwoord op vragen van dezelfde strekking
door de leden van de CDA- en van de PvdA-fractie.
 Wat betreft de positie van de gemeenten Enkhuizen en Stede Broec merkt
de regering op, dat het gemeentebestuur van Enkhuizen zich tot op heden op
het standpunt heeft gesteld te willen fuseren met de gemeenten Andijk en Stede
Broec. Om deze reden was het gemeentebestuur van Enkhuizen niet bereid om
alternatieven te onderzoeken. Het gemeentebestuur van Stede Broec is ervan
overtuigd dat deze gemeente zelfstandig kan blijven en is daarom niet bereid
om met buurgemeenten te spreken over de bestuurlijke toekomst. Het gemeentebestuur
van Enkhuizen wil graag fuseren en heeft daartoe, gelet op het regionale eindbeeld
van gedeputeerde staten, minimaal de gemeente Stede Broec nodig.
 Beide gemeentebesturen waren echter tot op heden niet bereid om daarover
met elkaar of met gedeputeerde staten het gesprek aan te gaan. Met aanvaarding
van het onderhavige wetsvoorstel zal echter een nieuwe situatie ontstaan,
die mogelijk wel leidt tot de bereidheid om het gesprek aan te gaan.
 
 De regering heeft tegen deze achtergrond begrip voor de opstelling van
gedeputeerde staten van Noord-Holland dat zij de besluitvorming over het onderhavige
wetsvoorstel afwachten alvorens zij bezien hoe hun rol en betrokkenheid bij
de bestuurlijke organisatie in West-Friesland verder kan worden vormgegeven.
 
 De leden van de ChristenUnie-fractie lezen dat Gedeputeerde Staten van
Noord-Holland op grond van een eigen afweging tot de conclusie zijn gekomen
dat samenvoeging van de gemeenten Wervershoof, Andijk en Medemblik naadloos
past binnen de regionale visie. Deze regionale visie wordt echter door een
substantieel aantal buurgemeenten niet onderschreven. De leden
van de ChristenUnie-fractie vragen de regering om een toelichting op de zinsnede
dat «geen sprake is van zogeheten restproblematiek als gevolg van dit
voorstel en de overige West-Friese gemeenten voldoende ruimte wordt gelaten
in hun bestuurlijke en / of ruimtelijke ontwikkelingen voor de komende jaren»
(p. 8 MvT). Waaruit bestaat deze ruimte, en moet deze gelet op het verdeeld
gemeentelijk draagvlak voor de regiovisie reëel worden geacht?
 
 Voor geen van de overige gemeenten wordt versterking van bestuurskracht
door samenwerking of herindeling uitgesloten. Bovendien zijn er verschillende
opties denkbaar, al zal het gemeentebestuur van Enkhuizen na aanvaarding van
onderhavig wetsvoorstel in elke variant de samenwerking met buurgemeente Stede
Broec moeten zoeken. Deze ruimte is zeker reëel, aangezien alleen het
gemeentebestuur van Enkhuizen een andere bestuurlijke indeling in deze regio
wenste. De gemeentebesturen van Drechterland en van Stede Broec waren weliswaar
kritisch op de provinciale regiovisie – omdat zij herindeling als oplossing
afwijzen – maar daar staat tegenover dat zij de indeling in een landelijke
en een meer verstedelijkte zone voor het gebied niet hebben afgewezen, noch
de clustering van gemeenten ten behoeve van het versterken van de bestuurskracht.
In dat perspectief ziet de regering voldoende ruimte voor de gemeenten Drechterland,
Enkhuizen, Hoorn en Stede Broec om hun bestuurskracht te versterken. In die
zin is er dus geen sprake van restproblematiek.
 3. Toets aan het Beleidskader gemeentelijke herindeling
en het coalitieakkoord
 De leden van de VVD-fractie vragen of het Beleidskader gemeentelijke herindeling
niet tekort schiet ten aanzien van de regionale component en de relatie met
andere gemeenten, als gemeentelijke herindeling van onderop tot stand komt.
Deze leden menen dat dat het geval is. Hoe ziet de regering dat? Gaarne krijgen
zij een reactie van de regering.
 
 Bij een herindelingsvoorstel op initiatief van gemeenten is sprake van
een vrije keuze van fusiepartners door de betrokken gemeenten. Dat neemt niet
weg dat het belangrijk is dat een herindelingsvoorstel zo breed mogelijk bestuurlijk
wordt gedragen in de regio. In het Beleidskader gemeentelijke herindeling
wordt daarom de procesmatige eis gesteld dat het herindelingsontwerp wordt
toegezonden aan buurgemeenten en omliggende gemeenten die een belang (kunnen)
hebben bij de voorgenomen herindeling, opdat zij in staat worden gesteld hun
zienswijze te geven. Vervolgens zullen de betrokken gemeentebesturen moeten
aangeven op welke wijze de zienswijzen van de besturen van naburige gemeenten
(en van burgers) zijn meegewogen in het herindelingsadvies.
 
 Het belang van een zo breed mogelijk regionaal bestuurlijk draagvlak en
een zorgvuldige weging van regionale belangen gaat naar de mening van de regering
echter niet zo ver dat naburige gemeenten een veto kunnen uitspreken over
de keuze van fusiepartners door gemeenten. Het is vervolgens aan het provinciebestuur
om het herindelingsadvies mede te beoordelen op de mate van regionaal bestuurlijk
draagvlak en realistische alternatieven die aan de orde kunnen zijn. Dit volgt
uit de bestuurlijke rolverdeling tussen gemeenten en de provincie, zoals beschreven
in het Beleidskader. Op grond hiervan onderschrijft de regering de mening
van deze leden, dat het Beleidskader gemeentelijke herindeling «tekort
schiet ten aanzien van de regionale component en de relatie met andere gemeenten»
niet.
 3.1 Bestuurlijk draagvlak
 De leden van de ChristenUnie-fractie merken op dat het herindelingsadvies
door de drie betrokken gemeenteraden niet unaniem is vastgesteld. Nu het herindelingsontwerp,
waarop een drietal afwijzende zienswijzen werden ingediend door buurgemeenten,
aanvankelijk wel unaniem werd vastgesteld, verzoeken de leden van de ChristenUnie-fractie
om een nadere toelichting op deze afname van het bestuurlijk draagvlak.
 
 Het herindelingsontwerp is door de betrokken gemeenteraden unaniem vastgesteld,
terwijl het herindelingsadvies door de betrokken gemeenteraden is vastgesteld
met telkens één stem tegen. De regering acht het – uit
respect voor de lokale representatieve democratie – niet haar taak om
een verklaring te geven voor of een waardeoordeel te geven over de besluitvorming
door gemeenteraden. De regering kan slechts constateren dat het herindelingsadvies
nagenoeg unaniem is vastgesteld wat duidt op een breed lokaal bestuurlijk
draagvlak voor het onderhavige voorstel.
 3.2 Maatschappelijke draagvlak
 Met een herindeling wordt, naar de mening van de leden van de SP-fractie,
de lokale democratie opgeheven om op te gaan in een nieuw en groter geheel.
Dat werpt volgens deze leden de vraag op van wie de lokale democratie is.
Wie heeft volgens de regering de belangrijkste stem als de lokale democratie
wordt opgeheven? Waarom deelt zij niet de opvatting van deze leden dat dit
alleen kan met instemming van de bevolking? Hoe hebben de gemeenten Wervershoof,
Andijk en Medemblik het draagvlak voor deze herindeling onder de inwoners
gemeten? Wat waren hiervan de uitkomsten? Deze leden ontvangen hierover graag
een toelichting van de regering.
 De leden van de SP-fractie constateren dat de inwoners van Andijk zich
hoofdzakelijk oriënteren op de gemeenten Enkhuizen en Stede Broec. Uit
een onderzoek door De Andijker in mei 2008 bleken de deelnemende inwoners
zeer kritisch over samenvoeging met Wervershoof en Medemblik en minder kritisch
over samenvoeging met Stede Broec en Enkhuizen. Het merendeel van de deelnemers
wilde dat Andijk zelfstandig zou blijven. 80 procent van de deelnemers zei
in ieder geval een referendum te willen over een herindeling. Deelt de regering
de opvatting van de aan het woord zijnde leden dat deze enquête weliswaar
niet representatief is, maar wel voldoende aanleiding geeft om vraagtekens
te plaatsen bij de mate waarin de gemeenteraad bij deze herindeling de opvattingen
van de bevolking vertegenwoordigt?
 
 Naar het oordeel van de regering is de lokale democratie zoals deze in
ons land is vormgegeven niet een kwestie van eigendom of bezit zoals deze
leden stellen, maar een vorm van bestuur waarin het primaat ligt bij de direct
gekozen volksvertegenwoordiging: de gemeenteraad. De bevoegdheid tot het vaststellen
van een herindelingsadvies komt toe aan de gemeenteraad die de uiteindelijke
belangenafweging maakt. In beantwoording van vragen van de leden van de PVV-fractie
heeft de regering geconstateerd – onder verwijzing naar de uitslag van
de stemming over de motie van het lid Van Raak (Kamerstukken II 2008/09, 28 750,
nr. 6) en de motie van het lid Brinkman (Kamerstukken II 2008/09, 31 815–31 819,
31 840, nr. 6) – dat voor deze procedure brede steun bestaat bij
de Tweede Kamer. Tevens herhaalt de regering haar opmerking tegenover deze
leden dat het een gemeenteraad in beginsel vrij staat een referendum te houden
om het maatschappelijk draagvlak voor een herindelingsvoorstel te kunnen vaststellen.
 Het gemeentebestuur is primair verantwoordelijk om te investeren in maatschappelijk
draagvlak voor een herindelingsvoorstel. De betrokken gemeentebesturen
hebben in de verschillende fasen voorafgaande aan de besluitvorming verschillende
informatie- of burgeravonden gehouden en voorlichting gegeven door middel
van huis-aan-huis-bladen, gemeentelijke website en een fusiekrant. Daarnaast
heeft het herindelingsontwerp ter inzage gelegen en bestond de mogelijkheid
tot inspreken in de desbetreffende raadsvergaderingen. Vervolgens hebben de
betrokken gemeenteraden de opvattingen van burgers meegewogen in hun besluitvorming
en is het herindelingsadvies vastgesteld.
 
 De regering heeft geen overtuigend bewijs kunnen vinden voor de stelling
van deze leden dat de inwoners van de gemeente Andijk meer op de gemeenten
Stede Broec en Enkhuizen zouden zijn georiënteerd dan op de gemeenten
Wervershoof en Medemblik. De gemeente Andijk is een landelijke gemeente, waardoor
de inwoners voor bepaalde voorzieningen op buurgemeenten zijn aangewezen.
Deze voorzieningen zijn echter redelijk verspreid in de regio. Bepaalde voorzieningen
(scholen, NS-station) zijn gesitueerd in de gemeenten Enkhuizen en Stede Broec,
andere (werk, recreatie) in de gemeente Medemblik en Wervershoof.
 De volksvertegenwoordigende functie van de gemeenteraad bestaat daarin
dat alle gerechtvaardigde belangen en opvattingen worden gewogen en dat er
uiteindelijk democratische besluitvorming plaatsvindt. Daarop zijn gemeenteraden
aanspreekbaar door en verantwoording schuldig aan burgers. De regering acht
het niet haar taak, uit respect voor de lokale representatieve democratie,
een waardeoordeel te geven over de wijze waarop de betrokken gemeenteraden
aan de volksvertegenwoordigende functie invulling hebben gegeven.
 
 De leden van de PVV-fractie merken op dat in de memorie van toelichting
van het wetsvoorstel een aantal keren wordt aangegeven dat draagvlak een centraal
begrip is bij gemeentelijk herindeling en dat oplossingen die niet door alle
betrokken partijen worden gedragen, alleen kunnen worden gekozen als daaraan
een zeer zorgvuldig proces vooraf is gegaan.
 Op beide punten vinden de leden van de PVV dat de regering is tekort geschoten.
Ten eerste is er onvoldoende maatschappelijk draagvlak. Zo wil een aanzienlijk
deel van de inwoners van Andijk de zelfstandigheid van hun gemeente behouden.
De PVV is van mening dat zulke ingrijpende veranderingen dienen te worden
gedragen door de meerderheid van de inwoners van alle betrokken gemeenten.
In de visie van de PVV dienen er in zulke situaties altijd bindende referenda
te worden ingesteld.
 
 In eerdere beantwoording van vragen van deze leden is de regering al ingegaan
op de betekenis van het draagvlakcriterium, de rol van de gemeenteraad in
dat verband en het houden van referenda ter vaststelling van maatschappelijk
draagvlak voor een herindelingsvoorstel.
 
 De leden van de ChristenUnie-fractie vragen hoe breed het maatschappelijk
draagvlak in de afzonderlijke gemeenten precies is. Met betrekking tot het
maatschappelijk draagvlak wordt immers aangegeven dat uit informatiebijeenkomsten
met de inwoners van de gemeenten Wervershoof, Andijk en Medemblik niet is
gebleken dat geen draagvlak bestaat voor herindeling. Deze leden ontvangen
graag een nadere toelichting op dit punt.
 
 Er zijn verschillende fasen van het besluitvormingsproces te onderscheiden
waarbij het maatschappelijk draagvlak voor een herindelingsvoorstel aan de
orde is. Het is de primaire verantwoordelijkheid van het gemeentebestuur om
te investeren in het bedoelde maatschappelijk draagvlak. De betrokken gemeentebesturen
hebben in de verschillende fasen voorafgaande aan de besluitvorming verschillende
informatieavonden gehouden en voorlichting gegeven door middel van huis-aan-huis-bladen, gemeentelijke website en een fusiekrant. De gemeentebesturen
hebben uit de informatieavonden de conclusie getrokken dat er (voldoende)
draagvlak bestaat voor het voorstel. Daarnaast heeft het herindelingsontwerp
ter inzage gelegen waarop twee negatieve zienswijzen zijn ingediend. Een zienswijze
is ingediend door het Actiecomité ZelfstAndijkig, dat mogelijk door
verschillende inwoners wordt ondersteund. Een exact aantal is echter niet
aan te geven, omdat bij deze zienswijze geen handtekeningenlijst of opgave
van namen was gevoegd. Tot besluit bestond de mogelijkheid tot inspreken in
verschillende raadsvergaderingen en vergaderingen van de zogeheten fusieraad,
maar daarvan is niet of nauwelijks gebruik gemaakt.
 3.3 Toets interne samenhang
 Wat de interne samenhang betreft vragen de leden van de PvdA-fractie met
name aandacht voor de positie van Andijk. Voor werk en voorzieningen zijn
de inwoners van Andijk veel meer op Enkhuizen en Stede Broec aangewezen dan
op Wervershoof en Medemblik. Wat voor invloed meent de regering dat dit heeft
op de interne samenhang van de nieuwe gemeente? Daarnaast begrepen deze leden
dat er zicht is op realisatie van een gezamenlijk gemeentehuis in Wognum;
behoorlijk decentraal in de gemeente. Hoe beoordeelt de regering de invloed
hiervan op de interne samenhang van de nieuwe gemeente?
 De leden van de van de PvdA-fractie lezen met instemming dat er in de
herindelingsplannen ruimte is gemaakt voor een kernenbeleid om het bestuur
zo dicht mogelijk bij de burgers te brengen. Zeker in een gemeente met een
groot oppervlak en veel kernen, zoals de nieuw te vormen gemeente, is een
actief kernenbeleid van groot belang. Graag worden deze leden door de regering
nader geïnformeerd over de wijze waarop de nieuwe gemeente dit kernenbeleid
vorm wil geven.
 
 Onder verwijzing naar het eerdere antwoord op vragen van de leden van
de SP-fractie, merkt de regering op dat zij geen overtuigend bewijs heeft
kunnen vinden voor de stelling van deze leden dat de inwoners van de gemeente
Andijk meer op de gemeenten Stede Broec en Enkhuizen zouden zijn georiënteerd
dan op de gemeenten Wervershoof en Medemblik. De beschikbaarheid van collectieve
voorzieningen is volgens de regering niet noodzakelijk het enige element dat
de interne samenhang versterkt van een nieuw te vormen gemeente. In het geval
van deze samenvoeging wordt de interne samenhang van de nieuw te vormen gemeente
Medemblik vooral versterkt door de vergelijkbare opgaven waar de drie betrokken
gemeenten voor staan, zoals de leefbaarheid van de kernen en de onderlinge
versterking van de «groene» en «blauwe» functies die
in het gebied aanwezig zijn.
 
 De betrokken gemeentebesturen hebben, zoals is beschreven in de memorie
van toelichting van het onderhavige wetsvoorstel, beleidsuitgangspunten vastgesteld
als het gaat om aandacht voor de identiteit en leefbaarheid van de 17 dorpen
en kernen die de nieuw te vormen gemeente zal bevatten. Uitgangspunten van
het beleid dat de drie gemeenten voor ogen staat zijn: aandacht voor de eigen
identiteit van dorpen en kernen en laagdrempelige en goede voorzieningen die
minimaal op het huidige peil blijven. Tevens zullen onderdelen van de gemeentelijke
dienstverlening worden uitgevoerd door middel van gemeentelijke ondersteuningspunten
(loketfunctie) die worden verspreid over het gebied van de nieuwe gemeente.
Wat het borgen van maatschappelijke betrokkenheid en participatie betreft,
is men voornemens het burgerinitiatief te introduceren en krijgen dorpsraden
een (nog) actievere rol. Tot besluit moet worden opgemerkt dat
het aan het nieuwe gemeentebestuur is om deze beleidsuitgangspunten verder
inhoud en vorm te geven.
 
 Het is aan het gemeentebestuur om de locatie voor de huisvesting van het
nieuwe gemeentehuis te bepalen. Recent is bekend geworden dat de betrokken
gemeenten voor de vestiging van het gemeentehuis een pand in Wognum hebben
aangekocht, waarin de hoofdvestiging van de voormalige DSB was gevestigd.
 
 Door de betrokken gemeenten is tevens de wens uitgesproken om, naast een
hoofdvestiging, te voorzien in een aantal gemeentelijke ondersteuningspunten,
verspreid over het gebied van de nieuwe gemeente. Daarbij wordt door de betrokken
gemeentebesturen aangegeven dat criteria zoals bereikbaarheid, beschikbaarheid
(waaronder openstellingsuren), aard en niveau van dienstverlening en dergelijke
van grotere betekenis zijn voor de burgers dan de locatie van het gemeentehuis.
 
 De leden van de SP-fractie vragen waar het gemeentehuis van de nieuwe
gemeente Medemblik zal komen. Deelt de regering de opvatting van deze leden
dat een gemeentehuis zo veel mogelijk centraal in een gemeente moet zijn gelegen?
 
 In de beantwoording van de vraag van de leden van de PvdA-fractie is de
regering ingegaan op de locatie van het gemeentehuis van de nieuw te vormen
gemeente Medemblik. De regering deelt niet de mening van deze leden dat een
gemeentehuis zoveel mogelijk centraal moet liggen in een gemeente. De locatiekeuze
van het gemeentehuis is een aangelegenheid van het gemeentebestuur dat in
dat verband ook eventuele andere maatregelen kan nemen met betrekking tot
het realiseren van een adequate dienstverlening en een efficiënte bedrijfsvoering.
 3.4 Toets regionale samenhang en evenwicht
 De leden van de PvdA-fractie vragen aandacht voor de samenwerkingsverbanden
waar de betrokken gemeenten op dit moment in participeren. Welke samenwerkingsverbanden
betreft dit en hoe wil de nieuw te vormen gemeente hiermee omgaan?
 
 Voor een overzicht van de gemeenschappelijke regelingen waaraan de betrokken
gemeenten deelnemen wordt verwezen naar de bijlage bij deze nota. Het is aan
het bestuur van de nieuw te vormen gemeente om te beslissen in welke gemeenschappelijke
regelingen de deelname zal worden voortgezet dan wel zal worden beëindigd.
 
 Naar de mening van de leden van de PVV-fractie is er ook op regionaal
niveau een te gering draagvlak. Dat blijkt uit de oppositie die tegen het
voorstel leeft. Zo blijven de gemeentebesturen van Enkhuizen en Hoorn bij
hun afwijkende standpunten.
 
 In de beantwoording van de vragen van de leden van de SP- en de VVD-fractie
is de regering al ingegaan op de betekenis van het criterium «regionaal
bestuurlijk draagvlak». Daarbij heeft de regering aangegeven hoe dit
criterium zich verhoudt tot de vrije afweging die gemeenten moeten kunnen
maken als het gaat om hun fusiepartners. Naar de mening van de regering kan
het belang van een zo breed mogelijk regionaal bestuurlijk draagvlak en een
zorgvuldige weging van regionale belangen echter niet zo ver gaan dat omliggende
gemeenten een vetorecht hebben op een voorgenomen herindeling. Het is vervolgens
in eerste aanleg aan het provinciebestuur om een gemeentelijk herindelingsadvies
mede te toetsen aan de mate van bestuurlijk draagvlak die in
de regio bestaat en er realistische alternatieven voorhanden zijn.
 
 Zoals eerder aangegeven, constateert de regering dat gedeputeerde staten
van Noord-Holland in de bezwaren van de gemeentebesturen van Enkhuizen en
Hoorn geen aanleiding hebben gezien zich te onthouden van een positief oordeel
over de samenvoeging van de gemeenten Wervershoof, Andijk en Medemblik.
 4. Financiële aspecten
 De leden van de SP-fractie nemen kennis van de mededeling van de regering
dat de nieuwe gemeente € 1,1 mln. minder gaat ontvangen in de algemene
uitkering uit het gemeentefonds dan nu het geval is bij de som van de algemene
uitkeringen van de drie gemeenten. De regering verwacht dat deze structurele
verlaging opgevangen wordt door de te verwachten vermindering van de bestuurskosten
en andere efficiencyvoordelen van de nieuwe organisatie. Wat als deze verwachtingen
uitblijven, zo vragen de aan het woord zijnde leden. Herindelingen kosten
geld, de uitkering op grond van de maatstaf herindeling zal hiervoor nodig
zijn. Wat als blijkt dat er straks toch een tekort op de begroting ontstaat
als gevolg van de herindeling? Deze leden ontvangen graag een reactie van
de regering op dit punt.
 
 De lagere algemene uitkering uit het gemeentefonds volgt de veronderstelde
efficiencywinst die de fusiegemeenten kan bereiken door de toegenomen schaal.
Eerdere gemeentelijke herindeling laten zien dat, zeker als daarop bewust
door het gemeentebestuur wordt gestuurd, de bestuurskosten inderdaad na verloop
van tijd minder zijn en er synergievoordelen worden behaald. In wezen krijgt
de fusiegemeenten eenzelfde bedrag als een bestaande gemeente met dezelfde
kenmerken. De frictiekosten, die het gevolg zijn van de herindeling, zijn
incidenteel van aard. Deze worden binnen het gemeentefonds gecompenseerd door
de tijdelijke uikering op grond van de maatstaf herindeling. Met ingang van
het uitkeringsjaar 2009 is de maatstaf herindeling in het gemeentefonds verruimd.
Deze verruiming heeft plaatsgevonden op basis van het advies van de Interbestuurlijke
Taakgroep Gemeenten, de zogeheten commissie D’Hondt. Mocht er alsnog
sprake zijn van een begrotingstekort dan is het aan de gemeente om het tekort
te dekken of kan op enig moment preventief toezicht door gedeputeerde staten
worden ingesteld.
 
 De staatssecretaris van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties,
 A. Th. B Bijleveld-Schouten
 
 
 BIJLAGE
 Het onderstaande overzicht bevat een overzicht van de gemeenschappelijke
regelingen en andere samenwerkingsverbanden waaraan de betrokken gemeenten
deelnemen en is gebaseerd op een opgave van de gemeenten.
 Gemeenschappelijke regelingen
 Samenwerkingsorgaan Westfriesland (SOW) Gemeenschappelijke regeling in
liquidatie
 Gemeenschappelijke regeling GGD Hollands Noorden
 Regionale ambulancedienst Noord-Holland Noord
 Gemeenschappelijke regeling Recreatieschap Westfriesland
 Centraal Afvalverwijderingsbedrijf Westfriesland (CAW)
 Gemeenschappelijke regeling bestuurlijke ondersteuning West-Friesland
 Veiligheidsregio Noord-Holland Noord
 Openbaar Speciaal en Voortgezet Speciaal Onderwijs in West-Friesland
 Op/maat
 Archiefdienst West-Friese gemeenten (Regionaal Historisch Centrum)
 De Milieudienst Westfriesland
 Samenwerking HALT-bureau Noord-Holland Noord
 Financiering personeelsplan Muziekschool Westfriesland
 Centrale Instelling Zorg (CIZ)
 Samenwerkingsovereenkomst Sociale Recherche arrondissement Alkmaar.
 Samenwerkingsovereenkomst Zelfstandigenloket Alkmaar e.o.
 Regionale Rekenkamer
 Stichtingen
 Museumstoomtram
 Stichting De Omring Maatschappelijk Werk
 Stichting Welzijn Ouderen
 Stichting WOWON (onderwijs)
 Deelnemingen
 Publiekprivate samenwerkingsconstructie met WFO/ABC BV
 NV Houdstermaatschappij Gaskop Noord-Holland
 Bank Nederlandse gemeenten (BNG)
 Ontwikkelingsbedrijf Noord-Holland Noord NV
 BV Pekelharinghaven
 Houdstermaatschappij Grootschalige basiskaart Noord-Holland GKNH