Planologische kernbeslissing Ruimte voor de rivier; Brief inzake openbaarmaking verificatierapport naar (financiële) onderbouwing van dit PKB
Staten-Generaal — Kamerstuk 
Datum: 2014-07-05 00:00:00.000000
Rechtsgebied: Wetgeving


(function (window, document, dataLayerName, id) {
 window[dataLayerName] = window[dataLayerName] || [], window[dataLayerName].push({ start: (new Date).getTime(), event: "stg.start" }); var scripts = document.getElementsByTagName('script')[0], tags = document.createElement('script');
 function stgCreateCookie(a, b, c) { var d = ""; if (c) { var e = new Date; e.setTime(e.getTime() + 24 * c * 60 * 60 * 1e3), d = "; expires=" + e.toUTCString() } document.cookie = a + "=" + b + d + "; path=/; Secure" }
 var isStgDebug = (window.location.href.match("stg_debug") || document.cookie.match("stg_debug")) && !window.location.href.match("stg_disable_debug"); stgCreateCookie("stg_debug", isStgDebug ? 1 : "", isStgDebug ? 14 : -1);
 var qP = []; dataLayerName !== "dataLayer" && qP.push("data_layer_name=" + dataLayerName), qP.push("use_secure_cookies"), isStgDebug && qP.push("stg_debug"); var qPString = qP.length > 0 ? ("?" + qP.join("&")) : "";
 tags.async = !0, tags.src = "https://koop.piwik.pro/containers/" + id + ".js" + qPString, scripts.parentNode.insertBefore(tags, scripts);
 !function (a, n, i) { a[n] = a[n] || {}; for (var c = 0; c < i.length; c++)!function (i) { a[n][i] = a[n][i] || {}, a[n][i].api = a[n][i].api || function () { var a = [].slice.call(arguments, 0); "string" == typeof a[0] && window[dataLayerName].push({ event: n + "." + i + ":" + a[0], parameters: [].slice.call(arguments, 1) }) } }(i[c]) }(window, "ppms", ["tm", "cm"]);
 })(window, document, 'dataLayer', 'f8b9eee5-8d9c-4ea1-abd5-83e174f29813');
 
 
 
Direct naar content
Navigatie
Contextinformatie
Publicatie
Acties
Inhoudsopgave
Gerelateerde informatie

Menu

U bent nu hier: 
Publicaties
Officiële publicaties

Inloggen

Primaire navigatie

Andere sites binnen Overheid.nl
Home
Uitgebreid zoeken
Mijn abonnementen
Help

Andere sites binnen Overheid.nl

Berichten over uw Buurt
Zoals vergunningen, bouwplannen en lokale regelgeving.

Rondom uw woonadres
Rondom een zelfgekozen adres

Dienstverlening
Zoals belastingen, uitkeringen en subsidies.

Naar dienstverlening

Beleid & regelgeving
Officiële publicaties van de overheid.

Naar beleid & regelgeving

Contactgegevens overheden
Adressen en contactpersonen van overheidsorganisaties.

Naar overheidsorganisaties

 
 
 
U bent hier:

Home

Kamerstuk 30080, nr. 8

 
 
 

Kamerstuk

Datum publicatie
Organisatie
Vergaderjaar
Dossier- en ondernummer
Datum brief

27-06-2006

Tweede Kamer der Staten-Generaal

2005-2006

30080 nr. 8

14-06-2006

 

 

 
 
 Toon meer van: Inhoudsopgave
 
 

 
 AanhefLichaamOndertekeningLichaamVERIFICATIE PKB RUIMTE VOOR DE RIVIERInhoudsopgave blz. 1 Inleiding2 Vraagstelling, werkwijze en beperkingen van de
rapportageVraagstellingOnderzoeksvraag 1:Onderzoeksvraag 2:Onderzoeksvraag 3:Werkwijze en beperkingen3 Onderbouwing van de deelprojecten3.1 Lent3.1.1. Korte beschrijving knelpunt Lent3.1.2. Voorstel regering3.1.3. Alternatief3.1.4. Toetsing van de variantenBevindingen3.2 Veessen-Wapenveld3.2.1 Korte beschrijving Veessen-Wapenveld3.2.2. Voorstel regering3.2.3. Alternatief3.2.4. Toetsing van de variantenBevindingen3.3. Noordwaard3.3.1 Korte beschrijving van het knelpunt.3.3.2 Voorstel van de regering3.3.3 Alternatief Alterra3.3.4 Toetsing van de variantenBevindingen3.4. Zutphen3.4.1 Korte beschrijving knelpunt Zutphen3.4.2 Voorstel kabinet3.4.3 AlternatiefBewonersalternatief CortenoeverBewonersalternatief Voorster KleiHoogwatergeul Zutphen3.4.4 Toetsing van de variantenBasispakket volgens PKB deel 1 en deel 3Alternatief Hoogwatergeul ZutphenBewonersalternatief CortenoeverBewonersalternatief Voorster KleiBevindingen3.5 Bevindingen ten aanzien van onderzoeksvraag 1Onderzoeksvraag 1 luidde:4. Consistente rapportage over kosten en risico’sOnderzoeksvraag 2 luidde:4.1 Inleiding4.2 Pakketbenadering4.3 BudgetTabel 1: ontwikkeling beschikbare budget; in € mln. BudgetverhogingenBudgetverlagingenBevindingen4.4 RamingTabel 2: ontwikkeling raming Ruimte voor de Rivier; in €
mln. OnzekerheidsmargeBevindingen4.5 Ramingen per projectonderdeelTabel 3.  Raming afzonderlijke projecten; in €
mln. 4.6 Bevindingen ten aanzien van onderzoeksvraag 2Onderzoeksvraag 2 luidde:5 Presentatie integrale projectenkostenOnderzoeksvraag 3 luidde:5.1 Inleiding5.2 Kosten geraamd?Kosten voor beheer en onderhoudKosten voor natuurcompensatie, bedrijfsbeëindiging
en -verplaatsing, woningsanering en cultuurcompensatie.Bevindingen5.3 Risico’s geraamd?Soorten riscio’sRisico’s als gevolg van bestuurlijke keuzenTabel 4: ontwikkeling risico’s uit hoofde van bestuurlijke
keuzen; in € mln 5.4 BevindingenOnderzoeksvraag 3:6 Analyse van de maatgevende rivierafvoerenPKB deel 1, voornemen.Maatgevende rivierafvoeren PKB deel 3, regeringsbeslissing.Bevindingen7 ConclusiesBIJLAGE 1 Beantwoording Kamervragen 7e voortgangsrapportageBIJLAGE 2: lijst gebruikte bronnenBIJLAGE 3 Inventarisatie en analyse van informatie
uitgereikt bij de hoorzitting op 20 april 2006Inspreker: Lentse FederatieInspreker: CortenoeverInspreker: prof.dr.ir. Pier VellingaInspreker: Marcel Pleijte (Alterra Wageningen)Inspreker: Platform Behoud NoordwaardInspreker: Provincie GelderlandInspreker: Unie van WaterschappenInspreker: Frans Mikx, Stichting Lent 800
 

 
 
 Toon meer van: Extra informatie
 
 

 
 

Informatie over publicatie

 

 

 
 Toon meer van: Gerelateerd
 
 

 
 Publicaties in kamerdossier

Kamerdossier 30080Toon alle publicaties in het hoofddossier

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Publicaties referendum

 

 

 

 

 

Authentieke versie (PDF)
bestandsgrootte: 116 Kb

Informatie

Gerelateerd

Printen

Delen

 
 
 
30 080Planlogische kernbeslissing Ruimte voor de riviernr. 8BRIEF VAN DE VASTE COMMISSIE VOOR VERKEER EN WATERSTAATAan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-GeneraalDen Haag, 14 juni 2006Op verzoek van de vaste commissie voor Verkeer en Waterstaat hebben de
staven van het OVB, de commissie voor de Rijksuitgaven en de vaste commissie
voor Verkeer en Waterstaat een verificatieonderzoek gedaan naar de (financiële)
onderbouwing van de PKB Ruimte voor de Rivier.De commissie heeft besloten het resultaat van dit onderzoek te betrekken
bij het notaoverleg over het kabinetsstandpunt inzake de PKB, dat maandag
19 juni zal plaatsvinden.De commissie stelt u in kennis van haar wens het verificatierapport openbaar
te maken, zodat in een open dialoog met het kabinet op basis van voor alle
partijen beschikbare gegevens tot besluitvorming kan worden gekomen.De voorzitter van de vaste commissie voor Verkeer en Waterstaat,AtsmaDe griffier van de vaste commissie voor Verkeer en Waterstaat,Roovers VERIFICATIE PKB RUIMTE VOOR DE RIVIERInhoudsopgave blz. 1Inleiding3 2Vraagstelling, werkwijze en beperkingen
van de rapportage3 3Onderbouwing van de deelprojecten4  3.1 Lent5 3.2 Veessen-Wapenveld7  3.3 Noordwaard9 3.4 Zutphen12  3.5 Bevindingen
ten aanzien van onderzoeksvraag 115 4Consistente rapportage over kosten
en risico’s15 5Presentatie integrale projectenkosten19 6Analyse van de maatgevende rivierafvoeren23 7Conclusies25    BIJLAGE 1Beantwoording Kamervragen
7e voortgangsrapportage27BIJLAGE 2Lijst gebruikte bronnen28 BIJLAGE 3Inventarisatie van informatie
uitgereikt tijdens de hoorzitting op 20 april ’0630Onderzoeks- en Verificatiebureau van de Tweede Kamer OVB-V-06-04-VWStaf van de commissie voor de Rijksuitgaven 06-RU-N-046Staf vaste commissie voor Verkeer en Waterstaat 06-VW-N-0111 InleidingIn de extra procedurevergadering van de vaste commissie voor Verkeer en
Waterstaat van 27 april 2006 is besloten tot het laten verrichten van
een verificatieonderzoek naar de (financiële) onderbouwing van de planologische
kernbeslissing (PKB) Ruimte voor de rivier.Dit onderzoek is verricht door medewerkers van de Tweede Kamer werkzaam
bij de staf van de vaste commissie voor Verkeer en Waterstaat, de staf van
de commissie voor de Rijksuitgaven en het Onderzoeks- en Verificatiebureau
van de Tweede Kamer.De resultaten van het verificatieonderzoek hebben een vertrouwelijk karakter
en zijn bedoeld voor de eigen oordeelsen meningsvorming van de leden.2 Vraagstelling, werkwijze en beperkingen van de
rapportageDoel van het verificatieonderzoek is om ter voorbereiding van het notaoverleg
over de PKB Ruimte voor de Rivier een aantal specifieke punten van de onderbouwing
van de PKB te toetsen. Het verificatieonderzoek is gericht op de deelprojecten
Lent, Veessen-Wapenveld, Noordwaard en Zutphen. Ten aanzien van deze deelprojecten
zijn de aandachtspunten voor het onderzoek:– een beter beeld krijgen van met name de financiële onderbouwing
van de voorkeursvariant en de alternatieven;– de communicatie ofwel de mate waarin de onderbouwing op een inzichtelijke
manier wordt gepresenteerd; en– het budget, waarbij het er met name om gaat of duidelijk is hoe
dit is opgebouwd en hoe het zich in de loop van de tijd heeft ontwikkeld.VraagstellingDe doelstelling van het onderzoek is uitgewerkt in een drietal onderzoeksvragen:Onderzoeksvraag 1:In hoeverre zijn er overeenkomsten en verschillen te
onderkennen in de onderbouwing van de vier deelprojecten Lent, Veessen-Wapenveld,
Noordwaard en Zutphen (voorkeursvariant en alternatieven) in de PKB en in
door bewoners, belangenorganisaties en deskundigen aangedragen informatie?Met name bij de recente hoorzitting is veel informatie gepresenteerd,
die suggereert dat er grote verschillen zijn tussen door de regering gepresenteerde
informatie en informatie, zoals bewoners en deskundigen die waarnemen. Daarom
wordt de PKB naast de informatie van bewoners en deskundigen gelegd om te
bezien, waar de belangrijkste verschillen van inzicht zitten en hoe die kunnen
worden geduid. Hierbij kan onder meer aandacht worden besteed aan de kosten,
het verlies of de winst aan natuurwaarden, de maatgevende afvoer waarmee rekening
is gehouden (16 000, 18 000 of gefaseerd tussen 16 000 en 18 000),
etc.Onderzoeksvraag 2:In hoeverre wordt in de opeenvolgende beleidsdocumenten,
die door de jaren heen over het project Ruimte voor de Rivier aan de Kamer
zijn gestuurd, consistent gerapporteerd over kosten, risico’s en scope
van de deelprojecten Lent, Veessen-Wapenveld, Noordwaard en ZutphenO.a. bij de startnotitie, de PKB-1, de PKB-3 en de voortgangsrapportages
zijn financiële cijfers over de deelprojecten gepresenteerd. Dit roept
de vraag op in hoeverre de financiële informatie door de jaren heen consistent
is en inzichtelijk wordt gepresenteerd. Vragen die hierbij aan de orde kunnen
komen:– is de opeenvolgende beleidsinformatie vergelijkbaar?– Is het duidelijk hoe budgetten zijn opgebouwd?– Zijn de genoemde bedragen consistent: d.w.z. blijven ze hetzelfde
of – indien ze afwijken – wordt deze afwijking verklaard?– In hoeverre verschuift er geld tussen projecten en is dat inzichtelijk?De nadruk bij de beantwoording van deze vraag zal liggen op de kosten
en risico’s. De projectscope is hiermee onlosmakelijk verbonden, maar
gezien de beschikbare tijd is het maar beperkt mogelijk om hierover te rapporteren.Onderzoeksvraag 3:In hoeverre worden voor de deelprojecten Lent, Veessen-Wapenveld,
Noordwaard en Zutphen in de PKB Ruimte voor de Rivier de integrale projectkosten
gepresenteerd?Mede naar aanleiding van het rapport van de Tijdelijke Commissie Infrastructuurprojecten
is er recent meer aandacht voor de vraag of in het budget de integrale projectkosten
zijn opgenomen of dat er in de toekomst nog majeure, maar nog niet gekwantificeerde
kostenposten te verwachten zijn. Vragen die hierbij aan de orde kunnen zijn:– Zijn de kosten voor beheer en onderhoud meegenomen?– Zijn de kosten voor natuurcompensatie (bij ruimtelijke ingrepen),
voor bedrijfsbeëindiging en verplaatsing, voor sanering van woningen
en voor compensatie van cultuurwaarden meegenomen?– Zijn de risico’s gekwantificeerd, al dan niet in de vorm
van een risicoreservering?– Vanwege de complexiteit van de vraag zal op dit punt niet meer
dan een marginale toets mogelijk zijn, waarbij gekeken wordt of met bepaalde
kostenposten rekening is gehouden en zo niet, indien mogelijk een kwalitatieve
inschatting wordt gedaan op basis van ervaringsgegevens om welke orde van
grootte deze omissie zou kunnen gaan.Werkwijze en beperkingenBij de verificatie is gebruik gemaakt van de thans beschikbare informatie,
inclusief de informatie die door genodigden tijdens de hoorzitting aan de
commissie is overlegd. Er zijn geen aanvullende informatieverzoeken aan de
regering of derden gedaan. Er is uitsluitend gebruik gemaakt van openbare
documenten. De bevindingen uit het onderzoek zijn niet getoetst met behulp
van interviews of gesprekken. Dat heeft gevolgen voor de bruikbaarheid van
de conclusies. De mogelijkheid bestaat, omdat geen toetsing heeft plaatsgehad,
dat bepaalde cijfers of feiten onjuist of onvolledig door ons zijn geïnterpreteerd.3 Onderbouwing van de deelprojectenOnderzoeksvraag 1 luidde:In hoeverre zijn er overeenkomsten en verschillen te
onderkennen in de onderbouwing van de vier deelprojecten Lent, Veessen-Wapenveld,
Noordwaard en Zutphen (voorkeursvariant en alternatieven) in de PKB en in
door bewoners, belangenorganisaties en deskundigen aangedragen informatie?In dit hoofdstuk worden de vier deelprojecten ieder afzonderlijk getoetst. 3.1 Lent3.1.1. Korte beschrijving knelpunt LentDe flessenhals bij Nijmegen en Lent wordt een steeds knellender probleem
door een toename van de kans op hoge rivierafvoeren. Dit is tot ver bovenstrooms
merkbaar. Daarnaast wordt de kans om het knelpunt op termijn aan te pakken
aanzienlijk verkleind door de ontwikkeling van woningbouw (vinexlocatie Waalsprong)
achter de dijk.3.1.2. Voorstel regeringDe regering stelt voor de dijk bij Lent terug te leggen, dwz. verder landinwaarts
te leggen. De dijkteruglegging creëert ruimte voor de rivier waar dat
gezien de flessenhals het hardst nodig is en waar nog ruimte beschikbaar is.
Verder zijn in de toekomst geen nieuwe rivierverruimende ingrepen nodig, zodat
het betrokken gebied definitief kan worden ingericht en er een eind komt aan
de onzekerheid.3.1.3. AlternatiefBewoners hebben een alternatief aangereikt voor de dijkteruglegging Lent.
Dat alternatief, de Lentse Warande geheten, bestaat uit een buitendijkse geul,
de Van Ellengeul (genoemd naar de bedenker) en een binnendijkse reservering
voor een toekomstige dijkteruglegging. De Van Ellengeul is gedimensioneerd
om ter hoogte van Nijmegen te voldoen aan de vereiste bescherming tegen overstromingen.
Op korte termijn zijn geen nieuwe bruggen noodzakelijk. De woningen kunnen
voor het grootste deel blijven staan.3.1.4. Toetsing van de variantenDe staatsecretaris heeft beide varianten vergeleken en blijft bij het
eerder ingenomen standpunt dat dijkteruglegging het beste alternatief vormt.
De argumenten daarvoor zijn neergelegd in de PKB 3 van 22 december 2005
(30 080, nr.3). Op 23 maart 2006 heeft de staatssecretaris van V&W
een nadere onderbouwing gegeven voor de keuzes van het kabinet (30 080,
nr. 5). In de hoorzitting in de Tweede Kamer op 20 april 2006 is
daar inhoudelijk op gereageerd door betrokkenen, met name door de Lentse Federatie.Dijkteruglegging Lent is aangewezen als koplopersproject (30 080,
nr. 3, p. 2) en is opgenomen in Basispakket PKB. Het is een beslissing van
wezenlijk belang.Een keuze voor het uitstellen van de dijkteruglegging zou betekenen dat
het binnendijkse gebied moet worden gereserveerd. Hier kleven risico’s
aan, aangezien er vanuit andere ruimtelijke belangen een permanente druk op
het gebied ligt.Een belangrijk nadeel van de dijkteruglegging is de aantasting van bestaande
belangrijke cultuurhistorische waarden en de noodzaak circa 50 woningen te
verwijderen. Toch kiest de regering voor de dijkteruglegging, omdat het nu
uitvoeren van de dijkteruglegging voorkomt dat in het gebied voor een tweede
keer ingegrepen moet worden. Het gebied kan definitief worden ingericht en
de twijfels aan de houdbaarheid van de reservering van het binnendijks gebied
doen zich niet voor.In PKB deel 1 had dijkteruglegging al de voorkeur van de regering, maar
de mogelijkheid van de uiterwaardvergravingen in de Gendtsche polder en de
Lentse uiterwaard werd nog opengehouden. In PKB deel 3 heeft de regering
op grond van de beoordeling van (de combinatie van) maatregelen en mogelijke
alternatieven voor de dijkteruglegging bij Lent gekozen.De opstellers van dit verificatieonderzoek constateren geen tegenstrijdigheden
tussen de passages over de dijkteruglegging bij Lent tussen de delen 1 en
3 van de PKB, wel is sprake van voortgaande besluitvorming.Wanneer het voorstel van de staatssecretaris voor dijkteruglegging en
de Lentse Warande worden vergeleken voor wat betreft de maatgevende afvoer
dan constateert de staatssecretaris dat haar voorstel beter scoort (bijlagen
bij 30 080, nr. 5). Dijkteruglegging geeft een waterstandverlaging van
27 cm. De Lentse Warande 12 cm. De capaciteit van dijkteruglegging is groter.In het commentaar van de Lentse Federatie, de initiators van de Lentse
Warande, wordt gesteld dat hun variant een hogere capaciteit kan hebben, bijvoorbeeld
door het verbreden of verdiepen van de Van Ellengeul. De staatssecretaris
zou hier geen rekening mee hebben gehouden. Dat is niet waar. Deze mogelijkheid
wordt beschreven in de «analyse naar aanleiding van de inspraak»
(30 080, nr. 5).Op de korte termijn realiseren beide varianten voldoende capaciteit. Op
de langere termijn kan de capaciteit van de Lentse Warrande niet voldoen volgens
de staatssecretaris. De Lentse Federatie heeft dit tijdens de hoorzitting
op 20 april 2006 bestreden. Volgens hen kan de capaciteit van de Lentse
Warande op termijn stijgen tot 17 500 m3/s. Niet vastgesteld
kan worden wie op dit onderdeel gelijk heeft.De kosten van dijkteruglegging en de Lentse Warande ontlopen elkaar niet
veel. Beiden kosten ze ruim 300 miljoen. De staatssecretaris geeft aan dat
voor de Lentse Warande extra kosten gemaakt moeten worden voor bovenstroomse
maatregelen en voor de aankoop van gronden. De kosten van de Lentse Warande
stijgen hierdoor met 103 miljoen. De staatssecretaris gaat voorbij aan het
feit dat de Lentse Warande ook inkomsten genereert door bebouwing van gronden.
Bij het realiseren van dijkteruglegging zullen kosten gemaakt moeten worden
voor het terugdringen van kwelwater in bebouwd gebied. Een adequate techniek
is vooralsnog niet voorhanden. De kosten hiervoor zijn derhalve ook nog niet
bekend. Het verdient aanbeveling om hiervoor een reservering te creëren
waardoor een meer evenwichtige vergelijking van de alternatieven mogelijk
wordt.Bevindingen  – Knelpunt in de vergelijking van de alternatieven bij Lent vormt
met name de problematiek van het kwelwater bij dijkteruglegging. Veel huizen
in Lent kunnen hiermee worden geconfronteerd. Een adequate, werkende, oplossing
bestaat vooralsnog niet in de praktijk. Ook de kosten voor het bestrijden
van het kwelwater zijn nog niet bekend.– Het bewonersalternatief Lent valt af omdat de afvoercapaciteit
niet overeenstemt met de maatgevende afvoer van 18 000 m3/s.
De grens van 18 000 m3/s is niet onomstreden (zie paragraaf 6
van dit rapport). Het verdient derhalve aanbeveling de keuze voor de voorkeursvariant
nader te onderzoeken, mede gelet op het feit dat de milieueffectrapportage
uitvalt in het voordeel van de bewonersvariant. De bewonersvariant scoort
ook hoger voor wat betreft natuurwaarden en voorkomen van sloop van woningen. 3.2 Veessen-Wapenveld3.2.1 Korte beschrijving Veessen-WapenveldIn het Basispakket is benedenstrooms van Deventer de hoogwatergeul Veessen-Wapenveld
opgenomen. Het gaat om een ingrijpende binnendijkse maatregel. Het gebied
tussen de IJssel en de Groote Wetering is een open, agrarisch gebied van voornamelijk
graslanden met een lage landschappelijke en ecologische waarde. De bebouwing
concentreert zich op de oeverwal aan de oostzijde. Hier bevindt zich ook een
aantal historische boerderijen met grote erven en voorname voorhuizen.3.2.2. Voorstel regeringDe maatregel hoogwatergeul Veessen-Wapenveld beslaat de laagte van de
Veeser-, Vorchter en Wapenveldschebroek en voorziet in de aanleg van een hoogwatergeul
door de Wapenveldsche Broek met een instroompunt ten zuidwesten van Veessen.
Het uitstroompunt van de hoogwatergeul ligt bij de Hoenwaard, ten oosten van
het gemaal Veluwe. Er worden dijken aangelegd om het water onder vrije afstroming
van zuid naar noord te geleiden en om het binnendijkse gebied te beschermen.
De toekomstige overstromingsfrequentie van de hoogwatergeul zal, volgens dit
plan, beperkt zijn. Daarom kan de landbouwfunctie van het gebied gehandhaafd
blijven. De hoogwatergeul Veessen-Wapenveld zorgt er voor dat minimaal een
maatgevende waterstandverlaging van 63 cm wordt gerealiseerd in de IJssel
tussen km 960,7 en 961,7 (30 080, nr 4, p. 18). De hoogwatergeul zal
hierdoor de afvoercapaciteit van de rivier op het IJssel-traject aanzienlijk
vergroten.Uitgangspunt voor de maatregelen in het huidige buitendijks gebied is
dat de landschappelijke, natuur- en cultuurhistorische waarden in het buitendijks
gebied niet teveel worden aangetast. Ten opzichte van een maatgevende afvoer
van 15 000 m3/s bij Lobith – waar de dijken langs de
Rijntakken nu op berekend zijn – moet op de lange termijn 3000 m3/s extra worden afgevoerd. Er is ingeschat dat daarvan 1400 m3/s door het buitendijks gebied kan worden afgevoerd (waarvan 1000 m3/s over de Waal, 200 m3/s over de Neder-Rijn/Lek en 200
m3/s over de IJssel). Lokaal kan er echter meer ruimte zijn dan
de genoemde waarden. Dit is met name relevant voor het riviertraject Deventer–Veessen
(30 080, nr. 4, p. 55). Het vereiste veiligheidsniveau in het rivierengebied
rond de Rijntakken moet uiterlijk in 2015 in overeenstemming zijn gebracht
met de maatgevende Rijnafvoer van 16 000 m3/s bij Lobith.
Voor de IJssel wordt de maatgevende afvoer vanuit de Rijn nog verhoogd met
een gezamenlijke toestroom van de zijrivieren van 250 m3/s (30 080
nr 4 p. 6).Oorspronkelijk was de hoogwatergeul opgenomen als lange termijnmaatregel,
met een realisatie na 2015. In een later stadium is de hoogwatergeul echter
opgenomen in het Basispakket, omdat:– de hoogwatergeul minder maatschappelijke consequenties heeft (uitgedrukt
in betrokken woningen en bedrijven) en minder kost ten opzichte van een pakket
met dijkverleggingen– deze maatregel de meeste kansen biedt voor het toevoegen van ruimtelijke
kwaliteit en voor het ontzien van de bestaande waarden in het buitendijks
gebied.3.2.3. AlternatiefAlternatieven voor de hoogwatergeul zijn alleen mogelijk indien uitgangspunten
en randvoorwaarden van de PKB worden losgelaten. In de PKB worden 2 mogelijkheden
vergeleken: 1. De aanleg van de hoogwatergeul, voor de lange termijn uitgebreid met
de dijkverlegging bij Welsumvelder Buitenwaarden2. Het uitvoeren van een aantal dijkverleggingen. Vooral op de lange termijn
is in dit alternatief een ingrijpende dijkverlegging noodzakelijk nl. bij
Herxen.3.2.4. Toetsing van de variantenVoor de aanleg van een hoogwatergeul is in de PKB gekozen omdat deze maatregel
in vergelijking met dijkverlegging en uiterwaardvergraving minder verlies
van woningen inhoudt en ook vele malen minder kosten met zich meebrengt. De
kosten van lange termijn maatregelen, gebaseerd op dijkverleggingen en uiterwaardvergraving
zijn geraamd op € 1288 miljoen, terwijl de kosten bij toepassing
van een Hoogwatergeul geraamd zijn op € 172 miljoen.De staatssecretaris vindt de hoogwatergeul een duurzame oplossing die
met maatschappelijk aanvaardbare kosten de vereiste veiligheid in het gebied
garandeert door een maatgevende afvoer van 18 000 m3/s. Immers:– de buitendijkse LNC-waarden (landschappelijke, natuur- en cultuurhistorische
waarden) worden gehandhaafd;– het is een duurzame oplossing vanuit een lange termijn insteek
(in één keer goed);– de maatregel werkt door tot Deventer waardoor tot 2015 minder
maatregelen nodig zijn.Voor de hoogwatergeul Veessen–Wapenveld is breed bestuurlijk draagvlak.
Er is expliciet steun van de stuurgroep Bovenrivieren en de Landelijke Stuurgroep
Ruimte voor de Rivier. Tegen de plannen hebben zich de gemeente Heerde en
het waterschap Veluwe uitgesproken (30 080, nr. 5, p. 3).Het college van Burgemeester en Wethouders van de gemeente Heerde heeft
een second-opinion over de hoogwatergeul Veessen-Wapenveld laten maken door
een extern bureau.De belangrijkste conclusie van dit bureau is dat een maatgevende afvoer
van 18 000 m3/s deze eeuw onwaarschijnlijk is en het derhalve
verstandig is om te kiezen voor een maatgevende afvoer van 16 000 m3/s. Dat betekent kiezen voor maatregelen als dijkverbetering, dijkverleggingen
en maatregelen in het rivierbed. De staatssecretaris is echter van mening
dat groenbeheer in de uiterwaarden belangrijk is, maar geen alternatief voor
de hoogwatergeul. Als al het groen wordt weggehaald zal de waterstand generiek
slechts een aantal centimeters zakken (lokaal iets meer), te weinig om de
maatregel te kunnen laten vervallen (30 080, nr. 5 p. 3). Dijkverbetering
als maatregel is strijdig met de wens van de regering om meer ruimte voor
de rivier te creëren. Ingeschat wordt dat dijkversterking grote bovenstroomse
consequenties heeft. In de omgeving van Deventer zullen dan extra maatregelen
moeten worden genomen. De consequenties ter plaatse van dijkverbetering voor
de landbouwgrond zijn marginaal. De effecten ter plaatse op natuur en landschap
zijn afhankelijk van het antwoord op de vraag aan welke kant van de dijk de
verbetering plaatsvindt (30 080, nr. 7, p. 7)Bevindingen– De hoogwatergeul Veessen-Wapenveld is in de PKB opgenomen omdat
deze maatregel in vergelijking met dijkverlegging en uiterwaardvergraving
minder verlies van woningen inhoudt en ook vele malen minder kosten met zich
meebrengt.– De hoogwatergeul zorgt er voor dat er minimaal een maatgevende
waterstandverlaging van 63 cm wordt gerealiseerd in de IJssel tussen km 960,7 en 961,7, zodat de afvoercapaciteit van de rivier op het IJssel-traject
aanzienlijk vergroten.– Er is een breed bestuurlijk draagvlak voor deze maatregel3.3. Noordwaard3.3.1 Korte beschrijving van het knelpunt.Aan het eind van deze eeuw wordt rekening gehouden met een aanbod van
18 000 m3/sec bij Lobith. Daardoor moet een waterstanddaling
van 100 cm worden bereikt. Uit de Spankrachtstudie (2002) blijkt dat met buitendijkse
maatregelen de afvoercapaciteit van de Waal met 1250 m3/sec verhoogd
kan worden, de afvoercapaciteit van de Merwedes met 1000 m3/sec
zodat de extra afvoercapaciteit voor de Waal beperkt wordt door de Merwedes
(p. 10). Volgens de Spankrachtstudie zijn voor het gebied rond de Noordwaard
(het overgangsgebied tussen het gebied met rivierinvloed en dat met zee-invloed)
grote rivierverruimende maatregelen als groene rivieren nodig.3.3.2 Voorstel van de regeringDe minimale hydraulische taakstelling voor 2015 bedraagt – 30
cm bij Gorinchem en – 19 cm bij Werkendam. Hiermee wordt de eerste
en meest belangrijke stap gezet in de richting van een duurzame langetermijnoplossing.
Door het ontpolderen van de Noordwaard voor rivierverruiming wordt een verlaging
van de waterstand bereikt van – 60 cm ter plaatse van Werkendam
en – 30 cm ter plaatse van Gorinchem.Een aantal reeds uitgevoerde of in voorbereiding zijnde maatregelen, onder
andere voor natuurontwikkeling al dan niet in combinatie met recreatie, behoort
niet tot het maatregelenpakket voor de korte termijn (zoals opgenomen in de
bijlage bij deze PKB), maar levert wel een bijdrage aan de taakstelling. De
uitwerking van de maatregel Noordwaard zal voorzien in een voldoende groot
areaal nieuw foerageergebied voor overwinterende, herbivore watervogels om
het verlies hiervan op projectniveau, zo nodig, teniet te doen. Binnen het
Basispakket zijn verschillende rivierverruimende maatregelen opgenomen die
het verlies van voedselgebied voor overwinterende, herbivore watervogels kunnen
compenseren.De maatregel ontpoldering Noordwaard is een project dat bijdraagt aan
de veiligheidsdoelstelling. Om het kwetsbare stedelijke gebied in het westen
van het land (Rijnmond en Drechtsteden), waar kosteneffectieve ruimtelijke
oplossingen ontbreken, te ontzien, is de strategie erop gericht zoveel mogelijk
water af te voeren in de richting van de monding van de Amer. Enkele maatregelen
rond de Biesbosch en rond Gorinchem moeten dit bewerkstelligen. Centraal in
de bovenbeschreven strategie staat de ontpoldering van het landbouwgebied
de Noordwaard.De verstedelijkte noordoever van de Boven-Merwede krijgt met de uiterwaardvergraving
Bedrijventerrein Avelingen een kans rivierverruiming te combineren met een
revitalisering van het bedrijventerrein.Op het gebied van waterafvoer is er geen strijdigheid tussen PKB deel
1 en deel 3. Deel 3 is wel uitgebreider, maar niet strijdig met deel 1. Voor
natuurwaarden geldt hetzelfde.Bij de overige punten komt het onderwerp veiligheid bij beide delen van
de PKB terug zonder onderlinge strijdigheid, maar in deel 3 is de revitalisering
van Bedrijventerrein Avelingen toegevoegd. Er is dus geen tegenspraak tussen
de delen 1 en 3 van de PKB, wel van andere bewoordingen en deel 3 is verder
uitgewerkt. 3.3.3 Alternatief AlterraAlternatief Platform Behoud Noordwaard: Dit Platform heeft in samenwerking
met Alterra en in opdracht van de Wetenschapswinkel van Wageningen UR een
rapport opgesteld, waarin argumenten tegen de ontpoldering van de Noordwaard
worden gegeven. Het rapport bevat een discussie over de aannames in de PKB
Ruimte voor de Rivier, een kritische beschrijving van het proces rond de Noordwaard
als koploper, een kritische beschouwing van het Basispakket en een opmaat
voor een «natuurlijk» alternatief. In dat alternatief stelt het
Platform voor het natuurlijk geulensysteem dat in de Sliedrechtse Biesbosch
nog aanwezig is, te verbinden met de Merwedes en dit te combineren met voldoende
diepe geulen door het gebied van het natuurontwikkelingsproject Noordwaard,
het buitendijks gelegen deel van de Noordwaard en de nu nog binnendijks gelegen
Kievitswaard. Deze maatregelen kunnen worden aangevuld met eventuele winterbedverbreding
van de belangrijkste geulen in de Sliedrechtse Biesbosch en van de Nieuwe
Merwede. Dit laatste moet dan gebeuren door de Kievitswaard buitendijks te
brengen en (deels) af te graven. Tenslotte kan dit worden gecombineerd met
verdieping van het zomerbed van de Boven-, Benedenen Nieuwe Merwede en eventueel
met compartimentering van de agrarische Noordwaard.In zijn bijdrage voor de hoorzitting stelt Marcel Pleijte dat 18 000
m3/s bij Lobith fysiek onmogelijk is. Pleijte is één
van de samenstellers van het rapport van Alterra, dat hieronder als uitgewerkt
alternatief aan de orde komt. Pleijte motiveert deze kritiek door de verwachting
dat overstromingen in Duitsland bij een dreigende 18 000 m3/s
het gevaar voorbij Lobith voorkomen; dijkverhogingen zijn in de Duitse steden
onmogelijk. Retentie en dijkverleggingen leiden tot een waterstandverlaging
van 10 cm. Een waterafvoer van 18 000 m3/s komt eens in de
3000 jaar voor, maar de PKB gaat uit van eens in de 1250 jaar.Volgens het Alterra-rapport heeft de 18 000 m3/s geen
wettelijke basis.Ook wijst Alterra op het ontbreken van overeenstemming over de te hanteren
maatgevende waterafvoer. Voor de kritiek op een mogelijke afvoer van 18 000
m3/s zie paragraaf 6, met een analyse van de maatgevende rivierafvoeren.Alternatief a leidt volgens rapport Ontpoldering Mprpdwaard van de Projectorganisatie
Ruimte voor de Rivier – Bureau Benedenrivieren, tot een waterstanddaling
in 2015 van 27 cm bij Werkendam (Sliedrechtse Biesbosch – 7 cm,
Natuurontwikkelingsproject Noordwaard – 13 cm en Kievitswaard – 7
cm) en van 18 cm bij Gorinchem (respectievelijk – 5 cm, – 8
cm en – 5 cm), te vergelijken met 50 cm resp. 30 cm van de PKB-maatregel.
De regering concludeert dat zowel alternatief a als de PKB-maatregel de korte
termijndoelstelling bij Werkendam (– 19 cm) realiseren, maar beide
halen de korte termijndoelstelling bij Gorinchem (– 34 cm) niet.
Bij beide mogelijkheden is nog een maatregel op het bedrijventerrein Avelingen
nodig om een aanbod van 16 000 m3/s bij Lobith te halen, maar
bij het Platformalternatief daarenboven ook op het natuurterrein Avelingen
en het zuidelijk bruggenhoofd van de brug van de A27 bij Gorinchem. Volgens
de regering is een aanbod van 18 000 m3/s bij Lobith niet
te verwerken zonder binnendijkse maatregel, bijvoorbeeld bij Noordwaard.De regering gaat niet in op alternatief b. Volgens het rapport van Pleijte
e.a. leidt een hoogwatergeul door de Sliedrechtse Biesbosch van 350 meter
breed en 4½ meter diep tot een evengrote waterstanddaling (p. 42 van
het rapport Noorwaard: overstromingen in denken over hoogwater en natuur;
ruimte voor meer stromen om de Noordwaard). Alternatief a scoort volgens Pleijte e.a. op het gebied van de Vogel-
en Habitatrichtlijn goed maar minder goed dan de PKB-maatregel. Op het gebied
van natuurbehoud en natuurontwikkeling is het resultaat andersom omdat alternatief
a meer rivierdynamiek met zich mee brengt en door het weer in gebruik nemen
van de beddingen van voormalige beken. Alternatief a sluit daardoor beter
aan bij de historische opbouw van het landschap dan de PKB-maatregel. Alternatief
a houdt ook natuurlijker oevers in.Over de gevolgen voor de natuurwaarden van alternatief b zegt het rapport
van Pleijte e.a. dat niet zondermeer kan worden gesteld dat deze variant significant
negatieve effecten zal hebben voor alle natuurwaarden, waaronder prioritaire
habitatwaarden (p.39). Volgens het rapport van de regering valt een vergelijking
met de PKB-maatregel volgens de MER-systematiek neutraal uit op het onderdeel
gebruikskwaliteit en negatief uit op de onderdelen belevingskwaliteit en toekomstkwaliteit
en levert alternatief b een negatiever beeld op dan alternatief a. Alternatief
a levert een vergroting van 200 ha natuur op tegen 1 300 ha bij de PKB-maatregel.Volgens de regering zijn de effecten op de natuurwaarden niet volledig
in de milieueffectrapportage onderzocht vanwege strijdigheid met de Vogel-
en Habitatrichtlijn in de Sliedrechtse Biesbosch en omdat het var-a niet concreet
genoeg gepresenteerd is.3.3.4 Toetsing van de variantenEen vergelijking van prestaties van de varianten van het Platform Noordwaard
e.a. op het gebied van waterstandverlaging, natuurwaarden en andere criteria
wordt bemoeilijkt doordat in de rapporten van het Platform e.a. verschillende
configuraties worden gepresenteerd, bijna alle met verschillende varianten
en alle niet ver uitgewerkt. Deze moeten in samenhang worden vergeleken met
de PKB-voorkeur. De vergelijking in dit verificatieonderzoek moet daardoor
erg globaal blijven.Voor het bereiken van de taakstelling voor 2015 voldoen de PKB-maatregel
en het alternatief beide, al is de waterstanddaling van de PKB-maatregel groter
dan het alternatief. Op het gebied van natuurwaarden voldoet het alternatief
beter. Een voordeel van de PKB-maatregel boven het alternatief is dat bij
de voorkeurvariant minder water langs de grote bevolkingsconcentraties rond
Rotterdam en Dordrecht wordt gevoerd.Voor het bereiken van de taakstelling op de langere termijn voldoet het
alternatief echter niet aan de hydraulische taakstelling. Op den duur zou
daarom waarschijnlijk de Noordwaard toch moeten worden ingezet voor het bereiken
van de vereiste veiligheid tegen overstromingen bij een afvoer van 18 000
m3/s bij Lobith.Bevindingen– Het presenteren van een kansrijk alternatief is bemoeilijkt en
ingeperkt door het aanwijzen van de Noordwaard als koploperproject. Ook is
het resultaat van voortschrijdend nadenken over een goed alternatief niet
op waarde geschat en is de laatste vorm van het alternatief nauwelijks zelfstandig
beoordeeld. 3.4. Zutphen3.4.1 Korte beschrijving knelpunt ZutphenDe combinatie van een hoge taakstelling, doordat rekening gehouden moet
worden met zijdelingse toestroom, en hoge ruimtelijke kwaliteit maakt het
selecteren van maatregelen langs de IJssel tot een specifiek probleem. Doordat
de oplossing niet gevonden kan worden in de maatregelen «obstakelverwijdering»
en «kribverlaging» is er naar binnendijkse maatregelen gezocht.3.4.2 Voorstel kabinetHet kabinet kiest in het Basispakket voor twee dijkverleggingen, namelijk
Cortenoever en Voorster Klei. De dijkverleggingen zijn nodig omdat er buitendijks
onvoldoende mogelijkheden zijn, mede vanwege de bestaande landschappelijke,
natuur- en cultuurhistorische waarden (LNC-waarden) en de Vogel- en Habitatrichtlijn.
In beide gevallen wordt de huidige bandijk (primaire waterkering) met ongeveer
een kilometer landinwaarts verlegd.Daarnaast heeft het kabinet in het langetermijnpakket de hoogwatergeul
Zutphen opgenomen. MaatregelEffect (cm)Kosten (mln.) Dijkverlegging Cortenoever35€ 57,6Dijkverlegging Voorsterklei29€ 413.4.3 AlternatiefBewonersalternatief CortenoeverDit alternatief voorziet in buitendijkse ingrepen om de gewenste waterstandverlaging
bij maatgevende afvoer te realiseren: MaatregelEffect (cm)Kosten (mln.) Nevengeul Spankerensche waarden, Gelderse Toren en
Brummensche waarden12€ 131 Nevengeul Bronkhorsterwaarden10€ 92 Nevengeul Reuversweerd3€ 21 Nevengeul Bronsbergen/Stokebrandsweerd10€ 30Totaal € 274MaatregelHabitatrichtlijnRuimtelijke kwaliteit Nevengeul Spankerensche waarden, Gelderse Toren en
Brummensche waardenDelenNegatief («Blijf-af» Gelderse
Toren/Spankeren) Nevengeul BronkhorsterwaardenNeeNegatief (behoud,
niet graven) Nevengeul ReuversweerdJaNegatief (behoud,
niet graven) Nevengeul Bronsbergen/StokebrandsweerdNeeNegatief
(rivierduin, archeologische waarden)Bewonersalternatief Voorster KleiOok dit alternatief voorziet in buitendijkse ingrepen om de gewenste waterstandverlaging
bij maatgevende afvoer te realiseren. Na een quick scan op basis van expert
judgement van het bewonersalternatief is een tweede alternatief ingediend. MaatregelEffect (cm)Kosten (mln.) Bewonersalternatief 1:
Tichelbeekse waarden – Gelderhoofse Waarden – Zutphense Uiterwaarden –
RammelwaardGeen afzonderlijke effecten
weergegeven, alleen totaal: max. 20 cm. €114Bewonersalternatief 2: Tichelbeekse waarden – Zutphense Uiterwaarden – Rijsselsche
WaardGeen afzonderlijke
effecten weergegeven, alleen totaal: max. 3 cm. OnbekendMaatregelRuimtelijke kwaliteitHydromorfologie en scheepvaart Bewonersalternatief 1: Tichelbeekse waarden –
Gelderhoofse Waarden – Zutphense Uiterwaarden – RammelwaardBeiden: negatief vanwege mogelijk verlies
aardkundige, archeologische en cultuur-historische waarden; Habitat- en Vogelrichtlijn
van toepassing; geen ecologische toegevoegde waarde; aantasting karakter van
de Midden IJssel. Negatieve effecten,
o.a. vanwege noodzaak tot baggeren. Bewonersalternatief 2:
Tichelbeekse waarden – Zutphense Uiterwaarden – Rijsselsche Waard Negatieve effecten, o.a. vanwege nood-zaak tot baggeren en mogelijk hinder
en gevaarlijke situaties voor de scheepvaart.Hoogwatergeul ZutphenHet kabinet heeft de hoogwatergeul Zutphen niet opgenomen in het Basispakket
van de PKB maar in het langetermijnpakket. De gemeente Zutphen en de provincie
Gelderland hebben voorgesteld om de hoogwatergeul op te nemen in het Basispakket
van de PKB. MaatregelEffect (cm)Kosten (mln.) Hoogwatergeul Zutphenonbekend€2803.4.4 Toetsing van de variantenBasispakket volgens PKB deel 1 en deel 3Volgens het kabinet zijn op de lange termijn 3 binnendijkse maatregelen
nodig, namelijk de dijkverleggingen Cortenoever en Voorster Klei en de hoogwatergeul
Zutphen. Ondermeer vanwege de hoge kosten is de hoogwatergeul (nog) niet opgenomen
in het Basispakket van de PKB. Voor de korte termijn zijn daarvan óf
beide dijkverleggingen nodig, óf de hoogwatergeul Zutphen.– In de stukken blijft enigszins onduidelijk
hoe beide alternatieven (dijkverleggingen en hoogwatergeul) zich tot elkaar
verhouden.Alternatief Hoogwatergeul ZutphenUit PKB deel 3: De hoogwatergeul bij Zutphen kan «een grotere bijdrage
leveren aan de verbetering van de ruimtelijke kwaliteit en sluit beter aan
op de door de regio gewenste ruimtelijke ontwikkelingen. Ook kan hiermee worden
geanticipeerd op toekomstige hogere rivierafvoeren». (p.13)Conclusie uit de analyse door de Projectorganisatie (bijlage 2 bij 30 080,
nr. 5): Dit alternatief wordt gezien als een wenselijk en kansrijk alternatief voor beide dijkverleggingen, met veel draagvlak en belangstelling
vanuit private partijen voor de ontwikkeling. Hierdoor zouden de kosten omlaag
kunnen worden gebracht.Wanneer het plan voor de hoogwatergeul tijdig technisch-inhoudelijk en
financieel-economisch haalbaar wordt en wat betreft de veiligheidscomponent
vóór eind 2015 uitvoerbaar is, zal dit alternatief alsnog in
het Basispakket voor de korte termijn kunnen worden opgenomen. Dit zal een
beslissing zijn van de minister van Verkeer en Waterstaat en de minister van
VROM, die uiterlijk op 1–1-2009 moet zijn genomen.Het initiatief hiervoor ligt bij de regio. De gemeente Zutphen laat een
nadere verkenning uitvoeren naar de realisatiemogelijkheden en de mogelijkheden
om deze maatregel op te nemen in het kortetermijnpakket van de PKB.– Uit «Situatie rond Zutphen – een
analyse naar aanleiding van de inspraak» (bijlage 2 bij 30 080,
nr. 5): «Bovendien bestaan op dit moment onvoldoende garanties dat de
hoogwatergeul voor 2015 wordt gerealiseerd.» (p. 7) Waar hangt dat dan
van af? Wie kan hier invloed op uitoefenen?Bewonersalternatief CortenoeverConclusie uit de analyse door de Projectorganisatie (bijlage 2 bij 30 080,
nr. 5): De dijkverlegging Cortenoever kan gezien de veiligheidsdoelstellingen
hydraulisch vervangen worden door de vier uiterwaardplannen. Dit geldt zowel
voor de korte termijn als voor de lange termijn. Op korte termijn kosten de
vier uiterwaardplannen veel meer dan de dijkverlegging Cortenoever (factor
3 tot 4). Op het punt van ruimtelijke kwaliteit scoren de vier uiterwaardplannen
slecht.Bewonersalternatief Voorster KleiConclusie uit de analyse door de Projectorganisatie (bijlage 2 bij 30 080,
nr. 5): Een waterstanddaling van max. 20 cm (versus 28 cm bij dijkverlegging)
is op zich voldoende voor de korte termijn, maar marginaal. Bovendien zal
de waterstanddaling zelfs lager uitvallen, door de benodigde voorzieningen
ten behoeve van de scheepvaart. De voorgestelde maatregelen zijn, volgens
de analyse door de projectorganisatie, niet duurzaam, beduidend duurder en
bovendien is er sprake van aantasting van natuurwaarden (Rammelwaard en historisch
stadsgezicht Zutphen). De variant op het bewonersalternatief («alternatief 2»)
levert met 3 cm. veel te weinig waterstanddaling op.Bevindingen– De beide bewonersalternatieven (Cortenoever en Voorster Klei)
worden afgeschreven als «niet passend binnen de randvoorwaarden van
de PKB», zowel vanwege de hoge kosten als vanwege de negatieve gevolgen
voor ruimtelijke kwaliteit.– Onduidelijk is of de hoogwatergeul de beide dijkverleggingen toch
niet overbodig maakt. Er wordt bijvoorbeeld gesteld dat met dit alternatief
geanticipeerd kan worden op toekomstige hogere rivierafvoeren. Waar in de
PKB deel 3 expliciet staat dat op de lange termijn ook de dijkverleggingen
noodzakelijk zijn, wordt in de nadere analysebrief (kamerstuk 30 080
nr. 5) op zijn minst de indruk gewekt dat de hoogwatergeul in plaats van de
beide dijkverleggingen kan worden aangelegd. Bijvoorbeeld in de inleiding
op p. 5:»De hoogwatergeul is hydraulisch uitwisselbaar met de twee dijkverleggingen».Ook
in PKB deel 1 staan de beide alternatieven als «uitwisselbare maatregelen»
aangegeven. Zie ook het antwoord op vraag 4 van de kamervragen over de PKB
(30 080, nr. 7, p. 4/5).– In de bijlage over Zutphen bij de brief van de staatssecretaris
(30 080 nr. 5, bijlage 2) met een analyse naar aanleiding
van de inspraak staat in paragraaf 3.2 (p. 13) dat «uit de basisinformatie
voor het Randvoorwaardenboek 2006 blijkt dat de taakstelling op de IJssel
mogelijk lager uitvalt. Daarbij moet gedacht worden aan ongeveer 5 cm. Nagegaan
moet worden wat de precieze oorzaak is van deze lagere taakstelling, hoe structureel
deze is en in hoeverre deze dus door kan en/of moet werken op de samenstelling
van het Basispakket».  Onduidelijk is welk belang aan deze vaststelling gehecht moet worden
en op welke termijn hierover uitsluitsel gegeven kan worden. De plaatsing
in een bijlage bij een brief komt vreemd over.3.5 Bevindingen ten aanzien van onderzoeksvraag 1Onderzoeksvraag 1 luidde:In hoeverre zijn er overeenkomsten en verschillen te
onderkennen in de onderbouwing van de vier deelprojecten Lent, Veessen-Wapenveld,
Noordwaard en Zutphen (voorkeursvariant en alternatieven) in de PKB en in
door bewoners, belangenorganisaties en deskundigen aangedragen informatie?– Uit de analyse van de informatie die is gepresenteerd blijken
geen opvallende verschillen tussen de informatie uit PKB 1 en PKB 3. Daar
waar er verschillen zijn, kunnen deze worden herleid tot verduidelijkingen,
verdiepingen en voortschrijdend inzicht.– Het is niet eenvoudig de bewonersvarianten één-op-één
te vergelijken met de deelprojecten van de regering. De bewonersvarianten
zijn daarvoor vaak te beperkt in hun opzet en diepgang. Het is heel wel aannemelijk
dat daardoor de keuze als vanzelf op de voorkeursvariant van de staatssecretaris
uitkomt.– Er is in de stukken geen aanleiding om te concluderen dat de staatssecretaris
bewust heeft toe geredeneerd naar bepaalde varianten.– Het bewonersalternatief Lent valt af omdat de afvoercapaciteit
niet overeenstemt met de maatgevende afvoer van 18 000 m3.
De grens van 18 000m3 is niet onomstreden (zie paragraaf 6
van dit rapport). Het verdient derhalve aanbeveling de keuze voor de voorkeursvariant
nader te onderzoeken, mede gelet op het feit dat de milieueffectrapportage
uitvalt in het voordeel van de bewonersvariant. De bewonersvariant scoort
ook hoger voor wat betreft natuurwaarden en voorkomen van sloop van woningen.4. Consistente rapportage over kosten en risico’sOnderzoeksvraag 2 luidde:In hoeverre wordt in de opeenvolgende beleidsdocumenten,
die door de jaren heen over het project Ruimte voor de Rivier aan de Tweede
Kamer zijn gestuurd, consistent gerapporteerd over kosten, risico’s
en scope van deelprojecten Lent, Veessen-Wapenveld, Noordwaard en Cortenoever.4.1 InleidingTer beantwoording van deze vraag is een inventarisatie gemaakt van de
bedragen die in de loop van de tijd aan de Kamer zijn gemeld in de voortgangsrapportages
in het kader van de groot-projectstatus. Hierbij is onderscheid gemaakt in
enerzijds het beschikbare budget (tabel 1) en anderzijds de raming (tabel
2). Het budget is simpelweg het bedrag dat, verspreid over verschillende jaren,
in totaal op de rijksbegroting gereserveerd is voor dit project. De raming
daarentegen is een inschatting van de kosten die met hele project gemoeid
zullen zijn. Naarmate een project vordert zal de raming nauwkeuriger zijn
en de bandbreedte afnemen. Ideaaltypisch zijn raming en beschikbaar budget
steeds met elkaar in overeenstemming. Een complicerende factor
daarbij zijn de risico’s. Risico’s kunnen tot kosten leiden. Om
die reden worden sommige risico’s vaak al in de raming meegenomen en/of
worden voor sommige typen risico’s nog aparte voorzieningen getroffen
(risicoreservering). 4.2 PakketbenaderingBij vraagstukken over de informatievoorziening van (grote) projecten,
dient bedacht te worden dat altijd op een bepaald aggregatieniveau over raming,
budget en risico’s aan de Kamer wordt gerapporteerd. In het geval van
Ruimte voor de Rivier heeft de staatssecretaris bij de besluitvorming gekozen
voor een zogenoemde pakketbenadering. Dat betekent dat de plannen worden gepresenteerd
op het niveau van riviergebieden. Binnen deze gebieden kan weer onderscheid
gemaakt worden in verschillende deelgebieden. Zo maken bijvoorbeeld Veessen-Wapenveld
en Voorster Klei/Cortenoever beide deel uit van het riviergebied IJssel. Bij
de uitsplitsing van de raming wordt op het niveau van riviergebied gerapporteerd
en niet op het niveau van de diverse individuele projecten.4.3 BudgetAllereerst volgt een overzicht van de ontwikkeling van het beschikbare
budget.Tabel 1: ontwikkeling beschikbare budget; in € mln.  Bedrag in €
mln.Basisrapportage (sept. 2002)1 987,0Overheveling naar rivierverruiming projecten buiten scope Ruimte
voor de Rivier– 117,0 1e Voortgangsrapportage (mei 2003)1 870,0Aanpassing prijspeil52,8 2e Voortgangsrapportage (sept. 2003)1 923,03e Voortgangsrapportage (apr. 2004)1 923,0Korting als gevolg van gunstige aanbestedingsresultaten– 12,6 Aanpassing prijspeil18,6 4e voortgangsrapportage (sept. 2004)1 928,85e voortgangsrapportage (apr. 2005)1 928,8Aanpassing prijspeil20,3 Verwachte toekomstige aanbestedingsmeevallers– 19,0 Toevoeging vanuit Noodoverloop200,0 EU en projectgebonden ontvangsten (nog te realiseren)100,0 Overig (niet toegelicht)– 11,9 6e voortgangsrapportage (sept. 2005)2 218,27e voortgangsrapportage (apr. 2006)2 218,2Uit bovenstaande tabel blijkt dat het beschikbare budget in 3½
jaar tijd per saldo met circa € 231 mln. (circa 10%) opwaarts
is bijgesteld. Deze stijging is het saldo van enkele budgetverhogingen en
-verlagingen.BudgetverhogingenDe budgetverhogingen bedragen in totaal € 392 mln. ofwel 20%
van het oorspronkelijke budget. Ten eerste is sprake geweest van het verhogen
van het budget in verband met het stijgen van de prijzen. In beginsel wordt
het budget jaarlijks aangepast aan het actuele prijspeil. Voor de rijksbegroting
betekent dit dat het budget wordt verhoogd met de index Bruto Overheidsinvesteringen
(IBOI). Er zijn inmiddels drie prijspeilaanpassingen geweest die tot een gezamenlijke
budgetstijging van € 91,7 mln. hebben geleid. Ten tweede is € 200
mln. uit de middelen voor de noodoverloopgebieden toegevoegd aan het budget.
Ten derde is het uitgavenbudget met € 100 mln. verhoogd, in de veronderstelling
dat er ook € 100 mln. aan ontvangsten realiseerbaar
zou moeten zijn. Het betreft ontvangsten uit hoofde van de EU en projectgebonden
ontvangsten. Deze zijn taakstellend opgenomen. Tot op heden is hier nog niets
van gerealiseerd.BudgetverlagingenTegenover de budgetverhogingen, staan ook enkele verlagingen die op het
budget zijn doorgevoerd. In totaal € 161 mln., ofwel 8% van
het oorspronkelijke budget. Het betreft hier onder meer gerealiseerde en veronderstelde
aanbestedingsmeevallers (€ 31,6 mln.) en er is een bedrag (van € 117
mln.) overgeheveld naar rivierverruimende projecten die buiten de scope van
dit project vallen.Bevindingen– De Tweede kamer heeft via de voortgangsrapportages adequaat inzicht
gekregen in de ontwikkeling van het beschikbare totale projectbudget.– De aard van sommige bijstellingen van het beschikbaar budget (zoals
de eenmalige toevoeging van € 200 mln. uit een ander budget of het
taakstellend inboeken van € 100 miljoen aan ontvangsten) laat zien
dat het beschikbaar budget niet één op één voortvloeit
uit de kostenraming van het project.4.4 RamingVanaf deel I van de PKB Ruimte voor de Rivier is er een raming van de
geplande kosten opgenomen. In de PKB wordt de Kamer dus voor het eerst geïnformeerd
over budget én raming, zij het, zoals al eerder gememoreerd op riviergebied
niveau. Hierbij is inmiddels een keuze gemaakt voor de voorkeursvariant. In
tabel 2 wordt de ontwikkeling in raming weergegeven.Tabel 2: ontwikkeling raming Ruimte voor de Rivier; in €
mln.  PKB deel 1 (april 2005) prijspeil 2003 6e Voortgangsrapportage (sept. 2005) prijspeil
2005 PKB deel 2 en 3
/ VGR 7 (febr. / april 2006) prijspeil 2005Splitsingspuntengebied452459414 De Waal113115117Benedenrivierengebied604614579 Nederrijn en Lek263267173 IJssel498506496Subtotaal1 9301 9611 779Bestuurlijke risico’s177180221 Projectonvoorzien (technisch)105107163Totaal2 2122 2482 163Onzekerheidsmarge39%39%37%De raming is in deel 3 van de PKB (en de 7e VGR) met € 85 mln.
neerwaarts bijgesteld ten opzichte van de 6e VGR van een half jaar daarvoor.
Dit is een samengesteld effect: aan de ene kant is de raming voor de projecten
zelf met € 182 mln. neerwaarts bijgesteld, met name bij de projecten
in het gebied Nederrijn en Lek (94 miljoen), het Splitsingspuntengebied (45
miljoen) en het Benedenrivierengebied (35 miljoen). Aan de andere kant zijn
de geraamde risico’s met € 97 mln. opwaarts bijgesteld, als
gevolg van hogere technische en bestuurlijke risico’s.De verhoging van de raming vanwege geraamde technische risico’s
bedraagt 56 miljoen, hetgeen een verhoging van ruim 50% betreft. De
technische risico’s worden echter in de officiële stukken nergens besproken. De bestuurlijke risico’s zijn met € 41
mln. opwaarts bijgesteld (+ 23%). Deze risico’s worden verderop
in deze notitie nog behandeld.OnzekerheidsmargeBij de raming wordt gebruik gemaakt van de zogenoemde PRI-systematiek,
hetgeen staat voor «Project Ramingen Infrastructuur». Onderdeel
van deze systematiek is het berekenen van een onzekerheidsmarge. Het kenmerk
van de onzekerheidsmarge is dat deze in de loop van het project – en
dus in de loop van de PKB-procedure – steeds beperkter wordt. In tabel
2 is tevens opgenomen het verloop van de onzekerheidsmarge. Deze is tussen
de PKB deel 1 en deel 3 met 2%-punt teruggelopen en bedraagt nu 37%.
Dat wil zeggen dat de bandbreedte van dit project loopt van €1 399 –
3 041 miljoen.Bevindingen– Met het verschijnen van de PKB heeft de Tweede Kamer ook inzicht
gekregen in de raming die aan het project Ruimte voor de Rivier ten grondslag
ligt en de risico’s die daarbij worden voorzien. Er wordt echter op
een hoog aggregatieniveau gerapporteerd en de voorkeursvariant van het kabinet
is het uitgangspunt.– Hoewel het totaal van de raming tussen PKB deel 1 en PKB deel
3 relatief constant blijft, vinden er grote verschuivingen plaats binnen de
raming. De raming van sommige projecten wordt (fors) neerwaarts bijgesteld;
de raming van de risico’s wordt daarentegen opwaarts bijgesteld. Toelichtingen
op deze verschuivingen zijn summier, met name bij de technische risico’s.– De raming kent in dit stadium van het project nog een grote onzekerheidsmarge
(37%), hetgeen impliceert dat de te verwachten kosten van het grot
project Ruimte voor de Rivier naar alle waarschijnlijkheid zullen liggen tussen
de 1,4 miljard en de 3,0 miljard euro, bij een beschikbaar budget van 2,2
miljard euro.4.5 Ramingen per projectonderdeelNaar aanleiding van het Algemeen Overleg van 8 maart 2006 over de
PKB deel 3 heeft de staatssecretaris een nadere toelichting aan de Tweede
Kamer gestuurd over de keuzen van het kabinet met betrekking tot de vier deelprojecten
die ook in deze verificatie centraal staan. Daarbij is tevens aangegeven waarom
het kabinet van mening is dat de aangedragen alternatieven niet in aanmerking
komen (Kamerstuk 30 080, nr. 5). In de nadere informatie die de Kamer
heeft ontvangen over deze 4 deelprojecten worden ook bedragen genoemd voor
de afzonderlijke projecten. Hieronder volgt een overzicht van de kosten van
de vier afzonderlijke projecten.Tabel 3.  Raming afzonderlijke projecten; in €
mln.  Raming Lent340Voorster Klei/Cortenoever98,6 Veessen-Wapenveld (lange termijn)266 Noordwaard340Een nadere onderbouwing over hoe deze kostenramingen tot stand zijn gekomen
en welke kostenposten zijn meegenomen in de raming ontbreekt echter. Overigens
zijn de cijfers zoals in tabel 3 opgenomen, in de PKB-stukken en de Voortgangsrapportages
niet terug te vinden. 4.6 Bevindingen ten aanzien van onderzoeksvraag 2Onderzoeksvraag 2 luidde:In hoeverre wordt in de opeenvolgende beleidsdocumenten,
die door de jaren heen over het project Ruimte voor de Rivier aan de Tweede
Kamer zijn gestuurd, consistent gerapporteerd over kosten, risico’s
en scope van deelprojecten Lent, Veessen-Wapenveld, Noordwaard en Cortenoever.– De wijze van rapporteren over kosten en risico’s van het
totale project Ruimte voor de Rivier is redelijk consistent door de tijd heen.
Dezelfde tabellen komen iedere rapportage terug. De Kamer is in voortgangsrapportages
periodiek en systematisch geïnformeerd over het budget en vanaf de PKB
ook over de onderliggende raming van het project. Ook wijzigingen in de scope
worden in voortgangsrapporten gemeld.– In de voortgangsrapportages wordt de Kamer echter geïnformeerd
op het niveau van het totale project Ruimte voor de Rivier; niet op het niveau
van onderliggende deelprojecten. Informatie over de deelprojecten Lent, Veessen-Wapenveld,
Noordwaard en Cortenoever maakt derhalve geen deel uit van de opeenvolgende
beleidsdocumenten die de Kamer heeft ontvangen.– Aangezien er niet op projectniveau wordt gerapporteerd, is niet
te zeggen in hoeverre majeure wijzigingen die hebben plaatsgevonden in de
raming, het gevolg zijn van wijzigingen in de inhoud van de onderliggende
deelprojecten. Ook andersom is niet na te gaan of wijzigingen in de scope
van deelprojecten ook geleid hebben tot een aanpassing van de raming.– Indien de Kamer dit inzicht wenst voor de deelprojecten Lent,
Veessen-Wapenveld, Noordwaard en Cortenoever, dan zal deze informatie specifiek
en gericht gevraagd moeten worden aan de staatssecretaris. Dit is ten dele
al gedaan, maar zonder resultaat. In de beantwoording van vragen van de Kamer
door de staatssecretaris op 12 mei 2006 (18 106, nr. 175, zie ook
bijlage 1) en op 23 mei 2006 (30 080, nr. 7) wordt niet gekozen
voor dit meer gedetailleerde niveau van informatievoorziening.5 Presentatie integrale projectenkostenOnderzoeksvraag 3 luidde:In hoeverre worden voor de deelprojecten Lent, Veessen-Wapenveld,
Noordwaard en Zutphen in de PKB Ruimte voor de Rivier de integrale projectkosten
gepresenteerd?5.1 InleidingMede naar aanleiding van het rapport van de Tijdelijke Commissie Infrastructuurprojecten
(TCI) is er recent meer aandacht gekomen voor de vraag of in het budget de
integrale projectkosten zijn opgenomen of dat er in de toekomst nog majeure,
maar nog niet gekwantificeerde kostenposten te verwachten zijn. Het zou bij
Ruimte voor de Rivier kunnen gaan om de kosten voor beheer en onderhoud, de
kosten voor natuurcompensatie, voor bedrijfsbeëindiging en verplaatsing,
voor sanering van woningen en voor compensatie van cultuurwaarden. De centrale
vraag is derhalve: Zijn de risico’s gekwantificeerd, al dan niet in
de vorm van een risicoreservering?5.2 Kosten geraamd?Kosten voor beheer en onderhoudDe maatregelen uit het programma Ruimte voor de Rivier leiden tot extrakosten voor beheer en onderhoud van € 179 miljoen (gekapitaliseerd).
Het betreft hier extra kosten bovenop de bestaande beheer- en onderhoudskosten.
Dit leidt tot jaarlijkse kosten van gemiddeld€ 7,3 miljoen. Na 2015
is echter nog geen dekking voor deze kosten voorhanden. De kosten voor beheer
en onderhoud zijn niet nader gespecificeerd of toegedeeld naar (pakketten
van) projecten. De kosten voor beheer en onderhoud zijn niet met behulp van
de PRI-systematiek geraamd. Er is derhalve ook geen berekening gemaakt van
de onzekerheidsmarge. Er is echter wel een schatting van deze onzekerheidsmarge
gemaakt en deze schatting bedraagt 60%, fors hoger dus dan de onzekerheidsmarge
voor de projectraming.Kosten voor natuurcompensatie, bedrijfsbeëindiging
en -verplaatsing, woningsanering en cultuurcompensatie.In de stukken zoals deze door het ministerie aan de Tweede Kamer zijn
aangeboden wordt niet expliciet vermeld of de kosten voor natuurcompensatie,
bedrijfsbeëindiging en -verplaatsing, woningsanering en cultuurcompensatie
zijn opgenomen in de kostenraming. Wel wordt in diverse stukken ingegaan op
de gevolgen van het Basispakket en eventuele alternatieven voor de bewoners,
de landbouw, de natuur en eventueel cultuurhistorische bijzonderheden. Hieruit
zou kunnen worden afgeleid dat wel degelijk met deze kosten rekening is gehouden,
maar zoals gezegd, dat blijkt niet expliciet uit de stukken.BevindingenIn de diverse stukken wordt wel kwalitatief aandacht besteed aan aspecten
van dit project dat kosten met zich mee zou kunnen brengen, zoals het aantal
woningen dat zal moeten worden gesloopt, de gevolgen voor de natuur en bepaalde
cultureel historisch waardevolle zaken. Dit zou er op kunnen duiden dat met
deze aspecten wel degelijk rekening is gehouden bij de kostenraming, dit is
echter niet met zekerheid vast te stellen. Hiervoor zou additionele informatie
aan het ministerie moeten worden gevraagd. Dan pas is vast te stellen of met
alle mogelijke kosten rekening is gehouden en of dit op een juiste manier
is gebeurd.5.3 Risico’s geraamd?Soorten riscio’sDe risico’s en kansen (met kansen wordt bedoeld eventuele meevallers;
waar in het vervolg gesproken wordt over risico’s worden tegelijkertijd
ook kansen bedoeld) vallen in een aantal categorieën op te splitsen.
Ten eerste vallen de risico’s uiteen in enerzijds gekwantificeerde risico’s
en anderzijds niet-gekwantificeerde risico’s. Deze laatste categorie
wordt ook wel «uitgesloten risico’s» genoemd. Uitgesloten
betekent in dit verband dat er geen financiële voorzieningen voor worden
getroffen. Dat betekent uiteraard niet dat uitgesloten is dat deze risico’s
optreden en tot extra kosten leiden.Voor de gekwantificeerde risico’s daarentegen is op de een of andere
manier een voorziening getroffen. Hierbij is een onderscheid te maken in enerzijds
risico’s op maatregelenniveau, waarbij in de financiële afdekking
van risico’s is voorzien in de vorm van opslagen per maatregel binnen
de raming. Anderzijds zijn er de risico’s op projectniveau. Hiervoor
wordt op totaal projectniveau een aparte reservering gemaakt. Binnen deze
risico’s op projectniveau kan tenslotte weer onderscheid gemaakt worden
in kosten verwerkt in project onvoorzien, ofwel de technische risico’s,
en kosten verwerkt in bestuurlijke keuzen. De technische risico’s zijn
te beïnvloeden door technische beheersmaatregelen; de bestuurlijke
risico’s zijn te beïnvloeden door vooraf bestuurlijke afspraken
te maken.Overigens zijn ook de niet gekwantificeerde (of uitgesloten) risico’s
te beïnvloeden (c.q. te mitigeren) door technische beheersmaatregelen
en door vooraf bestuurlijke afspraken te maken. In deze laatste categorie
risico’s (de uitgesloten) kan gedacht worden aan stakingen buiten de
schuld van de aannemer, faillissement van de aannemer, aanvullende maatregelen
door nieuwe (EU) regelgeving, etc. Opvallend is dat in deze categorie ook
het risico valt dat de jaarlijkse prijscompensatie binnen het budget (de index
Bruto Overheidsinvesteringen) niet toereikend is voor de specifieke prijscompensatie
waarmee de raming wordt aangepast. Zo was bij de PKB deel 1 reeds sprake van
een tegenvaller van € 16 mln. om die reden. Zie ook onderstaande
boxtekst. Voorbeeld uitgesloten risico: prijsstijgingen die niet vanuit de rijksbegroting
gecompenseerd wordenIn de PKB deel 3 wordt gesproken over een raming van in totaal € 2 220
miljoen (= € 2163 miljoen (zie tabel 2) plus € 57 miljoen
voor de kosten van de planstudie t/m PKB deel 4 en lopende projecten). Dit
is inclusief een prijspeilaanpassing van € 62 miljoen. PKB deel
1 is verschenen in april 2005 en tabel 1 geeft aan dat er tussen april 2005
en nu (in casu de 7e VGR, april 2006) binnen het budget een prijspeilaanpassing
heeft plaatsgevonden van € 20,3 miljoen, een verschil derhalve van € 40
miljoen. Wanneer de genoemde € 62 miljoen betrekking zou hebben
op totale periode tussen de basisrapportage en de 7e VGR dan blijkt uit tabel
1 dat de prijspeilaanpassing binnen het budget € 91,7 miljoen is
geweest, een verschil van bijna € 30 miljoen maar nu in het «voordeel»
van het budget. Dus ondanks het feit dat de toereikendheid van de prijspeilaanpassing
tot de uitgesloten risico’s behoort, hebben zich hier al substantiële
verschillen voorgedaan. Ook wordt alleen in zijn algemeenheid aangegeven dat
de prijsindex voor het budget af kan wijken voor de meer specifieke prijsindices
voor de raming. Er wordt echter geen expliciete aandacht besteed aan de daadwerkelijk
opgetreden afwijkingen.Risico’s als gevolg van bestuurlijke keuzenDe categorie risico’s uit hoofde van bestuurlijke keuzen is de enige
categorie die uitvoerig wordt toegelicht. Hieronder volgt een overzicht van
de verschillende risico’s uit hoofde van bestuurlijke keuzen en de bijbehorende
ontwikkeling in de tijd.Tabel 4: ontwikkeling risico’s uit hoofde van bestuurlijke
keuzen; in € mln  PKB deel 1 (april 2005) prijspeil 2003 6e VGR (sept. 2005) prijspeil 2005 PKB deel 2 en 3 7e VGR (febr. / april
2006) prijspeil 2005 Eisen bevoegd gezag aan ontgravinglogistiek5353Niet langer
opgenomenVergunningseisen en NIMBY-problematiek vervuilde grond depots4647Niet langer opgenomen Vergunningseisen en NIMBY-problematiek storten schone en licht
vervuilde specie113115Niet langer opgenomen Oplegging extra regionale randvoorwaarden aan uitvoeringsvolgorde252525Overdracht gerealiseerde werken aan eindbeheerders505050 Kosten archeologisch onderzoek boven de 1%-afspraak met
OC&W0pm0 Benutten kans reeds opgekochte staatsgronden– 10– 100 Provinciale heffingen op stortplaatsen – nazorgheffing545456,2 Bestuurlijke afspraken m.b.t. Veur-Lent944949 Doorwerking EU-richtlijn m.b.t. grondwater35Niet opgenomen25,3 Tijdsrisico0Geen bedrag10,5 Kans op vrijwillige verwerving vastgoed0Niet opgenomenNiet opgenomenTotaal460383216In raming opgenomen177180221Deze tabel geeft de maximale omvang van de risico’s weer. Bij het
opnemen van de risico’s in de raming wordt ook de kans dat een dergelijk
risico zich manifesteert meegewogen. Opvallend is dat de maximale omvang van
de risico’s in de tijd afneemt (hetgeen niet onlogisch is), maar dat
de kans op manifestatie toeneemt. Dat wordt verklaard doordat in de PKB deel
3 de risico’s met een kans van 100% zijn opgenomen en de kansen
met een kans van 0%.De stukken zijn niet altijd even helder over de cijfers m.b.t. deze risico’s.
In de tekst worden weer andere getallen genoemd dan in de totaalraming en
de risico-inventarisatie. In de PKB deel 3 bijvoorbeeld telt de maximale omvang
van de risico-inventarisatie op tot € 216 miljoen, in de totaalraming
is een bedrag van € 221 miljoen opgenomen en in de tekst wordt gesproken
over € 172 miljoen. Ook wordt niet toegelicht hoe de in de raming
opgenomen bedragen zich ontwikkelen. De wijzigingen hebben te maken met een
gewijzigde samenstelling van het risicopakket maar ook met gewijzigde kansen
op het zich voordoen van de risico’s. Hoe het samengestelde effect precies
tot stand komt blijft onduidelijk. Ook een toelichting op waarom bepaalde
eerder genoemde risico’s zich niet langer voordoen ontbreekt. Dat geldt
ook voor risico’s die weer terug lijken te komen. Zo werd in de PKB
deel 1 de doorwerking van de EU-richtlijn m.b.t. het grondwater als risico
aangemerkt. Bij de 6e VGR was dit risico niet langer opgenomen. Niet toegelicht
is welke acties zijn ondernomen om dit risico te mitigeren. Echter in de PKB
deel 3 is dit risico opnieuw opgenomen, zij het met een ander bedrag. Ook
nu ontbreekt de toelichting.5.4 BevindingenOnderzoeksvraag 3:In hoeverre worden voor de deelprojecten Lent, Veessen-Wapenveld,
Noordwaard en Zutphen in de PKB Ruimte voor de Rivier de integrale projectkosten
gepresenteerd?– Op basis van de stukken die de Kamer heeft ontvangen is het niet
goed mogelijk te beoordelen in hoeverre er sprake is van een integrale kostenbenadering.
Er zijn wel indicaties dat de raming is opgebouwd uit veel onderliggende kostensoorten,
maar hoe volledig dat is gebeurd kan niet worden vastgesteld.– Voor risico’s die zich nog kunnen manifesteren en die tot
kosten kunnen leiden, zijn in opzet toereikende voorzieningen getroffen. De
vraag of de hoogte toereikend is en of alle denkbare risico’s in kaart zijn gebracht, kan op basis van de stukken die de Kamer heeft ontvangen
niet worden beantwoord.– De geraamde kosten en risico’s worden steeds op een hoog
aggregatieniveau gepresenteerd. Overigens is dit niveau niet afwijkend van
wat bij andere grote projecten gebruikelijk is. Indien de Kamer echter inzicht
wenst in onderliggende stukken om de onderzoeksvraag te beantwoorden, mag
verondersteld worden dat het ministerie dat alsnog kan geven, hoewel dat in
de beantwoording van schriftelijke vragen op 23 mei 2006 niet gebeurd
is. De vraag van de Kamer naar onderliggende hydrologische en financiële
berekeningen van de vier deelprojecten is door de staatssecretaris in algemene
zin afgedaan onder verwijzing naar eerdere stukken.– De informatievoorziening aan de Kamer over kosten en risico’s
is niet optimaal. Bijlage 1 illustreert dit. Ook in eerdere stukken ontbreken
soms toelichtingen, bijvoorbeeld op de technische risico’s of toelichtingen
op verschuivingen in bestuurlijke risico’s. Ook de meest recente lijst
met vragen, die deels specifiek gericht was op de vier projecten die in deze
verificatie centraal staan, geeft geen nieuwe informatie ten opzichte van
hetgeen de Kamer reeds gemeld was.6 Analyse van de maatgevende rivierafvoerenIn deze paragraaf zal worden nagegaan of er verschillen zitten tussen
de maatgevende rivierafvoeren, zoals die in de delen 1 (het voornemen) en
3 (de beslissing) van de PKB voorkomen.PKB deel 1, voornemen.In de PKB deel 1 zijn de volgende opgaven opgenomen:Maatgevende rivierafvoeren  Rijn bij LobithMaas bij BorgharenVaststelling 199615 000 m3/s3 650 m3/s Bereikt volgens het Deltaplan grote rivieren (2001)15 000 m3/s (Waal 9 530 m3/s)3 800 m3/s Vereist volgens Ruimte voor Rijntakken (2000)16 000
m3/s (Waal 10 165 m3/s) Vaststelling in 200116 000 m3/s3 800 m3/s Vereist volgens Integrale verkenning Benedenrivieren (2000) en
Spankrachtstudie (2002) bij stijging temperatuur tot 2°C en zeespiegelstijging
van 60 cm18 000 m3/s4 600
m3/sArbeitsgruppe Hochwasser18 700 m3/s PKB deel 3, regeringsbeslissing.In 2001 zijn, in lijn met de systematiek van de Wet op de waterkering,
de maatgevende rivierafvoeren opnieuw vastgesteld. Naar aanleiding van de
hoogwaters van 1993 en 1995 zijn ze verhoogd naar 16 000 m3/s
voor de Rijn bij Lobith en 3 800 m3/s voor de Maas bij Borgharen.Na de overstromingen van 1993 en 1995 werden maatregelen doorgevoerd die
intussen een veiligheid tot stand brachten voor een waterafvoer van 15 000
m3/s.De commissie-Becht voorzag een verdere stijging van de rivierafvoer, en
stelde dat daarom in 2015 16 000 m3/s veilig moet kunnen worden
afgevoerd.Omdat werd voorzien dat tegen het eind van de 21e eeuw klimaatverandering
zal leiden tot een afvoer van 18 000 m3/s bij Lobith is besloten daar nu al rekening mee te houden en geen ontwikkelingen meer toe
te staan die een veilige afvoer van 18 000 m3/s aan het eind
van de eeuw frustreren. Ook moet worden voorkomen dat nu maatregelen worden
genomen die later weer ongedaan gemaakt moeten worden om 18 000 m3/s veilig af te kunnen voeren. Volgens de Spankrachtstudie worden deze
ruimtelijke reserveringen ook gesteund door veiligheidsoverwegingen en de
wens van regionale besturen en betrokkenen die snel duidelijkheid willen hebben.
Volgens de Spankrachtstudie is de Rijn na afronding van het huidige Duitse
dijkversterkingsprogramma in staat 18 000 m3/s naar de Nederlandse
grens af te voeren.Volgens de Spankrachtstudie leiden klimaatscenario’s van het KNMI,
bevestigd door het rapport van het IPCC uit 2001, tot onder andere de volgende
bevindingen tot nog toe: een stijging van de mondiale temperatuur bij het
aardoppervlak van 0,6°C, een zeespiegelstijging van 10 tot 20 cm, meer
neerslag in verschillende delen van de wereld en een afname van de sneeuw
en ijsbedekking. De verwachtingen voor de 21e eeuw zijn: een verdere mondiale
temperatuurstijging bij het aardoppervlakte van 1,4 tot 5,9°C en een zeespiegelstijging
van 10 tot 90 cm. Deze zeespiegelstijging zal in geval van stabilisering van
broeikasgasconcentraties nog honderden jaren doorgaan. Voor Noord-Europa wordt
een verdere toename van de winterneerslag en een toename van de gemiddelde
afvoer van de Rijn in de winter verwacht tegen een gemiddelde afname van de
afvoer in de zomer.De Commissie waterbeheer 21e eeuw heeft op basis van deze regionale klimaatscenario’s
het effect op de maatgevende rivierafvoer bepaald: De maatgevende afvoer van
de Rijn is in 2100 is volgens de lage schatting van deze commissie 16 800
m3/s, de centrale schatting 17 600 m3/s en de hoge
schatting 19 200 m3/s. De rivierkundige taakstelling voor
de Spankrachtstudie is op basis hiervan bepaald op 18 000 m3/s
en een zeespiegelstijging van 60 cm, die in Nederland nog versterkt wordt
door bodemdaling door inklinking en tektonische ontwikkelingen.Verwacht wordt dat onder invloed van klimaatveranderingen de maatgevende
rivierafvoeren verder zullen toenemen. De regering gaat daarbij uit van het
zogenaamde middenscenario van het Intergovernmental Panel on Climate Change
(IPCC) (een stijging van de temperatuur van 2 °C per eeuw). Op basis van
dit scenario heeft het KNMI berekend dat in de loop van de 21e eeuw de neerslag
in Rijn- en Maasstroomgebied zal gaan toenemen, vooral in de winter. Voor
het jaarlijks maximum van de 10-daagse winter neerslagsom wordt een toename
van het neerslagvolume van 20% verwacht. Op basis van een studie van
de internationale Commissie Hydrologie Rijn uit 1997 is dit doorvertaald naar
een toename van de maatgevende afvoer voor de Rijn tot ongeveer 18 000
m3/s. Voor de Maas is verondersteld dat de verwachte neerslagtoename
tot een maatgevende afvoer van 4 600 m3/s zal leiden. Ook
andere, meer recentere internationale onderzoeken laten zien dat er in Noordwest-Europa
rekening moet worden gehouden met een toename van de omvang en frequentie
van hoogwater.De keuze om voor de lange termijn uit te gaan van een maatgevende afvoer
bij Lobith van 18 000 m3/s wordt door veel insprekers bij
de PKB als onrealistisch beschouwd. Veel insprekers geven aan dat er bij een
dergelijke afvoer al sprake is van een grote watersnood in Duitsland, waardoor
de 18 000 m3/s bij Lobith niet gehaald zal worden. Verschillende
insprekers wijzen naar de resultaten van de gezamenlijk Nederlands-Duitse
studie en geven aan dat er op basis van die studie geen argumenten zijn om
voor deze taakstelling te kiezen. Ook de (effecten van) klimaatverandering
waarop de PKB is gebaseerd, is volgens een aantal insprekers met
te veel onzekerheden omgeven om reserveringen te rechtvaardigen. Dit brengt
een aantal insprekers ertoe te pleiten voor uitstel van de reserveringen voor
de lange termijn totdat meer zekerheid over de ontwikkelingen en taakstellingen
bestaat.Reactie regering:Hoe de maatgevende afvoer zich deze eeuw zal ontwikkelen is met grote
onzekerheden omgeven. Er is voor gekozen om uit te gaan van een afvoer van
18 000 m3/s. Deze keuze is toegelicht in hoofdstuk 3 van de
Nota van Toelichting bij de PKB.Bevindingen– In PKB deel 3 wordt alleen uitgegaan van een overstromingskans
van eens in de 1250 jaar, in PKB deel 1 wordt deze kans gedifferentieerd naar
landsdelen. De beschermingsniveaus zijn in de landsdelen Centraal Holland,
in het overgangsgebied tussen rivierengebied en kustgebied en vanuit de rivieren
in deel 3 groter geworden. De overige landsdelen spelen in deze PKB geen rol.
Voor een goede vergelijking moet worden opgemerkt dat 18 000 m3/s nu overeenkomt met een beschermingsniveau van eens in de 3000 jaar,
maar aan het eind van de eeuw lijkt dit in de buurt van de eens in de 1250
jaar te liggen.– De keuze voor een maatgevende afvoer van 18 000 m3
is door de staatssecretaris onderbouwd maar is met grote onzekerheden omgeven.
Dat is knellend omdat de keuze voor deze maatgevende afvoer bepalend lijkt
te zijn geweest in de weging van de verschillende varianten.7 Conclusies1. Uit de analyse van de informatie die is gepresenteerd blijken geen
opvallende verschillen tussen de informatie uit PKB deel 1 en PKB deel 3.
Daar waar er verschillen zijn, kunnen deze worden herleid tot verduidelijkingen,
verdiepingen en voortschrijdend inzicht.2. Het is niet eenvoudig de bewonersvarianten één-op-één
te vergelijken met de deelprojecten van de regering. De bewonersvarianten
zijn daarvoor vaak te beperkt in hun opzet en diepgang. Het is heel wel aannemelijk
dat daardoor de keuze als vanzelf op de voorkeursvariant van de staatssecretaris
uitkomt.3. Er is in de stukken geen aanleiding om te concluderen dat de staatsecretaris
bewust heeft toe geredeneerd naar bepaalde varianten.4. De keuze voor een maatgevende afvoer van 18 000 m3
is door de staatsecretaris onderbouwd maar is met grote onzekerheden omgeven.
Dat is knellend omdat de keuze voor deze maatgevende afvoer bepalend lijkt
te zijn geweest in de weging van de verschillende varianten.5. De wijze van rapporteren over kosten en risico’s van het totale
project Ruimte voor de Rivier is redelijk consistent door de tijd heen. In
de voortgangsrapportages wordt de Kamer echter geïnformeerd op het niveau
van het totale project Ruimte voor de Rivier; niet op het niveau van onderliggende
deelprojecten. Informatie over de deelprojecten Lent, Veessen-Wapenveld, Noordwaard
en Cortenoever maakt derhalve geen deel uit van de opeenvolgende beleidsdocumenten
die de Kamer heeft ontvangen.6. De geraamde kosten en risico’s worden steeds op een hoog aggregatieniveau
gepresenteerd. Overigens is dit niveau niet afwijkend van wat bij andere grote
projecten gebruikelijk is. Indien de Kamer echter inzicht wenst in onderliggende
stukken om bovenstaande onderzoeksvraag te beantwoorden, mag verondersteld
worden dat het ministerie dat alsnog kan geven, hoewel dat in de beantwoording
van schriftelijke vragen op 23 mei 2006 niet gebeurd is. De vraag van
de Kamer naar onderliggende hydrologische en financiële berekeningen van de vier deelprojecten is door de staatssecretaris in algemene
zin afgedaan onder verwijzing naar eerdere stukken.7. De informatievoorziening aan de Kamer over kosten en risico’s
is niet optimaal. Bijlage 1 illustreert dit. Ook in eerdere stukken ontbreken
soms toelichtingen, bijvoorbeeld op de technische risico’s of toelichtingen
op verschuivingen in bestuurlijke risico’s. Ook de meest recente lijst
met vragen, die deels specifiek gericht was op de vier projecten die in deze
verificatie centraal staan, geeft geen nieuwe informatie ten opzichte van
hetgeen de Kamer reeds gemeld was. BIJLAGE 1 Beantwoording Kamervragen 7e voortgangsrapportageNaar aanleiding van de 7e Voortgangsrapportage zijn door de Kamer schriftelijke
vragen gesteld. De beantwoording daarvan1 is
niet altijd even volledig. Hier volgen enkele voorbeelden.VraagKan bij een volgende voortgangsrapportage een overzicht worden gegeven
van de wijzigingen ten opzichte van de voorgaande voortgangsrapportage met
een bijbehorende toelichting?Antwoord«......Zoals in iedere voortgangsrapportage zullen wijzigingen expliciet
worden vermeld en toegelicht.»Deze stelling is op z’n minst twijfelachtig, de vraag wordt niet
voor niets gesteld. De staatssecretaris is kennelijk van mening dat het in
een tabel zetten van een overzicht van gegevens op verschillende rapportagemomenten
hetzelfde is als wijzigingen toelichten. Het is hooguit wijzigingen inzichtelijk
maken, maar de achtergrond van de wijziging blijft onduidelijk.Hetzelfde geldt voor vraag 14 met betrekking tot de hoogte van de bestuurlijke
risico’s in de verschillende stukken. De staatssecretaris besluit haar
antwoord met: «... In bijlage 3 van de 7e Voortgangsrapportage is dit
nader toegelicht.» Bijlage 3 is echter niet meer dan een tabel met daarin
weergegeven (onder andere) de hoogte van de bestuurlijke risico’s in
de verschillende stukken. Enige toelichting ontbreekt echter.Bij vraag 15 wordt de staatssecretaris gevraagd toe te lichten waarom
de raming voor technische risico’s met 50% is toegenomen sinds
de vorige voortgangsrapportage. Deze vraag wordt in het geheel niet beantwoord.Vraag 19 vraagt welke aanpassingen zijn gemaakt naar aanleiding van de
audit peer review/externe kwaliteitstoets. Het antwoord van de staatssecretaris
bespreekt het proces van totstandkoming van de peer reviews en eindigt met
de zin: «de peer reviews hebben geleid tot enkele bijstellingen van
het concept voor de MER.» Dus geen enkel antwoord op de vraag om welke
aanpassingen het nu concreet gaat.Vraag 24 luidt als volgt:Op welke wijze draagt de implementatie van het SAP-systeem per 1 januari
2006 bij aan een beter toezicht op het financieel beheer? Waarom wordt nu
pas overgegaan op een systeem dat een beter toezicht op het financieel beheer
waarborgt? Deelt u de mening dat de verschillende administraties zouden moeten
worden geïntegreerd in één administratie? Zo nee, waarom
niet? Zo ja, wanneer zal dat gereed zijn?Het antwoord luidt:Met de implementatie van het SAP-systeem per 1 januari 2006 beschikt
het project Ruimte voor de Rivier over één geïntegreerde
financiële administratie.Hier wordt een aantal vragen tegelijk gesteld en in feite geen enkele
beantwoord. BIJLAGE 2: lijst gebruikte bronnenVoor de verificatie PKB Ruimte voor de Rivier is de volgende informatie
gebruikt:1. 30 080, nr. 1. Brief staatssecretaris 20-4-2005 met aanbieding
deel 1 van de Planologische kernbeslissing Ruimte voor de rivier, het regeringsvoornemen.2. Ruimte voor de Rivier Ontwerp Planologische Kernbeslissing Nota van
Toelichting (bijlage bij 30 080, nr. 1)3. Overzicht basispakket, alternatieven en depots (bijlage bij 30 080,
nr. 1)4. Reserveringen voor de lange termijn (bijlage bij 30 080, nr. 1)5. Basispakket, alternatieven en depots IJssel (bijlage bij 30 080,
nr. 1)6. Reserveringen voor de lange termijn IJssel (bijlage bij 30 080,
nr. 1)7. Basispakket, alternatieven en depots (bijlage bij 30 080, nr.
1)8. Reserveringen voor de lange termijn knooppunt Arnhem-Nijmegen (KAN)
en centraal rivierengebied (bijlage bij 30 080, nr. 1)9. Lopende projecten die een bijdrage leveren aan de veiligheidsdoelstelling
(Kaart B) (bijlage bij 30 080, nr. 1)10. Brief staatssecretaris over de kosten-batenanalyse voor de PKB Ruimte
voor de river, deel 1, 8-6-200511. Brief staatssecretaris met aanbieding delen 2 en 3 PKB Ruimte voor
de Rivier, 16-1-2006, 30 080, nr. 312. Bijlage bij deel 2: bestuurlijk overleg (bijlage bij 30 080,
nr. 4)13. Bijlage bij deel 2: namen en adressen van de insprekers (bijlage bij
30 080, nr. 4), 19-1-200614. Bijlage bij PKB deel 2: Geen dijkbreuk, geen trendbreuk, advies over
de rivier PKB deel 2 (bijlage bij 30 080, nr. 4) 30 080, nr. 4,
19-1-200615. Bijlage bij deel 2 (hoofdlijnen uit de inspraak, ontvangen adviezen,
bestuurlijk overleg), omslag (bijlage bij 30 080, nr. 4, 19-1-200616. Bijlage bij deel 2: ontvangen adviezen (bijlage bij 30 080, nr.
4), 19-1-200617. Bijlage bij deel 2: hoofdlijnen uit de inspraak, ontvangen adviezen,
bestuurlijk overleg (bijlage bij 30 080, nr. 4), 19-1-200618. Kabinetsstandpunt Planologische kernbeslissing Ruimte voor de rivier,
PKB deel 3, 30 080, nr. 4, 19-1-200619. Brief staatssecretaris over aanvullende informatie over derde deel
PKB Ruimte voor de Rivier, 2-5-2006, 30 080, nr. 520. Bijlage bij Brief staatssecretaris 2-5-2006:Rapport «Maatregel
Lent»; een analyse naar aanleiding van de inspraak (bijlage bij 30 080,
nr. 5), 31-3-200621. Bijlage bij Brief staatssecretaris 2-5-2006: Rapport «Situatie
rond Zutphen»; een analyse naar aanleiding van de inspraak (bijlage
bij 30 080, nr. 5) 31-3-200622. Bijlage bij Brief staatssecretaris 2-5-2006, Rapport «Hoogwatergeul
Veessen-Wapenveld in het Basispakket»; Een analyse naar aanleiding van
de inspraak (bijlage bij 30 080, nr. 5), 31-3-200623. Bijlage bij Brief staatssecretaris 2-5-2006: Rapport «Ontpoldering
Noordwaard, een afgewogen keuze voor de Merwedes»; een analyse naar
aanleiding van de inspraak (bijlage bij 30 080, nr. 5), 31-3-200624. Verslag algemeen overleg gehouden op 8 maart 2006 over de Planlogische
kernbeslissing Ruimte voor de rivier; 10-4-2006, 30 080, nr. 625. Lijst van vragen en antwoorden over de Voortgang rivierdijkversterkingen
(beantwoording vragen bij 7e voortgangsrapportage), vastgesteld 16 mei
2006, 18 106, nr. 17526. Lijst van vragen en antwoorden, vastgesteld 23 mei 2006, 30 080,
nr. 727. Lentse federatie: Geen wettelijke basis voor dijkteruglegging Lent.
Aangeboden tijdens de hoorzitting PKB op 20.4.6.28. Lentse federatie: Zin en onzin over de flessenhals bij Nijmegen. Aangeboden
tijdens de hoorzitting PKB op 20.4.6. 29. Lentse federatie: Afvoercapaciteit van alternatief Lentse federatie.
Aangeboden tijdens de hoorzitting PKB op 20.4.6.30. Lentse federatie: (Beperkte) houdbaarheid van het reserveringsgebied.
Aangeboden tijdens de hoorzitting PKB op 20.4.6.31. Lentse federatie: Kwelwateroverlast van Lent oplosbaar? Aangeboden
tijdens de hoorzitting PKB op 20.4.6.32. Lentse federatie: «Robuust» als de wonderolie van de PKB.
Aangeboden tijdens de hoorzitting PKB op 20.4.6.33. Lentse federatie: Kosten suggereren meer dan ze kunnen waarmaken.
Aangeboden tijdens de hoorzitting PKB op 20.4.6.34. Cortenoever: Cortenoever is tegen dijkverlegging. Aangeboden tijdens
de hoorzitting PKB op 20.4.6.35. Prof. dr. Ir. Pier Vellinga: Risico’s ten aanzien van overstroming
en de in de PKB gehanteerde maatgevende rivierwaterafvoer. Aangeboden tijdens
de hoorzitting PKB op 20.4.6.36. Marcel Pleijte: Bezwaren tegen de PKB. Aangeboden tijdens de hoorzitting
PKB op 20.4.6.37. Alternatief platform behoud Noordwaard: Reactie op PKB Ruimte voor
de rivier, deel 3: het kabinetsstandpunt. Aangeboden tijdens de hoorzitting
PKB op 20.4.6.38. Te snel nee tegen alternatief Alterra, Brabants Dagblad 27.1.639. «Niet iedereen kan gelukkig worden gemaakt», Brabants
Dagblad, 28.1.640. Dijkteruglegging Lent; als we blijven speelt De Dijk, De Gelderlander,
30.1.641. Geen nadere studie naar Noordwaard, Brabants Dagblad, 7.2.642. Nazaten van Koekoek, Agrarisch Dagblad, 18.2.643. Dijkteruglegging – Lent informeert kamerleden over dijk, De
Gelderlander, 2.3.644. Maasgebied blijft vrij van grote ingrepen, Brabants Dagblad, 3.3.645. Inwoners Lent pleiten voor alternatief plan, Trouw, 4.3.646. Steun Kamer voor Lents alternatief, De Gelderlander, 4.3.647. Door zich duidelijk uit te spreken kunnen provinciale politici de
plannen van staatssecretaris Schulz en Veessen-Wapenveld nog tegenhouden;
Dijkverlegging: provincie moet kleur bekennen, De Gelderlander, 8.3.648. Alternatief rivierenplan onvoldoende, Agrarisch Dagblad, 9.3.649. Dijkteruglegging; Schulz zet met uitspraak Lent zaak op scherp, De
Gelderlander, 9.3.650. Rivierverbreding Lent; Schulz: geen dijk, dan geld terug, De Gelderlander
9.3.651. Achtergrond dijkteruglegging; Schulz speelt het hard in Kamer, De
Gelderlander, 10.3.652. Schulz: Dijk toch verleggen, De Gelderlander, 24.3.653. Hoogwatergeul Veessen noopt tot herverkaveling, Agrarisch Dagblad,
25.3.654. Kritiek op «kunst» in natuurplan, Brabants Dagblad, 28.3.655. Vereniging Behoud Biesbosch tegen project met dijkjes; «Geen
kunst in Noordwaard», BN/De Stem, 28.3.656. Schulz houdt vast aan rivierplannen, Nieuw Kamper Dagblad, 3.4.657. Dijk Fort Steurgat onvermijdelijk, Brabants Dagblad, 19.4.658. Geen nieuwe inzichten over prijsgeven van Noordwaard, Brabants Dagblad,
20.4.659. Rivier is levend, geef hem speelruimte, De Volkskrant, 21.4.660. David en Goliath bij Ruimte voor de rivier, Agrarisch Dagblad, 21.4.661. De instemming is schijn; Rivierengebied, Trouw, 26.4.662. Notitie over 7e Voortgangsrapportage Groot project Ruimte voor de
rivier, door de staf van de commissie voor de Rijksuitgaven, 14.4.6 BIJLAGE 3 Inventarisatie en analyse van informatie
uitgereikt bij de hoorzitting op 20 april 2006Inspreker: Lentse Federatie– Geen wettelijke basis voor dijkteruglegging
Lent  Niet nodig om verder te gaan dan Rijnafvoer van 16 000 m3/seconde. Overheid is niet vrij om verdergaande ingrepen te doen, gericht
op mogelijk toekomstige hogere afvoeren. Bovendien brede maatschappelijke
acceptatie voor alternatief Lentse Warande, i.t.t. voor de voorgestelde dijkteruglegging. «Vaste
overtuiging dat het plan dijkteruglegging bij Lent, met voor de regio uitermate
vérstrekkende negatieve gevolgen, dat in tegenstelling tot het alternatief
Lentse warande de wettelijke basis ver overstijgt en onvoldoende maatschappelijk
draagvlak heeft, geen genade zal vinden in het verloop van het besluitvormingsproces
en gedoemd zal zijn te stranden bij de rechter.»– Zin en onzin over de flessenhals bij Nijmegen  Het is niet juist om deze flessenhals te benoemen als «het
grootste knelpunt» in het rivierengebied. Zonder nieuwe maatregelen
wordt nu al vrijwel voldaan aan de wettelijke norm van de PKB. Niettemin is
verruiming van de flessenhals uit rivierkundig oogpunt verstandig. Het alternatief
Lentse Warande creëert middels een stroomgeul in de uiterwaard ruimte
voor de rivier waar dat gezien de flessenhals hoogst effectief is en waar
nog ruimte beschikbaar is. Dijkteruglegging doet dit weliswaar ook, maar het
principiële verschil is dat de Lentse Warande dat doet waar het behoort
te gebeuren: buitendijks in de rivier en de dijkteruglegging dat binnendijks
doet, in het dorp Lent.– Afvoercapaciteit van Alternatief Lentse Warande  Door de staatssecretaris wordt aangegeven dat het bewonersalternatief
veel minder waterstandverlaging realiseert en over een kleiner traject een
uitwerking heeft dan de Dijkteruglegging Lent: het bewonersalternatief is
zo gedimensioneerd dat ter hoogte van Nijmegen precies wordt voldaan aan de
wettelijke norm. Het oorspronkelijke ontwerp bood echter meer mogelijkheden
en was ruimer van opzet, maar omdat in het kader van de MER dijkteruglegging
Lent niet buiten het beperkte riviervak mocht worden gekeken, werd op uitdrukkelijk
verzoek van Rijkswaterstaat het ontwerp aangepast en beperkt tot de huidige
omvang.– (Beperkte) Houdbaarheid van het Reserveringsgebied  Handhaving van een reserveringsgebied is volgens de staatssecretaris
onzeker, vooral in een gebied met een hoge ruimtelijke druk zoals bij Nijmegen.
Dit is geen probleem als de grond wordt aangekocht door RWS. Anders is er
nog de wettelijke mogelijkheid van de Wet op de Ruimtelijke Ordening middels
het bestemmingsplan. Mocht het kabinet hier toch nog steeds een probleem./onzekerheid
zijn wordt met de huidige plannen het probleem doorgeschoven en niet voorzien
in afdoende wettelijk instrumentarium. «Het is aan de Kamer om het kabinet
te bewegen om zo spoedig mogelijk het ontbrekende wettelijk instrumentarium
te ontwikkelen om de noodzakelijke reserveringen voor de lange termijn veilig
te kunnen stellen tegen ontwikkelingen die de aanleg van toekomstig mogelijk
noodzakelijke rivierverruimende maatregelen kunnen belemmeren».– Kwelwateroverlast van Lent oplosbaar?  Door dijkteruglegging verschuift de «kwelzone» het
dorp in waardoor een groot deel van de bestaande dorpsbebouwing bij hoogwater
straks te maken krijgt met kweloverlast. De twijfel over de mogelijkheden
om dit te voorkomen of op te lossen heeft de staatssecretaris niet weg kunnen
nemen. «De adviesgroep dijkteruglegging Lent geeft slechts aan dat er
uiteindelijk een oplossing voor het zeker optredende kwelwaterprobleem
kan worden gevonden. Immers, «een land dat Deltawerken
realiseert, moet ook zo’n probleem aankunnen.».– «Robuust» als de wonderolie van
de PKB  De term «robuust» in de PKB suggereert steeds weer
en meestal ten onrechte maximale effectiviteit van maatregelen.– Kosten suggereren meer dan ze kunnen waarmaken  RWS heeft vier keer een sterk gewijzigde kostenvergelijking uitgebracht
tussen dijkteruglegging en de Lentse Warande, zonder dat de ontwerpen noemenswaardig
zijn gewijzigd en zonder een gecalculeerde onderbouwing. «Op zijn minst
heeft het de schijn tegen dat er steeds weer is toegerekend naar een situatie
waarbij het alternatief duurder lijkt te zijn dan dijkteruglegging.»Inspreker: Cortenoever– Tegen dijkverlegging, voorkeur alternatief
bypass Zutphen  Bezwaren tegen dijkverlegging bij gemeenten en de provincie Gelderland
(heeft in het Streekplan opgenomen dat «de provincie streeft naar de
bypass Zutphen»). Cortenoever heeft gevraagd om een integrale planstudie
van de Brummense Waarden toe en met de Voorster Klei. Wordt nu gedaan door
de provincie, samen met de gemeenten Zutphen en Brummen, niet door het projectbureau
Ruimte voor de Rivier.Inspreker: prof.dr.ir. Pier Vellinga– Risico’s ten aanzien van overstroming  De in de PKB gehanteerde maatgevende afvoer van 16 000 m3 per seconde doet recht aan de wettelijke norm van 1 op 1250e kans
op overstroming per jaar. Wel moet rekening worden gehouden met een spoedige
verscherping van de norm.– Belang van ruimtelijke kwaliteit Meer
aandacht gewenst voor verbeteren van de ruimtelijke kwaliteit. In de PKB zijn
de vanuit hydraulisch perspectief meest effectieve maatregelen getroffen,
het kan echter zijn dat er maatregelen zijn die landschappelijk hoger scoren.
Zeker t.a.v. de lange termijnoplossingen is nader onderzoek gewenst naar het
concept «Groene Rivier» en andere maatregelen voorgesteld door
Staatsbosbeheer. Kiezen voor combineren van maatregelen tegen hoogwater met
om andere reden noodzakelijke herziening van ons landgebruik.Inspreker: Marcel Pleijte (Alterra Wageningen)– Alternatief Noordwaard  (1) Het is feitelijk onjuist dat het rapport alleen argumenten
tegen de ontpoldering van de Noordwaard geeft. In het rapport staat een overzicht
van alle argumenten voor en tegen. (2) Het rapport is op twee punten onjuist
geïnterpreteerd: het betreft de interpretatie van het natuurlijke alternatief
als oplossing voor de korte termijn en als identiek aan het Sprokkelalternatief.
(3) Op kritieken is niet gereageerd, het natuurlijk alternatief is niet serieus
doorberekend, de strijdigheid met de Vogel- en Habitat richtlijn wordt als
gelegenheidsargument gebruikt.  Daarnaast wordt een aantal inhoudelijke discussiepunten beschreven,
namelijk(1) Afvoercapaciteit op de lange termijn: de maatgevende hoogwaterafvoer
18 000 m3/s wordt gehanteerd als norm, terwijl er beter gebruik
kan worden gemaakt van een glijdende schaal. De PKB3 motiveert onvoldoende
waarom het gerechtvaardigd is om uit te gaan van 18 000 m3/s. (2) Ruimtelijke kwaliteit in de Noordwaard wordt niet bereikt. Het voorkeursalternatief
van Verkeer en waterstaat heeft een negatief effect voor de cultuurhistorische
waarde. De UNESCO heeft geen harde juridisch mogelijkheden. Afgevraagd wordt
of de gang van zaken bij de beoordeling van de alternatieven wel in rechte
voldoen aan de formele zorgvuldigheid van art. 3:2 Awb. Het is vreemd dat
voor natuur geen langetermijnperspectief is gehanteerd en via de Vogel- en
Habitatrichtlijn alleen wordt gekeken naar natuur die nu aanwezig is.(3) Kosteneffectiviteit.Inspreker: Platform Behoud Noordwaard– Bezwaren tegen argumenten over Noordwaard:(1) Een tweede «rivier» naast de Merwede is onwenselijk(2) De ruimtelijke kwaliteit zal achteruit gaan(3) Mogelijke opstuwing bij hoogwater in de Amer(4) Kapitaalvernietiging(5) De oplossing wordt op de verkeerde plaats gelegd(6) In de PKB wordt te makkelijk verscholen achter de Vogelen Habitatrichtlijn.– Alternatieven voor plannen NoordwaardHet is onjuist dat er nog nooit een goede onafhankelijke kosten/baten
analyse is gedaan naar de voornaamste alternatieven.Inspreker: Provincie GelderlandOp 12 april 2006 hebben Provinciale Staten van Gelderland met algemene
stemmen een motie aanvaard waarin gevraagd wordt:– Onderzoeken of bij een reële doorkijk op de lange termijn
een aanbod van 18 000 m3/seconde wel realistisch is– Onderzoek naar alternatieven Lentse Warande en Oranjewoud op de
mogelijkheid dat zij een gegarandeerde veiligheid tegen overstromingen kunnen
biedenInspreker: Unie van Waterschappen– Veiligheidsdoelstelling centraal  De waterschappen zijn enthousiast over de PKB en willen de geplande
projecten graag snel voorbereiden en uitvoeren.– Toekomstgericht en robuustDe inschatting van 18 000m3/s is een goede inschatting
op basis van de huidige kennis op dit terrein. De programmatische aanpak die
in de PKB is gekozen is zeer passend. De waterschappen zien het als een kans
om de dijken aan te leggen of te versterken robuust worden ontworpen.Inspreker: Frans Mikx, Stichting Lent 800– Pleidooi voor het alternatief Van Ellen, inclusief
de Lentse WarandeKritiek op de weinig zakelijke argumenten van Rijkswaterstaat. Het Waterloopkundig
Laboratorium acht de veiligheid van de varianten van Rijkswaterstaat en van
Van Ellen gelijkwaardig. In het plan Van Ellen blijven de dijken op hun plaats
en hoeft er geen woning worden verwijderd. Het Rijkswaterstaatplan geeft bescherming
voor een langere termijn, terwijl het plan Van Ellen reeds na 50 jaar om aanvullende
maatregelen zou vragen. Voordelen van het plan Van Ellen is dat er geen mensen
uit hun huis moeten, het goedkoper is, en dat het plan uit oogpunt van veiligheid
gelijkwaardig is aan het Rijkswaterstaatplan. Verhogen van dijken
is niet achterhaald en het is verstandig de beslissingen over 50 jaar over
te laten aan volgende generaties. XNoot1De staatssecretaris heeft de vragen beantwoord bij brief van 12 mei
2006, kamerstuk 18 106 nr. 175. 
 
 Naar boven

 

Directe linkKopieer de link naar uw clipboard 

https://zoek.officielebekendmakingen.nl/kst-30080-8.html

Sluit modaal

 

Disclaimer
De hier aangeboden pdf-bestanden van het Staatsblad, Staatscourant, Tractatenblad, provinciaal blad, gemeenteblad, waterschapsblad en blad gemeenschappelijke regeling vormen de formele bekendmakingen in de zin van de Bekendmakingswet en de Rijkswet goedkeuring en bekendmaking verdragen voor zover ze na 1 juli 2009 zijn uitgegeven. Voor pdf-publicaties van vóór deze datum geldt dat alleen de in papieren vorm uitgegeven bladen formele status hebben; de hier aangeboden elektronische versies daarvan worden bij wijze van service aangeboden.

 

Over deze website
Contact
English
Help
Zoeken

Informatie hergebruiken
Privacy en cookies
Toegankelijkheid
Sitemap
Kwetsbaarheid melden

Open data
Linked Data Overheid
PUC Open Data

MijnOverheid.nl
Rijksoverheid.nl
Ondernemersplein.nl
Werkenbijdeoverheid.nl