Voorstel van wet van de leden Hamer, Vergeer, Jungbluth en Lambrechts inzake toelatingsrecht bijzonder onderwijs; Memorie van toelichting
Staten-Generaal — Kamerstuk 
Datum: 2014-07-06 00:00:00.000000
Rechtsgebied: Wetgeving


(function (window, document, dataLayerName, id) {
 window[dataLayerName] = window[dataLayerName] || [], window[dataLayerName].push({ start: (new Date).getTime(), event: "stg.start" }); var scripts = document.getElementsByTagName('script')[0], tags = document.createElement('script');
 function stgCreateCookie(a, b, c) { var d = ""; if (c) { var e = new Date; e.setTime(e.getTime() + 24 * c * 60 * 60 * 1e3), d = "; expires=" + e.toUTCString() } document.cookie = a + "=" + b + d + "; path=/; Secure" }
 var isStgDebug = (window.location.href.match("stg_debug") || document.cookie.match("stg_debug")) && !window.location.href.match("stg_disable_debug"); stgCreateCookie("stg_debug", isStgDebug ? 1 : "", isStgDebug ? 14 : -1);
 var qP = []; dataLayerName !== "dataLayer" && qP.push("data_layer_name=" + dataLayerName), qP.push("use_secure_cookies"), isStgDebug && qP.push("stg_debug"); var qPString = qP.length > 0 ? ("?" + qP.join("&")) : "";
 tags.async = !0, tags.src = "https://koop.piwik.pro/containers/" + id + ".js" + qPString, scripts.parentNode.insertBefore(tags, scripts);
 !function (a, n, i) { a[n] = a[n] || {}; for (var c = 0; c < i.length; c++)!function (i) { a[n][i] = a[n][i] || {}, a[n][i].api = a[n][i].api || function () { var a = [].slice.call(arguments, 0); "string" == typeof a[0] && window[dataLayerName].push({ event: n + "." + i + ":" + a[0], parameters: [].slice.call(arguments, 1) }) } }(i[c]) }(window, "ppms", ["tm", "cm"]);
 })(window, document, 'dataLayer', 'f8b9eee5-8d9c-4ea1-abd5-83e174f29813');
 
 
 
Direct naar content
Navigatie
Contextinformatie
Publicatie
Acties
Inhoudsopgave
Gerelateerde informatie

Menu

U bent nu hier: 
Publicaties
Officiële publicaties

Inloggen

Primaire navigatie

Andere sites binnen Overheid.nl
Home
Uitgebreid zoeken
Mijn abonnementen
Help

Andere sites binnen Overheid.nl

Berichten over uw Buurt
Zoals vergunningen, bouwplannen en lokale regelgeving.

Rondom uw woonadres
Rondom een zelfgekozen adres

Dienstverlening
Zoals belastingen, uitkeringen en subsidies.

Naar dienstverlening

Beleid & regelgeving
Officiële publicaties van de overheid.

Naar beleid & regelgeving

Contactgegevens overheden
Adressen en contactpersonen van overheidsorganisaties.

Naar overheidsorganisaties

 
 
 
U bent hier:

Home

Kamerstuk 30417, nr. 3

 
 
 

Kamerstuk

Datum publicatie
Organisatie
Vergaderjaar
Dossier- en ondernummer

23-12-2005

Tweede Kamer der Staten-Generaal

2005-2006

30417 nr. 3

 

 

 
 
 Toon meer van: Inhoudsopgave
 
 

 
 AanhefLichaam1. Algemeen2. Financiële gevolgen3. Uitvoeringsgevolgen4. Artikelsgewijze toelichting
 

 
 
 Toon meer van: Extra informatie
 
 

 
 

Informatie over publicatie

 

 

 
 Toon meer van: Gerelateerd
 
 

 
 Publicaties in kamerdossier

Kamerdossier 30417Toon alle publicaties in het hoofddossier

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Publicaties referendum

 

 

 

 

 

Authentieke versie (PDF)
bestandsgrootte: 26 Kb

Informatie

Gerelateerd

Printen

Delen

 
 
 
30 417Voorstel van wet van de leden Hamer, Vergeer, Jungbluth en Lambrechts
houdende wijziging van de Wet op het primair onderwijs, de Wet op het voortgezet
onderwijs en de Wet educatie en beroepsonderwijs inzake toelating tot bijzondere
onderwijsinstellingen van leerlingen of deelnemers die, of van wie de wettelijk
vertegenwoordigers, de grondslag van de instelling niet onderschrijven (regeling
toelatingsrecht bijzonder onderwijs)nr. 3MEMORIE VAN TOELICHTING1. AlgemeenNederland heeft een uniek en waardevol onderwijsbestel waarin de vrije
schoolkeuze van ouders voor de school van hun kinderen wordt gewaardeerd als
een groot goed. Kern van het Nederlandse onderwijsbestel is voor de indieners
de keuzevrijheid van ouders bij hun keuze van een school. Ouders kiezen uit
diverse motieven voor een passende school voor hun kind. De religieuze grondslag
is daarbij een factor die nog wel speelt, maar in waarde afneemt ten opzichte
van andere redenen. Met name pedagogisch-didactische overwegingen zijn voor
ouders belangrijk, evenals de sfeer en samenstelling van de school. Dit blijkt
ook uit bevindingen over schoolkeuzemotieven waarover de minister van OCW
de Tweede Kamer informeerde met haar brief van 16 maart 2004. De indieners
vinden dat dit recht op vrije schoolkeuze dient te worden versterkt voor alle
ouders met een toelatingsrecht dat in principe voor alle scholen geldt. Dit
wetsvoorstel beoogt beperkingen weg te nemen in de keuzevrijheid van ouders
door de toelatingsgronden bij het bijzonder onderwijs te verruimen. Het is
bij ouders lang niet altijd duidelijk dat zij met een andere levensbeschouwing
toch op een bepaalde school terechtkunnen. Het blijkt de initiatiefnemers
ook nog te vaak dat leerlingen om onduidelijke redenen niet op een school
worden toegelaten, naar een andere school worden verwezen of op een wachtlijst
worden geplaatst. De ongelijke rechtspositie van openbaar en bijzonder onderwijs
bij de toelating van leerlingen maakt het tevens moeilijk om tot onderlinge
afspraken te komen over een gezamenlijk toelatingsbeleid. Wanneer er een meer
gelijke uitgangspositie is tussen de scholen, kan men ook gemakkelijker gezamenlijke
instrumenten inzetten zoals vaste inschrijfmomenten en voorlichting.Onderwijs is één van de belangrijkste instrumenten voor
integratie. Mensen uit verschillende culturen komen in contact met elkaar
in een omgeving waarin zij hun talenten ontwikkelen.De mate waarin deze integratie wordt bereikt hangt mede af van de diversiteit
van de culturen en achtergronden van de leerlingen op school. Omdat
niet alle woonkernen of wijken in ons land even divers zijn samengesteld,
komen er onvermijdelijk verschillen voor in de mate waarin leerlingen op school
in ontmoeting komen met verschillende culturen en achtergronden. Toch komt
het te vaak voor dat scholen een eenzijdiger samenstelling hebben dan geldt
voor de woonkern of wijk waarin zij staan.De indieners streven ernaar dat scholen zoveel mogelijk een gemengde samenstelling
krijgen en/of een redelijke afspiegeling zijn van de woonkern of wijk waarin
zij zich bevinden.Beide Kamers hebben inmiddels de initiatiefwet van Hamer, Dijsselbloem
en Kraneveldt inzake integratie van leerlingen in de Nederlandse samenleving
(29 666) aangenomen. Deze wet geeft scholen een taak bij actief burgerschap,
taalbeleid en kennis hebben en kennismaken met verschillende achtergronden
en culturen van leeftijdgenoten. Daarmee is een forse stap gezet in het integratiebeleid
van het onderwijs. Dit is echter niet genoeg voor het streven om meer gemengde
scholen vorm te geven en de integratie van leerlingen in de Nederlandse samenleving
verder te bevorderen. Bij de wens van de totstandkoming van gemengde scholen
zien de intitiatiefnemers een spanning met het toelatingsbeleid dat scholen
mogen en kunnen voeren.Er zijn drie problemen die de indieners onderkennen:a. de keuzevrijheid van ouders bij de schoolkeuze is soms beperkt en er
bestaat voor ouders onduidelijkheid over bij welke scholen men allemaal terecht
kan (uit onderzoek blijkt dat er bij ouders uit achterstandsgroepen en allochtone
ouders meer onbekendheid bestaat over de toelatingsmogelijkheden),b. ongelijkheid tussen openbaar en bijzonder onderwijs maakt het maken
onderlinge afspraken over het toelatingsbeleid moeilijk en brengt hen in een
ongelijke positie ten opzichte van elkaar enc. de segregatie is soms in het onderwijs nog sterker dan in de wijk waarin
de school staat.Bij het openbaar onderwijs wordt de toegankelijkheid gewaarborgd voor
leerlingen zonder onderscheid naar godsdienst of levensbeschouwing. Deze toegankelijkheid
van het openbaar onderwijs is vastgelegd in artikel 46 van de Wet op het primair
onderwijs en artikel 42 van de Wet op het voortgezet onderwijs. Deze bepalingen
betekenen dat een openbare school leerlingen niet mag weigeren op godsdienstige
of levensbeschouwelijke gronden. In die zin is het openbaar onderwijs algemeen
toegankelijk en is iedereen er welkom. Een openbare school schenkt daarbij
aandacht aan de verschillen tussen kinderen en geeft daarbij geen voorkeur
aan één bepaalde levensbeschouwelijke richting. Daardoor krijgen
de kinderen de kans zich een mening te diverse vormen over opvattingen en
gewoonten van anderen en over medeleerlingen met een andere achtergrond dan
zijzelf. Het openbaar onderwijs kan in principe ook geen leerlingen weigeren.
Dit betekent in sommige situaties dat openbare scholen een ongewilde eenzijdige
samenstelling hebben van leerlingen met bijvoorbeeld taalachterstanden. Het
komt regelmatig voor dat deze leerlingen door andere scholen naar de openbare
school worden doorverwezen. Op dit moment kunnen openbare scholen geen sluitende
afspraken afdwingen over toelating van leerlingen bij andere – bijzondere –
scholen in hun directe omgeving.Bijzonder onderwijs, in toenemende mate ook gebaseerd op een bepaalde
pedagogische invalshoek, levert de samenleving veel op: betrokkenheid van
ouders bij de school, vele vrijwillige schoolbestuurders die veel tijd en
energie steken in «hun» school en een actieve groep scholen waar
mensen hard werken vanuit een gedeeld waardenpatroon. De indieners stellen
de waarde van het bijzonder onderwijs dan ook niet ter discussie. De toegankelijkheid
van het bijzonder onderwijs is echter tot nu toe anders geregeld,
dan die van het openbaar onderwijs. Zo mag de school aan de ouders vragen
dat zij de richting van de school onderschrijven. De eisen en procedures inzake
de toelating tot de school zijn geformuleerd in onder meer artikel 40 WPO
en artikel 27 WVO. Deze bepalingen staan in afdeling 1 («Regelen voor
het openbaar onderwijs, tevens voorwaarden voor bekostiging van het bijzonder
onderwijs») van de wet. Ze zijn in gelijke mate van toepassing op openbare
en bijzondere scholen. Het verschil in toelating tussen openbaar en bijzonder
onderwijs vloeit daarentegen voort uit het duale stelsel. Openbaar onderwijs
is van rechtswege toegankelijk, het bijzonder onderwijs heeft het recht op
grond van artikel 23 een toelatingsbeleid te formuleren en toe te passen.De strekking van deze bepaling gaat ver, zo blijkt uit het Maimonides-arrest1. Ouders hoeven niet alleen de godsdienstige of levensbeschouwelijke
grondslag te respecteren, maar een school voor bijzonder onderwijs kan tevens
eisen dat ouders de richting van de school onderschrijven. Voor veel ouders
uit achterstandsgroepen is het niet duidelijk op welke gronden hun kinderen
wel of niet toegelaten worden op een school. Door een toelatingsbeleid te
mogen voeren kan het bijzonder onderwijs andere regels hanteren (zichtbaar
of onzichtbaar) waarmee de keuzevrijheid van ouders wordt beperkt. De initiatiefnemers
erkennen dat veel bijzondere scholen hun bijdrage proberen te leveren aan
integratie. Ook bijzondere scholen zijn soms door de wijk waarin zij staan,
eenzijdig samengesteld. Procentueel heeft het openbaar onderwijs echter een
groter aandeel allochtone leerlingen, zoals ook blijkt uit Kerncijfers 2000–2004 Onderwijs, Cultuur en Wetenschap.Naast de formele regels inzake toelating spelen ook feitelijke/fysieke
factoren een rol. Bij aanmelding van een kind kan het bestuur de ouder melden: «De
school is vol». of «Wij kunnen uw kind niet goed opvangen».
(vanwege gedragsproblematiek, onvoldoende zorg kunnen bieden). Scholen kunnen
zelf zekere grenzen trekken bij hun oordeel dat de school (onderwijskundig,
pedagogisch, ruimtetechnisch) «vol» is. Of die grenzen reëel
zijn, blijkt pas achteraf als ouders via een gerechtelijke procedure opkomen
tegen een weigering hun kind toe te laten. Indien een gemeente openbare en
pc-basisscholen telt, die allemaal zeggen «vol» te zijn, dan is
een verschil tussen het openbaar en het bijzonder onderwijs dat uiteindelijk
uitbreiding van het openbaar onderwijs moet worden gerealiseerd en kan worden
afgedwongen op basis van de grondwettelijke zorgplicht om te voorzien in voldoende
openbaar onderwijs. Het bijzondere schoolbestuur kan echter zeggen: «Wij
volgen het beleid om de bestaande scholen in stand te houden, met deze omvang».
Het desbetreffende schoolbestuur kan niet worden gedwongen om de school te
laten groeien of om een extra school te stichten.De indieners beogen met dit wetsvoorstel een bijdrage te leveren aan de
oplossing van bovengenoemde problemen. De indieners realiseren zich dat evenals
het aangenomen wetsvoorstel 29 666, ook dit wetsvoorstel slechts een
deel van de oplossing is. Maar zij zijn van mening dat elk middel om de segregatie
op scholen tegen te gaan en de vrije schoolkeuze van ouders te versterken
moet worden aangegrepen. De indieners stellen voor het recht op vrije schoolkeuze
te versterken door de invoering van een acceptatierecht, zodra de ouders de
levensbeschouwelijke grondslag van een school respecteren. De keerzijde van
dit toelatingsrecht, is een acceptatieplicht voor alle scholen, zowel bijzondere
als openbare scholen. Een toelatingsrecht bij scholen op bijzondere grondslag
voor kinderen van ouders die de grondslag respecteren, verbetert de toegankelijkheid
van al het bekostigde onderwijs en zal ook bijdragen aan de integratie.Van ouders en leerlingen mag worden gevraagd dat zij de grondslag respecteren,
evenals zoiets mag worden verwacht op scholen voor openbaar onderwijs.
Als zij de grondslag niet respecteren, dan valt zoiets aan te tonen en vormt
het een goede grond om zo’n leerling te weigeren of te verwijderen.
Indien de ouders de grondslag niet onderschrijven, maar wel respecteren, mag
zoiets geen grond zijn om de leerling te weigeren of te verwijderen.Het vigerende regeerakkoord stelt: «Scholen kunnen ouders en leerlingen
vragen de grondslag en traditie van de scholen te respecteren. Van scholen
mag dan worden gevraagd, zonder acceptatieplicht, om leerlingen op die basis
te aanvaarden». De indieners nemen met hun wetsvoorstel juist de geest
van deze bepaling heel serieus. In juli 2002 publiceerde de Onderwijsraad
de verkenning Vaste grond onder de voeten. Daarin
stelde deze:«De raad sluit de mogelijkheid van een versterking van het ouderlijk
keuzerecht niet uit, onder de voorwaarde dat de vrijheid van richting van
de «kleine», «strenge» stromingen daardoor niet aangetast
wordt. ... Voorzover de richting niet in het geding is – er geen op
de religieuze of levensbeschouwelijke grondslag gebaseerd, consistent en consequent
beleid gevoerd wordt – is (slechts) de vrijheid van inrichting aan de
orde. Zoals gezegd, deze vrijheid kan anders dan de vrijheid van richting
aan nogal wat beperkingen onderworpen worden. De wetgever zou dus mogelijk –
met inachtneming van de vrijheid van richting – als deugdelijkheidseis/bekostigingsvoorwaarde
op kunnen leggen dat het bevoegd gezag de keuze van ouders in principe heeft
te honoreren». (blz. 97)De indieners willen met dit wetsvoorstel recht doen aan deze overwegingen
van de Raad en hier invulling aan geven. Vooralsnog kan daarom een uitzondering
gelden voor reeds bestaande scholen die de voorafgaande tien jaar aantoonbaar
een consequent en consistent beleid hebben gevoerd, op grond van hun denominatieve
grondslag, waarbij leerlingen of deelnemers uitsluitend werden toegelaten
indien vaststond dat zij (of zoals meestal zal gelden, bij minderjarigheid
hun ouders/verzorgers) de wettelijke grondslag onderschreven en waarin dat
beleid ook tot uiting kwam in het onderwijs. Het moet dan gaan om zichtbare
specifieke aandacht aan het levensbeschouwelijke karakter, zodanig dat het
respecteren van deze andere levensbeschouwing door ouders niet voldoende is.
Volgens de indieners zal dit dus voor een zeer beperkt aantal erkende scholen
kunnen gelden. De school moet dat beleid aantonen met statuten en met informatie
over de lessen en het onderwijsbeleid. Er moet dus wel een echt aantoonbare
reden bestaan. De minister moet dan besluiten of ontheffing van de algemene
acceptatieregel reëel is. Als dat het geval is en de minister de school
ontheffing verleent, dan moet de school na een periode van vijf jaar de aanvraag
herhalen. Met dit initiatiefwetsvoorstel wordt dus in principe de schoolkeuze
van de ouders voor hun kind gehonoreerd. Dit wetsvoorstel verstevigt de rechtspositie
van ouders bij het toelatingsbeleid van scholen. Het is belangrijk dat ouders
hiervan goed op de hoogte zijn. Derhalve zijn de artikelen IA, IIA en IIIA
opgenomen.Dit wetsvoorstel brengt openbaar en bijzonder onderwijs in een meer gelijke
positie ten aanzien van het toelatingsbeleid, zonder de grenzen van artikel
23 aan te tasten. Al het onderwijs (openbaar en bijzonder) heeft een publieke
functie en wordt bekostigd met publieke middelen. Daarom is een harmonisatie
van wet- en regelgeving tussen openbaar en bijzonder onderwijs op dit punt
wenselijk.Ook bij de grondwettelijke zorgplicht voor voldoende openbaar onderwijs,
die ontbreekt bij bijzonder onderwijs, geldt dat een volledige gelijkheid
tussen openbaar en bijzonder onderwijs stukloopt op de kenmerken en grenzen
van het duale stelsel. Het voorliggende wetsvoorstel kan ertoe bijdragen dat
ook hierin een meer gelijke situatie ontstaat.Een gelijke uitgangspositie bij toelating van openbare en bijzondere scholen
geeft ook gemeenten meer kansen om met scholen samen een anti-segregatiebeleid
te voeren. Een adequaat spreidingsbeleid – hoe men dat ook regelt –
kan pas worden gerealiseerd indien er een meer gelijkwaardige positie tot
stand is gebracht tussen het openbaar en bijzonder onderwijs.2. Financiële gevolgenAan dit wetsvoorstel zijn geen bijzondere kostenverhogingen verbonden.
Bij het reguliere schooltoezicht van de Onderwijsinspectie kan aan de orde
worden gesteld wat het toelatingsbeleid is en ouders die het ermee oneens
zijn dat een school hun kind afwijst, kunnen dit via de rechter aanvechten.3. UitvoeringsgevolgenDit wetsvoorstel betekent geen wezenlijke verzwaring van de taken waarmee
scholen worden belast. Als zij een leerling afwijzen op oneigenlijke gronden,
halen zij zichzelf werk op de hals.4. Artikelsgewijze toelichtingModel voor dit wetsvoorstel heeft gestaan artikel 40, vierde lid, van
de WPO. Daarin wordt bepaald: «De toelating van een leerling van een
basisschool tot een speciale school voor basisonderwijs van het samenwerkingsverband
waaraan de basisschool deelneemt wordt voorts niet geweigerd op denominatieve
gronden, tenzij de ouders van de leerlingen weigeren te verklaren dat zij
de grondslag van het onderwijs van de school zullen respecteren». Uit
het gegeven dat voor deze bepaling geen aanpassing van artikel 23 van de Grondwet
nodig was, volgt tevens dat ook het onderhavige wetsvoorstel binnen dit kader
past.Met de artikelen IA, IIA en IIIA wordt bepaald dat bijzondere scholen
in de schoolgids het toelatingsbeleid beschrijven, zodat ouders zich hierover
beter kunnen informeren. Daarmee hebben de initiatiefnemers ook tot uitdrukking
willen brengen dat van scholen een actief voorlichtingsbeleid wordt verwacht.HamerVergeerJungbluthLambrechtsXNoot1HR 22 januari 1988, AB 1988, 96, NJ 1988, 981. 
 
 Naar boven

 

Directe linkKopieer de link naar uw clipboard 

https://zoek.officielebekendmakingen.nl/kst-30417-3.html

Sluit modaal

 

Disclaimer
De hier aangeboden pdf-bestanden van het Staatsblad, Staatscourant, Tractatenblad, provinciaal blad, gemeenteblad, waterschapsblad en blad gemeenschappelijke regeling vormen de formele bekendmakingen in de zin van de Bekendmakingswet en de Rijkswet goedkeuring en bekendmaking verdragen voor zover ze na 1 juli 2009 zijn uitgegeven. Voor pdf-publicaties van vóór deze datum geldt dat alleen de in papieren vorm uitgegeven bladen formele status hebben; de hier aangeboden elektronische versies daarvan worden bij wijze van service aangeboden.

 

Over deze website
Contact
English
Help
Zoeken

Informatie hergebruiken
Privacy en cookies
Toegankelijkheid
Sitemap
Kwetsbaarheid melden

Open data
Linked Data Overheid
PUC Open Data

MijnOverheid.nl
Rijksoverheid.nl
Ondernemersplein.nl
Werkenbijdeoverheid.nl