Preventie en bestrijding van stille armoede en sociale uitsluiting; Verslag algemeen overleg over de nota "De andere kant van Nederland: voortgangsnota. Nieuwe stappen tegen stille armoede en sociale uitsluiting"
Staten-Generaal — Kamerstuk 
Datum: 2014-07-11 00:00:00.000000
Rechtsgebied: Wetgeving


(function (window, document, dataLayerName, id) {
 window[dataLayerName] = window[dataLayerName] || [], window[dataLayerName].push({ start: (new Date).getTime(), event: "stg.start" }); var scripts = document.getElementsByTagName('script')[0], tags = document.createElement('script');
 function stgCreateCookie(a, b, c) { var d = ""; if (c) { var e = new Date; e.setTime(e.getTime() + 24 * c * 60 * 60 * 1e3), d = "; expires=" + e.toUTCString() } document.cookie = a + "=" + b + d + "; path=/; Secure" }
 var isStgDebug = (window.location.href.match("stg_debug") || document.cookie.match("stg_debug")) && !window.location.href.match("stg_disable_debug"); stgCreateCookie("stg_debug", isStgDebug ? 1 : "", isStgDebug ? 14 : -1);
 var qP = []; dataLayerName !== "dataLayer" && qP.push("data_layer_name=" + dataLayerName), qP.push("use_secure_cookies"), isStgDebug && qP.push("stg_debug"); var qPString = qP.length > 0 ? ("?" + qP.join("&")) : "";
 tags.async = !0, tags.src = "https://koop.piwik.pro/containers/" + id + ".js" + qPString, scripts.parentNode.insertBefore(tags, scripts);
 !function (a, n, i) { a[n] = a[n] || {}; for (var c = 0; c < i.length; c++)!function (i) { a[n][i] = a[n][i] || {}, a[n][i].api = a[n][i].api || function () { var a = [].slice.call(arguments, 0); "string" == typeof a[0] && window[dataLayerName].push({ event: n + "." + i + ":" + a[0], parameters: [].slice.call(arguments, 1) }) } }(i[c]) }(window, "ppms", ["tm", "cm"]);
 })(window, document, 'dataLayer', 'f8b9eee5-8d9c-4ea1-abd5-83e174f29813');
 
 
 
Direct naar content
Navigatie
Contextinformatie
Publicatie
Acties
Inhoudsopgave
Gerelateerde informatie

Menu

U bent nu hier: 
Publicaties
Officiële publicaties

Inloggen

Primaire navigatie

Andere sites binnen Overheid.nl
Home
Uitgebreid zoeken
Mijn abonnementen
Help

Andere sites binnen Overheid.nl

Berichten over uw Buurt
Zoals vergunningen, bouwplannen en lokale regelgeving.

Rondom uw woonadres
Rondom een zelfgekozen adres

Dienstverlening
Zoals belastingen, uitkeringen en subsidies.

Naar dienstverlening

Beleid & regelgeving
Officiële publicaties van de overheid.

Naar beleid & regelgeving

Contactgegevens overheden
Adressen en contactpersonen van overheidsorganisaties.

Naar overheidsorganisaties

 
 
 
U bent hier:

Home

Kamerstuk 24515, nr. 38

 
 
 

Kamerstuk

Datum publicatie
Organisatie
Vergaderjaar
Dossier- en ondernummer
Datum vergadering

19-09-1997

Tweede Kamer der Staten-Generaal

1996-1997

24515 nr. 38

08-09-1997

 

 

 
 
 Toon meer van: Inhoudsopgave
 
 

 
 AanhefLichaamVragen en opmerkingen uit de commissieHet antwoord van de minister van Sociale Zaken en WerkgelegenheidOndertekening
 

 
 
 Toon meer van: Extra informatie
 
 

 
 

Informatie over publicatie

 

 

 
 Toon meer van: Gerelateerd
 
 

 
 Publicaties in kamerdossier

Kamerdossier 24515Toon alle publicaties in het hoofddossier

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Publicaties referendum

 

 

 

 

 

Authentieke versie (PDF)
bestandsgrootte: 71 Kb

Informatie

Gerelateerd

Printen

Delen

 
 
 
24 515Preventie en bestrijding van stille armoede en sociale uitsluitingnr. 38VERSLAG VAN EEN ALGEMEEN OVERLEGVastgesteld 8 september 1997De vaste commissie voor Sociale Zaken en Werkgelegenheid1 heeft op 19 juni 1997 overleg gevoerd met minister Melkert van Sociale
Zaken en Werkgelegenheid over de nota «De andere kant van Nederland:
voortgangsnota. Nieuwe stappen tegen stille armoede en sociale uitsluiting» (24 515, nr. 30) en over onderwerpen gerelateerd aan de implementatie
van de Algemene bijstandswet.Van het gevoerde overleg brengt de commissie bijgaand beknopt verslag
uit. Vragen en opmerkingen uit de commissieMevrouw Noorman-Den Uyl (PvdA) stelde vast dat de minister
hulde past voor de aanpak van armoede en sociale uitsluiting. In de huidige
kabinetsperiode is daarvoor 1,2 mld. uitgetrokken. Er is aandacht voor armoede
en gezondheid, onderwijs, gehandicapten, chronisch zieken en ouderen. Dit
systeem van specifieke maatregelen valt in goede aarde, omdat zo doel en doelgroepen
van het beleid rechtstreeks bereikt worden. Bovendien wordt met sommige maatregelen
de zelfredzaamheid en inventiviteit van mensen aangesproken.De bijstandswet is een van de belangrijkste instrumenten bij bestrijding
van armoede. De wet is vooral van belang inzake inkomensondersteuning, activering
en participatie. Op basis van de huidige informatie over de invoering van
de nieuwe bijstandswet kan en mag nog geen finaal oordeel gegeven worden over
de werking daarvan. De rondetafelgesprekken van de commissie hebben echter
al enkele vragen naar voren gebracht.Er zijn problemen rond het zicht op de bijstandswet. In de nieuwe wet
is niet vastgelegd wat het doel is en hoe de effectiviteit te meten is. De
grip van zowel Kamer als ministerie op de uitvoering is daardoor wat krampachtig.
Ook heeft de nieuwe invulling van de medebewindstaak weinig gestalte gekregen
in de verantwoordelijkheidsverdeling en de toezichtsrelaties. Er is echter
behoefte aan nieuwe vormen van informatie en nieuwe vormen van medebewind,
zoals partnerschap. Het werk van de commissie-Griffioen, de commissie-Pennekamp
en het LVO-onderzoek van professor Toonen laat zien dat met nieuwe vormen
van informatie, in combinatie met het single auditsysteem en benchmarking,
het doel van de wet beleidsmatig beter bereikt kan worden. De
experimenten op dit punt en de toespraak op 4 mei van de minister op de LVO-conferentie
stemmen hoopvol en maken het mogelijk de brief van 4 november 1996 onbesproken
te laten. Kan de minister dit najaar de resultaten van een screening van de
bijstandswet op de aanbevelingen van de commissie-Griffioen en de commissie-Pennekamp
beschikbaar stellen? Alleen dan is een Kamerdiscussie over verantwoordelijkheidsverdeling,
toezicht en verantwoording mogelijk.Op veel punten rond de bijstand bestaat er (nog) geen informatie. Er is
een schaduwadministratie van door het ministerie verzamelde gegevens over
de werking van de bijstandswet op rijksniveau. De voor de Kamer benodigde
informatie om inzicht en verantwoording te krijgen in en over de bijstandswet
is echter onvoldoende aanwezig. Onderzoeken naar de toereikendheid van de
inkomensvoorzieningen, de verblijfstijd van specifieke groepen en de risicogroepen
bij de bijstand ontbreken. Ook de gemeenten hebben op dit punt geen inzicht.
Bij de maatregelen tot sociale activering bestaat geen structureel overzicht.
Bovendien ontbreekt een onderzoek naar de invulling van de zorgplicht door
de gemeenten. Meer in het algemeen ontbreekt informatie over de «best
practice» in de bijstandswet inzake inkomensondersteuning en activering.
Kan de minister de Kamer dit jaar een notitie sturen waarin meetpunten bij
het doel van de bijstand worden aangegeven, mede ten behoeve van de evaluatie?
Op deze wijze kan frustratie over waardering en evaluatie van de bijstandswet
worden voorkomen. Het doel is immers om de bijstandswerking te optimaliseren.Het is te vroeg voor echte resultaten bij armoedebestrijding en sociale
activering, al heeft Research voor beleid in een onderzoek van begin dit jaar
laten zien dat de gemeenten zich positief opstellen. Zo heeft drie kwart van
de gemeenten boven de 50 000 inwoners een armoedebestrijdingsbeleid,
dat vooruitloopt op een categoriale invulling van komende wetgeving. Bij de
kleine gemeenten is dit slechts de helft, wat zorgelijk is omdat zij ook achterblijven
bij het opzetten van cliëntenparticipatie. De minister heeft in de bijstand
een horizonbepaling voorgesteld op dit punt. Hoe denkt de minister de kleinere
gemeenten bij dit proces te betrekken?De gemeenten hebben een belangrijke rol gekregen in de bestrijding van
de armoede en de bijstandswet. Bij sommigen leeft daarom de vrees van ongelijke
behandeling tussen gemeenten. Daar is op zichzelf weinig grond voor, al moet
er wel wat gebeuren. Openbaarheid en lokale politieke discussies verkleinen
in principe de verschillen in lokale democratieën. Maatschappelijke en
zelforganisaties moeten betrokken worden bij openbare en transparante besluitvorming
over een sociaal activeringsbeleid. Ook moet de lokale economie aangezwengeld
worden, omdat participatie op de arbeidsmarkt een uitweg uit de armoede biedt.
De opzet van het kabinet vond steun bij de PvdA, al moet er nog een slag gemaakt
worden bij de participatie. Onderzoek van de ouderenbonden in Noord-Holland
laat overigens zien dat er inmiddels heel wat gebeurt en dat de rol van maatschappelijke
en zelforganisaties daarbij van belang is. De toegang tot voorzieningen kan
echter nog verbeterd worden. Het concept van één loket heeft
bijvoorbeeld niet overal een invulling gekregen, ondanks de inspanningen van
de minister op dit punt.Bij de bijzondere bijstand is een bedrag van 250 mln. beschikbaar gesteld
voor categoriale inkomensondersteuning. Daarnaast is er 50 mln. voor extra
inkoop bij de arbeidsvoorziening. Met deze toezegging wordt een groep mensen
die langdurig op een laag inkomen aangewezen is bereikt. Over welke informatie
beschikken de gemeente echter inzake mensen die langdurig op een laag inkomen
zijn aangewezen? Is die voldoende om plannen terzake op te stellen, bijvoorbeeld
over de hoogte van de eenmalige uitkering? Weten de gemeenten hoe de wegingsfactor
van laag inkomen in het Gemeentefonds is opgebouwd? Zijn de gemeenten
op dit punt voldoende geëquipeerd? Zo nee, hoe wordt dit verholpen? Welke
ondersteuning kan het ministerie of het CPB leveren? Hoe kan de minister ervoor
zorgen dat het bedrag, incidenteel of structureel, alleen voor inkomensondersteuning
wordt gebruikt?Mensen met een onvolledige AOW-uitkering krijgen aanvullende bijstand.
Indien zij inwonende kinderen hebben of samenwonen, wordt deze aanvullende
bijstand gekort. Dat maakt dat er een groep 65-plussers bestaat die een inkomen
onder bijstands- of AOW-niveau geniet. Deze groep bestaat uit remigranten,
grensarbeiders of migranten, vaak vrouwen, zonder andere pensioenrechten.
De PvdA voelde ervoor om de samenlevingskorting voor 65-plussers op de aanvullende
bijstandsuitkering te schrappen. Zo wordt het gelijkheidsbeginsel voor 65-plussers
weer bewaarheid. Kan de minister deze voorziening bij de voorgenomen aanpassing
inzake de ABW betrekken? Het verschil met mensen van bijvoorbeeld 63 jaar
in dezelfde positie kan overigens schrijnend zijn. De Kamer heeft er echter
voor gekozen om de koopkracht van mensen boven de 65 jaar te versterken.In het algemeen bestaat er waardering voor mensen die een gehandicapte,
hulpbehoevende broer of zus in huis nemen. De tweedegraadsverwantschap maakt
echter dat de een of de ander in de bijstandsuitkering wordt gekort of dat
de uitkering vervalt. Het probleem doet zich overigens in een iets andere
vorm ook voor bij AOW en ANW. Op welke wijze kan de minister aan dit probleem
een einde maken? Op dit punt zijn er overigens eerder uitspraken gedaan, niet
alleen door de PvdA. Zo heeft de heer Van Dijke in 1996 een voorstel ingediend
om dezelfde situatie voor de ANW te repareren. Een motie van gelijke strekking
zal beoordeeld worden met de intentie om dit probleem op te lossen.De minister stelt een regeling voor om bij AOW'ers met aanvullende bijstand
het inkomen op AOW-niveau te brengen. Kan ervoor gezorgd worden dat het netto-effect
niet verdwijnt omdat de draagkrachtbepaling in de kwijtschelding niet wordt
aangepast? Een aanpassing van de richtlijn invordering lijkt hier de oplossing.In de motie Noorman-Den Uyl/Dittrich in het najaar van 1995 is gevraagd
om een evaluatie van de beslagwet en de aanpassing van het percentage van
de beslagvrije voet. De voortgangsnota laat zien dat het onderwerp in studie
is. Wanneer zijn de resultaten hiervan beschikbaar?De schuldenproblematiek is een van de belangrijkste oorzaken van voortdurende
armoede. De nieuwe wet schuldsanering biedt hier de oplossing. De minister
van Sociale Zaken en Werkgelegenheid heeft 25 mln. uitgetrokken voor implementatie
van deze wet. Heeft de minister van Justitie overigens de novelle in dezen
nog steeds niet voorgelegd aan de Raad van State? Het dossier ligt al sinds
april 1996 bij de minister en zij beschikt sinds december 1996 over het advies.
De minister heeft in de brief van 24 februari 1997 toegezegd de novelle over
salariëring van de advocaten en een vereenvoudigde rechtsgang voor te
leggen aan de Raad van State. De vertraging van de wet schuldsanering is al
met al een beschamende vertoning. Het leed van mensen die vaak buiten hun
schuld in een uitzichtloze situatie verkeren duurt voort, terwijl het probleem
goed oplosbaar is.Mevrouw Noorman-den Uyl toonde zich niet erg gelukkig met de voorgenomen
uitbreiding van de private schuldhulpverlening. Het winst maken ten laste
van de schuldenaar bij dienstverlening inzake schuldsanering is immers nadrukkelijk
verboden, zoals de minister de Kamer heeft gemeld. Waarom moeten private bureaus
geld verdienen aan het feit dat een individu schuld heeft? Op welke wijze
wil de minister een en ander toch mogelijk maken? Hoe staat het dan met het
wettelijk voorgeschreven toezicht op krediet en stellingen door de Nederlandsche
Bank?Overigens mag iedereen actief zijn bij budgetbegeleiding. Gemeenten en
bedrijven mogen schuldhulporganisaties betalen om deze maatschappelijke functie
te vervullen. Alleen als het gaat om schuldsanering en kredietverstrekking
moet men zich richten naar de bij wet vastgelegde regels die gelden voor kredietverstrekking.De hoogte voor bijstandsuitkeringen bij alleenstaande ouders, jonger dan
eenentwintig jaar, roept vragen op. Moet de gemeente niet uit hoofde van de
zorgplicht een volledige eenouderuitkering betalen? In dit geval zijn toch
de feitelijke kosten van levensonderhoud bepalend? Die zijn bij een iets oudere
alleenstaande ouder toch hetzelfde? Moet de gemeente zich niet op deze norm
richten?Bij de sollicitatieplicht van alleenstaande ouders met kinderen ouder
dan vijf jaar stemt de PvdA in met de formulering van de minister in zijn
antwoord op vraag 101. Hoe kan de minister overigens de zekerheid bieden dat
een en ander conform de wens van de Kamer wordt uitgevoerd? In het veld lijkt
immers niet alles door iedereen even goed begrepen.Sommige gemeenten nemen het vakantiegeld niet mee bij de draagkrachtberekening.
De minister suggereert dat dit niet juist is. De gemeenten zijn echter bij
wet bevoegd om de draagkracht in het inkomen te bepalen bij de verstrekking
van de bijzondere bijstand. De bestedingsruimte in het minimuminkomen moet
daarnaast voldoende zijn voor de primaire uitgaven, zonder dat daarbij het
vakantiegeld moet worden aangesproken. Is het niet logischer en wenselijker
om het vakantiegeld niet mee te rekenen bij de draagkrachtberekening?Het eventueel invoeren van een woonlastenquote kan op problemen stuiten.
De lokale heffingen verschillen immers per gemeente. Daarnaast hebben mensen
in de bijstand wel dezelfde normuitkering, maar niet dezelfde lasten. In het
verleden was er het besluit landelijke normeringen (BLN), dat tot doel had
om verschillende kostencomponenten ten opzichte van het inkomen zo vast te
stellen dat de vrije bestedingsruimte binnen het inkomen uniform zou worden.
De Kamer heeft dit besluit uiteindelijk opgelucht om zeep geholpen. De politiek
bleek immers de behoefte te hebben om dit besluit steeds aan te passen en
te verfijnen. Eenzelfde problematiek doet zich voor bij het ontwikkelen van
een woonlastenquote.Het debat over de Wet boeten en maatregelen heeft de nihilfraude onopgehelderd
gelaten. Dit houdt in dat iemand door het verstrekken van onvoldoende of onjuiste
informatie geen bijstand ontvangt, bijvoorbeeld bij een niet doorgezette aanvraag.
Moet in dit geval een boete worden gegeven? De instructies van het rijksconsulentschap
aan de gemeenten luidde dat dit het geval is. Dit misverstand moet uit de
wereld worden geholpen. Er mag geen verschil zijn met andere socialezekerheidswetten
volgens de Wet boeten en maatregelen. De wet is bovendien een onderdeel van
de vierde tranche van de Algemene wet bestuursrecht. Daar geldt voor alle
wetgeving, belastingdienst of bijstand, hetzelfde regime.Het kabinet heeft in de afgelopen tijd veel zaken opgepakt, zoals de lokale
lasten en de verbetering van de kwijtscheldingsregeling. Op het gebied van
de participatie moet nog veel gebeuren. Aandacht voor sociale cohesie, activering
en zelfredzaamheid is daarbij van belang. De PvdA zal overigens volgende week
met een notitie komen over startende ondernemers vanuit de bijstand.Mevrouw Doelman-Pel (CDA) sprak waarderende woorden aan het
adres van degenen die zich de afgelopen jaren hebben ingezet voor het vormgeven
en oplossen van het armoedevraagstuk. Die dank geldt ook de vele vrijwilligers
die mensen het loket van de sociale dienst helpen vinden en de velen die aanwezig
zijn geweest op de zeer waardevolle sociale conferenties.Van de gemeentebestuurders wordt veel verlangd in het kader van de Algemene
bijstandswet, de sociale armoede en de uitsluiting. De gemeenten die hebben
laten zien dat het doelmatig, efficiënt en weinig bureaucratisch kan,
verdienen dan ook alle lof. Hopelijk leidt het voorbeeld van deze
gemeenten ertoe dat de grote verschillen tussen de gemeenten verdwijnen. Er
zijn overigens veel gemeenten die bereid zijn om extra middelen te steken
in de bestrijding van armoede.In de samenleving lopen drie groepen het grootste risico ten aanzien van
armoede en sociale uitsluiting: ouderen met alleen AOW, mensen met kinderen
en langdurig bijstandsgerechtigden. Het is daarom verheugend te zien dat de
minister met op deze groepen toegesneden maatregelen komt, zoals de kindertoelage
in de huursubsidie en de verhoging van de kinderbijslag. Hiernaast blijft
het echter noodzakelijk dat mensen met kinderen in sommige gevallen categoriale
bijstand wordt verleend.Mensen met een bijstandsuitkering kunnen er vaak van rondkomen. Het jarenlang
leven op een bepaald inkomen maakt echter het gebrek aan iets extra's des
te klemmender. Een dagje uit om de alledaagsheid te doorbreken geeft de mensen
immers de moed om verder te gaan. Bij het verlenen van bijstand aan een groep
moet dus niet alleen de kapotte koelkast, maar ook dit soort voorzieningen
inbegrepen worden.De maatregelen die de minister voorstelt voor de chronisch zieken zijn
prima, al blijft het onduidelijk voor welke groepen de maatregelen bedoeld
zijn. Armoede en gezondheidszorg zijn immers nauw met elkaar verweven, zodat
hoge kosten aangaande de gezondheid kunnen maken dat ook hier het begrip chroniciteit
van toepassing is. Wellicht kan bij dit alles invoering van de gezondheidsquote
een oplossing bieden. Zo kan vastgesteld worden wat een mens mag besteden
aan zijn eigen gezondheid. Het door mensen mijden van de arts in verband met
de kosten moet worden voorkomen.Het is vreselijk moeilijk om een greep te krijgen op de schuldenproblematiek.
Vooral het voortijdig signaleren van het ontstaan van schulden is een probleem,
meestal door gebrek een korte lijnen tussen de nutsbedrijven, de woningbouwverenigingen
en de sociale dienst. Kan de minister bevestigen dat inzake de Wet schuldsanering
natuurlijke personen binnen veertien dagen een novelle bij de Kamer ligt?
De minister wil de deur openzetten voor meer mogelijkheden van private schuldhulpbemiddeling.
Hopelijk gaat het hierbij om bonafide bedrijven.De minister is geen voorstander van het invoeren van een huurquote. Toch
zijn er gemeenten in Nederland die ermee werken. De quote kan immers helpen
om het vrij besteedbaar inkomen te verruimen. De nettohuurquote is weliswaar
verbeterd, maar de kosten rond het wonen blijven een probleem in het kader
van de armoedebestrijding.De sociale conferentie over uitsluiting heeft laten zien dat mensen in
de bijstand vinden dat zij te weinig keuze hebben bij het participeren aan
vrijwilligerswerk. Vanuit de gemeenten zelf wordt er te veel aangegeven wat
belangrijk vrijwilligerswerk is. De sociale participatie moet toch door de
mensen zelf ingevuld worden? Wat vindt de minister van de rol van de gemeenten
op dit punt?De Kamer is duidelijk geweest over de sollicitatieplicht van ouders met
kinderen ouder dan vijf jaar. Zorg en arbeid moeten immers in een goed evenwicht
met elkaar worden gebracht. Toch zijn er gemeenten die ouders met opgroeiende
kinderen een kassabaan tussen zes en acht uur 's avonds aanbieden als passende
arbeid. Dan moet er toch minimaal sprake zijn van randvoorwaarden in de zin
van opvang? Kan de minister zijn aanzien op dit punt gebruiken om enige verbetering
aan te brengen?Een nieuwe groep armen wordt gevormd door de dak- en thuislozen. Via de
opvangvoorzieningen ontvangen deze normaal gesproken een bijstandsvoorziening.
Vele dak- en thuislozen moeten echter zelf een nominale premie voor het Ziekenfonds
betalen. Omdat het leven van deze mensen niet zo overzichtelijk is, blijft
de betaling daarvan vaak achterwege en worden zij uit het Ziekenfonds gezet.
Waarom wordt voor deze groep de nominale premie niet ingehouden? Sociale diensten
regelen toch ook de aanvullende verzekering? Mensen met kinderen worden gekort op de uitkering als deze kinderen een
kleine baan krijgen. Deze kinderen moeten echter wel f 200 eigen risico
betalen, zodat het kan voorkomen dat in één gezin van de ABW
f 500 eigen risico moet worden betaald.Psychiatrische patiënten hebben te maken met een zakgelduitkering.
In hoeverre mogen chronisch psychiatrische patiënten een beroep doen
op de bijzondere bijstand? Deze mensen lopen bij langdurig gebruik van alleen
de zakgeldregeling soms helemaal vast.De rondetafelconferentie heeft duidelijk gemaakt dat de behandeling van
de mensen aan het loket van essentieel belang is. Dit moet dan ook breed uitgedragen
worden. Het is daarnaast goed om te zien dat er in de loop der jaren een evenwicht
wordt gevonden bij het toezicht.De roep om recentralisatie inzake de bijstand werd door het CDA afgewezen.
De gemeenten moeten de kans krijgen om zich waar te maken, al doen de grote
verschillen in het toeslagenbeleid tussen de gemeenten hier afbreuk aan. Zo
is er een voorbeeld bekend van een inwonende eenentwintigplusser die f 500
minder ontvangt dan een soortgenoot in een gemeente van net dertig kilometer
verder.De heer Rosenmöller (GroenLinks) plaatste een kanttekening
bij de voortgangsnota over het armoedebeleid. Het afgelopen jaar zijn er steeds
sterkere geluiden te horen om het sociaal minimum te verhogen. Dat geluid
is te horen bij de sociale conferenties, de directeuren van de sociale diensten,
de kerken, de FNV en de VNG. Nu moet bestrijding van de armoede primair ingezet
worden via het inkomensbeleid en minder met het door de minister geprefereerde
inkomensondersteuningsbeleid. De minister maakt de toeslagen dan ook de spil
van het antiarmoedebeleid. Voor die inzet bestaat waardering, wat niet wegneemt
dat GroenLinks principieel kiest voor het inkomensbeleid met als achterliggende
doelstelling de inkomensnivellering.In de voortgangsnota ligt een sterke nadruk op de arbeidsparticipatie.
Het perspectief op betaald werk ligt echter gemiddeld wat verder weg voor
mensen die met armoede te maken hebben. Bij het betaald werk moet overigens
naast de wat grijsgedraaide plaat van de afstand tussen uitkering en loon
ook het aspect van de kwaliteit van arbeid meegenomen worden. Inhoud van werk
en de belangstelling van mensen voor werk zijn in toenemende mate van belang
om deze groep via een traject naar de arbeidsmarkt te leiden.Bij de arbeidsparticipatie is het uit de bijstand halen van mensen een
belangrijk doel. Toch kan een iets meer genuanceerd, doelgroepgericht beleid
worden gevoerd, bijvoorbeeld door alleenstaande ouders in de bijstand een
ruimhartiger vrijlatingsregeling te gunnen. Eenzelfde probleem speelt voor
blijvers in de bijstand met gezondheidsproblemen. Voor hen kan een financieel
gunstige participatie aan deeltijdwerk worden voorgesteld. Er kan overigens
ook onder de nodige randvoorwaarden een generaal pardon voor zwarte bijverdiensten
in het verleden worden afgekondigd. Via de wet kan in het algemeen een betere
beloning van vrijwilligerswerk worden afgedwongen, vooral voor die mensen
voor wie betaald werk op korte termijn geen perspectief is. GroenLinks heeft
op dit punt reeds een ontplooiingsforfait voorgesteld. Daarbij kan ook een
landelijke incentiveregeling worden ingevoerd.Naast de omvang van de armoede is de individuele situatie van de uitkeringsgerechtigde
van groot belang. De relatieve economische voorspoed in Nederland lijkt immers
het perspectief weg te nemen voor mensen die beneden de mogelijkheden van
werk via Melkert-2 of de WIW blijven hangen. Zo is in de notitie van de verkenningscommissie
lokaal armoedebeleid expliciet geconstateerd dat armoede een belemmering vormt
voor werk of vrijwilligerswerk. Wat is hierop de reactie van de minister? Het aandeel van de woonlasten in het budget van mensen met een buitengewoon
laag inkomen is hoog en kan bovendien toenemen door de herwaardering van de
OZB. Het aandeel is relatief veel hoger dan bij mensen die een midden- of
hoger inkomen hebben. Nu zijn er nogal wat gemeenten die experimenteren met
een balansuitkering, wat in feite neerkomt op een algemene woonlastenquote.
De woonlasten bestaan dan uit huur, gas, licht en lokale heffingen, welke
overigens per gemeente kunnen verschillen, waar een uniforme normuitkering
tegenover staat. Deze woonlastenquote blijkt in de praktijk vrij goed te werken.
Kunnen de uitkomsten van de huidige experimenten niet omgezet worden in een
landelijk geldende balansuitkering? Wellicht kan de extra dotatie van 300
mln. aan het Gemeentefonds inzake de gestegen gemeentelijke heffingen hiervoor
worden vrijgemaakt. Het is immers de vraag of deze niet geoormerkte gelden
wel ten gunste van de minima worden besteed. Bij invoering van een woonlastenquote
kunnen dezelfde problemen ontstaan als bij een fijnmazige landelijke regeling
conform de BLN. GroenLinks had daar geen vrees voor. De door de PvdA tussen
de regels door betuigde sympathie moet dan ook optimaal worden benut.De minister kondigt in de voortgangsnota nieuwe stappen aan tegen stille
armoede en sociale uitsluiting. Deze nieuwe elementen zijn goed op zichzelf,
al is er wel sprake van een hoog déjà vugehalte bij de aanpak
van het analfabetisme, de opvoedingsondersteuning, de voorlichting tot niet-gebruik
van voorzieningen, de verlaging van de eigen bijdrage WVG en het kunstgebit
in het Ziekenfonds. Tevens hakt de minister knopen door op punten die GroenLinks
reeds heeft bepleit, zoals de mogelijkheid van kwijtschelding van fraudeschulden
en de verankering in de NABW van de cliëntenparticipatie.Het is goed geweest dat de Kamer rondetafelgesprekken heeft georganiseerd
rond de invoering van de NABW. Zowel in de discussie als bij de fact finding
is er succes behaald, zonder opvoering van het bekende zwartepietenspel. Kan
de minister zijn algemene opvattingen weergeven over de implementatie van
de NABW in het eerste jaar? De invoerings- en automatiseringskosten blijken
veel te laag ingeschat. Is dit te wijten aan het nieuwe toeslagenmodel? Maakt
de minister zich niet te gemakkelijk af van de automatiseringsproblemen door
te wijzen op de formele verantwoordelijkheid? De VNG claimt bij de uitvoeringskosten
25 mln. structureel. Wat vindt de minister van deze claim? Is er geen sprake
van een scheve verhouding tussen uitvoeringskosten en geraamde opbrengst?De rondetafelgesprekken hebben heel duidelijk het beeld opgeleverd dat
er bij het toezicht meer getoetst moet worden op doelmatigheid in plaats van
rechtmatigheid. Hoe ziet de minister dit beeld? Kan de minister ook ingaan
op het onafhankelijk toezicht en de verhouding tussen Rijk en gemeente? De
rondetafelgesprekken hebben tevens de grote lokale verschillen duidelijk in
beeld gebracht. Die kan men zien als een gevolg van het decentralisatiebeleid.
Valt daarom niet te overwegen om dit soort structurele verschillen tegen te
gaan door iets meer sturing aan het proces te geven?De gemeenten hebben nauwelijks of geen financieel belang bij uitstroombevordering.
Over dit op zichzelf contraproductieve fenomeen zal in het najaar door de
minister en het VNG worden gesproken. Wat is hierbij de inzet van de minister,
ook in relatie tussen de financiële 90/10-verhouding tussen Rijk en gemeenten?Een onderzoek van de FNV Vrouwenbond heeft laten zien dat arbeidsplichtige
bijstandsvrouwen een groot deel van het invoeringstraject niet bereiken met
arbeidsgerichte maatregelen. Bij de vrouwen in kwestie is er wel sprake van
motivatie voor betaald werk, maar het aanbod van de gemeenten sluit slecht
aan bij de belangstelling en beperkingen van de groep. Ook de aansluiting
met de kinderopvangvoorzieningen is voor verbetering vatbaar. De VNG heeft inzicht gevraagd in de criteria bij het honoreren van experimenten
op basis van artikel 144, de zogenaamde Melkert-3-regeling. De toepassing
van die criteria is kennelijk onduidelijk. Wat is de reactie van de minister
op dit punt?GroenLinks sloot aan zich bij de kritische opmerkingen van andere fracties
over de schuldsanering. Voor de Wet boeten en maatregelen bestaat weinig sympathie,
wat ondersteund wordt door de signalen uit de praktijk. Elke mogelijkheid
om de wet niet per 1 juni in te laten gaan, moet daarom benut worden.De heer Van Dijke (RPF) maakte duidelijk dat een aantal vragen
over het toezicht, gesteld bij de behandeling van de begroting over 1997,
nog steeds niet beantwoord zijn, zoals ook blijkt uit de door mevrouw Van
Nieuwenhoven ingediende motie op stuk nr. 26. De minister geeft met de brief
van 24 februari 1997 uitvoering aan deze motie, zoals de Kamer intussen vorm
geeft aan het belang van een adequate uitvoering van de ABW door organisatie
van de rondetafelgesprekken. Een concreet resultaat daarvan is het pakket
van vragen en antwoorden van 23 mei 1997.Het lage niveau van het sociaal minimum heeft als gevolg dat langdurig
bijstandsgerechtigden structureel te weinig financiële speelruimte hebben.
Mensen die langer dan drie jaar op een sociaal minimum leven moeten dan ook
een extra tegemoetkoming ontvangen. Is het sociaal minimum daarmee toereikend?
Ligt het bovendien wel voor de hand om reparaties via de in de uitvoering
zeer kostbare bijzondere bijstand te plegen?De brieven van de minister laten zien dat de monitoring op zeer veel punten
onduidelijkheid laat bestaan. Er zijn vaak (nog) geen cijfers beschikbaar,
waardoor er geen beeld van de problemen bestaat. De RPF-fractie vond het bijvoorbeeld
niet goed dat er nog steeds geen adequaat inzicht bestaat in de uitvoering
van de ABW door de gemeenten. Betekent decentralisatie hier dat het departement
er zich niet meer mee bemoeit? Ook van de verschillen tussen gemeenten bij
de lokale toeslagen bestaat geen overzicht. Er moet, kortom, meer werk worden
gemaakt van de monitoring van de uitvoering.Steekproeven moeten plaatsmaken voor een jaarlijkse rapportage van gemeenten
aan het Rijk over de uitvoering van de wet, welke ook beschikbaar moet zijn
voor de Kamer. Deze rapportage is in feite een specificering van het bij wet
verplichte beleidsplan en verslag. Bij een taak die in medebewind wordt uitgevoerd
is het overigens niet teveel gevraagd om inzicht in de ontwikkelingen te hebben.
Een jaarlijks overzicht van elke gemeente van inkomensbestanddelen en kosten
voor huishoudens met een inkomen op het sociale minimum kan bovendien duidelijk
maken of de koopkracht onder dit sociale minimum zakt. De gemeenten zullen
hiervoor natuurlijk de nodige middelen moeten ontvangen. Wat is de reactie
van de minister op dit voorstel? Bij behandeling van de nota lokale lasten
is overigens door de fractie van de RPF eenzelfde vraag gesteld, wat wellicht
enige coördinatie noodzakelijk maakt.De VNG heeft sterke aanwijzingen dat de structurele uitvoeringskosten
van de ABW hoger zijn dan de daarvoor jaarlijks beschikbaar gestelde 25 mln.
Hoe ziet de minister deze stelling? De werkgroep financieringssysteem ABW
heeft de voor- en nadelen van nieuwe systemen op een rijtje gezet en het kabinet
gaat nu over tot nader onderzoek. Daarbij moet speciaal worden gelet op de
effecten voor de uitvoering van de bijstandswet en de financiële risico's
voor de gemeenten. Wanneer is dit onderzoek afgerond? De minister heeft reeds
aangegeven de bestaande financiële 90/10-verhouding tussen Rijk en gemeenten
eventueel te willen wijzigen. Het wordt daarmee verleidelijk voor gemeenten
om zich bij de fraude te concentreren op de gemakkelijke gevallen en de grote
bedragen. Het duurt bij opsporing van fraude overigens vaak vrij lang voordat
het ten onrechte uitgekeerde geld kan worden teruggevorderd en
gedurende die tijd kan de rijksconsulent geen maatregel voorschrijven. Moet
uit het oogpunt van rechtvaardigheid niet naar synchronisatie van invordering
en maatregel worden gestreefd? Is overigens bij de beoordeling van een dossier
sprake van een weging? Weegt een dossier met een fout even zwaar als een dossier
met vijf fouten?De sollicitatieplicht van alleenwonende ouders met minderjarige kinderen
blijft een probleem. Zo blijkt uit de rondetafelgesprekken dat er gemeenten
niet op de hoogte zijn van de ruimte die de Kamer op dit punt heeft gecreëerd.
Sommige gemeenten passen artikel 107, lid 1, heel rigide toe, zonder de bedoeling
van de wetgever erbij te betrekken. Acht de minister het niet van groot belang
dat over onderdelen van het activeringsbeleid expliciet melding wordt gemaakt
middels een aparte circulaire? Moeten ook de rechten van de ouder met de zorgtaak
niet worden verruimd, zodanig dat die mede kan bepalen of de zorgtaak met
de sollicitatieplicht kan worden gecombineerd? Nu zijn de betrokken ouders
immers volstrekt afhankelijk van de bijstandsmaatschappelijk werker, ook in
geval van een eventueel beroep. Gemeenten zijn bovendien niet verplicht om
extra kinderopvangplaatsen aan te vragen om de mogelijkheid op betaald werk
te vergroten. Het vanzelfsprekende belang van het kind moet door de ouder
natuurlijk wel ingevuld kunnen worden. De vrijheid van gemeenten en ambtenaren
bij bepaling van het belang van het kind stemt daarbij vrij pessimistisch.
Meer in het algemeen ontvangt de RPF-fractie regelmatig brieven van bijstandsmoeders
die grote problemen ondervinden.Het verrekenen van het inkomen kan zowel voor sociale dienst als cliënt
een crime zijn. De minister zegt in antwoord op vraag 48. dat hij geen aanwijzingen
heeft dat er problemen zijn op dit punt. De organisatie Kiosk uit Rotterdam
heeft echter gemeld dat het probleem zeer nadrukkelijk onder aandacht van
de minister is gebracht. Wat is de reactie van de minister hierop?Een maatschappelijk werker mag hulp verlenen bij het invullen van het
vaak zeer complexe intakeformulier, maar het is hem verboden om gegevens te
achterhalen. Dit is problematisch als minder geschoolde mensen een beroep
doen op de bijstand. Kan er op dit punt geen versoepeling optreden?Medebewind veronderstelt een gemeenschappelijk belang van gemeenten en
Rijk, waarbij geen conflictmodel gehanteerd moet worden. Ook nu er meer evenwicht
is gekomen, blijft een adequate controle op de uitvoering van de bijstand
van groot belang. De minister schrijft daarover in de brief van 24 februari
1997 behartenswaardige woorden, alhoewel overeind blijft dat de regering op
dit punt zowel partner als controleur is. Zeker bij het verbeteringstraject
is de dreiging reëel dat de partnerrol het van die van de controleur
wint. De voorzitter van LVO, Loek Hermans, concludeert dat het toezicht in
de toekomst misschien bij het CTSV moet komen liggen, als het maar in handen
van het Rijk blijft. Men kan zich, met de VNG, afvragen of een dergelijke
visie wel genoeg doordrongen is van de nadelen die dit met zich brengt. De
minister is naar verluidt in overleg met het toezicht over een nieuw van compagnonmodel.
Hoe lost de minister dit vraagstuk op? Komen er nog in deze kabinetsperiode
concrete voorstellen? Beschikt de minister al over een eindperspectief?De minister heeft in de voortgangsnota een sympathieke rij van 27 actiepunten
opgenomen. Deze ambities en de inzet op zichzelf zijn een compliment waard.
Met name over de schuldhulpverlening valt echter weinig optimisme te melden.
Het aantal mensen met problematische schulden dat tevergeefs een beroep doet
op sociale dienst of kredietbank neemt schrikbarende vormen aan. De wetgeving
loopt achter op dit punt, al komt er dan binnen veertien dagen een novelle
op dit punt. Eenzelfde probleem ligt er voor de AMvB op grond van de Wet op
het consumentenkrediet, waardoor bonafide private schuldbemiddelaars in staat
worden gesteld schuldbemiddeling te geven tegen betaling van
de schuldenaar. Deze regelgeving had al in het najaar van 1996 klaar moeten
liggen. Op dit punt is elke creatieve oplossing welkom, zeker omdat de bonafide
particuliere schuldbemiddelaars qua dienstverlening stukken uitsteken boven
de Nederlandse vereniging voor volkskrediet. Zit er overigens schot in certificering
van bonafide private organisaties? Waarvoor worden de hierbij genoemde 25
mln. precies gebruikt?De commissie-Derksen doet onderzoek naar de harmonisering van de inkomensafhankelijke
regelingen. Hoe staat het daarmee? Wanneer komt het kabinet met een standpunt
over dit onderzoek?De heer Bakker (D66) observeerde dat het kabinet sinds anderhalf
jaar bij het armoedebeleid bepaald niet heeft stil gezeten en dat er daarnaast
in de algemene inkomenspolitiek steeds meer structurele maatregelen genomen
zijn bij de koopkracht van het minimuminkomen. Het op zichzelf aanvullende
armoedebeleid is indrukwekkend uitgebreid, ten dele door extra financiële
mogelijkheden en bevoegdheden van gemeenten inzake de bijstand, de extra aandacht
voor schuldsanering en de eerder door D66 bepleitte verbreding van het beleid
naar de school.In het afgelopen jaar is er gemeentelijk een geweldige aandacht voor het
armoedebeleid op gang gekomen, al is nog niet overal doorgedrongen wat de
recentralisatie aan extra mogelijkheden heeft opgeleverd. Het is daarom van
belang dat de rijksconsulenten van Sociale Zaken niet alleen controleren,
maar ook uitstralen wat er aan nieuwe opvattingen en nieuwe ruimte is. De
indruk moet weggenomen worden dat alles landelijk geregeld is.De grote aandacht van gemeenten roept direct ook discussies op. Moet een
gemeente gebonden inkomensondersteuning geven zoals telefoon- of krantenabonnement?
Ontstaan er geen te grote verschillen tussen gemeenten? Vooralsnog moeten
de voordelen en de uitgebreide mogelijkheden van decentralisatie voorop staan.In de voortgangsnota is extra aandacht besteed aan de armoedeproblematiek
onder allochtonen. Er wordt terecht actie ondernomen bij gezondheidszorg voor
illegalen, in achterstandswijken en inzake het onvolledige AOW-recht. De armoedeconferentie
van oktober 1996 maakte overigens duidelijk dat deze groepen amper betrokken
zijn bij beleid en beleidsvoorbereiding, zodat onduidelijk is of de problematiek
voor deze groepen andere dimensies heeft. Hoe denkt de minister meer kennis
te vergaren op dit punt?De fractie van D66 was blij met de aankondiging dat het recht op cliëntenparticipatie
in de wet wordt vastgelegd. Er zijn in ongeveer 100 gemeenten zowel goede
als slechte ervaringen mee opgedaan, maar het wordt in het algemeen als belangrijk
ervaren. In de wet moeten vooral een aantal minimumbepalingen worden opgenomen
in het verlengde van praktijkproblemen, zoals het recht op informatie en het
agendarecht.De wettelijke regeling inzake schuldhulpverlening moet er snel komen.
Kan de minister nogmaals bevestigen dat deze in aantocht is? De aandacht voor
de particuliere initiatieven is positief. In de voortgangsnota is echter enige
huiver te bespeuren als het gaat om eventuele malafide praktijken. De wetenschap
dat er goede particuliere initiatieven zijn, moet hier tegenwicht bieden.
Is het overigens wel gepast om de concurrerende organisatie, de Nederlandse
vereniging voor volkskrediet, op dit punt de regie te laten voeren?Het zak- en kleedgeld voor mensen die in verzorgingstehuizen verblijven
is al een jaar of tien niet aangepast. Betekent dit dat de koppeling tussen
loon en uitkering en die tussen loon en AOW-pensioen niet ten goede komt aan
deze groep? De mensen in deze groep leven voor een belangrijk deel een zelfstandig
leven, al hebben zij zeer beperkte financiële mogelijkheden. Het kijk-
en luistergeld vervalt voor de ouderen in deze groep. Dat is op zichzelf prima,
maar meer in het algemeen moet deze groep ook profiteren van
de algemene ontwikkeling voor ouderen. Er moet overigens principieel gezien
geen verschil gemaakt worden binnen deze groep.Het beleid voor arbeidsmarkt en sociale zekerheid bevat nog teveel ontmoedigingen.
Zo wordt iemand in de bijstand met een uitzendbaan voor drie weken achtereenvolgens
tweemaal in- en uitgeschreven in het Ziekenfonds. Ook de inkomensafrekening
loopt vaak weken of maanden achter en levert alleen sores en geen cent op.
Een deel van het probleem is dat eenvoudige bedrijvigheid moeilijk onder te
brengen is in het in Nederland geldende rijtje van werknemer-zelfstandige
ondernemer-uitkeringsgerechtigde. Op dit punt moet er meer ruimte komen, vooral
lokaal, waarbij ook het witten van informeel werk een plaats moet krijgen.
Dit alles moet eenvoudiger, flexibeler en meer gericht op het stimuleren van
werk gebeuren. Kan de minister onderzoeken welke belemmeringen hier spelen
en hoe deze kunnen worden weggewerkt?Meer in het algemeen moet ervoor opgepast worden dat er een hulpverleningscultuur
ontstaat. In de voortgangsnota staat dat in de uitvoeringsorganisatie een
cultuur nodig is waarin de motivaties en mogelijkheden van cliënten uitgangspunt
zijn om op lokaal en nationaal niveau plannen ter verbetering van de situatie
te maken. Het Nederlandse sociale bouwwerk moet mensen niet afhankelijk maken
van de overheid. Het accent van het beleid moet niet liggen op hulp, maar
op zelfbeschikking en ondersteuning daarvan. Het zelfrespect van mensen is
immers kernpunt van het betrokken beleid.Mevrouw Scheltema-de Nie (D66) was uit de rondetafelgesprekken
een aantal zaken rond de Algemene bijstandswet bijgebleven. Volgens de minister
is er bij de bijzondere bijstand geen informatie rond het al dan niet toepassen
van een drempelbedrag. Het niet overmatige gebruik van deze vorm van bijstand
maakt daarom de roep sterker om van toepassing van dit bedrag geheel af te
zien.De categoriale bijzondere bijstand en de vrijlating treedt per 1 juni
in werking, maar is reeds in gebruik op grond van de circulaire van 6 juni
1996. Hierbij blijkt een groot verschil in gebruik tussen gemeenten op te
treden. Kunnen de rijksconsulenten zeker op dit punt niet meedenken en meer
inzicht geven aan gemeenten over wat de Kamer bedoelt met regelgeving en welke
mogelijkheden deze biedt? Eenzelfde uitleg is op zijn plaats bij de duidelijk
genuanceerde sollicitatieplicht van eenoudergezinnen met kinderen boven de
vijf jaar. Daarbij moet immers rekening gehouden worden met de uitzonderingsclausule
van sociale en medische redenen. Ook op dit punt zijn de enorme gemeentelijke
verschillen moeilijk te verteren.In de beantwoording is de minister wat benauwd in zijn opvattingen over
het scholingstraject, bijvoorbeeld inzake HBO, universiteit en de tweejaartermijn.
In een tijd waarin scholing van groot belang is voor de kans op de arbeidsmarkt
is een krap gebruik daarvan echter niet op zijn plaats. De minister wil ook
een nadere poging doen om het fictieve budget voor bijzondere bijstand te
expliciteren. Dit punt verdient aanmoediging, omdat zo de sprookjes van vermeende
onderuitputting uit de wereld geholpen kunnen worden.In september 1996, november 1996 en februari 1997 heeft de Kamer notities
ontvangen van de minister over het toezicht op de ABW. De uitstroomgerichte
benadering bij de ABW heeft nogal wat problemen bij de gemeenten veroorzaakt.
Nieuwe taken en opdrachten leiden tot grote achterstanden in het werk en er
zal dus geruime tijd gemoeid zijn met de implementatie van de nieuwe wet.Mevrouw Scheltema had samen met mevrouw Schimmel een schriftelijke enquête
gehouden onder 80 gemeenten. Een groot aantal gemeenten heeft de handen vol
met de lastige implementatie van de nieuwe ABW. De omslag van uitkering naar
uitstroom betekent forse wijzigingen in de aanpak en ook de herbeoordeling
en de automatisering vormen een probleem. Veel gemeenten vrezen bovendien
dat invoering van de Wet boeten en maatregelen per 1 juli tot een opeenhoping
van problemen zal leiden, vooral waar dit een nieuw sanctie-element met een
strafrechtelijk karakter impliceert. De gemeenten moeten daarom aan een fors
aantal extra eisen voldoen, onder meer cautieplicht, taalhulp en hoorplicht,
wil men geen schadeclaim op grond van artikel 6 van het EVRM riskeren. Dit
zal ongetwijfeld repercussies hebben op de activerings- en uitstroomfuncties.
D66 bepleitte daarom een opschorting gedurende een aantal maanden van de boetebepalingen
zoals vervat in artikel 14 en artikel 14a tot en met f van de Wet boeten en
maatregelen.Mevrouw Noorman-den Uyl (PvdA) vond opschorting niet aan de
orde, zeker nu invoering reeds twee keer is uitgesteld in verband met de inwerkingtreding
van de nieuwe ABW. De eisen waaraan de gemeente moet voldoen, leveren waarborgen
voor de bijstandsgerechtigden op. De gemeenten ontvangen 17,5 mln. om deze
bescherming conform artikel 6 van het EVRM in het leven te roepen. Als dat
niet gebeurt of als er uitstel plaatsvindt, ontstaat er bovendien een serieuze
vorm van rechtsongelijkheid. De EVRM heeft immers ook betrekking op het huidige
uniforme stelsel van het bestuursrechtelijke boetetraject dat in de andere
elf wetten op de sociale zekerheid geldt.Mevrouw Scheltema-de Nie (D66) schetste dat de overheid verantwoordelijk
is voor de wetgeving die de gemeenten wordt opgelegd. Het moet gaan om wetgeving
die werkt en die de gemeenten niet overvraagt. Vandaar dat uitstel van de
boetebepalingen moet worden overwogen, zeker gezien het onderzoek onder de
gemeenten.De minister stelt in de brief van 24 februari dat het toezicht een gezamenlijke
verantwoordelijkheid is van gemeente en Rijk. Het toezicht in de eerste lijn
ligt bij de gemeenten, het toezicht in de tweede lijn bij het Rijk. Het meer
globale toezicht van het Rijk valt uiteen in verschillende vormen: de rijksconsulenten
verrichten actuele onderzoeken inzake uitvoering van wet- en regelgeving,
er is een ABW-monitor op komst en er wordt ook in algemene zin steeksproefgewijs
gecontroleerd en geëvalueerd. D66 achtte het gewenst, daarbij verwijzend
naar het rapport-Etty, om het algemene rijkstoezicht bij de informatievergaring
en de signalering op afstand van het departement te zetten of zelfs te verzelfstandigen.
Een dergelijke verzelfstandiging leidt tot drie zaken: een groter vertrouwen
van de gemeenten in de onafhankelijke controle, een voor het Rijk bruikbare
controle op de uitvoerbaarheid van de eigen regelgeving en een extra beoordelingsmogelijkeid
voor het parlement. Wat vindt de minister van een dergelijk voorstel?De heer Van Middelkoop (GPV) merkte op dat het indrukwekkend
is wat er in de voortgangsnota wordt gemeld aan maatregelen inzake het armoedevraagstuk.
Daarnaast bestaat er ook nog zoiets als de werkelijkheid van bisschop Muskens.
Dat maakt het moeilijk om te bepalen of het voorgestane beleid doeltreffend
is en of de betrokken doelgroep wordt bereikt. Wordt er wel iets gedaan tegen
stille armoede en sociale uitsluiting?Meer in het algemeen ontbreekt het op dit vlak aan indicatoren om te bepalen
of er sprake is van succesvol beleid en moeten er dus min of meer objectieve
parameters ontwikkeld worden. Het rapport van de commissie-Van der Zwan heeft
al eerder gevraagd om kwaliteitsindicatoren en prestatie-indicatoren te ontwikkelen
en zo een algemene toets op doelmatigheid te kunnen plegen. Alleen op deze
wijze kan ook het parlement tot een controle komen die boven het lokale niveau
uitstijgt. Erkent de minister deze noodzaak? De minister geeft overigens aan
dat bij de ABW inzake de doeltreffendheid een systeem van indicatoren
wordt ontwikkeld. Wat moet hieronder worden verstaan?De sociale conferenties hebben buitengewoon goed gefunctioneerd. Er worden
nieuwe ideeën ontwikkeld en er worden mensen samengebracht die elkaar
normaal gesproken niet treffen. Wanneer zijn er concrete resultaten te verwachten?
Wat ziet de minister als toekomst van deze conferenties? Hoe kan de Kamer
het armoedebeleid systematisch volgen en beoordelen?Een deel van de problematiek wordt veroorzaakt door bezuinigingen van
het kabinet. Zo zullen de enorme bezuinigingen bij de kinderbijslag ervoor
zorgen dat een deel van het armoedevraagstuk zichtbaar wordt bij grote gezinnen.
Kan er op dit punt niet gewerkt worden aan een soort anticiperende reparatie?
Eenzelfde verhaal geldt voor de invoering van de inkomenstoets bij de nieuwe
Nabestaandenwet. Ook hier rust op het kabinet de plicht om te overwegen om
delen van de bezuinigingen te variëren, zeker in economisch voorspoedig
tijden.In plattelandsgemeenten met een zwakke sociale structuur en weinig werkgelegenheidsontwikkeling
gaat invulling van het gemeentelijk minimabeleid snel ten koste van andere
beleidsterreinen. Is de minister bereid om hier aandacht aan te schenken?
Bij de woningaanpassing voor gehandicapten is er sprake van verschillen in
de bijdrageregeling van gemeenten en die van de Ziekenfondsraad. Is er enig
zicht op een oplossing van dit al jarenlang slepende probleem?De fracties van de RPF en het GPV hebben zich reeds bij de begrotingshandeling
over 1997 voorstander getoond van particuliere schuldhulpsanering. De nota
verdient op dit punt enige waardering. Het blijft overigens de vraag of bonafide
particuliere schuldbemiddelaars en hulpverleners moeten aanhaken bij de Nederlandse
vereniging voor volkskrediet. Certificering blijft daarom te overwegen als
alternatief. Het aantal mensen dat niet meer geholpen wordt door gemeentelijke instellingen
neemt toe. Zij vallen vaak in handen van malafide private organisaties, juist
omdat bonafide organisaties geen vergoeding mogen vragen voor de benodigde
bemiddeling. De wet biedt echter de mogelijkheid om een AMvB te slaan dat
in deze mogelijkheid voorziet. Kan de minister er bij Economische Zaken op
aandringen dat de AMvB terzake op tijd af is? Het staat overigens buiten kijf
dat er bonafide particuliere schuldhulporganisaties bestaan. De heer Van Middelkoop
nodigde mevrouw Noorman-den Uyl dan ook uit om hiermee kennis te maken. De sollicitatieplicht voor alleenstaanden met kinderen ouder dan vijf
jaar roept problemen op omdat gemeenten daarmee heel verschillend omgaan.
De fracties van de RPF en het GPV vragen de minister op dit punt te overwegen
om de sollicitatieplicht te beperken tot werk in deeltijd.In het rapport van de commissie-Van der Zwan is een pleidooi gehouden
om inzake het toezicht van het Rijk de rijksconsulenten in een agentschap
onder te brengen. Het kan immers verstandig zijn om een deel van het toezicht
op afstand van het departement te plaatsen, ook gezien de discussie over PBO
en ZBO. Een en ander kan van belang zijn voor de legitimatie van het beleid
naar de burgers en de gemeenten.Mevrouw Essers (VVD) haalde uit de voortgangsnota een aantal
hoofdpunten om mensen met een minimuminkomen te ondersteunen: verruiming van
de bijzondere bijstand, verruiming van het inkoopbudget voor gemeenten bij
de arbeidsbemiddeling, verbetering van de inkomenspositie voor ouderen, chronisch
zieken en gezinnen met kinderen en de aanpak van problematische schulden.
De VVD-fractie zag echter als hoofdlijn het stimuleren van deelname aan werk
en een verbetering van de toegang tot het onderwijs en de gezondheidszorg,
wat het deelnemen aan allerhande activiteiten in de samenleving stimuleert.
Daarnaast moeten mensen gebruik kunnen maken van de voorzieningen
waarop zij recht hebben.Bij de passages over het onderwijs in de voortgangsnota vallen kanttekeningen
te plaatsen. Zo is het aanleren van sociale vaardigheden inderdaad van groot
belang, maar bovendien de primaire verantwoordelijkheid van de ouders. Scholen
kunnen hier een bijdrage aan leveren door het bieden van een gezonde en veilige
leeromgeving en heldere regelgeving. Bij een verdere verbreding van de rol
van de school moet echter het overladen takenpakket niet uit het oog verloren
worden. Activiteiten naast het overdragen van kennis, vaardigheden en houding
moeten dan ook in de verlengde schooldag plaatsvinden.Bij behandeling van het wetsvoorstel inzake het gemeentelijke achterstandenbeleid
is afgesproken dat onderwijsgelden in het onderwijs zelf worden ingezet onder
zeggenschap van diezelfde scholen. Gemeenten hebben middelen voor andere doelen,
zoals voorschoolse vorming en opvang. Oprekking van de hierover gemaakte afspraken
is dus niet op zijn plaats.Reeds in het najaar van 1995 is de VVD-fractie gehonoreerd in de wens
om 85 mln. extra uit te trekken voor de kinderopvang. Daarmee wordt de scholings-
en arbeidsdeelname van vrouwen vergroot, ook gezien de sollicitatieplicht.
Het feit dat 525 gemeenten in 1996 gebruik van dit geld hebben gemaakt, wijst
op een duidelijke behoefte.De VVD-fractie stemde ermee in om met het instrument van de bijzondere
bijstand, categoriaal en liefst individueel, aanvullende hulp te verlenen
als de ABW-uitkering niet voldoende is. Het is overigens storend dat op dit
punt onhelder blijft of hier sprake is van onderuitputting. Ook blijken in
veel gemeenten niet de bijstandscliënten het meest gebruik te maken van
de bijzondere bijstand. Kan de minister hierover duidelijkheid verschaffen?Het debat over het wetsvoorstel wet inschakeling werkzoekenden heeft duidelijk
gemaakt dat de notitie over de armoedeval ingeschoven zou worden in de sociale
nota. Waarom staat er niet meer over de voor zowel het inkomensbeleid en de
uitstroom naar gesubsidieerde arbeid zeer belangrijke armoedeval in de voortgangsnota?
De sociale nota wordt behandeld samen met de begroting van Sociale Zaken en
Werkgelegenheid. Dit vergoot de kans dat het probleem van de armoedeval ondersneeuwt
in het geweld van de begrotingsbehandeling. Kan een en ander niet in een apart
algemeen overleg worden behandeld?De minister stelt bij de bijzondere bijstand een verhoging van 250 mln.
voor van het budget over 1998, omdat gemeenten veel eigen middelen op het
beleidsterrein inzetten. Daar op dit vlak de kengetallen ontbreken, valt deze
verhoging niet goed te waarderen, ook gezien de verhalen over eventuele onderuitputting
bij de bijzondere bijstand. Het is storend dat hier de parameters ontbreken.
De aangekondigde monitoring van de bijzondere bijstand moet dan ook een en
ander helder maken. De gemeenten kunnen de extra gevoteerde gelden gebruiken
voor inkomensondersteuningsbeleid of voor uitstroombeleid. Zij hebben daarin
een autonome en lokale bevoegdheid binnen de randvoorwaarden van de bijzonder
bijstand. Maakt de monitor overigens duidelijk aan welk beleid de verschillende
gemeenten de extra middelen besteden?Gebruik van de gelden gericht op participatie, sociale activering en uitstroom,
bijvoorbeeld aan scholing of kinderopvang, had de voorkeur van de VVD-fractie.
Dit beleid geeft mensen de beste kansen om sociale uitsluiting en armoede
te voorkomen of de rug toe te keren. De gemeenten lopen zo bovendien minder
financiële risico's. Bij participatie en uitstroom komen ook de vrijwilligers
aan de orde. De VVD-fractie heeft reeds eerder gevraagd om een verhoging van
de vrijwilligersvergoeding van f 1200 naar f 2000 per jaar. Kennelijk
is nog onvoldoende bekend in welke sectoren dit bedrag eventueel opgerekt
kan worden. De VVD-fractie was dan ook bereid om de discussie
opnieuw te starten, ongeacht het feit dat hiervoor de wettelijke goedkeuring
van onder meer het CBA nodig is. De inzet van extra middelen voor de inkoop van trajecten als uitwerking
van de motie-Van Hoof is overigens verheugend. Inzake de verplichte winkelnering
zal de VVD-fractie komende week bij de behandeling van de WIW een motie indienen.In de voortgangsnota staan belangrijke opmerkingen over het bijstandsbesluit
zelfstandigen. Wellicht is op dit punt een glijdende schaal te ontwikkelen
van zelfstandigen, mensen in loondienst en uitkeringsgerechtigden. Naar de
evaluatie en oplossing van knelpunten op dit vlak wordt dan ook uitgezien.
Meer in het algemeen blijkt dat er een tussen gemeenten zeer wisselend maar
overigens laag gebruik wordt gemaakt van het bijstandsbesluit zelfstandigen.
Daarnaast is het een prima zaak dat er pilotprojecten lopen, die vooral oudere
en allochtone langdurig werklozen een wat ruimer perspectief bieden. De minister
heeft het VVD-amendement van 16 juni 1996 overgenomen om de WIW in dit kader
in te zetten. Heeft de minister nog verdere suggesties, ook inzake het voorstel
van ontwikkeling van de glijdende schaal van de heer Bakker?De voorgestelde maatregelen inzake inkomensondersteuning werden door de
VVD-fractie gesteund, evenals die voor de aanpak van de problematische schulden.
Daarbij moet gewaakt worden voor een te soepele schuldsanering, opdat geen
premie wordt gezet op het laten ontstaan van schulden. Preventief beleid is
hier op zijn plaats, bijvoorbeeld door de stadsbanken actief voorlichting
te laten geven op middelbare scholen.De analyse van de in- en uitstroom bij de ABW laat zien dat ook iemand
die een paar jaar werkloos is perspectief heeft op uitstroom. Van alle in
een bepaald jaar ingestroomde werklozen is na drie jaar nog 20% aangewezen
op een uitkering. Bij uitkeringsgerechtigden zonder sollicitatieplicht blijft
echter 40% in een uitkeringspositie zitten. Er is dus alle reden voor Kamer
en gemeenten om uitstroom een hoge prioriteit te maken. De maatregelen in
de nota, aangevuld met de WIW in het volgende jaar, laten zien dat de goede
weg is ingeslagen.Bij de rondetafelgesprekken heeft de VVD-fractie aangegeven dat een evaluatie
en een eventuele bijstelling van de nieuwe bijstandswet als zodanig in dit
stadium niet aan de orde is. De gemeenten hebben in de periode vanaf 1 januari
1996 nog niet de tijd gehad om de wet goed te implementeren. De gesprekken
zijn buitengewoon nuttige momentopnamen die echter niet tot definitieve conclusies
kunnen leiden. Bovendien valt op dat het departement heel weinig inzicht en
data heeft over de kwalitatieve en kwantitatieve uitwerking van de bijstandswet.
Veel informatie op beleidsmatig niveau, die ook belangrijk is voor de controlerende
taak van het parlement, blijft zo onduidelijk. Tijdens een bezoek aan het
ministerie is ooit afgesproken dat bekeken moet worden hoe deze parameters
naar voren gehaald kunnen worden. De VVD-fractie ging er dan ook van uit dat
bij de eerste officiële evaluatie deze informatieachterstanden zijn ingehaald.
Is het nog te ontwikkelen benchmarkingsysteem overigens al te gebruiken bij
deze evaluatie?In de stukken is sprake van een inlichtingenbureau. Kan de minister aangeven
waar dit in de organisatiestructuur geplaatst moet worden, ook qua taken en
bevoegdheden? Het komende najaar is een opheffing van het LVO voorzien. LVO
en ook TKB hebben zeer nuttig werk verricht. Welke taken en bevoegdheden blijven
bij de Taskforce kwaliteit bijstand (TKB), in relatie tot Divosa en VNG?De minister loopt wat te gemakkelijk weg bij de automatiseringsperikelen.
Er had vanuit departement en LVO achteraf gezien een beter zicht geboden moeten
worden op de verschillende opties bij de automatisering. De GSD worstelde
immers als voor 1996 met de automatisering. Nu heeft ieder voor zich geprobeerd
om het wiel uit te vinden. Deelt de minister deze conclusie?
Moet daarom niet zeer adequaat en omzichtig met het cliëntvolgsysteem
worden omgegaan?De VVD-fractie ging akkoord met de voorgestelde lijn ten aanzien van het
toezicht. Bij de evaluatie komt dit punt terug, als er wat meer ervaringen
bekend zijn met de huidige werkwijze.Het eerder aangehaalde gebrek aan informatie is ook aanwezig bij het probleem
van de fraude. Men denkt dat het gaat om nog geen 25%, al kan dat niet onderbouwd
worden omdat de gegevens over 1996 nog niet beschikbaar zijn. De kengetallen
over 1996 moeten nog dit najaar aan de Kamer toegestuurd worden. Fraudebestrijding
is immers een van de pijlers van een goed draagvlak voor de bijstandswet.
Valt er in dat onderzoek ook iets te zeggen over het resultaat van de niet
overal ingevoerde interdisciplinaire fraudeteams? De Wet boeten en maatregelen
moet overigens zonder enig uitstel worden ingevoerd.De berichten rond het experimenteerartikel 144 roepen enige zorg op. Zijn
de plannen voor de gemeente Utrecht inmiddels door de minister goedgekeurd?
Kan daarover wat meer informatie worden verschaft? Ook de brief van de VNG
over de verschillende blik van gemeenten op de socialeactiveringstaak is zorgwekkend.
Het mag immers niet zo zijn dat mensen in het kader van vrijwilligerswerk
zelf beslissen welk vrijwilligerswerk de sollicitatieplicht uitsluit. Overigens
moet niet vooruitgelopen worden op de evaluatie van eind 1998 over de experimenteerruimte.
Op dit punt werd een heldere koers van de minister verwacht.Decentralisatie van de bijstand geeft gemeenten verregaande ruimte en
verantwoordelijkheid voor een eigen beleid. Dat vergt een grote omslag die
veel implementatieproblemen met zich brengt. De gemeenten moeten daarom de
tijd worden gegund tot aan de eerste officiële evaluatie, waarbij ook
de grotere afstand tussen Kamer en gemeenten moet worden gerespecteerd. Het
blijft echter essentieel dat beleidsrelevante gegevens tijdig beschikbaar
zijn. Het antwoord van de minister van Sociale Zaken en WerkgelegenheidDe minister liet weten dat door tijdnood een aantal kwesties
in ieder geval op enige termijn ook schriftelijk behandeld zullen worden.Over het experiment in Utrecht ex artikel 144, de Melkert-3-banen, is
nog geen beslissing gevallen omdat een aantal onderdelen daarvan niet door
de beugel kunnen. Meer in het algemeen is er ook met andere gemeenten overleg
gevoerd over welke experimenten wel toestemming zullen krijgen. Daarbij staat
voorop dat het activiteiten moeten zijn die de sociale activering bevorderen
van mensen die ver van de arbeidsmarkt staan. Tevens geldt de simpele formule
dat het vervallen van verplichtingen als de sollicitatieplicht afgezet wordt
tegen het leveren van een specifieke faciliteit. Een overzicht van de categorieën
van activiteiten die tot nu toe zijn goedgekeurd is overigens in voorbereiding.
Dit zal de Kamer uiterlijk in augustus bereiken.Inzake de balansuitkering is het goed om te weten dat de gemeente Rotterdam
onlangs deze regeling heeft ingetrokken omdat die uitvoeringstechnisch als
te lastig wordt ervaren. Dat neemt niet weg dat het op zichzelf een interessante
gedachte is. Consequentie van de regeling is echter dat bij elke wijziging
in inkomsten of uitgaven de uitkering aangepast moet worden. De minister dacht
dat een dergelijke oplossing wel elementen bevatte waarvoor in de toekomst
wellicht ruimte moet worden geboden. Eerst moet bekeken worden wat de ervaringen
elders zijn met deze of vergelijkbare benaderingen. Deze bevindingen zullen
mettertijd met de Kamer worden gedeeld.Het is in de Wet boeten en maatregelen niet alleen te doen om strengheid,
maar ook om vereenvoudiging en voorspelbaarheid, welke elementen voortvloeiden
uit de exercities Doelman-Pel en Van der Zwan. In het najaar
van 1996 zijn een aantal versoepelingen aangebracht, ook in de interpretatie
van de gemeentelijke uitvoering. Zo is bij nota van wijziging aangegeven dat
bij nihilfraude de mogelijkheid aanwezig is om geen boete op te leggen. Een
gemeente kan bij een niet doorgezette aanvraag ook besluiten om ex artikel
86, lid 4, een aanvraag niet verder in behandeling te nemen. Dit is in vergelijking
met de praktijk van bijvoorbeeld de belastingdienst een versoepeling.Het overgrote deel van de gemeenten is klaar met de voorbereiding van
de Wet boeten en maatregelen. Daarvoor is ook heel wat geld uitgetrokken.
In het toezicht zal er rekening mee worden gehouden dat een deel van de gemeenten
nog niet klaar is. Meer in het algemeen moet opgemerkt worden dat in de eerste
maanden relatief veel situaties zich voor toepassing van de wet zullen lenen.
De terugvordering en de verrekening met andere uitkeringen wordt met de nieuwe
wet eenvoudiger en sneller afgehandeld. Dit kan voor zowel cliënt als
gemeente gunstiger zijn. Mensen moeten overigens voldoen aan hun plichten
om aanspraak te kunnen maken op een uitkering vanwege de gemeenschap.Het voorstel van om deze wet ter elfder ure op te schorten is geen goed
signaal. De fractie van D66 toonde zich hiermee volgens de minister bovendien
inconsequent nadat de Kamer reeds twee keer uitvoerig van gedachten heeft
gewisseld over dit punt. Het is bovendien een valse voorstelling van zaken
dat invoering van de Wet boeten en maatregelen ten koste gaat van het uitstroombeleid.
Kamer en kabinet hebben voor een periode van vijf jaar besloten om de ABW
zowel aan de poort als de uitgang effectiever te maken. Dit hoeft niet met
elkaar op gespannen voet te staan. De gemeenten hebben daarnaast ruim de tijd
gehad voor een voorbereiding. Bestuurlijk gezien zou uitstel de deal tussen
minister en VNG van november 1996 in een verkeerd daglicht plaatsen. Het is
immers niet de bedoeling dat juist de gemeenten die achterblijven bij de invoering
de agenda bepalen.Plaats en functie van het toezicht blijken verschillende gevoelens op
te roepen. Er doen geluiden de ronde om afstand te nemen via een agentschap
of verzelfstandiging via een ZBO-constructie. Die moeten afgezet worden tegen
een oproep om bij het toezicht ook mee te denken. De afstand tussen toezicht
en departement is echter van invloed op de positionering en functie van datzelfde
toezicht. Het toezicht moet een intermediaire rol in beide richtingen vervullen
tussen minister en gemeenten. De dialoog moet over en weer ingevuld worden.
Dat betekent dus in een relatie van medebewind zowel controle als beleidsvorming.
Daarbij kan wellicht het departement wat meer inlevingsvermogen opbrengen
om de geest van de nieuwe ABW zo goed mogelijk te vertalen naar de gemeenten
toe. Dat betekent wel dat er bij deze basisvoorziening toezicht moet zijn
dat vrij dicht bij de ministeriële verantwoordelijkheid ligt. Uitplaatsing
is daarom niet aan de orde. Het vormen van een agentschap lijkt organisatorisch
niet direct voordelen op te leveren, al is de gedachte bespreekbaar. Een vergelijking
op dit punt met het CTSV gaat overigens niet op omdat de aard van de betrokken
wetten een andere is dan die van de ABW. Een dergelijke weg levert ook problemen
op inzake de ministeriële verantwoordelijkheid en de controle door de
Kamer.Bij het toezicht zijn de zaken nog in ontwikkeling, net als de visie van
de minister in dezen. Het is van belang om parameters te ontwikkelen die rechtmatigheid-
en doelmatigheidstoezicht mogelijk maken, zodat de effectiviteit van de uitvoering
van de Algemene bijstandswet kan worden vastgesteld. De minister zegde de
Kamer op dit punt binnen enkele maanden een notitie toe, opdat de gelegenheid
geboden wordt om de zaken juist te waarderen.Er leeft in het algemeen een begrijpelijk vraag naar data en informatie
bij de Kamer. De tijd van functioneren van de nieuwe bijstandswet is uitermate
kort, zodat veel gegevens nog niet bekend zijn. Op een aantal punten is er
onvoldoende informatie, wat door een drietal factoren wordt veroorzaakt.
Ten eerste heeft het nogal wat voeten in de aarde om overeenstemming te bereiken
over nieuwe administratieve voorschriften die het departement de gemeenten
voorschrijft. Ten tweede is er bij de overgang van het vorige naar het huidige
kabinet te veel op de lijn van decentralisatie gezet als het gaat om informatie.
Grosso modo zijn er goede keuzen gemaakt bij decentralisatie van bevoegdheden.
Voor een beoordeling van de ABW is echter een centralisatie van de informatie
hoognodig. Ten derde is het departement bij veel aspecten nog bezig om relevante
informatie te verzamelen over het eerste volledige jaar. Overigens vindt een
jaarlijkse verantwoording plaats in de memorie van toelichting over de bevindingen
van het toezicht. Dat lijkt ook het moment voor de Kamer om eventueel in te
grijpen.De taskforce heeft een taak bij het ontwikkelen van indicatoren. In de
laatste drie jaar is het vaststellen van de uitvoeringskosten van een wet
samen met de VNG een kwestie van loven en bieden op de veemarkt. Dit wordt
mede veroorzaakt doordat de kengetallen voor de kosten van de tenuitvoerlegging,
ook voor de bijstandswet, niet bekend zijn. Daarop moeten beide partners in
het medebewind worden aangesproken. In een follow-up van het werk van het
LVO zijn daarom afspraken gemaakt over uitvoeringskosten in een standaardbeoordeling.
Daarbij moeten indicatoren en parameters ontwikkeld worden om de effectiviteit
beter te beoordelen. In de toekomst moet dit de bestuurlijke afwegingen bij
onder meer de kosten verbeteren. Nu is immers de termijn voordat er conclusies
worden getrokken te lang. Enige parameters voor zowel een statisch als dynamisch
overzicht liggen overigens voorhanden in het jaarrapport armoede. Ook de CBS-statistieken
leveren hierbij enige aanknopingspunten.Bij de automatisering wordt de minister iets te gemakkelijk een taak toebedeeld.
Zo is de rijksoverheid met haar opinies niet altijd even welkom in gemeenten.
Het departement is overigens voluit betrokken bij de ontwikkeling van software,
al laat dit de mogelijkheid open voor autonome ontwikkelingen van een gemeente
of samenwerkingsverband van gemeenten. De LVO heeft overigens belangrijk werk
geleverd inzake de grotere bereidheid van gemeenten om tot stroomlijning te
komen. Dit is tevens een directe verantwoordelijkheid van de minister.Het CVCS is van belang om de samenwerking inzake werk en inkomen van de
grond te krijgen in de vorm van een gestandaardiseerd cliëntendossier.
De minister zit bovenop deze ontwikkeling om zoveel mogelijk tot verantwoorde
beslissingen te komen. Hierbij moet een evenwicht gevonden worden tussen bestuurlijke
ambities bij werk en inkomen en de te gebruiken automatiseringsconfiguratie.
Ook het inlichtingenbureau gaat een rol spelen. In overleg met de VNG heeft
de minister geprobeerd om prioriteiten aan te geven. De ter beschikking staande
middelen vragen immers om een «first things first»-aanpak. De
Kamer zal over de verdere ontwikkeling een notitie ontvangen.De beoordeling van uitvoering van wetten vindt mede plaats aan de hand
van de fouten en de foutenmarges in de dossiers. Aan dit punt zal expliciete
aandacht gegeven worden in de komende memorie van toelichting op de begroting.
Bij de foutenmarges is er sprake van een objectieve vaststelling, wat niet
wegneemt dat er enige ruimte is voor een subjectieve bestuurlijke beoordeling
van de gemeente waarbij meerdere factoren meegenomen worden, zoals eventuele
verbetertrajecten. Een beoordeling van de zwaarte van de problematiek kan
dus mitigerend werken op de te nemen sancties. Meer in het algemeen vindt
bij de beoordeling van fouten in dossiers een zekere weging plaats.De veronderstelling dat het zak- en kleedgeld door de jaren heen niet
is aangepast is onjuist. Dit bedrag wordt jaarlijks aangepast conform de indexering
van de normbedragen, welke norm op zichzelf redelijk is te noemen. Voor ouderen
is overigens een uitzondering gemaakt bij het kijk- en luistergeld. Het staat gemeenten vrij om het drempelbedrag al of niet toe te passen.
Er komt op dit punt een onderzoek om het gedrag van de gemeenten in kaart
te brengen. In de praktijk blijken er inderdaad verschillen te bestaan. De
wetgever heeft dit echter zelf bedoeld met de gekozen mate van decentralisatie.
Bij de monitoring en de verspreiding van de informatie heeft het departement
een taak om de gemeenten duidelijk te maken hoe gevarieerd de toepassing is.
Uiteindelijk moet de gemeenteraden de gelegenheid gegeven worden om lokaal
af te wegen of de verschillen acceptabel zijn. De betrokkenheid van deze raden
bij de tenuitvoerlegging stemt overigens hoopvol uit het oogpunt van democratie
en efficiëntie.De rol van de rijksconsulenten ligt vooral op het terrein van de beleidsoverdracht,
bijvoorbeeld de wijziging in artikel 107 van de bijstandswet bij de deeltijdmogelijkheden
voor ouders met kinderen vanaf vijf jaar. Het debat heeft daarbij duidelijk
gemaakt dat een reële afweging het belang van het kind voorop stelt.
Een kassabaan van zes tot acht uur 's avonds lijkt daarmee niet in overeenstemming
te brengen. De consulenten hebben een taak om duidelijk te maken dat de plicht
tot werk zich fatsoenlijk moet verhouden tot de mogelijkheid van kinderopvang
en behoud van gezinsleven. Juist voor de kinderopvang is 85 mln. beschikbaar
gesteld. Bij sollicitaties is het overigens een kwestie van goed werkgeverschap
dat wordt bekeken of de belangen van werkgever en werknemer bij elkaar kunnen
worden gebracht. De verruiming van het arrangement rond artikel 107 kan hierbij
een uitkomst zijn. Kan de heer Van Dijke brieven met klachten van bijstandsmoeders
wellicht ook doorsturen naar het departement?Inzake schuldbemiddeling tegen betaling zal de minister de staatssecretaris
van Economische Zaken vragen wanneer duidelijk is of er een AMvB kan worden
geslagen. Als het antwoord er is, zal dit met redenen omkleed aan de Kamer
worden gemeld. Het is daarbij duidelijk dat dit zo spoedig mogelijk moet gebeuren.
De terughoudendheid van EZ op dit punt kan gedeeltelijk verklaard worden uit
de ervaringen van de Economische controledienst. Er worden teveel gevallen
gemeld, wat het minder gemakkelijk maakt om er een algemene regeling voor
te treffen. Er zijn natuurlijk organisaties die bonafide zijn. Ook bij objectieve
regelgeving is het echter moeilijk om deze te onderscheiden van de malafide
organisaties.Ook bij het ministerie van Justitie is enige vertraging opgelopen, al
is men nu ver gevorderd met de novelle. De opstelling van de Eerste Kamer
maakte een «reculer pour mieux sauteraanpak» bij de beide betrokken
ministeries noodzakelijk. Met name over de kosten is moeizaam overleg gevoerd
met de gerechtelijke instanties. Dit leidde bij kaderbrief tot het ter beschikking
stellen van 25 mln. Tegelijkertijd is een novelle opgesteld die zeer binnenkort
bij de ministerraad aanhangig wordt gemaakt en dus aan de Raad van State wordt
voorgelegd. De hoge prioriteit van dit punt botste dus met de benodigde precisie.
Het getoonde ongeduld van mevrouw Noorman-den Uyl op dit punt werd echter
door de minister gedeeld.De gemeenten zijn bij de draagkrachtberekening voor de bijzondere bijstand
bevoegd om de draagkracht in het inkomen te bepalen en daarbij al dan niet
het vakantiegeld te betrekken. De landelijke criteria zijn bij de decentralisatie
komen te vervallen en deze vragen niet om een herintroductie. Overigens wordt
het vakantiegeld alleen aangesproken voorzover het feitelijke vakantiegeld
boven het vakantiegeld in de bijstand uitkomt.Mevrouw Noorman-den Uyl heeft een ingewikkelde kwestie rondom de 65plussers
naar voren gebracht. De minister zal de reactie op dit punt schriftelijk laten
plaatsvinden om misverstanden te voorkomen.De resultaten van de regionale fraudebestrijding zullen zeker in de evaluatie
worden meegenomen, al is het maar om een oordeel te vormen over de meerwaarde
van de aanpak. Er is overigens grote terughoudendheid te bespeuren
bij de instanties buiten het departement om hier voluit aan mee te werken.
De voorlopige resultaten laten echter zien dat dit wel degelijk te overwegen
is.De armoedeval als zodanig komt terug in de sociale nota. Een aparte behandeling
is natuurlijk mogelijk als de Kamer dat op prijs stelt. De problematiek is
echter sterk verweven met een aantal beslissingen over fiscaliteit en subsidies.Het onderzoek van de FNV Vrouwenbond is bekend op het ministerie en heeft
onder meer betrekking op de sollicitatieplicht en de effectiviteit van de
kinderopvangregeling. Een en ander kan ter sprake komen als de Kamer de kinderopvang
behandelt. Voor het ministerie staat daarbij een betere instroom van alleenstaande
moeders met kinderen in werk voorop.Dak- en thuislozen betalen in principe zelf de nominale premie voor het
Ziekenfonds. Dat levert per saldo een groep van onverzekerden op. De gemeenten
kunnen deze premies zonder meer inhouden, mits met instemming van de betrokkenen.
Aan deze problematiek is ook aandacht besteed in de armoedenota. Er zijn bijvoorbeeld
stappen gezet om centrumgemeenten aan te wijzen om de betrokken groep op een
centrale plek in te schrijven, zodat er een circuit ontstaat dat ervoor zorgt
dat dak- en thuislozen door allerlei redenen niet ver onder het sociale minimum
komen te leven. De voorzitter van de commissie,WoltersDe griffier van de commissie,Van Dijk XNoot1Samenstelling: Leden: Wolters (CDA), voorzitter, Van Nieuwenhoven (PvdA),
Doelman-Pel (CDA), Biesheuvel (CDA), Vliegenthart (PvdA), ondervoorzitter,
Scheltema-de Nie (D66), Van Middelkoop (GPV), Schimmel (D66), Rosenmöller
(GroenLinks), Van Zijl (PvdA), Bijleveld-Schouten (CDA), Middel (PvdA), Van
Hoof (VVD), Noorman-den Uyl (PvdA), Adelmund (PvdA), Dankers (CDA), Giskes
(D66), Marijnissen (SP), Essers (VVD), Van der Stoel (VVD), Van Dijke (RPF),
Bakker (D66), Klein Molekamp (VVD), Van Blerck-Woerdman (VVD), R. A. Meijer
(groep-Nijpels).Plv. leden: Terpstra (CDA), Oudkerk (PvdA), Soutendijk-van Appeldoorn
(CDA), Mulder-van Dam (CDA), Sterk (PvdA), Visser-van Doorn (CDA), Van der
Vlies (SGP), Fermina (D66), Rabbae (GroenLinks), Van der Ploeg (PvdA), De
Jong (CDA), Dijksma (PvdA), M. M. H. Kamp (VVD), Kalsbeek-Jasperse (PvdA),
Apostolou (PvdA), Heeringa (CDA), Van Boxtel (D66), J. M. de Vries (VVD),
B. M. de Vries (VVD), Leerkes (Unie 55+), Van Vliet (D66), Hofstra (VVD),
Hoogervorst (VVD), Nijpels-Hezemans (groep-Nijpels). 
 
 Naar boven

 

Directe linkKopieer de link naar uw clipboard 

https://zoek.officielebekendmakingen.nl/kst-24515-38.html

Sluit modaal

 

Disclaimer
De hier aangeboden pdf-bestanden van het Staatsblad, Staatscourant, Tractatenblad, provinciaal blad, gemeenteblad, waterschapsblad en blad gemeenschappelijke regeling vormen de formele bekendmakingen in de zin van de Bekendmakingswet en de Rijkswet goedkeuring en bekendmaking verdragen voor zover ze na 1 juli 2009 zijn uitgegeven. Voor pdf-publicaties van vóór deze datum geldt dat alleen de in papieren vorm uitgegeven bladen formele status hebben; de hier aangeboden elektronische versies daarvan worden bij wijze van service aangeboden.

 

Over deze website
Contact
English
Help
Zoeken

Informatie hergebruiken
Privacy en cookies
Toegankelijkheid
Sitemap
Kwetsbaarheid melden

Open data
Linked Data Overheid
PUC Open Data

MijnOverheid.nl
Rijksoverheid.nl
Ondernemersplein.nl
Werkenbijdeoverheid.nl