Aanbestedingsbeleid; Brief minister bij aanbieding van het visiedocument aanbesteden
Staten-Generaal — Kamerstuk 
Datum: 2014-07-12 00:00:00.000000
Rechtsgebied: Wetgeving


(function (window, document, dataLayerName, id) {
 window[dataLayerName] = window[dataLayerName] || [], window[dataLayerName].push({ start: (new Date).getTime(), event: "stg.start" }); var scripts = document.getElementsByTagName('script')[0], tags = document.createElement('script');
 function stgCreateCookie(a, b, c) { var d = ""; if (c) { var e = new Date; e.setTime(e.getTime() + 24 * c * 60 * 60 * 1e3), d = "; expires=" + e.toUTCString() } document.cookie = a + "=" + b + d + "; path=/; Secure" }
 var isStgDebug = (window.location.href.match("stg_debug") || document.cookie.match("stg_debug")) && !window.location.href.match("stg_disable_debug"); stgCreateCookie("stg_debug", isStgDebug ? 1 : "", isStgDebug ? 14 : -1);
 var qP = []; dataLayerName !== "dataLayer" && qP.push("data_layer_name=" + dataLayerName), qP.push("use_secure_cookies"), isStgDebug && qP.push("stg_debug"); var qPString = qP.length > 0 ? ("?" + qP.join("&")) : "";
 tags.async = !0, tags.src = "https://koop.piwik.pro/containers/" + id + ".js" + qPString, scripts.parentNode.insertBefore(tags, scripts);
 !function (a, n, i) { a[n] = a[n] || {}; for (var c = 0; c < i.length; c++)!function (i) { a[n][i] = a[n][i] || {}, a[n][i].api = a[n][i].api || function () { var a = [].slice.call(arguments, 0); "string" == typeof a[0] && window[dataLayerName].push({ event: n + "." + i + ":" + a[0], parameters: [].slice.call(arguments, 1) }) } }(i[c]) }(window, "ppms", ["tm", "cm"]);
 })(window, document, 'dataLayer', 'f8b9eee5-8d9c-4ea1-abd5-83e174f29813');
 
 
 
Direct naar content
Navigatie
Contextinformatie
Publicatie
Acties
Inhoudsopgave
Gerelateerde informatie

Menu

U bent nu hier: 
Publicaties
Officiële publicaties

Inloggen

Primaire navigatie

Andere sites binnen Overheid.nl
Home
Uitgebreid zoeken
Mijn abonnementen
Help

Andere sites binnen Overheid.nl

Berichten over uw Buurt
Zoals vergunningen, bouwplannen en lokale regelgeving.

Rondom uw woonadres
Rondom een zelfgekozen adres

Dienstverlening
Zoals belastingen, uitkeringen en subsidies.

Naar dienstverlening

Beleid & regelgeving
Officiële publicaties van de overheid.

Naar beleid & regelgeving

Contactgegevens overheden
Adressen en contactpersonen van overheidsorganisaties.

Naar overheidsorganisaties

 
 
 
U bent hier:

Home

Kamerstuk 29709, nr. 1

 
 
 

Kamerstuk

Datum publicatie
Organisatie
Vergaderjaar
Dossier- en ondernummer
Datum brief

27-07-2004

Tweede Kamer der Staten-Generaal

2003-2004

29709 nr. 1

15-07-2004

 

 

 
 
 Toon meer van: Inhoudsopgave
 
 

 
 AanhefLichaamOndertekeningLichaamVisiedocument aanbesteden1. InleidingDe aanleidingen voor een nieuw aanbestedingsbeleid:2. Doelstellingen aanbestedingsbeleidGelijke kansenDoelmatigheidRealiseren doelstellingenVermindering van lasten3. Leeswijzer4. Naar een helder en uniform juridisch kaderImplementatie Europese RichtlijnenNieuw juridisch kaderUitkomsten Europese jurisprudentieNadere invulling van uitsluitinggronden in relatie tot
integriteitVoorstellen:Beperking (administratieve) lasten5. Versterking nalevingNalevingcijfersOorzaken van matige nalevingVerklaringen voor het verschil in de mate van naleving
tussen het rijk en de decentrale overhedenVersterking van het interne toezichtVoorstel:Verbeteren naleving door instelling kenniscentrumVoorstel6. Aanbesteden en mededingingAanbestedingsregels en -praktijken vergemakkelijken de
kartelvormingDisproportionele criteriaVoorstellen:7. Evaluatie
 

 
 
 Toon meer van: Extra informatie
 
 

 
 

Informatie over publicatie

 

 

 
 Toon meer van: Gerelateerd
 
 

 
 Publicaties in kamerdossier

Kamerdossier 29709Toon alle publicaties in het hoofddossier

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Publicaties referendum

 

 

 

 

 

Authentieke versie (PDF)
bestandsgrootte: 48 Kb

Informatie

Gerelateerd

Printen

Delen

 
 
 
29 709Aanbestedingsbeleidnr. 1BRIEF VAN DE MINISTER VAN ECONOMISCHE ZAKENAan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-GeneraalDen Haag, 15 juli 2004Naar aanleiding van de Parlementaire Enquête Bouwnijverheid is aan
de Tweede Kamer door het kabinet een notitie over het nieuwe aanbestedingsbeleid
toegezegd. Namens het kabinet stuur ik u in navolging hierop het bijgevoegde
visiedocument aanbesteden.De Minister van Economische Zaken,L. J. BrinkhorstVisiedocument aanbestedenDe onderdelen van dit document:1. Inleiding 22. Doelstellingen 23. Leeswijzer 34. Naar een helder en uniform juridisch kader 45. Versterking naleving 86. Aanbesteden en mededinging 117. Evaluatie 131. InleidingNaar aanleiding van de Parlementaire Enquête Bouwnijverheid is een
notitie over nieuw aanbestedingsbeleid toegezegd aan de Tweede Kamer. Met
dit visiedocument komt het kabinet deze toezegging na.De aanleidingen voor een nieuw aanbestedingsbeleid:1) in de kabinetsreactie op het rapport van de Parlementaire Enquêtecommissie
Bouwnijverheid heeft het kabinet de vorming van een dwingend uniform aanbestedingskader
voor alle aanbestedingen en alle aanbestedende diensten toegezegd.12) de wens om gebruik te maken van de ruimte die de EU-richtlijnen aan
de lidstaten geven voor nationaal beleid.3) de onvoldoende naleving van aanbestedingsregels door aanbeste-dende
diensten in Nederland. De resultaten van onderzoek naar de naleving zijn aan
de Kamer gezonden.2. Doelstellingen aanbestedingsbeleidDe Europese richtlijnen voor overheidsopdrachten kennen twee doelstellingen:1. het bieden van gelijke kansen aan aanbieders
van werken, leveringen en diensten om mee te dingen naar overheidsopdrachten;2. het bevorderen van de doelmatigheid van
overheidsbestedingen.In lijn hiermee richt het nationale aanbestedingsbeleid zich op het ondersteunen
van de aanbestedende diensten en bevorderen van de naleving van de richtlijnen.Gelijke kansenDe Europese richtlijnen richten zich op het bieden van kansen aan aanbieders
binnen de gehele EU. Uit deze richtlijnen volgt dat alle aanbieders die in
aanmerking komen voor een overheidsopdracht in beginsel een gelijke kans moeten
hebben om mee te dingen naar de betreffende opdracht. Een aanbestedende dienst
mag dus niet bij voorbaat aanbieders buiten de mededinging laten en alle aanbiedingen
op een objectieve, eerlijke wijze beoordelen. Binnen deze doelstelling past
het bijvoorbeeld niet om lokale of sectorale belangen na te streven. Dit zou
er immers toe kunnen leiden dat aanbieders een concurrerende aanbieding kunnen
doen worden uitgesloten. Dit leidt tot ondermijning van de concurrentiekracht
van het bedrijfsleven.DoelmatigheidDoelmatigheid betekent het kopen van het product dat het beste voldoet
aan de eisen tegen een zo laag mogelijke prijs. Het kan hierbij zowel gaan
om het vinden van de laagste prijs in de markt als om het vinden van de economisch meest voordelige aanbieding. In het laatste geval spelen
ook andere criteria dan de prijs een rol.Doelmatigheid vereist meer dan een kortetermijnperspectief. Vooral wanneer
uitsluitend op de laagste prijs wordt geselecteerd dreigt het gevaar van een
neerwaartse prijs-kwaliteitspiraal. De juiste vertaling van de behoefte van
de aanbestedende dienst naar eisen die aan de aanbieder en het aangebodene
worden gesteld, voorkomt een neerwaartse trend. In veel gevallen sluit daarom
het criterium economisch meest voordelige aanbieding
(beste prijs-kwaliteitverhouding) beter aan bij de behoefte dan de laagste
prijs.Realiseren doelstellingenNaleving van de Europese richtlijnen voor overheidsopdrachten is een verplichting
voor de Nederlandse aanbestedende diensten. Het is echter ook in het belang
van de aanbestedende diensten zelf om deze regels te benutten. Gelijke kansen
voor alle potentiële aanbieders leiden immers tot concurrerende aanbiedingen
met de beste prijs-kwaliteitverhouding en dus tot doelmatige besteding van
overheidsgeld. Voor het noodzakelijke maatwerk binnen de aanbestedingsregels
bestaat voor de aanbestedende diensten de ruimte.In sommige gevallen lijken de doelstellingen met elkaar op gespannen voet
te staan. De lasten die met de uitvoering van de procedures gemoeid zijn worden
zowel door aanbestedende diensten als bedrijfsleven als aanzienlijk beschouwd.
Daarom streeft het kabinet enerzijds naar maatregelen die naleving van de
regels vergemakkelijken, waaronder uniformiteit van de regels, en anderzijds
naar verbetering van de professionaliteit van de overheidsinkoper. Professionaliteit
betekent in dit geval dat het goed omgaan met de regels onderdeel is van de
competentie van de inkoper.In de dagelijkse praktijk van een aanbestedingsprocedure kan de mededinging
(onbedoeld) beperkt worden. Meestal gaat het daarbij om misbruik van informatie
voor kartelafspraken. Het nationale beleid is daarom mede gericht op het verbeteren
van de toepassing van de aanbestedingsregels zodat deze beperking van de mededinging
wordt vermeden.Het kabinet is van mening dat de in dit visiedocument voorgestelde maatregelen
leiden tot het realiseren van de doelstellingen gericht op gelijke kansen
voor het bedrijfsleven en doelmatigheid bij de aanbesteding van overheidsopdrachten.Vermindering van lastenDe ambitie van het kabinet is het voorkomen van nieuwe en het verminderen
van bestaande (administratieve) lasten. De voorstellen ter bevordering van
de naleving en de juiste toepassing van de aanbestedingsregels vormen een
balans tussen de te bereiken doelen en de mogelijke (administratieve) lasten
die deze maatregelen opleveren, zowel voor het bedrijfsleven als voor de aanbestedende
diensten.3. LeeswijzerIn het volgende paragraaf (4) wordt beschreven op welke wijze vorm wordt
gegeven aan het streven naar een helder en uniform juridisch kader. Paragraaf 5
geeft de stand van zaken ten aanzien van de naleving van de aanbestedingsregels,
met daaraan gekoppeld voorstellen om de naleving te verbeteren.
Vervolgens wordt in paragraaf 6 ingegaan op het aspect mededinging in
relatie tot aanbesteden en besluit paragraaf 7 met het voorstel tot monitoring
en evaluatie van het nieuwe aanbestedingsbeleid.4. Naar een helder en uniform juridisch kaderHet huidige juridisch kader ten aanzien van aanbesteden is als volgt vormgegeven:• De Raamwet EEG-voorschriften aanbestedingen, het Besluit overheidsaanbestedingen
en het Besluit aanbestedingen nutssector zijn in al hun onderdelen juridisch
bindend voor alle aanbestedende diensten in Nederland. Het betreft hier de
implementatie van de Europese aanbestedingsrichtlijnen voor werken, leveringen,
diensten en voor nutssectoren.• Op grond van deze aanbestedingsregels zijn alle aanbestedende diensten
in Nederland verplicht om de opdrachten (voor leveringen, werken en diensten)
aan te besteden die boven een bepaalde drempelwaarde uitkomen. Die drempelwaarde
is overigens veel lager voor leveringen en diensten enerzijds (ongeveer € 154 014
excl. BTW voor centrale overheden en € 236 945 voor de overige
aanbestedende diensten) dan voor werken anderzijds (€ 5 923 624
excl. BTW). Voorts zijn de aanbestedende diensten verplicht om deze opdrachten
overeenkomstig aangewezen procedures aan te besteden.• Aanbestedende diensten zijn o.a. (voor leveringen, diensten en
werken) de ministeries, provincies, gemeenten, waterschappen, en zogenoemde
publiekrechtelijke instellingen (zoals Kamer van Koophandel, de Nederlandse
Omroepstichting, Syntens, veel zorg- en onderwijsinstellingen), alsmede (voor
nutssectoren) de NS, Gasunie, elektriciteitsdistributiebedrijven en waterleidingbedrijven.• Naast dit bindende juridische kader bestaat een groot aantal aanbestedingsreglementen.
De meest bekende zijn de Uniforme Aanbestedingsreglementen (UAR's) die door
de bouwdepartementen voor bouwopdrachten worden gebruikt. (De UAR's zijn recent
vervangen door het Aanbestedingsreglement Werken 2004 (ARW).) Andere aanbestedende
diensten (zoals gemeenten en provincies) kunnen dit reglement vrijwillig toepassen
maar hebben de ruimte om eigen reglementen op te stellen (binnen de randvoorwaarden
van de Europese aanbestedingsregels).De Parlementaire Enquêtecommissie Bouwnijverheid komt tot de conclusie
dat het huidige juridisch kader voor het aanbesteden van werken niet eenduidig
en transparant is.1 Voor bijvoorbeeld decentrale
overheden bestaat volgens de commissie onduidelijkheid over de toepasselijkheid
van de regels. Tevens zou volgens de commissie het gebrek aan transparantie
van de regels de kans op onregelmatigheden verhogen. De commissie pleit daarom
voor een helder en meer eenvormig juridisch kader. Naar aanleiding van het
rapport van de enquêtecommissie heeft het kabinet een uniform juridisch
kader toegezegd, niet alleen voor werken maar voor alle overheidsopdrachten
(werken, leveringen en diensten) en voor alle aanbestedende diensten. Het
aanbestedingskader zal voldoende ruimte bieden aan aanbestedende diensten
om de beste prijs/kwaliteitsverhouding te realiseren.Implementatie Europese RichtlijnenDe nieuwe Europese aanbestedingsrichtlijnen worden geïmplementeerd
in de Nederlandse wetgeving.2 De Europese uitgangspunten
waren vereenvoudiging, verduidelijking, flexibilisering en modernisering.
De Europese wetgever heeft dat gedaan door verschillende richtlijnen samen te voegen, begrippen te verduidelijken, extra mogelijkheden te creëren
voor aanbestedende diensten om maatwerk te leveren en het gebruik van elektronische
middelen te introduceren en te stimuleren.De implementatie van de aanbestedingsrichtlijnen zal plaatsvinden door
middel van omzetting. Dit betekent een één-op-één
omzetting van de richtlijn in Nederlandse wetgeving. De kenbaarheid en toepasselijkheid
van de richtlijnen voor de aanbestedende diensten wordt hiermee vergroot.
In verband met de Europese implementatietermijn is de implementatie van de
richtlijnen in Nederlandse wetgeving reeds gestart. De verwachting is dat
de implementatie medio 2005 is afgerond.Bij de implementatie van de richtlijnen worden de opties die de richtlijnen
bieden voor flexibilisering door uitbreiding van de mogelijke procedures en
voor het gebruik van elektronische middelen overgenomen. De keuze voor deze
opties wordt door de aanbestedende diensten gemaakt. De belangrijkste opties
zijn:– de mogelijkheid van aankoopcentrales;– het voorbehouden van opdrachten aan sociale werkplaatsen;– het toepassen van de zgn. concurrentiegerichte dialoog;– het toepassen van de mogelijkheid tot het sluiten van raamovereenkomsten;– het toepassen van het zgn. dynamische aankoopsysteem;– het bepalen van de voorwaarden voor toepassing van verplichte
uitsluiting;– het instellen van officiële lijsten van erkende ondernemers;– het voorzien in de mogelijkheid van elektronische veilingen.Nieuw juridisch kaderEr wordt naar gestreefd naast de hiervoor genoemde Raamwet EEG-voorschriften
aanbestedingen en de verschillende besluiten ook de verschillende aanbestedingsreglementen
onder te brengen in één nieuw juridisch kader. De ruimte die
de richtlijnen overlaten voor nationaal beleid zal hierbij worden benut. De
relevante jurisprudentie van het Europese Hof en de Nederlandse rechter wordt
meegenomen.Het nieuwe juridisch kader zal uiteindelijk bestaan uit de regels die
voortvloeien uit de Europese verplichtingen en uit het nationale beleid. Het
kader zal, onder andere na overleg met de Tweede Kamer, naar verwachting in
de loop van 2006 worden ingevoerd.Het nationaal beleid betreft de volgende zaken:A. Uitkomsten Europese jurisprudentieB. Nadere invulling van uitsluitingsgronden in relatie
tot integriteitC. Beperking van de (administratieve) lastenUitkomsten Europese jurisprudentieEen aantal opdrachten valt buiten het (volledige) regime van de Europese
aanbestedingsrichtlijnen. Dit betreft opdrachten voor leveringen, werken en
diensten onder de drempelwaarden en een aantal expliciet van de toepassing
van de richtlijnen uitgezonderde diensten (zoals concessies voor diensten
en opdrachten die de nationale veiligheid betreffen). Daarnaast is er een
aantal categorieën diensten waarvoor beperkte verplichtingen gelden,
de zogenoemde IB-diensten (bijvoorbeeld juridische diensten of diensten voor
recreatie, cultuur en sport). Uit jurisprudentie van het Europese Hof van
Justitie (het Hof) kan worden afgeleid dat op opdrachten buiten het (volledige)
regime, de beginselen van het EG-verdrag van toepassing zijn (transparantie,
objectiviteit, gelijke behandeling en proportionaliteit).1Onduidelijk is echter welke concrete eisen er naar aanleiding van die
beginselen gelden voor deze opdrachten. Het Hof heeft in de genoemde jurisprudentie
onder meer geoordeeld dat deze beginselen van toepassing zijn op concessies
voor diensten boven de Europese drempelbedragen. De Europese Commissie had
dit standpunt reeds ingenomen in haar interpretatieve mededeling over concessies.2 Naar de mening van de Commissie zijn voornoemde beginselen
van toepassing op alle opdrachten buiten het (volledige) regime van de richtlijnen.
Volgens de Commissie impliceert dit dat voor alle overheidsopdrachten (dus
ook opdrachten onder de drempelwaarde uit de richtlijnen en voor IB diensten)
een verplichting tot voorafgaande bekendmaking van voorgenomen opdrachten
geldt. Of het Hof diezelfde mening is toegedaan blijkt wellicht uit haar oordeel
omtrent de toepasselijkheid van deze beginselen op IB-diensten in de zaak
C-507/03 (An Post) die de Commissie onlangs heeft aangespannen tegen de Republiek
Ierland. De Nederlandse regering heeft in deze zaak geïntervenieerd aan
de zijde van Ierland. In deze interventie is o.a. aangegeven dat wanneer het
Hof van mening is dat de genoemde beginselen ook van toepassing zijn op opdrachten
buiten het volledige regime van de richtlijnen, het aan de lidstaten is om
voor deze opdrachten invulling te geven aan voornoemde beginselen. Voorts
is relevant dat de Commissie recentelijk beroep bij het Hof heeft ingesteld
tegen de Republiek Finland (zaak C-195/04), aangezien in deze zaak de vraag
aan de orde is of het transparantiebeginsel van het EG-verdrag tot publicatie
van opdrachten onder de drempelwaarde verplicht.Nadat duidelijkheid is ontstaan over de uitkomst van bovenstaande zaken
dient te worden bekeken wat de consequenties zijn voor de nationale aanbestedingswetgeving
en of het stellen van nadere regels wenselijk of noodzakelijk is.3Nadere invulling van uitsluitinggronden in relatie tot
integriteitDe Parlementaire Enquêtecommissie Bouwnijverheid adviseerde om actiever
om te gaan met de door de richtlijnen geboden mogelijkheid om malafide bedrijven
uit te sluiten van aanbestedingsprocedures. Inmiddels zijn voor de aanbestedende
diensten van de rijksoverheid beleidsregels opgesteld met een verplichting
tot een integriteittoets van bedrijven en tot een adviesaanvraag bij bureau
BIBOB bij een vermoeden van fraude. Deze beleidsregels zijn van toepassing
op de rijksoverheid bij het verstrekken van opdrachten in de sectoren bouw,
ICT en milieu. Het streven is de integriteittoets uit te breiden naar alle
aanbestedende diensten en naar alle opdrachten. Om de lasten voor het bedrijfsleven
beperkt te houden is een standaardisering van de integriteittoets wenselijk.Voorstellen:• In het nieuwe kader zal als uitgangspunt worden vastgelegd dat
alle aanbestedende diensten de integriteit van de aanbieders aan de hand van
uitsluitingscriteria moeten toetsen. Op grond van de gevraagde en door bedrijven
aangeleverde informatie kunnen zij bedrijven uitsluiten.• Alleen voor de aanbestedende diensten binnen de rijksoverheid geldt een verplichting om advies
te vragen bij Bureau BIBOB bij een vermoeden dat een bedrijf fraude heeft
gepleegd. Op een later moment zal een evaluatie plaatsvinden van deze verplichting.
Naar aanleiding daarvan kan besloten worden de verplichting uit te breiden
naar bijvoorbeeld andere aanbestedende diensten en sectoren.• In het nieuwe kader wordt aangegeven wat wordt verstaan onder strijd
met beroepsgedragsregels en ernstige fouten in de uitoefening van het beroep.
Dit is van belang voor de rechtszekerheid van bedrijven.• In het nieuwe kader krijgen alle bedrijven als bewijze van onder
andere hun integriteit het recht om bij aanbestedingsprocedures voor alle
aanbestedingsprocedures binnen en buiten de rijksoverheid een eigen verklaring
in de vorm van een voorgeschreven standaardvragenformulier in te dienen. Dit
formulier wordt zo opgesteld dat het tevens kan worden gebruikt voor het aanvragen
van een BIBOB advies door aanbestedende diensten. Met het oog op vermindering
van (administratieve) lasten voor bedrijven en aanbestedende diensten zal
al naar gelang de uitkomsten van bovenvermelde evaluatie van de beleidsregels
bezien worden op welke wijze het opvragen van verklaringen en bewijzen aan
bedrijven tot een aanvaarbaar niveau kan worden beperkt.Beperking (administratieve) lastenDe voorstellen ter bevordering van de naleving en toepassing van de aanbestedingsregels
zijn een balans tussen de te bereiken doelen en de mogelijke (administratieve)
lasten die deze maatregelen opleveren voor het bedrijfsleven en de aanbestedende
diensten. Het doel is het voorkomen van nieuwe en het verminderen van bestaande
lasten. Het gaat daarbij zowel om de lasten voor het bedrijfsleven als voor
de aanbeste-dende diensten.Met de volgende acties wordt gestreefd naar vermindering van de lasten:– voor het einde van 2004 worden de lasten voor het bedrijfsleven
en de aanbestedende diensten in kaart gebracht door een nulmeting. Deze nulmeting
biedt de basis voor het vinden van reductiemogelijkheden.– invoering van brede toepassing van «eigenverklaringen»
waar informatie van aanbieders wordt verlangd. Een dergelijke verklaring is
onder andere aan de orde bij het mogelijk uitsluiten van bedrijven (zie hiervoor).
Door een eigen verklaring verklaart de aanbieder te voldoen aan bepaalde eisen
zonder direct de bewijsstukken mee te leveren. Dit levert beperking van de
aanbestedingslasten op.– onderzoek naar de voor- en nadelen van een (pre-)kwalificatiesysteem.
De essentie hiervan is dat de financiële en ervaringseisen die voor een
bepaalde opdracht gesteld mogen worden (in meer of minder strikte mate) vastliggen
in een tabel. Bedrijven hoeven slechts eens in een bepaalde periode aan te
tonen dat zij voldoen aan de eisen die gelden voor het marktsegment waarin
zij actief willen zijn. Hierbij dient te worden onderzocht of de kosten (meer
bureaukosten) opwegen tegen de vermindering van de administratieve lasten.
Tevens zal het effect op de concurrentie op de markt voor overheidsopdrachten
worden meegenomen;– het verbeteren van de ondersteuning van aanbestedende diensten,
bijvoorbeeld door het aanbieden van best practices.
Dit leidt tot een vermindering van de bureaukosten voor de aanbestedende diensten.– stimuleren van het gebruik van elektronische middelen bij het
aanbestedingsproces. Alle fasen van het aanbestedingsproces van aankondiging
tot en met gunning kunnen ondersteund worden door elektronische middelen.
Hierdoor verminderen de (administratieve) lasten en wordt de transparantie
vergroot, zeker als steeds meer aanbestedende diensten van elektronische aanbestedingssystemen
gebruik gaan maken.– vervangen verschillende reglementen door nationaal geldende regelgeving.5. Versterking nalevingIn dit hoofdstuk wordt een beeld geschetst van de naleving van de aanbestedingsregels.
Vervolgens wordt een opsomming gegeven van de mogelijke oorzaken van de slechte
naleving en een verklaring voor de tussen de aanbestedende diensten geconstateerde
verschillen. Tenslotte worden voorstellen geformuleerd ter verbetering van
het interne toezicht op de naleving van de aanbestedingsregels en een betere
kennispositie van de aanbestedende diensten.NalevingcijfersIn opdracht van het ministerie van EZ is onderzoek uitgevoerd naar de
mate van naleving van de aanbestedingsrichtlijnen.1
Naleving wordt daarin uitgedrukt als het percentage opdrachten dat Europees
is aanbesteed ten opzichte van de opdrachten die Europees aanbesteed hadden
moeten worden.Het onderzoek geeft een beeld van de naleving van de regels door de overheid
(Rijk, provincies, gemeenten, waterschappen en publiekrechtelijke instellingen),
en is daarmee mede de basis voor het voorgestelde beleid. Het verkrijgen van
exacte percentages was niet het doel van het onderzoek. Een selectie van aanbestedende
diensten is in het onderzoek meegenomen. Rijkswaterstaat en de Rijksgebouwendienst
zijn niet meegenomen. Het onderzoek is dus niet representatief voor de rijksoverheid
in zijn geheel. Individuele aanbestedende diensten zullen zich daarom niet
in de resultaten te herkennen.Het onderzoek laat het volgende zien:• de gemiddelde naleving onder de onderzochte aanbestedende diensten
is gering. Daarbij blijkt dat des te groter het aanbestedingspakket is des
te vaker volgens de regels worden aanbesteed. Aanbestedingspakketten met een
kleinere omvang worden minder vaak volgens de regels aanbesteed.• er zijn grote verschillen tussen de verschillende categorieën
aanbe-stedende diensten. De kerndepartementen leven de regels aanzienlijk
(tenminste tweemaal) beter na dan de overige aanbestedende diensten.• in de sector werken is de naleving aanzienlijk beter dan in de
sectoren leveringen en diensten.• het totaal aantal Europese aanbestedingen per jaar is in de jaren
2000–2002 gestegen.In cijfers van de Europese Commissie scoort Nederland bovendien wat betreft
het aantal aanbestedingen ten opzichte van het BBP in 2001 onder het Europese
gemiddelde.2Oorzaken van matige nalevingUit een kwalitatieve inventarisatie van factoren die van invloed zijn
op de naleving van de aanbestedingsregels bij ofwel centrale ofwel decentrale
overheden komt het volgende naar voren:31. de aanbestedingsregels zijn voor betrokkenen vaak moeilijk te vinden
en niet duidelijk. Dit sluit gedeeltelijk aan bij de term «lappendeken»
die de Parlementaire Enquête Bouwnijverheid hanteerde ten aanzien van
het regelgevend kader.2. andere doelstellingen dan die welke aan het aanbestedingsbeleid ten
grondslag liggen strijden om voorrang. Het kan daarbij zowel gaan om lokale
werkgelegenheid als sectorgerichte ondersteuning.3. er zijn nauwelijks positieve prikkels verbonden aan naleving. De moeite die aanbestedende diensten moeten doen om de aanbestedingsregels
correct na te leven wordt in hun perceptie niet voldoende goedgemaakt door
de winst die kan worden bereikt.4. aanbesteden is op politiek en bestuurlijk niveau nauwelijks een issue.
Dit in tegenstelling tot in het bedrijfsleven, waar inkoop veel aandacht krijgt
vanwege de bijdrage die het levert aan de bedrijfsprestaties.5. de kans dat een aanbestedende dienst ter verantwoording wordt geroepen
via een geding bij de civiele rechter is klein. Bedrijven vrezen door het
dagen van een aanbestedende dienst hun relatie met een mogelijk toekomstige
opdrachtgever te beschadigen («don't bite the hand that feeds you»).
Daarnaast vinden bedrijven het doorlopen van een civielrechtelijke procedure
tijdrovend, het vinden van bewijs lastig en de uiteindelijke uitkomst minder
relevant (de uitkomst is meestal schadevergoeding in plaats van het alsnog
verkrijgen van de opdracht).Verklaringen voor het verschil in de mate van naleving
tussen het rijk en de decentrale overheden– Reeds sinds 1998 bestaat bij kerndepartementen een verplichte
accountantscontrole op naleving. Bij gemeenten en provincies is deze bij voorbeeld
pas per januari 2004 ingevoerd.– De Algemene Rekenkamer voert een jaarlijkse controle uit bij de
departementen op de rechtmatigheid van de bestedingen. Bij de decentrale overheden
vindt de invoering van lokale rekenkamers op dit moment plaats. Het effect
hiervan is pas later te meten.– Sinds langere tijd stimuleren en ondersteunen het Interdepartementaal
Overleg Europees Aanbesteden (IOEA) en de interdepartementale projectdirectie
Professioneel Inkopen en Aanbesteden (PIA)) de kerndepartementen bij het verder
professionaliseren van hun aanbeste-dende diensten. Weliswaar is reeds zichtbaar
dat ook andere aanbestedende diensten, zoals decentrale overheden, aanhaken
bij de activiteiten van PIA, maar specifieke inspanningen gericht op aanbestedende
diensten buiten de Rijksoverheid ontbreken nog.Daarnaast kunnen als verklaringen voor het verschil in naleving worden
genoemd:– De lokale politiek beschikt tot nu toe nauwelijks over informatie
over aanbestedingen, waardoor een goede invulling van de controlerende taak
lastig is. Sinds 1 januari 2004 is echter de nieuwe Gemeentewet en de
nieuwe Provinciewet in werking getreden, waarbij een rechtmatigheidtoets als
onderdeel van het interne accountantstoezicht verplicht is gesteld. De informatiepositie
van de Gemeenteraad en Provinciale Staten zijn hierdoor vanaf dat moment versterkt.– Er is sprake van grote schaalverschillen tussen de aanbestedende
diensten van het rijk en de overige overheden. Bij de kerndepartementen is
(meestal) sprake van grotere organisaties met een omvangrijke inkoopomvang.
Deze bezitten inkoopspecialisatie waardoor de naleving en de juiste toepassing
van de regels wordt bevorderd. Deze specialisatie is bij kleinere diensten
minder aanwezig.Versterking van het interne toezichtDe intrinsieke prikkels voor aanbestedende diensten om de aanbestedingsregels
na te leven zijn gebrekkig. Dat leidt mede tot de conclusie dat een vorm van
toezicht noodzakelijk is. Het kabinet constateert dat ook daar waar het interne
toezicht goed georganiseerd is, dit tot de gewenste prestatie, of in ieder
geval tot de gewenste gedragsverandering leidt.Het kabinet zet daarom in op het borgen van intern toezicht bij alle aanbestedende
diensten. Daartoe zal de effectiviteit van het interne toezicht waar het bestaat
worden gemonitord en zal een verplichting tot intern toezicht worden ingesteld
waar die nog niet bestaat. De ruimte die Gemeenteraden en Provinciale Staten
hebben om zelf prioriteiten voor het accountantstoezicht te stellen bepaalt
mede de effectiviteit van het interne toezicht. Bij waterschappen en publiekrechtelijke
instellingen is een toets op naleving van de aanbestedingsregels door de interne
accountantscontrole nog niet vastgelegd.Het interne toezicht is bij de Rijksoverheid in voldoende mate georganiseerd.
Sinds de invoering van de nieuwe Provincie- en Gemeentewet op 1 januari
2004 is het ook voor de decentrale overheden in beginsel in voldoende mate
georganiseerd. Het effect daarvan zal echter pas voor het eerst in 2005 meetbaar
worden, wanneer de jaarverslagen over 2004 worden gepubliceerd. Het kabinet
is van mening dat vooralsnog geen aanleiding bestaat om het interne toezicht
te verzwaren of uit te breiden.Tenslotte zal in het kabinetsstandpunt over het rapport «De Europese
dimensie van toezicht» voorstellen worden gedaan om het toezichtinstrumentarium
op de naleving van Europese regels door decentrale overheden, waaronder de
Europese aanbestedingsregels, te versterken.Voorstel:• Instelling van een toets op naleving van de aanbestedingsregels
als onderdeel van de interne accountantscontrole bij waterschappen en publiekrechtelijke
instellingen.• Monitoring effect van intern toezicht op alle bestuursniveaus.Verbeteren naleving door instelling kenniscentrumAanbesteden is maatwerk. De aanbestedingsregels moeten daarom voldoende
ruimte laten om bij een specifieke aanbesteding een optimaal resultaat te
kunnen behalen. De inkopers moeten dan wel de professionaliteit bezitten om
de regels optimaal en op de juiste wijze toe te kunnen passen.In 1994 is het Interdepartementaal Overlegorgaan Europese Aanbestedingsregels
(IOEA) ingesteld. Het IOEA vervult een ondersteunende functie inzake de toepassing
van de EU-richtlijnen voor overheidsopdrachten. Het IOEA beoogt te komen tot
een eenduidige toepassing van de aanbestedingsrichtlijnen binnen de overheid
(rijksoverheid en medeoverheden). In 2000 is de projectdirectie Professioneel
Inkopen en Aanbesteden (PIA) in het leven geroepen. Deze projectdirectie stimuleert
en faciliteert overheidsbreed de professionalisering van de aanbeste-dende
diensten.In 2002 is door het Ministerie van BZK, het IPO, de VNG en de Unie van
Waterschappen het kenniscentrum Europa decentraal opgericht. Doel van dit
kenniscentrum is de kennis en expertise over EU-recht en de juiste toepassing
ervan bij de decentrale overheden te bevorderen. Het belangrijkste onderwerp
waarover het kenniscentrum op dit moment voorlichting geeft is Europees aanbesteden.Dit jaar nog zal het Kenniscentrum Aanbesteden Bouw (KCAB), onder verantwoordelijkheid
van het Ministerie van VROM worden ingesteld. Het KCAB heeft tot doel het
publieke opdrachtgeverschap in de bouw te versterken. Door de focus van dit
kenniscentrum op aanbestedingen van (bouw-)werken en opdrachtgevers in deze
sector wordt de acceptatie en herkenbaarheid van dit kenniscentrum zo groot
mogelijk. Dit is noodzakelijk om de sector goed te bereiken. Het KCAB is aangekondigd
in het kabinetsstandpunt naar aanleiding van de Parlementaire
Enquêtecommissie Bouwnijverheid.VoorstelHet kabinet wil de impact van deze en andere initiatieven vergroten door
het aanbrengen van samenhang. Het doel is het versterken van het kennisniveau
van aanbesteden binnen alle sectoren van overheidsopdrachten: werken, leveringen
en diensten. De regels voor overheidsopdrachten en de toepassing daarvan zijn
onderdeel van het pakket dat elke aanbestedende dienst moet beheersen. De
doelgroep wordt dan ook gevormd door alle aanbestedende
diensten. Het streven naar samenhang zal resulteren in één kenniscentrum
voor inkoop en aanbesteden dat interdepartementaal wordt gepositioneerd en
gefaseerd tot stand zal komen.Dit najaar wordt het KCAB opgezet onder verantwoordelijkheid van het Ministerie
van VROM. Dit kenniscentrum zal zich zoals beschreven specifiek op de sector
bouw richten. Het KCAB zal samenwerken met de interdepartementale projectdirectie
PIA. In deze eerste fase komt de samenwerking tot uitdrukking in gezamenlijke
aansturing, huisvesting en bedrijfsvoering.Complementair wordt door het ministerie van EZ een kenniscentrum voor
de sectoren leveringen en diensten opgebouwd. Het Ministerie van Economische
Zaken is verantwoordelijk voor de aansluiting van dit kenniscentrum bij het
KCAB.De besluitvorming met betrekking tot integratie van beide kenniscentra
vindt uiterlijk in 2007 plaats, mede op basis van de dan voorziene evaluatie
van het KCAB, waarbij de mate waarin de doelgroep is bereikt en betrokken
wordt meegenomen. Afhankelijk van de besluitvorming kunnen in deze fase beide
kenniscentra worden geïntegreerd tot één kenniscentrum
actief op alle terreinen van overheidsopdrachten (bouw, leveringen, diensten
en werken). Deze integratie is de gezamenlijke verantwoordelijkheid van de
ministers van EZ en VROM. Samenwerking met initiatieven zoals het Interdepartementaal
Overleg Europees Aanbesteden (IOEA), het kenniscentrum Europa Decentraal en
het kenniscentrum PPS wordt in de besluitvorming meegenomen.Concreet wordt uiteindelijk beoogd:– Concrete versterking van het publieke opdrachtgeverschap voor
werken, leveringen en diensten door kennisontwikkeling en kennisuitwisseling,
gericht op «best value for taxpayers money»;– Verbetering van de naleving van de aanbestedingsregels door onder
meer voorlichting en registratie van klachten van bedrijven ten aanzien van
aanbestedingsprocedures.6. Aanbesteden en mededingingTijdens de Parlementaire Enquêtecommissie Bouwnijverheid bleek dat
bepaalde praktijken van aanbesteden kunnen leiden tot kartelvorming. Daarnaast
kan aanbesteden volgens de EU-richtlijnen MKB-bedrijven minder kans geven
op overheidsopdrachten door het stellen van disproportionele criteria, wat
wordt beschouwd als een verstoring van de mededinging. In dit hoofdstuk wordt
het risico op kartelvorming en het aspect van disproportionele criteria nader
beschreven met een voorstel voor de aanpak van deze problematiek.Aanbestedingsregels en -praktijken vergemakkelijken de
kartelvormingDe Europese aanbestedingsrichtlijnen stimuleren om te komen tot optimale
concurrentie en bevatten hiervoor een duidelijke set (minimum-)vereisten.
Deze richtlijnen laten ruimte voor (aanvullende) nationale regels en laten
bovendien bepaalde vrijheid aan de aanbestedende dienst om de procedure in
te richten.Uit gegevens van de NMA blijkt dat aanbestedende diensten in aanbestedingsprocedures
de concurrentie soms op voorhand beperken. Dit is vaak onbedoeld en vindt
plaats door het leggen van prioriteiten waarbij de mededinging onderschikt
is.Voorbeelden van dergelijke beperkingen zijn:– Het werken met een kleine groep «huisaanbieders» bij
onderhandse aanbestedingen: aanbieders kunnen hierdoor makkelijker een inschatting
maken van het gedrag van hun concurrenten of eventueel overgaan tot het maken
van kartelafspraken.– Het zodanig organiseren van een aanbesteding da aan andere aanbiederst
bekend wordt welke andere aanbieders meedoen: vanuit het oogpunt van doelmatigheid
voor de aanbestedende dienst is het bijvoorbeeld mogelijk plenaire informatiesessies
te organiseren waarbij de mogelijke aanbieders elkaar ontmoeten. Tevens kan
bekend worden gemaakt welke aanbieders het bestek hebben opgevraagd. Hierdoor
wordt het maken van kartelafspraken tussen concurrerende aanbieders eenvoudiger.– Het treffen van regelingen tussen overheid en een beperkt aantal
aanbestedende bedrijven over de wijze van aanbesteden: hierdoor wordt de concurrentie
ten aanzien van bepaalde typen opdrachten uitgeschakeld. Een voorbeeld hiervan
is een gemeentelijke overheid die met betrekking tot rioleringswerken een
dergelijke regeling met enkele aanbieders trof.Disproportionele criteriaAanbestedende diensten hebben conform de Europese richtlijnen de mogelijkheid
om eisen te formuleren ten aanzien van de technische ervaring, financiële
soliditeit en eerdere ervaring van offrerende bedrijven. De richtlijnen schrijven
voor dat deze eisen proportioneel dienen te zijn. Aanbestedende diensten stellen
echter soms hoge eisen die niet in verhouding staan tot de opdracht. In dat
geval is er sprake van het stellen van disproportionele criteria. Dit kan
voortkomen uit de wens tot het willen vermijden van risico's en/of de wens
om een eventuele grote groep inschrijvers te beperken. Het effect is dat met
name kleinere bedrijven en nieuwkomers veel moeite hebben om een plek te veroveren
op de markt voor overheidsopdrachten.Voorstellen:• De NMA is primair verantwoordelijk voor de handhaving van de mededingingsregels.
Aanbestedende diensten moeten zich echter bewust zijn van de risico's van
kartelvorming en moeten hiermee in hun aanbestedingsbeleid rekening houden.
Voorlichting kan de aanbestedende diensten op dit punt verder professionaliseren
en hen alert maken op mogelijk kartelgedrag van aanbieders. De voorgestelde
kenniscentra, PIA en het Kenniscentrum PPS moeten hierbij een rol gaan vervullen.• Voor zover aanvullende regels noodzakelijk zijn mogen deze geen
bepalingen bevatten die de mededinging belemmeren. In het ARW zijn enkele
bepalingen uit de oude UAR's, die een beperkend effect op de mededinging konden
hebben, niet overgenomen.• Aangezien de Europese richtlijnen geen concrete invulling geven
van het begrip disproportioneel worden op nationaal niveau normen
voorgesteld voor financiëleen ervaringseisen (voor technische eisen is
dit niet goed mogelijk, want deze zijn diffuser). Aanbestedende diensten mogen
deze normen alleen in uitzonderlijke gevallen negeren indien zij dit bevredigend
kunnen verklaren richting marktpartijen, met de mogelijkheid van toetsing
door de rechter. Deze oplossing heeft overeenkomsten met wat bij corporate
governance bekend staat als het«comply or explain» principe.7. EvaluatieSluitsteen van het aanbestedingsbeleid, dat zich richt op het stroomlijnen
van de regelgeving, bevorderen van de naleving van de richtlijnen en het faciliteren
van de aanbestedingspraktijk, is het monitoren van de effecten. De indicatoren
en meetmethodiek hiervoor zullen met de betrokken partijen worden ontwikkeld.Het voorgestelde beleid in dit visiedocument is niet vrijblijvend. Gezien
de ernst van de problematiek, blijkend uit onder andere het rapport van de
Parlementaire Enquête Bouwnijverheid en onderzoek van het ministerie
van EZ, moet het voorgestelde beleid in 2006 tot een structurele verbetering
van de naleving hebben geleid. Als deze verbetering niet aantoonbaar plaatsvindt
moeten meer ingrijpende maatregelen zoals de instelling van toezicht worden
overwogen.XNoot1Tweede Kamer, vergaderjaar 2002–2003, 28 244, nr. 24.XNoot1Tweede Kamer, vergaderjaar 2002/2003, 28 244, p. 273.XNoot2Richtlijnen 2004/17 en 2004/18 vastgesteld door het Europese Parlement
en de Europese Raad op 31 maart 2004.XNoot1Zie het Hof van Justitie van de Europese Gemeenschappen in het arrest
Telaustria C-324/98.XNoot2Interpretatieve mededeling van de Commissie over concessieovereenkomsten
in het communautaire recht, Pb EG C 121, d.d. 9 april 2000, p. 2.XNoot3De Europese Commissie heeft ook vragen gesteld naar aanleiding van het
enkele aanbestedingen in Nederland (o.a. zaak-Assen). Ook de uitkomst hiervan
dient te worden afgewacht.XNoot1Nalevingmeting Aanbesteden 2002. Resultaten van een onderzoek naar de
naleving van de aanbestedingsrichtlijnen Significant, januari 2004.XNoot2Europese Commissie, European Indicators on Public Procurement, 2001.XNoot3Analyse op basis van een EZ-enquête onder een beperkt aantal experts
uit overheid, wetenschap en bedrijfsleven (op basis van Tafel van Elf, Centrum
voor Rechtshandhaving, Ministerie van Justitie), gevolgd door een forumbijeenkomst. 
 
 Naar boven

 

Directe linkKopieer de link naar uw clipboard 

https://zoek.officielebekendmakingen.nl/kst-29709-1.html

Sluit modaal

 

Disclaimer
De hier aangeboden pdf-bestanden van het Staatsblad, Staatscourant, Tractatenblad, provinciaal blad, gemeenteblad, waterschapsblad en blad gemeenschappelijke regeling vormen de formele bekendmakingen in de zin van de Bekendmakingswet en de Rijkswet goedkeuring en bekendmaking verdragen voor zover ze na 1 juli 2009 zijn uitgegeven. Voor pdf-publicaties van vóór deze datum geldt dat alleen de in papieren vorm uitgegeven bladen formele status hebben; de hier aangeboden elektronische versies daarvan worden bij wijze van service aangeboden.

 

Over deze website
Contact
English
Help
Zoeken

Informatie hergebruiken
Privacy en cookies
Toegankelijkheid
Sitemap
Kwetsbaarheid melden

Open data
Linked Data Overheid
PUC Open Data

MijnOverheid.nl
Rijksoverheid.nl
Ondernemersplein.nl
Werkenbijdeoverheid.nl