Jaarverslag en slotwet ministerie van Volksgezondheid, Welzijn en Sport 2007; Rapport Bij het Jaarverslag 2007 van het Ministerie van Volksgezondheid, Welzijn en Sport (Xvi)
Staten-Generaal — Kamerstuk 
Datum: 2019-09-23 00:00:00.000000
Rechtsgebied: Wetgeving


(function (window, document, dataLayerName, id) {
 window[dataLayerName] = window[dataLayerName] || [], window[dataLayerName].push({ start: (new Date).getTime(), event: "stg.start" }); var scripts = document.getElementsByTagName('script')[0], tags = document.createElement('script');
 function stgCreateCookie(a, b, c) { var d = ""; if (c) { var e = new Date; e.setTime(e.getTime() + 24 * c * 60 * 60 * 1e3), d = "; expires=" + e.toUTCString() } document.cookie = a + "=" + b + d + "; path=/; Secure" }
 var isStgDebug = (window.location.href.match("stg_debug") || document.cookie.match("stg_debug")) && !window.location.href.match("stg_disable_debug"); stgCreateCookie("stg_debug", isStgDebug ? 1 : "", isStgDebug ? 14 : -1);
 var qP = []; dataLayerName !== "dataLayer" && qP.push("data_layer_name=" + dataLayerName), qP.push("use_secure_cookies"), isStgDebug && qP.push("stg_debug"); var qPString = qP.length > 0 ? ("?" + qP.join("&")) : "";
 tags.async = !0, tags.src = "https://koop.piwik.pro/containers/" + id + ".js" + qPString, scripts.parentNode.insertBefore(tags, scripts);
 !function (a, n, i) { a[n] = a[n] || {}; for (var c = 0; c < i.length; c++)!function (i) { a[n][i] = a[n][i] || {}, a[n][i].api = a[n][i].api || function () { var a = [].slice.call(arguments, 0); "string" == typeof a[0] && window[dataLayerName].push({ event: n + "." + i + ":" + a[0], parameters: [].slice.call(arguments, 1) }) } }(i[c]) }(window, "ppms", ["tm", "cm"]);
 })(window, document, 'dataLayer', 'f8b9eee5-8d9c-4ea1-abd5-83e174f29813');
 
 
 
Direct naar content
Navigatie
Contextinformatie
Publicatie
Acties
Inhoudsopgave
Gerelateerde informatie

Menu

U bent nu hier: 
Publicaties
Officiële publicaties

Inloggen

Primaire navigatie

Andere sites binnen Overheid.nl
Home
Uitgebreid zoeken
Mijn abonnementen
Help

Andere sites binnen Overheid.nl

Berichten over uw Buurt
Zoals vergunningen, bouwplannen en lokale regelgeving.

Rondom uw woonadres
Rondom een zelfgekozen adres

Dienstverlening
Zoals belastingen, uitkeringen en subsidies.

Naar dienstverlening

Beleid & regelgeving
Officiële publicaties van de overheid.

Naar beleid & regelgeving

Contactgegevens overheden
Adressen en contactpersonen van overheidsorganisaties.

Naar overheidsorganisaties

 
 
 
U bent hier:

Home

Kamerstuk 31444-XVI, nr. 4

 
 
 

Kamerstuk

Datum publicatie
Organisatie
Vergaderjaar
Dossier- en ondernummer

21-05-2008

Tweede Kamer der Staten-Generaal

2007-2008

31444-XVI nr. 4

 

 

 
 
 Toon meer van: Inhoudsopgave
 
 

 
 AanhefLichaamInhoudDEEL I: SAMENVATTING EN BESTUURLIJKE REACTIE1 SAMENVATTINGJaarverslag: meer onrechtmatigheden in de verplichtingen,
minder in de uitgavenWettelijke basis ontbreektZorgtoeslagNaleving Europese aanbestedingsregelsBedrijfsvoering verbeterdSubsidiebeheerInkopenInformatiebeveiligingBeleidsinformatie in experimentele fase2 REACTIE MINISTER EN NAWOORD ALGEMENE REKENKAMER2.1 Reactie ministerAlgemeenSubsidiebeheerInkopenInformatiebeveiligingSisa-specifieke uitkeringenBeschikbaarheid en bruikbaarheid beleidsinformatie2.2 Nawoord Algemene RekenkamerAlgemeenSubsidiebeheerInkopenSisa-specifieke uitkeringenBeschikbaarheid en bruikbaarheid beleidsinformatieAudit Actielijst 2008 van het Ministerie van Volksgezondheid,
Welzijn en SportDEEL II: ONDERZOEKSBEVINDINGEN EN OORDELEN1 INLEIDING1.1 Over het Ministerie van VWS1.2 Over dit onderzoekRijksbreed en departementsoverstijgend:Departementspecifiek:2 JAARVERSLAG2.1 Oordeel over de financiële informatieOordeelWettelijke basis ontbreektZorgtoeslagToekenningenUitbetaalde voorschottenNaleving Europese aanbestedingsregels2.2 Oordeel over de saldibalans en toelichtingOordeel2.3 Oordeel over de informatie over de bedrijfsvoeringOordeel over de informatie over de bedrijfsvoering2.4 Oordeel over de informatie over het gevoerde
beleidOordeel3 BEDRIJFSVOERING3.1 Oordeel over het financieel beheer en materieelbeheerOordeel3.1.1 Subsidiebeheer3.1.2 Inkopen3.2 Overige bedrijfsvoering3.2.1 Informatiebeveiliging3.3 Ontwikkeling in de bedrijfsvoering3.3.1 Ontwikkeling onvolkomenheden3.3.2 Overige ontwikkelingenRisicomanagementSisa-specifieke uitkeringenDoeluitkering jeugdzorgVerbeterplannenControleprotocolVolledigheid ouderbijdragen4 INFORMATIE OVER BELEID NADER BESCHOUWD4.1 Beschikbaarheid van de beleidsinformatieBegroting 2008Jaarverslag 20074.2 Bruikbaarheid van de beleidsinformatie4.2.1 Relatie prioriteiten en geleverde prestaties4.2.2 Relatie prioriteiten en financiële informatie4.2.3 Beleidsconclusies4.3 Informatie over ICT-projecten in het jaarverslagStichting NICTIZStichting EKD.NLBIJLAGE 1OVERZICHT FOUTEN EN ONZEKERHEDEN IN DE FINANCIËLE
INFORMATIE IN HET JAARVERSLAG 2007 VAN HET MINISTERIE VAN VWSA. Verplichtingen (€ x 1000)Individuele fouten in de deugdelijke weergave die de tolerantie
overschrijdenB/C. Uitgaven + ontvangsten (€ x 1000)B. Uitgaven (€ x 1000)Individuele fouten in de deugdelijke weergave die de tolerantie
overschrijdenC. Ontvangsten (€ x 1000)Individuele fouten in de deugdelijke weergave die de tolerantie
overschrijdenD. Baten-lastendiensten (€ x 1000)E. Saldibalans (€ x 1000)F. Afgerekende voorschotten (€ x 1000)BIJLAGE 2GEBRUIKTE AFKORTINGENBIJLAGE 3VERKLARENDE WOORDENLIJSTAccountantsrapport/auditrapportAccountantsverklaringApparaatsuitgavenArtikelsgewijze oordeelsvormingAutoriserenBalanspostBatenBaten-lastendienstBaten-lastenstelselBedrijfsvoeringBedrijfsvoeringsparagraaf/bedrijfsvoeringsinformatieBegrotingshoofdstukBegrotingsartikel/BeleidsartikelBeleidsinformatieBestuurskostenBezwaarBezwaaronderzoekBudgetrechtComply or explainComptabiliteitswet 2001ControleerbaarControletorenDechargeDepartementale auditdienst (DAD)Deugdelijke/ondeugdelijke weergaveEuropese aanbestedingsregelsFinancieel beheerFinanciële informatieFinancieel jaarverslag en saldibalans van het RijkFoutenGetrouwbeeldverklaringIndemniteitswetJaarverslagKapitaaluitgaven/kapitaalontvangstenKasstelselLastenM&O-beleidMaterieelbeheerNiet-financiële informatieOnvolkomenheid/ernstige onvolkomenheidOnzeker (onzekerheden)OrdelijkOperationele doelstellingOverdrachtsuitgavenPlanning- & controlcyclusPotentieel bezwaargevalPrestatiegegevensProgramma-uitgavenRechtmatigheidReviewRisicoanalysesSaldibalansSingle information single audit (sisa)Specifieke uitkeringSlotwet/slotwetmutatiesTaakstellingTolerantiegrenzenVerslaggevingseisenVerantwoordingsdagVerantwoordingsstaatVerplichtingVoorschotLITERATUURWet- en regelgeving
 

 
 
 Toon meer van: Extra informatie
 
 

 
 

Informatie over publicatie

 

 

 
 Toon meer van: Gerelateerd
 
 

 
 Publicaties in kamerdossier

Kamerdossier 31444-XVIToon alle publicaties in het hoofddossier

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Publicaties referendum

 

 

 

 

 

Authentieke versie (PDF)
bestandsgrootte: 346 Kb

Informatie

Gerelateerd

Printen

Delen

 
 
 
31 444 XVISlotwet en jaarverslag Ministerie van Volksgezondheid, Welzijn en Sport
2007nr. 4RAPPORT BIJ HET JAARVERSLAG 2007 VAN HET MINISTERIE VAN VOLKSGEZONDHEID,
WELZIJN EN SPORT (XVI)Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal’s-Gravenhage, 21 mei 2008Hierbij bieden wij u het op 8 mei 2008 door ons vastgestelde «Rapport
bij het Jaarverslag 2007 van het Ministerie van Volksgezondheid, Welzijn en
Sport (XVI)» aan.Algemene Rekenkamerdrs. Saskia J. Stuiveling,presidentJhr. mr. W.M. de Brauw,secretarisInhoudDeel I: Samenvatting
en bestuurlijke reactie5   1Samenvatting7   2Reactie minister en nawoord Algemene Rekenkamer112.1Reactie minister11 2.2Nawoord Algemene Rekenkamer12     Audit Actielijst
2008 van het Ministerie van Volksgezondheid, Welzijn en Sport14   Deel
II: Onderzoeksbevindingen en oordelen15   1Inleiding171.1Over het Ministerie van VWS17 1.2Over dit onderzoek19   2Jaarverslag222.1Oordeel over de financiële
informatie22 2.2Oordeel over de saldibalans en
toelichting24 2.3Oordeel over de informatie over
de bedrijfsvoering24 2.4Oordeel over de informatie over
het gevoerde beleid25    3Bedrijfsvoering263.1Oordeel over het financieel beheer
en materieelbeheer263.1.1Subsidiebeheer26 3.1.2Inkopen293.2Overige bedrijfsvoering303.2.1Informatiebeveiliging30 3.3Ontwikkeling in de bedrijfsvoering31 3.3.1Ontwikkeling onvolkomenheden313.3.2Overige ontwikkelingen32    4Informatie over beleid nader beschouwd354.1Beschikbaarheid van de beleidsinformatie35 4.2Bruikbaarheid van de beleidsinformatie39 4.2.1Relatie prioriteiten en geleverde
prestaties39 4.2.2Relatie prioriteiten en financiële
informatie41 4.2.3Beleidsconclusies414.3Informatie over ICT-projecten in
het jaarverslag42   Bijlage 1Overzicht fouten en onzekerheden in de financiële informatie
in het Jaarverslag 2007 van het Ministerie van Volksgezondheid, Welzijn en
Sport44   Bijlage 2Gebruikte afkortingen51   Bijlage 3Verklarende woordenlijst53    Literatuur62DEEL I: SAMENVATTING EN BESTUURLIJKE REACTIE1 SAMENVATTINGHet Ministerie van Volksgezondheid, Welzijn en Sport (VWS) draagt verantwoordelijkheid
voor het beleid op het terrein van de gezondheidszorg, de maatschappelijke
zorg (welzijn) en de sport. De uitgaven van het ministerie in 2007 bedroegen € 13,9
miljard. De verplichtingen bedroegen € 13,9 miljard en de ontvangsten € 226
miljoen. Het Ministerie van VWS kenmerkt zich als een ministerie met vooral
overdrachtsuitgaven (rijksbijdragen, zorgtoeslag, specifieke uitkeringen en
subsidies).Over het Jaarverslag 2007 van het Ministerie van VWS kunnen wij melden
dat het voldoet aan de daaraan te stellen eisen. Het bedrag van de fouten
en onzekerheden in de verplichtingen is gestegen ten opzichte van 2006. Bij
de uitgaven is echter sprake van een daling van het bedrag. De fouten en onzekerheden
in de uitgaven worden voornamelijk veroorzaakt door de zorgtoeslag. Gezien
het feit dat de uitvoering van de zorgtoeslag bij de Belastingdienst is neergelegd,
hebben deze fouten en onzekerheden geen invloed op ons oordeel over het financieel
beheer bij het Ministerie van VWS. Wij bevelen de minister aan om in overleg
met de minister van Financiën te bewerkstelligen dat de uitvoeringsproblemen
bij de Belastingdienst volgens planning worden opgelost.Over de bedrijfsvoering van het Ministerie van VWS kunnen wij het volgende
melden. Voor de onderdelen in 2007 die wij onderzocht hebben, is de bedrijfsvoering
verbeterd ten opzichte van 2006. Wij sporen de minister aan de inspanningen
voor een adequaat en zorgvuldig subsidiebeheer in 2008 voort te zetten.In het volgende overzicht vatten wij onze oordelen over het Jaarverslag
2007 en de bedrijfsvoering van het Ministerie van VWS samen. We verwijzen
daarbij naar de plaats in deel II van dit rapport waar we dieper ingaan op
onze oordelen en de achterliggende bevindingen presenteren.Oordelen over het jaarverslag en de bedrijfsvoering
van het Ministerie van VWS  OordeelMeer informatie in deel II JaarverslagFinanciële informatieVoldoet met uitzondering van de overschrijding
bij artikel 46§ 2.1  SaldibalansVoldoet§ 2.2 Informatie
over bedrijfsvoeringVoldoet§ 2.3 Informatie over beleidVoldoet§ 2.4BedrijfsvoeringFinancieel beheer
en materieelbeheerVoldoet met uitzondering
van: – subsidiebeheer – inkopen§ 3.1  Overige
bedrijfsvoeringVoldoet met uitzondering
van: – informatiebeveiliging agent- schap
CBG en NVI*§ 3.2* Agentschap College ter Beoordeling van Geneesmiddelen en Nederlands
Vaccin InstituutIn deze samenvatting gaan wij in op onze belangrijkste conclusies over
de financiële informatie, de bedrijfsvoering en de beleidsinformatie
van het Ministerie van VWS.Achter in deel I hebben wij een lijst opgenomen met punten waarvan wij
vinden dat de minister ze met voorrang moet oppakken, de zogenoemde Audit
Actielijst (AAL).Jaarverslag: meer onrechtmatigheden in de verplichtingen,
minder in de uitgavenHet jaarverslag van het Ministerie van VWS voldoet aan de eisen die de
Comptabiliteitswet (CW) 2001 stelt. We hebben in de verplichtingen voor een
bedrag van € 51,2 miljoen (2006: € 16,2 miljoen)1 aan fouten en onzekerheden aangetroffen, en een bedrag
van € 80,8 miljoen (2006: € 150,0 miljoen) in de uitgaven.
Deze fouten en onzekerheden komen bij alle negen artikelen voor.De stijging in de onrechtmatigheden in de verplichtingen wordt veroorzaakt
door fouten in de subsidieverstrekking aan een sportfederatie en de naleving
van Europese aanbestedingsregels. De afname in de onrechtmatigheden in de
uitgaven is te danken aan een afname van de fouten en onzekerheden in de zorgtoeslag
van € 59,4 miljoen. De fouten in de zorgtoeslag blijven met € 73,3
miljoen aan de hoge kant. Door het experiment toleranties blijven deze fouten
echter binnen de artikeltolerantie. Alleen bij de subsidieverstrekking aan
een sportfederatie is sprake van overschrijding van de artikeltolerantie.Wij gaan hieronder nader op de genoemde onrechtmatigheden in.Wettelijke basis ontbreektHet Ministerie van VWS heeft een sportfederatie geen wettelijke basis
gegeven om verplichtingen voor projecten aan te gaan met derden. Dit betreft
een formeel juridische fout die leidt tot een fout in de verplichtingen van
artikel 46 van € 32,6 miljoen (10,6% van de totale verplichtingen
van artikel 46). De minister heeft in de bedrijfsvoeringsparagraaf van het
jaarverslag aangekondigd dat hij maatregelen zal treffen om dit probleem op
te lossen.ZorgtoeslagHet Ministerie van VWS is beleids- en begrotingsverantwoordelijk voor
de Wet op de zorgtoeslag. De Dienst Toeslagen van de Belastingdienst is verantwoordelijk
voor de uitvoering van deze wet. Het Ministerie van Financiën legt verantwoording
af over het financieel beheer van 2007 in het jaarverslag, de Belastingdienst
doet dat in het Beheersverslag 2007.In 2007 is de zorgtoeslag voor het eerst definitief toegekend over het
toeslagjaar 2006. Daarbij is sprake van achterstanden. De Belastingdienst
heeft in 2007 vier miljoen (75%) toekenningen zorgtoeslag vastgesteld.
Het proces van toekennen is over het algemeen goed verlopen. Een beperkt deel
(0,6%) is niet goed beschikt. Dit had nagenoeg geen financiële
gevolgen. Voor de nog definitief te beschikken toekenningen (25%) is
de kans op fouten groter. Dat komt met name door de massaliteit en de complexiteit
van de activiteiten en doordat de Belastingdienst de activiteiten handmatig
en in een kort tijdbestek moet uitvoeren.De problemen in het financieel beheer van de Dienst Toeslagen hebben in
2007 met name gevolgen gehad voor de uitbetaalde voorschotten zorgtoeslag
in 2007 en 2008. Dit werkt door in de financiële verantwoording van het
Ministerie van VWS.Van uitgaven van € 2,9 miljard is € 73,3 miljoen (2,5%)
fout. Omdat de artikeltolerantie in het kader van het experiment toleranties
is verhoogd naar 3% en artikel 42 verruimd is ten opzichte van 2006,
blijven de onrechtmatigheden binnen de artikeltolerantie.Naleving Europese aanbestedingsregelsDe Tweede Kamer heeft de afgelopen jaren geïnformeerd in hoeverre
de ministeries de Europese aanbestedingsregels naleven. Wij constateren dat
het Ministerie van VWS in twaalf gevallen ten onrechte niet Europees heeft
aanbesteed. Het gaat om een bedrag van € 4,9 miljoen bij het kerndepartement
en € 3,8 miljoen bij de baten-lastendiensten. In twaalf andere gevallen
zijn voor een bedrag van € 7,9 miljoen bij het kerndepartement en € 0,5
miljoen bij de baten-lastendiensten overige aanbestedingsregels niet nageleefd.
Voorts bestaat bij de baten-lastendiensten voor een bedrag van € 2,6
miljoen (acht gevallen) geen zekerheid over de naleving van de Europese aanbestedingsregels.Bedrijfsvoering verbeterdIn 2007 is het aantal onvolkomenheden afgenomen. Er is geen sprake meer
van ernstige onvolkomenheden. Er bestaan wel onvolkomenheden in het subsidiebeheer,
de inkopen en de informatiebeveiliging.SubsidiebeheerDe Algemene Rekenkamer kwalificeerde het subsidiebeheer vanaf het begrotingsjaar
2002 als een ernstige onvolkomenheid in het financieel beheer van het Ministerie
van VWS. In 2007 heeft het ministerie de verbetertrajecten uit eerdere jaren
voortgezet en nieuwe maatregelen getroffen om de kwaliteit van het subsidiebeheer
te verbeteren.Op een aantal punten hebben de verbetermaatregelen nog niet het volledige
effect bereikt. De uitvoering van het subsidiebeheer is in 2007 weliswaar
verbeterd, maar voldoet nog niet aan de eisen die daaraan gesteld zijn. De
departementale auditdienst heeft bij de controle nog steeds relatief veel
onvolkomenheden geconstateerd, die gemiddeld of zwaar van gewicht zijn. Op
grond hiervan merken wij het subsidiebeheer in 2007 nog als onvolkomenheid
aan. Wel stellen wij vast dat de belangrijkste beheersmaatregelen aanwezig
zijn om een adequaat subsidiebeheer te bereiken. Daarom moet de primaire aandacht
van het management er in 2008 op gericht zijn om te monitoren dat het subsidieproces
daadwerkelijk conform de opzet verloopt.InkopenWij merken de inkopen aan als onvolkomenheid. Dat doen wij vooral op grond
van de problemen bij de naleving van de Europese aanbestedingsregels. Wij
bevelen aan om tijdiger en zorgvuldiger af te wegen of Europese aanbesteding
noodzakelijk is.InformatiebeveiligingDe risico’s op het gebied van informatiebeveiliging worden bij het
Nederlands Vaccin Instituut (NVI) en het agentschap College ter Beoordeling
van Geneesmiddelen (agentschap CBG) nog onvoldoende beheerst. Wij vragen hiervoor
andermaal aandacht.Wij verwijzen voor een nadere toelichting naar hoofdstuk 3 in deel II.Beleidsinformatie in experimentele faseTijdens Verantwoordingsdag 2007 heeft de Tweede Kamer zijn zorgen geuit
over de kwaliteit van het verantwoordingsproces. Naar aanleiding daarvan heeft
de minister van Financiën in overleg met de Algemene Rekenkamer en de
Tweede Kamer besloten tot het instellen van een experiment met jaarverslagen
bij drie departementen. Doel van het experiment is om de departementale jaarverslagen
meer focus en politieke zeggingskracht te geven en de verantwoordingslasten
te verminderen. Het Ministerie van VWS participeert, samen met de Ministeries
van Buitenlandse Zaken en van Landbouw, Natuur en Voedselkwaliteit in het
experiment jaarverslag.Het experiment houdt in dat de betrokken ministers zich in het beleidsverslag
van hun jaarverslag uitgebreid verantwoorden over de kabinetsprioriteiten
uit het coalitieakkoord en over enkele departementspecifieke beleidsprioriteiten.
Over beleidsartikelen die niet onder deze prioriteiten vallen, neemt de minister
in het jaarverslag alleen een financiële verantwoording op.De minister van VWS doet verslag over die kabinetsprioriteiten waarvoor
het ministerie «penvoerder» is. Het ministerie heeft deze vijf
kabinetsprioriteiten niet afzonderlijk beschreven maar uitgewerkt onder de
vier daaraan gerelateerde departementsspecifieke beleidsprioriteiten uit de
Begroting 2008. In het beleidsverslag verantwoordt de minister zich voorts
ook over alle overige departementsspecifieke beleidsprioriteiten uit de Begroting
2008 en het thema «Zorgverzekeringen». Met de uitgebreide verantwoording
wordt volgens het ministerie recht gedaan aan het brede beleidsterrein van
de minister van VWS.De Tweede Kamer moet zich met de beleidsinformatie een oordeel kunnen
vormen over de mate waarin een minister de kabinetsprioriteiten en departementspecifieke
beleidsprioriteiten heeft gerealiseerd met behulp van de daarvoor geleverde
prestaties en ingezette middelen.In het beleidsverslag heeft de minister van VWS vijf van de negen departementspecifieke
prioriteiten en twee van de vijf kabinetsprioriteiten voorzien van één
of meerdere prestatie-indicatoren. Het totaal aantal prestatie-indicatoren
is beperkt. Het Ministerie van VWS heeft aangegeven dat voor het beleidsverslag
een selectie gemaakt is van de beschikbare prestatie-indicatoren.Het experiment jaarverslagen heeft tot gevolg dat beleidsinformatie en
financiële informatie losgekoppeld zijn. Dit maakt het leggen van de
relatie tussen beide informatiestromen lastig.Zoals in voorgaande jaren heeft de minister van VWS in zijn beleidsverslag
een tabel opgenomen met een vergelijking tussen begroting en realisatie met
een korte toelichting. Deze tabel is (nog) niet aangepast voor de verslaglegging
over de kabinetsprioriteiten en departementspecifieke beleidsprioriteiten.
De tabel biedt wel de mogelijkheid om op hoofdlijnen een relatie tussen beide
informatiestromen te leggen.De minister heeft in het beleidsverslag geen conclusies getrokken over
de mate waarin hij voor wat betreft de kabinetsprioriteiten «op koers
ligt» met de mogelijke consequenties.Overigens constateren wij dat de beschikbaarheid van beleidsinformatie
in de Begroting 2008 van het Ministerie van VWS verder verbeterd is ten opzichte
van de Begroting 2007.Wij verwijzen voor een nadere toelichting naar hoofdstuk 4 in deel II.2 REACTIE MINISTER EN NAWOORD ALGEMENE REKENKAMER2.1 Reactie ministerOp 17 april 2008 hebben wij het concept van het Rapport bij het Jaarverslag
2007 van het Ministerie van VWS aan de minister van VWS voorgelegd met het
verzoek op onze bevindingen te reageren, in het bijzonder op de in de Audit
Actielijst 2008 opgenomen aanbevelingen. De minister voor Jeugd en Gezin ontving
een afschrift van het conceptrapport met het verzoek zo nodig te reageren
op de bevindingen die het beleidsterrein Jeugd en Gezin aangaan.De minister van VWS heeft op 28 april 2008 op ons onderzoek gereageerd.
Hierna volgt een samenvatting van zijn reactie. De integrale weergave van
de brief is te vinden op www.rekenkamer.nl.AlgemeenDe minister laat in zijn reactie weten dat hij blij is met de constatering
dat de bedrijfsvoering van het Ministerie van VWS in 2007 is verbeterd ten
opzichte van 2006 op de onderdelen die wij hebben onderzocht.SubsidiebeheerDe minister van VWS bevestigt in zijn reactie onze bevindingen over het
subsidiebeheer. De minister merkt op dat er een aantal voorschotbetalingen
is verricht voor de verlening door vertraging in de verwerking van de aanvragen.
In het kader van de beginselen van behoorlijk bestuur heeft hij hier bewust
voor gekozen.De minister onderschrijft onze conclusies en zegt toe de uitvoering van
het subsidiebeheer te blijven monitoren en waar nodig bij te sturen.InkopenDe minister bevestigt onze bevindingen over het inkoopproces en zegt toe
de overige beschrijvingen van het inkoopproces, waaronder de Europese aanbestedingen,
te actualiseren. Daarnaast is volgens de minister vanaf januari 2008 betere
managementinformatie beschikbaar over de naleving van de Europese aanbestedingsregelgeving.InformatiebeveiligingDe minister zegt toe dat hij maatregelen zal treffen voor het verankeren
van de informatiebeveiliging in de bedrijfsvoering en de implementatie van
het VIR-BI bij het NVI en het agentschap CBG.Sisa-specifieke uitkeringenVolgens de minister vindt ambtelijk overleg plaats met het Ministerie
van BZK over overgangsbepalingen om de specifieke uitkeringen met een meerjarig
karakter zodanig te laten verantwoorden, dat bestedingen voor 2006 op juiste
wijze verantwoord zullen worden.Daarnaast gaat de minister in op het aantal specifieke uitkeringen. De
definitie van specifieke uitkeringen is met de wijziging van de Financiële-verhoudingswet
aangepast. Volgens de minister kunnen op basis van één regeling
meerdere specifieke uitkeringen bestaan, omdat meerdere uitkeringen met eigen
voorwaarden en financieringssystematiek zijn vastgelegd. Hij noemt als voorbeeld
hiervan de Regeling bekostiging jeugdzorg, waarin de afzonderlijke specifieke
uitkeringen «bureau jeugdzorg» en «uitvoeringskosten jeugdzorg
(zorgaanbod)» zijn opgenomen.De minister merkt op dat wij een ander aantal specifieke uitkeringen voor
2007 en 2008 vermelden dan uit de administratie van het Ministerie van VWS blijkt. Volgens het Ministerie van VWS bestonden er over 2007
zeventien specifieke uitkeringen. De minister verwacht dat dit aantal in 2008
gereduceerd zal worden tot veertien.Beschikbaarheid en bruikbaarheid beleidsinformatieDe minister gaat in op onze opmerking over de beleidsconclusies. Hij merkt
op dat er enveloppemiddelen beschikbaar zijn gesteld om de kabinetsprioriteiten
nader uit te werken. Deze middelen staan volgens de minister in de Begroting
2008 en kunnen vanaf 1 januari 2008 worden ingezet. Hij vindt het
voorbarig om in het Beleidsverslag 2007 al te concluderen of het Ministerie
van VWS wel of niet op koers ligt met het bereiken van de kabinetsdoelstellingen
in 2011.De minister is het eens met de constatering dat door de integrale verantwoording
van het Ministerie van VWS in het beleidsverslag 20 van de 23 doelstellingen
(90% van de programma-uitgaven) worden afgedekt. Hij plaatst hier echter
een kanttekening bij, omdat wij de premie-uitgaven niet in de vergelijking
betrekken. De doelstelling «het aantal vermijdbare fouten in de curatieve
zorg is in 2011 met 50 procent gedaald» heeft bijvoorbeeld betrekking
op alle verzekerden voor de Zorgverzekeringswet en daarmee op € 26,4
miljard aan premie-uitgaven. Dit geldt volgens de minister onder andere ook
voor de doelstelling «cliënten geven 90% van de zorgaanbieders
in de AWBZ een voldoende voor de kwaliteit van de zorg». Volgens de
minister moet onze vergelijking met de nodige terughoudendheid worden geïnterpreteerd,
omdat we het bereik van de premie-uitgaven buiten beschouwing laten.2.2 Nawoord Algemene RekenkamerAlgemeenWij zijn ingenomen met de reactie van de minister waarin hij onze conclusies
onderstreept en toezegt opvolging te geven aan de aanbevelingen van de Audit
Actielijst 2008. In dit nawoord gaan we op een aantal punten uit zijn reactie
nader in.SubsidiebeheerMet de toezegging de uitvoering van het subsidiebeheer te blijven monitoren
en waar nodig bij te sturen, hopen wij dat vanaf 2008 sprake zal zijn
van een adequaat subsidiebeheer. Wij zullen in ons onderzoek in 2008 en daarna
gebruikmaken van deze monitorinformatie en de stuuracties nagaan.InkopenWij zijn blij met de aandacht van de minister voor de naleving van de
Europese aanbestedingsregels. Wij maken in ons onderzoek graag gebruik van
de beschikbare managementinformatie, zodat wij eerder dan in 2007 aard en
omvang van de eventuele fouten en onzekerheden kunnen vaststellen.Sisa-specifieke uitkeringenWij betreuren het dat ondanks de ambtelijke afstemming onduidelijkheid
is blijven bestaan over het aantal specifieke uitkeringen. Wij vinden het
belangrijk dat het Ministerie van VWS de aantallen met het Ministerie van
BZK afstemt. Op deze manier is het voor gemeenten en provincies duidelijk
hoe ze de circulaires sisa moeten naleven.Beschikbaarheid en bruikbaarheid beleidsinformatieWij hebben met onze opmerking over de beleidsconclusies niet meer dan
een feitelijke bevinding willen weergeven. Wij verbinden geen oordeel aan
de bevinding dat in het beleidsverslag geen conclusies getrokken zijn over
de mate waarin de minister met de kabinetsprioriteiten «op koers ligt».
In het beleidsverslag had de minister prima kunnen verwoorden dat het voorbarig
is om in het Beleidsverslag 2007 hierover al conclusies te trekken.Ook de vergelijking van het aantal operationele doelstellingen en de relatie
met de verantwoording is feitelijk. Wij hebben willen laten zien dat met de
integrale verantwoording een groot deel van de financiële verantwoording,
die wij in het kader van onze wettelijke taak onderzoeken, wordt geraakt.
Het gaat ons iets te ver om te zeggen dat met de verantwoording van een aantal
doelstellingen de financiële verantwoording van de totale premie-uitgaven
wordt afgedekt. Dit hebben wij dan ook niet als feitelijke bevinding willen
weergeven. Audit Actielijst 2008 van het Ministerie van Volksgezondheid,
Welzijn en SportDe Audit Actielijst (AAL) laat zien op welke punten de Algemene Rekenkamer
vindt dat het ministerie actie moet ondernemen. De lijst meldt ook welke maatregelen
de minister heeft aangekondigd om de onvolkomenheden die wij hebben geconstateerd
op te lossen.1Eerste jaar constateringStand van zaken en conclusieAanbevelingToezegging ministerMeer informatie in deel IISubsidiebeheer1999Diverse
artikelenBelangrijkste
beheersmaat- regelen in opzet aanwezig, werking voldoet nog niet.Primaire aandacht op moni- toren
verloop subsidieproces conform opzet.Uitvoering subsidiebeheer blijven monitoren en waar nodig bijsturen. § 3.1Inkopen2006Diverse
artikelenProblemen als
gevolg van niet naleven EU-aanbestedings- regels.Zorgvuldig en tijdig beoordelen noodzaak aanbesteding.Overige beschrijvingen inkoopproces,
waaronder Europese aanbestedingen, actualiseren. Betere manage- mentinformatie
over naleving Europese aanbestedingsregel- geving.§ 3.1Informatiebeveiliging aCBG en NVI1998Diverse
artikelenRisico’s bij agentschap CBG en
NVI onvoldoende beheerst.Verdere implementatie
van VIR, VIR-BI en Wbp.Benodigde maatregelen nemen.§ 3.2DEEL II: ONDERZOEKSBEVINDINGEN EN OORDELEN1 INLEIDINGIn dit deel van het rapport vindt u de oordelen en de belangrijkste bevindingen
van ons rechtmatigheidsonderzoek bij het Ministerie van Volksgezondheid, Welzijn
en Sport (VWS). Een samenvatting en de bestuurlijke reactie op ons rapport
is opgenomen in deel I.Hieronder geven we eerst een beschrijving van het ministerie. Ook gaan
we in op onze onderzoeksaanpak en wijze van rapporteren. In hoofdstuk 2 presenteren
wij vervolgens onze oordelen over het Jaarverslag 2007 van het Ministerie
van VWS. In hoofdstuk 3 gaan wij in op de bedrijfsvoering van het ministerie.
Ten slotte gaan we in hoofdstuk 4 nader in op de beleidsinformatie in begroting
en jaarverslag.1.1 Over het Ministerie van VWSWij rapporteren per begrotingshoofdstuk over de resultaten van ons onderzoek.
In totaal zijn er 26 begrotingshoofdstukken. Dit rapport gaat over begrotingshoofdstuk
XVI: het Ministerie van VWS.Het Ministerie van VWS draagt verantwoordelijkheid voor het beleid op
het terrein van de gezondheidszorg, de maatschappelijke zorg (welzijn) en
sport.Bij het aantreden van het kabinet-Balkenende IV is een Programmaministerie
voor Jeugd en Gezin (J&G) ingesteld. Het beleidsterrein van de minister
voor J&G strekt zich uit over vier departementen, namelijk de Ministeries
van VWS, van Justitie, van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap (OCW) en van Sociale
Zaken en Werkgelegenheid (SZW). We brengen tegelijkertijd met dit rapport
een rapport uit over de inrichting van dit programmaministerie.De minister voor J&G heeft voor 2007 geen eigen begroting. De begrotingsuitvoering
van het beleidsterrein J&G verloopt in 2007 nog via de vier betrokken
departementen. Voor het Ministerie van VWS betreft dit voornamelijk artikel
45 Jeugdbeleid.In onderstaand overzicht geven wij een beschrijving van het Ministerie
van VWS aan de hand van een aantal kengetallen.Overzicht
1 Het Ministerie van Volksgezondheid, Welzijn en Sport (XVI) in kengetallen
over 2007Totaal verplichtingen€ 13,9 miljardTotaal uitgaven€ 13,9 miljard Totaal ontvangsten€ 225,5 miljoen Transactie-uitgaven€ 1,0 miljard – waarvan personeelsuitgaven€ 0,1 miljard Overdrachtsuitgaven  – Rijksbijdrage€ 6,4 miljard – Zorgtoeslag en TBU€ 3,1 miljard– Specifieke uitkering€ 1,6 miljard– Subsidies€ 1,8 miljard Aantal begrotingsartikelen9 – waarvan beleidsartikelen (met 28 operationele
doelstellingen)7 – waarvan niet-beleidsartikelen
(met 9 operationele doelstellingen)2Aantal personen werkzaam (in fte)13 888Baten-lastendiensten4 (RIVM, NVI, CIBG, agentschap CBG)– bijdrage van moederdepartement2€ 162,8 miljoen – «programma-uitgaven»3€ 385,3 miljoen – eigen vermogen2€ 40,6 miljoen Aantal directoraten-generaal3Rechtspersonen met wettelijke taak  1) Begrotingsgefinancierd en vermeld in het jaarverslag:4 ZonMw, opleidingscolleges, Fonds PGO, CIZ, PUR, NZa, CSZ, CBZ, CVZ€ 279,2 miljoen 2) Premiegefinancierd en vermeld in het jaarverslag:5 NTS, SUOOnbekend 3) Premiegefinancierd en niet vermeld in het jaarverslag:
zorgverzekeraars€ 16,8
miljard64) Begrotings- en premiegefinancierd en vermeld in
het jaarverslag:5 Uitvoeringsorganen AWBZ€ 21,2 miljard75) Overige RWT’s, niet vermeld in het jaarverslag:
SMOG, Stichting Koppeling, Stichting SanquinOnbekendRecent onderzoek van de Algemene Rekenkamer
op het terrein van het Ministerie van VWS (afgelopen vijf jaar)Wonen, zorg en welzijn voor ouderen (2003),
Preventieve gezondheidszorg (2003), Dementerenden en wet BOPZ (2003), Zwerfjongeren
(2003, 2004, 2005, 2008), Afstemming in de zorg (2006), Kopzorgen (2007),
Ketenbesef op de werkvloer (onder meer aanpak kindermishandeling en acute
zorgverlening, 2008) Grootschalige ICT-projecten  1) Diagnose-behandelcombinaties in de
Curatieve Zorg (2000–2007), onder andere VWS, aanbieders ziekenhuiszorg
en ggz- zorg, zorgverzekeraars, koepelorganisaties, NZa, CVZ en stichting
DBC onderhoud€ 162 miljoen82) Elektronisch patiëntendossier
(2005–2009), onder andere VWS, CIBG, NICTIZ, huisartsen, ziekenhuizen,
koepelorganisaties Deelprojecten zijn onder andere elektronisch medicatiedossier
(EMD) en waar- neemdossier huisartsen (WDH).€ 56,8 miljoen83) Programma Stroomlijning indicatieprocessen in
Zorg en Sociale Zekerheid (2005–2009) Samenwerkingsverband van Ministeries
VWS en SZW, en van UWV, CWI en CIZ€ 20 tot 30 miljoen84) Elektronisch Kinddossier in de Jeugdgezondheidszorg
(2006–2009). Onder andere Ministerie van VWS en Programmaministerie
voor Jeugd en Gezin, GGD Nederland, ActiZ, stichting EKD (tot 2008)€ 14,7 miljoen85) AWBZ-brede zorgregistratie (2001–2007)€ 47 miljoen9Ministerie van VWS, zorgkantoren, zorg-
verzekeraars, aanbieders AWBZ, CVZ 1 Sociaal jaarverslag Rijk 2007 (21 mei 2008).2 Ontleend aan jaarverslagen baten-lastendiensten.3 Ontleend aan «bijdragen baten-lastendiensten»
jaarverslag Ministerie van VWS 2007. Hierin zijn ook bijdragen aan niet-VWS
baten-lastendiensten opgenomen, zoals een bijdrage aan de VWA.4 Onderdeel D, hoordstuk 12.5 Onderdeel D, hoofdstuk 12. Hier worden alleen de beheerskosten
ten laste van de begroting vermeld, € 163,2 miljoen.6 Ontleend aan Begroting 2007, Financieel Beeld Zorg,
tabel 11. Raming voor 2007. De Algemene Rekenkamer beschouwt de volgende inkomsten
van het Zorgverzekeringsfonds als publieke middelen: Inkomensafhankelijke
bijdrage en Rijksbijdrage kinderen.7 Ontleend aan Begroting 2007, Financieel Beeld Zorg,
tabel 12. Raming voor 2007. De Algemene Rekenkamer beschouwt de volgende inkomsten
van het Algemeen Fonds Bijzondere Ziektekosten als publieke middelen: Procentuele
premie, bijdrage ZFV voor GGZ, BIKK, en Rijksbijdrage.8 Ministerie van BZK, 2007.9 Opgave Ministerie van VWS.1.2 Over dit onderzoekMinisters verantwoorden zich in hun jaarverslagen over de verplichtingen,
uitgaven en ontvangsten van het ministerie (financiële informatie), over
de manier waarop het ministerie heeft gefunctioneerd (informatie over de bedrijfsvoering)
en over de vraag of de doelen en prestaties die in de begroting van het ministerie
waren afgesproken, ook zijn gerealiseerd (informatie over het beleid).De Algemene Rekenkamer doet jaarlijks rechtmatigheidsonderzoek bij de
rijksoverheid. Dit doen wij door na te gaan of de jaarverslagen van de ministers
voldoen aan de eisen die de Comptabiliteitswet 2001 (CW 2001) stelt: is de
financiële informatie, de informatie over bedrijfsvoering en de informatie
over beleid tot stand gekomen volgens de daarvoor geldende regels en goed
weergegeven?Daarnaast onderzoeken we ook de bedrijfsvoering zelf. Hiervoor gaan we
onder andere na of het financieel beheer en materieelbeheer voldoen aan de
eisen die de CW 2001 stelt.Figuur 1 laat zien wat wij wanneer onderzoeken en voor wie.Op basis van een risicoanalyse hebben we een programma opgesteld voor
het rechtmatigheidsonderzoek 2007 bij het Ministerie van VWS. Op grond van
dit programma hebben we dit jaar onder meer aandacht besteed aan de volgende
onderwerpen:Rijksbreed en departementsoverstijgend:• single information single audit (sisa) specifieke uitkeringen.Departementspecifiek:• subsidiebeheer;• inkopen en contractbeheer;• specifieke uitkeringen;• inrichting Programmaministerie voor Jeugd en Gezin;• risicomanagement;• informatiebeveiliging;• volledigheid ouderbijdragen jeugdzorg;• rijksbijdragen;• zorgtoeslag.De Algemene Rekenkamer steunt bij haar onderzoek in belangrijke mate op
de werkzaamheden van de departementale auditdienst.In onze rapporten bij de jaarverslagen melden we zowel de fouten en onzekerheden
in de financiële informatie die de kwantitatieve
tolerantiegrenzen overschrijden als de fouten en onzekerheden die de kwalitatieve tolerantiegrenzen overschrijden. Daarnaast
vermelden we de onvolkomenheden die wij constateren in de bedrijfsvoering.
Onder «fouten» verstaan we financiële informatie die niet rechtmatig tot stand gekomen is (het begrotingsgeld is
niet volgens de regels uitgegeven) of die niet deugdelijk
is weergegeven (er is geen goede verantwoording afgelegd in het jaarverslag).
Van «onzekerheden» spreken we wanneer we door onvolkomenheden
in het financieel beheer niet kunnen vaststellen of er al dan niet sprake
is van fouten.Op www.rekenkamer.nl kunt u meer lezen over hoe onze rapporten bij de
jaarverslagen tot stand komen.2 JAARVERSLAGDe Algemene Rekenkamer heeft het Jaarverslag 2007 van het Ministerie van
VWS beoordeeld. Wij hebben onderzocht of de minister het begrotingsgeld volgens
de regels heeft uitgegeven en ontvangen en of hij daarover in het jaarverslag
goed verantwoording heeft afgelegd.Verder hebben we onderzocht of de informatie in het jaarverslag over de bedrijfsvoering en over het gevoerde beleid, deugdelijk tot stand is gekomen en voldoet aan de daaraan
te stellen kwaliteitsnormen.In dit hoofdstuk lichten wij ons oordeel over het jaarverslag toe. Dit
oordeel bestaat uit deeloordelen over:• de financiële informatie (§ 2.1);• de departementale saldibalans (§ 2.2);• de informatie over de bedrijfsvoering (§ 2.3);• de informatie over het gevoerde beleid (§ 2.4).2.1 Oordeel over de financiële informatieDe financiële informatie in het jaarverslag bestaat uit de volgende
onderdelen:• de verplichtingen, uitgaven en ontvangsten in de verantwoordingsstaat
en de toelichting daarbij;• de baten, lasten, kapitaaluitgaven, kapitaalontvangsten en balansposten
in de samenvattende verantwoordingsstaat van de baten-lastendiensten en de
toelichting daarbij.De financiële informatie dient op grond van de CW 2001:• rechtmatig tot stand te zijn gekomen;• deugdelijk te zijn weergegeven;• te voldoen aan de verslaggevingsvoorschriften.OordeelDe financiële informatie in het Jaarverslag 2007 van het Ministerie
van VWS voldoet aan de eisen die de CW 2001 stelt, met uitzondering van de
volgende fouten en onzekerheden in de (samenvattende) verantwoordingsstaat:Bij artikel 46 Sport is een bedrag van € 32,6 miljoen in de
verplichtingen onrechtmatig waarmee de tolerantiegrens voor het artikel wordt
overschreden (zie verdere toelichting bij «Wettelijke basis ontbreekt»).In het Rapport bij het Jaarverslag 2006 rapporteerden
wij bij drie artikelen een overschrijding van de kwantitatieve toleranties,
nu nog maar bij één artikel. Voor een belangrijk deel is dit
het gevolg van het experiment met de verruimde tolerantiegrenzen (zie hiervoor
het rapport Rijk Verantwoord).In bijlage 1 van dit deel van het rapport staat een overzicht van alle
fouten en onzekerheden.Het totaalbedrag van alle geconstateerde fouten en onzekerheden valt binnen
de tolerantiegrenzen voor de financiële informatie in het jaarverslag
als geheel.Hieronder gaan we nader in op de belangrijkste onrechtmatigheden.Wettelijke basis ontbreektHet Ministerie van VWS heeft in 2007 meerjarige subsidies verleend aan
een sportfederatie. De sportfederatie besteedt de middelen niet zelf, maar
is verplichtingen aangegaan met derden (sportverenigingen en -bonden). Op
grond van de Algemene wet bestuursrecht (Awb) had het Ministerie van VWS hiervoor
een wettelijke basis moeten geven. Deze ontbreekt. Dit is een formeel juridische
fout, die leidt tot een fout in de verplichtingen van artikel 46 van € 32,6
miljoen (10,6% van de totale verplichtingen van artikel 46). De minister
heeft in de bedrijfsvoeringsparagraaf toegezegd dat hij de wijze van inschakeling
van de sportfederatie zal aanpassen, zodat deze rechtmatigheidsproblemen zich
niet meer voor zullen doen en waar nodig, naar verwachting van de minister
vóór 1 juli 2008 hersteld zullen zijn.ZorgtoeslagHet Ministerie van VWS is beleids- en begrotingsverantwoordelijk voor
de Wet op de zorgtoeslag. Het ministerie verantwoordt de beleidsinformatie
in het beleidsverslag en de financiële informatie (verplichtingen, uitgaven
en ontvangsten) in artikel 42 van de «Financiële toelichting beleidsartikelen
en niet-beleidsartikelen» van het jaarverslag.De Dienst Toeslagen van de Belastingdienst is verantwoordelijk voor de
uitvoering van de Wet op de zorgtoeslag. In het Jaarverslag 2007 van het Ministerie
van Financiën en het Beheersverslag Belastingdienst 2007 wordt over het
financieel beheer verantwoording afgelegd.Begroting 2007 Ministerie van VWS, artikel
42.3.4 «Ook in 2007 betaalt de Belastingdienst
als tegemoetkoming de zorgtoeslag uit aan burgers die daar recht op hebben
(€ 2,9 miljard). Met de zorgtoeslag wordt bewerkstelligd dat niemand
een groter dan aanvaardbaar deel van zijn inkomen aan de premie voor de Zorgverzekeringswet
betaalt.»ToekenningenIn 2007 heeft de Belastingdienst de zorgtoeslag voor het eerst definitief
toegekend over het toeslagjaar 2006. Daarbij is sprake van achterstanden.
De Belastingdienst heeft in 2007 vier miljoen (75%) toekenningen zorgtoeslag
vastgesteld. Het proces van toekennen is over het algemeen goed verlopen.
Een beperkt deel (0,6%) is niet goed beschikt. Dit had nagenoeg geen
financiële gevolgen. Voor de nog definitief te beschikken toekenningen
(25%) is de kans op fouten groter. Dat komt met name door de massaliteit
en de complexiteit van de activiteiten en doordat de Belastingdienst de activiteiten
handmatig en in een kort tijdbestek moet uitvoeren.Uitbetaalde voorschottenDe problemen in het financieel beheer van de Dienst Toeslagen hebben in
2007 met name gevolgen gehad voor de uitbetaalde voorschotten zorgtoeslag
2007 en 2008. Dit werkt door in de financiële verantwoording van het
Ministerie van VWS.Van de uitgaven van € 2,9 miljard is € 73,3 miljoen
(2,5%) fout omdat de artikeltolerantie in het kader van het experiment
toleranties is verhoogd naar 3% en artikel 42 is verruimd ten opzichte
van 2006, blijven de onrechtmatigheden binnen de artikeltolerantie.Naleving Europese aanbestedingsregelsDe Tweede Kamer heeft de afgelopen jaren geïnformeerd in hoeverre
de ministeries de Europese aanbestedingsregels naleven. Wij constateren dat
het Ministerie van VWS in twaalf gevallen ten onrechte niet Europees heeft
aanbesteed. Het gaat om een bedrag van € 4,9 miljoen bij het kerndepartement
en € 3,8 miljoen bij de baten-lastendiensten. In twaalf andere gevallen
zijn voor een bedrag van € 7,9 miljoen bij het kerndepartement en € 0,5
miljoen bij de baten-lastendiensten overige aanbestedingsregels niet nageleefd.
Voorts bestaat bij de baten-lastendiensten voor een bedrag van € 2,6
miljoen (acht gevallen) geen zekerheid over de naleving van de Europese aanbestedingsregels.
Voor een nadere toelichting verwijzen wij naar § 3.1.2.2.2 Oordeel over de saldibalans en toelichtingDe saldibalans is een overzicht van de posten die aan het eind van het
jaar nog openstaan en die naar het volgende jaar moeten worden meegenomen.
Bij de saldibalans hoort een toelichting waarin nadere informatie wordt verstrekt
over de afzonderlijke posten op deze balans.De informatie in de saldibalans dient op grond van de CW 2001:• rechtmatig tot stand te zijn gekomen;• deugdelijk te zijn weergegeven;• te voldoen aan de verslaggevingsvoorschriften.OordeelDe informatie in de saldibalans in het Jaarverslag 2007 van het Ministerie
van VWS voldoet aan de eisen die de CW 2001 stelt. Dit betekent dat wij geen
belangrijke fouten en onzekerheden in de rechtmatigheid en de deugdelijke
weergave hebben geconstateerd die de kwantitatieve tolerantiegrenzen overschrijden.In 2007 heeft het Ministerie van VWS voor een bedrag van € 14,8
miljard aan openstaande voorschotten afgerekend. Wij hebben vastgesteld dat
deze afrekeningen voldoen aan de daaraan te stellen eisen.In bijlage 1 van dit deel van het rapport staat een overzicht van alle
fouten en onzekerheden.2.3 Oordeel over de informatie over de bedrijfsvoeringIn de bedrijfsvoeringsparagraaf van het jaarverslag van een ministerie
verantwoordt de minister zich over de rechtmatigheid van de begrotingsuitvoering
(of het begrotingsgeld volgens de regels is uitgegeven), over de totstandkoming
van de beleidsinformatie, over het gevoerde financieel beheer en materieelbeheer
en over de overige aspecten van de bedrijfsvoering.De informatie over de bedrijfsvoering dient op grond van de CW 2001:• op deugdelijke wijze tot stand te zijn gekomen;• te voldoen aan de verslaggevingsvoorschriften.Deze twee aspecten betrekken wij in ons oordeel over de informatie over
de bedrijfsvoering. We zeggen daarmee niets over de kwaliteit van de informatie
zelf.Om tot een oordeel te komen over de deugdelijke wijze van totstandkoming
hebben wij de volgende aspecten ervan onderzocht:• Beschikt de minister over een procedure voor de totstandkoming
van de bedrijfsvoeringsparagraaf waarin de bevoegdheden en verantwoordelijkheden
van alle actoren zijn vastgelegd?• Heeft de minister vooraf criteria geformuleerd voor wat moet worden
aangemerkt als opmerkelijke zaken en tekortkomingen in de bedrijfsvoering?• Is het verloop van het totstandkomingsproces controleerbaar en
is het afwegingsproces daarbij transparant vastgelegd?Oordeel over de informatie over de bedrijfsvoeringDe informatie over de bedrijfsvoering in het Jaarverslag 2007 van het
Ministerie van VWS is op deugdelijke wijze tot stand gekomen en voldoet aan
de verslaggevingsvoorschriften, met uitzondering van de bijlage Inhuur externen.
Het was voor het ministerie niet mogelijk vooraf duidelijke instructies te
geven en het informatiesysteem aan te passen om betrouwbare informatie te
generen voor het overzicht. Het ministerie heeft dit in de leeswijzer bij
het jaarverslag toegelicht en zal hierin voor 2008 actie ondernemen.In de bedrijfsvoeringsparagraaf zijn de fouten in de zorgtoeslag niet
vermeld. Omdat de fouten en binnen de artikeltolerantie blijven is vermelding
op kwantitatieve gronden niet vereist.Jaarverslag 2007 Ministerie van VWS,
Bedrijfsvoeringsparagraaf, overige bedrijfsvoeringsaspecten«Tegemoetkoming
in de zorgkosten (artikel 42)De uitvoering van de zorgtoeslag is wettelijk
opgedragen aan de Belastingdienst. In het Jaarverslag van Financiën 2007
en het Beheersverslag Belastingdienst 2007 wordt over de uitvoering van de
zorgtoeslag verantwoording afgelegd over de ordelijkheid en controleerbaarheid
van het gevoerde financiële beheer, inclusief rechtmatigheid en beleid
ter voorkoming van misbruik en oneigenlijk gebruik.»De resultaten van ons onderzoek naar de bedrijfsvoering zelf staan in
hoofdstuk 3.2.4 Oordeel over de informatie over het gevoerde
beleidIn het jaarverslag verstrekt de minister ook beleidsinformatie: informatie over de gerealiseerde effecten van zijn beleid, de daartoe
geleverde prestaties en de daarmee gemoeide kosten.De Algemene Rekenkamer beoordeelt ieder jaar de totstandkoming van de
beleidsinformatie en of deze informatie voldoet aan de verslaggevingseisen.In ons onderzoek naar de jaarverslagen kijken wij ook naar de beschikbaarheid en de bruikbaarheid van de beleidsinformatie. Hier gaan we in hoofdstuk 4 op in.OordeelDe informatie over het gevoerde beleid in het Jaarverslag 2007 van het
Ministerie van VWS is op deugdelijke wijze tot stand gekomen en voldoet aan
de verslaggevingseisen.3 BEDRIJFSVOERINGDe Algemene Rekenkamer heeft de bedrijfsvoering van het Ministerie van
VWS onderzocht.Onder de bedrijfsvoering vallen alle bedrijfsprocessen die ervoor zorgen
dat een ministerie functioneert: het financieel beheer en het materieelbeheer
en de processen op het gebied van personeel, informatievoorziening, administratie,
communicatie en huisvesting.Wij geven in dit hoofdstuk een oordeel over het financieel beheer en het
materieelbeheer en de daartoe bijgehouden administraties. Daarbij gaan we
dieper in op de eventuele onvolkomenheden op deze terreinen (§ 3.1).Verder gaan we in dit hoofdstuk in op een aantal andere onderdelen van
de bedrijfsvoering, die geen onderdeel zijn van ons oordeel over het financieel
beheer en materieelbeheer (§ 3.2). Ten slotte schetsen we een beeld
van de ontwikkeling in de bedrijfsvoering in de afgelopen drie jaar (§ 3.3).3.1 Oordeel over het financieel beheer en materieelbeheerHet financieel beheer, het materieelbeheer en de daartoe bijgehouden administraties
moeten op grond van de CW 2001 voldoen aan de eisen van rechtmatigheid, ordelijkheid
en controleerbaarheid.OordeelDe onderzochte onderdelen van het financieel beheer, het materieelbeheer
en de daartoe bijgehouden administraties van het Ministerie van VWS voldeden
in 2007 aan de in de CW 2001 gestelde eisen, met uitzondering van:• subsidiebeheer (onvolkomenheid);• inkopen (onvolkomenheid).Hieronder gaan we dieper in op deze onvolkomenheden.3.1.1 SubsidiebeheerDe Algemene Rekenkamer kwalificeerde het subsidiebeheer vanaf begrotingsjaar
2002 als een ernstige onvolkomenheid in het financieel beheer. Het Ministerie
van VWS heeft vervolgens verbetermaatregelen genomen. Toch constateerde de
Algemene Rekenkamer in haar Rapport bij het Jaarverslag
2006 dat er over 2006 nog steeds sprake was van veel onvolkomenheden
in de uitvoering van het subsidiebeheer.Begroting 2007 Ministerie van VWS, Bedrijfsvoeringsparagraaf,
Financieel en materieel beheer«SubsidiebeheerVWS heeft in een plan van aanpak maatregelen
geformuleerd om het subsidiebeheer te verbeteren. Dit is gebeurd in reactie
op het voornemen van de Algemene Rekenkamer om bezwaar te maken tegen het
subsidiebeheer dat VWS in 2005 gevoerd heeft. De maatregelen zijn in 2006
doorgevoerd en houden onder andere het volgende in: • het opstellen van nieuwe
subsidieregelgeving; • de oprichting van een intern
expertisecentrum subsidies; • een
striktere toepassing van bestaande sanctieregels richting subsidieontvangers
bij onvoldoende naleving van de subsidievoorwaarden. Daarnaast lanceren we in
2006 het zogenoemde Subsidieplein. Dit is een digitaal subsidievolgsysteem.
We verwachten dat de eerste effecten van deze verbetermaat- regelen in 2007
zichtbaar zullen zijn.»Op 13 juni 2007 vond overleg plaats tussen de minister en de vaste
kamercommissie voor VWS over de financiële verantwoording over het jaar
2006. Naar aanleiding hiervan deelde de minister de Tweede Kamer schriftelijk
mee dat hij verwachtte dat het subsidiebeheer in 2007 op orde zou zijn. In
de bedrijfsvoeringsparagraaf van de Begroting 2008 heeft hij deze ambitie
bijgesteld en spreekt hij de verwachting uit dat de effecten van de inspanningen
leiden tot een adequaat en zorgvuldig subsidiebeheer in 2008.In 2007 heeft het ministerie de verbetertrajecten uit eerdere jaren voortgezet
en nieuwe maatregelen getroffen om de kwaliteit van het subsidiebeheer te
verbeteren:• Op 1 oktober 2006 heeft het ministerie het Subsidieplein1 in gebruik genomen. Dit systeem wordt in principe gebruikt
voor verleningen en om subsidies vast te stellen die in het Subsidieplein
(sinds 1 oktober 2006) zijn verleend. Door de standaardisatie van werkprocessen,
vaste routing en digitale dossiervorming draagt het Subsidieplein bij aan
een ordelijk financieel beheer.• In 2006 heeft het ministerie een Expertise Centrum Subsidies opgericht.
Dit centrum vervult een effectieve adviesrol bij de totstandkoming van nieuwe
of gewijzigde regelgeving en bij complexe subsidievraagstukken.• In 2007 heeft het ministerie een tijdelijke Task Force Subsidies
ingesteld. Deze heeft achterstanden bij de vaststelling van subsidies grotendeels
weggewerkt.• In 2007 heeft het ministerie gewerkt aan de verbetering van de
managementinformatie over het subsidiebeheer.• In 2007 heeft het ministerie de departementbrede procesbeschrijvingen
van het subsidiebeheer geactualiseerd en vastgesteld.• De voorstellen van de directie Financieel en Personeel Beheer (FPB)
om sanctiemaatregelen te nemen, komen adequaat tot stand.Op de volgende punten hebben de verbetermaatregelen nog niet het volledige
effect bereikt:• Omdat het Subsidieplein op 1 oktober 2006 in gebruik is genomen,
kon het ministerie het systeem in 2007 nog niet gebruiken voor vaststellingen
van verleningen voor de datum van ingebruikname. Dit betreft het grootste
deel van de vaststellingen. Dit was ook een reden om de tijdelijke Task Force
in te stellen. De bedoeling is dat het ministerie op termijn minimaal 90%
van de subsidiedossiers via het Subsidieplein afhandelt.• De voorstellen van de directie FPB om een sanctie te treffen, neemt
de beleidsdirectie niet altijd over. Het ministerie onderzoekt
op dit moment de uitvoering van het sanctiebeleid door beleidsdirecties.• De werking van het subsidiebeheer is in 2007 weliswaar verbeterd,
maar voldoet nog niet aan de daaraan te stellen eisen. De departementale auditdienst
heeft nog steeds relatief veel onvolkomenheden geconstateerd, die gemiddeld
of zwaar van gewicht zijn. De zware onvolkomenheden hadden met name betrekking
op het doen van voorschotbetalingen vóór verlening. Het Ministerie
van VWS heeft in haar afweging het belang van de begunstigden laten prevaleren
boven het volgen van de procedure. De onvolkomenheden deden zich voor in de
eerste helft van 2007 maar werken wel door in de score over het hele jaar.
De gemiddelde onvolkomenheden betreffen termijnen die zijn overschreden, ontbrekende
dossierbescheiden bij subsidievaststellingen die nog niet via het Subsidieplein
zijn afgehandeld, en de onderbouwing van de oordeelsvorming van beleidsdirectie
of de directie FPB.Op grond van bovenstaande punten merken wij het subsidiebeheer van het
Ministerie van VWS in 2007 nog aan als onvolkomenheid. Wel stellen wij vast
dat de belangrijkste beheersmaatregelen aanwezig zijn voor een adequaat subsidiebeheer.
Daarom moet de primaire aandacht van het management er in 2008 op gericht
zijn om te monitoren dat het subsidieproces daadwerkelijk conform de opzet
verloopt. Wij adviseren de door de departementale auditdienst geconstateerde
onvolkomenheden te analyseren en hierop gericht actie te ondernemen.Het ministerie is in 2008 gestart om het subsidiebeleid dat is ingezet
met de nota Kennis, Innovatie, Meedoen; beleid begrotingssubsidies
VWS (Ministerie van VWS, 2003) door te lichten. In dit project kijkt
het ministerie ook naar de doelmatige uitvoering van het subsidieproces. Daarbij
geven wij het volgende in overweging:• Het aantal geautomatiseerde interne controlemaatregelen in het
Subsidieplein is nog beperkt. Door deze maatregelen in het systeem in te bouwen
kan het ministerie de doelmatigheid van het subsidieproces verder vergroten.
Ook wordt de kans kleiner dat er fouten gemaakt worden. Hierdoor kan de auditdienst
de controle efficiënter uitvoeren.• Zoals het ministerie aangeeft in de bedrijfsvoeringparagraaf van
het jaarverslag richt het zich er in 2008 onder andere op om de managementinformatie
verder te ontwikkelen. Als het ministerie de interne controlefunctie op zo’n
manier inricht dat informatie over de geconstateerde (en herstelde) onrechtmatigheden
en onvolkomenheden in de controle wordt betrokken, kan het management eerder
sturen op de werking van het subsidieproces. Ook de auditdienst kan gebruikmaken
van deze informatie, zodat de accountantscontrole meer systeemgericht kan
plaatsvinden.• Het ministerie heeft te maken met een forse taakstelling (reductie
van het aantal ambtenaren). Wij vinden het belangrijk dat de beschikbare capaciteit
om het subsidiebeleid uit te voeren, in overeenstemming blijft met de eisen
die hier op grond van de wet- en regelgeving aan worden gesteld.Het Ministerie van VWS heeft aangegeven dat het de resultaten van de doorlichting
na de zomer van 2008 aan de Tweede Kamer zal aanbieden.3.1.2 InkopenIn 2006 heeft de Algemene Rekenkamer het proces inkopen en contractbeheer
als onvolkomenheid aangemerkt.In 2007 heeft het ministerie een departementsbreed inkoopbeleidsplan vastgesteld.
Een van de speerpunten van het beleid is de inkooporganisatie verder te professionaliseren.
Hierbij streeft het ministerie ernaar om de doelmatigheid en rechtmatigheid
van de inkopen te verbeteren. Het ministerie heeft de inkoopprocedures op
het kerndepartement en bij de agentschappen aangescherpt en de beschrijvingen
van het inkoopproces geactualiseerd. Dit loopt door in 2008. We kunnen stellen
dat de getroffen beheersmaatregelen de belangrijkste risico’s in het
inkoopproces afdekken.Ondanks de verbeteringen in de opzet hebben zich in 2007 problemen voorgedaan
die vooral te maken hadden met het niet naleven van de Europese aanbestedingsregels
(zie ook § 2.1):• Het management heeft in twaalf gevallen (€ 8,7 miljoen)
ten onrechte de Europese aanbestedingsprocedure niet gevolgd. In zeven van
deze gevallen (€ 4,9 miljoen) heeft het management, na het doorlopen
van de interne procedure, beslist niet Europees aan te besteden. In de andere
gevallen onderkende het management te laat dat er sprake was van gelijksoortige
of repeterende opdrachten, of nam het management ten onterechte aan dat het
gebruik kon maken van een bestaande raamovereenkomst.• Het management heeft in elf gevallen (€ 8,1 miljoen)
ten onrechte geen offertes aangevraagd bij andere partijen bij het sluiten
van een nadere overeenkomst binnen de bestaande raamovereenkomst.• In één geval (€ 0,3 miljoen) is sprake
van een onjuiste prijsstelling in de nadere overeenkomst.• Bij het Nederlands Vaccin Instituut (NVI) bestaat in acht gevallen
(€ 2,6 miljoen) geen zekerheid over de naleving van de Europese
aanbestedingsregels.De aanbestedingen kunnen naar soort als volgt worden onderscheiden: Tabel 1 Niet naleven Europese aanbestedingsregelsTen onrechte niet Europees aanbesteedAantal foutAantal onzekerBedrag x € 1 mln.Bedrage aan onzekerheden x € 1 mln. Diensten ICT3 1,3 Projecten4 3,6 Overige diensten    Materiaal583,82,6Totaal1288,72,6Overige fouten EU-aanbestedingsregelsAantal fout BAO* art 32Aantal fout
overigBedrag Bao art. 32 x € 1
mln. Bedrag Overig x € 1 mln. Diensten ICT6 4,6 Projecten313,10,3Overige Diensten2 0,4 Materiaal    Totaal1118,10,3* Besluit aanbestedingsregels voor overheidsopdrachten.Daarnaast hebben wij bij alle onderdelen van het departement andere problemen
geconstateerd in het inkoopproces. Deze hebben met name betrekking op de naleving
van interne procedures, de beoordeling van betalingsbescheiden en de dossiervorming.Wij merken inkopen aan als een onvolkomenheid in het financieel beheer,
vooral op grond van de problemen bij de naleving van de Europese aanbestedingsregels.
Wij bevelen aan om tijdiger en zorgvuldiger af te wegen of Europese aanbesteding
voorgeschreven is.3.2 Overige bedrijfsvoeringWe hebben het financieel beheer en materieelbeheer onderzocht en daar
ons oordeel over gegeven. Daarnaast hebben we onderzoek gedaan naar een aantal
andere onderdelen van de bedrijfsvoering van het Ministerie van VWS, dat in
deze paragraaf aan bod komt.3.2.1 InformatiebeveiligingDe Algemene Rekenkamer heeft in haar Rapport bij het
Jaarverslag 2006 de informatiebeveiliging (IB) van het Ministerie
van VWS als een onvolkomenheid in de bedrijfsvoering aangemerkt. Het ministerie
voldeed nog niet aan de eisen van het Voorschrift Informatiebeveiliging Rijksdienst
(VIR), het VIR-BI (Bijzondere Informatie) en de Wet bescherming persoonsgegevens
(WPB). Het ministerie had wel voortgang geboekt. Wij hebben de minister gevraagd
om verder te gaan met de implementatie van VIR, VIR-BI en WBP en periodiek
audits op de genomen IB-maatregelen uit te voeren.Per 1 juli 2007 is een nieuw Besluit VIR van kracht geworden. Het
nieuwe VIR richt zich op het feitelijk aantoonbare niveau van informatiebeveiliging.
De grondgedachte van het nieuwe VIR is dat informatiebeveiliging op verscheidene
manieren tot stand kan komen, als het maar met bewuste keuzes gebeurt. Daarom
zijn er veel vormvoorschriften (zoals afhankelijkheids- en kwetsbaarheidsanalyses
en IB-plan) uit het VIR verdwenen. Wij hebben onderzocht of het ministerie
de risico’s op het gebied van de informatiebeveiliging inmiddels voldoende
beheerst.In 2007 heeft het ministerie hierin verdere voortgang geboekt. Bij het
kerndepartement beschikken inmiddels alle directies over een afhankelijkheidsanalyse
en een IB-plan en zijn er bewustwordingssessies gehouden. Wel zou het ministerie
de geïmplementeerde maatregelen beter kunnen vastleggen en de centrale
en decentrale maatregelen in de nulmeting beter kunnen afbakenen. Ook is de
planning om vijf essentiële beveiligingsmaatregelen1 in te voeren nog niet volledig gehaald. Tenslotte is
informatiebeveiliging nog niet overal een onderdeel van de bedrijfsvoering
(managementcyclus).Het management van het Centraal Informatiepunt Beroepen Gezondheidszorg
(CIBG) en het Rijksinstituut voor Volksgezondheid en Milieu (RIVM) beheersen
de risico’s op het gebied van informatiebeveiliging voldoende. Bij het
CIBG vragen we wel aandacht voor het VIR-BI.Het management van het Agentschap College ter Beoordeling Geneesmiddelen
(aCBG) en het NVI beheersen de risico’s, gezien het belang voor het
primaire proces (registratie genees- en voedingsmiddelen respectievelijk levering
en productie van vaccinaties) niet voldoende. Verbeterpunten zijn vooral:• de informatiebeveiliging is onvoldoende geborgd in de bedrijfsvoering
(managementcyclus);• de implementatie van het VIR-BI kan beter;• adequate risicoafwegingen en actuele plannen ontbreken.Overigens geeft het NVI aan het laatste in 2008 wel invulling.Gezien het belang voor het primaire proces merken wij de informatiebeveiliging
bij het aCBG en het NVI aan als onvolkomenheid.3.3 Ontwikkeling in de bedrijfsvoering3.3.1 Ontwikkeling onvolkomenhedenIn figuur 2 hebben we de ontwikkeling in de bedrijfsvoering in de afgelopen
drie jaar opgenomen. De figuur laat zien welke (ernstige) onvolkomenheden
wij de laatste jaren hebben aangetroffen in het financieel beheer en materieelbeheer
en in de overige onderdelen van de bedrijfsvoering, en welke onvolkomenheden
zijn opgelost.De ontvangst ouderbijdragen Wet op de jeugdzorg hebben wij betrokken in
het onderzoek naar de doeluitkering Jeugdzorg, zie § 3.3.2. In 2007
is nog steeds sprake van onzekerheid over de volledigheid van de ontvangsten
van het Ministerie van VWS (€ 4,6 miljoen), maar we merken dit niet
meer aan als onvolkomenheid in het financieel beheer.3.3.2 Overige ontwikkelingenHieronder gaan we in op enkele ontwikkelingen bij het departement die
niet hebben geleid tot onvolkomenheden, maar die wij relevant achten om onder
de aandacht te brengen. Achtereenvolgens gaan wij in op:• risicomanagement;• sisa-specifieke uitkeringen;• doeluitkering jeugdzorg.Risicomanagement«Risicomanagement, verantwoordelijkheid en verantwoording»
is een van de vier pijlers van het kabinetsstandpunt uit 2004 over regeldruk
en controletoren (Tweede Kamer, 2004). Doel is de risico’s voor een
rechtmatige en doelmatige besteding van rijksmiddelen af te wegen tegen het
belang van minder regel- en controledruk.Het Ministerie van VWS heeft ervoor gekozen risicomanagement in fasen
in te voeren. De Algemene Rekenkamer constateerde in het Rapport bij het Jaarverslag 2006 dat de voortgang hiervan nog traag
verliep en heeft gevraagd om een actievere houding van de bestuursraad en
het Audit Committee. Wij zijn de verdere ontwikkeling van risicomanagement
binnen het Ministerie van VWS in 2007 nagegaan.Er is nog geen sprake van een geïntegreerd risicomanagementsysteem.
De aanscherping van de Planning & Controlcyclus (P&C-cyclus) 2008,
de risicoworkshops en de financiële risicoanalyse van de directie Financieel
Economische Zaken (FEZ) vormen belangrijke activiteiten om een departementale
risicoanalyse te maken. Wij adviseren deze verder te ontwikkelen. Op deze
wijze krijgt het ministerie beter zicht op de strategische risico’s
en kan het, ook in het licht van de taakstelling, bepalen welke beheersmaatregelen
het al dan niet treft voor een effectieve, efficiënte en rechtmatige
doelrealisatie.Mede op basis daarvan kan het ministerie, voor zover mogelijk, de Tweede
Kamer in de bedrijfsvoeringsparagraaf in de begroting informeren over de mogelijke
risico’s en keuzes die het in de beheersmaatregelen maakt. Vanuit dat
perspectief kan het ministerie zich achteraf beter verantwoorden.Sisa-specifieke uitkeringenHet kabinetsbeleid is gericht op een drastische reductie van het aantal
specifieke uitkeringen en het toepassen van sisa. Het Ministerie van Binnenlandse
Zaken (BZK) coördineert het beleid hiervoor. De sisa-systematiek is met
ingang van het verantwoordingsjaar 2006 van toepassing. Gemeenten, gemeenschappelijke
regelingen en provincies moesten uiterlijk op 15 juli 2007 de jaarstukken
aanleveren bij het Centraal Bureau voor de Statistiek (CBS). In 2007 hebben
de departementale auditdiensten voor het eerst gezamenlijke single reviews
uitgevoerd. Dat wil zeggen dat de accountant van een provincie of een gemeente
slechts één keer wordt gereviewd voor de controle van alle specifieke
uitkeringen gezamenlijk.Over het verantwoordingsjaar 2006 is voor vier specifieke uitkeringen
van het Ministerie van VWS het principe van sisa van toepassing. Voor de «Tijdelijke
stimuleringsregeling lokale opvoedondersteuning en gezinsondersteuning»
en de «Regeling experimenten Wmo» is de invoering niet geheel
vlekkeloos verlopen:• Het ministerie van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties (BZK)
heeft de indicatoren in de vervolgcirculaire sisa 2006 (Ministerie van BZK, 2006) wel genoemd, maar niet in de bijlage sisa 2006 bij de circulaire
verwerkt. Ook heeft het Ministerie van BZK de aard van de controle voor de
accountantscontrole niet genoemd. Onduidelijkheid in de toepassing van indicatoren
heeft geleid tot een verschillende werkwijze door gemeentelijke accountants;
van wel controleren in het kader van de gemeentelijke jaarrekening tot in
het geheel niet controleren.• Bij het bepalen van de verantwoordingsinformatie heeft het ministerie
te weinig rekening gehouden met het meerjarige karakter van de specifieke
uitkeringen. Hierdoor kunnen de bestedingen vóór 2006 buiten
de scope van de gemeentelijke accountantscontrole vallen.• Bij de review van een accountantskantoor bleek dat de accountantscontrole
ontoereikend was uitgevoerd (zie kader).Wij vragen voor deze punten dringend aandacht bij de vaststelling van
deze specifieke uitkeringen.Accountantscontroles bij gemeentes De accountantscontroles
van 74 vooral kleinere gemeenten bleken tekortkomingen te hebben. De accountants
hebben de beoogde werkwijze van SISA niet geheel gevolgd en de controlewerkzaamheden
onvoldoende gedocumenteerd. Deze 74 gemeenten ontvingen ruim € 0,4
miljoen van het Ministerie van VWS. Het ministerie gaat defini- tieve bedragen
van deze specifieke uitkeringen vaststellen in 2008 en 2009. Wij zullen in
2008 nagaan of het ministerie voldoende maatregelen heeft getroffen om de
kwaliteit van de accountantswerkzaamheden te laten verbeteren, en waar nodig
langs andere weg redelijke zekerheid over de rechtmatigheid van de bestedingen
heeft verkregen.Wij constateren dat het ministerie in 2007 vorderingen heeft gemaakt met
de invoering van sisa. In 2007 is het aantal specifieke uitkeringen toegenomen
tot vijftien. Dit is niet het gevolg van nieuwe uitkeringen, maar van het
feit dat het ministerie na het rapport van de commissie-Brinkman specifieke
uitkeringen heeft toegevoegd die ten onrechte niet in de nulmeting waren meegenomen.
Daarnaast is de definitie van specifieke uitkeringen gewijzigd.Voor alle vijftien specifieke uitkeringen is vanaf het verantwoordingsjaar
2007 de sisa-systematiek van toepassing. Het ministerie heeft via de circulaire
sisa 2007 van het Ministerie van BZK indicatoren benoemd en voor zover relevant
de «aard van de controle» voor de accountantscontrole aangegeven.
Daarmee is de sisa-systematiek voor de verantwoordingen 2007, die het Ministerie
van VWS in 2008 ontvangt, volledig geïmplementeerd. Door verschillende
maatregelen, zoals specifieke uitkeringen beëindigen en samenvoegen,
zal het aantal specifieke uitkeringen in de circulaire sisa 2008 teruglopen
tot tien.Doeluitkering jeugdzorgDe Wet op de jeugdhulpverlening is met ingang van 2005 opgevolgd door
de Wet op de jeugdzorg. Op basis van de Wet op de jeugdzorg geeft het ministerie
aan de twaalf provincies en drie grootstedelijke regio’s een specifieke
uitkering om de wettelijke taken van de bureaus Jeugdzorg te financieren en
om het zorgaanbod op basis van de Wet op de jeugdzorg te bekostigen. Het ministerie
had in de Regeling bekostiging jeugdzorg de provincies gevraagd zich te verantwoorden.
Dit bleek moeilijker dan de provincies en het ministerie dachten. Het gevolg
was dat veel accountants geen rechtmatigheidsverklaring konden geven bij de
bestedingen in 2005.De staatssecretaris van VWS heeft de problematiek rond de financiële
verantwoording van de uitkering Jeugdzorg 2005 in een brief aan de Tweede
Kamer en de Algemene Rekenkamer gemeld (Ministerie van VWS, 2006). In de brief
kwalificeerde de staatsecretaris de problematiek als «ingroeiproblematiek».
Volgens de staatssecretaris moesten de provincies zich inzetten om de (provinciale)
verantwoording van de besteding in ieder geval met ingang van boekjaar 2007
op orde te hebben. Daartoe moesten de twaalf provincies en de drie grootstedelijke
regio’s voor 1 maart 2007 een verbeterplan indienen. Ook zou het
controleprotocol tussen provincie en instellingen worden aangepast.Een specifiek aandachtspunt voor de staatssecretaris was de controle van
de meldingen door bureau Jeugdzorg aan het Landelijk bureau inning onderhoudsbijdragen
(LBIO). Door het niet (tijdig) aan- en afmelden bij het LBIO kan het Ministerie
van VWS al enkele jaren niet vaststellen of de ouderbijdragen die het van
het LBIO ontvangt, volledig zijn.VerbeterplannenDe provincies en de drie grootstedelijke regio’s hebben inmiddels
hun verbeterplannen ingediend. Het ministerie heeft tot nu toe geen stand
van zaken van implementatie van de verbeterplannen bij de provincies en grootstedelijke
regio’s opgevraagd. De directie Jeugdzorg heeft aangegeven de stand
van zaken op basis van de verantwoordingen 2006 op te maken en in mei 2008
een standpunt in te nemen over de acties die naar de provincies gewenst zijn
binnen de mogelijkheden van de Wet op de jeugdzorg.ControleprotocolDoor de invoering van sisa is het controleprotocol tussen de rijksoverheid
en de provincies vanaf de verantwoording over 2007 vervallen. De provincies
en de grootstedelijke regio’s hebben het op zich genomen om een nieuw
controleprotocol voor de instellingen te ontwikkelen. Directie Jeugdzorg is
hierover in gesprek met het Interprovinciaal Overleg (IPO).Volledigheid ouderbijdragenOf de ouderbijdragen volledig zijn, hangt af van het feit of de bureaus
Jeugdzorg en de zorgaanbieders de aan- en afmeldingen goed registreren. De
provincies moeten de meldingen in hun verantwoording opnemen. Een betere registratie
maakt deel uit van de verbeterplannen van de provincies. Sommige provincies
nemen de aan- en afmeldingen voor het LBIO op in het landelijke systeem Informatiesysteem
Jeugdzorg (IJ). Voor de verdere implementatie is tijd nodig.Wij stellen vast dat de minister voor Jeugd en Gezin zich actief inspant
om het provinciaal beheer te verbeteren en adviseren hem om dit beleid voort
te zetten.De minister voor Jeugd en Gezin zal in de loop van 2008 de Tweede Kamer
en de Algemene Rekenkamer informeren over de eventuele nog te nemen maatregelen
om het provinciaal beheer verder te verbeteren.4 INFORMATIE OVER BELEID NADER BESCHOUWDIn dit hoofdstuk gaan we in op onze bevindingen van ons jaarlijkse aanvullende
onderzoek naar de beschikbaarheid (§ 4.1) en bruikbaarheid (§ 4.2)
van beleidsinformatie in de begroting en het jaarverslag.Ten slotte gaan we in § 4.3 in op een specifiek aspect van de
bruikbaarheid van jaarverslagen voor de Tweede Kamer: informatievoorziening
over ICT-projecten.Het Jaarverslag 2007 van het Ministerie van VWS is onderdeel van een experiment
waartoe de minister van Financiën heeft besloten, in overleg met de Algemene
Rekenkamer en met de Tweede Kamer. Het doel van het experiment is om het jaarverslag
meer focus en politieke zeggingskracht te geven en de verantwoordingslasten
te verminderen. Het experiment houdt in dat de minister zich in het beleidsverslag
in het jaarverslag uitgebreid verantwoordt over de kabinetsprioriteiten uit
het coalitieakkoord en over enkele beleidsprioriteiten die specifiek zijn
voor het departement. Over beleidsartikelen die niet onder deze prioriteiten
vallen neemt de minister in het jaarverslag alleen een financiële verantwoording
op. Door het experiment ontbreekt in het jaarverslag informatie over de realisatie
van prestaties en doelen op het niveau van beleidsartikelen.De Jaarverslagen 2007 van de Ministeries van Landbouw, Natuur en Voedselkwaliteit
en van Buitenlandse Zaken maken ook onderdeel uit van het experiment.14.1 Beschikbaarheid van de beleidsinformatieBegroting 2008Wij onderzoeken ieder jaar hoe de minister zich in zijn jaarverslag verantwoordt
over het realiseren van doelen, prestaties en de inzet van middelen die met
de begroting zijn afgesproken. Door het experiment heeft de minister van VWS
in zijn jaarverslag geen informatie opgenomen over de realisatie van doelen
en prestaties op het niveau van beleidsartikelen. Daarom hebben we ons gebruikelijke
onderzoek naar de beschikbaarheid van beleidsinformatie bij dit ministerie
alleen uitgevoerd voor de Begroting 2008. We zijn hiervoor nagegaan of de
minister per operationele doelstelling informatie heeft opgenomen over doelen,
prestaties en middelen en zo niet, of het ontbreken van die informatie uitgelegd
wordt (het zogenoemde «comply or explain»-principe).De resultaten van ons onderzoek zijn weergegeven in figuur 3. Om de ontwikkeling
in de tijd te laten zien, hebben we de beschikbaarheid van informatie in de
Begroting 2008 vergeleken met de resultaten van het onderzoek naar de Begroting
en het Jaarverslag 2005 en 2006 en de Begroting 2007.Figuur 3 laat zien dat de laatste jaren meer beleidsinformatie beschikbaar
is gekomen. Dit hangt onder meer samen met de inrichting van de begroting
volgens een nieuwe stijl met ingang van de Begroting 2007. Met de nieuwe inrichting
zijn er minder beleidsartikelen en is de kwaliteit van de informatie over
deze artikelen in het algemeen verbeterd.De beschikbaarheid van beleidsinformatie is in de Begroting 2008 van het
Ministerie van VWS verder verbeterd ten opzichte van de Begroting 2007.De eerste vraag over «wat willen we bereiken» is voor alle
algemene doelstellingen beantwoord. Meer doelstellingen zijn specifiek, meetbaar,
afgestemd, realistisch, tijdgebonden (SMART) geformuleerd.Voorbeeld van verbetering in de Begroting
2008 Een voorbeeld van een verbetering
in de Begroting 2008 is het afzonderlijk opnemen van operationele doelstelling
41.3.6 «Het bevorderen van ethisch verantwoord hande- len in de gezondheidszorg
en bij het medisch wetenschappelijk onderzoek». In de Begroting 2007
was dit geen aparte doelstelling, maar werd zij begrepen onder ope- rationele
doelstelling 41.3.5 «Een doelmatig systeem van openbare gezondheidszorgvoorzieningen
dat bijdraagt aan een betere volksgezondheid».Bij de vraag «wat gaan we daarvoor doen» past de minister
van VWS vooral het principe van «explain» toe. Dit hangt onder
andere samen met de beperkte mogelijkheden om de maatschappelijke effecten
op het beleidsterrein van het Ministerie van VWS te beïnvloeden en te
meten.Voor 18% van de operationele doelstellingen dekken de indicatoren
de algemene doelstelling in onvoldoende mate af. Zo is operationele doelstelling
43.3.3 over kwalitatief goede zorg beperkt geoperationaliseerd in vier prestatie-indicatoren.
Deze hebben betrekking op prevalentie en cliënttevredenheid. Daarmee
ontbreken indicatoren met betrekking tot de positie van de cliënt en
arbeidsmarktaspecten. De onderdelen maken wel deel uit van de operationele
doelstelling.De vraag «wat mag het kosten» is in de Begroting 2008 net
als in de Begroting 2007 geheel beantwoord. Voor alle operationele doelstellingen
zijn de in te zetten financiële middelen weergegeven. Indien mogelijk
worden ook per instrument de beschikbare middelen opgenomen.Jaarverslag 2007Wij hebben ook onderzocht hoe de minister van VWS zich in het jaarverslag
verantwoordt over het realiseren van de kabinetsprioriteiten en de departementspecifieke
beleidsprioriteiten, de daarvoor geleverde prestaties en de daarmee gemoeide
uitgaven. We zijn daarvoor nagegaan of de minister zich heeft verantwoord
over de kabinetsprioriteiten die zijn toe te rekenen aan zijn ministerie.
Ook hebben we onderzocht over welk deel van de uitgaven de minister verantwoording
aflegt in het beleidsverslag in het jaarverslag.Het experiment houdt in dat de minister zich in het beleidsverslag in
het jaarverslag uitgebreid verantwoordt over de kabinetsprioriteiten en over
enkele departementspecifieke beleidsprioriteiten.De minister van VWS heeft ervoor gekozen om verslag te doen over die kabinetsprioriteiten
waarvoor het ministerie «penvoerder» is (zie tabel 2).Het ministerie van VWS heeft de vijf kabinetsprioriteiten niet afzonderlijk
beschreven maar uitgewerkt onder de daaraan gerelateerde departementsspecifieke
beleidsprioriteiten uit de Begroting 2008 («Kwaliteit», «Veiligheid», «Innovatie»
en «Participatie»).In het beleidsverslag verantwoordt de minister zich voorts ook over alle
overige departementsspecifieke beleidsprioriteiten uit de Begroting 2008 («Werken
in de zorg», «Preventie», «Sport», «Ethiek»
en «Oorlogsgetroffenen») en het thema «Zorgverzekeringen»
(verantwoording premiemiddelen). Met de uitgebreide verantwoording
wordt volgens het ministerie recht gedaan aan het brede beleidsterrein van
de minister van VWS. Tabel 2 Kabinetsprioriteiten1
waarvoor het Ministerie van VWS penvoerder is Kabinetsprioriteiten
Ministerie van VWS35Substantiële uitbreiding
van het aantal vrijwilligers en van het aantal mantelzorgers in 2011 45Kwaliteit van de zorg zichtbaar verhogen in 2011 ten opzichte
van 2006 door: •het
aantal vermijdbare fouten in de curatieve zorg is in 2011 met 50% gedaald; •burgers
kunnen op kiesbeter.nl voor 80 aandoeningen zien welke kwaliteit de ziekenhuizen
bieden; •cliënten
geven 90% van de zorgaanbieders in de AWBZ een voldoende voor de kwaliteit
van de zorg;•de rechten en plichten van patiënten en cliënten zijn
in 2011 wettelijk vastgelegd en de informatie hierover is voor iedereen toegankelijk. 46Meer patiëntgerichte zorg
door vernieuwing zorgconcepten en innovatie47Betere hulp en opvang voor tienermoeders 48Verbeteren en versterken palliatieve zorg1 Bron: Samen werken samen leven Beleidsprogramma Kabinet
Balkenende IV 2007–2011Wij zijn nagegaan welk deel van de operationele doelstellingen en uitgaven
wordt afgedekt door de in het beleidsverslag opgenomen beleidsprioriteiten.In de Begroting 2007 van het Ministerie van VWS zijn 23 operationele doelstellingen
opgenomen. Tabel 3 laat zien dat met de verantwoording over de kabinetsprioriteiten
6 van de 23 operationele doelstellingen geraakt worden. Met deze 6 doelstellingen
is ongeveer 5% van de programma-uitgaven1
gemoeid. Door de integrale verantwoording over de departementspecifieke beleidsprioriteiten
worden 14 van de 23 operationele doelstellingen geraakt en ruim 90%
van de programma-uitgaven afgedekt. Drie operationele doelstellingen blijven
buiten beeld.Tabel 3 Indicatie van relatie tussen
Begroting VWS 2007 met kabinetsprioriteiten en departementspecifieke beleidsprioriteitenArt.Omschrijving KabinetsprioriteitenDepartementspecifieke beleidsprioriteiten  Totaal aantal operationele doelstellingenoperationele doelstellingenfinancieel belangoperationele
doelstellingenfinancieel belang41Volksgezondheid5––389%42Gezondheidszorg421%299%43Langdurige zorg523%397%44Maatschappelijke ondersteuning4282%218%46Sport3––3100% 47Oorlogsgetroffenen, herinneringen WO II2––13% Totaal2365%1491%Toelichting:• De relatie tussen de vijf kabinetsdoelstellingen en de Begroting
2007 is niet «één op één». Een kabinetsdoelstelling
kan slechts een deel van een operationele doelstelling raken. Ook kan het
zo zijn dat via de verdeling van de enveloppes extra middelen beschikbaar
komen voor de uitvoering van andere operationele doelstellingen dan waarvan
VWS penvoerder is. Dit is bijvoorbeeld het geval bij «preventie»,
artikel 41 Volksgezondheid.• In de kolom financieel belang is het percentage opgenomen
van de programma-uitgaven van het artikel respectievelijk het totaal dat met
de relevante operationele doelstellingen wordt afgedekt.• Beleidsartikel 45 Jeugdbeleid is buiten het overzicht gehouden,
omdat de minister voor Jeugd en Gezin een afzonderlijk beleidsverslag opstelt
voor zijn beleidsterrein.4.2 Bruikbaarheid van de beleidsinformatieDe Algemene Rekenkamer heeft niet alleen gekeken naar de beschikbaarheid
van informatie over beleid in het Beleidsverslag 2007 en de Begroting 2008.
Wij hebben ook onderzocht of de informatie in het beleidsverslag bruikbaar
is voor de Tweede Kamer. De Tweede Kamer moet zich met deze informatie een
oordeel kunnen vormen over de mate waarin een minister de kabinetsprioriteiten
en departementspecifieke beleidsprioriteiten heeft gerealiseerd met behulp
van de daarvoor geleverde prestaties en ingezette middelen.4.2.1 Relatie prioriteiten en geleverde prestatiesWij zijn nagegaan welke beleidsprioriteiten in het beleidsverslag voorzien
zijn van prestatie-indicatoren. Uit tabel 4 blijkt dat vijf van de negen departementspecifieke
prioriteiten en twee van de vijf kabinetsprioriteiten worden gedragen door één
of meerdere prestatie-indicatoren.Tabel
4 Departementspecifieke beleidsprioriteiten inclusief kabinetsprioriteiten
versus prestatie-indicatoren in het beleidsverslag 2007 van het Ministerie
van VWSDepartementspecifieke beleids- prioriteiten
inclusief kabinetsprioriteitenPrestatie-indicatoren
genoemd in het beleidsverslag1. Kwaliteit 45 Kwaliteit
van de zorg zicht- baar verhogen in 2011 ten opzichte van 2006• Percentage instellingen
dat volgens oordelen van cliënten/bewoners een voldoende scoort voor
kwaliteit van zorg in AWBZ. • Het
aantal gevallen van vermijdbare schade in de curatieve zorg is in 2012 met
50 procent gedaald.• Voor
tachtig aandoeningen kunnen burgers op kiesBeter.nl zien welke kwaliteit ziekenhuizen
bieden.48 Verbeteren
en versterken palliatieve zorgGeen 2. VeiligheidGeen45 Kwaliteit
van de zorg zichtbaar verhogen in 2011 ten opzichte van 2006 3. Innovatie 46 Meer
patiëntgerichte zorg door vernieuwing zorgconcepten en innovatieGeen 4. Werken in de
zorg• Ontwikkeling
werkzame personen in de zorg5. Preventie• Percentage
niet-rokers. • Percentage mensen zonder overgewicht. • Percentage
niet zware drinkers > 12 jaar. • Griepvaccinatiegraad risicogroepen >
16 jaar.6. Participatie 35 Substantiële
uitbreiding van het aantal vrijwilligers en van het aantal mantelzorgers in
2011• Percentage
van de bevolking boven de achttien jaar actief als vrijwilliger of mantelzorger.47 Betere
hulp en opvang voor tienermoedersGeen7. Sport• Percentage
van de bevolking vanaf twaalf jaar dat voldoet aan de Nederlandse Norm Gezond
Bewe- gen (heeft tevens betrekking op «Preventie».• Gemiddeld
aantal uren per week sporten.8. EthiekGeen9. OorlogsgetroffenenGeenWat betreft het gebruik van de prestatie-indicatoren constateren wij het
volgende:• Het totaal aantal prestatie-indicatoren is beperkt. Het Ministerie
van VWS heeft aangegeven dat voor het beleidsverslag een selectie gemaakt
is van de beschikbare prestatie-indicatoren.• Het merendeel van de prestatie-indicatoren heeft geen streefwaarde
voor 2007. In deze gevallen kan de indicator niet gebruikt worden als resultaat
voor ingezette instrumenten en verrichte activiteiten over 2007.
In de leeswijzer in de Begroting 2008 legt de minister uit waarom het lastig
is om jaarlijkse streefwaarden op te nemen.• Er is niet altijd een directe relatie te leggen tussen de tekst
in het beleidsverslag en de prestatie-indicatoren. Over het algemeen worden
in de tekst diverse ingezette instrumenten en uitgevoerde activiteiten beschreven.
Veelal gebeurt dit «opsommingsgewijs».• In het verleden hanteerde het ministerie de Code Indeling Prestatie
Indicator (CIPI) om de betrouwbaarheid van de informatie aan te geven. In
het beleidsverslag maakt het Ministerie van VWS geen gebruik van deze code.Wij zijn voor de departementspecifieke prioriteit «Preventie»
de relatie met de Begroting 2007 nagegaan. De prioriteit is in de Begroting
2007 onder beleidsartikel 41 Volksgezondheid opgenomen. Op grond van ons onderzoek
komen wij tot de volgende bevindingen:• In het beleidsverslag is geen gebruik gemaakt van de beschikbare
algemene prestatie-indicator uit de Begroting 2007 en 2008.• De algemene prestatie-indicator is in de Begroting 2007 nader uitgewerkt
in vijftien prestatie-indicatoren. In het beleidsverslag zijn vier indicatoren
opgenomen.• De vier prestatie-indicatoren die in het beleidsverslag zijn opgenomen
hebben betrekking op het gedeelte van «gezond leven» van de algemene
doelstelling. Voor het deel van de algemene doelstelling het «zo min
mogelijk bloot staan aan bedreigingen van hun gezondheid» zijn geen
prestatie-indicatoren opgenomen in het beleidsverslag.• De vier indicatoren zijn gedurende het proces van totstandkoming
van het beleidsverslag verder ontwikkeld en afgestemd.4.2.2 Relatie prioriteiten en financiële informatieHet experiment jaarverslagen heeft tot gevolg dat beleidsinformatie en
financiële informatie losgekoppeld zijn. De beleidsinformatie is gebundeld
in het beleidsverslag. De financiële informatie is opgenomen in de financiële
toelichting op de beleidsartikelen.De splitsing van beleidsinformatie en financiële informatie maakt
het leggen van de relatie tussen beide informatiestromen lastig. De gebruiker
van het jaarverslag moet de financiële toelichting zelf interpreteren
in het licht van de beleidsprestaties in het beleidsverslag.Zoals in voorgaande jaren heeft de minister van VWS in zijn beleidsverslag
over 2007 een tabel opgenomen met een vergelijking tussen begroting en realisatie
met een korte toelichting. Deze tabel is (nog) niet aangepast voor de verslaglegging
over de kabinetsprioriteiten en departementspecifieke beleidsprioriteiten.
De tabel biedt wel de mogelijkheid om op hoofdlijnen een relatie tussen beide
informatiestromen te leggen.4.2.3 BeleidsconclusiesDe brief van de minister van Financiën van 20 december 2007
(Ministerie van Financiën, 2007) geeft aan dat het mogelijk is aan het
eind van het beleidsverslag de belangrijkste conclusies («ligt het kabinet
op koers») op te nemen. Hiermee komt het kabinet tegemoet aan de motie-Vendrik
(Tweede Kamer, 2002) waarin gevraagd wordt om beleidsconclusies aan de verantwoording
te verbinden.In het beleidsverslag van het Ministerie van VWS trekt de minister beleidsconclusies
binnen de beschrijvingen van de departementspecifieke beleidsprioriteiten.
Deze zijn gebaseerd op ervaringen in het verslagjaar 2007 of op beleidsevaluaties
die doorgaans een geheel beleidsterrein en een langere periode beslaan. Het
kader bevat drie voorbeelden van beleidsconclusies zoals verwoord in het beleidsverslag
van het Ministerie van VWS.Drie voorbeelden van beleidsconclusies
in beleidsverslag Ministerie van VWS 2007 «Gezien de positieve resultaten
van het pilotproject is ZonMw in het programma Zorg voor
Beter begonnen om het ECD in tien instellingen binnen de VV&T-sector
in te voeren»      «Nog niet alle aanbieders bleken
eind 2007 de DBC-systematiek volledig te hebben ingevoerd. De verwachting
is dat middels gerichte communicatie (folders, informatiebijeenkomsten) deze
groep een inhaalslag zal maken»      «De Wmo is op 1 januari
2007 in werking getreden. ... De aanbestedingen huishoudelijke hulp door de
gemeenten hebben helaas ook ongewenste en onverwachte arbeids- markteffecten
met zich meegebracht. ... Begin 2008 hebben we aangekondigd de wet zo te wijzigingen
dat wordt uitgesloten dat de zorgaanbieder de huishoudelijke hulp in natura
via een alfahulp levert.»De minister heeft in het beleidsverslag geen conclusies getrokken over
de mate waarin hij voor wat betreft de kabinetsprioriteiten «op koers
ligt» met de mogelijke consequenties.4.3 Informatie over ICT-projecten in het jaarverslagWij zijn nagegaan of de departementale jaarverslagen de Tweede Kamer informatie
verschaffen over ICT-projecten bij de overheid. De minister van VWS meldt
in het Jaarverslag 2007 het volgende over ICT-projecten binnen het ministerie:• Kiesbeter.nlBeleidsverslag • EPDBeleidsverslag• ECDBeleidsverslag • EKDArtikel 41 • EMD, WDHBeleidsverslag en artikel 42 • 5 ICT-projectenArtikel 42, uit FES-fonds
(EZ) • UZIArtikel 42• C2000Artikel 42 (middelen naar BZK)• AZRArtikel 43 • VerwijsindexArtikel 45De Tweede Kamer heeft de Algemene Rekenkamer in 2007 verzocht onderzoek
te doen naar de problemen met ICT-projecten bij de overheid. Deze projecten
vragen vaak meer geld en tijd dan gepland en de Tweede Kamer wilde weten wat
daarvan de oorzaak is.Op 29 november 2007 is het eerste deel van het onderzoek gepubliceerd: Lessen uit ICT-projecten bij de overheid; deel A (Algemene
Rekenkamer, 2007). Het tweede deel van het onderzoek wordt verwacht in juni
2008. Hieronder geven we een samenvatting van onze bevindingen over de onderzochte
ICT-projecten die betrekking hebben op het Ministerie van VWS, de stichting
NICTIZ en de stichting EKD.NL.Stichting NICTIZDe minister van VWS acht overheidsinterventie op het terrein van ICT in de zorg noodzakelijk. De minister van VWS heeft geen verantwoordelijkheid
voor de stichting, maar is systeemverantwoordelijk voor de gezondheidszorg,
waar NICTIZ deel van uitmaakt (de zorgsector bestaat overwegend uit private
aanbieders). De Ministeries van VWS en EZ hebben in 2001 samen met de koepel-
en brancheorganisaties in de zorg en in de ICT de stichting NICTIZ opgericht.
NICTIZ kreeg als doel het leveren van een onafhankelijke bijdrage aan de ontwikkeling
en de bevordering van randvoorwaarden en standaarden die tot innovatie in
de gezondheidszorg moeten leiden.De stichting NICTIZ ontvangt hoofdzakelijk subsidie van het ministerie
van VWS.In 2007 heeft NICTIZ € 11,4 miljoen instellingssubsidie van
het ministerie van VWS ontvangen. Deze subsidiemiddelen worden onder andere
ingezet voor het beheer en onderhoud van het landelijk schakelpunt, operationele
activiteiten in het kader van de pilotregio’s (aansluitdiensten, kwalificatietrajecten,
technische coördinatie, etc), nieuwe Aorta-releases en trajecten binnen
het cluster Kennis en Advies. Daarnaast heeft NICTIZ in 2007 voor vier projecten
projectsubsidie – ongeveer € 3,7 miljoen ontvangen –
onder andere voor de verdere ontwikkeling van het landelijk EPD. Hieronder
vallen het programma Elektronisch Medicatiedossier Plus (EMD plus) en het
programma Toegang Patiënt.Stichting EKD.NLDe staatssecretaris van VWS1 achtte in 2006
de ontwikkeling van een elektronisch kinddossier noodzakelijk voor een goede
Jeugdgezondheidszorg (JGZ). Via een financiële impuls wilde de staatssecretaris
van VWS de uitvoerende jeugdgezondheidszorginstellingen de gelegenheid geven
het dossier van het kind elektronisch te maken. Tot eind 2007 ging de overheid
ervan uit dat een elektronisch kinddossier het beste centraal ontwikkeld kon
worden door één organisatie. De twee koepels van de uitvoeringsorganisaties
JGZ, GGD Nederland en ActiZ, hadden hiertoe op 26 juli 2006 de stichting
Elektronisch Kinddossier voor de JGZ in Nederland (EKD.NL) opgericht. Het
doel van de stichting was een gemeenschappelijk systeem met standaard gebruikersinterface
voor het EKD voor de JGZ in Nederland tot stand te brengen en zorg te dragen
voor beheer, exploitatie, ontwikkeling, onderhoud en toegankelijkheid. Het
Ministerie van VWS heeft voor de periode oktober 2006 tot en met december
2008 voor de ontwikkeling van het EKD JGZ een subsidie toegekend van in totaal € 14,3
miljoen.Op 6 november 2007 informeerde de minister de Tweede Kamer over een
beleidswijziging. De beleidswijziging betrof een decentrale ontwikkeling van
het kinddossier in plaats van een centrale ontwikkeling die door de stichting
EKD.NL werd ondersteund. De aanleiding voor herbezinning op de aanpak voor
het EKD was dat de aanbesteding over moest. Als gevolg hiervan heeft de stichting
haar werkzaamheden beëindigd.Wij doen in 2008 onderzoek naar de vaststelling en doelmatige besteding
van de subsidie aan de stichting EKD.NL.BIJLAGE 1OVERZICHT FOUTEN EN ONZEKERHEDEN IN DE FINANCIËLE
INFORMATIE IN HET JAARVERSLAG 2007 VAN HET MINISTERIE VAN VWSA. Verplichtingen (€ x 1000)Art. nr.OmschrijvingVerantwoord
bedragFoutOnzekerheidTotaal F + OTolerantie overschreden?Onzekerheid over volledig-heid   RechtmatigheidDeugdelijke weergaveRechtmatigheidDeugdelijke weergave   Beleidsartikelen41Volksgezondheid584 789504–56–560nee–42Gezondheidszorg5 851 8778 073–446–8 519nee–43Langdurige zorg4 968 2304 551–3 771–8 322nee–44Maatschappelijke ondersteuning545 7344830––78nee–45Jeugdbeleid1 162 200918–––918nee–46Sport94 10832 600–––32 600ja–47Oorlogsgetroffenen en herinnering
WO II407 646––––– –Niet-beleidsartikelen98Algemeen258 0227–148–155nee–99Nominaal en
onvoorzien–––––– –Totaal 13 872 60646 701304 421–  –Individuele fouten in de deugdelijke weergave die de tolerantie
overschrijdenArt. nr.PostFout  Totaal individuele fouten0  Totaal verplichtingen13 872 606   Procentuele fout0,34%Tolerantiegrens niet overschreden  Procentuele onzekerheid0,03%Tolerantiegrens niet overschredenB/C. Uitgaven + ontvangsten (€ x 1000)Art. nr.OmschrijvingVerantwoord
bedragFoutOnzekerheidTotaal F + OTolerantie overschreden?Onzekerheid over volledig-heid   RechtmatigheidDeugdelijke weergaveRechtmatigheidDeugdelijke weergave   Beleidsartikelen41Volksgezondheid783 360121–33–154nee–42Gezondheidszorg5 900 90373 412–317–73 729nee–43Langdurige zorg4 968 3832 381–1 002–3 383nee–44Maatschappelijke ondersteuning490 14620–3–23nee–45Jeugdbeleid1 155 02752–10–62nee4 60046Sport100 04145–2–47nee–47Oorlogsgetroffenen en herinnering
WO II406 4783–––3nee–Niet-beleidsartikelen98Algemeen302 8572 473–925–3 398nee–99Nominaal en
onvoorzien–––––– –Totaal 14 107 19578 507–2 292–  4 600(1)Totaal Uitgaven en Ontvangsten14 107 195Omvangsbasis uitgaven + ontvangsten  Procentuele fout0,56%Tolerantiegrens
niet overschreden   Procentuele onzekerheid0,02%Tolerantiegrens niet overschreden           (2)Totaal14 341 005Omvangsbasis uitgaven + ontvangsten + bijdrage(n) van derden baten-lastendiensten  Procentuele fout0,55%Tolerantiegrens
niet overschreden   Procentuele onzekerheid0,02%Tolerantiegrens niet overschreden B. Uitgaven (€ x 1000)Art. nr.OmschrijvingVerantwoord
bedragFoutOnzekerheidTotaal F + OTolerantie overschreden?Onzekerheid over volledig-heid   RechtmatigheidDeugdelijke weergaveRechtmatigheidDeugdelijke weergave   Beleidsartikelen41Volksgezondheid773 899121–33–154nee–42Gezondheidszorg5 713 08273 412–317–73 729nee–43Langdurige zorg4 966 4742 381–1 002–3 383nee–44Maatschappelijke ondersteuning485 98220–3–23nee–45Jeugdbeleid1 146 46452–10–62nee–46Sport99 21045–2–47nee–47Oorlogsgetroffenen en herinnering
WO II403 4303–––3nee–Niet-beleidsartikelen98Algemeen293 1182 473–925–3 398nee–99Nominaal en
onvoorzien–––––– –Totaal 13 881 65978 507–2 292–  –Individuele fouten in de deugdelijke weergave die de tolerantie
overschrijdenArt. nr.PostFout  Totaal individuele fouten0  Totaal uitgaven13 881 659  Procentuele fout0,57%Tolerantiegrens niet overschreden Procentuele onzekerheid0,02%Tolerantiegrens niet overschredenC. Ontvangsten (€ x 1000)Art. nr.OmschrijvingVerantwoord
bedragFoutOnzekerheidTotaal F + OTolerantie overschreden?Onzekerheid over volledig-heid   RechtmatigheidDeugdelijke weergaveRechtmatigheidDeugdelijke weergave   Beleidsartikelen41Volksgezondheid9 461––––– –42Gezondheidszorg187 821––––– –43Langdurige zorg1 909––––– –44Maatschappelijke ondersteuning4 164––––– –45Jeugdbeleid8 563––––– 4 60046Sport831––––– –47Oorlogsgetroffenen en herinnering
WO II3 048––––– –Niet-beleidsartikelen98Algemeen9 739––––– –99Nominaal en
onvoorzien–––––– –Totaal 225 536––––  4 600Individuele fouten in de deugdelijke weergave die de tolerantie
overschrijdenArt. nr.PostFout  Totaal individuele fouten0  Totaal ontvangsten225 536  Procentuele fout0,00%   Procentuele onzekerheid0,00% D. Baten-lastendiensten (€ x 1000)Art. nr.OmschrijvingVerantwoord
bedragFoutOnzekerheidTotaal F + OTolerantie overschreden?Onzekerheid over volledigheid   RechtmatigheidDeugdelijke weergaveRechtmatigheidDeugdelijke weergave   College ter Beoordeling
van Geneesmiddelen         Baten29 654419–232–651– Centraal Informatiepunt
Beroepen Gezondheidszorg         Baten27 61674914758–954– Rijksinstituut voor Volksgezondheid
en Milieu         Baten199 918671 165–831 315– Nederlands Vaccin Instituut
(tijdelijk)         Baten139 4623 415672 627–6 109– Totaal 396 6504 6501 3792 91783 –  Totale baten baten-lastendiensten396 650         Procentuele fout1,52%Tolerantiegrens
niet overschreden   Procentuele onzekerheid0,76%Tolerantiegrens niet overschreden E. Saldibalans (€ x 1000)Art. nr.OmschrijvingVerantwoord
bedragFoutOnzekerheidTotaal F +OOnzekerheid over volledig-heid   RechtmatigheidDeugdelijke weergaveRechtmatigheidDeugdelijke weergave  3Liquide middelen––––––– 5Uitgaven buiten begrotingsverband408––––––6Ontvangsten buiten begrotingsverband9 667––––––7Openstaande rechten–––––––8Extra-comptabele vorderingen39 038––––––9Extra-comptabele schulden–––––––10Voorschotten3 625 583––––––11Garantieverplichtingen1 159 456––––––12Openstaande verplichtingen3 382 240––––––13Deelnemingen––––––– Totaal beoordeeld8 216 392–––– – * De tolerantiegrens
wordt afgeleid van totaal beoordeeld           Totaal saldibalans8 216 392        Procentuele fout0,00%        Procentuele onzekerheid0,00%      F. Afgerekende voorschotten (€ x 1000) OmschrijvingVerantwoord
bedragFoutOnzekerheidTotaal F + OTolerantie overschreden?Onzekerheid over volledig-heid   RechtmatigheidDeugdelijke weergaveRechtmatigheidDeugdelijke weergave    Voorschotten14 797 200––––– – Totaal afgerekende
voorschotten14 797 200––––  – Totaal afgerekende voorschotten14 797 200        Procentuele fout0,00%         Procentuele onzekerheid0,00%       BIJLAGE 2GEBRUIKTE AFKORTINGENA&KAfhankelijkheids-
en Kwetsbaarheid, -analyses AALAudit ActielijstaCBGAgentschap College
ter Beoordeling van GeneesmiddelenActiZOrganisatie van
Zorgondernemers AwbAlgemene wet bestuursrechtAWBZAlgemene Wet Bijzondere
ZiektekostenAZRAWBZ-brede zorgregistratie BaoBesluit aanbestedingsregels
van overheidsopdrachtenBIKKBijdrage in de kosten
van kortingen BOPZWet Bijzondere opnemingen
psychiatrische ziekenhuizen BUZA(Ministerie van)
Buitenlandse Zaken BZK(Ministerie van) Binnenlandse
Zaken en Koninkrijksrelaties C2000Communicatie 2000 CBZCollege bouw zorginstellingen CIBGCentraal Informatiepunt
Beroepen Gezondheidszorg, agentschap CIPICode Indeling Prestatie
Indicator CIZCentrum Indicatiestelling
ZorgCSZCommissie sanering
ziekenhuisvoorzieningenCVZCollege voor zorgverzekeringen CW 2001Comptabiliteitswet
2001 CWICentrum voor Werk
en Inkomendbcdiagnose-behandelcombinatie DGDirecteur Generaalecdelektronisch cliëntendossier ECSExpertise Centrum
Subsidies ekdelektronisch kinddossier EKDElektronisch Kinddossier,
Stichting emdelektronisch medicatiedossierepdelektronisch patiëntendossier EUEuropese UnieEZEconomische Zaken,
ministerie van – FESFonds Economische
Structuur FEZFinancieel Economische
ZakenFPBFinancieel en Personeel
Beheer ftefulltime equivalent GGD-NLGemeentelijke Gezondheidsdienst-Nederlandggzgeestelijke gezondheidszorg IBinformatiebeveiligingICTinformatie- en communicatietechnologieIPOInterprovinciaal Overleg J&G(Programmaministerie
voor) Jeugd en Gezin JGZJeugdgezondheidszorgLBIOLandelijk Bureau
Inning OnderhoudsbijdrageLNVLandbouw, Natuur en
Voedselkwaliteit, ministerie van –NICTIZNationaal ICT Instituut
in de Zorg NTSNederlandse Transplantatie
Stichting NVINederlands Vaccin
InstituutNZaNederlandse Zorgautoriteit OCWOnderwijs, Cultuur
en Wetenschap, ministerie van – P&CPlanning &
Control PGO, Fonds -Fonds voor
Patiënten-, Gehandicaptenorganisaties en Ouderenbonden PURPensioen- en UitkeringsraadRIVMRijksinstituut voor
Volksgezondheid en MilieuRWTRechtspersoon met
een wettelijke taak sisaSingle information
Single audit SMARTSpecifiek, meetbaar,
afgestemd, realistisch en tijdgebonden SMOGStichting Opleiding
Maatschappij en Gezondheid SUOStichting Uitvoering
Omslagregeling SZWSociale Zaken en Werkgelegenheid,
ministerie van – TBUTijdelijk besluit
tegemoetkoming buitengewone uitgaven UWVUitvoeringsinstituut
WerknemersverzekeringenUZIUnieke Zorgverlener
Identificatie VIRVoorschrift Informatiebeveiliging
Rijksdienst VIR-BIVoorschrift Informatiebeveiliging
Rijksdienst-Bijzondere InformatieVWAVoedsel en Waren Autoriteit VWS(Ministerie van) Volksgezondheid,
Welzijn en Sport WBPWet bescherming persoonsgegevens wdhwaarneemdossier huisartsen WmoWet maatschappelijke
ondersteuning ZonMwZorgonderzoek Nederland
Medische Wetenschappen ZVFZorgverzekeringsfondsBIJLAGE 3VERKLARENDE WOORDENLIJSTHieronder vindt u in alfabetische volgorde een aantal veel voorkomende
woorden en begrippen uit het rechtmatigheidsonderzoek van de Algemene Rekenkamer.
Van iedere term wordt de betekenis omschreven. Waar relevant wordt ook het
gebruik van de term in het onderzoek uitgelegd.Cursief weergegeven woorden worden elders
in de lijst nader toegelicht.Accountantsrapport/auditrapportSchriftelijk verslag van een accountant/auditor over de uitkomsten van
zijn onderzoek. Bij de rijksoverheid zijn dit de bevindingen naar aanleiding
van het onderzoek naar: (a) de totstandkoming van de bedrijfsvoeringsinformatie en de beleidsinformatie van een departement,
(b) het financieel beheer en het materieelbeheer van een departement en (c) de financiële informatie in het jaarverslag van een departement
(dan wel in het jaarverslag van het Rijk).AccountantsverklaringSchriftelijke mededeling van een accountant (van een departementale auditdienst)
waarin een oordeel wordt gegeven over het getrouwe beeld van de in het jaarverslag
opgenomen jaarrekening met de daarbij behorende financiële toelichtingen
en (bij het Rijk) over de in de bedrijfsvoeringsparagraaf opgenomen rapportage
over de rechtmatigheid van de begrotingsuitvoering. De accountantsverklaring
geeft ook aan of het jaarverslag is opgesteld overeenkomstig de daarvoor geldende
verslaggevingsvoorschriften en of de in het jaarverslag opgenomen niet-financiële
informatie niet-strijdig is met de financiële informatie.Wanneer een accountant in het jaarverslag fouten en onzekerheden constateert
die het getrouwe beeld van de financiële informatie in het jaarverslag
of het getrouwe beeld van de rechtmatigheidsinformatie in de bedrijfsvoeringsparagraaf
aantasten, geeft hij geen goedkeurende accountantsverklaring.ApparaatsuitgavenUitgaven voor personeel en materieel die nodig zijn om het departement
te doen functioneren, zoals salarisuitgaven, (onderhouds)uitgaven voor de
huisvesting, overheaduitgaven. Andere uitgaven die een ministerie doet zijn programma-uitgaven.Artikelsgewijze oordeelsvormingWijze waarop het oordeel van de Algemene Rekenkamer over begrotingsartikelen
tot stand komt. Ten behoeve van het budgetrecht
van de Tweede Kamer voor de afzonderlijke begrotingsartikelen, hanteert de Algemene Rekenkamer kwantitatieve tolerantiegrenzen op het niveau van begrotingsartikelen. Dat wil
zeggen: per begrotingsartikel wordt gekeken hoeveel fouten en/of onzekerheden
er zijn, hoeveel geld daarmee in totaal gemoeid is en of dit totaal het bedrag
te boven gaat dat de Algemene Rekenkamer voor het begrotingsartikel in kwestie
nog toelaatbaar acht.AutoriserenEén van de taken van de Staten-Generaal is het goedkeuren van de
begroting van ieder departement. Dit betekent dat zij bepalen hoeveel een
minister maximaal kan besteden en aan welke doelen. Zie ook budgetrecht.BalanspostPost in de balans van een baten-lastendienst
met de activa (bezittingen) en passiva (eigen vermogen en schulden) van de
dienst.BatenDe (op een staat van baten en lasten op te
nemen) bedragen die worden beschouwd als voordelen die verband houden met
de activiteiten in de betreffende periode.Baten-lastendienstEen dienstonderdeel van een ministerie met een grotere zelfstandigheid
dan andere departementale diensten. Deze grotere zelfstandigheid laat onverlet
dat er sprake is van ministeriële verantwoordelijkheid en dat het budgetrecht
van de Tweede Kamer van toepassing is.Een baten-lastendienst heeft een afzonderlijke plaats in de begroting
en de financiële verantwoording van het moederministerie. Ook voert een
baten-lastendienst een eigen administratie, los van de begrotingsadministratie
van het moederministerie. De term «basten-lastendienst» verwijst
naar de boekhoudmethode die deze diensten hanteren, het baten-lastenstelsel.Baten-lastenstelselBij een stelsel van baten en lasten worden de opbrengsten en uitgaven voor een geleverde of ontvangen
dienst verantwoord in het jaar waarin die dienst geleverd of ontvangen is.
Deze methode verschilt van het kasstelsel, waarbij
het moment van uitgeven of ontvangen bepalend is voor het moment waarop een
post wordt opgenomen in de verantwoording.BedrijfsvoeringOnder de bedrijfsvoering vallen alle processen die ervoor zorgen dat een
ministerie kan functioneren: het financieel beheer en het materieelbeheer
en de processen op het gebied van personeel, informatievoorziening, administratie,
communicatie en huisvesting.Bedrijfsvoeringsparagraaf/bedrijfsvoeringsinformatieIn de bedrijfsvoeringsparagraaf van het jaarverslag van een ministerie
verantwoordt de minister zich over (a) de rechtmatigheid van de begrotingsuitvoering
(of het begrotingsgeld volgens de regels is uitgegeven), (b) de totstandkoming
van de beleidsinformatie, (c) het gevoerde financieel beheer en materieelbeheer
en (d) de overige aspecten van de bedrijfsvoering.De bedrijfsvoeringsparagraaf heeft het karakter van een uitzonderingsrapportage:
de minister meldt alleen fouten en onzekerheden in de begrotingsuitvoering
die de tolerantiegrenzen overschrijden.BegrotingshoofdstukDe Rijksbegroting bestaat uit de begrotingen van het Huis der Koningin,
de Hoge Colleges van Staat, de Kabinetten, alle ministeries en alle begrotingsfondsen.
In totaal omvat de rijksbegroting 26 afzonderlijke hoofdstukken: de zogenoemde
begrotingshoofdstukken. Elk hoofdstuk heeft een eigen begroting, een eigen
jaarverslag en een eigen rapport bij het jaarverslag.Begrotingsartikel/BeleidsartikelIeder begrotingshoofdstuk kent twee soorten begrotingsartikelen: beleidsartikelen
en niet-beleidsartikelen. In de beleidsartikelen geeft de minister een toelichting
op de door hem te realiseren beleidsresultaten. Een beleidsartikel bestaat
uit een overkoepelende (algemene) doelstelling, en indien van toepassing één
of meer operationele doelstellingen, met bijbehorende prestatiegegevens. Aan niet-beleidsartikelen wordenverplichtingen, uitgaven en ontvangsten toegerekend die
geen verband houden met het realiseren van beleidsdoelstellingen.BeleidsinformatieBeleidsinformatie in het jaarverslag is de informatie die de minister
geeft over de gerealiseerde effecten als gevolg van het gevoerde beleid, de
daartoe geleverde prestaties en de daarmee gemoeide kosten. De beleidsinformatie
in het jaarverslag wordt ook wel niet-financiële informatie genoemd.BestuurskostenTot «bestuurskosten» worden gerekend: (a) de uitgaven voor
de voorzieningen die aan ministers en staatssecretarissen ter beschikking
worden gesteld en die noodzakelijk zijn voor de vervulling van hun ambt, en
(b) de vaste vergoedingen voor de kosten van voorzieningen die voor eigen
rekening van de ministers en staatssecretarissen komen en die door hen mede
worden aangewend ten behoeve van de vervulling van hun ambt.1BezwaarDe Algemene Rekenkamer kan bezwaar maken wanneer een minister in strijd
met de regels geld heeft uitgegeven of (niet) heeft ontvangen. Zij kan ook
bezwaar maken wanneer een minister onvolkomenheden in het financieel beheer
en materieelbeheer van zijn departement heeft laten voortbestaan. De Algemene
Rekenkamer doet dit niet snel. Zij brengt de minister eerst op de hoogte van
het voornemen om bezwaar te maken en overlegt met hem. Pas als dat niet tot
verbeteringen leidt, komt de bezwaarprocedure in beeld. De bezwaarprocedure
is bedoeld als signaal dat maatregelen dringend nodig zijn. De bezwaarprocedure
is wettelijk geregeld in de artikelen 88 en 89 van de Comptabiliteitswet
2001.BezwaaronderzoekVoordat de Algemene Rekenkamer besluit om bezwaar
te maken, doet zij nader onderzoek naar het betreffende probleem. Dergelijk
onderzoek heet een bezwaaronderzoek. De bevindingen uit dit onderzoek dienen
als mogelijke onderbouwing van het bezwaar. Op grond van de resultaten van
dit onderzoek neemt de Algemene Rekenkamer een besluit over het al dan niet
maken van bezwaar.BudgetrechtRecht van de Staten-Generaal om van tevoren toestemming te verlenen aan
een minister voor het aangaan van verplichtingen,
het doen van uitgaven en het innen van ontvangsten (belastingen). Zie ook autoriseren.De Tweede Kamer heeft budgetrecht op artikelniveau. Een begrotingsartikel is de kleinste eenheid van een begrotingswet waarin
de bedragen voor de aan te gane verplichtingen, te verrichten uitgaven en
te innen ontvangsten zijn opgenomen. De Tweede Kamer kan het door het recht
van amendement een begrotingsartikel wijzigen.De Eerste Kamer heeft budgetrecht op hoofdstukniveau. Nadat de Tweede
Kamer op de begrotingswetten (en daarmee de begrotingen) op artikelniveau
heeft goedgekeurd, kan de Eerste Kamer alleen de begrotingswet als geheel
(het begrotinghoofdstuk) goedkeuren of verwerpen. Comply or explain«Pas toe of leg uit». In het departementale jaarverslag moet
de minister per operationele doelstelling informatie opnemen over de realisatie
van de doelen van zijn beleid, de daartoe geleverde prestaties en de daarvoor
uitgegeven middelen (comply). Sinds 2005 mag de minister afzien van het opnemen
van concrete beleidsinformatie in zijn jaarverslag (motie-Douma c.s., 2005).
Hij moet dan wel uitleggen waarom hij het niet zinvol of relevant acht om
die informatie op te nemen (explain).Comptabiliteitswet 2001De Comptabiliteitswet 2001 (CW 2001) regelt de financiële gang van
zaken binnen ministeries en tussen de ministers en het parlement. De CW 2001
schrijft ook de taken van de Algemene Rekenkamer voor. Deze wet draagt de
Algemene Rekenkamer onder meer op om jaarlijks te onderzoeken of de jaarverslagen
van de ministeries voldoen aan een aantal nader omschreven eisen.ControleerbaarHet financieel beheer van een ministerie is controleerbaar als de beheershandelingen
duidelijk zijn vastgelegd, opdat de organisatie goed kan functioneren en opdat
audits efficiënt kunnen worden uitgevoerd.ControletorenHet stelsel van control (sturing en beheersing van beleids- en beheersprocessen),
controle (verificatie) en (budgettair) toezicht binnen het Rijk.DechargeGoedkeuring door de Staten-Generaal van de begrotingsuitvoering van de
minister. Na Verantwoordingsdag keuren de Staten-Generaal de slotwetten goed. Daarmee verlenen ze decharge aan de ministers: deze
laatsten worden ontheven van hun verantwoordelijkheid voor het gevoerde beleid
en de daaraan verbonden financiële consequenties, waarover ze zich in
de jaarverslagen hebben verantwoord. Departementale auditdienst (DAD)De DAD is een onderdeel van het ministerie dat onder meer belast is met
de controle van het departementale jaarverslag, het onderzoek naar het financieel beheer, het materieelbeheer en de ten behoeve daarvan bijgehouden administraties en het onderzoek
naar de totstandkoming van de niet-financiële informatie. De DAD voert daarmee een wettelijke taak uit. De Algemene Rekenkamer
beschouwt de DAD als een interne accountant, die relatief onafhankelijk functioneert.
Een waarborg voor deze relatieve onafhankelijkheid vormt het feit dat de taak
en de plaats van de DAD wettelijk geregeld zijn. Deze plaats, direct onder
de secretaris-generaal van het betreffende ministerie, waarborgt de onafhankelijkheid
ten opzichte van de te controleren afdelingen en diensten van het ministerie.
Verder kan de DAD rechtstreeks aan de minister rapporteren.Deugdelijke/ondeugdelijke weergaveDe in het jaarverslag opgenomen financiële informatie dient deugdelijk te zijn weergegeven. Dit houdt in dat de informatie
betrouwbaar, aanvaardbaar en toereikend moet zijn, zodat de Tweede Kamer zich
als gebruiker van die informatie een oordeel kan vormen over de uitkomsten.Europese aanbestedingsregelsRegels voor het openstellen van overheidsopdrachten voor leveranciers
uit alle Europese lidstaten. De regels zijn gericht op een transparant aanbestedingsproces
op basis van objectieve selectie- en gunningscriteria.Financieel beheerHet financieel beheer van een ministerie omvat het geheel van beslissingen,
handelingen en regels die zijn bedoeld voor de sturing en beheersing van,
alsmede de verantwoording over, de financiële transacties en de saldi
waarvoor de minister (mede)verantwoordelijkheid draagt. Deze begripsomschrijving
is gebaseerd op de Comptabiliteitswet2001.Financiële informatieFinanciële informatie betreft de verplichtingen, uitgaven en ontvangsten van een ministerie in de verantwoordingsstaat
en de toelichting daarbij (en voor zover van toepassing: de baten, lasten, kapitaaluitgaven, kapitaalontvangsten en balansposten in de samenvattende verantwoordingsstaat van de onder
een ministerie vallende baten-lastendiensten en
de toelichting daarbij).Financieel jaarverslag en saldibalans van het RijkHet Financieel jaarverslag van het Rijk en de saldibalans van het Rijk
vormen tezamen de jaarlijkse financiële verantwoording van het Rijk.
Het Financieel jaarverslag van het Rijk bevat de rekening van uitgaven en
ontvangsten van het Rijk, die aansluit op de in de departementale en niet-departementale
jaarverslagen opgenomen verantwoordingsstaten. De saldibalans van het Rijk
sluit aan op de departementale saldibalansen. Beide documenten worden opgesteld
door de minister van Financiën.FoutenFouten zijn afwijkingen van de criteria rechtmatigheid en deugdelijke weergave. We spreken
van een fout als bepaalde verplichtingen, uitgaven
of ontvangsten onrechtmatig zijn (de minister heeft het geld niet uitgegeven
of ontvangen volgens de daarvoor geldende wetten en regels) of ondeugdelijk
zijn weergegeven (de minister heeft de financiële informatie niet juist
of volledig verantwoord).GetrouwbeeldverklaringEen verklaring waarin de accountant aangeeft of hij tot het oordeel is
gekomen dat de jaarrekening een getrouw beeld geeft van de werkelijkheid,
in overeenstemming met de van toepassing zijnde grondslagen voor de verslaggeving.IndemniteitswetWetsvoorstel bedoeld om een bezwaar van de Algemene Rekenkamer op te heffen.
In een indemniteitswet vraagt de minister de Tweede Kamer om de verplichtingen,
uitgaven of ontvangsten, ondanks het bezwaar van de Algemene Rekenkamer toch
goed te keuren.JaarverslagBij de rijksoverheid bestaat het jaarverslag uit verantwoordingsinformatie
over:(a) beleidsinformatie: het door het departement
gevoerde beleid;(b) financiële informatie: de verplichtingen, uitgaven en ontvangsten van het departement
en voor zover van toepassing de baten, lasten, kapitaaluitgaven,
kapitaalontvangsten en balansposten van
de onder een ministerie vallende baten-lastendiensten;(c) bedrijfsvoeringsinformatie: het gevoerde financieel beheer en materieelbeheer
(bedrijfsvoeringsinformatie).Kapitaaluitgaven/kapitaalontvangstenUitgaven respectievelijk ontvangsten in verband met investeringen en desinvesteringen
in kapitaalgoederen, alsmede de financiering daarvan.KasstelselIn een kasstelsel is het moment van uitgeven of ontvangen van het geld
bepalend voor het moment waarop een post wordt opgenomen in de verantwoording.LastenDe (op een staat van baten en lasten op te
nemen) bedragen die worden beschouwd als nadelen die verband houden met de
activiteiten in de betreffende periode.M&O-beleidM&O staat voor misbruik en oneigenlijk gebruik. M&O-beleid is
het geheel van maatregelen dat een minister neemt om misbruik en oneigenlijk
gebruik van weten regelgeving zoveel mogelijk te voorkomen en de gevolgen
ervan te beperken.MaterieelbeheerHet materieelbeheer van een ministerie behelst de zorg voor alle niet-geldelijke
zaken, vanaf het moment van ontvangst tot aan het moment van afstoting.Niet-financiële informatieZie beleidsinformatie.Onvolkomenheid/ernstige onvolkomenheidDe Algemene Rekenkamer spreekt van een «onvolkomenheid» wanneer
sprake is van een overschrijding van de kwalitatieve tolerantiegrenzen die zij hanteert bij de beoordeling van de bedrijfsvoering van een
departement. Of een onvolkomenheid als «ernstig» wordt gekwalificeerd
hangt af van de frequentie van voorkomen en de zwaarte van de onvolkomenheid.Onzeker (onzekerheden)De Algemene Rekenkamer kwalificeert financiële
informatie als «onzeker» wanneer zij door onvolkomenheden in het financieel beheer
niet kan vaststellen of bepaalde verplichtingen, uitgaven of ontvangsten rechtmatig zijn of deugdelijk
zijnweergegeven.OrdelijkHet financieel beheer is ordelijk als het is opgezet volgens adequate,
in de administratieve organisatie vastgelegde, procedureregels en functioneert
in overeenstemming met die procedureregels.Operationele doelstellingOperationele doelstellingen zijn een nadere uitwerking van de algemene
beleidsdoelstelling die bij een beleidsartikel
hoort.OverdrachtsuitgavenOverdrachtsuitgaven zijn uitgaven aan personen of instellingen in de vorm
van – onder andere – subsidies en (specifieke) uitkeringen, waarvoor
geen tegenprestaties in de vorm van levering van goederen of diensten worden
gevraagd.Planning- & controlcyclusHet geheel van afspraken en maatregelen, inclusief het tijdschema, dat
moet leiden tot een beheerste bedrijfsvoering, waaronder opstelling en uitvoering
van de begroting.Potentieel bezwaargevalOnvolkomenheden in het financieel beheer of fouten en onzekerheden in de financiële
informatie in het jaarverslag die de
kwalitatieve of kwantitatieve tolerantiegrenzen
van de Algemene Rekenkamer overschrijden.PrestatiegegevensPrestatiegegevens zijn kwantitatieve of kwalitatieve indicatoren waarmee
de minister inzicht biedt in de door hem gerealiseerde beleidsresultaten.
Onder prestatiegegevens kunnen zowel effect(indicator)en als informatie over
de prestaties van de overheid worden verstaan.Programma-uitgavenProgramma-uitgaven zijn alle uitgaven die de minister doet in het kader
van de uitvoering van zijn beleid, met uitzondering van de apparaatsuitgaven.RechtmatigheidNorm waaraan het financieel beheer, het materieelbeheer en de daartoe bijgehouden administraties,
alsmede de financiële informatie in het jaarverslag
moeten voldoen. Voor de financiële informatie houdt dit in dat zij tot
stand is gekomen in overeenstemming met de begrotingswetten en met andere
van toepassing zijnde wetten en wettelijke regelingen.ReviewVoor haar oordelen over het jaarverslag maakt de Algemene Rekenkamer zo
veel mogelijk gebruik van de werkzaamheden van de departementale
auditdienst (DAD). Om te bepalen of ze de bevindingen van de DAD
kan overnemen, beoordeelt zij de controlewerkzaamheden die door de DAD zijn
uitgevoerd. Dit wordt «review» genoemd.RisicoanalysesDe Algemene Rekenkamer onderzoekt niet alle processen en geldstromen tot
in detail, maar maakt daarbij gebruik van risicoanalyses. Dat betekent dat
zij haar onderzoeksinspanningen vooral richt op die onderdelen, processen
of geldstromen waar essentiële knelpunten of risico’s zijn geïdentificeerd.SaldibalansDe saldibalans is een overzicht van de posten die aan het einde van het
jaar nog openstaan en die naar het volgende jaar moeten worden meegenomen.
Het gaat hierbij om posten als: vorderingen, voorschotten, schulden en openstaande
verplichtingen.Single information single audit (sisa)«Single information» houdt in dat de reguliere jaarlijkse
financiële verantwoording aan het lokale bestuur ook wordt gebruikt voor
de verantwoording over specifieke uitkeringen. Hierdoor hoeven provincies
en gemeenten zich niet over elke specifieke uitkering te verantwoorden met
een afzonderlijke verantwoording. Zij kunnen volstaan met hun reguliere jaarverslagen,
met daarin een bijlage met de meest noodzakelijke informatie per specifieke
uitkering. «Single audit» betekent dat de controle over de specifieke
uitkeringen onderdeel uitmaakt van de controle van de jaarlijkse financiële
verantwoording. Hierdoor hoeft de accountant geen afzonderlijke accountantsverklaring
meer af te geven voor elke specifieke uitkering.Specifieke uitkeringUitkering van de rijksoverheid aan een andere overheid ten behoeve van
het uitvoeren van bepaalde activiteiten of het realiseren van een specifiek
doel.Slotwet/slotwetmutatiesDe slotwet is de laatste wet in de begrotingscyclus, waarmee de geraamde
uitgaven, verplichtingen en ontvangsten formeel in overeenstemming worden
gebracht met de uiteindelijke realisaties. De slotwet wordt gelijk met het
jaarverslag aangeboden aan de Tweede Kamer.TaakstellingOnder «taakstelling» verstaan we in dit rapport de uitwerking
van de bezuinigingsmaatregelen voor de rijksdienst uit het regeerakkoord van
het vierde kabinet-Balkenende.TolerantiegrenzenTolerantiegrenzen worden zowel door de ministers als door de Algemene
Rekenkamer gehanteerd om te bepalen welke fouten en onzekerheden worden gerapporteerd
in respectievelijk de bedrijfsvoeringsparagraaf van de departementale jaarverslagen
en in de rapporten bij de jaarverslagen van de Algemene Rekenkamer.Op voorstel van de minister van Financiën en met instemming van de
Algemene Rekenkamer en de Tweede Kamer wordt in 2007 en 2008 een experiment
uitgevoerd met verruimde tolerantiegrenzen. In ons rapport Rijk verantwoord 2007 en op www.rekenkamer.nl staat een overzicht
van de (aangepaste) tolerantiegrenzen.VerslaggevingseisenDe presentatie van de informatie in het jaarverslag moet voldoen aan de
verslaggevingseisen zoals die zijn opgenomen in de Rijksbegrotingsvoorschriften.VerantwoordingsdagIeder jaar worden op de derde woensdag van mei de departementale en niet-departementale jaarverslagen en het Financieel jaarverslag Rijk gepubliceerd.
Met het jaarverslag leggen ministers verantwoording af over het door hen gevoerde
(financiële) beleid en de bedrijfsvoering in het voorgaande jaar. Deze
dag wordt dan ook wel «Verantwoordingsdag» genoemd.De Algemene Rekenkamer publiceert op Verantwoordingsdag de resultaten
van haar jaarlijkse rechtmatigheidsonderzoek in de rapporten bij de jaarverslagen
en het rapport bij het Financieel jaarverslag van het Rijk: Rijk verantwoord.VerantwoordingsstaatIn de verantwoordingsstaat in het jaarverslag worden per begrotingsartikel
de gerealiseerde bedragen van de verplichtingen, uitgaven en ontvangsten opgenomen.In de samenvattende verantwoordingsstaat van de baten-lastendiensten staan
de baten, de lasten, het saldo van baten en lasten, de kapitaaluitgaven en
de kapitaalontvangsten van de baten-lastendiensten die onder het ministerie
vallen.VerplichtingEen verplichting is een juridische verbintenis die (a) ontstaat op grond
van een verdrag, een wet, een koninklijk besluit, een ministeriële regeling,
een beschikking, een verbintenis of een op een controleerbare wijze vastgelegde
afspraak tussen dienstonderdelen en die (b) tot uitgaven leidt of kan leiden.VoorschotOnder een voorschot wordt verstaan (a) een vooruitbetaling door het Rijk
in verband met door een derde aan het Rijk te leveren producten, te verlenen
diensten of te verrichten werken; of (b) een vooruitbetaling van het Rijk
op een aan een derde verstrekte aanspraak op een subsidie, bijdrage of lening
of op een aanspraak uit hoofde van een verstrekte garantie.LITERATUURMinisterie van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties en Ministerie
van Economische Zaken (2007). Brief van de minister van Binnenlandse zaken
en Koninkrijksrelaties. Informatie- en communicatietechnologie (ICT). Inventarisatie van grote ICT-projecten van de rijksoverheid.
Tweede Kamer, vergaderjaar 2007–2008, 26 643, nr. 99. Den
Haag: Sdu.Ministerie van Financiën (2007). Brief van de minister van Financiën
over het begrotings- en verantwoordingsproces, de toleranties en de uitvoerings
van subsidies. Financieel jaarverslag van het Rijk 2006, Evaluatie VBTB. Tweede
Kamer, vergaderjaar 2007–2008, 31 031 en 29 949, nr. 19.
Den Haag: Sdu.Algemene Rekenkamer (2007). Rapport bij het Jaarverslag 2006. Ministerie
van Volksgezondheid, Welzijn en Sport (XVI). Tweede Kamer, vergaderjaar 2006–2007,
31 031 XVI, nr. 2. Den Haag: Sdu.Ministerie van Volksgezondheid, Welzijn en Sport (2006). Brief van de
staatssecretaris van 21 december 2006 over de financiële verantwoording
van de uitkering jeugdzorg 2005. Jeugdzorg 2005–2008. Tweede Kamer, vergaderjaar 2006–2007, 29 815, nr. 97.
Den Haag: Sdu.Minister van Volksgezondheid, Welzijn en Sport (2003) . Brief van de minister
en staatssecretaris van Volksgezondheid, Welzijn en Sport. Subsidiebeleid
VWS. Bijlage bij deze brief. Nota. Kennis, Innovatie, Meedoen.
Beleid begrotingssubsidies VWS. 22 september 2003. Tweede Kamer,
vergaderjaar 2003–2004, 29 214, nr. 1.Motie van het lid Vendrik. (2002). Beleidsconclusies
per departement en rijksbreed in verantwoordingsstukken. Tweede Kamer,
vergaderjaar 2001–2002, 28 380, nr. 81.Wet- en regelgevingComptabiliteitswet 2001, 01-09-2002, Stb. 2002, 413Ministerie van Economische Zaken (2005). Besluit aanbestedingsregels
voor overheidsopdrachten. Staatsblad 2005, 408.Ministerie van Financiën (2006) Regeling prestatiegegevens en Evaluatieonderzoek
Rijksoverheid.Wet op de Jeugdzorg en staatssecretaris van VWS, Regeling bekostiging
jeugdzorg, Staatscourant 30 december 2004, nr. 253.Minister van Algemene Zaken. Besluit voorschrift informatiebeveiliging
rijksdienst 2007. Staatscourant 28 juni 2007, nr. 122/ pag 11.Minister van Algemene Zaken. Besluit voorschrift informatiebeveiliging
rijksdienst- bijzondere informatie. Staatscourant 9 maart 2004, nr. 47/pag.
11XNoot1Vergelijkende cijfers 2006 aangepast in verband met herrubricering van
de fouten en onzekerheden in de zorgtoeslag van de verplichtingen naar de
uitgaven.XNoot1De Algemene Rekenkamer kan op grond van de Comptabiliteitswet 2001, artikel
88 en 89 eventueel bezwaar maken tegen alle onvolkomenheden in het financieel
beheer, het materieelbeheer en de daartoe bijgehouden administraties.XNoot1Het Subsidieplein is een geautomatiseerd systeem waarin het Ministerie
van VWS verleningen, verlengingen en vaststellingen van subsidies digitaal
kan afhandelen.XNoot1Om het invoeren van het IB-beleid voor iedere directie beheersbaar te
maken is afgesproken dat de focus in eerste instantie ligt op het doorvoeren
van vijf zelfgekozen essentiële maatregelen.XNoot1Naast dit experiment met de jaarverslagen van de Ministeries van LNV,
van VWS en BuiZa is met ingang van het jaarverslag 2007 ook een experiment
met de tolerantiegrenzen van start gegaan. Dit experiment met de tolerantiegrenzen
is op alle begrotingshoofdstukken van toepassing. Over beide experimenten
is meer informatie te vinden in ons rapport Rijk verantwoord 2007, dat op
21 mei 2008 verschijnt.XNoot1De begrotingsuitgaven zijn voor de apparaatskosten gecorrigeerd, omdat
deze kosten op artikelniveau en niet op het niveau van operationele doelstellingen
zijn opgenomen in de begroting.XNoot1Tot de komst van het huidige kabinet was de staatssecretaris van VWS verantwoordelijk
voor de jeugdgezondheidszorg. Met het aantreden van het kabinet Balkenende
IV is deze verantwoordelijkheid belegd bij de minister voor Jeugd en Gezin.XNoot1Voorzieningenbesluit ministers en staatssecretarissen, 7 juni 2002. 
 
 Naar boven

 

Directe linkKopieer de link naar uw clipboard 

https://zoek.officielebekendmakingen.nl/kst-31444-XVI-4.html

Sluit modaal

 

Disclaimer
De hier aangeboden pdf-bestanden van het Staatsblad, Staatscourant, Tractatenblad, provinciaal blad, gemeenteblad, waterschapsblad en blad gemeenschappelijke regeling vormen de formele bekendmakingen in de zin van de Bekendmakingswet en de Rijkswet goedkeuring en bekendmaking verdragen voor zover ze na 1 juli 2009 zijn uitgegeven. Voor pdf-publicaties van vóór deze datum geldt dat alleen de in papieren vorm uitgegeven bladen formele status hebben; de hier aangeboden elektronische versies daarvan worden bij wijze van service aangeboden.

 

Over deze website
Contact
English
Help
Zoeken

Informatie hergebruiken
Privacy en cookies
Toegankelijkheid
Sitemap
Kwetsbaarheid melden

Open data
Linked Data Overheid
PUC Open Data

MijnOverheid.nl
Rijksoverheid.nl
Ondernemersplein.nl
Werkenbijdeoverheid.nl