Besluit van 13 maart 2000, houdende aanwijzing van situaties, bedoeld in artikel 464 van Boek 7 van het Burgerlijk Wetboek, waarvoor dit artikel later dan met ingang van 1 mei 2000 in werking zal treden
Staten-Generaal — Staatsblad 
Datum: 2014-07-09 00:00:00.000000
Rechtsgebied: Wetgeving


(function (window, document, dataLayerName, id) {
 window[dataLayerName] = window[dataLayerName] || [], window[dataLayerName].push({ start: (new Date).getTime(), event: "stg.start" }); var scripts = document.getElementsByTagName('script')[0], tags = document.createElement('script');
 function stgCreateCookie(a, b, c) { var d = ""; if (c) { var e = new Date; e.setTime(e.getTime() + 24 * c * 60 * 60 * 1e3), d = "; expires=" + e.toUTCString() } document.cookie = a + "=" + b + d + "; path=/; Secure" }
 var isStgDebug = (window.location.href.match("stg_debug") || document.cookie.match("stg_debug")) && !window.location.href.match("stg_disable_debug"); stgCreateCookie("stg_debug", isStgDebug ? 1 : "", isStgDebug ? 14 : -1);
 var qP = []; dataLayerName !== "dataLayer" && qP.push("data_layer_name=" + dataLayerName), qP.push("use_secure_cookies"), isStgDebug && qP.push("stg_debug"); var qPString = qP.length > 0 ? ("?" + qP.join("&")) : "";
 tags.async = !0, tags.src = "https://koop.piwik.pro/containers/" + id + ".js" + qPString, scripts.parentNode.insertBefore(tags, scripts);
 !function (a, n, i) { a[n] = a[n] || {}; for (var c = 0; c < i.length; c++)!function (i) { a[n][i] = a[n][i] || {}, a[n][i].api = a[n][i].api || function () { var a = [].slice.call(arguments, 0); "string" == typeof a[0] && window[dataLayerName].push({ event: n + "." + i + ":" + a[0], parameters: [].slice.call(arguments, 1) }) } }(i[c]) }(window, "ppms", ["tm", "cm"]);
 })(window, document, 'dataLayer', 'f8b9eee5-8d9c-4ea1-abd5-83e174f29813');
 
 
 
Direct naar content
Navigatie
Contextinformatie
Publicatie
Acties
Inhoudsopgave

Menu

U bent nu hier: 
Publicaties
Officiële publicaties

Inloggen

Primaire navigatie

Andere sites binnen Overheid.nl
Home
Uitgebreid zoeken
Mijn abonnementen
Help

Andere sites binnen Overheid.nl

Berichten over uw Buurt
Zoals vergunningen, bouwplannen en lokale regelgeving.

Rondom uw woonadres
Rondom een zelfgekozen adres

Dienstverlening
Zoals belastingen, uitkeringen en subsidies.

Naar dienstverlening

Beleid & regelgeving
Officiële publicaties van de overheid.

Naar beleid & regelgeving

Contactgegevens overheden
Adressen en contactpersonen van overheidsorganisaties.

Naar overheidsorganisaties

 
 
 
U bent hier:

Home

Staatsblad 2000, 121

 
 
 

Staatsblad van het Koninkrijk der Nederlanden

Datum publicatie
Organisatie
Jaargang en nummer
Rubriek
Datum ondertekening

23-03-2000

Ministerie van Justitie

Staatsblad 2000, 121

AMvB

13-03-2000

 

 

 
 
 Toon meer van: Inhoudsopgave
 
 

 
 AanhefLichaam Enig artikel Ondertekening NOTA VAN TOELICHTING Algemeen2. Justitie-situaties 2.1 Algemeen2.2 Vrijheidsontneming2.3 Observatie en rapportage2.4 Handelingen op het gebied van de geneeskunst in het
kader van de opsporing van strafbare feiten2.5 Ten slotte3. Sociale Zaken en Werkgelegenheid 3.1. Algemeen3.2. InventarisatieAd a. WGBO-artikelen die van overeenkomstige toepassing
kunnen worden op de relatie arts–cliënt in arbo- en sv-verbandAd b. WBGO-artikelen die bij overeenkomstige toepassing
op de relatie arts–cliënt in arbo- en sv-verband problemen opleverenAd c. WGBO-artikelen die naar hun aard niet van overeenkomstige
toepassing kunnen zijn op de relatie arts–cliënt in arbo- en sv-verbandOverige SZW-sectoren3.3. Ten slotte4. Bestaande arbeidsverhoudingen en burgerrechtelijke
verzekeringen in relatie tot medische keuringen
 

 
 
 Toon meer van: Extra informatie
 
 

 
 

Informatie over publicatie

 

 

 
 Toon meer van: Gerelateerd
 
 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Publicaties referendum

 

 

 

 

 

Authentieke versie (PDF)
bestandsgrootte: 119 Kb

Informatie

Printen

Delen

 
 
 
Besluit van 13 maart 2000, houdende aanwijzing van
situaties, bedoeld in artikel 464 van Boek 7 van het Burgerlijk Wetboek, waarvoor
dit artikel later dan met ingang van 1 mei 2000 in werking zal tredenWij Beatrix, bij de gratie Gods, Koningin der Nederlanden, Prinses van
Oranje-Nassau, enz. enz. enz.Op de voordracht van Onze Minister van Justitie van 21 december 1999,
Directie Wetgeving, nr. 5001375/99/6, gedaan mede namens Onze Minister van
Volksgezondheid, Welzijn en Sport en in overeenstemming met Onze Minister
van Sociale Zaken en Werkgelegenheid;Gelet op artikel V, tweede lid, aanhef en onder a, van de wet
van 17 november 1994, tot wijziging van het Burgerlijk Wetboek en enige andere
wetten in verband met de opneming van bepalingen omtrent de overeenkomst tot
het verrichten van handelingen op het gebied van de geneeskunst (Stb. 837);De Raad van State gehoord (advies van 3 februari 2000, nr. W03.99.0629/I);Gezien het nader rapport van Onze Minister van Justitie van 10 maart 2000,
Directie Wetgeving, nr. 5014869/00/6, uitgebracht mede namens Onze Minister
van Volksgezondheid, Welzijn en Sport en in overeenstemming met Onze Minister
van Sociale Zaken en Werkgelegenheid;Hebben goedgevonden en verstaan:Enig artikel Artikel 464 van Boek 7 van het Burgerlijk Wetboek treedt voor de hierna
aangegeven situaties, bedoeld in dat artikel, in werking op het desbetreffende
daarbij telkens vermelde latere tijdstip:a. indien het betreft handelingen op het gebied van de geneeskunst die
worden verricht in inrichtingen als bedoeld in artikel 65 van de Wet op de
jeugdhulpverlening, en uitsluitend voor zover het betreft de overeenkomstige
toepassing van de artikelen 448 tot en met 451, 454 tot en met 457, 459 en
465 van Boek 7 van het Burgerlijk Wetboek: op het tijdstip waarop
het bij koninklijke boodschap van 27 april 1998 ingediende voorstel van wet
houdende vaststelling van een Beginselenwet justitiële jeugdinrichtingen
en daarmee verband houdende wijzigingen van het Wetboek van Strafrecht, het
Wetboek van Strafvordering en de Wet op de jeugdhulpverlening alsmede enige
andere wetten (Beginselenwet justitiële jeugdinrichtingen), nadat het
tot wet is verheven, in werking treedt; b. indien het betreft handelingen op het gebied van de geneeskunst die
worden verricht in verband met de uitvoering van wettelijke voorschriften
op het terrein van de arbeidsomstandigheden, de sociale zekerheid en de sociale
voorzieningen, alsmede van pensioenregelingen en collectieve arbeidsovereenkomsten,
en uitsluitend voor zover het betreft de overeenkomstige toepassing van de
artikelen 457 en 464, tweede lid, onder b, van Boek 7 van het Burgerlijk Wetboek:
met ingang van 1 mei 2005;c. indien het betreft handelingen omschreven in artikel 446, vijfde lid,
van Boek 7 van het Burgerlijk Wetboek die worden verricht in verband met een
tot stand gekomen arbeidsverhouding, een tot stand gekomen burgerrechtelijke
verzekering dan wel een opleiding waartoe de betrokkene is toegelaten, en
uitsluitend voor zover het betreft de overeenkomstige toepassing van artikel
464, tweede lid, onder b, van Boek 7 van het Burgerlijk Wetboek: met ingang
van 1 mei 2005.Lasten en bevelen dat dit besluit met de daarbij behorende nota
van toelichting in het Staatsblad zal worden geplaatst.histnoot's-Gravenhage, 13 maart 2000Beatrix De Minister van Justitie,A. H. Korthals De Minister van Volksgezondheid, Welzijn en Sport,E. Borst-EilersUitgegeven de drieëntwintigste maart 2000De Minister van Justitie,A. H. Korthals NOTA VAN TOELICHTING AlgemeenBij wet van 17 november 1994 (Stb. 837) is het Burgerlijk Wetboek (BW)
gewijzigd in verband met de opneming van bepalingen omtrent de overeenkomst
tot het verrichten van handelingen op het gebied van de geneeskunst, verder
ook wel te noemen de Wet Geneeskundige Behandelingsovereenkomst (WGBO). Deze
wet is in werking getreden met ingang van 1 april 1995 (Stb. 1994, 845).
De WGBO bevat een aantal overgangsbepalingen. Een daarvan – artikel
V – heeft betrekking op de mogelijkheid van latere inwerkingtreding
van artikel 464 van Boek 7 BW. De onderhavige maatregel van bestuur strekt
tot uitstel van de inwerkingtreding van een aantal bepalingen van de WGBO
voor enige specifieke situaties.Waarom dit uitstel nodig is gebleken wordt hierna in zijn algemeenheid
toegelicht, een specifieke toelichting volgt in de paragrafen 2, 3, en 4 van
deze nota.Artikel 7:464 BW verklaart afdeling 5 van titel 7 van boek 7 BW (de WGBO)
van overeenkomstige toepassing op handelingen die op het gebied van de geneeskunst
worden verricht in de uitoefening van een geneeskundig beroep of bedrijf anders
dan krachtens een behandelingsovereenkomst, voor zover de aard van de rechtsbetrekking
zich daartegen niet verzet. Artikel V, tweede lid, bepaalt dat artikel 7:464
in werking treedt met ingang van de eerste kalendermaand na verloop van vijf
jaren na inwerkingtreding van de WGBO, derhalve per 1 mei 2000. Dit met onder
andere de volgende uitzondering: «tenzij bij algemene maatregel van
bestuur voor daarin aan te geven situaties, bedoeld in artikel 464, een eerder
of later tijdstip van inwerkingtreding is bepaald.» (artikel V, tweede
lid onder a).Voor handelingen omschreven in artikel 7:446 lid 5 BW (medische keuringen),
die worden verricht in verband met een beoogde arbeidsverhouding, een beoogde
burgerrechtelijke verzekering, dan wel de toelating tot een opleiding zijn
de artikelen van de WGBO met de inwerkingtreding daarvan reeds van toepassing
geworden (Artikel V, tweede lid, onder c).De achtergrond van de van overeenkomstige toepassingverklaring van de
WGBO op situaties waarin in de uitoefening van een geneeskundig beroep of
bedrijf anders dan krachtens een behandelingsovereenkomst handelingen op het
gebied van de geneeskunst worden verricht, is de volgende. De WGBO beoogt
bescherming van de rechten van de patiënt met dienovereenkomstige verplichtingen
voor de arts in de behandelingssituatie. Immers, in de behandelingssituatie
bevindt de patiënt zich in een afhankelijke positie die gelijkwaardige
verhoudingen in de weg kan staan.Mensen worden evenwel niet zelden ook buiten een contractuele behandelingssituatie
betrokken bij handelen van artsen, al dan niet in het kader van de uitvoering
van wettelijke regelingen. Daarbij is, evenals bij een behandelingsovereenkomst,
veelal sprake van afhankelijkheid, mede omdat er een zekere drang (of dwang)
is om geneeskundige handelingen te ondergaan bijvoorbeeld met het oog op aanspraken
die afhankelijk zijn van de gezondheidstoestand van betrokkene. Betrokkenheid
bij handelen van een arts in niet-contractuele situaties komt voor indien
het betreft handelingen van medische aard in het kader van de uitvoering van
wettelijke voorschriften op het terrein van de arbeidsomstandigheden, de sociale
zekerheid en de sociale voorzieningen, maar ook bijvoorbeeld bij ter beschikking
gestelden en gedetineerden. Een ander voorbeeld is de periodieke medische
keuring indien voor de functie bijzondere eisen moeten worden gesteld ten
aanzien van de medische geschiktheid. De beschermingsbehoefte waarvan de WGBO
uitgaat is ook aanwezig voor militairen, of in verband met medische
keuringen met het oog op het afsluiten van een privaatrechtelijke verzekering.Ook in situaties waarin handelingen op het gebied van de geneeskunst worden
verricht, zonder dat een behandelingsovereenkomst aanwezig kan worden geacht,
is er derhalve behoefte aan bescherming van de positie van de consument (patiënt).
De van overeenkomstige toepassingverklaring van de WGBO-bepalingen door artikel
7:464 BW strekt ertoe in die beschermingsbehoefte te voorzien.Door af te zien van integrale inwerkingtreding op het moment van het van
kracht worden van de WGBO voor de hier bedoelde buitencontractuele situaties
is er evenwel destijds ruimte geschapen na te gaan of er situaties zijn waarin
hetzija. rechtstreeks uitzonderingen kunnen worden gemaakt op basis van het
criterium van artikel 7:464 lid 1 (dat wil zeggen: voor zover (en dus: omdat)
de aard van de rechtsbetrekking zich tegen toepasselijkheid verzet), hetzijb. een regeling overeenkomstig de WGBO beter in specifieke wetgeving kan
worden neergelegd omdat voor wat betreft de overeenkomstige toepasselijkheid
van bepaalde artikelen van de WGBO toch uitzonderingen moeten worden gemaakt.
(MvT, kamerstukken II 1989/90, 21 561, nr. 3, p. 47).Het betreft in de kern omstandigheden waarbij vrijwilligheid zich aan
medische handelingen te onderwerpen geheel of ten dele ontbreekt omdat er
een feitelijke of juridische verplichting is zich aan die handelingen te onderwerpen.a. In de eerst bedoelde situaties (overeenkomstige toepassing van de WGBO,
voor zover de aard van de rechtsbetrekking zich daar tegen niet verzet) gaat
het om een situatie waarin medische handelingen plaatsvinden en de WGBO overigens
volledige toepassing kan krijgen. Een voorbeeld hiervan is de medische zorg
voor en aan militairen. Naast bestaande wettelijke verplichtingen met het
oog op operationele inzetbaarheid kan er in voorkomend geval mee worden volstaan
terug te vallen op het criterium voor zover de aard van de rechtsbetrekking
zich niet verzet tegen overeenkomstige toepassing van de WGBO.Een ander voorbeeld van een situatie waarin de aard van de rechtsbetrekking
zich verzet tegen overeenkomstige toepassing, genoemd door Gevers (De WGBO,
van tekst naar toepassing, 1998, p. 117 ev), is het optreden van de arts als
getuige-deskundige, in welk geval artikel 7: 460 BW (behoudens gewichtige
redenen kan de arts de behandelingsovereenkomst niet opzeggen) geen betekenis
heeft.b. Voor de tweede hiervoor bedoelde situaties, waar de wet zich onvoldoende
leent voor volledige overeenkomstige toepassing, strekt Artikel V WGBO ertoe
ruimte te bieden om, voor zover dit nodig is naast al reeds bestaande wetgeving,
een afzonderlijke wettelijke regeling te treffen.Er zijn overigens reeds voorbeelden van situaties waarin de wetgeving
al van de WGBO afwijkende bepalingen bevat. Een daarvan is die met betrekking
tot het medisch handelen bij infectieziektebestrijding (Infectieziektenwet).
Evenals bij de Wet BOPZ geldt ook voor deze wet dat de WGBO aanvullend werkt.
Ook de wet op de medische keuringen kan genoemd worden als een lex specialis
ten opzichte van de WGBO. Een ander voorbeeld is het verplichte bloedonderzoek
ingevolge artikel 163 van de Wegenverkeerswet 1994. Andere specifieke situaties waar op onderdelen aparte rechtbescherming
aangewezen is liggen op het terrein van sociale verzekeringen, bij geneeskundig
onderzoek van werknemers bijvoorbeeld om na te gaan of terecht aanspraak op
loon wordt gemaakt, bij ter beschikking gestelden en gedetineerden. Voor die
situaties is inmiddels bezien in hoeverre naast de al aanwezige, van de WGBO
afwijkende regelingen en tot stand gekomen zelfregulering, aparte wetgeving
noodzakelijk is. Dit blijkt inderdaad het geval te zijn.In het hierna volgende wordt beredeneerd aangeven waarom bepaalde artikelen
van de WGBO vanaf 1 mei 2000 zonder bezwaar van overeenkomstige
toepassing kunnen zijn. Voor een aantal andere bepalingen, waar zulks op problemen
zou stuiten, bevat het besluit een voorziening: de inwerkingtreding van artikel
7:464 BW wordt, voor wat betreft de WGBO-bepalingen die niet zonder bezwaar
overeenkomstig kunnen worden toegepast, verder uitgesteld.Aan een aantal van de situaties waarvoor de onderhavige algemene maatregel
van bestuur een regeling bevat ligt ten grondslag het gegeven dat wetgeving
momenteel in behandeling is bij de Staten-Generaal. Dit betreft met name het
voorstel van Wet bescherming persoonsgegevens (WBP) (kamerstukken I 1999/2000,
25 892, nr. 92), hetwelk in nauw verband staat met de WGBO voor wat betreft
de omgang met medische persoonsgegevens. Met de in de WBP opgenomen bepalingen
inzake gevoelige gegevens zal, zoals hierna nog wordt aangegeven, de situatie
ten aanzien van de van overeenkomstige toepassing verklaring aanmerkelijk
anders komen te liggen dan in 1995 het geval was. Ook kan nog genoemd worden
het wetsvoorstel Beginselenwet justitiële jeugdinrichtingen (kamerstukken
II 1997/98, 26 016, nrs. 1–3 (e.v.)).Ten slotte. Voor bestaande arbeidsverhoudingen en burgerrechtelijke verzekeringsovereenkomsten
en voorts voor keuringen gedurende opleidingen, die bepalend kunnen zijn voor
de vraag of de opleiding mag worden voortgezet, wordt de inwerkingtreding
van artikel 7:464 BW eveneens verder uitgesteld. Het ligt in de bedoeling
om de werking van lid 2 onder b van dit artikel voor wat betreft
de handelingen bedoeld in artikel 7:446 lid 5 BW, die nu beperkt is tot de
situaties, bedoeld in artikel V, tweede lid onder c, ook na 1 mei 2000 blijvend
te beperken tot beoogde arbeidsverhoudingen en burgerrechtelijke verzekeringen
alsmede tot de toelating tot een opleiding. Daarvoor is echter formele wetgeving
nodig. Zie verder de toelichting op onderdeel c van het enig artikel, in paragraaf
4 van de nota van toelichting. 2. Justitie-situaties 2.1 AlgemeenGlobaal gezien zijn er drie terreinen die onder de verantwoordelijkheid
van het Ministerie van Justitie vallen waar zich problemen kunnen voordoen
indien de bepalingen van de geneeskundige behandelingsovereenkomst onverkort
zouden gelden. In de eerste plaats gaat het om de tenuitvoerlegging van vrijheidsstraffen
en vrijheidsbenemende maatregelen. In het kader van deze tenuitvoerlegging
worden soms handelingen verricht die onder de reikwijdte van het begrip handeling
op het gebied van de geneeskunst uit Boek 7 van het Burgerlijk Wetboek vallen.
De omstandigheid dat personen gedwongen hun vrijheid is ontnomen stelt bijzondere
eisen aan de regelgeving. Een tweede terrein is dat van de observatie en rapportage.
Observatie en rapportage kan plaatsvinden ten behoeve van de rechter voor
een beslissing over de op te leggen sanctie, maar ook in het kader van het
toezicht op de tenuitvoerlegging van een bepaalde sanctie. Het
gaat bij dit laatste om straffen of maatregelen die geen vrijheidsontneming
tot gevolg hebben. Het derde terrein betreft de handelingen op het gebied
van de geneeskunst die in het kader van de opsporing van strafbare feiten
kunnen worden verricht. In het navolgende zal per terrein nader worden bezien
hoe de regelgeving in het strafrecht of het sanctierecht zich verhoudt met
de bepalingen omtrent de geneeskundige behandelingsovereenkomst.In het algemeen kan worden gesteld dat de problemen zich toespitsen op
de navolgende bepalingen van het Burgerlijk Wetboek. De inlichtingenplicht
van de hulpverlener jegens de patiënt (artikelen 7:448 en 7:449), de
instemming voor de behandeling (artikelen 7:450 en 7:451), de dossierplicht
waaronder de vernietiging en het inzagerecht (artikelen 7:454, 7:455 en 7:456),
de geheimhoudingsplicht (artikel 7:457), het verrichten van handelingen buiten
de waarneming van anderen (artikel 7:459) en de extra verplichtingen ten aanzien
van minderjarige kinderen en wilsonbekwamen (artikel 7:465).De bepalingen die zien op het goed hulpverlenerschap (artikel 7:453),
het wetenschappelijk onderzoek (artikelen 7:458 en 7:467), de onopzegbaarheid
van de overeenkomst door de hulpverlener en diens loon (artikelen 7:460 en
7:461), de mede-aansprakelijkheid van het ziekenhuis en het verbod op beperkingen
van de aansprakelijkheid van de hulpverlener (artikelen 7:462 en 7:463) leveren
voor het Justitie-terrein geen problemen op.Om de knelpunten te beoordelen is het nodig een duidelijk beeld te hebben
van de reikwijdte van het begrip handelingen op het gebied van de geneeskunst
(artikel 7:446 lid 2). De bepalingen inzake de geneeskundige behandelingsovereenkomst
regelen de handelingen op het gebied van de geneeskunst indien deze worden
verricht in de uitoefening van een geneeskundig beroep of bedrijf (artikel
7:446 lid 1). Onder handelingen op het gebied van de geneeskunst worden verstaan:a. alle verrichtingen – het onderzoeken en het geven van raad daaronder
begrepen – rechtstreeks betrekking hebbende op een persoon en ertoe
strekkende hem van een ziekte te genezen, hem voor het ontstaan van een ziekte
te behoeden of zijn gezondheidstoestand te beoordelen, dan wel deze verloskundige
bijstand te verlenen;b. andere dan de onder a bedoelde handelingen, rechtstreeks betrekking
hebbende op een persoon, die worden verricht door een arts of een tandarts
in die hoedanigheid. 2.2 VrijheidsontnemingDe tenuitvoerlegging van vrijheidsstraffen en vrijheidsbenemende maatregelen
bestrijkt drie terreinen, het gevangeniswezen, de TBS-inrichtingen en de justitiële
jeugdinrichtingen. Voor deze terreinen geldt specifieke wetgeving. Voor het
gevangeniswezen is dit de Penitentiaire beginselenwet (Pbw), voor de TBS-inrichtingen
is dit de Beginselenwet verpleging ter beschikking gestelden. Aan beide beginselenwetten
is de nodige uitvoeringsregelgeving verbonden waarbij verschillende onderwerpen,
die op hoofdlijnen in de beginselenwetten zijn geregeld, nader worden uitgewerkt.
Voor de justitiële jeugdinrichtingen is een voorstel voor een Beginselenwet
justitiële jeugdinrichtingen bij de Tweede Kamer in behandeling (kamerstukken
26 016).In de Beginselenwet verpleging ter beschikking gestelden (Bvt) en in het
wetsvoorstel Beginselenwet justitiële jeugdinrichtingen (Bjj) is expliciet
een aantal uitzonderingen op de bepalingen over de geneeskundige behandelingsovereenkomst
opgenomen. In de artikelen 19 en 20 Bvt zijn ten aanzien van de dossierplicht,
de vernietiging van dossiers respectievelijk het inzagerecht in het dossier
uitzonderingen gegeven. In het wetsvoorstel Beginselenwet justitiële
jeugdinrichtingen is in artikel 63 een soortgelijke uitzondering gegeven ten
aanzien van de dossiers van jeugdigen. In de memorie van toelichting bij de
Bvt is uitvoerig op de relatie met de bepalingen over de geneeskundige behandelingsovereenkomst
ingegaan (kamerstukken II 1993/94, 23 445, nr. 3, paragraaf 2.5).
Ten aanzien van deze zaken is wettelijk bepaald dat bepaalde bepalingen over
de geneeskundige behandelingsovereenkomst niet van toepassing zijn. Zoals
aangegeven is het wetsvoorstel Beginselenwet justitiële jeugdinrichtingen
nog in het parlement in behandeling. De beoogde inwerkingtreding van dit wetsvoorstel
ligt thans in het najaar van 2000. Dit wetgevingstraject heeft vertraging
opgelopen. Het was de bedoeling dat de Beginselenwet justitiële jeugdinrichtingen
thans reeds in werking zou zijn getreden. Dit is de reden waarom in dit besluit
voor het terrein van de justitiële jeugdinrichtingen wordt bepaald dat
de bepalingen omtrent de geneeskundige behandelingsovereenkomst in werking
treden op het moment dat voornoemde beginselenwet in werking treedt. Zie daarvoor
onderdeel a van het enig artikel.Gelet op de reikwijdte van de definitie van handelingen op het gebied
van de geneeskunst geldt dat de bepalingen van de geneeskundige behandelingsovereenkomst
eerst van toepassing kunnen zijn voor zover het dit soort handelingen betreft.
De beslissing tot het doen van een urinecontrole bijvoorbeeld is als zodanig
geen handeling op het gebied van de geneeskunst. De gedetineerde wordt geen
urine afgenomen, hij doet dit zelf en geeft vervolgens een bekertje met urine
aan het personeel van de inrichting ten behoeve van onderzoek. Ook de beslissing
van de directeur (die wordt genomen op geleide van de arts) om een gedetineerde
over te brengen naar een ziekenhuis is als zodanig geen handeling op het gebied
van de geneeskunst.De reikwijdte van het begrip handelingen op het gebied van de geneeskunst
houdt tevens in dat handelingen die niet door een arts of tandarts worden
verricht, maar door inrichtingspersoneel of verpleegkundigen alleen dan onder
de bepalingen van de geneeskundige behandelingsovereenkomst vallen, voor zover
deze zijn gericht op de beoordeling van de gezondheidstoestand van de betrokkene.
Handelingen die in dit verband worden verricht in het kader van – onder
meer – de orde en veiligheid in de inrichting zijn hierop niet gericht
en vallen derhalve niet onder de bepalingen over de geneeskundige behandelingsovereenkomst.Wanneer het gaat om handelingen op het gebied van de geneeskunst die wèl
onder de definitie van artikel 7:446 lid 2 vallen zijn er voorbeelden te noemen
waarbij de regeling in de beginselenwetten als een lex specialis
ten opzichte van die over de geneeskundige behandelingsovereenkomst dient
te worden gezien. Dit doet zich bijvoorbeeld voor bij de bepalingen over de
toepassing van een geneeskundige handeling onder dwang (artikelen 26 Bvt,
32 Pbw en 37 Bjj). In deze bepalingen is aangegeven in welke gevallen het
noodzakelijk kan zijn dat een geneeskundige handeling onder dwang wordt toegepast,
namelijk ter afwending van ernstig gevaar voor de handhaving van de orde of
de veiligheid in de inrichting of ernstig gevaar voor de gezondheid of de
veiligheid van de gedetineerde. De handeling wordt verricht door de arts of,
in diens opdracht, door een verpleegkundige. Bij algemene maatregel van bestuur
zijn nog nadere regels over de toepassing en de uitvoering van deze maatregel
gesteld. Voor zover het om een handeling op het gebied van de geneeskunst
gaat volgens de definitie van artikel 7:446 lid 2 dienen deze regels gezien
te worden als een speciale regeling die vóórgaat op onder andere
het instemmingsvereiste zoals opgenomen in de bepalingen over de geneeskundige
behandelingsovereenkomst. Beginselen ten aanzien van de handelingen op het
gebied van de geneeskunst die het goed hulpverlenerschap betreffen als ook
de verplichting de betrokkene goed in te lichten over de geneeskundige behandeling
zijn in deze gevallen vanzelfsprekend van kracht. Het bovenstaande geldt eveneens daar waar het gaat om handelingen van
een arts, ook wanneer deze niet zien op een van de aspecten, genoemd in artikel
7:446 lid 2 onder a. (N.B. onder het begrip «inrichtingsarts»
in de penitentiaire regelgeving vallen niet alleen de arts die de normale
huisartszorg biedt, doch ook de tandarts en de psychiater die aan de inrichting
verbonden zijn). Dit betekent dat, voor zover een arts in een inrichting bij
controlemiddelen betrokken is, de regels in, of voorvloeiende uit de beginselenwetten
als lex specialis worden gezien ten opzichte van de bepalingen
inzake de geneeskundige behandelingsovereenkomst. Hierbij valt te denken aan
onderzoek in het lichaam (artikelen 25 Bvt, 31 Pbw, 36 Bjj), de betrokkenheid
bij het aanwenden van mechanische middelen (artikelen 27 Bvt, 33 Pbw, 38 Bjj),
controle van de gedetineerde voor deelname aan arbeid, sport of andere activiteiten
(artikelen 41 Bvt, 42 Pbw, 47 Bjj), of afzondering in verband met de gezondheidstoestand
van de gedetineerde (artikelen 34 Bvt, 24 Pbw, 25 Bjj). Van een instemmingsvereiste
van de betrokkene jegens de arts kan in deze gevallen naar zijn aard geen
sprake zijn, aangezien de maatregelen gedwongen worden opgelegd door de directeur
van de inrichting. De beginselenwetten en de daarop berustende uitvoeringsregelgeving
geven speciale regels voor de registratie van dergelijke maatregelen in het
verpleegdedossier, penitentiair dossier respectievelijk opvang/behandeldossier.
Voor zover de arts bij dergelijke beslissingen een taak heeft en er geen specifieke
penitentiaire regels zijn gegeven ligt het voor de hand dat hij van zijn bevindingen
aantekening houdt in de medische dossiers.Ten aanzien van de medische dossiers die in het gevangeniswezen door de
inrichtingsartsen worden bijgehouden worden in beginsel de bepalingen van
de geneeskundige behandelingsovereenkomst gevolgd. Dat betekent onder meer
dat de dossiers voor een periode van tien jaar worden bewaard.In de verschillende justitiële inrichtingen wordt normale huisartszorg
door de inrichtingsarts verleend. In beginsel zijn op deze zorg de bepalingen
over de geneeskundige behandelingsovereenkomst van toepassing. De bepalingen
omtrent het goed hulpverlenerschap, de inlichtingenplicht naar de patiënt
toe en het instemmingsrecht voor behandeling kunnen hier onverkort worden
toegepast. Toch kunnen zich ook hier situaties voordoen waarin de bepalingen
van de geneeskundige behandelingsovereenkomst spanning veroorzaken. Met name
moet dan gedacht worden aan de geheimhoudingsverplichting van de arts. De
arts oefent zijn medisch beroep in de inrichting zelfstandig of in samenwerking
met medewerkers van de medische dienst uit. Aangezien deze bij het hulpverleningsproces
zijn betrokken geldt jegens hen de geheimhoudingsplicht van de arts niet.
Het komt voor dat de medische dienst over informatie van de betrokkene beschikt
die van belang is voor het overige personeel van de inrichting. Penitentiair
inrichtingswerkers zijn bijvoorbeeld belast met de verzorging van de gedetineerden
in de uren dat de medische dienst onbemenst is. Zij verstrekken in dat kader
bijvoorbeeld medicijnen aan de gedetineerden. In situaties waarin de medische
toestand van de gedetineerde zorgvuldig gecontroleerd moet worden is het van
belang dat het niet-verpleegkundige personeel voldoende geïnformeerd
kan worden over de situatie van betrokkene. In deze gevallen dienen de penitentiair
inrichtingswerkers te worden gezien als bij de behandeling betrokkenen en
geldt de geheimhoudingsplicht jegens hen niet, voor zover de informatie voor
hen in dat kader noodzakelijk is.Bij de tenuitvoerlegging van de straf of maatregel zijn ook personen betrokken
die geen directe taak daarbij hebben, maar die bijvoorbeeld toezicht houden
op de bejegening van de gedetineerden, zoals de leden van de commissies van
toezicht. De commissie van toezicht waakt ervoor dat de rechten van de gedetineerden
niet ten onrechte of onevenredig worden geschaad. In de penitentiaire regelgeving
is bepaald dat de directeur het aan de commissie van toezicht meldt wanneer
ten aanzien van een bepaalde gedetineerde in de regelgeving aangegeven
maatregelen zijn genomen (bij voorbeeld de toepassing van dwangmedicatie).
Desgewenst kan een lid van de commissie de betrokkene bezoeken en in het kader
van de beoordeling van de rechtmatigheid van de genomen beslissing gegevens
omtrent een handeling op het gebied van de geneeskunst opvragen. Vanwege de
toezichthoudende taak bij de toepassing van een handeling op het gebied van
de geneeskunst vallen ook de leden van de commissie van toezicht onder de
degene die bij de behandeling zijn betrokken. De geheimhouding van dergelijke
derden naar anderen is in de penitentiaire regelgeving gewaarborgd (artikelen
80 Reglement verpleging ter beschikking gestelden en 58 Penitentiaire maatregel).
Ook deze regels dienen gelet op het voorgaande gezien te worden als lex specialis.Een onderdeel van het takenpakket van de inrichtingsarts is de beoordeling
van de gedetineerden voor de geschiktheid voor deelname aan arbeid en sport
(artikelen 41, derde lid, onderdeel c, Bvt, 42, derde lid, onderdeel c, Pbw
en 47, derde lid, onderdeel c, Bjj). Er zijn in dit kader geen specifieke
penitentiaire regels betreffende de informatieverstrekking van de arts naar
de gedetineerde toe. Hier gelden derhalve de bepalingen over de geneeskundige
behandelingsovereenkomst. Dat betekent dat de gedetineerde er aanspraak op
kan maken om als eerste de visie van de inrichtingsarts te horen te krijgen.
Indien de gedetineerde geheimhouding van de arts verlangt zal dit gerespecteerd
moeten worden. Dat kan anders zijn in het geval de gedetineerde door de informatie
geheim te houden zichzelf in gevaar brengt. In die gevallen is het juist goed
hulpverlenerschap om de gedetineerde tegen zichzelf te beschermen. Te denken
valt aan het volgende voorbeeld. Een gedetineerde die door de arts arbeidsongeschikt
wordt geacht wil toch werken omdat hij anders een groot deel van de dag op
zijn cel zal moeten verblijven. Hij vraagt de inrichtingsarts derhalve de
afkeuring geheim te houden. Deelname aan arbeid of sport kan evenwel nadelig
zijn voor zijn gezondheid. Er kunnen zich immers ongevallen voordoen tijdens
de deelname aan de arbeid. In zo'n geval kan de arts de arbeidsongeschiktheid
toch aan de directeur melden, ter bescherming van de gedetineerde tegen zichzelf.
Overigens zal de arts in een dergelijk geval niet de (alle) medische details
aan de directeur (te) hoeven door te geven. Hij kan volstaan met de melding
dat de betrokken gedetineerde niet aan (bepaalde) werkzaamheden kan deelnemen.
Wanneer de melding slechts het vaststellen dat de betrokkene arbeidsongeschikt
is betreft, gaat het niet om medische gegevens in de zin van de bepalingen
van de WGBO, en is er derhalve ook geen strijd met deze bepalingen.Terzake van de minderjarigen in justitiële jeugdinrichtingen en de
wilsonbekwamen in de TBS-inrichtingen (en eventueel ook in het gevangeniswezen,
bijvoorbeeld TBS-passanten of gedetineerden in de forensische observatie en
begeleidingsafdeling of het Pieter Baan Centrum) leidt de onverkorte toepassing
van de artikelen 7:450 en 7:465 tot problemen. Deze bepalingen geven aan dat
in deze gevallen de instemming voor een handeling op het gebied van de geneeskunst
tevens verkregen dient te worden van de ouders, andere wettelijke vertegenwoordigers,
respectievelijk van een door de patiënt opgegeven gemachtigde. De beginselenwetten
alsmede de uitvoeringsregelingen voorzien slechts in zeer beperkte mate in
de rol van genoemde personen. Voor de TBS-sector en het gevangeniswezen geldt
dat de ouders van minderjarigen, de curator of de mentor gelijke rechten hebben
als de gedetineerde voor zover het gaat om het beklag- en beroepsrecht. In
het wetsvoorstel Bjj is terzake van een aantal beslissingen voorzien in een
mededelingsplicht van de directeur naar de ouders of wettelijke vertegenwoordigers
van de jeugdige (artikelen 25, 26 en 27 Bjj betreffende respectievelijk de
plaatsing in afzondering wanneer deze langer dan 24 uur duurt, afzondering
die in een andere inrichting ten uitvoer wordt gelegd en de tijdelijke
overplaatsing), evenwel is niet voorzien in een instemmingsrecht. Zoals hiervoor
al is aangegeven zijn de handelingen op het gebied van de geneeskunst die
in het kader van het penitentiaire recht kunnen worden verricht omgeven door
speciale regelgeving. Deze regelgeving beoogt ervoor te waken dat niet lichtvaardig
bepaalde beslissingen worden genomen. Daarom zijn de beslissingen tot vergaande
beperkingen (zoals dwangmedicatie) voorbehouden aan de directeur van de inrichting
en is geregeld dat multidisciplinair advies aan hem gegeven wordt. Nu met
de bepalingen op dit punt over de geneeskundige behandelingsovereenkomst eenzelfde
doel wordt nagestreefd, kan ook terzake van deze situaties aangegeven worden
dat de penitentiairrechtelijke bepalingen zich als lex specialisten
opzichte van die inzake de geneeskundige behandelingsovereenkomst verhouden.Concluderend wordt terzake van de bepalingen in de beginselenwetten alsmede
de uitvoeringsregelgeving gesteld dat zij, daar waar het gaat om handelingen
op het gebied van de geneeskunst, zich als lex specialis verhouden
tot de bepalingen over de geneeskundige behandelingsovereenkomst. Aangezien
één van de drie beginselenwetten, die voor de justitiële
jeugdinrichtingen, nog niet in werking is getreden wordt uitstel van inwerkingtreding
ter zake gegeven. 2.3 Observatie en rapportageEen tweede categorie handelingen waarbij er een relatie bestaat tussen
de bepalingen inzake de geneeskundige behandelingsovereenkomst en de bepalingen
uit het strafrecht zijn de handelingen op het gebied van de geneeskunst die
in het kader van verschillende vormen van justitiële rapportage worden
verricht. Aan de rapportage ligt doorgaans observatie ten grondslag. Observatie
valt onder de reikwijdte van de term handeling op het gebied van de geneeskunst
als bedoeld in artikel 7:446 lid 2. Waar hierna van observatie wordt gesproken
wordt daarmee zowel klinische observatie bedoeld, als het voeren van gesprekken
en ander onderzoek (bijv. dossieronderzoek) ten behoeve van de rapportage.Deze verrichtingen zijn neergelegd in de straf- of penitentiaire regelgeving.
Het gaat hier om de volgende situaties:– Observatie ten behoeve van rapportages pro justitia (artikelen
37, 37a, 77s Wetboek van Strafrecht, en 147, 151, 177, 196–198, 208,
227, 310, 509g, 509o Wetboek van Strafvordering). Het betreft hier zowel werkzaamheden
van het Pieter Baan Centrum, TBS-inrichtingen, de Forensisch Psychiatrische
Dienst, de consulent psychiater of psycholoog van de reclassering als externe
deskundigen.– Observatie en rapportage ten behoeve van de behandeling en verpleging
in TBS-inrichtingen en behandel(jeugd)inrichtingen. Dergelijke handelingen
dienen als onderdeel van de verpleging en behandeling te worden gezien, die
onder de specifieke regelgeving vallen. Hetgeen hiervoor in paragraaf 2.2
is aangeven geldt ook hier.– Observatie en rapportage ten behoeve van de tenuitvoerlegging
van ambulante vormen van sancties (voorwaardelijke veroordeling tot een vrijheidsstraf
met als bijzondere voorwaarde behandeling (artikel 14a en 14c Wetboek van
Strafrecht), TBS met voorwaarden (artikel 38 Wetboek van Strafrecht), voorwaardelijke
beëindiging bevel verpleging (artikel 38h Wetboek van Strafrecht), proefverlof
bij TBS (artikel 51 Bvt), etc.) door consulent psychiaters en psychologen
van de reclassering aan de inrichtingen of het ministerie van Justitie, dan
wel het openbaar ministerie of de rechter.Ook de regels die over dergelijke handelingen in de straf- of penitentiaire
regelgeving zijn opgenomen dienen als lex specialiste worden
gezien ten opzichte van de regels over de geneeskundige behandelingsovereenkomst.
Nu er steeds een opdracht van de rechter of andere justitiële
autoriteit aan de observatie en rapportage ten grondslag ligt wordt het instemmingsvereiste
van artikel 7:450 alsmede de geheimhoudingsplicht van artikel 7:457 terzijde
gesteld. Hetzelfde geldt in situaties waarin er nog geen «opdracht»
is gegeven, maar er sprake is van een verzoek van de officier van justitie.
Wanneer een verdachte in verzekering is gesteld worden de gedragsdeskundigen
van de Forensisch Psychiatrische Dienst vaak verzocht een gesprek met hem
te voeren om een eerste indruk te krijgen van de (geestes-) toestand van de
betrokkene. In het nieuwe artikel 151 Wetboek van Strafvordering (1 februari
2000 in werking getreden) is deze praktijk wettelijk neergelegd. Ook een dergelijk
verzoek zet het instemmingsvereiste en de geheimhoudingsplicht opzij.Externe gedragskundigen die (veelal gecoördineerd door de Forensisch
Psychiatrische Dienst) op ambulante wijze rapportages opstellen over de geestelijke
gezondheidstoestand van de verdachte, doen dit steeds in opdracht van de officier
van justitie dan wel een rechter(-commissaris). Ten behoeve van de rapportage
worden zij dan als deskundige aangewezen (vgl. de artikelen 151, 208 en 227
e.v. Wetboek van Strafvordering). Ten aanzien van de rapportages die door
de reclassering ten behoeve van de rechter worden opgesteld geldt hetzelfde
(vgl. de artikelen 147, 177 en 310 Wetboek van Strafvordering). De regelingen
voorzien in een mogelijkheid voor de verdachte om een tegendeskundige te
benoemen.Het Wetboek van Strafvordering biedt ook de mogelijkheid om een bevel
tot klinische observatie te geven ten behoeve van het opstellen van rapportage
over de geestelijke toestand van de verdachte (artikelen 196 e.v.). Het bevel
behelst tevens dat de verdachte wordt overgebracht naar een inrichting tot
klinische observatie bestemd (bijvoorbeeld het Pieter Baan Centrum). Ook hier
wordt derhalve door het justitiële bevel de instemmingsplicht terzijde
wordt geschoven. Bij deze meer vergaande regeling kent de wet een voorziening
waarin de betrokkene bezwaar kan maken tegen de beslissing tot overbrenging
ter observatie. Tegen het bevel tot klinische observatie pro justitia is beroep
bij de rechter mogelijk (artikel 197 Wetboek van Strafvordering).In veel gevallen wordt de betrokken gedetineerde van een normaal huis
van bewaring tijdelijk ter observatie overgeplaatst naar het Pieter Baan Centrum,
hetgeen tevens de status heeft van huis van bewaring. Het betreft hier een
overplaatsing van het ene huis van bewaring naar het andere, zoals gereguleerd
in de Penitentiaire beginselenwet. Alhoewel aan een dergelijke overplaatsing
dus niet een bevel ex artikel 196 Wetboek van Strafvordering is verbonden,
is het wel zo dat het Pieter Baan Centrum in die gevallen als deskundige wordt
aangewezen, conform hetgeen hiervoor is opgemerkt bij de ambulante pro justitia
rapportage. Tegen een overplaatsing van een huis van bewaring naar een ander
huis van bewaring staat bezwaar open bij de selectiefunctionaris gevolgd door
beroep bij de Centrale Raad voor Strafrechtstoepassing.In de situaties waarin observatie en rapportage ten behoeve van de tenuitvoerlegging
van ambulante vormen van sancties plaatsvindt, stemt de delinquent in met
de gestelde voorwaarden waaronder mede begrepen de rapportage. Bij het opleggen
van een TBS met voorwaarden bijvoorbeeld wordt de sanctie niet opgelegd dan
nadat de veroordeelde daarmee heeft ingestemd (artikel 38, derde lid, Wetboek
van Strafrecht). Met het instemmen met de voorwaarden wordt de delinquent
tevens verondersteld in te stemmen met de wijze waarop op hem toezicht wordt
gehouden en gerapporteerd. Het toezicht en de rapportage is in regelgeving
neergelegd. Met het karakter van een handeling op het gebied van de geneeskunst
als observatie is het bovendien niet altijd verenigbaar dat deze buiten de
waarneming van anderen plaatsvindt. Ten aanzien van observatie kan het uitgangspunt
van goed hulpverlenerschap vanzelfsprekend wel onverkort gelden.Ten aanzien van de hiervoor omschreven situaties wordt niet alleen het
instemmingsrecht ten aanzien van de daadwerkelijke observatie opzij gezet
door de specifieke regelingen in het strafrecht, een en ander geldt evenzeer
voor het gebruiken van gegevens die in het kader van het onderzoek verkregen
worden. Hierbij kan gedacht worden aan gegevens van de medische dienst van
het huis van bewaring van waar de betrokkene is overgeplaatst of rapportages
over de geestelijke gezondheidstoestand die in een eerder stadium ten aanzien
van betrokkene zijn opgesteld. Uiteraard geldt ook hier het noodzakelijkheidsvereiste,
de gegevens worden slechts verstrekt voor zover deze in het kader van de situatie
noodzakelijk zijn. In het kader van observatie en rapportage kunnen ook medische
onderzoeken worden verricht. Zo worden in (of in opdracht van) het Pieter
Baan Centrum EEG-onderzoeken verricht voor zover dat voor de rapportage van
belang is. Nu dergelijke onderzoeken deel uitmaken van de observatie geldt
hiervoor evenmin het toestemmingsvereiste (alhoewel duidelijk zal zijn dat
bij een weigerachtige persoon het onderzoek feitelijk niet zal kunnen plaatsvinden).
Hetgeen in paragraaf 2.2 is opgemerkt over de wilsonbekwaamheid geldt
evenzeer in observatiesituaties. 2.4 Handelingen op het gebied van de geneeskunst in het
kader van de opsporing van strafbare feitenOnlangs is het wetsvoorstel tot wijziging van het Wetboek van Strafvordering
over toepassing van maatregelen in het belang van het onderzoek aan de Raad
van State voor advies aangeboden. Hierin worden maatregelen als onderzoek
aan het lichaam, onderzoek in het lichaam en urinecontroles geregeld, voor
zover die nodig zijn in het belang van het onderzoek naar strafbare feiten.
Zoals in het voorgaande is gesteld geldt ook hier dat de strafwetgeving gezien
moet worden als een lex specialis ten opzichte van de bepalingen
van de geneeskundige behandelingsovereenkomst.Het toestemmingsvereiste en het vernietigingsrecht worden door de strafvorderlijke
bepalingen uitgeschakeld. De verplichtingen tot informatie, dossiervorming
en inzage gelden in beginsel wel. De geheimhoudingsplicht kan niet gelden
voor zover de handeling ten behoeve van strafrechtelijk onderzoek wordt verricht.
De gegevens mogen worden gebruikt voor strafvorderlijke doeleinden binnen
de grenzen van het Wetboek van Strafvordering. Degenen van wie beroepshalve
de medewerking bij uitvoering van de verrichting noodzakelijk is, mogen op
grond van artikel 7:459 aanwezig zijn. Daarnaast zullen in het kader van dergelijke
onderzoeken personen aanwezig mogen zijn voor zover zulks nodig is ter vaststelling
van wat geschiedt en ter waarborging van de veiligheid en voorkoming van ontvluchting. 2.5 Ten slotteZoals in het paragraaf 2.2 van deze toelichting is aangegeven is
het wetsvoorstel Beginselenwet justitiële jeugdinrichtingen nog in het
parlement in behandeling. De beoogde inwerkingtreding van dit wetsvoorstel
ligt in het najaar van 2000. Dit wetgevingstraject heeft vertraging opgelopen.
Het was de bedoeling dat de Beginselenwet justitiële jeugdinrichtingen
thans reeds in werking zou zijn getreden. In de Beginselenwet justitiële
jeugdinrichtingen wordt ten aanzien van de dossiervorming een expliciete uitzondering
gegeven op de bepalingen over de geneeskundige behandelingsovereenkomst. In
artikel 63 van het wetsvoorstel worden de artikelen 7:454, 455 en 456 expliciet
uitgezonderd. Dit is de reden waarom voor het terrein van de justitiële
jeugdinrichtingen wordt bepaald dat de bepalingen omtrent de geneeskundige
behandelingsovereenkomst in werking treden op het moment dat voornoemde beginselenwet
in werking treedt. Zie daarvoor onderdeel a van het enig artikel van het onderhavige
besluit. De latere inwerkingtreding wordt slechts gegeven voor zover het om bepalingen
over de geneeskundige behandelingsovereenkomst gaat die tot problemen zouden
leiden. Voor de overige bepalingen, die derhalve op 1 mei 2000 ook voor de
justitiële jeugdinrichtingen in werking zullen treden, worden geen problemen
voorzien. Wanneer bij inwerkingtreding van de Beginselenwet justitiële
jeugdinrichtingen ook de overige bepalingen over de geneeskundige behandelingsovereenkomst
van kracht zullen worden, wil dit evenwel nog niet zeggen dat deze in alle
gevallen onverkort van toepassing zijn. Zoals in paragraaf 2.2 van deze
toelichting is aangegeven vormen de regels uit deze Beginselenwet vaak een
speciale regeling die voorgaan op de bepalingen van de geneeskundige behandelingsovereenkomst. 3. Sociale Zaken en Werkgelegenheid 3.1. AlgemeenOp een aantal beleidsterreinen van het Ministerie van Sociale Zaken en
Werkgelegenheid (SZW) spelen artsen een grote rol, zonder dat sprake is van
een behandelingsovereenkomst in de zin van artikel 7:446 tussen die artsen
en degenen die zij onderzoeken (verder cliënten genoemd).Het gaat hier allereerst om de bedrijfsartsen van de arbo-dienst, die
in opdracht van hun werkgevers werknemers met gezondheidsklachten onderzoeken
om, zo mogelijk, te voorkomen dat zij ziek uitvallen, om na te gaan of zij,
eenmaal uitgevallen, inderdaad ziek zijn en om te bevorderen dat zieke werknemers
weer in eigen of ander passend werk bij hun eigen werkgever of eventueel bij
een nieuwe werkgever aan de slag gaan. Overigens wordt hier direct al opgemerkt
dat bedrijfsartsen van arbo-diensten soms ook wèl in het kader van
een behandelingsovereenkomst werken. Dit is het geval indien werknemers op
eigen initiatief – bijvoorbeeld voor advies of begeleiding –
op het spreekuur van een bedrijfsarts komen of zich door de bedrijfsarts laten
onderzoeken. In dergelijke gevallen is de WGBO nu al van toepassing. Het hiernavolgende
ziet dan ook alleen op de situatie waarin de bedrijfsarts handelingen verricht
op grond van specifieke wet- en regelgeving of in opdracht van een ander dan
de cliënt, en dus niet op basis van een behandelingsovereenkomst werkt.Ten tweede gaat het om verzekeringsartsen die ten behoeve van de zogenaamde
«uitvoeringsinstellingen» (uvi's) medische beoordelingen in het
kader van de Wet op de arbeidsongeschikheidsverzekering (WAO), de Wet arbeidsongeschiktheidverzekering
zelfstandigen (WAZ), de Wet arbeidsongeschiktheidsvoorziening jonggehandicapten
(WAJONG), het zogenoemde «vangnet Ziektewet (ZW)» en de Wet op
de (re)integratie arbeidsgehandicapten (Wet REA) verrichten. Dergelijke beoordelingen
vormen de basis op grond waarvan de arbeidsdeskundigen en juridisch medewerkers
van de uvi kunnen vaststellen of recht op arbeidsongeschiktheidsuitkering
bestaat en zo ja, naar welke hoogte. Bovendien wordt het oordeel van de verzekeringsarts
gebruikt om vast te stellen of de beoordeelde arbeidsgehandicapte is in de
zin van de Wet REA en dus in aanmerking kan komen voor de bij en krachtens
die wet geregelde reïntegratie-instrumenten, alsmede bij het reïntegreren
zelve van de betrokken arbeidsgehandicapte (bij voorbeeld bij het beoordelen
van de vraag of het beroep waarnaar een arbeidsgehandicapte omgeschoold wil
worden, gezien zijn ziekte voor die arbeidsgehandicapte wel te beoefenen zal
zijn).Overigens zijn ook op andere deelterreinen van SZW artsen werkzaam, zij
het niet in zulke grote getale als op het terrein van de arbeidsomstandigheden-
en de arbeidsongeschiktheidsregelingen. Gewezen kan bij voorbeeld worden op
de medische adviezen die de Sociale Verzekeringsbank (SVb) nodig heeft voor
een goede uitvoering van de Algemene nabestaandenwet (ANW), de Algemene Kinderbijslagwet
(AKW) en de Regeling tegemoetkoming onderhoudskosten thuiswonende gehandicapte
kinderen 2000 (TOG 2000), op de medische gegevens die de gemeenten nodig hebben
voor de uitvoering van de sociale voorzieningen (met name de regelingen bij
en krachtens de Algemene bijstandswet (Abw), de Wet inkomensvoorziening oudere
en gedeeltelijk arbeidsongeschikt werkloze werknemers (IOAW), de Wet inkomensvoorziening
oudere en gedeeltelijk arbeidsongeschikte gewezen zelfstandigen (IOAZ), de
Wet voorzieningen gehandicapten (WVG), de Wet sociale werkvoorziening (WSW)
en de Wet inschakeling werkzoekenden (WIW)), alsmede op medische informatie
die pensioenfondsen en andere instellingen nodig kunnen hebben bij de uitvoering
van regelingen inzake invaliditeitspensioen of (andere) bovenwettelijke arbeidsongeschiktheidsregelingen.In al deze gevallen bestaat er geen behandelingsovereenkomst tussen de
arts en degene die hij onderzoekt, zodat er geen sprake is van directe toepasbaarheid
van de artikelen die voor deze overeenkomst geschreven zijn. Artikel 7:464
leidt er, zoals eerder aangegeven, toe dat deze artikelen in eerdergenoemde
gevallen wel van overeenkomstige toepassing worden, voor zover althans de
aard van de rechtsbetrekking zich daar niet tegen verzet. Een van de redenen
om artikel 7:464 de eerste vijf jaar na inwerkingtreding van de WGBO buiten
werking te laten, was dat overeenkomstige toepassing van de hele WGBO-afdeling
zonder nadere maatregelen tot problemen op eerdergenoemde SZW-beleidsterreinen
zou kunnen leiden. Met name voor de sectoren van de arbeidsomstandigheden
(arbo) en de sociale verzekeringen (sv) tekende zich dat indertijd al af.
Beoogd werd in die vijfjaarsperiode te inventariseren welke WGBO-artikelen
bij overeenkomstige toepassing op SZW-terrein tot problemen zouden leiden.
Vervolgens zou de SZW-wetgeving zo worden gewijzigd, dat vanwege de bijzondere
verhoudingen in die sectoren noodzakelijke uitzonderingen zouden worden gemaakt
op de betreffende WGBO-artikelen. Na inwerkingtreding van artikel 7:464 zouden
de nieuwe artikelen in de SZW-wetgeving dan als specifieke regelingen ten
opzichte van de desbetreffende WBGO-artikelen gelden (lex specialis).Tot dergelijke specifieke wetgeving is het de afgelopen vijf jaar niet
gekomen. Dit houdt verband met het feit dat juist die terreinen, waarop de
overeenkomstige toepassing van de WGBO de grootste gevolgen zou hebben, dat
wil zeggen het beleidsterrein van de arbeidsomstandigheden en de arbeidsongeschiktheidsregelingen,
in deze vijf jaar herhaaldelijk ingrijpend gewijzigd zijn. Gewezen kan worden
op de Wet uitbreiding loondoorbetaling bij ziekte (WULBZ) die op 1 maart 1996
in werking trad, het op 1 januari 1998 in werking getreden zogenaamde «PEMBA-complex»,
leidende tot introductie van premiedifferentiatie en eigen risico dragen in
de WAO en tot de nieuwe wetten WAZ en WAJONG onder gelijktijdige afschaffing
van de Algemene Arbeidsongeschiktheidswet (AAW), en ten slotte op de Wet REA,
die op 1 juli 1998 in werking trad. Deze wetten waren erop gericht de verantwoordelijkheid
voor preventie van arbeidsongeschiktheid en voor reïntegratie van ziek
uitgevallen werknemers via financiële prikkels meer bij de werkgever
te leggen en ook meer algemeen de reïntegratie van arbeidsgehandicapten
te bevorderen. Aangezien werkgevers zich bij hun verzuimbegeleiding en bij
hun reïntegratiepogingen moeten laten bijstaan door arbo-diensten, leidden
de wetten tot een toename en intensivering van de taken van de bedrijfsartsen,
terwijl ook de taken van de uvi's en daarmee van de verzekeringsartsen telkens
werden aangepast. Na 1 juli 1998 leidden vervolgens de discussies
omtrent de zogenaamde «poortwachter WAO» en het plan van aanpak
WAO ertoe dat nog niet met eerdergenoemde wetgeving is gestart. Ook op het
terrein van de sociale voorzieningen is de laatste jaren overigens zoveel
veranderd (inwerkingtreding nieuwe WSW en WIW per 1 januari 1998), dat het
niet mogelijk is gebleken tijdig tot bovenbedoelde specifieke wetgeving te
komen.Wel is een inventarisatie gemaakt van de WGBO-artikelen die niet of niet
zonder meer van overeenkomstige toepassing kunnen worden op de arbo- en de
sv-sector. Deze is weergegeven in paragraaf 3.2. De uitkomst van deze
inventarisatie is, dat twee WGBO-artikelen, te weten de artikelen 7:457 en
7:464 lid 2 onder b, bij overeenkomstige toepassing zowel in de arbo- als
in de sv-sector tot problemen zullen leiden. Deze artikelen leiden overigens
ook tot problemen bij de uitvoering van een aantal sociale voorzieningen,
invaliditeitspensioenen en in het kader van collectieve arbeidsovereenkomsten
overeengekomen (andere) bovenwettelijke arbeidsongeschiktheidsregelingen.
De onderhavige algemene maatregel van bestuur strekt ertoe voor de hier bedoelde
situaties de overeenkomstige toepassing van de WGBO op te schorten tot een
passende wettelijke oplossing getroffen is (zie het enig artikel, onder b).Overigens wordt opgemerkt, dat het feit dat de WGBO op dit moment nog
niet van overeenkomstige toepassing is op de SZW-sectoren, niet betekent dat
de artsen werkzaam bij of ten behoeve van de uitvoeringsinstanties in die
sectoren in het geheel geen rekening houden met de inhoud van de WGBO. Integendeel,
vaak wordt al naar de strekking van een groot aantal WGBO-artikelen gehandeld.
In dit verband zij in ieder geval gewezen op de standaard «Beheer gegevens
vallend onder het medisch beroepsgeheim van de verzekeringsarts» (verder
afgekort tot «de BMG») en de «gedragscode voor verzekeringsartsen
werkzaam voor de uitvoeringsinstellingen sv», waarin is opgenomen dat
gehandeld moet worden als ware een aantal WGBO-bepalingen van overeenkomstige
toepassing. Beide betreffen beleidsregels van het Landelijk instituut sociale
verzekeringen (Lisv), de instantie die verantwoordelijk is voor onder meer
de uitvoering van de arbeidsongeschiktheidswetten, de ZW en de Wet REA. De
verzekeringartsen werkzaam bij de uvi's, waaraan het Lisv de uitvoering van
eerdergenoemde wetten sectorsgewijs heeft opgedragen, dienen zich aan deze
regels te houden. Ook kan nog genoemd worden de «Code samenwerking bij
arbeidsverzuim» die de KNMG in 1998 heeft vastgesteld (gepubliceerd
in Medisch Contact 5 maart 1999, jrg. 54, nr. 9). 3.2. InventarisatieEen inventarisatie van de gevolgen die de WGBO-artikelen zouden hebben
indien deze van overeenkomstige toepassing zouden zijn op de relatie arts–cliënt
in arbo- en sv-sfeer, leidt tot de conclusie dat deze artikelen in drie groepen
kunnen worden ingedeeld:a. artikelen die zonder meer van overeenkomstige toepassing kunnen worden
(en vaak al toegepast worden);b. artikelen die bij overeenkomstige toepassing tot problemen in de arbo-
en/of sv-sfeer leiden dan wel waarbij in geval van overeenkomstige toepassing
onduidelijkheid kan rijzen over de vraag welke bepalingen voorgaan, die in
de arbo-regelingen en de sociale verzekeringen – hetgeen in deze gevallen
de bedoeling is – of de desbetreffende WGBO-bepaling;c. artikelen die zodanig op het bestaan van een (geneeskundige behandelings)overeenkomst
zijn toegeschreven, dat de aard van de rechtsbetrekking tussen arts en cliënt
binnen arbo en de sociale verzekeringen alleen al aan overeenkomstige toepassing
in de weg staat. Het zijn de WGBO-artikelen bedoeld onder b, die de aanleiding vormen voor
het in de voorliggende algemene maatregel van bestuur geregelde (verdere)
uitstel (zie voor de duur van het uitstel paragraaf 3.3). Wellicht ten
overvloede wordt opgemerkt dat de onder c bedoelde artikelen niet buiten de
overeenkomstige toepassing behoeven te worden gebracht. Artikel 7:464 bepaalt
immers, dat de overeenkomstige toepassing slechts geldt voor zover de aard
van de rechtsbetrekking zich daar niet tegen verzet, en in de onder c bedoelde
gevallen is daar nu juist sprake van. Ad a. WGBO-artikelen die van overeenkomstige toepassing
kunnen worden op de relatie arts–cliënt in arbo- en sv-verbandHet gaat hier allereerst om artikel 7:447, dat bepaalt
dat een minderjarige die de leeftijd van 16 jaar heeft bereikt, bekwaam is
tot het aangaan van een behandelingsovereenkomst ten behoeve van zichzelf,
alsmede tot het verrichten van rechtshandelingen die met de overeenkomst onmiddellijk
verband houden. Ook is de minderjarige ingevolge dit artikel aansprakelijk
voor de daaruit voortvloeiende verbintenissen. Aangezien personen van 16 jaar
en ouder nu al zelfstandig een uitkering kunnen aanvragen, door bedrijfs-
en verzekeringsartsen kunnen worden onderzocht, en loondoorbetaling bij ziekte
of – uiteraard wel binnen de leeftijdsgrenzen die de SZW-wetten bevatten –
een uitkering c.q. reïntegratie-instrument kunnen krijgen, zal overeenkomstige
toepassing van dit artikel niet tot problemen leiden. Ook dienen deze minderjarigen
de verplichtingen voortvloeiend uit het recht op loondoorbetaling bij ziekte,
de uitkering of het reïntegratie-instrument (bijvoorbeeld gericht op
reïntegratie) op te volgen.Ook overeenkomstige toepassing van artikel 7:448 zal niet
op problemen stuiten. In de BMG wordt de artsen van de uvi's al opgedragen
de cliënt te informeren over de manier waarop zijn claim behandeld zal
worden, wat de positie van de cliënt daarin is, en wie de verzekeringsarts
op welke wijze over zijn conclusies en bevindingen zal informeren. Veelal
zal dit via voorlichtingsfolders gebeuren. Daarnaast krijgt de cliënt
een afschrift van de door de arts opgestelde verzekeringsgeneeskundige rapportage
en het zogenoemde belastbaarheidsprofiel. Ook bedrijfsartsen voldoen reeds
aan de inhoud van artikel 7:448.In de «Gedragscode voor verzekeringsartsen werkzaam voor de uitvoeringsinstellingen
sv» van het Lisv, is opgenomen dat de verzekeringsarts geen (verzekeringsgeneeskundige)
rapportage aan de cliënt overhandigt indien deze daar geen prijs op stelt.
Aangenomen kan worden, dat de arts zich ook, indien door de cliënt gewenst,
van het geven van andere medische informatie onthoudt, tenzij het belang van
de cliënt niet opweegt tegen het nadeel dat daaruit voor hemzelf of anderen
kan voortvloeien. Hetzelfde geldt voor de bedrijfsartsen. De norm van artikel 7:449 wordt binnen uvi's en de arbo-diensten derhalve al nagevolgd.Artikel 7:450 vereist voor verrichtingen ter uitvoering
van een behandelingsovereenkomst de toestemming van de patiënt. Dit artikel
dient gelezen te worden in samenhang met artikel 7:466 lid 2
en artikel 7:451. Het tweede lid van artikel 7:466 bepaalt
dat een volgens artikel 450 vereiste toestemming mag worden verondersteld
te zijn gegeven, indien de desbetreffende verrichting niet van ingrijpende
aard is. Aan de andere kant eist artikel 7:451 dat de hulpverlener op verzoek
van de patiënt in ieder geval schriftelijk vastlegt voor welke verrichtingen
van ingrijpende aard deze toestemming heeft gegeven. Deze drie artikelen tezamen
gelezen, leiden tot de conclusie dat een arts niet verplicht is voor iedere
verrichting telkens expliciet toestemming te vragen (en te hebben verkregen).
Gaat het echter om verrichtingen van ingrijpende aard, dan dient
er er wel expliciete toestemming te zijn voor de desbetreffende handeling.Overeenkomstige toepassing van deze drie bepalingen op de arbo- en sv-sector
zal er derhalve niet toe leiden, dat bedrijfs- en verzekeringsartsen voorafgaande
aan iedere beoordeling expliciet voor elke voorgenomen verrichting toestemming
van de cliënt moeten hebben verkregen, voordat met die beoordeling kan
worden gestart, mits de cliënt uiteraard van te voren duidelijk en adequaat
is geïnformeerd (conform het van overeenkomstige toepassing zijnde artikel
7:448). Dit ligt ook voor de hand. Immers voor de arbo-sector kan gesteld
worden dat het aangaan van een dienstverband al met zich brengt dat iemand
die bij ziekte aanspraak wil maken op loondoorbetaling van zijn werkgever,
impliciet akkoord gaat met de beoordeling die nodig is om het recht op die
aanspraak vast te stellen. Binnen de sv-sector geldt, dat men door het aanvragen
van een uitkering of een op een arbeidsgehandicapte gericht reïntegratie-instrument
in wezen al impliciet toestemming geeft voor een beoordeling. Waar het om
gaat is dat een en ander behoorlijk verloopt, dat de betrokkene voldoende
kenbaar is gemaakt om welke handelingen het gaat en dat in voorkomend geval
wordt gevraagd of men het begrepen heeft en er mee eens is. De juiste aanpak
moet van geval tot geval worden bezien.Wel is het zo, aldus ook pagina 24 van de memorie van antwoord bij het
wetsvoorstel dat tot de WGBO heeft geleid (kamerstukken II 1990/91, 21 561,
nr. 6), dat een arts in een keuringssituatie zich ervan bewust moet zijn,
dat de toestemming weleens minder vrijwillig gegeven kan zijn dan in de situatie
waarin een patiënt op eigen initiatief naar de arts gaat om zich te laten
behandelen. Dientengevolge zal een arts een verrichting in het kader van een
beoordeling eerder als ingrijpend dienen te kwalificeren en toestemming hiervoor
aan de cliënt moeten vragen. Bedacht moet daarbij worden dat het gaat
om het perspectief van degene die aan de beoordeling wordt onderworpen en
niet om het perpectief van de arts. Overigens laat een en ander onverlet dat
een betrokkene in de loop van een beoordeling verder onderzoek kan weigeren
(de eerder impliciet verleende toestemming intrekt), met alle mogelijke gevolgen
van dien voor zijn aanspraken.Overeenkomstige toepassing van artikel 7:450 j° 7:451 brengt vervolgens,
als gezegd, wèl met zich, dat een bedrijfs- of verzekeringsarts vooraf
expliciete toestemming vraagt en verkrijgt voor ingrijpende verrichtingen.
Artikel 7:451 vereist voorts, dat deze toestemming – indien de cliënt
dat vraagt – in het dossier wordt opgenomen. Bedrijfs- en verzekeringsartsen
zullen overigens zelden ingrijpende handelingen verrichten. Voor zover dit
wel voorkomt, is er geen reden de arbo- en sv-sector uit te zonderen van de
norm die artikel 7:451 bevat. De conclusie uit het voorgaande is, dat overeenkomstige
toepassing van de artikelen 7:450, 451 en 466 lid 2 op de arbo- en sv-sector
geen problemen oplevert.Artikel 7:452 regelt dat de patiënt verplicht is de
hulpverlener naar beste weten de inlichtingen en de medewerking te geven die
deze redelijkerwijs behoeft. Gelijksoortige verplichtingen zijn reeds in de
sociale verzekeringen en de Arbeidsomstandighedenwet opgenomen, zodat overeenkomstige
toepassing van dit artikel niet op problemen stuit.Ook artikel 7:453, dat stelt dat de hulpverlener bij zijn
werkzaamheden de zorg van een goed hulpverlener in acht moet nemen, wordt
naar de inhoud op dit moment reeds toegepast. Wat betreft de «professionele
standaard» waarnaar artsen ingevolge dit artikel moeten handelen, kan
voor verzekeringsartsen onder meer gewezen worden op de diverse «Standaarden»
(waaronder de BMG) die het Lisv in de loop der tijd heeft ontwikkeld en deels
nog aan het ontwikkelen is. Ook voor de bedrijfsartsen is een
standaard vastgelegd in het zogenoemde «professioneel statuut».Artikel 7:454 bepaalt dat de bewaartermijn voor het medisch
dossier tien jaar is, of zoveel langer als redelijkerwijs uit de zorg van
een goed hulpverlener voortvloeit. In artikel 7:464 lid 2 onder a
wordt echter een uitzondering gemaakt op art. 7:454 voor onder meer medische
bescheiden die zijn opgesteld ten behoeve van het kunnen vaststellen van aanspraken
of voor reïntegratie. In dat geval – en dat zijn juist de gevallen
waarin het in de arbo- en sv-sector gaat – mogen de bescheiden volgens
artikel 7:464 lid 2 onder a worden bewaard zolang dat noodzakelijk is in verband
met het doel van het onderzoek, tenzij het bepaalde bij of krachtens de wet
zich tegen vernietiging verzet.De Arbeidsomstandighedenwet en de sociale verzekeringen of de krachtens
die wetten gestelde regels bevatten geen expliciete regels met bewaartermijnen,
terwijl het aan de andere kant duidelijk en ook praktijk is, dat bijvoorbeeld
medische gegevens gegenereerd bij een onderzoek ten behoeve van het vaststellen
van het recht op loondoorbetaling dan wel het recht op uitkering – voor
zover niet verouderd – ook gebruikt moeten kunnen worden bij de reïntegratie,
en andersom. Ook om andere redenen dienen medische gegevens bewaard te worden,
bijvoorbeeld met het oog op herbeoordelingen, de uitvoering van de Wet beperking
export uitkeringen, de mogelijkheid om op een verzoek om terug te komen op
een rechtens vaststaand besluit te kunnen beoordelen, en het kunnen voeren
van beroepszaken. Voor zover de gegevens niet verouderd zijn zou het immers
ongewenst zijn de cliënt in dergelijke gevallen nogmaals een medisch
onderzoek te laten ondergaan. Artikel 464 lid 2 onder a dient dan ook zo te
worden begrepen, dat «doel van het onderzoek» in de arbo- en sv-sfeer
zowel het doel omvat om gegevens te genereren ter beantwoording van de vraag
met het oog waarop het onderzoek in eerste instantie aan de arts is gevraagd,
als het doel dergelijke gegevens ook later voor zover nodig en mits niet verouderd
voor een zorgvuldige uitvoering van de arbo- en sv-wetgeving te kunnen gebruiken.
Hierbij dient overigens nog te worden opgemerkt, dat soms ook gegevens uit
een eerder onderzoek gebruikt zullen moeten worden, en wel om deze af te zetten
tegen gegevens uit nieuw onderzoek (vergelijkingsmaatstaf). Alleen zo zal
soms kunnen worden nagegaan of de ziekte progressief is, op het zelfde niveau
blijft of juist afneemt, hetgeen kan leiden tot wijziging in aanspraken of
in reïntegratiemogelijkheden. De gegevens uit het eerdere onderzoek geven
dan mogelijk niet meer de actuele gezondheidssituatie van de cliënt weer,
maar zijn gelet op het doel van het onderzoek (nog) niet verouderd.Op dit moment geldt voor de uitvoering in de arbo- en sv-sfeer de beleidsregel
dat medische dossiers gedurende tien jaar worden bewaard. Hiervoor is gekozen
juist met het oog op het adequaat kunnen uitvoeren van de claimbeoordeling
en de reïntegratie; na deze termijnen zal het doel van het onderzoek
meestal zijn bereikt (dit is bijvoorbeeld niet het geval als op dat moment
nog beroepszaken lopen waarbij het medisch oordeel betrokken is). Gesteld
kan derhalve worden, dat deze bewaartermijn van tien jaar een met het oog
op de uitvoeringspraktijk haalbare en verantwoorde uitwerking van artikel
7:464 lid 2 onder a vormt en dat daarmee voldoende aan dit artikel tegemoet
wordt gekomen. Overeenkomstige toepassing van de artikelen 7:454 juncto 7:464
lid 2 onder a levert daarom voor de arbo- en sv-sector geen problemen op.
Eerdere vernietiging is overigens wel mogelijk indien de cliënt hierom
vraagt en aannemelijk is dat vernietiging geen belangen van anderen schendt
(zie hierna ad art. 7:455).Artikel 7:455 bepaalt dat de hulpverlener de door hem bewaarde
bescheiden binnen drie maanden na een daartoe strekkend verzoek van de
patiënt vernietigt, tenzij het gaat om bescheiden waarvan redelijkerwijs
aannemelijk is dat de bewaring van aanmerkelijk belang is voor een ander
dan de patiënt, of voor zover het bepaalde bij of krachtens de wet zich
tegen vernietiging verzet. Het is evident dat de bedrijfs- en verzekeringsartsen
ook (medische) gegevens moeten kunnen bewaren en in de praktijk ook bewaren
indien dit de cliënt minder goed uitkomt. Zo zal de afwijzing van loondoorbetaling
of een arbeidsongeschiktheidsuitkering in rechte verdedigd moeten kunnen worden.
Aangezien onder «een ander» in artikel 7:455 ook rechtspersonen
zijn begrepen, zal overeenkomstige toepassing van dit artikel geen problemen
opleveren.In artikel 7:456 is als hoofdregel neergelegd dat de hulpverlener
aan de patiënt desgevraagd zo spoedig mogelijk inzage in en afschrift
van de in het medisch dossier opgenomen bescheiden verstrekt. De inhoud van
deze bepaling wordt nu al door bedrijfsen verzekeringsartsen in acht genomen,
zodat overeenkomstige toepassing in de arbo- en sv-sector niet op problemen
zal stuiten.Artikel 7:459 beoogt zeker te stellen, dat medische onderzoeken
en behandelingen alleen door derden worden bijgewoond indien de patiënt
hiermee heeft ingestemd. Indien dit artikel van overeenkomstige toepassing
wordt op de arbo-, sv-sector, leidt dit ertoe, dat voor aanwezigheid van derden
bij medische beoordelingen toestemming van de cliënt nodig is. Dit wordt
op dit moment al zo toegepast, zodat het artikel van overeenkomstige toepassing
kan worden.Artikel 7:463 bepaalt dat de aansprakelijkheid van de hulpverlener
niet kan worden beperkt of uitgesloten. Artsen werkzaam in dienst van of voor
arbo-diensten of uvi's zijn reeds strafrechtelijk, tuchtrechtelijk en civielrechtelijk
(onrechtmatige daad) aansprakelijk. Overeenkomstige toepassing van dit artikel
zal derhalve niet op problemen stuiten. Overigens laat dit onverlet, dat naast
de aansprakelijkheid van de bedrijfs- en verzekeringsartsen een aansprakelijkheid
van de arbo-dienst of de uvi kan bestaan (en in de praktijk ook bestaat, zie
bij de bespreking van artikel 7: 462 in categorie c hierna). Bovendien laat
de aansprakelijkheid van de arts onverlet, dat in de relatie tussen de arts
en de arbo-diensten respectievelijk uvi's, voor zover naast het bepaalde in
artikel 6:170 BW nog nodig, afgesproken kan worden, dat het uiteindelijk die
dienst of die uvi is, die eventueel uit die aansprakelijkheid voorvloeiende
schadevergoeding aan de cliënt betaalt.Artikel 7:465 bepaalt onder meer jegens wie de hulpverlener
zijn uit de WGBO voortvloeiende verplichtingen moet nakomen, indien de patiënt
jonger is dan twaalf jaar of ouder is dan twaalf jaar en niet in staat kan
worden geacht tot een redelijke waardering van zijn belangen ter zake. Overeenkomstige
toepassing van dit artikel zal binnen de arbo- en sv-sector niet tot problemen
leiden. Ad b. WBGO-artikelen die bij overeenkomstige toepassing
op de relatie arts–cliënt in arbo- en sv-verband problemen opleverenIn artikel 7:457 lid 1 staat, kort gezegd, dat de hulpverlener
toestemming van de patiënt behoeft voor verstrekking van inlichtingen
over de patiënt aan derden dan wel voor het verlenen van inzage in of
afschrift van het medisch dossier. Het toestemmingsvereiste geldt echter
niet indien het «bij of krachtens de wet bepaalde daartoe verplicht». De eerste vraag waartoe dit artikellid aanleiding geeft, is hoe breed
 het begrip «inlichtingen over de patiënt» moet worden geïnterpreteerd.
Zijn de uitspraken «De heer De Boer is ziek», «mevrouw
Van Dongen is arbeidsgehandicapt» of «De heer Meijer mag hoogstens
tien keer per dag vijf kilo tillen» al uitspraken die
bij overeenkomstige toepassing van dit artikel slechts met toestemming van
de cliënt aan derden mogen worden gedaan, dan kan het artikel alleen
daarom al niet van overeenkomstige toepassing worden op de arbo- of sv-sfeer.
Dergelijke uitspraken moeten immers, wil de regelgeving op arbo- en sv-terrein
naar behoren kunnen worden uitgevoerd, veelvuldig en zonder voorafgaande
toestemming van de cliënt gedaan kunnen worden.De reikwijdte van eerdergenoemd begrip valt niet uit de parlementaire
stukken van de WGBO (kamerstukken II en I, 1989/90, 21 561, nrs. 1–3
e.v.) af te leiden. Uit een artikel van J.K.M. Gevers (De bedrijfsarts en
de uitwisseling van medische gegevens bij ziekteverzuim. SMA 1996, jrg. 51,
nr. 11/12, p. 683 t/m 695) en een KNMG-code die hij in dat artikel aanhaalt
blijkt, dat in ieder geval voor wat betreft het verstrekken van gegevens door
bedrijfsartsen, de toestemmingsplicht slechts ziet op «harde»
medische gegevens (diagnose, behandelingsgegevens) en in ieder geval niet
ziet op mededelingen als bovengenoemde. Ook het belastbaarheidsprofiel –
dat wil zeggen een document waarin de arts aangeeft welke werkzaamheden een
cliënt, gezien zijn medische beperkingen, nog kan verrichten zonder dat
hij de precieze aard van die beperkingen noemt – mag volgens deze interpretatie
derhalve zonder toestemming aan derden worden verstrekt. Zo ook – naar
aanleiding van de vraag welke gegevens een arts in het kader van de uitvoering
van de WVG aan gemeenten mag doorgeven – de Registratiekamer in haar
notitie «Medisch advies & privacy» van 14 februari 1996 (p.
9). Ook op andere terreinen is deze interpretatie van het in artikel 7:457
gebezigde begrip «inlichtingen over de patiënt» de praktijk.Er van uitgaande, dat artikel 7:457 alleen het verstrekken van «harde»
medische gegevens beoogt, zal overeenkomstige toepassing van dat artikel op
de arbo-sector geen probleem opleveren, aangezien dergelijke harde medische
gegevens ook nu al niet dan met toestemming van de werknemer door de bedrijfsarts
aan derden worden meegedeeld. Gewezen kan bijvoorbeeld worden op de situatie
waarin de bedrijfsarts het gewenst vindt informatie in te winnen bij de behandelend
arts. Daarbij zal hij eerst zijn eigen bevindingen aan de behandelend arts
mededelen (en dus medische gegevens verstrekken), en vervolgens zijn vragen
stellen. Ook is het mogelijk dat de bedrijfsarts desgevraagd medische gegevens
aan een behandelend arts verstrekt. In eerdergenoemde Code samenwerking bij
arbeidsverzuim van de KNMG wordt geregeld dat het stellen en beantwoorden
van vragen slechts geschiedt na geïnformeerde toestemming van de cliënt.
Ook bevat de Code nog andere voorschriften, zoals de opdracht aan de artsen
om gerichte vragen te stellen en in principe ook niet meer dan de gevraagde
informatie, die beperkt dient te zijn tot feitelijke gegevens en bevindingen
over de gezondheid van de cliënt/werknemer, te geven. Is aanvullend overleg
tussen de artsen – waarbij het om meer kan gaan dan alleen feitelijke
gegevens – nodig, dan dient de cliënt/werknemer hiertoe eerst een
aanvullende toestemming te geven. Indien de patiënt/werknemer scherper
controle wil houden op de gegevensuitwisseling, kan hij de toestemming voor
mondelinge communicatie onthouden.Bedoelde code, die voor het gegevensverkeer tussen bedrijfs- en behandelend
artsen een nadere invulling van het begrip «toestemming» geeft,
is een uiterst verantwoorde vormgeving van de privacy van de cliënt/werknemer
via zelfregulering. Echter, dat een toestemming volgens de regels van die
code verkregen is, impliceert nog niet, dat die toestemming in vrijheid is
gegeven. Artikel 7:457 gaat wèl van zo'n in vrijheid gegeven toestemming
uit. Het is de vraag of de toestemming die cliënten aan bedrijfsartsen
geven om medische gegevens aan derden te verstrekken, wel altijd kan worden
beschouwd als zo'n vrije toestemming in de zin van artikel 7:457. Om discussie
en daaruit mogelijk voorvloeiende onduidelijkheid hierover te
 vermijden, is in de voorliggende algemene maatregel van bestuur de overeenkomstige
toepassing van dat artikel op de arbo-sector nog tijdelijk verder uitgesteld.In de sv-sector ligt het probleem anders. De verzekeringsarts van de uvi
stelt na iedere beoordeling een verzekeringsgeneeskundige rapportage en –
indien aan de orde – een belastbaarheidsprofiel op. De rapportage bevat
onder meer de diagnose, gesteld in medische termen. De rapportage (en het
profiel) worden niet alleen aan de cliënt uitgereikt of gezonden, maar
moeten ook zonder diens aparte toestemming gebruikt kunnen worden door collega's
van de verzekeringsarts binnen de uvi (zo stellen de arbeidsdeskundige en
de juridisch medewerker op basis van deze stukken vast of er recht is op een
uitkering en zo ja, hoe hoog deze is, bereidt een bezwaarverzekeringsarts
op basis van deze stukken bezwaar- en beroepsprocedures voor en heeft de stafverzekeringarts
deze stukken nodig voor advisering aan en begeleiding van de verzekeringsarts)
en daarbuiten (bijvoorbeeld rechters, arts-gemachtigden die de werkgever heeft
ingeschakeld, deskundigen aan wie de verzekeringsarts een nader onderzoek
opdraagt, arbeidsbemiddelaars, en de Regionaal Directeur voor de Arbeidsvoorziening).Uiteraard is het niet zo, dat eerdergenoemde gegevens zonder toestemming
van de cliënt aan iedere derde binnen en buiten de uvi mogen worden verstrekt.
Juridisch is e.e.a. zo vormgegeven, dat in artikel 98 OSV 1997 is bepaald
dat verzekeringsartsen een geheimhoudingsplicht hebben, behoudens voor zover
enig wettelijk voorschrift hen tot mededeling verplicht, uit hun taak de noodzaak
tot mededeling voortvloeit dan wel bij of krachtens de OSV 1997 gestelde regels
hun mededeling is toegestaan. De bij en krachtens de OSV 1997 gestelde regels –
zie voor de krachtens de OSV 1997 gestelde regels met name het Besluit gegevensverstrekking
sociale verzekeringen 1997 (BGSV 1997) – bepalen vervolgens limitatief
aan welke instellingen of personen buiten het eigen sv-orgaan gegevens mogen
worden verstrekt. Probleem is echter, dat daarbij nergens onderscheid is gemaakt
tussen medische gegevens en andere sv-gegevens. In het algemeen is de gegevensverstrekking
slechts beperkt tot (geparafaseerd): «die gegevens die noodzakelijk
zijn voor de uitvoering van taken van – telkens met name genoemde –
derde-organen of -personen». Hoewel het uitdrukkelijk de bedoeling is
dat aan sommige van deze derde-organen c.q. -personen ook de verzekeringsgeneeskundige
rapportage of nadere medische toelichtingen worden verstrekt, is dit dus –
een enkele uitzondering daargelaten – niet met zoveel woorden bij of
krachtens de wet geregeld. Wel is een en ander overigens gedetailleerd ingevuld
in de BMG, maar de BMG is niet te zien als een regeling krachtens de wet.
Zou per 1 mei 2000 artikel 7:457 op de sv-sector van overeenkomstige
toepassing worden, dan ontstaat daarmee het risico dat dit artikel wordt beschouwd
als een lex specialis t.o.v. de meer algemeen en globaal geformuleerde gegevensverstrekkingsbepalingen
die bij en krachtens de OSV 1997 zijn geregeld, met als gevolg dat verstrekking
van medische gegevens aan bij of krachtens de OSV 1997 genoemde instanties
of personen alsnog alleen na vrije toestemming mogelijk zou zijn. Hiermee
zou binnen de sv-sector en de sectoren waaraan bij of krachtens de OSV 1997
zonder toestemming medische gegevens mogen worden verstrekt, een onwerkbare
situatie ontstaan. Een gelijksoortig probleem doet zich overigens voor ten
aanzien van de gegevensverstrekking aan collega's binnen het sv-orgaan ten
behoeve waarvan de verzekeringsarts werkt. De regelgeving op dit punt beperkt
zich tot hetgeen in artikel 98 OSV 1997 is neergelegd, d.w.z. dat de verzekeringsarts
gegevens mag verstrekken voor zover uit zijn taak de noodzaak tot mededeling
voortvloeit. Overeenkomstige toepassing van art. 7:457 zou ook hier tot het
risico kunnen leiden dat deze bepaling wat betreft de interne verstrekking
van medische gegevens voorgaat op de algemenere regel van artikel
98 OSV 1997, zodat telkens toestemming gevraagd zou moeten worden. Ook dat
zou een ongewenste situatie zijn.De conclusie uit het voorgaande is derhalve, dat mede ter wille van de
duidelijkheid en rechtszekerheid artikel 7:457 vooralsnog niet van overeenkomstige
toepassing kan worden op de arbo-en sv-sector.In paragraaf 3.3 zal worden uiteengezet tot welk moment de overeenkomstige
toepassing van artikel 7:457 moet worden uitgesteld.Artikel 7: 464 lid 2 onder b regelt dat degene op wie het
onderzoek betrekking heeft gehad in de gelegenheid wordt gesteld mee te delen
of hij de uitslag en de gevolgtrekking van het onderzoek wenst te vernemen
en zo ja, of hij daarvan als eerste kennis wenst te nemen teneinde te kunnen
beslissen of daarvan mededeling aan anderen wordt gedaan. Dit laatste –
de mogelijkheid om mededeling aan derden tegen te houden – wordt ook
wel het blokkeringsrecht genoemd. Indien het blokkeringsrecht van overeenkomstige
toepassing zou worden op de arbo-sector, zou dit tot problemen leiden. Immers,
dit zou een werknemer de mogelijkheid geven te verhinderen dat een oordeel
van de bedrijfsarts, dus ook een oordeel inhoudende dat de werknemer geheel
of gedeeltelijk in staat is het werk te hervatten, bij zijn werkgever bekend
wordt. Gevolg daarvan zou zijn dat een werkgever het loon zou moeten doorbetalen
terwijl de betrokkene niet of minder ziek is. Dit zou natuurlijk zeer ongewenst
zijn. Op zich zou dit voorkomen kunnen worden indien de bedrijfsarts na blokkering
wel iets aan de werkgever zou doorgeven, namelijk dat geblokkeerd is. Denkbaar zou dan zijn, dat de werkgever – tenzij
er redelijke gronden voor de blokkade zijn – vervolgens de doorbetaling
van het loon opschort, omdat de werknemer zich niet houdt aan redelijke controlevoorschriften
(artikel 7:629 lid 5). Echter, er is bij het opstellen van de arbeidsomstandighedenwetgeving
bewust voor gekozen bedrijfsartsen geen controletaak te geven. Gevolg is,
dat er niet op kan worden vertrouwd dat deze artsen eerdergenoemde mededeling, dat geblokkeerd is, aan de werkgevers zouden doen. Eindconclusie is
derhalve, dat het blokkeringsrecht niet van overeenkomstige toepassing kan
worden op de arbo-sector.Ook voor de sv-sector zou overeenkomstige toepassing van het blokkeringsrecht
tot grote problemen leiden. Deze problemen zijn divers van aard. Het eerste
probleem betreft het blokkeringsrecht in geval van herbeoordelingen. Iemand
die recht heeft op een arbeidsongeschiktheidsuitkering dient periodiek te
worden herbeoordeeld. Het is immers mogelijk dat er geheel of gedeeltelijk
herstel is ingetreden, hetgeen gevolgen heeft voor de mate van arbeidsongeschiktheid
(kan hierdoor lager worden) en daarmee voor de (hoogte van de) uitkering (kan
lager worden of worden stopgezet), oftewel voor de vaststelling van zijn aanspraken
in de zin van artikel 7:446 lid 5. Indien nu de uitkeringsgerechtigde het
recht zou krijgen doorgifte van een uitslag of gevolgtrekking van een medische
herbeoordeling tegen te houden, zou hij daarvan – met het oog op behoud
van een ongewijzigde arbeidsongeschitkheidsuitkering – gebruik kunnen
maken indien deze uitslag in zou houden dat hij geheel of gedeeltelijk hersteld
is. Uiteraard zou ook dit zeer ongewenst zijn, omdat dan ten onrechte een
uitkering of een te hoge uitkering zou moeten worden doorbetaald.Het blokkeringsrecht staat er niet aan in de weg dat de verzekeringsarts
in gevallen als deze aan zijn collega's binnen de uvi doorgeeft dat gebruik is gemaakt van het blokkeringsrecht (en verder niets). Men
zou zich kunnen afvragen, of de uvi dan niet vervolgens louter op grond van
de mededeling dat geblokkeerd is, een maatregel ten aanzien van de uitkering
(blijvend of tijdelijk gehele of gedeeltelijke weigering daarvan) zou kunnen
treffen. Dit is echter niet het geval. In de arbeidsongeschiktheidswetten
zijn de gevallen waarin zo'n maatregel kan worden opgelegd nauwkeurig omschreven,
en het blokkeren van doorgifte van de uitslag of gevolgtrekking van een (her)onderzoek
 is daarbij niet opgenomen. Gezien het karakter van dergelijke bepalingen,
is het niet mogelijk de artikelen die bij overschrijding een maatregel op
kunnen leveren naar de strekking te interpreteren. Derhalve zal het niet
mogelijk zijn een maatregel te treffen ten aanzien van de uitkering van degene
die van zijn blokkeringsrecht gebruikt maakt. Een soortgelijk probleem speelt
overigens bij degene die doorgifte van de uitslag of gevolgtrekking van een
in het kader van zijn reïntegratie verricht onderzoek blokkeert. Het
tweede probleem – dat zowel bij primaire beoordelingen als bij vervolgbeoordelingen
speelt – is dat verwacht kan worden dat vele cliënten, gesteld
voor de keuze na afloop van de medische beoordeling als eerste de uitslag
of gevolgtrekking ervan te krijgen en vervolgens te kunnen besluiten of deze
wel of niet wordt doorgegeven aan anderen, inderdaad hiervoor zouden kiezen.
Op zich is dit begrijpelijk: het gaat om zaken die de cliënt direct raken.
Echter, dergelijke gesprekken kosten tijd, en bovendien zou de cliënt
na zo'n gesprek enige tijd moeten worden gegund om te besluiten of de gegevens
mogen worden doorgegeven of niet. Dit betekent dat het langer zal duren voordat
de uiteindelijke beschikking kan worden afgegeven. Dit terwijl de beslistermijnen
voor (her)beoordelingen op dit moment al met moeite worden gehaald en terwijl
er bovendien een sterke druk vanuit de Tweede Kamer bestaat om desondanks
de beslistermijnen nog verder te verkorten. (Zie de weergave van de plenaire
Tweede Kamerbehandeling van het wetsvoorstel Veegwet SZW 1999 (kamerstukken
II 1999/2000, 26 722) in handelingen II 16 november 1999, blz. 22–1644
tot en met 22–1646. Ten slotte zou het blokkeringsrecht leiden tot extra
werkzaamheden van de verzekeringsartsen en daarmee tot extra uitvoeringskosten.
Gezien het voorgaande wordt in de voorliggende amvb de overeenkomstige toepassing
van artikel 7:464, tweede lid, onderdeel b, ook voor de sv-sector verder uitgesteld. Ad c. WGBO-artikelen die naar hun aard niet van overeenkomstige
toepassing kunnen zijn op de relatie arts–cliënt in arbo- en sv-verbandHet gaat hier allereerst om artikel 7:458. Dit artikel
zou bij overeenkomstige toepassing problemen opleveren, indien die overeenkomstige
toepassing met zich zou brengen, dat het gestelde in dat artikel ook geldt
voor statistiek of wetenschappelijk onderzoek op het terrein van de sociale
economie. De reden hiervoor is, dat de uvi's op dit moment niet-geanonimiseerde
gegevens aan het Lisv aanleveren, die vervolgens overigens wel door het Lisv
tot geanonimiseerde statistieken op sociaal-economisch terrein worden verwerkt.
Ook voldoen de uvi's bij hun aanlevering aan het Lisv niet aan het in het
derde lid van artikel 7:458 geregelde vereiste van een aantekening in het
dossier. Gezien de bulk-processen waar het hier om gaat, is dit begrijpelijk.
De overeenkomstige toepassing van artikel 7:458 betekent echter niet, dat
voor «statistiek of wetenschappelijk onderzoek op het terrein van de
volksgezondheid» ook moet worden gelezen: «statistiek of wetenschappelijk
onderzoek op het terrein van de sociale economie».Overeenkomstige toepassing van dit artikel zal er toe leiden dat de uvi's
 moeten voldoen aan de in artikel 7:458 gestelde voorwaarden voor zover de
 statistiek of het wetenschappelijk onderzoek betrekking heeft op de volksgezondheid.
Er is geen reden hier voor verzekeringsartsen een van de voor behandelend
artsen uit hoofde van de WGBO geldende afwijkende regeling te treffen. Voor
sociaal-economische statistiek en sociaal-economisch onderzoek geldt dat
de aanlevering van gegevens door uvi's aan het Lisv beheerst wordt door de
bepalingen gesteld bij en krachtens de OSV 1997 – zie met name artikel
2 BGSV 1997 – en derhalve zonder toestemming vooraf mogelijk is (meer
hierover bij b, ad artikel 7:457). Overeenkomstige toepassing
van artikel 7:458 leidt derhalve niet tot problemen bij de uitvoering van
de sociale verzekeringen. Ook voor de arbosector levert overeenkomstige toepassing
van artikel 7:458 geen problemen op.Ten tweede gaat het om de artikelen 7:460, 7:461 en 7:468,
alsmede de artikelen waarnaar die artikelen verwijzen (7:404 t/m 7:406). Al
deze artikelen zijn zodanig toegeschreven op het bestaan van een overeenkomst,
tussen arts en patiënt, dat zij alleen daarom al niet overeenkomstig
kunnen worden toegepast op de relatie arts–cliënt in de arbo- of
sv-sectoren.Ten derde is artikel 7:462, dat de mede-aansprakelijkheid
van een ziekenhuis regelt indien dat ziekenhuis geen partij is bij de behandelingsovereenkomst,
maar de schadeveroorzakende verrichtingen wel in het ziekenhuis plaatsvonden,
minder geëigend om overeenkomstig te worden toegepast. De relatie tussen
een hulpverlener (met name: een specialist) en een ziekenhuis is immers niet
vergelijkbaar met de relatie tussen een bedrijfsrespectievelijk verzekeringsarts
met de arbo-dienst respectievelijk de uvi (of die artsen nu bij de arbodienst
of de uvi in dienst zijn dan wel door hen worden «ingehuurd»).
Dit neemt niet weg dat uitvoeringinstellingen al aansprakelijk zijn indien
voor hen werkzame verzekeringsartsen schade veroorzaken. Zie ook ad art. 7:463
in categorie a hierboven.Ten vierde zal artikel 7:466 lid 1 niet overeenkomstig
worden toegepast, aangezien de daar genoemde situatie, te weten het noodzakelijk
zijn van een spoedingreep, in arbo- en sv-sector nooit aan de orde zal zijn.
Iets dergelijks geldt hoogstwaarschijnlijk ook voor artikel 7:467.
Mocht het overigens toch ooit wenselijk zijn om bij een beoordeling gebruikte,
van het lichaam afgescheiden stoffen en delen te gebruiken voor medisch statistisch
of ander wetenschappelijk onderzoek, dan is er geen bezwaar tegen overeenkomstige
toepassing van de in dit artikel neergelegde norm, te weten dat dit alleen
mag indien de keurling geen bezwaar heeft gemaakt tegen zulk onderzoek en
het onderzoek met de vereiste zorgvuldigheid wordt verricht. Overige SZW-sectorenIn het voorgaande is per WGBO-artikel geïnventariseerd welke gevolgen
overeenkomstige toepassing zou hebben voor bedrijfsartsen en de arbo-diensten
waarvoor zij werkzaam zijn en verzekeringsartsen en de uvi's waarvoor zijn
werken. Het resultaat hiervan was, dat slechts de artikelen 7:457 en 7:464,
tweede lid, onderdeel b, voor die sectoren moeten worden uitgezonderd. De
getrokken conclusies gelden echter mutatis mutandis voor artsen werkzaam ten
behoeve van de SVb, ten behoeve van pensioenfondsen of andere instellingen
die collectief overeengekomen bovenwettelijke arbeidsongeschiktheidsregelingen
uitvoeren of ten behoeve van de uitvoering in het kader van de sociale voorzieningen. 3.3. Ten slotteDe conclusie uit het voorgaande is, dat de overeenkomstige toepassing
van de artikelen 7:457 en 7:464, tweede lid, onderdeel b, wat betreft handelingen
op het gebied van de geneeskunst die worden verricht in verband met de uitvoering
van wettelijke voorschriften op het terrein van de arbeidsomstandigheden,
de sociale zekerheid, de sociale voorzieningen alsmede van pensioenregelingen
en collectieve arbeidsovereenkomsten, verder moet worden uitgesteld. Dit gebeurt
in onderdeel b van het enig artikel van de voorliggende algemene maatregel
van bestuur. Zoals in paragraaf 1 van deze toelichting reeds is aangegeven, hangt
het wetsvoorstel WBP wat betreft de omgang met medische gegevens nauw samen
met de WGBO. Het wetsvoorstel WBP bevat regels omtrent de «verwerking»
van persoonsgegevens. Onder «verwerking» valt onder meer het verstrekken
van deze gegevens aan derden (zie de definitie van «verwerken»
in artikel 1, onderdeel b, WBP). Wat betreft de verwerking van medische gegevens
bevat de WBP een aantal specifieke regels. Allereerst is in artikel 16 WBP
een algemeen verbod om persoonsgegevens betreffende iemands gezondheid te
verwerken opgenomen. Daarbij moet overigens worden bedacht, dat het begrip
«gegevens omtrent iemands gezondheid» in de WBP een veel ruimere
strekking heeft dan het begrip «inlichtingen over de patiënt»
in de WGBO: krachtens de WBP is de loutere mededeling dat iemand ziek is of
bijvoorbeeld een WAO-uitkering heeft, al een gegeven betreffende iemands gezondheid.
In artikel 21, eerste lid, WBP wordt op het verwerkingsverbod van artikel
16 WBP vervolgens een uitzondering gemaakt voor aldaar opgesomde personen
of instellingen, voorzover die verwerking noodzakelijk is voor een goede uitoefening
van (onderdelen van) hun taken of verantwoordelijkheden. (Ook artikel 23 WBP
kent overigens uitzonderingen op artikel 16 WBP; hiervan wordt in het hiernavolgende
geabstraheerd). Op grond van onderdeel e van het eerste lid van artikel 21
WBP, zullen onder meer arbo-diensten, uvi's, de SVb, gemeenten, pensioenfondsen
en instellingen die collectieve arbeidsovereenkomsten uitvoeren, persoonsgegevens
betreffende iemands gezondheid mogen verwerken. Daarnaast zullen op grond
van onderdeel b (particuliere) verzekeraars dergelijke gegevens mogen verwerken.
Het vijfde lid van artikel 21 WBP schept de mogelijkheid bij algemene maatregel
van bestuur nadere regels te stellen omtrent de toepassing van artikel 21,
eerste lid, onderdelen b en e, WBP. Van deze mogelijkheid zal gebruik worden
gemaakt. De ruimte die artikel 21, eerste lid, onderdelen b en e, WBP de daar
genoemde personen en instanties geeft om gezondheidsgegevens te verwerken
en derhalve ook over en weer te verstrekken, is gezien het huidige beleid
namelijk te groot. In eerdergenoemde algemene maatregel van bestuur zal deze
ruimte dan ook worden ingeperkt. Daarbij zal de huidige situatie, zoals geregeld
bij en krachtens diverse wetten en beleidsdocumenten (waaronder de in het
voorgaande genoemde documenten van het Lisv en de KNMG), het uitgangspunt
vormen.Op zich zou het mogelijk zijn het verdere uitstel van de overeenkomstige
toepassing van artikel 7:457 zoals dat in onderdeel b van het enige artikel
van de onderhavige amvb wordt geregeld, te laten vervallen op het moment dat
de algemene maatregel van bestuur op grond van artikel 21, vijfde lid, WPB,
in werking treedt. Laatstgenoemde amvb kan immers gezien worden als een lex
specialis als bedoeld in de derde volzin van het eerste lid van artikel 7:457,
zodat er geen onduidelijkheid meer zou bestaan over de vraag wat voor zou
gaan: artikel 7:457 of de regels in laatstgenoemde amvb. Echter, er zou dan
nog wel onduidelijkheid kunnen bestaan over de verhouding tussen de regels
in deze amvb en de regels die in de (formele) wetgeving van SZW – denk
bijvoorbeeld aan eerdergenoemde OSV 1997 – zijn opgenomen over het verstrekken
van gegevens aan derden. Dit zou vervolgens wederom tot onduidelijkheid leiden
over de verhouding van het alsdan van overeenkomstige toepassing geworden
artikel 7:457 en de regels in de SZW-wetgeving.Om dergelijke onduidelijkheden te voorkomen, wordt beoogd het uitstel
van de overeenkomstige toepassing van artikel 7:457 te laten vervallen op
het moment dat via een wetswijziging in formele zin de SZW-wetgeving zo zal
zijn gewijzigd, dat deze bij die op artikel 21 WBP te treffen algemene maatregel
van bestuur aansluit. Aangezien dergelijke wetgeving in formele zin –
net als de algemene maatregel van bestuur op grond van artikel 21 WBP –
nog moet worden opgesteld, kan wat betreft het noemen van het tijdstip waarop
het verdere uitstel van artikel 7:457 komt te vervallen, niet
worden aangesloten bij de inwerkingtredingsdatum van zo'n voorstel. Daarom
wordt in onderdeel b van het enig artikel van onderhavige algemene maatregel
van bestuur voorgesteld de overeenkomstige toepassing van artikel 7:457 voor
eerdergenoemde sectoren nog eens met vijf jaar (dus tot 1 mei 2005) uit
te stellen. Dat doet er uiteraard niet aan af dat ernaar gestreefd wordt bovengenoemde
regelgeving eerder tot stand te brengen en daarmee dus eerder helderheid te
creëren over de vraag wanneer eerdergenoemde personen en instellingen
onder welke voorwaarden gegevens omtrent de gezondheid mogen verstrekken.Ook het verdere uitstel van het blokkeringsrecht op eerdergenoemde sectoren
zal gelden tot 1 mei 2005. Voor die datum zal door middel van wetgeving in
formele zin (aanpassing van het betreffende artikel van de WGBO en zonodig
ook van de SZW-wetgeving) de structurele reikwijdte van het blokkeringsrecht
worden geregeld. 4. Bestaande arbeidsverhoudingen en burgerrechtelijke
verzekeringen in relatie tot medische keuringenArtikel V, tweede lid, onder c, van de WGBO brengt met zich dat de WGBO
met ingang van 1 april 1995 van overeenkomstige toepassing is op handelingen
omschreven in artikel 7:446 lid 5 BW, die worden verricht in verband met een
beoogde arbeidsverhouding, een beoogde burgerrechtelijke verzekering of de
toelating tot een opleiding. Zoals ook uit de toelichtende parlementaire stukken
bij de WGBO blijkt (kamerstukken II 1991/92, 21 561, nr. 11, blz. 13
en 14, en nr. 15, blz. 14) is er indertijd bewust voor gekozen de WGBO nog
niet overeenkomstig van toepassing te laten zijn in ieder geval op lopende
arbeidsverhoudingen en lopende burgerrechtelijke verzekeringen. De reden daarvoor
was, dat met name het in artikel 7:464 lid 2 onder b neergelegde blokkeringsrecht
in geval van keuringen gedurende de arbeidsverhouding of de burgerrechtelijke
verzekering tot problemen zou kunnen leiden. Wat betreft de arbeidsverhouding
zou zo'n recht er namelijk toe kunnen leiden dat degene die volgens de keuringsarts
geheel of gedeeltelijk zou moeten stoppen met werken, onder gebruikmaking
van zijn recht om de resultaten van het onderzoek niet aan zijn werkgever
of opdrachtgever door te geven, toch onverminderd zou kunnen blijven doorwerken.
Daarmee zou hij een gevaar voor zichzelf of voor derden kunnen opleveren.
Wat betreft de burgerrechtelijke verzekering geldt, dat een blokkeringsrecht
gedurende de looptijd van zo'n verzekering ertoe zou kunnen leiden dat de
verzekeraar niet in staat zou zijn het uitkeringspercentage aan te laten sluiten
op de werkelijke mate van arbeidsongeschiktheid.Een nadere bestudering van de gevolgen van het alsnog van overeenkomstige
toepassing worden van de WGBO op lopende arbeidsverhoudingen en burgerrechtelijke
verzekeringen, heeft tot de conclusie geleid dat het blokkeringsrecht om eerdergenoemde
redenen ook in den vervolge niet van toepassing dient te zijn op deze gevallen.
Voor de arbeidsverhoudingen kan hier nog als extra reden aan worden toegevoegd
dat aangenomen kan worden dat degene die werk heeft aanvaard waarvoor periodieke
medische keuring een voorwaarde vormt (denk bijvoorbeeld aan het aanvaarden
van werk als stuurman op een schip, hetgeen een periodieke beoordeling van
gehoor en gezichtsvermogen met zich brengt) bij die aanvaarding er ook impliciet
mee akkoord is gegaan dat de uitslag en de gevolgtrekking van deze keuringen
aan zijn werk- of opdrachtgever worden doorgegeven. Wat betreft de burgerrechtelijke
verzekeringen wordt nog gewezen op artikel 7.17.1.14 van het bij koninklijke
boodschap van 16 mei 1986 ingediende voorstel van Wet tot vaststelling
van titel 7.17 (verzekering) en titel 7.18 (lijfrente) van het nieuwe Burgerlijk
Wetboek (kamerstukken II, 1985/86, 19 529 nrs. 1–3). Krachtens
het tweede lid van dat artikel zijn de verzekeringnemer en de uitkeringsgerechtigde
verplicht binnen redelijke termijn de verzekeraar alle inlichtingen en bescheiden
te verschaffen die voor deze van belang zijn om zijn uitkeringsplicht te beoordelen.
Het van toepassing worden van een blokkeringsrecht op lopende burgerrechtelijke
verzekeringen zou haaks staan op de strekking van deze bepaling. Een zelfde
bezwaar bestaat, indien iemand die tot een opleiding is toegelaten, en gedurende
die opleiding in verband daarmee een medische keuring moet ondergaan welke
voor een verder mogen vervolgen van de opleiding van belang is, de uitslag
en de gevolgtrekking daarvan zonder enige consequentie voor zich zou kunnen
houden.Gelet op het voorgaande wordt in onderdeel c van het enig artikel van
de onderhavige algemene maatregel van bestuur voorgesteld de overeenkomstige
toepassing van artikel 7:464, tweede lid, onder b, BW op tot stand gekomen
arbeidsverhoudingen en burgerrechtelijke verzekeringen alsmede op opleidingen
waartoe een persoon reeds is toegelaten, met een termijn van vijf jaar uit
te stellen. Het voornemen bestaat gedurende deze termijn de WGBO zo te wijzigen,
dat het blokkeringsrecht straks uitsluitend zal zien op handelingen omschreven
in artikel 446 lid 5 die worden verricht in verband met een beoogde arbeidsverhouding,
een beoogde burgerrechtelijke verzekering dan wel de toelating tot een opleiding. De Minister van Justitie,A. H. Korthals De Minister van Volksgezondheid, Welzijn en Sport,E. Borst-EilersXHistnootHet advies van de Raad van State is openbaar gemaakt door terinzagelegging
bij het Ministerie van Justitie.Tevens zal het advies met de daarbij ter inzage gelegde stukken worden
 opgenomen in het bijvoegsel bij de Staatscourant van 11 april 2000,
 nr. 72. 
 
 Naar boven

 

Permanente linkKopieer de link naar uw clipboard 

https://zoek.officielebekendmakingen.nl/stb-2000-121.html

Sluit modaal

 

Disclaimer
De hier aangeboden pdf-bestanden van het Staatsblad, Staatscourant, Tractatenblad, provinciaal blad, gemeenteblad, waterschapsblad en blad gemeenschappelijke regeling vormen de formele bekendmakingen in de zin van de Bekendmakingswet en de Rijkswet goedkeuring en bekendmaking verdragen voor zover ze na 1 juli 2009 zijn uitgegeven. Voor pdf-publicaties van vóór deze datum geldt dat alleen de in papieren vorm uitgegeven bladen formele status hebben; de hier aangeboden elektronische versies daarvan worden bij wijze van service aangeboden.

 

Over deze website
Contact
English
Help
Zoeken

Informatie hergebruiken
Privacy en cookies
Toegankelijkheid
Sitemap
Kwetsbaarheid melden

Open data
Linked Data Overheid
PUC Open Data

MijnOverheid.nl
Rijksoverheid.nl
Ondernemersplein.nl
Werkenbijdeoverheid.nl