Wijziging WEB i.v.m. huisvestings- en bestedingsbeslissingen en vervallen economisch claimrecht; Brief minister met reactie op rapportagen bureau Berenschot naar de financiële positie van de BVE-sector
Staten-Generaal — Kamerstuk 
Datum: 2014-07-11 00:00:00.000000
Rechtsgebied: Wetgeving


(function (window, document, dataLayerName, id) {
 window[dataLayerName] = window[dataLayerName] || [], window[dataLayerName].push({ start: (new Date).getTime(), event: "stg.start" }); var scripts = document.getElementsByTagName('script')[0], tags = document.createElement('script');
 function stgCreateCookie(a, b, c) { var d = ""; if (c) { var e = new Date; e.setTime(e.getTime() + 24 * c * 60 * 60 * 1e3), d = "; expires=" + e.toUTCString() } document.cookie = a + "=" + b + d + "; path=/; Secure" }
 var isStgDebug = (window.location.href.match("stg_debug") || document.cookie.match("stg_debug")) && !window.location.href.match("stg_disable_debug"); stgCreateCookie("stg_debug", isStgDebug ? 1 : "", isStgDebug ? 14 : -1);
 var qP = []; dataLayerName !== "dataLayer" && qP.push("data_layer_name=" + dataLayerName), qP.push("use_secure_cookies"), isStgDebug && qP.push("stg_debug"); var qPString = qP.length > 0 ? ("?" + qP.join("&")) : "";
 tags.async = !0, tags.src = "https://koop.piwik.pro/containers/" + id + ".js" + qPString, scripts.parentNode.insertBefore(tags, scripts);
 !function (a, n, i) { a[n] = a[n] || {}; for (var c = 0; c < i.length; c++)!function (i) { a[n][i] = a[n][i] || {}, a[n][i].api = a[n][i].api || function () { var a = [].slice.call(arguments, 0); "string" == typeof a[0] && window[dataLayerName].push({ event: n + "." + i + ":" + a[0], parameters: [].slice.call(arguments, 1) }) } }(i[c]) }(window, "ppms", ["tm", "cm"]);
 })(window, document, 'dataLayer', 'f8b9eee5-8d9c-4ea1-abd5-83e174f29813');
 
 
 
Direct naar content
Navigatie
Contextinformatie
Publicatie
Acties
Inhoudsopgave
Gerelateerde informatie

Menu

U bent nu hier: 
Publicaties
Officiële publicaties

Inloggen

Primaire navigatie

Andere sites binnen Overheid.nl
Home
Uitgebreid zoeken
Mijn abonnementen
Help

Andere sites binnen Overheid.nl

Berichten over uw Buurt
Zoals vergunningen, bouwplannen en lokale regelgeving.

Rondom uw woonadres
Rondom een zelfgekozen adres

Dienstverlening
Zoals belastingen, uitkeringen en subsidies.

Naar dienstverlening

Beleid & regelgeving
Officiële publicaties van de overheid.

Naar beleid & regelgeving

Contactgegevens overheden
Adressen en contactpersonen van overheidsorganisaties.

Naar overheidsorganisaties

 
 
 
U bent hier:

Home

Kamerstuk 24666, nr. 8

 
 
 

Kamerstuk

Datum publicatie
Organisatie
Vergaderjaar
Dossier- en ondernummer
Datum brief

22-11-1996

Tweede Kamer der Staten-Generaal

1996-1997

24666 nr. 8

12-11-1996

 

 

 
 
 Toon meer van: Inhoudsopgave
 
 

 
 AanhefLichaamOndertekeningLichaamBELEIDSREACTIE OP BERENSCHOT 1. Inleiding2. Onderzoeksresultaten 2.1. Moret Ernst en Young2.2. Berenschot2.3. Expert-meeting3. Beoordeling4. Oplossingsrichtingen
 

 
 
 Toon meer van: Extra informatie
 
 

 
 

Informatie over publicatie

 

 

 
 Toon meer van: Gerelateerd
 
 

 
 Publicaties in kamerdossier

Kamerdossier 24666Toon alle publicaties in het hoofddossier

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Publicaties referendum

 

 

 

 

 

Authentieke versie (PDF)
bestandsgrootte: 38 Kb

Informatie

Gerelateerd

Printen

Delen

 
 
 
24 666Wijziging van de Wet educatie en beroepsonderwijs in verband met decentralisatie
van huisvestings- en bestedingsbeslissingen en vervallen van het economisch
claimrechtnr. 8BRIEF VAN DE MINISTER VAN ONDERWIJS, CULTUUR EN WETENSCHAPPENAan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-GeneraalZoetermeer, 12 november 1996Hierbij doe ik u toekomen mijn beleidsreactie op de rapportage van het
onderzoek van het bureau Berenschot naar de financiële positie van
de BVE-sector (zie ook het verzoek van de vaste commissie voor Onderwijs,
Cultuur en Wetenschappen bij brief van 24 oktober 1996).De Minister van Onderwijs, Cultuur en Wetenschappen,J. M. M. Ritzen BELEIDSREACTIE OP BERENSCHOT 1. InleidingBij de behandeling van het wetsvoorstel educatie en beroepsonderwijs heb
ik in het voorjaar van 1995 een toezegging aan de Tweede Kamer gedaan om nadere
informatie te verschaffen over de financiële positie van de instellingen
voor beroepsonderwijs. Samen met de toenmalige Vereniging BVE heb ik een opdracht
geformuleerd voor onderzoek. Dat heeft in mei 1996 geresulteerd in een rapport
van het bureau Moret Ernst en Young1, waarin verslag
wordt gedaan van de financiële positie van instellingen met tenminste
een MBO-component in 1994. De resultaten van dat onderzoek waren voor mij
aanleiding om een nader onderzoek te entameren. Hiertoe is in juni 1996 opdracht
verleend aan het bureau Berenschot. Dit bureau heeft op 14 oktober jl. een
verslag van haar bevindingen aan mij uitgebracht.2  Dit
verslag heb ik u toegestuurd (zie mijn brief onder kenmerk BVE/FCI96027562).
Het onderzoek van Berenschot kende een bredere opzet dan dat van Moret Ernst
en Young. Het was mogelijk om naast 1994 nu ook de situatie in 1995 in beschouwing
te nemen. Bovendien beperkte dit onderzoek zich niet uitsluitend tot de financiële
situatie, maar werd het concept verbreed naar de bedrijfseconomische positie
van BVE-instellingen, waarbij ook de (onderwijskundige) prestaties in het
beeld worden betrokken. Ten slotte heeft Berenschot ook het door mij in gang
gezette en voorgenomen beleid in de beschouwing meegenomen. Daarnaast heb
ik een onafhankelijke toets op de bevindingen van Berenschot laten uitvoeren
in de vorm van een expert-meeting, waarbij drie onafhankelijke deskundigen –
aangewezen door respectievelijk de BVE-raad en het ministerie van OCenW –
commentaar hebben geleverd op de resultaten. Deze toets, die bij het begin
van het project al was voorzien, heeft op 16 oktober jl. plaatsgevonden. Het
verslag hiervan is als bijlage bij de notitie gevoegd.3In deze beleidsreactie wil ik allereerst ingaan op de bevindingen van
de beide bureaus en de reactie van de externe deskundigen. Vervolgens zal
ik de resultaten beoordelen en in hoofdlijnen uiteenzetten hoe ik wil omgaan
met de aanbevelingen van de bureaus. 2. Onderzoeksresultaten 2.1. Moret Ernst en YoungDe opdracht aan Moret Ernst en Young luidde als volgt:– hoe ziet de financiële positie van de BVE-instellingen er
uit?– welke verschillen bestaan er in financiële positie tussen
de instellingen en hoe kunnen deze verschillen worden verklaard?;– welke elementen dienen deel uit te maken van een systeem van monitoring?Voor de beantwoording hiervan heeft Moret Ernst en Young uit alle BVE-instellingen
met tenminste een MBO-component in 1994 30 instellingen geselecteerd op grond
van de criteria aantal deelnemers en samenstelling naar onderwijscomponent.
Tevens is gelet op een voldoende mate van regionale spreiding. Hierdoor is
een naar deze criteria representatieve steekproef gevormd. Van de instellingen
in de steekproef zijn de jaarrekeningcijfers voor 1994 opgevraagd, zijn deze
gegevens op een aantal onderdelen onderling vergelijkbaar gemaakt en hebben
interviews met het management van de betreffende instellingen plaatsgevonden.
De financiële gegevens zijn per kostencategorie en per instelling vergeleken
en afgezet tegen de vergoeding. Uit deze steekproef zijn vervolgens zes instellingen
geselecteerd op grond van hun financiële resultaat (de drie
in financiële zin beste en de drie slechtste instellingen). Deze instellingen
zijn nader onderling vergeleken.Moret Ernst en Young heeft twee criteria gehanteerd voor het meten van
de financiële positie: het exploitatieresultaat en het eigen vermogen
als percentage van de totale lasten. Het door Moret Ernst en Young gehanteerde
uitgangspunt is een positief exploitatieresultaat en een vermogensnorm van
tenminste 20 procent. Daarbij is vooral gekeken naar het eigen vermogen als
buffer voor het opvangen van tegenvallers. Het zwaartepunt bij de beoordeling
legt Moret Ernst en Young bij de exploitatieresultaten.Moret Ernst en Young komt tot de conclusie dat er sprake is van een aanzienlijke
spreiding in het exploitatieresultaat. Ongeveer eenderde van de instellingen
uit de steekproef kende in 1994 een negatief exploitatieresultaat. Ook bleek
eenderde van de instellingen niet aan de door Moret Ernst en Young geformuleerde
norm voor het eigen vermogen te voldoen (20 procent van de totale lasten).
Twee van de 30 instellingen voldeden aan geen van beide normen. Voorts blijken
instellingen veelvuldig een lagere personeelsformatie aan te houden om daarmee
financiële ruimte te creëren dan op grond van de formatieregels
zou mogen worden verwacht. Als belangrijkste oorzaken voor deze situatie wijst
het bureau met name op de situatie rond de afschrijvingen en in mindere mate
op de ipl/gpl-verhouding en de huisvestingsituatie. Ook wijst Moret Ernst
en Young er op dat het jaar 1994 niet helemaal representatief is voor een
beoordeling van de financiële positie. Zo wordt er op gewezen dat in
1994 voor het eerst diende te worden afgeschreven op de activa en dat de afschrijvingskosten
ten laste moesten worden gebracht van het resultaat. Het onderzoek laat zien
dat hier door de instellingen op een sterk uiteenlopende wijze mee is omgegaan.
Een deel van de instellingen had de inventaris in dat jaar nog in het geheel
niet geherwaardeerd, waardoor er ook geen sprake was van afschrijvingen.In de marge van het rapport worden enkele aanvullende constateringen gedaan.
Geconstateerd wordt dat er van rijkswege slechts in beperkte mate rekening
is gehouden met verschillen in startpositie van de instellingen bij de invoering
van de lump-sumbekostiging en dat deze verschillen slechts geleidelijk kunnen
worden weggewerkt, er sprake is van een gebrekkige kostenflexibiliteit en
een bij veel instellingen ontbrekende financiële planning van de instellingen.
Moret Ernst en Young pleit, mede gelet op de situatie die zij hebben aangetroffen,
voor het hanteren van benchmarking van de sector. Het rapport bevat daartoe
concrete aanbevelingen. 2.2. BerenschotDe onderzoeksuitkomsten van Moret Ernst en Young gaven mij niet voldoende
informatie om er beleid op te kunnen baseren. Een aantal vervolgvragen liet
zich stellen:– zijn de gehanteerde kengetallen om de financiële positie
te meten de meest geëigende en worden de financiële risico's door
Moret Ernst en Young goed ingeschat?– is 1994 een representatief jaar en hoe ziet het beeld er uit in
een meerjarig perspectief?– hoe verhouden het feitelijk en het voorgenomen beleid van rijkswege
zich tot de gesignaleerde knelpunten?– is het meten van de financiële positie alleen niet een te
beperkte benadering en hoe ziet het beeld er uit als ook de prestaties van
de instellingen in het beeld worden betrokken?Dit leidde tot de volgende vraagstelling aan Berenschot: – geef een beoordeling van de reikwijdte van de resultaten van het
onderzoek van Moret Ernst en Young;– geef een beoordeling van de mate waarin het feitelijke en het
voorgenomen beleid van de minister van OCenW met betrekking tot de financiële
situatie van de MBO/BBO-instellingen de gesignaleerde problemen doet respectievelijk
kan doen verminderen;– formuleer beleidsadviezen voor het ministerie.Om de koppeling te kunnen leggen naar de resultaten van het eerdere onderzoek
is uitgegaan van de basisgegevens van de dertig instellingen uit het onderzoek
van Moret Ernst en Young. Hieraan zijn de gegevens uit de jaarrekeningen van
de instellingen en financiële gegevens van CFI over 1995 toegevoegd.
Berenschot heeft niet dezelfde bewerking en analyse op de gegevens uitgevoerd
als Moret Ernst en Young. Hen is immers ook niet gevraagd dat onderzoek over
te doen. Verder zijn gegevens van de Onderwijsinspectie over onderwijskundige
prestaties verzameld.Bij vijf instellingen (een instelling haakte in de loop van het onderzoek
af) heeft een aanvullend onderzoek plaatsgevonden in de vorm van een aantal
uitgebreide gesprekken met het management van de betrokken instelling. Deze
instellingen zijn geselecteerd op basis van informatie over het aantal leerlingen
en het exploitatiesaldo. Daarnaast heeft Berenschot sleutelfiguren in het
MBO/BBO-veld geïnterviewd en gesprekken gevoerd met medewerkers van mijn
ministerie.De beoordeling van de financiële positie door Berenschot geschiedt
op basis van drie kengetallen:– solvabiliteit (gedefinieerd als de verhouding tussen eigen vermogen
en totaal vermogen van een instelling) ;– rentabiliteit (gedefinieerd als de verhouding tussen het resultaat
uit de gewonde bedrijfsvoering en de totale baten van een instelling);– liquiditeit (gedefinieerd als de verhouding tussen de vlottende
activa en vlottende passiva van een instelling).Als richtsnoer wordt in het rapport uitgegaan van een solvabiliteit van
ten minste 40 procent, een positieve rentabiliteit en een liquiditeit groter
dan 1.Voor een goede financiële positie dient een instelling op alle criteria
positief te scoren. De onderwijskundige positie is, gegeven de beperkte beschikbare
data, onderzocht met behulp van de criteria examenresultaat en contacturen.Het Berenschot-onderzoek levert de volgende conclusies:1. Gemiddeld genomen is de financiële positie van instellingen in
de BVE-sector niet slecht en voldoen zij ruimschoots aan de geformuleerde
financiële criteria. Dat is ook het geval wanneer de criteria van Moret
Ernst en Young zouden worden gehanteerd in plaats van die van Berenschot.
Dat geldt zowel voor 1994 als voor 1995. De geconstateerde lichte verbetering
in het laatste jaar betreft met name de indicator rentabiliteit. De liquiditeit
en de solvabiliteit van de instellingen zaten in beide jaren ruwweg op hetzelfde
niveau. Het resultaat wordt veroorzaakt doordat de rentabiliteit van enkele
instellingen met een zwakke positie op dit punt verbetert. De achtergrond
van die verbetering is in het onderzoek niet nader aangegeven.2. Tussen de instellingen zijn er verschillen op de gehanteerde financiële
criteria. Drie van de dertig onderzochte instellingen hebben in beide jaren
zowel een slechte solvabiliteit als rentabiliteit. Zes instellingen zijn in
1995 niet liquide en hebben een negatieve rentabiliteit (in 1994 nog vier).
Het kwantitatieve beeld wijkt daarmee niet systematisch af van dat uit het
onderzoek van Moret Ernst en Young. 3. Er is geen algemeen profiel te geven van instellingen met een goede
en van instellingen met een slechte financiële positie. Er lijken geen
eenduidige structurele factoren te zijn die leiden tot een financieel tekort
of overschot. Als oorzaak van de verschillen tussen instellingen noemt Berenschot
de mate waarin het management gericht is op en in staat is om gericht in te
spelen op de werking van de bekostigingsstructuur. Daarnaast wordt er op gewezen
dat voor sommige instellingen de onvolledige compensatie voor verschillen
in uitgangssituatie bij de invoering van lump-sumbekostiging nog steeds doorwerkt.
Dit komt overeen met de opmerkingen van Moret Ernst en Young.4. Instellingen lopen beperkte risico's. Hiertegen afgezet acht Berenschot
de gemiddelde solvabiliteit omvangrijk. Berenschot heeft de indruk dat de
reservevorming mede het gevolg is van een gebrek aan vertrouwen in de continuïteit
van het beleid en de bekostiging daarvan door het ministerie van OCenW. Bovendien
speelt in het beeld mee de gedragslijn die instellingen kiezen ten aanzien
van het vormen van voorzieningen. Berenschot meldt dat instellingen met een
moeilijke financiële positie terughoudend zijn bij het vormen van voorzieningen.5. Er is in de ogen van Berenschot geen aanpassing nodig van de bekostigingssystematiek
zelf. Een verfijning van de landelijke GPL door rekening te houden met verschillen
in gemiddelde anciënniteit van het personeel (naar analogie met het systeem
in het voortgezet onderwijs) is dus van uit het perspectief van de financiële
problematiek niet nodig. De verhouding tussen de instellings-GPL en de landelijke
GPL (IPL/GPL-verhouding) vertoont geen systematische relatie met de financiële
positie van een instelling.6. De beoogde verevening in het kader van de OKF is naar de indruk van
Berenschot vrij theoretisch benaderd. Er is alleen rekening gehouden met de
leeftijd van de gebouwen, maar niet met het groot onderhoud (renovaties).
Dit betekent dat ten opzichte van de feitelijke gebouwentoestand instellingen
via de verevening voor dat specifieke pand worden over- respectievelijk onderbedeeld.7. Berenschot heeft gezocht naar een relatie tussen financiële en
onderwijskundige resultaten. Dat heeft geen harde empirische resultaten opgeleverd.
De kwaliteit van de beschikbare gegevens stond ondubbelzinnige uitspraken
niet toe. Een eenduidige conclusie ten aanzien van deze relatie is dus niet
te geven.8. De beleidsmaatregelen van het ministerie van OCenW (lump-sumbekostiging,
ROC-vorming, OKF, decentralisatie van arbeidsvoorwaarden, meer outputelementen
in de bekostiging na 2000) zijn volgens Berenschot consistent met het streven
naar meer autonomie voor de instellingen. Tegelijkertijd wordt echter geconstateerd
dat het management van de instellingen niet in alle gevallen is toegerust
om de financiële risico's te kunnen managen die samenhangen met deze
beleidsmaatregelen.Ten aanzien van de beleidsmaatregelen constateert Berenschot:1. Lump-sumbekostiging biedt de mogelijkheid om de inzet van middelen
op instellingsniveau te optimaliseren. Dat heeft een positieve invloed op
de effectiviteit en doelmatigheid van de middeleninzet. Het geeft bovendien
inhoud aan de financiële autonomie van de instellingen. 2. De OKF past in het beeld van het vergroten van de financiële autonomie
en bedrijfsmatig functioneren van de instellingen. Instellingen kunnen hun
huisvesting gaan optimaliseren, hetgeen ook gewenst is gelet op het stadium
waarin de ROC-vorming verkeert. Voorts slecht het de schotten tussen de besteding
van de lump-sum voor de exploitatie (personeel en materieel) en de vergoeding
voor huisvesting. 3. De decentralisatie van de arbeidsvoorwaarden is een belangrijke volgende
stap in het proces van vergroting van de financiële autonomie en bedrijfsmatig
functioneren van de instellingen. Nadat met de invoering van lump-sumbekostiging
al eerder schotten zijn weggehaald tussen vergoedingen voor specifieke bestedingscategorieën
wordt ook nu meer ruimte geboden voor de inzet van produktiefactoren. Hier
is een zekere analogie tussen de OKF en de decentralisatie van de arbeidsvoorwaarden.De voorstellen tot decentralisatie van de arbeidsvoorwaarden gaan in de
ogen van Berenschot niet ver genoeg. Hierdoor kunnen de mogelijkheden van
lump-sumbekostiging door de instellingen onvoldoende worden benut en hebben
de instellingen onvoldoende instrumenten om met de delegatie van financiële
risico's om te kunnen gaan. Tegelijkertijd is Berenschot terughoudend waar
het gaat om de decentralisatie van de wachtgelden.4. De ROC-vorming maakt, naast het realiseren van onderwijskundige doelstellingen,
dat instellingen de verantwoordelijkheden passend bij de grotere autonomie
bestuurlijk kunnen dragen en daarmee de hiervoor beschreven gegeven vrijheden
ook daadwerkelijk kunnen worden benut. Bovendien is het een belangrijk aspect
bij de ontwikkeling van meer professioneel management.5. Meer outputbekostiging past volgens Berenschot in een verdere verzelfstandiging
en grotere autonomie van het veld. In de notitie over de bekostiging na 2000
zijn de hoofdlijnen hiertoe geschetst.Berenschot formuleert in aansluiting op de conclusies de volgende aanbevelingen:1. Van belang is een meer pro-actieve communicatie tussen het ministerie
en de instellingen/BVE-raad over maatregelen en gewijzigde omstandigheden.
Berenschot suggereert hier dat beide partijen op een andere, meer open, manier
met elkaar moeten omgaan. Dat beperkt de ongewenste neveneffecten voor instellingen
van «vrijheid in gebondenheid». Een informatievoorziening tussen
instellingen/BVE-raad en ministerie van OCenW, die beter aansluit bij de nieuwe
rollen van beide actoren, is van groot belang.2. Instellingen moeten meer sturingsinstrumenten krijgen om hun eigen
personeelsbeleid te kunnen voeren. Berenschot adviseert om het wachtgeldbeleid
richting instellingen te heroverwegen en meer vrijheidsgraden te creëren
voor de instellingen om hun eigen personeelsopbouw te bepalen. Wanneer het
laatste niet nogelijk is, zou een tijdelijke maatregel voor compensatie van
verschillen tussen IPL en GPL kunnen worden overwogen.3. Ter onderbouwing van de signalen dat er sprake zou zijn van een achterstand
in de apparatuursituatie is nader onderzoek op dit onderdeel gewenst.4. Bij de invoering van de OKF is een scholingsprogramma nodig voor het
instellingsmanagement.5. Het inbouwen van stimulansen in de bekostiging na 2000 tot verbetering
van de onderwijskundige positie en van mogelijkheden om, als uiterste sanctiemiddel,
bij slecht functioneren het management van een instelling onder «curatele»
te stellen en de financiële positie van de instelling te saneren. direct
hieraan gerelateerd is de suggestie om instellingen nadrukkelijker op prestaties
af te rekenen.6. De ontwikkeling in samenspraak met de BVE-raad van een scherper systeem
van accountability op zowel financieel als op onderwijskundig gebied.Ook zijn er aanbevelingen geformuleerd in de richting van de BVE-raad
en de instellingen. Deze liggen met name op het vlak van versterking van managementinstrumenten
en communicatie. 2.3. Expert-meetingTijdens de expert-meeting is vooral gesproken over de door Berenschot
gehanteerde onderzoeksmethode, de gebruikte definities en financieel-economische
criteria en de conclusies en aanbevelingen. Het verslag van de bijeenkomst
is als bijlage bij deze notitie gevoegd.De externe deskundigen plaatsten onder andere vraagtekens bij het gebruikte
solvabiliteitscriterium. De in de marktsector ontwikkelde normen kunnen niet
klakkeloos worden toegepast omdat instellingen daar andere risico's lopen.
Ondubbelzinnige criteria voor de beoordeling van de financiële positie
van BVE-instellingen ontbreken. Ook de hoogte van de normen is volop in discussie.Dat hangt mede samen met de inschatting van de financiële risico's
die instellingen lopen.Het managementvraagstuk werd door de experts in een breder kader geplaatst.
Echter niet alleen het management sec. ook de administratie, de control, de
informatievoorziening en de organisatie van de financiële functie vragen
om versterking.Voorts vroegen de externe deskundigen bij de beoordeling van het management
aandacht voor het ontwikkelingsproces waarin het management verkeert. De complexiteit
en omvangrijkheid van de veranderingen in de BVE-sector (van SVM-operatie
via ROC-vorming naar de WEB) eisen veel aandacht van het management. Daar
tussendoor lopen allerlei kleine maatregelen. Deze aandacht concurreert met
de inzet die nodig is om de managementfunctie te laten meegroeien met de eisen
van de veranderingen. Met name het reguliere management heeft zich hierdoor
niet altijd goed kunnen ontwikkelen.De deskundigen ondersteunen de aanbevelingen van Berenschot. 3. BeoordelingIn grote lijnen geven de uitkomsten van Berenschot en de eerdere bevindingen
van Moret Ernst en Young het volgende beeld.Gemiddeld genomen is de financiële positie van de MBO/BBO-instellingen
in de BVE-sector niet slecht. Wel zijn er grote verschillen tussen afzonderlijke
instellingen. Dit is opmerkelijk, gelet op het feit dat de inkomsten gedomineerd
worden door de rijksvergoeding, die voor alle instellingen min of meer gelijk
is opgebouwd. De oorzaken van deze verschillen zijn evenwel divers en niet
eenduidig te benoemen.Drie factoren zouden mijns inziens verantwoordelijk kunnen zijn voor financiële
knelpunten bij enige instellingen:– bij de invoering van lump-sumbekostiging is niet steeds voldoende
gecorrigeerd voor verschillen in uitgangspositie van de instellingen. In combinatie
met andere factoren (zoals dalende leerlingenaantallen of een ongunstige ipl/gpl-verhouding)
heeft dit voor een aantal instellingen geleid tot financiële knelpunten;– de beperkte flexibiliteit in de kostenstructuur van de instellingen
heeft tot gevolg dat instellingen weinig instrumenten hebben om adequaat met
financiële risico's om te gaan;– het ontbreken van voldoende geëquipeerd management. Dit hangt
enerzijds samen met de ingrijpende veranderingsprocessen in het BVE-veld en
anderzijds met managementvaardigheden en het voorhanden managementinstrumentarium,
administratie en informatie en de ontwikkeling van de financiële functie
binnen de instellingen. De uitkomsten van de onderzoeken van Moret Ernst en Young en van Berenschot
ondersteunen het door mij ingezette beleid voor deze sector. Dat beleid is
gericht op een versterking van de autonomie van de instellingen en resultaatsturing.
Veel van de gesignaleerde problemen hangen samen met de ingrijpendheid van
de veranderingsprocessen in de BVE-sector en zijn in dat licht overgangsproblemen
die serieus aandacht verdienen.Overigens wil ik ook enkele kanttekeningen plaatsen bij het Berenschot-rapport.De geconstateerde solvabiliteit van de instellingen is gedeeltelijk een
gevolg van de herwaardering van activa op de balans (consequentie van de invoering
van het stelsel van baten en lasten in de sector). In reële termen wordt
een instelling hierdoor niet rijker. Voor een ander deel kan het gaan om overschotten
op de exploitatie in voorgaande jaren. Beide zaken worden in de onderzoeksrapporten
niet onderscheiden. Het rapport beschrijft de periode voorafgaand aan de invoering van de
Wet educatie en beroepsonderwijs (WEB). Dat is een periode van ingrijpende
verandering en herstructurering. De WEB is door mij bedoeld als het sluitstuk
van de veranderingsprocessen.Berenschot constateert dat niet is gebleken dat het ministerie van OCenW
maatregelen treft om het management te ondersteunen bij de OKF. Ik wijs er
op dat dergelijke cursussen in de periode november 1994 tot juni 1996 wel
degelijk hebben plaatsgevonden in het kader van de OKF voor managers in het
BVE-veld. De suggestie van Berenschot als zou er op dit vlak weinig zijn gebeurd
is dus niet juist.Uit het rapport van Berenschot zou de indruk kunnen ontstaan dat er bij
alle veranderingen in de BVE-sector vanuit mijn ministerie geen oog is voor
versterking van het management. De afgelopen jaren is een programma opgezet
dat de instellingen moet ondersteunen bij het invoeren van instrumenten voor
een moderne bedrijfsvoering. Ik wijs hierbij op de activiteiten in de beleidsagenda
die beogen een versterking en verbetering van het management, het administratieve
beheer en de informatievoorziening. Daarnaast is een externe procescoördinatie
ingesteld die de veranderingsprocessen in het veld (ROC-vorming) begeleidt.Ik vat de aanbevelingen op als een signaal van de complexiteit en ingrijpendheid
van de veranderingsprocessen in het veld. In de expert-meeting werd daar van
de zijde van de externe deskundigen ook nadrukkelijkaandacht voor gevraagd.In het kader van de communicatie heeft reeds een belangrijke verandering
plaats gevonden. Sinds 1 april 1996 functioneert er een BVE-raad, waarin de
verschillende belangenorganisaties van instellingen op het BVE-terrein zijn
samengegaan. Hierdoor is er sprake van één aanspreekpunt voor
het ministerie en een duidelijke vertegenwoordiging van het veld. Ik heb goede
hoop dat dit de communicatie sterk zal verbeteren.De onderzoeksrapporten en de uitkomsten van de expert-meeting bevatten
waardevolle aanbevelingen. In de volgende paragraaf geef ik aan hoe ik daar
de komende tijd mee wil omgaan. Ik zal hierover ook overleg voeren met de
BVE-raad. 4. OplossingsrichtingenDe WEB is voor mij het sluitstuk van de eind jaren tachtig ingezette veranderingsprocessen
die zijn gestart met de SVM-operatie en die tot doel hadden het BVE-veld te
moderniseren in zowel onderwijskundig, organisatorisch als financieel-bestuurlijk
opzicht. De komende periode zal er een moeten zijn van consolidatie en versteviging
van het beleid binnen de instellingen. Flankerend beleid is nodig
om dit proces te ondersteunen. De hoofdpunten daarvan zijn: sanering van incidentele
hardnekkige financiële knelpunten binnen het totaal van de OC&w begroting,
verbetering van het management, versterking van de communicatie met het veld,
flexibilisering van de inzet van produktiefactoren, beoordeling van de inventaris/apparatuursituatie
en accountability. Boven alles moet voorkomen worden dat de afstand tussen
de voorlopers en de achterblijvers bij de instellingen steeds groter worden.
Beleidsmatig is dat een weinig aantrekkelijk perspectief dat de verdere ontwikkeling
van de sector ernstig zou belemmeren.In de eerste plaats is met de onderzoeken duidelijk geworden dat, ondanks
maatregelen die ik heb genomen om de overgangsproblematiek bij de invoering
van de lump-sumbekostiging te verzachten, er door cumulatie van factoren in
een aantal gevallen additionele maatregelen nodig zijn om de financiële
positie van de betreffende instellingen te versterken. De onderzoeksgegevens
laten zien dat de problemen in die gevallen niet steeds terug te voeren zijn
tot onvoldoende financieel management of, meer generiek, tot onvolkomenheden
in de verdelingssystematiek. Een verfijning van deze systematiek is dan ook
niet aan de orde. Wel ben ik bereid om onder strikte condities knelpunten
bij afzonderlijke instellingen op te lossen. Daarbij zal er sprake moeten
zijn van maatwerk om te voorkomen dat op dit punt gebrekkig instellingsbeleid
achteraf wordt gehonoreerd. Ik heb besloten om voor dit doel een specifieke regeling in de vorm van
een knelpuntenpot in het leven te roepen, die gevoed wordt met middelen uit
de begroting van het ministerie van OCenW. De precieze omvang van de benodigde
middelen voor deze regeling is thans nog niet aan te geven. Na de najaarsnota
en een meer afgerond zicht op het uitvoeringsbeeld 1996 van de OC&W begroting,
zal ik u nader berichten over de omvang van de storting in de knelpuntenpot.Het doel van de regeling is om de financiële positie van instellingen
met evidente knelpunten te saneren, deels in de vorm van leningen aan de instellingen
met een beperkte looptijd. De regeling is een tijdelijke aangelegenheid. De
sanering moet voor het jaar 2000 (de start van de nieuwe bekostigingssystematiek)
zijn afgerond. Er zullen duidelijke normen en procedures moeten worden geformuleerd
hoe aanspraken op de regeling kunnen worden gedaan. Aan de aanspraken zullen
ook harde verplichtingen voor de instellingen verbonden zijn. Thans ontwikkel
ik een plan om te bezien wat de beste constructie hiervoor is en hoe de afstemming
moet zijn met het voorziene waarborgfonds voor de sector in het kader van
de OKF.Afhankelijk van de precieze oorzaken van de mindere financiële positie
zal de financiële steun gepaard gaan met een duidelijke aansturing van
het management van de betrokken instelling. Alleen dan is te verwachten dat
de sanering van de financiële positie een blijvend gunstig effect heeft.Overigens wil ik nagaan in hoeverre na expiratie van de tijdelijke regeling
er voor scholen die in financiële problemen komen een constructie noodzakelijk
blijft met een saneringsfunctie. Een dergelijke saneringsfunctie is breder
dan de saneringsfunctie die thans voorzien is in het kader van het op te richten
waarborgfonds OKF-BVE. Bezien moet worden in hoeverre het waarborgfonds langs
die lijn kan worden verbreed, danwel dat de saneringsfunctie apart moet worden
gehouden naast het waarborgfonds en in hoeverre directe overheidsaansturing
nodig is.Voor deze verbreding spreekt ook de omstandigheid dat na de OKF-operatie
de lump-sum de vergoeding omvat voor personeel, materieel en huisvesting.
Dat fonds blijft een aangelegenheid is van de instellingen, waarbij
het rijk bij de oprichting eenmalig een bedrag in het fonds stort.Flexibilisering van de produktiefactor personeel is genoemd als knelpunt.
Zowel het onderzoek van Moret Ernst en Young als dat van Berenschot laten
zien dat voor het slagen van de doelstellingen van lump-sumbekostiging (een
meer effectieve en doelmatige inzet van middelen) het noodzakelijk is dat
niet alleen de schotten tussen de bestedingscategorieën worden weggenomen,
maar dat ook de instellingen meer ruimte moeten krijgen voor de inzet van
afzonderlijke middelen. Aan de personele kant vraagt dat om een zekere mate
van deregulering van het arbeidsvoorwaardenbeleid. Hier is ook een belangrijke
rol wegggelegd voor de partijen in het veld. Ik onderken het belang van deregulering
op dit terrein. Nader onderzoek op dit punt is op zijn plaats.Het pleidooi van Berenschot voor een versoepeling van het wachtgeldregeling
is strijdig met de opvatting van het Kabinet en de Tweede Kamer over het wachtgeldbeleid.
De resultaten van het grote wachtgeldonderzoek «De jaren tellen»
vragen nadere maatregelen. Die maatregelen wil ik graag nemen naar aanleiding
van de brede discussie aan de hand van een door mij uit te brengen discussienota
daarover zoals eerder aan de Tweede Kamer is meegedeeld. In het kader van
de conclusies uit die discussie wil ik bezien in hoeverre het seniorenbeleid
op dit punt aanleiding geeft de GPL-systematiek te heroverwegen.Verder denk ik ter versterking van het management aan het creëren
van functies op het niveau van het middenmanagement op het punt van control
en vastgoed. Een omscholingsprogramma is dan noodzakelijk. In dat kader zal
een landelijk functieprofiel ontwikkeld moeten worden zodanig dat op korte
termijn deze opleidingen kunnen starten. Behalve een zekere verlichting van
de wachtgeldproblematiek (omscholing van overtollig middenmanagement).De OKF is een belangrijk instrument voor versterking van de autonomie
van de instelling en voor een versteviging van de financiële positie
van de instellingen. Het laten vallen van de OKF zou de instellingen geen
goed doen. Instellingen hebben geanticipeerd op de OKF-operatie. Mede in dat
licht heeft de BVE-raad aangevoerd dat uitstel problematisch is. De verevening
beoogt de instellingen voor wat betreft de huisvesting in een gelijkwaardige
vermogenspositie te brengen. Berenschot doet de aanbeveling nog eens kritisch
naar de vereveningssystematiek te kijken met het oog op de renovaties. Het
meenemen van renovaties (en van achterstallig onderhoud) is niet mogelijk
gebleken.Moret Ernst en Young en Berenschot bevelen aan om de apparatuursituatie
nader te onderzoeken. Aangegeven wordt dat de situatie in de onderzoeken van
beide bureaus onvoldoende in beeld is gebracht. Het is van groot belang dat
de leerlingen werken met apparatuur die zo goed mogelijk aansluit bij de situatie
zoals de leerlingen die ook in het bedrijfsleven aantreffen. Derhalve ben
ik voornemens zo spoedig mogelijk nader onderzoek te laten doen naar de aansluiting
van de apparatuursituatie in de scholen bij die in het bedrijfsleven, in hoeverre
zich hierbij knelpunten voordoen en wat de aard van die knelpunten is. Ik
stel mij hierbij voor het bedrijfsleven nadrukkelijk te betrekken bij deze
inventarisatie.Ik ben de afgelopen periode reeds begonnen met maatregelen tot versterking
van de accountability van de instellingen. De onderzoeken benadrukken nog
eens de noodzaak hiervan. Instellingen zullen meer verantwoording moeten afleggen
over de besteding van middelen. Deels gebeurt dat door versterking
van het element van outputbekostiging. Ik verwijs hiervoor naar de notitie
over de bekostiging 2000. Maar ook los daarvan bestaat hiertoe behoefte. De
jaarrekening is in dat licht onvoldoende. In aanvulling daarop zal ik meer
acccountability eisen van de instellingen en meer monitoring van de ontwikkelingen
op dit punt. Hierdoor kunnen tijdig risicovolle ontwikkelingen worden gesignaleerd.
Bovendien biedt het een mogelijkheid om voor instellingen spiegelinformatie
te genereren en «good practice» in beeld te krijgen. Onderdeel
van die monitoring zal ook zijn het volgen van de verdere professionalisering
van het management in de sector.Duidelijk is dat er nog veel verbetering mogelijk is op het vlak van managementinformatie-
en administratieve systemen. Voor dit doel heb ik in het kader van de beleidsagenda
samen met de BVE-raad een specifiek traject tot modernisering van de bedrijfsvoering
van de instellingen op gezet. Dit traject behelst een groot aantal activiteiten
op het vlak van de automatisering. Dit beleid begint langzamerhand vruchten
af te werpen. Niettemin zal moeten worden nagegaan in hoeverre hierin versnelling
cq op onderdelen andere accenten moeten worden aangebracht. Om voorgaande trajecten goed en in samenhang te ontwikkelen en verder
uit te bouwen, ga ik aan de slag om binnen enkele maanden (eind februari 1997)
te komen met een meer uitgewerkt plan van aanpak. In dat plan van aanpak zullen
in onderlinge samenhang de volgende verbeterpunten zichtbaar moeten worden:
financiële sanering van individuele instellingen, management, administratie,
communicatie en accountability. Verder zal ik met de BVE-raad in overleg treden
over de nadere invulling van het voorgaande om te komen tot een versterking
van de sector. XNoot1Moret Ernst en Young, 1995, Een onderzoek naar de financiële positie
van de BVE-sector in 1994, Utrecht.XNoot2Berenschot, 1996, Beoordeling van voorgenomen maatregelen aangaande de
finan- ciële positie van de MBO/BBO-sector, Utrecht.XNoot3Ter inzage gelegd bij de afdeling Parlementaire Documentatie. 
 
 Naar boven

 

Directe linkKopieer de link naar uw clipboard 

https://zoek.officielebekendmakingen.nl/kst-24666-8.html

Sluit modaal

 

Disclaimer
De hier aangeboden pdf-bestanden van het Staatsblad, Staatscourant, Tractatenblad, provinciaal blad, gemeenteblad, waterschapsblad en blad gemeenschappelijke regeling vormen de formele bekendmakingen in de zin van de Bekendmakingswet en de Rijkswet goedkeuring en bekendmaking verdragen voor zover ze na 1 juli 2009 zijn uitgegeven. Voor pdf-publicaties van vóór deze datum geldt dat alleen de in papieren vorm uitgegeven bladen formele status hebben; de hier aangeboden elektronische versies daarvan worden bij wijze van service aangeboden.

 

Over deze website
Contact
English
Help
Zoeken

Informatie hergebruiken
Privacy en cookies
Toegankelijkheid
Sitemap
Kwetsbaarheid melden

Open data
Linked Data Overheid
PUC Open Data

MijnOverheid.nl
Rijksoverheid.nl
Ondernemersplein.nl
Werkenbijdeoverheid.nl