Ontwerpbesluiten Unie-Verdrag; Verslag algemeen overleg over de geannoteerde agenda van de EU-raad van Justitie en Binnenlandse Zaken van 28 en 29 november 1996 (23490, nr. 57)
Staten-Generaal — Kamerstuk 
Datum: 2014-07-11 00:00:00.000000
Rechtsgebied: Wetgeving


(function (window, document, dataLayerName, id) {
 window[dataLayerName] = window[dataLayerName] || [], window[dataLayerName].push({ start: (new Date).getTime(), event: "stg.start" }); var scripts = document.getElementsByTagName('script')[0], tags = document.createElement('script');
 function stgCreateCookie(a, b, c) { var d = ""; if (c) { var e = new Date; e.setTime(e.getTime() + 24 * c * 60 * 60 * 1e3), d = "; expires=" + e.toUTCString() } document.cookie = a + "=" + b + d + "; path=/; Secure" }
 var isStgDebug = (window.location.href.match("stg_debug") || document.cookie.match("stg_debug")) && !window.location.href.match("stg_disable_debug"); stgCreateCookie("stg_debug", isStgDebug ? 1 : "", isStgDebug ? 14 : -1);
 var qP = []; dataLayerName !== "dataLayer" && qP.push("data_layer_name=" + dataLayerName), qP.push("use_secure_cookies"), isStgDebug && qP.push("stg_debug"); var qPString = qP.length > 0 ? ("?" + qP.join("&")) : "";
 tags.async = !0, tags.src = "https://koop.piwik.pro/containers/" + id + ".js" + qPString, scripts.parentNode.insertBefore(tags, scripts);
 !function (a, n, i) { a[n] = a[n] || {}; for (var c = 0; c < i.length; c++)!function (i) { a[n][i] = a[n][i] || {}, a[n][i].api = a[n][i].api || function () { var a = [].slice.call(arguments, 0); "string" == typeof a[0] && window[dataLayerName].push({ event: n + "." + i + ":" + a[0], parameters: [].slice.call(arguments, 1) }) } }(i[c]) }(window, "ppms", ["tm", "cm"]);
 })(window, document, 'dataLayer', 'f8b9eee5-8d9c-4ea1-abd5-83e174f29813');
 
 
 
Direct naar content
Navigatie
Contextinformatie
Publicatie
Acties
Inhoudsopgave
Gerelateerde informatie

Menu

U bent nu hier: 
Publicaties
Officiële publicaties

Inloggen

Primaire navigatie

Andere sites binnen Overheid.nl
Home
Uitgebreid zoeken
Mijn abonnementen
Help

Andere sites binnen Overheid.nl

Berichten over uw Buurt
Zoals vergunningen, bouwplannen en lokale regelgeving.

Rondom uw woonadres
Rondom een zelfgekozen adres

Dienstverlening
Zoals belastingen, uitkeringen en subsidies.

Naar dienstverlening

Beleid & regelgeving
Officiële publicaties van de overheid.

Naar beleid & regelgeving

Contactgegevens overheden
Adressen en contactpersonen van overheidsorganisaties.

Naar overheidsorganisaties

 
 
 
U bent hier:

Home

Kamerstuk 23490, nr. 60

 
 
 

Kamerstuk

Datum publicatie
Organisatie
Vergaderjaar
Dossier- en ondernummer
Datum vergadering

05-12-1996

Tweede Kamer der Staten-Generaal

1996-1997

23490 nr. 60

26-11-1996

 

 

 
 
 Toon meer van: Inhoudsopgave
 
 

 
 AanhefLichaamPunt van ordeVragen en opmerkingen uit de commissiesAntwoord van de bewindsliedenOndertekening
 

 
 
 Toon meer van: Extra informatie
 
 

 
 

Informatie over publicatie

 

 

 
 Toon meer van: Gerelateerd
 
 

 
 Publicaties in kamerdossier

Kamerdossier 23490Toon alle publicaties in het hoofddossier

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Publicaties referendum

 

 

 

 

 

Authentieke versie (PDF)
bestandsgrootte: 104 Kb

Informatie

Gerelateerd

Printen

Delen

 
 
 
23 490Ontwerpbesluiten Unie-Verdragnr. 60VERSLAG VAN EEN ALGEMEEN OVERLEGVastgesteld 26 november 1996De vaste commissie voor Justitie1, de vaste
commissie voor Binnenlandse Zaken2 en de algemene
commissie voor Europese Zaken3 hebben op 21 november
1996 overleg gevoerd met minister Sorgdrager van Justitie, minister Dijkstal
van Binnenlandse Zaken en staatssecretaris Patijn van Buitenlandse Zaken over
de geannoteerde agenda van de EU-raad van Justitie en Binnenlandse Zaken
van 28 en 29 november 1996 (Kamerstuk 23 490, nr. 57).Van het overleg brengen de commissies bijgaand stenografisch verslag uit. Punt van ordeDe heer De Hoop Scheffer (CDA): Voorzitter! Is het de minister
al mogelijk om de commissies te informeren over de wijzigingen die de regering
zich voorstelt in te brengen op het ontwerp van een gemeenschappelijk optreden
inzake drugsgebruik en drugshandel (agendapunt 9b)? Ik vraag dat tegen de
achtergrond van het feit dat de Kamer over dit soort punten een speciale procedure
heeft afgesproken en de Kamer uiteindelijk ook instemming moet verlenen. Minister Sorgdrager: Voorzitter! Het is niet de gewoonte om
de instructies die wij geven aan degenen die in Brussel onderhandelen, openbaar
te maken. Ik kan echter wel aangeven wat de strekking is van de amendementen
die zullen worden ingediend. In de eerste plaats menen wij dat bij de overwegingen
nog een passage moet worden toegevoegd waarin ondubbelzinnig tot uitdrukking
komt dat niets uit het gemeenschappelijk optreden zo mag worden geïnterpreteerd
dat het ons gedoog/drugsbeleid zou kunnen verbieden, c.q. dwarsbomen.In de tweede plaats zijn er ook in de artikelen passages opgenomen die
zodanig geïnterpreteerd kunnen worden dat daardoor ons drugsbeleid gedwarsboomd
zou kunnen worden. Wij zullen daarom een aantal wijzigingen voorstellen om
dit te voorkomen. Dat betreft een aanpassing van artikel 1, waardoor duidelijk
wordt dat aanpassing van wetgeving alleen mogelijk is indien in gemeenschappelijk
overleg wordt vastgesteld dat er lacunes zijn die moeten worden opgevuld om
de illegale drugshandel te bestrijden. Verder stellen wij voor in artikel
2 een wijziging op te nemen die aangeeft dat de praktijk van de politiële
en justitiële samenwerking alleen op elkaar wordt afgestemd voorzover
dat nodig is om de Europese samenwerking ter bestrijding van de illegale drugshandel
te versterken. Tenslotte zijn er nog enige kleinere aanpassingen in diverse
artikelen nodig, om zeker te stellen dat er geen interpretatie kan worden
gegeven waardoor het Nederlandse drugsbeleid aangepast zou moeten worden.Al met al is het de inzet van de regering (de minister-president heeft
dat ook al gezegd) om onverkort het Nederlandse drugsbeleid overeind te houden,
zonder dat discussie mogelijk is over allerlei interpretaties. Vooral met
het oog op dat laatste zetten wij nu krachtig in op wijziging van het ontwerp
van een gemeenschappelijk optreden. Vragen en opmerkingen uit de commissiesDe heer De Hoop Scheffer (CDA): Voorzitter! De positie van
de regering doet mij enigszins denken aan de STER-spot van een schilder die
zich in een hoek heeft geschilderd en vervolgens zijn zaktelefoon pakt en
zegt: Schat, ik ben wat later thuis, want de verf moet nog drogen. Gezien
de gebeurtenissen van de afgelopen dagen dreigt de regering in de hoek te
komen waar de klappen gaan vallen. De wijzigingen die de regering wil inbrengen,
leiden in ieder geval tot een heel ander document dan wij nu voor ons hebben
liggen. Even afgezien van de vraag welke juridische binding een «action
commune» precies oplevert (de meningen verschillen daarover, maar mijn
opvatting is dat dit weliswaar geen bindende juridische verplichting, maar
wél een politieke oplevert) hoop ik met de regering dat de EU-partners
bereid zullen zijn de substantiële wijzigingsvoorstellen van Nederland
te aanvaarden. Ik zeg de regering na dat Frankrijk niet het Nederlandse drugsbeleid
bepaalt, maar gezien de huidige situatie gaat het eigenlijk ook niet meer
om een dispuut of een conflict tussen Nederland en Frankrijk, maar bevindt
Nederland zich min of meer tegenover de overgrote meerderheid van de EU-partners.
Dit komt niet omdat ons drugsbeleid in alle opzichten een verkeerd beleid
zou zijn; de volksgezondheidscomponent en de scheiding van markten verdienen
in brede kring navolging. De kern van het probleem is echter dat het Nederlandse
beleid een enorme dosis overlast veroorzaakt.Ik vraag dan ook wat de oorzaak is dat de minister nu nog, om twee minuten
voor twaalf, met dit soort zeer substantiële amendementen moet komen.
Hoe is het dan in het voortraject gegaan? In het EU-document dat wij voor
ons hebben, zie ik wel Oostenrijkse en Zweedse, maar geen Nederlandse voorbehouden
op dit aangelegen punt. Kortom: hoe is de minister in de hoek van de geschilderde
kamer terechtgekomen?Uit berichten in de pers is de afgelopen dagen duidelijk geworden dat
de regering niet tevreden is met het EU-document. Ik adviseer de regering om te bevorderen dat alleen die ministers die hier direct over gaan,
zich hierover uitlaten. Door uitspraken als van mevrouw Borst dat het Nederlandse
drugsbeleid haar meer waard is dan het verdrag van Amsterdam, komt de discussie
in een hoek terecht waar de partners het Nederlandse voorzitterschap niet
zullen willen hebben. Het meest gevoelige punt in dit geheel is dat Nederland
over een aantal weken aantreedt als EU-voorzitter. Als het allemaal niet goed
afloopt en naar aanleiding van de Nederlandse wijzigingsvoorstellen partners
de hakken in het zand zetten, komen wij in een uiterst ongelukkige situatie
terecht. Het is een groot Europees, Nederlands en politiek belang (ook voor
het CDA) dat het Nederlandse voorzitterschap slaagt. Mijn zorg is er met name
op gericht dat het voorzitterschap niet op een zo aangelegen punt wordt belast
met iets dat wellicht formeel geen veto is, maar dat er toch op neerkomt dat
Nederland moet zeggen: wat de Europese partners willen, maken wij niet mee.
Dat zou een slechte start zijn en zou het Nederlandse voorzitterschap belasten,
hetgeen in niemands belang is.De heer De Graaf (D66): Vindt u dan dat een succes van het
Nederlandse voorzitterschap van zodanig cruciaal belang is dat het Nederlandse
drugsbeleid daar per definitie ondergeschikt aan moet zijn? De heer De Hoop Scheffer (CDA): Het Nederlandse drugsbeleid
en de derde pijler van het verdrag van Maastricht vormen misschien wel het
belangrijkste onderwerp dat de burger interesseert. De burger is niet zo gemotiveerd
als wij hier debatten hebben over gekwalificeerde meerderheden of «consensus
minus één in de tweede pijler». Sommige burgers zijn misschien
nog wel geïnteresseerd in het gemeenschappelijk landbouwbeleid, maar
waar iedere burger in dit land en elders in geïnteresseerd is, zijn beleidsterreinen
als het drugsbeleid en andere zaken in de derde pijler. Ik heb zojuist al
gezegd dat Frankrijk niet het Nederlandse drugsbeleid dicteert. Ik vind ook
niet dat het Nederlandse drugsbeleid op de helling moet omdat Europese partners
dat willen. Ik heb echter wél gewezen op de gevolgen van het Nederlandse
drugsbeleid, op het feit dat wij ons niet aan onze eigen regels houden. Uit
de documenten blijkt dat dít iets is dat de partners niet meer willen.
Het gaat dan om regels voor coffeeshops waar deze zich niet aan houden, om
het effectueren van de scheiding naar markten, om de overlast die in Nederland
en het buitenland wordt veroorzaakt: het gaat dan, kortom, om een gedoogcultuur
die men in het buitenland niet begrijpt (het woord «gedogen» is
ook nauwelijks in een andere taal te vertalen) en waar ook in Nederland van
wordt gezegd dat daar eens uiterst kritisch naar gekeken moet worden. In ieder
geval hebben de fracties van CDA en VVD in de Eerste Kamer dat enige dagen
geleden gezegd.Daar ligt het risico dat ons nu enorm bedreigt. Ik handhaaf daarom mijn
stelling dat, als dit niet goed afloopt, er een zware hypotheek komt te liggen
op het Nederlandse voorzitterschap.De heer De Graaf (D66): U hebt veel woorden nodig om aan te
geven dat u kritiek hebt op het Nederlandse drugsbeleid; daar hebben wij al
eerder over gesproken en wij kennen uw standpunt. Overigens valt het woord
«gedogen» wel degelijk te vertalen, waarvoor ik verwijs naar de
gedoognota waar het met zoveel woorden in staat. Ik vroeg u echter of u vindt
dat het Nederlandse drugsbeleid ondergeschikt moet zijn aan het Nederlandse
voorzitterschap van de Europese Unie. U waarschuwt het kabinet om voorzichtig
te zijn, omdat wij niet zijn gebaat bij een veto, maar is dan uw stelling
dat Nederland akkoord moet gaan met de voorliggende tekst die door Frankrijk
is geschreven en dat wij dus ons drugsbeleid zouden moeten opgeven? U zou
daar gewoon «ja» of «nee» op moeten zeggen. De heer De Hoop Scheffer (CDA): Eerst één correctie,
voorzitter: de tekst moge door Frankrijk geschreven zijn, maar is door het
voorzitterschap ingediend. Er mag hier geen valse beeldvorming zijn.De heer De Graaf (D66): Ik citeer hier de regering. Die zegt
dat dit een Frans document is.De heer De Hoop Scheffer (CDA): Dit document is ons geworden
als een document van het Ierse voorzitterschap, met een aantal voorbehouden
van diverse landen erbij. Het zou te gek zijn als wij hier zouden gaan spreken
over Franse documenten. Het gaat hier om een formeel stuk waar de regering
formeel amendementen op gaat indienen. Dat is uiteraard het goede recht van
de regering en ik kan mij dat, gezien vanuit het belang van de regering, ook
wel voorstellen.Vervolgens het antwoord op de vraag van de heer De Graaf. Als in Europa
wordt gestreefd naar harmonisatie en integratie van beleid, vind ik het uitermate
riskant om te zeggen dat Nederland daar per definitie niet aan meedoet op
het vlak van het drugsbeleid. In feite zegt Nederland dit als ik kijk naar
het eerste amendement dat de minister heeft genoemd, dat tot strekking heeft
om uit te spreken dat het gemeenschappelijke optreden op geen enkele manier
het Nederlandse drugsbeleid kan dwarsbomen, al zal de term «dwarsbomen»
niet in het amendement zelf voorkomen, naar ik aanneem. In ieder geval zijn
in die zin de uitwassen van het Nederlandse drugsbeleid voor mij ondergeschikt
aan het Nederlandse voorzitterschap.De heer De Graaf (D66): Ik constateer eerst dat in de geannoteerde
agenda staat «Het document is door Frankrijk ingebracht». In de
tweede plaats constateer ik, gehoord de woorden van de heer De Hoop Scheffer,
dat hij inderdaad meent dat dit Franse document ons drugsbeleid moet bepalen.De heer De Hoop Scheffer (CDA): Op die tweede constatering
ben ik al ingegaan; die constatering is te gemakkelijk. Verder vergist de
heer De Graaf zich deerlijk als hij denkt dat wij hier alleen over een Frans
document praten waar de andere landen geen oordeel over hebben. Dat laatste
klopt al niet omdat in het document voorbehouden van diverse landen worden
genoemd. Verder zou het wel bijzonder vreemd zijn als wij in de Kamer Franse
documenten zouden gaan bespreken waar de andere landen geen opvattingen over
hebben.De heer De Graaf (D66): Dat laatste hebt u mij ook niet horen
zeggen. Het stuk is onder auspiciën van het Ierse voorzitterschap ingebracht,
maar de regering zegt in de geannoteerde agenda zelf «Het document is
door Frankrijk ingebracht».De heer De Hoop Scheffer (CDA): Ja, Îngebracht.De heer De Graaf (D66): Ik heb niets anders gezegd, ook niet
in het stuk in de NRC, dan dat het stuk een Franse penvoering heeft, overigens
onder auspiciën van het Ierse voorzitterschap.De heer De Hoop Scheffer (CDA): Nu gaat u wat glijden, collega.
U zegt nu dat het door Frankrijk is ingebracht en enige minuten geleden zei
u nog dat het een Frans document is. Wij kunnen het erover eens zijn dat het
een door Frankrijk ingebracht document is dat door het Ierse voorzitterschap
aan alle partners is rondgestuurd, ook aan Nederland.De heer De Graaf (D66): Precies, dan gaat het dus om een Frans
document dat door het Ierse voorzitterschap is rondgestuurd. De heer De Hoop Scheffer (CDA): Nu ja, wij kunnen eindeloos
over een woord blijven twisten.De heer Rabbae (GroenLinks): De heer De Hoop Scheffer zegt
terecht dat het Nederland is, niet Frankrijk, dat het Nederlandse drugsbeleid
bepaalt. Anderzijds noemt hij ook de scheiding tussen softdrugs en harddrugs
één van de uitwassen van het Nederlandse drugsbeleid. Die scheiding
is echter toch de kern van dat beleid?De heer De Hoop Scheffer (CDA): Nee, ik heb juist gezegd dat
de scheiding van markten van soft- en harddrugs ook voor ons deel uitmaakt
van een Nederlands beleid dat wij kunnen steunen. Daarna heb ik gewezen op
de overlast die het Nederlandse beleid veroorzaakt, omdat wij ons niet aan
de door onszelf gestelde regels houden. Dát is het punt waar het buitenland
op aangrijpt; dat is het punt waar de Fransen last van hebben en waar andere
landen andere opvattingen over hebben.De heer Van Oven (PvdA): Welke betekenis hecht u aan de omstandigheid
dat de besluitvorming over de internationale drugsbestrijding in handen is
gelegd van de derde pijler, waar uitdrukkelijk een intergouvernementele besluitvorming
geldt? Bij de uitvoeringsovereenkomst van Schengen is indertijd door de Nederlandse
regering (de toenmalige minister-president Lubbers en de toenmalige minister
van Justitie Hirsch Ballin) de verklaring afgelegd dat de uitvoeringsovereenkomst
het Nederlandse beleid onverlet liet. Verder is door uw partijgenoot Van de
Camp tijdens het debat over de drugsnota (zoals u nu ook weer doet) met waardering
gesproken over de gescheiden markten en is door hem gezegd dat een aantal
coffeeshops zou moeten blijven bestaan. Hoe is dat alles te rijmen met wat
ik niet anders kan zien dan als een suggestie uwerzijds aan de Nederlandse
regering om in het belang van het komende Nederlandse voorzitterschap toch
maar akkoord te gaan met het document van het Ierse voorzitterschap, geïnspireerd
door Frankrijk, al betekent dit document een sterke afwijking van het Nederlandse
drugsbeleid tot nu toe? Dat komt toch neer op de ruil met het bord linzen?
Had uw naam dan niet beter Ezau kunnen zijn in plaats van Jacob?De heer De Hoop Scheffer (CDA): Nu, mijn naam is Jacob, dus
die vraag is al beantwoord. Verder is het van tweeën één.
Als het nu voorliggende document niet bindend zou zijn, zou de regering kunnen
zeggen dat het andere landen zijn die dit hebben opgeschreven en dat daar
kennis van kan worden genomen. De regering zelf is zich echter uitermate zenuwachtig
gaan maken over hetgeen nu voorligt en zegt nu zelf, in een laat stadium,
dat er toch zeer substantiële amendementen op ingediend moeten worden.
Verder hoeven wij het drugsdebat hier niet over te doen, maar de heer Van
Oven citeert nu de heer Van de Camp correct. Overigens heeft de heer Van de
Camp in Frankrijk ook gezegd (dit even om minister Van Mierlo bij te lichten)
dat hij het wat naïef vindt dat de Nederlandse regering zo opereert in
een soort achterhoedegevecht.Het gaat mij er vooral om dat de Nederlandse positie op dit essentiële
onderdeel nu fundamenteel lijkt te gaan afwijken van hetgeen alle andere partners
voorstaan. Dan kan natuurlijk gesteld worden dat alle andere partners een
probleem hebben, maar ik verdedig de andere stelling, namelijk dat Néderland
dan een probleem heeft. Dit probleem wordt nog verergerd door de omstandigheid
dat straks de minister van Justitie, de minister van Binnenlandse Zaken en
minister Van Mierlo van Buitenlandse Zaken alle vergaderingen over dit onderwerp
moeten leiden en misschien gedwongen zullen zijn om iets te doen dat in feite
neerkomt op een veto. Ik hoop dit niet en zou het de regering ook niet willen
aanraden, want dit zou een doem kunnen leggen op het Nederlandse voorzitterschap.
Wij weten allemaal hoezeer andere landen (het geldt niet alleen voor Frankrijk, maar ook voor bijvoorbeeld de Bondsrepubliek Duitsland,
al zegt dat land het in wat vriendelijker bewoordingen) anders denken over
het drugsbeleid. Het Nederlandse drugsbeleid is niet slecht, zoals ik ook
heb gezegd, maar het veroorzaakt wel een zodanige overlast dat het andere
landen ertoe brengt om met een document te komen zoals nu voor ons ligt. Inderdaad
is dat gebeurd onder leiding van Frankrijk, maar het is ook overgenomen door
de rest.Ik steun de regering dan ook als ze probeert te voorkomen dat Nederland
als inkomend voorzitter in een wanhopige situatie terechtkomt. Wij hebben
verschillen van mening over delen van het beleid, maar een goed Nederlands
voorzitterschap is ook een CDA-belang.De heer Van Oven (PvdA): Hoewel de besluitvorming binnen de
derde pijler zo is ingericht dat het gaat om intergouvernementele besluitvorming,
dus dat er unanimiteit moet zijn, wilt u dus toch gezien de krachtsverhoudingen
voor lief nemen dat de Nederlandse regering op voorhand haar rechten prijsgeeft.
Van het CDA mag de regering immers feitelijk geen gebruik maken van het vetorecht.
Daarmee is ook geantwoord op de vraag wat in de ogen van het CDA publieke
gerechtigheid in de Europese Unie is, namelijk «u vraagt en wij draaien».De heer De Hoop Scheffer (CDA): Iedere regering kan van haar
vetorecht gebruik maken, maar ik waarschuw voor de ernstige consequenties
die dat kan hebben. Als uw interpretatie van het opereren in de derde pijler
de juiste is, vraag ik mij af waarom u zich er zo bezorgd over maakt. Dan
zou het immers gaan om een document waarvan de regering zou kunnen zeggen:
nu, zoveel bijzonders staat er niet in. Ik waarschuw alleen ernstig voor het
moeten uitbrengen van een veto aan de vooravond van het Nederlandse voorzitterschap
en voor de positie die Nederland krijgt als het als énige van de partners
op zo'n aangelegen terrein moet zeggen dat het dit niet kan meemaken, al is
dat in formele zin heel wel mogelijk.De heer Van Oven (PvdA): Ik zal mijn waardering voor het document
straks zelf duidelijk maken.De heer De Hoop Scheffer (CDA): Ik herinner er ook aan hoe
wij in Nederland tegen de opstelling van John Major aankijken, als het gaat
om andere Europese zaken.De heer Rabbae (GroenLinks): Betekent dit betoog van de heer
De Hoop Scheffer dat een veto van Nederland voor het CDA zeer verdedigbaar
zou zijn als Nederland al het voorzitterschap achter de rug zou hebben?De heer De Hoop Scheffer (CDA): Het komende Nederlandse voorzitterschap
is een grote extra complicatie. Als Nederland niet de komende voorzitter zou
zijn, zou een veto op dit terrein ook al ernstig zijn, omdat het zo'n aangelegen
punt is, maar ik vind het nog enige keren ernstiger als Nederland een veto
zou uitspreken enkele weken voordat het voorzitter wordt. Dat geldt mede omdat
Nederland terecht van mening is dat er een aantal zeer grote prioriteiten
in deze derde pijler zijn, zoals asiel en migratie, waar ook de Nederlandse
regering graag verder mee wil. Nederland verliest aan geloofwaardigheid als
het op het punt van het drugsbeleid zou moeten verklaren dat het het niet
eens is met de andere landen, hoewel Nederland formeel het volste recht heeft
om dat te doen.De heer Rabbae (GroenLinks): Dit is een wel zeer opportunistische
aanpak. Afhankelijk van de omstandigheden bent u dus bereid om het Nederlandse
beleid wel of niet te verdedigen. De heer De Hoop Scheffer (CDA): Nee, u moet luisteren naar
mijn antwoord. De regering is uiteraard altijd bereid om het Nederlandse beleid
te verdedigen, maar mijn opvatting is dat het een zeer grote complicatie oplevert
als de regering gedwongen zou zijn om dit document van een «nee»
te voorzien, gezien de waarde die ze daaraan hecht. Dezelfde minister zit
immers een paar weken later op de voorzittersstoel en moet in de derde pijler
op een aantal andere terreinen de troepen aanvoeren. Dat komt de geloofwaardigheid
van het voorzitterschap niet ten goede, zo meen ik. Ik hoor daar graag de
opvatting van de regering over en kan mij voorstellen dat ook de regering
daarmee zit.De heer De Graaf (D66): Ik heb met belangstelling geluisterd
naar de adviezen van de heer De Hoop Scheffer aan de regering over de vraag
hoe te handelen rond het komende voorzitterschap. Het is goed dat hij zo meedenkt
met de regering. Ik heb hem echter nog niets horen zeggen over het document
zelf. Wat vindt hij nu van de tekst die voor ons ligt? Heeft hij daar geen
moeite mee en zou hij dit document willen omarmen, of vindt hij dat er bezwaren
aan kleven en dat nader onderhandeld moet worden over de tekst?De heer De Hoop Scheffer (CDA): Kennelijk vond tot eergisteren
de Nederlandse regering dat het allemaal zo wel kon. Ik vind dat dit een document
is, in het kader van de juridische positie, waarmee heel goed verder gewerkt
kan worden.De heer De Graaf (D66): Vindt u dat dit document, in uw opvatting
over de verbindendheid ervan, niet hoeft te leiden tot een aanpassing van
de grondslagen van ons Nederlandse drugsbeleid?De heer De Hoop Scheffer (CDA): Formeel-juridisch hoeft het
aanvaarden van dit document niet te leiden tot aanpassing van de grondslagen
van het Nederlandse drugsbeleid. Materieel en politiek gezien leidt het in
ieder geval tot aanpassing op terreinen waar de CDA-fractie ook graag een
aanpassing zou zien, namelijk ten aanzien van overlast en coffeeshops. Mijn
fractie kan dus heel goed leven met dit document en voor de regering gold
dat kennelijk ook tot twee dagen geleden.Minister Sorgdrager: Er wordt nu de regering iets in de mond
gelegd dat niet juist is. Van het begin af aan is er een voorbehoud door Nederland
gemaakt. Dat staat weliswaar niet zo expliciet in de tekst als de voetnoten
van Oostenrijk en Zweden, maar het is wel gebeurd en de lidstaten weten dat
ook.De heer De Hoop Scheffer (CDA): Dan had een deel van de discussie
voorkomen kunnen worden als de regering niet in de pers drie dagen lang een
andere indruk had gewekt. Ik raad de minister aan om zo'n voorbehoud dan voortaan
in de tekst zelf op te laten nemen, zoals dat ook is gedaan door Oostenrijk
en Zweden.Minister Sorgdrager: Dat ligt meer aan het secretariaat van
de Raad dan aan ons. Het stond trouwens wel in de Franstalige tekst. Er is
in het voorbereidend overleg aan het document een bepaalde interpretatie gegeven,
maar nadien is gebleken dat het toch voor meerdere interpretaties vatbaar
is. Inmiddels is de interpretatie die wij niet willen, de overheersende interpretatie
geworden en daarom vinden wij nu dat de tekst moet worden aangepast. Het beraad
in het comité van permanente vertegenwoordigers zal dan ook gewoon
een voortzetting zijn van de onderhandelingen tot nu toe. Dat betekent tevens
dat er nu nog geen definitieve tekst voorligt, zodat de Kamer er ook nog niet
mee kán instemmen. Volgende week zal Nederland daarom in
de JBZ-raad nog niet definitief akkoord kunnen gaan met welke tekst dan ook,
nog afgezien van het feit dat ook de ministerraad natuurlijk nog over een
nieuwe tekst zal moeten praten.De heer De Hoop Scheffer (CDA): Ik dank de minister voor deze
verheldering, voorzitter. Ik begrijp dat er van het begin af aan tegen dit
document bezwaar is gemaakt en dat ambassadeur Bot in Brussel dus straks niet
partners aan de onderhandelingstafel zal treffen die zich zullen afvragen
waar hij nu ineens mee aankomt.Minister Sorgdrager: Er is van het begin af aan een voorbehoud
gelegd.De heer De Hoop Scheffer (CDA): Op het totale document?Minister Sorgdrager: Ja, op het totale document.De heer De Hoop Scheffer: Dan was het prettig geweest als het
stempeltje «Nederlands voorbehoud» erop was geplaatst. Dan hadden
wij, in ieder geval wat mij betreft, voor een deel een ander debat kunnen
voeren. Het had misschien ook wel even in de pers vermeld kunnen worden.De voorzitter: Inmiddels heeft de staatssecretaris van Buitenlandse
Zaken mij het document REV 7 aangereikt, waar het algemene voorbehoud wél
in is genoemd. Ik zal dit document laten kopiëren en ronddelen.De heer De Hoop Scheffer (CDA): Ik wil tenslotte nog enige
opmerkingen plaatsen bij andere punten van de geannoteerde agenda, voorzitter.
Bij agendapunt 9c heb ik de vraag of Nederland door deze resolutie zijn strafmaat
zou moeten aanpassen als het om een bindend stuk zou gaan, hetgeen overigens
niet het geval is. Hoe ligt dat in andere landen?De ontwerpresolutie inzake drugstoerisme (agendapunt 9d) laat zich eigenlijk
lezen als één groot «j'accuse» in de richting van
Nederland. Hoe denkt de regering over de conclusies van dit document? Ik denk
dat daar de kern van het probleem ligt.Bij agendapunt 9e gaat het vooral om het verbod op binnenteelt. Ik neem
aan dat de regering vanuit haar visie met dit document, dat overigens onverbindend
is, behoorlijke moeite zal hebben.De heer De Graaf (D66): Waarom zou de regering dat moeten hebben?De heer De Hoop Scheffer (CDA): In dit document wordt gesproken
over een verbod op binnenteelt en ik heb toch begrepen dat die teelt in Nederland
tot op zekere hoogte wordt gedoogd.De heer De Graaf (D66): Er is een strafrechtelijk verbod op,
maar het gaat opnieuw om de praktijk. In het document staat dat binnenteelt
verboden zou moeten worden. Welnu, daar voldoet Nederland al sinds jaar en
dag aan.De heer De Hoop Scheffer (CDA): Maar het is toch ook u bekend
dat andere landen méér weten van de Nederlandse praktijk dan
alleen onze formele regels? U overtuigt de partners natuurlijk niet door u
zich alleen te beroepen op de formele regels die wij in Nederland hebben. De heer De Graaf (D66): Dat heb ik ook niet gezegd. Het gaat
erom dat u de documenten goed moet lezen. In deze resolutie wordt gevraagd
om een strafrechtelijk verbod op binnenteelt en daar voldoet Nederland al
aan, dus hoeft de Nederlandse regering geen problemen te hebben met deze resolutie.
Dat staat los van de vraag in hoeverre de praktijk van het opportuniteitsbeginsel
en het gedogen in de Europese lidstaten zou moeten worden geharmoniseerd.
Daar verschillen u en ik waarschijnlijk van mening over.De heer De Hoop Scheffer (CDA): Dat denk ik ook, voorzitter,
en hetzelfde geldt voor andere landen.Bij agendapunt 14 wordt gesproken over de speerpunten voor het komende
Nederlandse voorzitterschap. Wat ons betreft, is in ieder geval Europol zo'n
speerpunt, inclusief een discussie over executieve bevoegdheden. Daarnaast
zien wij als speerpunten mensenhandel, exploitatie van kinderen en financiële
recherche fraudebestrijding, zaken die ik ook tot mijn vreugde in de stukken
terugvind.Bij agendapunt 2a is mijn vraag of er al convenanten met de douane in
Nederland zijn en of over het voorgestelde document al overleg met het bedrijfsleven
heeft plaatsgevonden. Dit document gaat op diverse punten vrij ver. Ik noem
artikel 2, waar het gaat om toegang tot de informatiesystemen van de ondertekenende
partij.Uitbreiding van het EDE-mandaat om bijstand te verlenen bij de bestrijding
van een aantal vormen van grensoverschrijdende misdaad (agendapunt 2b) vind
ik uitstekend. Hetzelfde geldt voor agendapunt 2k, waarbij ik in het bijzonder
aandacht vraag voor Internet.Het is minder fraai en jammer dat zich bij agendapunt 8 (gemeenschappelijk
optreden ter bestrijding van mensenhandel en seksuele uitbuiting van kinderen)
nog zoveel knelpunten voordoen. Gaat de minister op dit punt straks met enig
optimisme haar voorzitterschap van de JBZ-raad in? Het valt te betreuren dat
Nederland zich op het punt van het strafbaar stellen van het bezit van kinderpornografisch
materiaal aanzienlijk buiten de «hoofdstroom» bevindt, terwijl
ook dit weer een punt is waar de partners vrij scherp naar Nederland kijken.
Verder neem ik aan dat de extraterritoriale werking van de strafbaarheid op
principieel-juridische gronden wordt afgewezen, niet op politieke gronden.Bij agendapunt 2d wordt aangegeven dat in Nederland reeds intensieve samenwerking
tussen politie en douane bestaat. Ik hoop dat de cocaïnehandel via Schiphol
effectief kan worden bestreden. Hoe staat het in dit verband met het zogenaamde
Hazeldonkoverleg? Is het waar dat dit eigenlijk stilligt?Bij de agendapunten 2g en 6 (samenwerking met landen in Centraal- en Oost-Europa)
herinner ik aan het onderzoek van het IRT-noord en oost, waarin is gezegd
dat er op het vlak van mensensmokkel duidelijke lijnen zijn naar Centraal-
en Oost-Europa. Ik beveel de minister aan dit aspect zwaar te benadrukken
in het aanstaande overleg met de betreffende landen. Datzelfde geldt uiteraard
voor de Balkanroute, waar het drugs betreft.Bij agendapunt 2l wordt gesproken over het «OISIN-programma».
Waar staan de letters OISIN voor? Ik heb dat niet terug kunnen vinden.Naar aanleiding van agendapunt 3 vraag ik nog eens om afstemming van terugkeerbeleid
en vaststelling van gemeenschappelijke lijsten van veilige landen en veilige
derde landen, waar dat mogelijk is. Dit lijkt mij van groot belang voor de
steun in Nederland en elders voor asiel- en immigratiebeleid.Bij agendapunt 3a, waar het gaat om de opvang van asielzoekers, is mijn
vraag of die aanbeveling aanpassing van het Nederlandse beleid zou vereisen.Het punt van de buitengrenzen (agendapunt 3c) is voor iedereen een moeilijk
punt. Gaat de minister ervan uit dat er ook in haar zes maanden voorzitterschap
geen verandering in dit punt zal komen? Het blijft wel een belangrijk onderdeel
van een Europees vreemdelingen- en asielbeleid.Ik heb tenslotte zo-even al gezegd dat Europol een van de belangrijkste
punten voor het komende Nederlandse voorzitterschap is, inclusief een discussie
over executieve bevoegdheden. Ik geef overigens toe dat wij daar in het verleden
wel anders over hebben gedacht. Ziet de minister hier enige ruimte voor een
aanzet tijdens het Nederlandse voorzitterschap?De heer Van Oven (PvdA): Voorzitter! Ik zal graag eerst horen
of de lijst van A-punten inmiddels beschikbaar is. Ik heb deze lijst tot nu
toe niet onder ogen gekregen.Op zichzelf staat mijn fractie sympathiek tegenover uitbreiding van de
samenwerking op het gebied van de bestrijding van seksuele exploitatie van
kinderen (agendapunt 2b). De urgentie hiervan is groot, zo leert ons ook de
situatie in ons zuidelijk buurland. Niettemin kan men zich vanuit systematisch
oogpunt afvragen of het wel verstandig is om al te komen tot uitbreiding van
de bevoegdheden, nog voordat het Europolverdrag in werking is getreden. Ik
heb gisteren in Brussel vernomen dat de ratificatieprocedures in diverse lidstaten
vertraging hebben opgelopen en wij moeten toch de situatie vermijden waarin
telkens de bevoegdheden van Europol worden uitgebreid, terwijl anderzijds
de ratificatie van het verdrag uitblijft. Wanneer zou nu de voorgestelde uitbreiding
van bevoegdheden daadwerkelijk haar beslag moeten krijgen?Bij agendapunt 3b (een uniform model voor verblijfstitels) is mijn vraag
of dat nog moet leiden tot een aanpassing van het Nederlandse formulier.Het document over de evaluatie van interne en externe dreiging van terrorisme
is geheim, zoals gebruikelijk, maar ik wil er toch enige vragen over stellen.
Wat kan de regering over dit document zeggen, om hoeveel terroristische activiteit
gaat het, zijn er activiteiten die ook in Nederland hebben plaatsgevonden,
gaat het alleen om daadwerkelijk gepleegde aanslagen of ook om pogingen daartoe
en in hoeverre blijken ambassades van Iran en Turkije, zowel in Nederland
als in het buitenland, bij dergelijke ondernemingen betrokken te zijn geweest?Bij agendapunt 8 (gemeenschappelijk optreden ter bestrijding van mensenhandel)
sluit ik mij aan bij de al gestelde vraag naar de stand van zaken. Ik heb
begrip voor de reserve van de regering ten aanzien van het strafbaar stellen
van het bezit van pornografisch materiaal, ook in het licht van de privacybepalingen
in de Grondwet. Verder sluit ik mij aan bij de vraag naar de opstelling van
de regering over de extraterritoriale werking.Over agendapunt 9b is zojuist al het nodige gezegd, terwijl er ook in
de pers heel wat over is gewisseld. Het zal duidelijk zijn dat de PvdA-fractie
ernstige bezwaren heeft tegen de tekst van het document met de aanduiding
REV 6. Inmiddels hebben wij een nieuwe tekst (REV 7) uitgereikt gekregen,
maar ik heb niet de indruk dat daardoor onze bezwaren zijn weggenomen. De
precieze tekst van de amendementen die de regering heeft ingediend, kennen
wij niet, maar dat is ook niet zo bezwaarlijk, want wij kunnen toch geen instemming
geven aan een nog niet op tafel liggend stuk. Vanwege Nederland zal er op
de komende JBZ-raad dan ook nog geen definitief besluit worden genomen.De strekking van het voorgestelde optreden is repressief van aard, terwijl
het primaat van de volksgezondheid dat in Nederland juist zo'n heilzame werking
heeft, volstrekt uit de tekst is verdwenen.De heer De Hoop Scheffer (CDA): Ik kan mij voorstellen dat
er op de komende JBZ-raad geen definitief besluit kan worden genomen, maar
ik neem wel aan dat de heer Van Oven met mij van mening is dat de komende
top in Dublin voor Nederland het uiterste moment is om te zeggen wat het vindt.
Anders voorzie ik toch wel ernstige politieke problemen en die wil ik graag
voorkomen. De heer Van Oven (PvdA): Ja, ook ik zou die willen voorkomen
en ik zou ook wel bereid zijn om nog een extra algemeen overleg in te lassen,
voorafgaande aan de JBZ-raad van volgende week, als er dan inmiddels al een
definitief ontwerp is. Lukt dat niet, dan ligt het inderdaad in de lijn der
verwachtingen dat dit punt op de top in Dublin aan de orde komt, tenzij de
problemen zo groot zouden blijken te zijn dat niet op afzienbare termijn een
vruchtbare besluitvorming in het kader van de derde pijler verwacht kan worden.Ik wil in dit verband ook nog een meer technisch, maar toch niet onbelangrijk
punt aansnijden. Het voorgestelde gemeenschappelijk optreden is namelijk kennelijk
ook gericht tegen drugsverslaving. Drugsgebruik is in Nederland niet strafbaar
en in het licht van het EU-verdrag ligt harmonisatie van wetgeving op dit
punt ook niet zo voor de hand, want in artikel 129 van het verdrag worden
maatregelen op het gebied van drugsverslaving juist expliciet uitgezonderd
van harmonisatie van wetgeving. Het is voor mij dan ook zeer de vraag of een
gemeenschappelijk optreden dat zich ook op drugsgebruik en dus drugsverslaving
richt, wel mogelijk is. Helaas heeft het Europese Hof in de derde pijler geen
bevoegdheden, maar dat mag de regeringen van de lidstaten natuurlijk niet
verhinderen om ook zelf, in het licht van artikel 129 van het verdrag, te
toetsen of het hier niet gaat om een harmonisatie die helemaal niet mogelijk
is.Ik zie op dit moment af van een bespreking van de diverse artikelen van
het ontwerpgemeenschappelijk optreden, omdat wij geen definitieve tekst tot
onze beschikking hebben en ik ervan uitga dat wij hier nog nader op terugkomen.
Ik vraag mij nog wel af, in het voetspoor van de heer De Hoop Scheffer, hoe
het zo ver is kunnen komen. Ook de ambtelijke inbreng vanwege Nederland in
de voorbereiding van besluiten in de derde pijler valt uiteraard onder de
verantwoordelijkheid van de Nederlandse regering. Inmiddels is duidelijk dat
er wel een algemeen voorbehoud is gemaakt, maar dat neemt niet weg dat de
andere lidstaten desondanks blijkbaar toch ruimte hebben gezien en gevonden
om tot de opstelling van dit ontwerpgemeenschappelijkoptreden te komen. Had
het niet in de rede gelegen om die ontwikkeling al in een eerder stadium om
te buigen? In samenhang met dit gemeenschappelijk optreden zijn er de ontwerpresoluties
over straffen en over de teelt van hennep (agendapunten 9c en 9e). De ontwerpresolutie
over straffen dwingt de lidstaten niet tot harmonisatie van de strafmaat,
zo wordt in de geannoteerde agenda opgemerkt. Welke consequenties moeten dan
wel aan de totstandkoming van deze resolutie worden verbonden? De tekst van
de resolutie is overigens niet zo helder, want er wordt gesproken over straffen
van eenzelfde categorie als andere zware misdrijven, zonder dat duidelijk
wordt waar dan aan gedacht wordt. Misschien kan dit met enige voorbeelden
worden verduidelijkt.Wat de ontwerpresolutie over de teelt van hennep betreft, wordt inderdaad
in een van de artikelen uitdrukkelijk gesproken over de binnenteelt. In de
considerans en in artikel 1 van dit stuk is een en ander echter in veel algemenere
bewoordingen geformuleerd. De vraag is dan ook of het gedoogbeleid dat geldt
voor het kweken in de buitenlucht van kleine hoeveelheden nederwiet voor eigen
gebruik, nog wel in overeenstemming is te brengen met deze resolutie. Ik zie
daar in ieder geval wel enige spanning ontstaan. Overigens meen ik dat deze
beide resoluties over straffen en hennepteelt niet los te denken zijn van
de tekst van het ontwerpgemeenschappelijk optreden.De verzameling van antwoorden van de lidstaten op een vragenlijst over
drugstoerisme (agendapunt 9d) vind ik een nogal merkwaardig stuk. Het is niet
bepaald volledig. Zo ontbreken van sommige landen, o.a. Frankrijk, een aantal
elementaire gegevens. De vraag is dan ook of er niet méér geëist
zou mogen worden als de resolutie in feite een vorm van goedkeuring
van deze verzameling van antwoorden zou betekenen. Ik zie dat juist Nederland
zich heeft beijverd om de vragen zeer uitgebreid te beantwoorden en om tot
een goed oordeel in staat te zijn, zou ook van de andere landen eenzelfde
uitgebreidheid bij de informatieverstrekking gevraagd mogen worden.Bij agendapunt 10 (corruptie) zal ik graag horen wat de stand van zaken
is. Diezelfde vraag heb ik bij agendapunt 11. Er worden enige cruciale hangpunten
genoemd die blijkbaar samenhangen met de interpretatie door het Hof, terwijl
er kennelijk ook een tussenoplossing door het voorzitterschap is voorgesteld.
Ik zal graag het oordeel van de regering hierover horen.De heer Van den Doel (VVD): Mijnheer de voorzitter! Allereerst
wijs ik erop dat de definitieve agendalijst niet tijdig is toegezonden. In
het verleden heeft de Kamer er regelmatig op aangedrongen om teksten in het
Nederlands te krijgen. Op dit punt is weliswaar forse vooruitgang geboekt,
maar nog steeds niet hebben wij alle stukken in onze eigen taal. Op een aantal
punten heeft dit gevolgen voorzover het de instemming daarmee betreft.Ik kom dan direct tot punt 9b van de geannoteerde agenda. Alle commotie
van de afgelopen dagen in radiorubrieken en krantenkolommen had wellicht kunnen
worden voorkomen als eerder ruchtbaarheid was gegeven aan het Nederlandse
voorbehoud. Berust dit op een communicatiestoornis, of was dit Nederlandse
voorbehoud algemeen bekend? Blijkbaar wist niet iedereen ervan, gezien de
commotie in de afgelopen dagen. Kijk ik terug naar de afgelopen dagen, dan
moet ik ongewild ook terugdenken aan de discussie die wij hier verleden jaar
hadden over de IGC-notities over de toekomst van de derde pijler. Met name
doel ik dan op discussies over meer communautair beleid en meerderheidsbesluitvorming.
Waartoe dat zou kunnen leiden, wordt in dit geval nog weer eens duidelijk.
Terugkerend naar de zaak zelve begrijp ik dat Nederland van het begin af aan
een voorbehoud heeft gemaakt, dat bij de andere lidstaten bekend was. Gezien
onze positie van het begin af aan lijkt mij redelijk optimisme gerechtvaardigd
over het uiteindelijk bereiken van overeenstemming. Vraag is natuurlijk welke
positie Nederland zal innemen als die overeenstemming er uiteindelijk niet
blijkt te komen. In dit verband is door anderen het vetorecht aan de orde
gesteld. Ik dat verband denk ik dan ook aan het komende Nederlandse voorzitterschap
en de acties die ons juist op dit dossier voor ogen staan. Kijk je naar punt
9a van de agenda, waarin het Ierse voorzitterschap de balans opmaakt van de
afgelopen jaren en vooruitblikt op wat in 1997 zou moeten worden gedaan, dan
moet je constateren dat dit in eerste instantie op het bordje van Nederland
komt te liggen. Kijk ik naar de notitie betreffende de programmapunten voor
het Nederlandse voorzitterschap, dan zie ik dat ook daarin de strijd tegen
de drugshandel hoge prioriteit krijgt. In hoeverre schaadt deze ontwikkeling
de mogelijkheden om volgend jaar op dit dossier vooruitgang te boeken?Ik ga voorbij aan alle «ruis» van de afgelopen dagen. Ook
ga ik ervan uit dat de inzet van de ambtenaren correct is geweest en dat wij
ons niet door de Fransen een poets hebben laten bakken. Op die basis ga ik
ervan uit dat wij volgende week een overleg tegemoet kunnen zien waarin de
collega's van de andere landen niet verrast zijn. In hoeverre is er de afgelopen
dagen nog overlegd met partners over mogelijkheden om volgende week tot een
gemeenschappelijk standpunt te komen? In dit verband wijs ik nog op de voorbehouden
die door landen als Oostenrijk en Duitsland zijn gemaakt.De heer De Hoop Scheffer (CDA): Wat vindt de VVD-fractie van
het voorliggende document? De heer Van den Doel (VVD): De scheiding die wij in Nederland
maken, vind ik heel juist. In het licht van de vooruitgang die wij hierdoor
kunnen boeken op het terrein van de volksgezondheid vind ik dit document,
zoals het er nu ligt, niet acceptabel. Het is namelijk voor verschillende
uitleg vatbaar. Er moet een tekst komen die zo duidelijk is dat Frankrijk
of welk land dan ook straks niet kan zeggen dat Nederland zijn beleid op bepaalde
punten moet bijstellen. Dat misverstand moet uit de weg. Wellicht is de Franse
tekst – ik heb die niet gelezen – wat anders van inhoud dan de
Nederlandse. Als Kamer moeten wij uiteindelijk instemmen met de Nederlandse
tekst. Die moet glashelder zijn. Zoals ik het nu lees, leidt het tot veel
vraagtekens. Andere landen zouden dan terecht van Nederland kunnen eisen dat
het beleid wordt bijgesteld.De heer Rabbae (GroenLinks): U zegt dat dit onaanvaardbaar
is. Bent u van mening dat er desnoods een veto over uitgesproken moet worden?De heer Van den Doel (VVD): Uit de aanvullende informatie van
de minister begrijp ik dat het Nederlandse voorbehoud bij de integrale tekst
van het begin af aan is ingebracht. Dat is dus aan iedereen bekend. Op die
basis ga ik ervan uit dat in goed overleg een tekst kan worden opgesteld waarin
alle partners zich kunnen vinden. Als wij morgen zouden komen met amendementen
die voor anderen uit de lucht komen vallen, kunnen andere landen terecht zeggen:
Nederland, wat doe je nu? Gezien de toelichting van de minister verwacht ik
echter dat de opstelling zodanig zal zijn dat die bezwaren worden meegenomen.
Discussies over het al dan niet gebruiken van het vetorecht zijn aardig, maar
gezien de stand van zaken vind ik dat op dit moment te voorbarig.De heer Rabbae (GroenLinks): Stel nu eens dat uw verwachting
niet uitkomt, laat u het dan zitten of zegt u: de beuk erin, desnoods met
een veto? Om de steun voor het kabinet te kunnen peilen – uw fractie
steunt de coalitie – lijkt het mij van belang om hier een duidelijk
antwoord op te krijgen.De heer Van den Doel (VVD): Ik vind dat je voor je beleid moet
staan. Dat betekent dat je daar uiteindelijk ook de consequenties uit moet
trekken. Met andere woorden: ik deel niet de mening van de heer De Hoop Scheffer
dat Nederland ter wille van het komende voorzitterschap desnoods maar «door
de pomp» moet gaan. Als je voor je beleid staat, moet je ook bereid
zijn daar de consequenties aan te verbinden. Echter, op dit moment vind ik
het doen van uitspraken daarover nog te veel gespeculeer. In de situatie zoals
die nu is geschetst lijkt mij een veto überhaupt niet aan de orde, omdat
de Nederlandse positie van het begin af aan glashelder is geweest.De heer De Hoop Scheffer (CDA): Mijn opstelling bracht ik niet
naar voren ter wille van het Nederlandse voorzitterschap, maar ter wille van
de Nederlandse geloofwaardigheid. De heer Van den Doel gehoord hebbend, wens
ik de bewindslieden nog meer succes toe dan ik in mijn eigen termijn al heb
gedaan. In feite zegt hij nu namelijk dat er een totaal ander document moet
komen. Hij beantwoordt echter niet de vraag van collega Rabbae wat hij doet
als dat binnen twee weken niet haalbaar blijkt te zijn. Bedenk wel, dan zit
premier Kok bij een Top in Dublin waar het dan echt hommeles is. Dat wens
ik hem absoluut niet toe! De heer Van den Doel ook niet, neem ik aan.De heer Van den Doel (VVD): Natuurlijk niet. U suggereert nu
dat ik wil dat er een totaal ander document komt. Mij gaat het erom dat een
tekst wordt gemaakt die slechts eenduidig is te interpreteren en die tegemoetkomt
aan de Nederlandse toevoeging aan agendapunt 9b, namelijk dat
gemeenschappelijk optreden niet moet leiden tot aanpassing van het Nederlandse
beleid. Als dat glashelder uit de formuleringen blijkt, zitten we goed. Ik
heb daar het volste vertrouwen in als ik kennis neem van de zojuist uitgereikte
Franse tekst.De heer De Hoop Scheffer (CDA): De VVD-fractievoorzitter in
de Eerste Kamer sprak gisteren over een aanpassing van beleid die in een iets
(en dan druk ik mij heel mild uit) andere richting tendeerde.De heer Van den Doel (VVD): Neen, de heer Korthals Altes heeft
zich heel kritisch uitgelaten over het gedoogbeleid. Gedogen is op zich natuurlijk
verwerpelijk. Je kunt echter in een situatie terechtkomen waarin er geen weg
meer terug is en dat je moet afwegen wat de beste handelwijze is. Kamerbreed
(inclusief de fractie van het CDA) is er toch overeenstemming dat het sluiten
van coffeeshops een onbegaanbare weg zou zijn.De heer De Hoop Scheffer (CDA): Zeker niet. Het sluiten van
coffeeshops is helemaal geen onbegaanbare weg. Hoe komt u daar nu bij?De voorzitter: Hiermee gaat de discussie meer in de richting
van een bespreking van het Nederlandse drugsbeleid. Ik verzoek de leden zich
tot de geannoteerde agenda te beperken.De heer Van den Doel (VVD): Dat zal ik doen, voorzitter, al
moet mij nog wel even van het hart dat de fractie van het CDA een horizon
van tien jaar hanteerde...De heer De Hoop Scheffer (CDA): Voor nul, ja.De heer Van den Doel (VVD): Hoe dan ook, het moge duidelijk
zijn – ook voor de fractie van het CDA – dat de drugsnota en de
gedoognotitie leiden tot een aanscherping van beleid. Wij zijn dus de goede
richting ingeslagen.Ik denk dat ik hiermee voldoende aandacht heb besteed aan dit agendapunt.
Ik steun collega Van Oven dat de Kamer zich erover moet buigen als voor volgende
week nog een nieuwe tekst beschikbaar zou komen. Dan weet de regering in ieder
geval voor aanvang van de besprekingen wat de mening van de Kamer is.Bij de bespreking van de rest van de geannoteerde agenda beperk ik mij
tot de documenten die een verbindend karakter hebben. Wij stemmen in met de
doelstelling van het document onder 2a, betreffende samenwerking tussen douane
en bedrijfsleven bij de bestrijding van drugshandel. Wordt dit in Nederland
al gedaan? Is hier al ervaring mee opgedaan? Werken bedrijven op vrijwillige
basis mee en wat zijn de gevolgen als bedrijven zouden weigeren? Gevraagd
wordt om de douane toegang te geven tot informatiesystemen van bedrijven.
Hoe ruim is dat en waar liggen de grenzen voor zo'n toegang? Informatiesystemen
kunnen namelijk ook heel gevoelige bedrijfsinformatie bevatten.Ook met het gestelde onder agendapunt 2b kan mijn fractie van harte instemmen.
Ik refereer nog even aan de opmerkingen van de minister tijdens het afgelopen
augustus te Stockholm gehouden wereldcongres over seksuele uitbuiting van
kinderen, waarin zij pleitte voor uitbreiding van het mandaat van Europol.
Kijk ik naar de nu voorliggende tekst, dan is die toch wat mager. In feite
komt het erop neer dat het mandaat wordt uitgebreid met handel in mensen.
Als ik goed ben geïnformeerd was tijdens het Duitse voorzitterschap op
de Top in Essen al besloten tot deze uitbreiding van de taak van Europol.
Mijn fractie zou graag zien dat de tekst wat explicieter ook werd gericht
tegen de seksuele uitbuiting van kinderen. Deelt de minister onze mening dat
dit expliciet aan de tekst zou moeten worden toegevoegd? Vindt
ook zij dat de tekst eigenlijk te algemeen is en dat daardoor de prioriteit
van Europol zou kunnen worden gelegd bij illegale praktijken op het gebied
van immigratie en asiel?Met het gestelde onder agendapunt 2c kunnen wij eveneens instemmen. Het
voorgestelde zal een doelmatig en effectief optreden van Europol ten goede
komen. Dat geldt ook voor agendapunt 2j, betreffende het doorgeven van informatie
over synthetische drugs. In het document onder 2k komen ethische aspecten
aan de orde, maar in deze context is het mij niet geheel duidelijk wat daar
precies mee wordt bedoeld. Kan de minister dit nader toelichten? In Artikel
6 van het document is sprake van centralisatie. In verband hiermee pleit ik
voor enige terughoudendheid bij het centraal opslaan van gegevens. De wetgeving
in de diverse lidstaten is verschillend en centralisatie mag niet leiden tot
een verschil – een achteruitgang – ten opzichte van het Nederlandse
beleid. Met de onder 2l voorgestelde projecten ter bevordering van de samenwerking
tussen politie en douane hebben wij geen enkel probleem. Lopen op dit terrein
echter niet ook al andere projecten en zo ja, wordt de onderlinge samenhang
goed bewaakt?Waarom is bij agendapunt 3a (dan gaat het om de opvang van asielzoekers)
gekozen voor een onverbindend document? Welk voorbehoud hebben België
en Groot-Brittannië gemaakt? Mijns inziens voldoet Nederland ruimschoots
aan de eisen die in dit document worden gesteld. Kan worden aangegeven (dit
mag op een ander moment en bij voorkeur schriftelijk) welke landen van de
EU afwijken van de eisen die in dit document worden gesteld?Bij agendapunt 3b betreffende een uniform model voor verblijfstitels is
een Nederlands voorbehoud gemaakt. Heeft dit al iets opgeleverd? Geldt dit
nog steeds of kan het worden opgeheven? Dit lijkt mij een goede stap in de
richting van uniformiteit binnen de EU. Waarom gaan wij echter niet een stap
verder door bijvoorbeeld ook technische eisen te stellen om vervalsingen tegen
te gaan? Op die manier kunnen wij ook in EU-verband komen tot een hoogwaardig
document. Dat lijkt mij in het belang van ieder van de deelnemende landen.
Op dit terrein moet niet iedere lidstaat het wiel zelf willen uitvinden. Denk
ik aan ons paspoort dan lijkt mij dat daar voldoende ervaring mee is opgedaan.
De tekst onder dit agendapunt is overigens niet in het Nederlands beschikbaar.
Gezien de afspraken die op dit punt zijn gemaakt, dient hieraan dus goedkeuring
te worden onthouden.Ook het gestelde onder agendapunt 8 vinden wij een goede stap in de richting
van het tegengaan op Europees niveau van de mensenhandel en de seksuele uitbuiting
van kinderen. Is nog voortgang gemaakt met deze tekst, want ook hierbij is
er sprake van een Nederlands voorbehoud. Wij zijn het daar van harte mee eens,
maar wat zijn de consequenties als daaraan wordt vastgehouden?De heer De Graaf (D66): Mijnheer de voorzitter. Het is mij
opgevallen dat de agenda voor deze JBZ-raad onder het Ierse voorzitterschap
nogal veel punten kent die in het teken van de drugsbestrijding staan. Met
die constatering doe ik niets af aan het belang van de drugsbestrijding en
de uiting van bezorgdheid over de omvang van de Europese drugshandel en de
daarachter liggende, georganiseerde criminaliteit. Binnen Europa moet men
echter waken voor een al te grote fixatie op alleen de drugshandel. In Nederland
heeft de parlementaire enquête opsporingsmethoden geleerd dat georganiseerde
criminaliteit niet moet worden versmald tot alleen drugshandel. Er is namelijk
veel meer aan de hand. Wellicht is de opbouw van de agenda mede een gevolg
van het feit dat ieder voorzitterschap zijn eigen prioriteiten hanteert en
zijn eigen accent wil geven. Deze keer – maar ook de afgelopen twee
keer – vind ik niets op de agenda over nucleaire criminaliteit, terwijl
dit toch zo nodig moest worden toegevoegd aan het werkterrein van Europol.
Twee jaar geleden was dit een «big issue», maar nu
horen wij daar nooit meer iets over. Zo zijn er meer onderwerpen te noemen.
Jammer vind ik het ook, dat tijdens het Ierse voorzitterschap kennelijk geen
voortgang is geboekt met de internationale bestrijding van racisme en xenofobie.
Ook daar vind ik namelijk geen stukken over. Zo zijn er meer voorbeelden te
noemen. Kortom, laten wij ons niet alleen fixeren op dat ene, overigens wel
belangrijke, onderwerp.Opvallend is dat de agendapunten 2a en 2d nationale aangelegenheden betreffen.
In beide gevallen wordt opgeroepen tot samenwerking. In het ene geval gaat
het om samenwerking tussen douane en bedrijfsleven en in het andere om samenwerking
tussen douane en politie. Is in beide gevallen echter wel recht gedaan aan
het subsidiariteitsbeginsel? Dit gaat niet om internationale samenwerking
tussen lidstaten. Het zijn slechts oproepen om zaken nationaal een beetje
goed te regelen. In het geval van samenwerking tussen douane en bedrijfsleven
wordt verwezen naar reeds bestaande VN-overeenkomsten en overeenkomsten in
het kader van de Wereld douaneorganisatie. Er is dus al een heleboel gebeurd.
Niettemin pompt Europa zichzelf in het kader van de derde pijler weer eens
op, hetgeen leidt tot veel ambtelijk werk en lange discussies in de ministerraad.
Ik vraag mij af of dat wel nuttig is. Graag hoor ik de reactie van bewindslieden
hierop.Wat agendapunt 3b betreft sluit ik mij aan bij opmerkingen van collega
Van den Doel. Van dit agendapunt is alleen een Engelse tekst beschikbaar,
zodat de principeafspraak opgaat dat een voorbehoud moet worden gemaakt omdat
geen Nederlandse tekst voorhanden is. Mocht zo'n voorbehoud het Nederlandse
voorzitterschap sterk onder druk zetten – en dan richt ik mij tot de
heer De Hoop Scheffer – dan moeten we daar misschien nog maar eens over
praten.De heer De Hoop Scheffer (CDA): Over zo'n voorbehoud kunnen
we het nog wel eens worden.De heer De Graaf (D66): Fijn! Op de agenda prijken ook een
aantal zaken waarmee geen voortgang is geboekt. Zo blijkt uit agendapunt 3c
dat nog steeds geen vooruitgang is geboekt met het buitengrensverdrag. Nog
steeds is er geen overeenstemming over de competentie van het Europese Hof
van Justitie en toepassing van de overeenkomst op Gibraltar. Ik hoop niet
dat aan het slot van het Nederlandse voorzitterschap wederom moet worden geconstateerd
dat helaas geen voortgang is geboekt. Wat is het Nederlandse voorzitterschap
van plan te doen aan die vastgelopen zaken?Agendapunt 4 betreft een document over dreiging van terrorisme voor de
EU. Eerder hebben wij al gevraagd om hierin op een of andere wijze inzicht
te krijgen. Als het document niet vertrouwelijk aan de vaste commissie voor
Justitie beschikbaar kan worden gesteld, moet het in ieder geval ter inzage
worden voorgelegd aan de algemene commissie voor de Inlichtingen- en Veiligheidsdiensten.
De Kamer moet op de hoogte blijven van internationale ontwikkelingen, niet
alleen in Europa, maar ook daarbuiten, op het gebied van terrorisme. Ik meen
mij te herinneren dat de minister van Binnenlandse Zaken een- en andermaal
te kennen heeft gegeven dat hij dit zou overwegen en mogelijk ook positief
zou beoordelen, maar tot dusver heb ik niet de indruk dat er ook echt substantieel
iets is gebeurd. Mocht het zo zijn dat de algemene commissie Inlichtingen-
en Veiligheidsdiensten in het geheim inzage heeft gehad, dan hoor ik dat graag
van de minister van Binnenlandse Zaken.Met de opstelling van de Nederlandse regering ten aanzien van agendapunt
8 kan mijn fractie goed leven. Gelet op de discussie in Nederland is het nu
niet opportuun om ogenblikkelijk het bezit van kinderporno voor eigen gebruik
strafbaar te stellen. In de recente brief van de regering wordt aangegeven
dat wij nader op dit vraagstuk terugkomen bij de evaluatie van de nieuwe bepalingen
die sinds 1 februari jl. in werking zijn getreden. Daar moet
niet op vooruit worden gelopen. Dit zal betekenen dat Nederland een voorbehoud
zal moeten blijven maken, zodat er onder het Ierse voorzitterschap nog geen
sprake zal kunnen zijn van een gemeenschappelijk optreden.De heer De Hoop Scheffer (CDA): Ik neem aan dat u het met mij
jammer vindt dat Nederland op een punt als dit tamelijk geïsoleerd is
komen te staan. Bent u wel bereid om de discussie hierover op te vatten op
het moment dat hier over de evaluatie is gesproken?De heer De Graaf (D66): Dat begrijpt u goed. Bovendien heb
ik uit de teksten begrepen dat Nederland niet geheel alleen staat. Er was
ook sprake van een Italiaans voorbehoud. Nederland zou moeten aangeven dat
het er wel over wil spreken. Er is volgens mij ook een door Nederland voorgestane
tekst in omloop waarin niet staat «wordt bepaald», maar «kan
worden bepaald». Als zo'n compromis kan worden bereikt, kan ook Nederland
de weg openhouden voor een eventueel later verbod, maar dan op basis van onze
eigen, goede afwegingen en argumentaties.Ik kom dan te spreken over agendapunt 9b, betreffende het gemeenschappelijk
optreden inzake drugsbeleid. Nu de heer De Hoop Scheffer zo nadrukkelijk een
opvatting heeft gegeven over de gebrekkige juridische binding zou ik de regering
willen vragen daar nader op in te gaan. In mijn opvatting is er sprake van
een volkenrechtelijke, een Europeesrechtelijke binding die ook juridische
verplichtingen schept, zij het dat die niet kunnen worden afgedwongen, omdat
er nu eenmaal geen sanctiemechanisme bestaat en er overigens ook geen Hof
van Justitie competent is om een eventuele klacht tegen bijvoorbeeld ons land
te behandelen. De heer De Hoop Scheffer weet dat ik een groot voorstander
ben van competentie van het Europese Hof, maar in dit geval is het wellicht
een geluk dat daar nog geen sprake van is.De heer De Hoop Scheffer (CDA): Ik begrijp dat dit u nu wel
aardig uitkomt.De heer De Graaf (D66): In het algemeen ben ik groot voorstander
van competentie...De heer De Hoop Scheffer (CDA): Ik ook, maar u spreekt nu volgens
mij wel een beetje à la carte.De heer De Graaf (D66): Nee, ik probeer toch steeds het hele
menu voor ogen te houden, al realiseer ik mij dat ik soms ook met een zeker
opportunisme kan denken: gelukkig dat die competentie er nu nog niet is.Van de regering verneem ik graag hoe het precies zit met de juridische
status. In de Franse tekst onder REV 7 staat inderdaad het algemene voorbehoud
van Nederland. Graag verneem ik duidelijk van de minister wanneer dit voorbehoud
is gemaakt. In welk stadium is dit gedaan, al vanaf het eerste moment of pas
na het overleg in het Comité K.4? Graag krijg ik een algemene uiteenzetting
over het verloop van het hele proces.Minister Sorgdrager: Het voorbehoud is al begin november, bij
de eerste K.4-besprekingen gemaakt.De heer De Graaf (D66): Bij de eerste K.4-bespreking?Minister Sorgdrager: Of het de allereerste was, weet ik niet.
In elk geval was het begin van deze maand.De heer De Graaf (D66): Dan is die vraag daarmee beantwoord.
Ook ik kreeg, net als andere collega's, de afgelopen weken de indruk dat de Nederlandse ambtelijke vertegenwoordigers zich een beetje hadden opgesloten
in het denkraam van een optimistische interpretatie van artikelen, die weliswaar
niet door iedereen wordt gedeeld, maar waar je toch goed mee weg kunt komen
zonder je beleid te hoeven wijzigen. Toen mijn fractie de tekst voor het eerst
onder ogen kreeg, schrokken wij echter wel. Niet alleen juridisch kun je er
namelijk anders over denken, maar zonneklaar is ook dat wie probeert die tekst
met een zekere distantie te lezen, er in politieke zin niet anders uit kan
lezen dan een fors restrictief en repressief beleid, ook ten aanzien van het
cannabisbeleid en het Nederlandse gedoogbeleid. Het feit dat je zo ongeveer
per artikel twee juridische interpretaties kunt bedenken (iemand zou wellicht
een mooi juridisch proefschrift kunnen schrijven over een mogelijke juridische
interpretatie in de richting van het Nederlandse beleid) en het gegeven dat
er eigenlijk maar één politieke interpretatie mogelijk is die
bovendien niet strookt met het huidige Nederlandse beleid, is voor mijn fractie
aanleiding om te stellen dat deze tekst niet zomaar mag passeren. Eerder schreef
ik al in artikelen in de krant dat ten minste vier tot vijf artikelen op dit
punt buitengewoon grote vragen oproepen.Vraag is wat Frankrijk, dat toch de penvoerder van dit document is geweest,
precies voor ogen staat. Een delegatie van de Kamer heeft een bezoek gebracht
aan Frankrijk. Ongetwijfeld krijgen wij daar nog een boeiend verslag van.
In het hier voorliggende document over het drugstoerisme is mij in dat verband
iets opgevallen. Frankrijk geeft in dat document zelf aan waar het precies
last van heeft. In dat document staat dat Franse drugstoeristen die in Nederland
gaan «shoppen», terugkomen met LSD, heroïne, amfetamine,
cocaïne en XTC, maar in ieder geval niet met cannabis. De Fransen zelf
constateren dus dat de handel in cannabis niet het probleem vormt. Fransen
komen dus niet naar Nederland om 5 of 30 gram cannabis te halen, maar om andere
drugs te kopen. Dat doet mij concluderen dat er op het punt van het drugsbeleid
en de over en weer veroorzaakte overlast tussen Nederland en Frankrijk een
grote som van misverstanden bestaat.De heer De Hoop Scheffer (CDA): U zegt dit nu wat neutraal,
maar dan is het probleem in Franse perceptie kennelijk nog groter dan wanneer
het in hun ogen alleen zou gaan om de softdrug cannabis. Dat maakt het beeld
van Nederland nog zwarter dan het al is. U zegt dit alles op een toon alsof
het allemaal niet erg is, of vergis ik mij nu?De heer De Graaf (D66): Ik gebruik deze toon om duidelijk te
maken dat er sprake is van een opeenstapeling van misverstanden. Uit hun eigen
tekst blijkt dat de Fransen er bezorgd over zijn dat Franse jongeren (en ook
ouderen overigens) naar Nederland komen om drugs te kopen. Bij nalezing blijkt
het dan te gaan om heroïne, cocaïne, amfetamine, XTC en LSD. Daar
concludeer ik uit dat er ten minste een gemeenschappelijke gespreksgrond is.
Met de Fransen zijn wij het namelijk eens dat de handel, de productie en de
verkoop van XTC, heroïne, amfetamine, cocaïne en LSD met kracht
moet worden bestreden. Daar geldt geen gedoogbeleid voor. Het blijkt –
en dan ga ik af op de teksten die de Fransen zelf schrijven – dat men
kennelijk geen probleem heeft met het feit dat Franse jongeren naar Nederland
komen om cannabis te halen. Dat schrijven ze niet op. Dat betekent dat ons
gedoogbeleid ten aanzien van cannabis voor de Fransen kennelijk niet het grootste
probleem is. Dat zeggen ze namelijk zelf. In het kader van een gemeenschappelijk
optreden behoeven wij ons derhalve internationaal niet zo vreselijk druk te
maken over het Nederlandse gedoogbeleid ten aanzien van cannabis, want kennelijk
is dat niet het grootste probleem.De heer De Hoop Scheffer (CDA): Ik help het u hopen. Volgend
jaar komen wij hierop wel terug, want ik voorzie nu al dat niet één,
maar meer buitenlandse tv-ploegen er rondom de Top van Amsterdam
in zullen slagen om in een coffeeshop dit soort spullen aangeschaft te zien
worden. Dan hebben we pas echt een groot probleem.De heer De Graaf (D66): Dat ben ik met u eens. Natuurlijk zijn
er altijd malafide coffeeshops waar je aan de voor- of achterdeur ook andere
dingen kunt kopen dan de gedoogde cannabis. Die vallen niet onder de criteria
die wij stellen voor het openhouden van bonafide coffeeshops. Natuurlijk realiseer
ik mij ook dat het in het licht van de huidige discussie buitengewoon risicovol
was om Amsterdam aan te wijzen als plaats voor het houden van een Europese
Top. Iedere cameraploeg uit het buitenland kan daar namelijk met gemak breeduit
interessante zaken filmen, waardoor al snel een beeld ontstaat alsof Amsterdam –
respectievelijk Nederland – het Sodom en Gomorra van Europa zou zijn.Ik heb al eerder uitgesproken dat Nederland naar de opvatting van de fractie
van D66 niet akkoord zou mogen gaan met de tekst zoals wij die hebben gelezen.
De regering heeft zojuist aangegeven – daarvoor dank – dat kennelijk
wordt ingezet op heronderhandelingen. Wellicht is het beter om te spreken
van verdergaande onderhandelingen. Gebeurt dit nu al op Coreper-niveau? Gaat
dit volgende week ook nog door als de ministers bij elkaar komen? In het zojuist
uitgereikte memo is aangegeven dat over aanpassing van enkele artikelen nog
moet worden onderhandeld. In die opsomming mis ik de artikelen 6 en 7, die
toch de nodige bezwaren oproepen. Artikel 6 bepaalt dat wij ons onverkort,
volledig en doeltreffend aan verdragen van de VN moeten houden. Zal dit er
niet toe leiden dat de Narcotic Control Board van de VN ieder jaar zal gaan
signaleren dat Nederland zich niet aan bedoelde verdragen houdt? Artikel 7
betreft de teelt van verdovende middelen. Ik vraag mij af hoe onze lage prioriteit
voor de opsporing van kleine hoeveelheden nederwietteelt zich met zo'n artikel
verdraagt.Onderhandelingen (ik ben daar voor) zouden moeten uitmonden in een tekst
die ook voor Nederland aanvaardbaar is en die het Nederlandse drugsbeleid,
zoals wij dat nu kennen, overeind houdt. Indien dat niet mocht lukken, staan
er twee wegen open. De meest vergaande is het uitspreken van een veto. Ik
vind dat dit ook de ultieme consequentie moet zijn van het Nederlandse drugsbeleid.
Wij kunnen niet leven met een door andere landen gesteunde, of wellicht gesteunde,
tekst waarvan ons drugsbeleid uiteindelijk het slachtoffer wordt. Zo'n veto
moet volgens mij ook kunnen. De EU is een volwassen unie tussen in beginsel
volwassen en gelijkwaardige partners. In de derde pijler gaat het juist om
unanimiteit en dus om gelijkwaardigheid. Dit impliceert dat landen ook moeten
kunnen zeggen dat zij iets niet voor hun verantwoording willen nemen. Andere
landen moeten daar dan niet ogenblikkelijk gebruik of misbruik van maken op
het moment dat een land dat zijn vetorecht gebruikt het voorzitterschap van
de Unie bekleedt. Nederland (ik zeg het de minister van Buitenlandse Zaken
na) moet kunnen scheiden tussen datgene wat het zelf vindt en hoe het moet
optreden als EU-voorzitter. Dat zullen ook de overige veertien partners in
Europa moeten leren. Nederland kan heel goed een uitstekend voorzitter zijn,
ook al heeft het op één of twee punten eigen opvattingen.Naast een veto is er ook een andere mogelijkheid. In dat verband herinner
ik aan het destijds door Nederland geïnitieerde voorbehoud rond het verdrag
van Schengen. Het houdt in dat landen in beginsel, Nederland in bijzonder,
eigen beleid kunnen voeren, zolang zij de overlast voor andere landen maar
zoveel mogelijk beperken. Ik heb mij afgevraagd of het niet mogelijk zou zijn
om een dergelijke verklaring als annex aan het besluit toe te voegen. Het
moet dan wel worden gedragen door de andere landen. In zo'n verklaring zou
kunnen worden uitgesproken dat Nederland zich inspant om aan verplichtingen
tegemoet te komen, maar dat overigens steeds het voorbehoud wordt
gemaakt dat het de grondslagen van het huidige Nederlandse drugsbeleid niet
aangetast wil zien.De heer Rabbae (GroenLinks): Waarom wilt u zo'n voorbehoud
slechts als annex aan de tekst toevoegen? Waarom maakt u er niet gewoon een
onderdeel van de integrale tekst van?De heer De Graaf (D66): Over dergelijke zaken wil ik niet strijden.
Het gaat mij erom dat op de een of andere manier, linksom of rechtsom, de
mogelijkheid wordt geschapen dat Nederland probeert zoveel mogelijk met andere
landen gemeenschappelijk op te trekken, zonder dat het betekent dat wij de
grondslagen van ons drugsbeleid moeten aantasten. Overigens constateer ik
uit het Franse document dat er ook een Duits voorbehoud is. Verder is er een
Deens voorbehoud ten aanzien van de aard van het instrument. Is het Duitse
voorbehoud wellicht ingegeven door de omstandigheid dat de Duitse Bondsregering
op dit gebied wel iets kan willen, maar dat dit de constitutionele eigen verantwoordelijkheid
van de Duitse deelstaten op dit punt onverlet laat? Is het mogelijk dat Duitsland
op bondsstatelijk niveau niet eens kán instemmen met een dergelijke
tekst?De heer Rabbae (GroenLinks): Mijnheer de voorzitter! Ook mijn
fractie vindt het zeer betreurenswaardig dat wij de documenten niet tijdig
kregen en dat het ook niet altijd de juiste waren. Kijk ik naar de voetnoot
bij agendapunt 9b, dan zie ik een verschil tussen de Nederlandse en de Franse
tekst. Formeel is de Nederlandse tekst hét vehikel, maar het is wel
eens goed om ook andere teksten onder ogen te krijgen. Dit had het voeren
van deze discussie kunnen voorkomen. Wat betreft de overeenkomst inzake buitengrenzen
sluit mijn fractie zich aan bij hetgeen door de woordvoerder van de D66-fractie
naar voren is gebracht. Ik constateer dat het document over terrorisme in
feite wordt afgevoerd naar de algemene commissie voor de Inlichtingen- en
Veiligheidsdiensten. In de huidige omstandigheden begrijp ik dit, maar gezien
de ervaring die is opgedaan in het IRT-onderzoek hoop ik van harte dat dit
document zich puur beperkt tot terrorisme en dat op deze manier geen andere
zaken voor ons onzichtbaar blijven of worden gemaakt.De heer Van Oven (PvdA): Ik begrijp niet waar u deze conclusie
vandaan haalt. Ik hoop dat u het ermee eens bent dat de regering voor de onderwerpen
die in de derde pijler aan de orde komen, primair verantwoording verschuldigd
is aan deze commissie en niet aan die voor de Inlichtingen- en Veiligheidsdiensten.De heer Rabbae (GroenLinks): Ik heb geen conclusie getrokken.
Ik heb alleen de hoop uitgesproken dat in het document geen aan terrorisme
grenzende zaken worden meegenomen, die eigenlijk aan deze commissie zouden
moeten worden voorgelegd.Gelet op de nervositeit in de afgelopen week en de discussie tot nu toe
kan volgens mijn fractie ten aanzien van agendapunt 9b slechts uit twee mogelijkheden
worden gekozen. De ene is, dat het kabinet een verkeerde inschatting heeft
gemaakt en een verkeerde opdracht heeft gegeven aan de ambtenaren. Dat zou
wellicht gebeurd kunnen zijn met het oog op de Top. In dat geval heeft de
heer De Hoop Scheffer de plank niet geheel misgeslagen. In zo'n afweging zou
het kabinet bereid kunnen zijn om wat water in de wijn te doen. De andere
mogelijkheid is, dat wel degelijk de juiste opdracht is gegeven, maar dat
de betrokken ambtenaren hebben zitten slapen totdat zij werden wakker geschud
door berichten in de media. Het kabinet kan zeggen dat noch het een, noch
het ander waar is, maar dan moet het mij maar eens duidelijk maken waarom
het eigenlijk nodig is om nog met amendementen te komen. Nederland had immers een algemeen voorbehoud gemaakt en kennelijk was de hele zaak tevoren
goed geregisseerd.Een delegatie uit de Kamer heeft een bezoekje gebracht aan Frankrijk.
Daaruit heb ik de stellige overtuiging overgehouden dat met Frankrijk zaken
is te doen als Nederland de poot stevig op de grond (beter nog În de
grond) houdt. Alleen op die basis zijn er zaken te doen met Frankrijk. Nederland
wordt pas echt chantabel als het geen respect opbrengt voor zichzelf en op
haar standpunt inlevert om een opportunistische reden als de wens om een soepel
verlopend voorzitterschap te bekleden. Als de Kamer nu het signaal afgeeft
dat moet worden opgepast en dat de regering het maar wat kalmer aan moet doen
omdat het voorzitterschap eraan zit te komen, maken wij onszelf daarmee echt
chantabel. Dat is wel het slechtste advies dat wij aan dit kabinet zouden
kunnen geven. Ik had gehoopt dat ook de VVD deze boodschap had willen geven,
maar kennelijk is het nog niet zover.De heer Van den Doel (VVD): Ik dacht dat ik duidelijk genoeg
was geweest. U kunt zich hiermee beter tot het CDA richten. Die fractie heeft
als enige de overweging naar voren gebracht dat in relatie met het voorzitterschap
goed moet worden overwogen hoe Nederland zich in deze kwestie moet opstellen.De heer De Hoop Scheffer (CDA): Hier moet geen permanent misverstand
over ontstaan. Het voorzitterschap is een extra grote, complicerende factor.
Ook zonder voorzitterschap gaat het in dezen echter om de geloofwaardigheid
van Nederland.De heer Rabbae (GroenLinks): Hoe dan ook, het woord «veto»
heb ik mijn collega van de VVD niet horen uitspreken.De heer Van den Doel (VVD): Als u goed naar de discussie had
geluisterd, had u deze opmerking niet gemaakt.De heer Rabbae (GroenLinks): Uit de betogen van een aantal
collega's maak ik op dat Amsterdam als plaats om een volgende Top te houden,
steeds meer onder vuur komt te liggen. Ik denk dan: als we straks maar niet
om vijf voor twaalf kiezen voor Staphorst!Ik kan mij vergissen, maar uit het bezoek aan Frankrijk en de contacten
die wij daar hadden met een aantal parlementariërs, heb ik de stellige
indruk overgehouden dat op dit moment daar de kern van het Nederlandse beleid
(coffeeshops en scheiding van markten) niet aan de orde is, maar wel de overlast
en het toerisme. Zo is een van de klachten dat Nederland nog niet soepel genoeg
is bij het overdragen van Franse jongeren die hier hard drugs kopen. De Fransen
hechten geen hoge geloofwaardigheid aan de scheiding tussen soft- en harddrugs,
omdat in coffeeshops of in ieder geval in de buurt ervan, altijd wel een dealer
is te vinden die bereid is aan Franse jongeren cocaïne, LSD of wat dan
ook te verkopen. Nogmaals, Franse bezwaren richten zich vooral op de overlast,
de non-flexibiliteit van Nederland als het gaat om het overdragen van gearresteerde
Franse jongeren en het toerisme. Wat dit laatste betreft, vind ik het naïef
van Frankrijk – ik heb dat daar gezegd en dus mag ik dat hier best herhalen –
om van Nederland te verwachten dat een onderscheid wordt gemaakt tussen Fransen
die hier komen als kopers van drugs en de overige toeristen. Dat is binnen
de EU absoluut niet te doen. Naar mijn overtuiging is de sociale crisis in
Noord-Frankrijk een van de fundamentele oorzaken van het drugsprobleem. Als
het kabinet Frankrijk zou willen helpen, zou het Noord-Frankrijk het best
kunnen steunen bij het zoeken naar extra EU-middelen om in dat gebied alternatieve
werkgelegenheid te creëren voor de jeugd die daar figuurlijk –
en helaas soms ook letterlijk – bijna crepeert. De heer Van den Doel (VVD): Vindt u het niet primair de verantwoordelijkheid
van de Franse regering zelf om de problemen daar op te lossen en te zorgen
voor haar eigen mensen? Het is toch de omgekeerde wereld om dat op het Europese
bordje te leggen?De voorzitter: Alvorens de heer Rabbae hier eventueel op antwoordt,
adviseer ik hem, zich nu te beperken tot de bespreking van de geannoteerde
agenda en geen voorschot te nemen op het verslag van de reis naar Frankrijk.
Dat komt ongetwijfeld later nog aan de orde.De heer Rabbae (GroenLinks): Voorzitter, ik ben zo gehoorzaam
dat ik hiermee mijn betoog direct afrond.De heer Van den Berg (SGP): Mijnheer de voorzitter! De heer
Rabbae is dan wel naar Frankrijk geweest, maar of hij wel eens in Staphorst
is geweest, betwijfel ik. Juist op de punten waarom het nu gaat, is de situatie
daar heel wat gunstiger dan in Noord-Frankrijk. Met Staphorst is op dit punt
dus niks mis.Mijn fractie constateert dat Nederland zich op een aantal zeer aangelegen
punten in Europa isoleert. Ik denk dan aan de kwestie van de drugs en aan
de pornografiebestrijding. Afgezien van de ernst van deze onderwerpen is het
op zich niet erg als Nederland zich isoleert als dit absoluut noodzakelijk
is vanuit de eigen rechtsbeginselen. Voor de SGP-fractie geldt, dat onze soevereiniteit
ons uitgangspunt is en dat de Europese samenwerking daaraan geen afbreuk mag
doen.Dit laat onverlet dat er op het gebied van de drugshandel sprake is van
grote mate van internationale samenhang en vertakking. Ook veroorzaakt ons
beleid grote overlast over de grenzen heen. Juist op dit terrein is samenwerking
dus geboden. Dit houdt natuurlijk niet in dat het buitenland ons beleid bepaalt.
Voor ons geldt, dat wij het met ons eigen beleid op dit punt absoluut oneens
zijn. Wat buitenlandse druk in de goede richting vinden wij dus helemaal niet
zo erg. Ik ga niet alles herhalen wat wij hebben ingebracht bij de behandeling
van de nota Drugsbeleid, maar duidelijk zal zijn dat de SGP-fractie het met
name absoluut oneens is met het gedoogbeleid. Wij vinden dat rechtsondermijnend.
Terzijde: het past mijns inziens ook niet in de nieuwe nota over het gedogen.Uit het voorgaande zal duidelijk zijn geworden dat mijn fractie niet zoveel
moeite heeft met het voorstel onder 9b. Wij zouden de regering bepaald willen
ontraden om op dit punt amendementen in te dienen. Juist op dit punt is een
goede integratie van Europees beleid in ons aller belang en dus ook in het
Nederlandse. Te meer daarom mag ook absoluut geen gebruik worden gemaakt van
het vetorecht. Wij hebben niets tegen veto's. Wij bevelen het soms zelfs wel
aan, ook op Europees niveau. Het komende Nederlandse voorzitterschap heeft
met onze opstelling niets te maken. Integendeel zelfs. Dit soort zaken moet
je er niet van weerhouden om op aangelegen punten een veto uit te spreken.
Neen, wij zijn om inhoudelijke redenen van mening dat op dit punt geen veto
moet worden uitgesproken. Met de nu voorliggende tekst kunnen wij instemmen. Ook bij ons rijst de vraag hoe de procedure precies is verlopen. De minister
heeft al op enkele zaken geantwoord, maar desondanks blijf ik het merkwaardig
vinden dat de Nederlandse tekst, ook wat andere voorbehouden betreft, duidelijk
afwijkt van de Franse. In welk stadium is dit allemaal gebeurd? Als ik de
kranten goed heb gelezen, schijnt er op enig moment geïntervenieerd te
zijn door het ministerie van VWS. Kan de minister daarop ingaan, want dat
is toch merkwaardig? Wat is precies de formeel-juridische status van een gemeenschappelijk
optreden? In het stuk zie ik dat landen als Denemarken en Oostenrijk voorbehouden
hebben wat de aard van het instrument betreft. Wellicht is een dergelijk voorbehoud
ook voor Nederland aanbevelenswaardig? Welke betekenis heeft de resolutie onder agendapunt 9c in de Nederlandse
situatie? Wat ons betreft is strafverzwaring voor dit soort ernstige delicten
betreffende illegale handel in drugs een aangelegen punt, maar vloeit dit
ook voort uit deze resolutie?In aansluiting op de uitvoerige discussie hierover bij de begrotingsbehandeling,
maak ik ook nog enkele opmerkingen naar aanleiding van de agendapunten betreffende
de bestrijding van seksueel misbruik van kinderen. Mijn fractie vindt het
uitermate triest dat uit de tekst bij agendapunt 8 blijkt dat juist op dit
punt Nederland een vrij geïsoleerde positie inneemt. De minister zal
zich herinneren dat ik bij de begrotingsbehandeling heb bepleit om het bezit
van pornografisch materiaal strafbaar te stellen. Toen ging het vooral over
kinderpornografie, maar wij achten dit gewenst over de totale breedte van
het terrein. Dat Nederland binnen Europa op dit punt tamelijk geïsoleerd
staat, vinden wij een slechte zaak, die ook afbreuk doet aan de geloofwaardigheid
van het Nederlandse beleid. Ik heb het gewaardeerd dat de minister zich vanmorgen
bij de begrotingsbehandeling nog bereid toonde om zich op dit punt duidelijk
in te zetten, maar dit maakt het des te ongeloofwaardiger dat Nederland zich
juist op dit punt internationaal blijft isoleren. Nederland is toch hopelijk
niet voornemens op dit punt een voorbehoud of zelfs een veto uit te spreken?
Daar zou ik groot bezwaar tegen hebben. Kan de minister dit verduidelijken,
juist ook in het kader van de geloofwaardigheid van het totale beleid op dit
punt? Ook is een aanbeveling gedaan betreffende internationale samenwerking
bij de bestrijding van pornografie en het misbruik van kinderen. In dat verband
komen telecommunicatiemiddelen aan de orde. Bij de begrotingsbehandeling spraken
wij al over Internet. Mag ik aannemen dat de minister hierop doelde toen zij
sprak over meer samenwerking op Europees niveau bij de bestrijding van het
misbruik van Internet? Kan de minister dit nader concretiseren en wat zal
de Nederlandse inzet op dit punt zijn, niet alleen nu, maar ook in de komende
periode?De voorzitter: Dan zou nu het woord zijn aan de woordvoerder
van de fractie van het GPV, maar die heeft mij laten weten dat hij daarvan
afziet en dat hij zich op hoofdlijnen kan aansluiten bij het betoog van de
heer Van den Berg. Antwoord van de bewindsliedenMinister Dijkstal: Mijnheer de voorzitter! Het document over
de evaluatie van de interne en externe dreiging van terrorisme voor de Europese
Unie (agendapunt 4) is geheim en ik kan er dan ook niets over mededelen in
deze vergadering. Formeel heb ik die vrijheid niet ingevolge de afspraken
die op dit punt binnen de derde pijler zijn gemaakt. Daarnaast vind ik het
materieel niet verantwoord om het te doen. Wel is het zo – de heer De
Graaf verwees daarnaar – dat wij vorige keer hebben afgesproken dat
ik samenvattingen van het desbetreffende rapport ter kennis zal brengen van
de algemene commissie voor de Inlichtingen- en Veiligheidsdiensten. Dat is
toen gebeurd en zal ook nu weer gebeuren.De belangstelling voor dit onderwerp begrijp ik wel. De heer De Graaf
zou het op prijs stellen om op de hoogte te blijven van de ontwikkelingen.
Dat kan dan wellicht beter vorm krijgen in een algemener kader zoals het jaarverslag
van de Binnenlandse Veiligheidsdienst. Meestal staat daar wel iets over terrorisme
in. In dat verband kunnen wij eens nagaan of het in een bepaalde vorm denkbaar
is om in het algemeen te discussiëren over de stand van zaken.De heer Van Oven (PvdA): Overweegt de minister bij de voorbereiding
van JBZ-raden ten aanzien van dit onderwerp steeds of – en zo ja, hoeveel –
hij een deel van de desbetreffende informatie aan deze commissie zou kunnen verstrekken? Mocht het zo zijn dat een aantal van mijn vragen
voor concrete beantwoording in aanmerking zou kunnen komen, wil de minister
dan toezeggen dat hij die antwoorden ook aan de algemene commissie voor de
Inlichtingen- en Veiligheidsdiensten zal gaan geven?Minister Dijkstal: Probleem in dit soort gevallen is, dat Nederland
pas bereid is om bepaalde informatie te leveren, als de garantie is gegeven
dat andere landen daar volgens onze regels van vertrouwelijkheid mee om zullen
gaan. Het is logisch dat die vraag door andere landen ook aan ons wordt gesteld.
Kortom, dit soort stukken wordt onder dat beslag gemaakt en daarom gebruikte
ik zo-even ook bewust het woord «formeel». Formeel heb ik niet
de vrijheid het rapport als zodanig hier openbaar te maken of materiële
gegevens daaruit hier openbaar te verstrekken. Ik kan alleen bezien of ik
het in samenvattende vorm bekend kan maken aan de algemene commissie voor
de Inlichtingen- en Veiligheidsdiensten. Los daarvan is het voor de Nederlandse
overheid mogelijk om na te gaan – niet alleen op grond van dit rapport,
maar meer algemeen georiënteerd – welke belangrijke informatie
voorhanden is. Op gezette tijden kan de Kamer – i.c. deze commissie –
daarover worden ingelicht. Misschien moeten we daar eens een nadere afspraak
over maken.De heer Rabbae (GroenLinks): Kan de minister aangeven dat het
rapport uitsluitend over terrorisme gaat en dat het geen zaken bevat die wel
in de omgeving daarvan spelen, maar die eigenlijk niet helemaal zouden vallen
onder de BVD-afspraak?Minister Dijkstal: Dat is inderdaad zo, maar daar past wel
een kanttekening bij. Het gaat hierbij om een oud probleem in de derde pijler,
te weten de definitie van het begrip terrorisme. Problemen rondom Europol
ontstonden destijds met name omdat andere landen andere definities hanteren
dan wij. Stellen we dat even terzijde, dan is het niet zo dat in dit soort
rapporten breeduit andere vormen van georganiseerde misdaad worden behandeld,
die hier eigenlijk wel zouden moeten kunnen worden besproken.Minister Sorgdrager: Mijnheer de voorzitter! Er is mij een
ongelooflijke hoeveelheid vragen gesteld en mij rest niet veel tijd meer.
Toch zal ik proberen zoveel mogelijk te behandelen, maar dan moet men mij
niet kwalijk dat ik niet op alles uitgebreid kan ingaan.Inderdaad vormen drugs op dit moment de hoofdmoot van hetgeen wordt besproken.
Ik begrijp dat de heer De Graaf daar teleurgesteld over is en ik kan mij daar
wel wat bij voorstellen, want er gebeurt in Europa nog wel wat meer dan alleen
dat. Drugshandel is een ongelooflijk belangrijk onderwerp waar in Europees
verband hard aan moet worden gewerkt, maar wat mij betreft zijn er ook een
aantal andere onderwerpen die ik minstens even belangrijk vind. Ik noem dan
een onderwerp als mensenhandel. Dat vind ik zo mensonterend dat ik van mening
ben dat aan de bestrijding daarvan in Europees verband hard moet worden gewerkt.Maar goed, voorzitter, nu eerst even de drugs. Duidelijk is (dat blijkt
ook uit de discussie) dat het voor Nederland moeilijk is om op dit gebied
in Europees verband te opereren, ondanks het feit dat naar mijn idee het allergrootste
deel van de wetgeving – dat zeker – en het beleid binnen Europa
geen grote verschillen vertonen. Er is één groot verschil, namelijk
de manier waarop wij met cannabis omgaan. Zelfs daarbij is het echter niet
zo dat onze wetgeving op het gebied van de scheiding tussen soft- en harddrugs
afwijkt van alles wat er in Europa is. Er zijn meer landen die ook in hun
wetgeving een onderscheid maken tussen soft- en harddrugs en dat zeker ook
in de praktijk doen. Ook een land als Frankrijk doet dat. Het
is dus ook allemaal een beetje hypocriet van landen in Europa om altijd alleen
maar naar Nederland te wijzen als een land waar het allemaal verschrikkelijk
is, waar het anders is en waar niet mee te werken is. Ik zeg dit ook regelmatig
en het moet mij ook steeds weer van het hart dat ik het gewoon een merkwaardige
manier van doen vind om in Europees verband steeds naar Nederland te wijzen.
Natuurlijk maken wij ons kwetsbaar met ons beleid op het gebied van coffeeshops.
Gelukkig zien wij nu (ik las dat met vreugde in de krant) dat men op bepaalde
plaatsen in Duitsland ook andere gedachten op dit gebied begint te ontwikkelen.
Dan gaat het echter om de Duitse Länder en er is soms inderdaad een verschil
tussen wat men op dat niveau vindt en wat men op Bondsniveau vindt. Dat is
voor Duitsland een moeilijke aangelegenheid. Omdat de Duitse Länder verantwoordelijk
zijn voor het beleid op het gebied van de volksgezondheid kan er wel eens
een frictie ontstaan. Dat is echter een intern Duits probleem waar ik mij
verder niet mee wil bemoeien.In Europa wordt Nederland steeds weer geconfronteerd met het drugsbeleid.
In iedere vergadering, overal waar je komt, wordt geprobeerd Nederland zover
te krijgen dat het zich op het terrein van repressie voor de volle honderd
procent opstelt als de rest van Europa. Wij weten dat wij in ons beleid ook
ongelooflijk veel aandacht besteden aan preventie en hulpverlening. In andere
Europese landen blijkt dit gebied soms zwaar onderbelicht te zijn. Dat heeft
ook gevolgen voor de situatie in Nederland. Spreken wij over drugstoeristen,
dan moet worden bedacht dat het ontbreken van voorzieningen in andere landen
ertoe kan leiden dat mensen naar Nederland komen omdat ze in hun land van
herkomst niet meer weten waar naar toe te gaan. Men komt omdat men weet dat
in Nederland hulp wordt geboden op het gebied van verslavingszorg. Uiteraard
zou ik liever zien dat dit in het land van herkomst gebeurde. In dit kader
hebben wij wel eens mensen uit het Noordwesten van Frankrijk op bezoek gehad
om te zien hoe het er hier aan toe gaat. Met name in Lille is naar aanleiding
van dat bezoek het preventiebudget vertienvoudigd. Op die manier heeft Nederland
dus invloed op het drugsbeleid in andere landen, maar dat sneeuwt onder in
het verbale geweld dat wordt gebruikt om Nederland van zijn standpunt af te
krijgen. Niet alleen in de derde pijler hebben wij hiermee te maken. Het speelt
ook (en daarom zit staatssecretaris Patijn naast mij) in bijvoorbeeld overleggen
over de IGC. Ook daarin komt het steeds naar boven. Ook gebeurt dat steeds
als er een Europese Top wordt gehouden. Kortom in ieder gremium op Europees
niveau wordt consequent gepoogd Nederland een stapje verder te duwen in de
richting van een beleid dat wij eigenlijk niet helemaal willen.De heer Van den Doel (VVD): Wordt dit vooral door Frankrijk
gedaan, of wordt deze aanval Uniebreed op Nederland gedaan?Minister Sorgdrager: Het gebeurt een beetje onder aanvoering
van Frankrijk, maar ik wil daarmee niet zeggen dat andere landen zich daar
echt van distantiëren. Het Ierse voorzitterschap heeft zich ervoor geleend
om door Frankrijk genomen initiatieven als voorzitter verder te geleiden.
Er zijn ook landen die hier vrij neutraal tegenover staan, maar er zijn er
ook die zachtjes aanmoedigend langs de zijlijn staan.De heer De Hoop Scheffer (CDA): Met die uitspraak van de minister
kunnen de Ieren het doen! Over zorg voor de bilaterale betrekkingen gesproken!
Kunt u hard maken dat het Ierse voorzitterschap zich ervoor heeft geleend
om zich op deze wijze voor de Franse kar te laten spannen?Minister Sorgdrager: Ik weet dat Ierland over drugs hetzelfde
denkt als Frankrijk. Wellicht drukte ik mij wat te negatief uit, maar overduidelijk
is dat Ierland dezelfde opvatting heeft als Frankrijk. Het is dan ook niet verwonderlijk dat het Ierse voorzitterschap het initiatief gaarne
heeft overgenomen. Zo had ik het moeten zeggen.In de Europese Raad van Madrid is een actieprogramma voor de bestrijding
van drugs aangenomen. Een van de zaken die daaruit voortvloeit is het ontwerp
van een gemeenschappelijk optreden als bedoeld onder agendapunt 2a, inzake
samenwerking tussen douane en bedrijfsleven bij de bestrijding van drugshandel.
Het sluiten van convenanten in dat kader is een nationale zaak. Er wordt een
oproep aan de lidstaten gedaan om dit soort zaken in het eigen land te gaan
regelen. Het is inderdaad de vraag of dit soort dingen in het licht van het
subsidiariteitsbeginsel wel moet worden gedaan, maar dat laat onverlet dat
het gebeurt. Het is een uitvloeisel van afspraken die zijn gemaakt tijdens
een Europese Top. Wij zijn niet verplicht om hier gehoor aan te geven. Op
dit moment zijn er nog geen convenanten tussen het Nederlandse bedrijfsleven
en de douane. Het bedrijfsleven kan ook niet worden gedwongen om dit te doen.
Wel kan een en ander worden gestimuleerd. Op zich vind ik het bovendien niet
zo'n gekke gedachte.De heer De Graaf (D66): Het woord convenant zegt het al: vrijwilligheid.
Uit uw betoog maak ik op dat u het eigenlijk met mij eens bent dat het zeer
de vraag is of de EU zich hier wel mee moet bemoeien. Waarom neemt Nederland
dat standpunt dan niet in? Dat behoeft niet direct te betekenen dat dit gemeenschappelijk
optreden – en dat is wel degelijk bindend – direct van tafel moet
worden geveegd. Toch zou ik het goed vinden als de minister de bereidheid
zou tonen om dit ook eens in de JBZ-raad te zeggen. Ook dit onderdeel van
de EU moet zich beperken tot zaken die echt «des Europa's» zijn.Minister Sorgdrager: Ik vind het heel moeilijk om hier een
heel stellige mening over te hebben. Soms is het erg goed om landen aan te
sporen, dingen intern te regelen. Op zich is dat niet verkeerd. Het gaat meer
om de mate van verplichtendheid. Inderdaad gaat het bij dit agendapunt om
een gemeenschappelijk optreden, maar dat houdt niet meer in dan stimuleren
dat in eigen land bepaalde zaken gebeuren. In die zin is het dus geen echte
verplichting om iets tot stand te brengen. Bovendien heeft de onderhavige
kwestie niet puur een JBZ-karakter, want douane heeft ook te maken met goederen.
Dit laat onverlet dat er voortdurend op moet worden gelet dat in Europees
verband geen invloed wordt uitgeoefend op zaken die echt tot de nationale
soevereiniteit behoren. Onderwerp voor onderwerp moet dit goed worden bezien,
mede afhankelijk van het kader waarin iets wordt gebracht en hoe een en ander
is geformuleerd. Waar het echt zuivere derdepijlerkwesties betreft, moet in
beginsel worden uitgegaan van nationale soevereiniteit. Van daaruit moeten
vervolgens op Europees niveau zoveel mogelijk afspraken worden gemaakt en
moet – waar nuttig en nodig – zoveel mogelijk gelijkvormigheid
tot stand worden gebracht. Neem een onderwerp als politiële samenwerking.
Daarbij is het nuttig elkaar aan te sporen procedures zodanig in te richten
dat de onderlinge samenwerking erdoor wordt bevorderd.De onder agendapunt 2b bedoelde uitbreiding van het mandaat van de Europol
drugseenheid (EDE) op het gebied van mensenhandel, gaat verder dan alleen
dat onderwerp. In een bijlage bij het Protocol is een verdergaande definitie
van het begrip mensenhandel opgenomen. Die omvat ook seksuele exploitatie
van kinderen, daar waar die grensoverschrijdend is. Europol moet geen al te
uitgebreide taakomschrijving krijgen in gevallen waarin het niet meer gaat
om internationale vormen van criminaliteit. Ik wil grondig met de Kamer discussiëren
alvorens te beslissen over het al dan niet toekennen van executieve bevoegdheden
van Europol. Dat vind ik geen onderwerp om nu zonder meer «ja»
op te zeggen. Ik zou mij terreinen kunnen voorstellen waarop dit in de toekomst
misschien zou kunnen worden gedaan, maar op dit moment ben ik nog niet
zover dat ik daar een duidelijk standpunt over heb. Voornoemde uitbreiding
van het mandaat gaat in op het moment dat de JBZ-raad die beslissing heeft
genomen. De EDE kan dan gaan werken conform andere onderdelen van de taakomschrijving.
Zoals bekend, kan Europol pas echt gaan werken wanneer het verdrag door alle
lidstaten is geratificeerd. Dan kan men verder gaan in de samenwerking dan
op dit moment.De heer Van Oven (PvdA): Het is nu toch al zo...De voorzitter: Ik sta nu geen interrupties meer toe. Wij zijn
al bijna aan het eind van de formele vergadertijd.De heer Van Oven (PvdA): Juist daarom interrumpeerde ik, want
ik vrees dat een tweede termijn er niet meer in zit. Dan wordt het moeilijk
om zaken goed te bediscussiëren.De voorzitter: Dat begrijp ik, maar dat had men zich moeten
realiseren toen voor deze onderwerpen twee uur vergadertijd werd geagendeerd.
Zoals het nu loopt, nemen wij al een deel van de vergadertijd van de volgende
commissie in beslag. Met dat in het achterhoofd doe ik een dringend beroep
op de bewindslieden de beantwoording binnen hooguit een kwartier af te ronden.Minister Sorgdrager: Voorzitter! Ik denk dat een groot aantal
onderwerpen die onder agendapunt 2 zijn gerubriceerd, de instemming van de
vergadering hebben. Hier en daar zijn er wel opmerkingen over gemaakt, maar
als men het niet strikt noodzakelijk vindt, laat ik beantwoording ervan op
dit moment maar even achterwege.De heer De Graaf (D66): Ik herinner eraan dat de Kamer op één
punt niet instemt, vanwege het taalvoorbehoud. Uit het feit dat de minister
daar niet op ingaat, maak ik op dat zij het daarmee eens is en dat zij niet
zal instemmen tijdens de JBZ-raad.Minister Sorgdrager: Ik ken de afspraken op dit punt. Zo weet
ik dat parlementaire voorbehouden moeten worden gemaakt op punten die daar
niet aan voldoen. In die zin zal ik ook handelen, tenzij de Kamer op enig
moment zou zeggen dat ik daartoe wel gemachtigd zou zijn... bijvoorbeeld in
het kader van het voorzitterschap of om andere opportuniteitsredenen!Ik kom dan bij agendapunt 9b, het ontwerp van een gemeenschappelijk optreden
betreffende de onderlinge aanpassing van wetgeving en praktijken ter bestrijding
van drugsgebruik en -handel. Dit is een Frans initiatief, dat ook door Frankrijk
is ingebracht. Besprekingen hebben tot nu toe vrijwel uitsluitend plaatsgevonden
in het Comité K.4. Ze zijn begonnen in oktober. Aanvankelijk is gesproken
over een ruwe tekst. Het maken van voorbehouden is pas zinvol als er teksten
op tafel komen die wellicht verder kunnen worden geleid. Dat is dan ook begin
november gebeurd. Degene die voor Nederland aan deze gesprekken deelneemt,
doet dit namens de Nederlandse regering. Het lijkt erop alsof werd deelgenomen
namens Justitie, maar dat is niet zo. Er is ook intensieve samenwerking en
voorbereiding geweest met het ministerie van VWS. Mocht de indruk bestaan
dat dit niet zo is, dan wil ik die hier met nadruk wegnemen. Van het begin
af aan is dat zo geweest.De heer De Hoop Scheffer (CDA): Even voor alle duidelijkheid:
het voorbehoud stond nog niet in de zesde herziene versie van 6 november,
maar wel in de zevende, die dateert van 19 november. Ook staat het niet in
de geannoteerde agenda. Minister Sorgdrager: Ik weet dat in de bijeenkomst van het
Comité K.4 van 4 en 5 november dit studievoorbehoud is gemaakt. Uiteindelijk
is het in een versie terechtgekomen. Ik weet niet wat het raadssecretariaat
wel of niet op papier heeft gezet. Voor mij staat vast dat het voorbehoud
is gemaakt.De heer De Hoop Scheffer (CDA): Het ware beter geweest als
u het zelf even in de agenda had gezet.Minister Sorgdrager: Dat had ik inderdaad beter kunnen doen,
dat is waar. Oorzaak hiervan is, dat het zo lang duurde voordat wij de definitieve
stukken kregen. Pas na de laatste zending aan de Kamer ontvingen wij de Franse
tekst onder REV 7, waarin het voorbehoud was opgenomen.Interdepartementaal vooroverleg is er niet alleen geweest tussen Justitie
en VWS, maar ook met Buitenlandse Zaken en de permanente vertegenwoordiger
bij de EU. Ik kan uitvoerig aangeven op welke momenten met het ministerie
van VWS is overlegd, maar ik ga ervan uit dat de Kamer wel van mij wil aannemen
dat dit is gebeurd. Na de bijeenkomst van het Comité K.4 van 4 en 5
november zijn de teksten naar de pers uitgelekt. Ik denk dat naar aanleiding
daarvan de hele onrust is ontstaan. Overigens valt die zenuwachtigheid die
de regering steeds wordt verweten, reuze mee. Uiteraard hebben wij hierover
in de afgelopen ministerraad gesproken.De heer Van den Doel (VVD): Mij is niet duidelijk waarom de
reacties van andere bewindslieden op dit punt geen duidelijkheid hebben geboden.
Men had dat Nederlandse voorbehoud toch openbaar kunnen maken op het moment
dat het er lag?Minister Sorgdrager: Wat andere leden van de regering hebben
gedaan, weet ik niet precies. Ik weet ook niet precies waarom het gelopen
is zoals het is gelopen. Ik kan alleen zeggen wat ik in mijn verantwoordelijkheid
wel of niet heb gedaan. Het studievoorbehoud is van meet af aan gemaakt, omdat
gewerkt moet worden met teksten die multi-interpretabel zijn. Het zal u niet
verbazen als ik zeg dat Nederland en Frankrijk alleen overeenstemming kunnen
bereiken over een tekst die een zekere ruimte voor interpretatie laat. Dat
brengt met zich mee dat je als Nederland voortdurend wordt aangesproken. Ik
wil ook niet verhelen dat dit ook steeds zo zal blijven. Als wij nu tot een
tekst komen, komt het een volgende keer of een keer daarna, of in een ander
verband weer aan de orde. Ik heb u medegedeeld wat de Nederlandse inzet is
in de Coreper-onderhandelingen. Het gaat erom dat het Nederlandse drugsbeleid
overeind kan blijven. Dat moet heel duidelijk zijn. Ik zal dat ook steeds
duidelijk uitdragen. U mag dat beschouwen als die paal die volgens de heer
Rabbae ver in de grond gezet moet worden, met beton verankerd, etc. Ik vind
dat Nederland hierin heel zelfbewust moet zijn door uit te dragen dat wij
willen samenwerken, dat wij vinden dat alle handel, etc. op een krachtige
manier moet worden aangepakt en dat de mogelijkheden tot samenwerking in Europees
verband optimaal moeten zijn, maar ook dat het onze zaak is welk drugsbeleid
wij intern in ons eigen land voeren. Wanneer dat beleid nadelige gevolgen
heeft voor het buitenland, zullen wij proberen dat zoveel mogelijk te bestrijden.
Dat doen wij ook.De heer Rabbae (GroenLinks): Voorzitter...De voorzitter: Neen, ik sta nu geen interrupties meer toe.
Het is mij gebleken dat de plenaire vergadering over de begroting van Justitie
over heel korte tijd zal kunnen aanvangen en daarbij wordt de minister ook
verwacht. Als wij nog iets meer over dit onderwerp willen horen, moeten wij
haar nu de gelegenheid geven om haar betoog af te ronden. Minister Sorgdrager: Mijnheer de voorzitter! Gisteren is het
Nederlandse standpunt door de permanent vertegenwoordiger in het Coreper ingebracht.
Daar is nog niet over gesproken in die zin dat er ook iets uit is gekomen.
De dag voorafgaand aan de JBZ-raad zal er weer in Coreper-verband over worden
gesproken. Teksten kan ik op dit moment derhalve niet leveren en zullen de
Kamer ook niet voor de JBZ-raad bereiken. Daarom alleen al zal Nederland nooit
kunnen instemmen in de JBZ-raad. Er zal altijd minimaal een parlementair voorbehoud
gemaakt moeten worden.De heer Rabbae (GroenLinks): Als alles werkelijk zo goed is
verlopen als de minister nu schetst, kan zij mij dan verklaren waarom nu amendementen
moeten worden ingediend?Minister Sorgdrager: Het zijn eigenlijk geen echte amendementen.
Er wordt nog gewoon verder over de tekst onderhandeld. Nederland brengt daarin
eigen standpunten naar voren. Dat wordt gedaan in de vorm van amendementen
op teksten die voorliggen.De heer Rabbae (GroenLinks): Het voorbehoud had dus kennelijk
niet zoveel om het lijf.Minister Sorgdrager: Volgens mij begrijpt u niet helemaal hoe
het werkt. De tekst waarom het gaat, is voor veel interpretaties vatbaar.
Zo is een juridische interpretatie mogelijk die een heel eind gaat in de richting
van het Nederlandse beleid. Politiek gezien leidt diezelfde tekst er echter
toe dat het Nederlandse drugsbeleid – misschien niet direct, maar dan
toch wel op termijn – niet langer kan worden gehandhaafd. Daarom vinden
wij dat mede om politieke redenen amendementen op die tekst moeten worden
ingediend. Die amendementen – je zou ze ook gewoon wijzigingen kunnen
noemen – moeten ertoe leiden dat het Nederlandse drugsbeleid overeind
kan blijven. Aan het adres van de heer De Graaf zeg ik in dit verband nog
dat Artikel 6 van de tekst letterlijk is overgeschreven uit bestaande verdragen.
Daar kan dan ook moeilijk bezwaar tegen worden gemaakt. Je hebt natuurlijk
wel een probleem als je een tekst die al in een eerder gesloten verdrag is
vastgelegd, ineens niet meer accepteert.De heer Van Oven (PvdA): Ik blijf zitten met een procedureel
probleem. De commissie heeft deze procedure gekozen om in de gelegenheid te
zijn zich voorafgaand aan de besluitvorming te kunnen uitspreken over ontwerpbesluiten.
Ik moet nu concluderen dat er een zeer belangrijk ontwerp voor een gemeenschappelijk
optreden op tafel ligt waarover nog zeer verschillende ideeën bestaan
en dat het voor de commissie mathematisch onmogelijk zal zijn om zich over
de finale ontwerptekst uit te spreken.Minister Sorgdrager: Dat heeft dan ook tot gevolg dat Nederland
in de eerstkomende JBZ-raad niet kan instemmen.De heer Van Oven (PvdA): Dat begrijp ik, maar daarna zal deze
commissie dan wellicht met een besluit worden geconfronteerd waar alleen maar
«ja» of «nee» tegen kan worden gezegd. Op voorhand
wil ik dan wel gezegd hebben dat het dan gaat om een ander soort beoordeling
dan die welke gebruikelijk is bij niet vertaalde stukken en dergelijke. Wij
willen dan geacht worden de volledige mogelijkheid te hebben om niet akkoord
te gaan met een dergelijk besluit. Ik hoop dat de minister dit zal willen
betrekken bij de gedachtevorming over het Nederlandse standpunt. De voorzitter: Dat signaleert u terecht. Mijn voornemen was
ook al om aan het eind van dit overleg te constateren dat de Kamer zich terzake
alle rechten voorbehoudt. Dat kan natuurlijk ook betekenen dat de commissie
hierover op enig moment (kort of iets langer na nu) opnieuw met de regering
wil spreken. Wij hebben goed gehoord van de minister dat de regering een voorbehoud
zal maken. Zij kan van de kant van de Kamer weten dat het ook meer dan formeel
kan zijn.De heer De Hoop Scheffer (CDA): Ik zou één zet
verder willen denken. Ongeacht het oordeel over de tekst, neem ik aan dat
de regering zal willen vermijden dat door het niet bereiken van een resultaat
tijdens de JBZ-raad dit punt rauwelings – en als ik de minister over
de Ieren hoor spreken, kan ik mij daar wat bij voorstellen – op de Top
van Dublin verschijnt. Dan rijst er, hoe je hier ook tegenaan kijkt, pas een
echt probleem.Minister Sorgdrager: Daar zijn wij ons goed van bewust. Wij
zijn ons ook bewust van de klem waarin wij zitten. Dat is zo.De heer De Graaf (D66): Dat roept de vraag op of nog een tussenoplossing
kan worden gevonden tussen de JBZ-raad van volgende week en de Europese Top
van Dublin. Zou die kunnen worden gevonden in een Algemene Raad, een nieuwe
JBZ-raad of een extra JBZ-raad? Heeft de regering enig idee wat het voorstel
zal zijn indien men er volgende week niet uitkomt?Minister Sorgdrager: Het zou het mooiste zijn als er voor de
Europese Top nog een JBZ-raad zou zijn over dit onderwerp. Het is echter zeer
de vraag of dat haalbaar is, want het vereist nogal wat. Als dat niet zo is,
denk ik dat de Kamer er verstandig aan doet om in het overleg dat plaatsvindt
voorafgaand aan de Algemene Raad of de Top, dit onderwerp nogmaals te agenderen
op basis van de dan voorliggende stukken.De heer Van den Berg (SGP): Mag ik aannemen dat ditzelfde procedurele
punt ook geldt voor agendapunt 8?Minister Sorgdrager: Ik kom daar zo nog even op terug.Staatssecretaris Patijn: Voorzitter! Ik zou nog een korte opmerking
willen maken over de procedure. De Europese Raad is juridisch niet in staat
om gemeenschappelijke optredens vast te stellen. Dat doet de Raad van ministers.
Als er in de Raad van ministers geen overeenstemming is over een gemeenschappelijk
optreden, betekent dit niet dat de Europese Raad daar overheen kan gaan. Die
raad kan hooguit een politieke uitspraak doen over de wenselijkheid. De Europese
Raad neemt geen beslissingen in termen van een gemeenschappelijk optreden.De heer De Hoop Scheffer (CDA): Dat moge zo zijn, maar dan
bent u wel aan het eind van de fuik. Gezien alle Toppen die hieraan zijn voorafgegaan,
kan ik mij zo ongeveer wel voorstellen wat de uitspraak van die Top zal zijn.
Wat de verschillen van opvatting over de inhoud van dit stuk ook mogen zijn,
het is een algemeen Nederlands belang dat dit goed gaat. Daarin zal ik de
regering steunen. Wij moeten er vanuit de Kamer alles aan doen om dat te voorkomen,
want dan is de schade echt groot.De voorzitter: Hiermee zijn de marges mijns inziens goed aangegeven.
Er resten de minister nog enkele minuten om haar betoog af te ronden.Minister Sorgdrager: Ik ga nog even in op agendapunt 8. Het
is niet verwonderlijk dat dit punt door België is opgebracht. Ik heb
verslag uitgebracht van de besprekingen tijdens de informele Raad in Dublin. Onder agendapunt 2 vindt u een aantal A-punten, waaronder ook zit
het inrichten van een expertisecentrum. Dat ontmoet geen problemen. Het gaat
om voorbehouden op een aantal onderdelen als de exterritorialiteit, de dubbele
strafbaarheid – daartegen hebben diverse landen, waaronder Nederland,
principiële juridische problemen – maar vooral ook het bezit van
porno voor eigen gebruik. Daar zijn nog geen definitieve teksten over beschikbaar.
Ook ten aanzien hiervan zullen wij dus altijd met een parlementair voorbehoud
moeten werken. In dit geval komt ons dat niet zo slecht uit, omdat wij eind
dit jaar de evaluatie verwachten over het klachtrecht en over een aantal andere
aspecten van kinderporno en seksueel misbruik van kinderen. Naar aanleiding
daarvan verwacht ik dat wij in de Kamer nog te spreken komen over vragen als
het strafbaar stellen van het bezit. Zoals de teksten nu voorliggen, zijn
verschillende varianten mogelijk. Een ervan is het bezit voor eigen gebruik.
Dat is wel heel erg op personen gericht. Ook kan worden gericht op het bezit
van materialen. Daar zit een zekere pluraliteit in. In Nederland is ook die
pluraliteit bij het bezit opgenomen. Kortom, er zijn nog verschillende mogelijkheden.
Ik wil dit dus nog even openhouden. Daarom zou ik het niet verstandig vinden
van de regering om akkoord te gaan met teksten betreffende bezit, terwijl
de Kamer er nog over moet spreken. In die zin zullen wij dat dus niet doen.
Als de discussie erover wordt gevoerd, zullen wij ons wel in die zin open
moeten opstellen dat wij zeggen: bij ons wordt daar nog over gesproken. Wij
moeten niet categorisch zeggen: neen, dat doen wij niet. Ik wil hier een open
discussie met de Kamer over hebben, mede in het licht van het Europese verband.De voorzitter: Ik dank de bewindslieden voor hun beantwoording.
Door tijdgebrek verliep een en ander wellicht wat onbevredigend, maar dat
is mede veroorzaakt doordat bij het bepalen van de duur van deze vergadering
niet goed kon worden ingeschat tot welke implicaties deze geannoteerde agenda
zou kunnen leiden. De voorzitter van de vaste commissie voor Justitie,V. A. M. Van der BurgDe voorzitter van de vaste commissie voor Binnenlandse Zaken,De CloeDe voorzitter van de algemene commissie voor Europese Zaken,Ter VeerDe griffier van de vaste commissie voor Justitie,Pe XNoot1Samenstelling: Leden: V. A. M. van der Burg (CDA), voorzitter, Schutte
(GPV), Korthals (VVD), Janmaat (CD), De Hoop Scheffer (CDA), Soutendijk-van
Appeldoorn (CDA), Van de Camp (CDA), Swildens-Rozendaal (PvdA), ondervoorzitter,
M. M. van der Burg (PvdA), Scheltema-de Nie (D66), Kalsbeek-Jasperse (PvdA),
Zijlstra (PvdA), Aiking-van Wageningen (groep-Nijpels), Rabbae (GroenLinks),
J. M. de Vries (VVD), Van Oven (PvdA), Van der Stoel (VVD), Dittrich (D66),
Verhagen (CDA), Dijksman (PvdA), De Graaf (D66), Rouvoet (RPF), B. M. de Vries
(VVD), O. P. G. Vos (VVD) en Van Vliet (D66).Plv. leden: Koekkoek (CDA), Van den Berg (SGP), Van Blerck-Woerdman
(VVD), Marijnissen (SP), Biesheuvel (CDA), Bremmer (CDA), Doelman-Pel (CDA),
Van Traa (PvdA), Van Heemst (PvdA), Bijleveld-Schouten (CDA), Rehwinkel (PvdA),
Noorman-Den Uyl (PvdA), R. A. Meijer (groep-Nijpels), Sipkes (GroenLinks),
Rijpstra (VVD), Middel (PvdA), Passtoors (VVD), Van Boxtel (D66), Van der
Heijden (CDA), Apostolou (PvdA), Leerkes (Unie 55+), Van den Doel (VVD), Weisglas
(VVD) en De Koning (D66). XNoot2Samenstelling: Leden: Van Erp (VVD), V. A. M. van der Burg (CDA), Te Veldhuis
(VVD), Van der Heijden (CDA), De Cloe (PvdA), voorzitter, Janmaat (CD), Van
den Berg (SGP), Scheltema-de Nie (D66), ondervoorzitter, Apostolou (PvdA),
Kalsbeek-Jasperse (PvdA), Zijlstra (PvdA), Van der Hoeven (CDA), Remkes (VVD),
Gabor (CDA), Koekkoek (CDA), Nijpels-Hezemans (groep-Nijpels), Oedayraj Singh
Varma (GroenLinks), Hoekema (D66), Essers (VVD), Dittrich (D66), Dijksman
(PvdA), De Graaf (D66), Cornielje (VVD), Rouvoet (RPF) en Rehwinkel (PvdA).Plv. leden: Korthals (VVD), Dankers (CDA), Van Hoof (VVD), Bijleveld-Schouten
(CDA), Liemburg (PvdA), Poppe (SP), Schutte (GPV), Jeekel (D66), Van Heemst
(PvdA), Noorman-den Uyl (PvdA), Vreeman (PvdA), Verhagen (CDA), Van der Stoel
(VVD), Mateman (CDA), Mulder-van Dam (CDA), Van Wingerden (AOV), Rabbae (GroenLinks),
Van Boxtel (D66), H.G.J. Kamp (VVD), Assen (CDA), M. M. van der Burg (PvdA),
Bakker (D66), Klein Molekamp (VVD), Leerkes (Unie 55+) en Van Oven (PvdA).XNoot3Samenstelling: Leden: Van der Linden (CDA), Blauw (VVD), Van Nieuwenhoven
(PvdA), Weisglas (VVD), Terpstra (CDA), Verspaget (PvdA), De Hoop Scheffer
(CDA), Ter Veer (D66), voorzitter, Ybema (D66), Van Middelkoop (GPV), Leers
(CDA), Sipkes (GroenLinks), Van Rooy (CDA), Woltjer (PvdA), ondervoorzitter,
Hendriks, Voûte-Droste (VVD), Schuurman (CD), Hessing (VVD), Van den
Bos (D66), Van Oven (PvdA), Hoogervorst (VVD), Rouvoet (RPF), Van Waning (D66),
Houda (PvdA) en Rehwinkel (PvdA).Plv. leden: Bukman (CDA), Te Veldhuis (VVD), Van Traa (PvdA), Blaauw (VVD),
Verhagen (CDA), Van der Ploeg (PvdA), De Jong (CDA), Deetman (CDA), De Graaf
(D66), Van den Berg (SGP), Van der Hoeven (CDA), M. B. Vos (GroenLinks), Hillen
(CDA), Witteveen-Hevinga (PvdA), R. A. Meijer (groep-Nijpels), O. P. G. Vos
(VVD), Poppe (SP), Van Heemskerck Pillis-Duvekot (VVD), Roethof (D66), Crone
(PvdA), Verbugt (VVD), Leerkes (Unie 55+), Hoekema (D66), Adelmund (PvdA)
en Lilipaly (PvdA). 
 
 Naar boven

 

Directe linkKopieer de link naar uw clipboard 

https://zoek.officielebekendmakingen.nl/kst-23490-60.html

Sluit modaal

 

Disclaimer
De hier aangeboden pdf-bestanden van het Staatsblad, Staatscourant, Tractatenblad, provinciaal blad, gemeenteblad, waterschapsblad en blad gemeenschappelijke regeling vormen de formele bekendmakingen in de zin van de Bekendmakingswet en de Rijkswet goedkeuring en bekendmaking verdragen voor zover ze na 1 juli 2009 zijn uitgegeven. Voor pdf-publicaties van vóór deze datum geldt dat alleen de in papieren vorm uitgegeven bladen formele status hebben; de hier aangeboden elektronische versies daarvan worden bij wijze van service aangeboden.

 

Over deze website
Contact
English
Help
Zoeken

Informatie hergebruiken
Privacy en cookies
Toegankelijkheid
Sitemap
Kwetsbaarheid melden

Open data
Linked Data Overheid
PUC Open Data

MijnOverheid.nl
Rijksoverheid.nl
Ondernemersplein.nl
Werkenbijdeoverheid.nl