Sturen op prestaties. Aansturing van ProRail door Verkeer en Waterstaat; Lijst van Vragen en Antwoorden
Staten-Generaal — Kamerstuk 
Datum: 2019-09-26 00:00:00.000000
Rechtsgebied: Wetgeving


Tweede Kamer der Staten-Generaal
 2
 Vergaderjaar 2008-2009
 
 
 
 KST133781
 2008-2009
 
 31 919
 Aansturing van ProRail door het Ministerie van Verkeer en Waterstaat
 
 
 
 
 Nr. 
 4
 LIJST VAN VRAGEN EN ANTWOORDEN
 Vastgesteld 14 juli 2009
 De commissie voor de Rijksuitgaven, en de
vaste commissie voor Verkeer en Waterstaat, hebben
een aantal vragen aan minister van Verkeer en Waterstaat voorgelegd over het
rapport «Aansturing van ProRail door het ministerie van Verkeer en Waterstaat»
(Kamerstuk 31 919, nr. 2).
 De minister heeft deze vragen beantwoord bij brief van 13 juli 2009.
 Vragen en antwoorden zijn hierna afgedrukt.
 
 De voorzitter van de commissie voor de Rijksuitgaven,
 Aptroot
 De voorzitter van de vaste commissie voor Verkeer en Waterstaat,
 Jager
 De adjunct-griffier van de commissie voor de Rijksuitgaven,
 Van de Wiel
 
 1
 
 Krijgt het ministerie van Verkeer en Waterstaat voldoende
gegevens (op het juiste abstractieniveau) om te kunnen beoordelen of ProRail
de afgesproken prestaties levert?
 
 
 ProRail rapporteert mij over de realisatie van de prestaties via de kwartaalrapportages.
De opzet daarvan sluit aan bij de opzet van het beheerplan. De informatie
in de kwartaalrapportages over de gerealiseerde prestaties sluit derhalve
aan bij de in het beheerplan opgenomen geplande prestaties. De opzet van de
rapportages is aangepast aan de situatie van outputsturing. Voortgang en realisatie
van de prestaties staan daarin dus centraal. Deze opzet is afgestemd met het
ministerie van Verkeer en Waterstaat. Over die opzet vindt in het kader van
continue verbetering regelmatig overleg plaats. De opzet is daarmee in lijn
met de informatiebehoefte vanuit het ministerie. Die informatiebehoefte is
bovendien formeel vastgelegd in een bijlage bij de subsidiebeschikking. Naast
de informatie in beheerplan en kwartaalrapportages word ik, op grond van artikel
15 uit de beheerconcessie, over de prestaties van ProRail ook geïnformeerd
via de benchmark.
 2
 
 Heeft het ministerie van Verkeer en Waterstaat voldoende
expertise in huis om te kunnen beoordelen of de door ProRail geleverde prestatiegegevens
kloppen, en daarmee de prestaties geleverd worden die vooraf zijn afgesproken?
Zo nee, hoe gaat het kabinet dit oplossen? Zo ja, kan het kabinet uiteenzetten
hoe deze expertise vorm krijgt?
 
 
 Ja. De beoordeling van de door ProRail geleverde prestatiegegevens wordt
binnen mijn ministerie primair uitgevoerd door de directie spoorvervoer. Het
toezicht op ProRail is daarbij vastgelegd in een toezichtvisie. Daarin is
ook beschreven op welke wijze de prestaties worden beoordeeld. Zo worden de
prestaties getoetst aan de beleidsdoelstellingen, de uitkomsten van de benchmark,
de uitkomsten van audits, de uitkomsten van de consultatie en het principe
van continue verbetering. Naast deze interne beoordeling wordt gebruik gemaakt
van de bevindingen uit onderzoeken, zoals de audit van de Holland Consulting
Group, die is uitgevoerd bij de overgang naar outputsturing. Daarbij is ook
gekeken naar de betrouwbaarheid van de informatie. Ook McKinsey heeft in haar
audit positief geoordeeld over de wijze waarop prestatiemanagement vorm heeft
gekregen. De aanbevelingen uit deze onderzoeken zijn opgepakt. Verder doet
de externe accountant van ProRail jaarlijks onderzoek naar de betrouwbaarheid
van de prestatiegegevens. Die eis is vastgelegd in het controleprotocol bij
de jaarlijkse subsidiebeschikking aan ProRail. Het onderzoek van de Algemene
Rekenkamer leidt ook niet tot de conclusie, dat er sprake zou zijn van onvoldoende
expertise.
 3
 
 Op welke wijze stuurt het kabinet op dit moment als
blijkt dat spoorwerkzaamheden zijn vertraagd waardoor bijvoorbeeld benutting,
of groei op het spoor achterblijft? Wat is daarmee de ervaring?
 
 
 Gelet op de samenhang, heb ik het antwoord op deze vraag meegenomen bij
de beantwoording van vraag 5. Ik wil u derhalve verwijzen naar dat antwoord.
 4
 
 Is het kabinet van mening dat ProRail niet verder verzelfstandigd
mag worden of moet zij juist op meer afstand komen te staan? Waarom wel of
niet? 
 
 
 Voor het antwoord op deze vraag wil ik u verwijzen naar het kabinetsstandpunt
evaluatie spoorwetgeving dat ik op 19 juni 2009 naar uw Kamer heb gestuurd.
 5
 
 Kan het kabinet uiteenzetten welke prestaties van ProRail
bijdragen aan het beleidsdoel van 5% reizigersgroei?
 
 
 Wat bij de beantwoording van deze vraag allereerst van belang is, is dat
in de relatie met ProRail op 2 manieren wordt gestuurd op de 5%-doelstelling.
Voor wat betreft het actieplan 5% groei is er sprake van projectsturing.
Dit betekent concreet dat over de uitvoering van deze maatregelen projectmatige
afspraken zijn gemaakt, omdat het specifieke maat-regelen zijn voor deze kabinetsperiode.
Er worden dus separate opdrachten verstrekt aan ProRail voor die delen van
het actieplan die door ProRail worden uitgevoerd. Het overleg hierover tussen
V&W en ProRail is ingericht als projectsturing. Hiermee bestaat er een
expliciete en herkenbare relatie tussen de aansturing door VenW en de beleidsdoelstelling.
 
 Ten tweede vindt sturing op de 5%-doelstelling in relatie met ProRail
plaats op basis van de bestaande sturingsfilosofie. Conform deze sturingsfilosofie
is er voor wat betreft de 5%-doelstelling een rechtstreekse relatie
met de prestaties die de reizigersvervoerders leveren, waaronder NS. Hierop
wordt in relatie met NS gestuurd via de vervoerconcessie en het vervoerplan.
Zo wordt in artikel 6 van de vervoerconcessie aangegeven dat het aangeboden
vervoer van NS gericht dient te zijn op reizigersgroei. De keuze om in de
sturingsrelatie met NS de focus op reizigersgroei te leggen vloeit voort uit
het feit dat het hier het primaire proces van NS en andere vervoerders betreft.
Ook NS moet vervolgens deze zorgplicht nader uitwerken in het vervoerplan.
 
 De door ProRail te leveren – en in de relatie met V&W afgesproken –
prestaties op het gebied van vooral beschikbaarheid en betrouwbaarheid, maar
bijvoorbeeld ook op het gebied van informatievoorziening, reinheid, sociale
veiligheid en toegankelijkheid, zijn hiervoor vervolgens belangrijke randvoorwaarden.
Dit aangezien ProRail de infrastructurele toeleverancier is voor vervoerders
die vervolgens het primaire product leveren aan de reizigers en verladers.
In de toegangsovereenkomst dienen ProRail en NS dan ook afspraken te maken
over de te leveren producten (artikelen 56 t/m 63 van de Spoorwegwet en de
AmvB Capaciteitsverdeling).
 
 Om er voor te zorgen en te kunnen toetsen dat de juiste afstemming plaatsvindt
dienen ProRail en NS respectievelijk het beheer- en vervoerplan over en weer
te consulteren en aan de minister te motiveren als wordt afgeweken van de
inbreng in het consultatieproces. Vervolgens wordt door het ministerie de
voortgang bewaakt op basis van de kwartaalrapportages van ProRail en de rapportages
van NS. Hierdoor wordt de sturingscyclus van aansturing, bijsturing en zelfsturing
gesloten.
 
 Indien afgesproken prestaties niet worden gehaald spreek ik ProRail daarop
aan. Dat geldt ook indien bijvoorbeeld sprake is van onderbesteding. Ik wil
u in dat kader verwijzen naar mijn brief van 9 april 2009 (kenmerk VenW/DGMo-2009/837).
Indien de prestaties (grenswaarden) uit het beheerplan niet worden gerealiseerd,
kan ik gebruik maken van het mij ter beschikking staande handhavingsinstrumentarium.
In 2008 zijn niet alle grenswaarden gehaald. Bij outputsturing hoort ook handhaving.
Daarbij moet sprake zijn van een zorgvuldig proces. Ik ben bezig met de uitwerking
daarvan.
 6
 
 Op welke wijze geeft het kabinet sturing aan ProRail,
zodat beleidsdoelen gehaald worden?
 
 
 Allereerst wil u graag verwijzen naar het antwoord op vraag 5, waarin
ik voor wat betreft de 5%-doelstelling de wijze van aansturing van
ProRail heb toegelicht. Sturing op beschikbaarheid en betrouwbaarheid en de
andere zorgtaken uit de beheerconcessie vindt plaats via outputsturing. De
zorgtaken zijn vertaald in indicatoren. De prestaties worden jaarlijks in
het beheerplan opgenomen en behoeven de instemming van de minister van Verkeer
en Waterstaat. De wijze van beoordeling van de prestaties heb ik reeds toegelicht
in de antwoorden op vragen 1 en 2. Zoals gemeld speelt het consultatieproces
daarbij een belangrijke rol. Via de kwartaalrapportages word ik vervolgens
geïnformeerd over de voortgang en de realisatie. Indien nodig vindt bijsturing
plaats en bij het niet halen van de afgesproken prestaties vindt handhaving
plaats.
 7
 
 Kan het kabinet uitleggen waarom zij de aanbevelingen
van de Algemene Rekenkamer rond het scheiden van beleid en toezicht niet deelt?
 
 
 Allereerst wil ik benadrukken, dat ik de aanbeveling van de Algemene Rekenkamer
om het toezicht vanuit mijn rol als aandeelhouder te scheiden van het beleid
deel. Ik heb het voornemen het aandeelhouderschap te positioneren buiten de
directie spoorvervoer in een separate toezichteenheid binnen mijn ministerie.
De aanbeveling van de Algemene Rekenkamer om het aandeelhouderschap onder
te brengen bij de minister van Financiën deel ik echter niet, evenmin
als de minister van Financiën. Voor een nadere toelichting daarop wil
ik u verwijzen naar het kabinetsstandpunt evaluatie spoorwetgeving, dat ik
u op 19 juni 2009 heb toegestuurd. De aanbeveling
van de Algemene Rekenkamer om ook het toezicht op de naleving van de concessie
te scheiden van het beleid deel ik niet. Het toezicht op de naleving van de
concessie is naar mijn mening nauw verweven met de beleidsfunctie. Er is sprake
van een opdrachtgever– opdrachtnemer relatie waarbij het toezicht wordt
uitgevoerd door de opdrachtgever. Ik vind het daarom niet wenselijk deze rollen
op de door de Algemene Rekenkamer voorgestelde wijze te scheiden. Ook hier
ik wil u verwijzen naar het kabinetsstandpunt waarin ik mijn visie op de positionering
en aansturing van ProRail heb uiteengezet.
 
 
 
 Samenstelling:
 Leden: Van der Vlies (SGP), Blok (VVD), Ten Hoopen (CDA), Weekers (VVD),
Van Haersma Buma (CDA), De Nerée tot Babberich (CDA), Aptroot (VVD),
voorzitter, Dezentjé Hamming-Bluemink (VVD), Omtzigt (CDA), Koşer
Kaya (D66), Luijben (SP), Van der Veen (PvdA), Kalma (PvdA), Van Gerven (SP),
Blanksma-van den Heuvel (CDA), Cramer (CU), Van Dijck (PVV), Gesthuizen (SP),
Ouwehand (PvdD), Heijnen (PvdA), Tang (PvdA), Vos (PvdA), ondervoorzitter,
Bashir (SP), Sap (GL) en Vacature (CDA).
 Plv. leden: van der Staaij (SGP), Van der Burg (VVD), Jonker (CDA), Snijder-Hazelhoff
(VVD), De Vries (CDA), Van Hijum (CDA), Van Beek (VVD), Boekestijn (VVD),
De Pater-van der Meer (CDA), Van der Ham (D66), Gerkens (SP), Vermeij (PvdA),
Kuiken (PvdA), Kant (SP), Vacature (CDA), Anker (CU), De Roon (PVV), Irrgang
(SP), Thieme (PvdD), Linhard (PvdA), Besselink (PvdA), Depla (PvdA), Roemer
(SP), Vendrik (GL) en Mastwijk (CDA).
 
 
 Samenstelling:
 Leden: Vendrik (GL), Van der Staaij (SGP), Snijder-Hazelhoff (VVD), Mastwijk
(CDA), Jager (CDA), voorzitter, Koopmans (CDA), Gerkens (SP), Van der Ham
(D66), Nicolaï (VVD), Aptroot (VVD), Samsom (PvdA), Boelhouwer (PvdA),
Roefs (PvdA), Jansen (SP), Cramer (CU), Van Heugten (CDA), Roemer (SP), Koppejan
(CDA), Ten Broeke (VVD), ondervoorzitter, Ouwehand (PvdD), Polderman (SP),
Tang (PvdA), De Rouwe (CDA), Linhard (PvdA) en Vacature (PVV).
 Plv. leden: Halsema (GL), Van der Vlies (SGP), Boekestijn (VVD), Bilder
(CDA), Vacature (CDA), Atsma (CDA), van Bommel (SP), Koşer Kaya (D66),
Neppérus (VVD), De Krom (VVD), Vermeij (PvdA), Jacobi (PvdA), Besselink
(PvdA), Vacature (SP), Anker (CU), Sterk (CDA), Van Leeuwen (SP), Knops (CDA),
Verdonk (Verdonk), Thieme (PvdD), Lempens (SP), Waalkens (PvdA), Haverkamp
(CDA), Depla (PvdA) en Agema (PVV).
 
 
 TK 2008–2009, 31 987, nr. 1.
 
 
 TK 2008–2009, 31 987, nr. 1.