Wet op de vennootschapsbelasting 1969; wijz. ivm uitholling belastinggrondslag en versterking fiscale infrastructuur; Nota n.a.v. het verslag
Staten-Generaal — Kamerstuk 
Datum: 2014-07-11 00:00:00.000000
Rechtsgebied: Wetgeving


(function (window, document, dataLayerName, id) {
 window[dataLayerName] = window[dataLayerName] || [], window[dataLayerName].push({ start: (new Date).getTime(), event: "stg.start" }); var scripts = document.getElementsByTagName('script')[0], tags = document.createElement('script');
 function stgCreateCookie(a, b, c) { var d = ""; if (c) { var e = new Date; e.setTime(e.getTime() + 24 * c * 60 * 60 * 1e3), d = "; expires=" + e.toUTCString() } document.cookie = a + "=" + b + d + "; path=/; Secure" }
 var isStgDebug = (window.location.href.match("stg_debug") || document.cookie.match("stg_debug")) && !window.location.href.match("stg_disable_debug"); stgCreateCookie("stg_debug", isStgDebug ? 1 : "", isStgDebug ? 14 : -1);
 var qP = []; dataLayerName !== "dataLayer" && qP.push("data_layer_name=" + dataLayerName), qP.push("use_secure_cookies"), isStgDebug && qP.push("stg_debug"); var qPString = qP.length > 0 ? ("?" + qP.join("&")) : "";
 tags.async = !0, tags.src = "https://koop.piwik.pro/containers/" + id + ".js" + qPString, scripts.parentNode.insertBefore(tags, scripts);
 !function (a, n, i) { a[n] = a[n] || {}; for (var c = 0; c < i.length; c++)!function (i) { a[n][i] = a[n][i] || {}, a[n][i].api = a[n][i].api || function () { var a = [].slice.call(arguments, 0); "string" == typeof a[0] && window[dataLayerName].push({ event: n + "." + i + ":" + a[0], parameters: [].slice.call(arguments, 1) }) } }(i[c]) }(window, "ppms", ["tm", "cm"]);
 })(window, document, 'dataLayer', 'f8b9eee5-8d9c-4ea1-abd5-83e174f29813');
 
 
 
Direct naar content
Navigatie
Contextinformatie
Publicatie
Acties
Inhoudsopgave
Gerelateerde informatie

Menu

U bent nu hier: 
Publicaties
Officiële publicaties

Inloggen

Primaire navigatie

Andere sites binnen Overheid.nl
Home
Uitgebreid zoeken
Mijn abonnementen
Help

Andere sites binnen Overheid.nl

Berichten over uw Buurt
Zoals vergunningen, bouwplannen en lokale regelgeving.

Rondom uw woonadres
Rondom een zelfgekozen adres

Dienstverlening
Zoals belastingen, uitkeringen en subsidies.

Naar dienstverlening

Beleid & regelgeving
Officiële publicaties van de overheid.

Naar beleid & regelgeving

Contactgegevens overheden
Adressen en contactpersonen van overheidsorganisaties.

Naar overheidsorganisaties

 
 
 
U bent hier:

Home

Kamerstuk 24696, nr. 5

 
 
 

Kamerstuk

Datum publicatie
Organisatie
Vergaderjaar
Dossier- en ondernummer
Datum indiening

22-08-1996

Tweede Kamer der Staten-Generaal

1995-1996

24696 nr. 5

19-08-1996

 

 

 
 
 Toon meer van: Inhoudsopgave
 
 

 
 AanhefLichaam1. Algemeen 1.1. Inleiding1.2. Hoofdthema's1.3. Aanpassingen1.4. Algemene aspecten2. Beperking van de rente-aftrek 2.1. Motivering2.2. Internationale context2.3. Tegenbewijsregeling bij schuldigerkenning2.5. Tegenbewijs bij overnameholding2.6. Overgangsproblematiek en winstsplitsing3. Risico-reserve voor concernfinanciering 3.1. Motivering en internationale context3.3. Werking en gevolgen4. Gehanteerde begrippen en nadere regelgeving5. De doelstelling en de beoogde effecten van het wetsvoorstel6. Uitvoeringsaspecten7. Budgettaire aspecten8. De artikelen Artikel I, onderdeel A (artikel 8 van de Wet op de vennootschapsbelasting
1969)Artikel I, onderdeel B (artikel 10a van de Wet op de vennootschapsbelasting
1996)Artikel I, onderdeel C (artikel 13 van de Wet op de vennootschapsbelasting
1996)Artikel I, onderdeel G (artikel 13ca van de Wet op de
vennootschapsbelasting 1996)Artikel I, onderdeel H (artikel 13d, zesde lid, van de
Wet op de vennootschapsbelasting 1969)Artikel I, onderdeel I (artikel 15 van de Wet op de vennootschapsbelasting
1969)Artikel I, onderdeel J (artikel 15b van de Wet op de vennootschapsbelasting
1969)Artikel II9. SlotopmerkingenOndertekening
 

 
 
 Toon meer van: Extra informatie
 
 

 
 

Informatie over publicatie

 

 

 
 Toon meer van: Gerelateerd
 
 

 
 Publicaties in kamerdossier

Kamerdossier 24696Toon alle publicaties in het hoofddossier

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Publicaties referendum

 

 

 

 

 

Authentieke versie (PDF)
bestandsgrootte: 132 Kb

Informatie

Gerelateerd

Printen

Delen

 
 
 
24 696Wijziging van de Wet op de vennootschapsbelasting 1969 met het oog op
het tegengaan van uitholling van de belastinggrondslag en het versterken van
de fiscale infrastructuurnr. 5NOTA NAAR AANLEIDING VAN HET VERSLAGOntvangen 19 augustus 1996 1. Algemeen 1.1. InleidingDe leden van de fracties die hebben bijgedragen aan het verslag onderschrijven
de twee uitgangspunten van het wetsvoorstel: bestrijding van uitholling van
de belastinggrondslag en versterking van de fiscale infrastructuur. Ik heb
dit met genoegen mogen constateren.De leden van de fractie van de PvdA juichen de voorgestelde maatregelen
tegen uitholling van de belastinggrondslag toe. Zij hebben bijzondere waardering
voor de initiatieven om met fiscale maatregelen de fiscale infrastructuur
te verbeteren en de Nederlandse concurrentiepositie te versterken. Van de
maatregelen op het laatstgenoemde punt hebben zij met belangstelling kennis
genomen. Zij hebben over die maatregelen echter nog te veel vragen en opmerkingen
om nu al hun instemming te betuigen.De leden van de fractie van het CDA hebben met gemengde gevoelens kennis
genomen van het wetsvoorstel. Enerzijds hebben zij begrip en waardering voor
de inventiviteit waarvan het wetsvoorstel getuigd. Anderzijds hebben zij de
indruk dat de regelingen te gecompliceerd, te mooi, zijn geworden en daardoor
hun doel voorbij schieten. Voor de wijze waarop het wetsvoorstel tot stand
is gekomen, de voorbereiding in een werkgroep, hebben zij waardering. Zij
zien daarin echter geen argument om zonder meer met het wetsvoorstel akkoord
te gaan. Deze leden kunnen instemmen met de doelstelling om de Nederlandse
economie flexibeler en weerbaarder te maken en met het inzetten van het fiscale
instrument om het vestigings- en investeringsklimaat aantrekkelijker te maken.
Om het wetsvoorstel aan deze doelstelling te kunnen toetsen, zouden zij graag
meer inzicht krijgen in de werking en de effecten ervan.De leden van de fractie van de VVD achten het van groot belang dat Nederland
kan blijven concurreren op internationaal fiscaal gebied. Het wetsvoorstel
zou, zo merken zij op, daartoe een aanzet kunnen zijn.De leden van de fractie van D66 kunnen op hoofdlijnen instemmen met de
voorstellen. Kort na het verschijnen van de zogenoemde september-arresten
van de Hoge Raad hadden zij reeds aangedrongen op maatregelen
om uitholling van de belastinggrondslag tegen te gaan en de fiscale infrastructuur
te versterken.De leden van de fractie van de RPF beperken hun vragen tot de maatregelen
om de uitholling van de belastinggrondslag tegen te gaan.De leden van de fractie van het GPV hebben met belangstelling kennis genomen
van het wetsvoorstel. Zij onderkennen dat Nederland niet passief kan blijven
als de positie van ons land op het gebied van het aantrekken van buitenlandse
investeringen relatief verslechtert, maar vragen in hoeverre hiervan feitelijk
sprake is.Ik ben het eens met de leden die dit opmerken dat de Nederlandse concurrentiepositie,
ook met betrekking tot het aantrekken van buitenlandse investeringen, in het
algemeen zeker niet slecht is. Verschillende studies, zowel nationaal als
internationaal, geven daar blijk van. Met deze constatering kan echter niet
worden volstaan. Bedacht moet worden dat als zwak punt van Nederland steevast
de druk van belastingen en premies naar voren komt en dat andere landen juist
op het punt van de fiscaliteit maatregelen treffen ter versterking van hun
vestigingsklimaat. Daarbij nemen maatregelen met betrekking tot (financiële)
bedrijfsactiviteiten een prominente plaats in. In dat licht bezien, kan Nederland
niet passief blijven.De leden van de CDA-fractie vragen hoe ik in algemene zin aankijk tegen
de maatschappelijke en wetenschappelijke reacties op het wetsvoorstel. Zij
wijzen daarbij ook op het advies van de Raad van State.Ik beschouw deze reacties als een welkome toetsing van de voorstellen
en heb deze in mijn afwegingen betrokken. 1.2. Hoofdthema'sIn de vragen die de leden van de verschillende fracties stellen, meen
ik enkele hoofdthema's te kunnen onderscheiden.Met betrekking tot de vormgeving van de maatregelen wordt gevraagd om
nader te motiveren waarom nu juist is gekozen voor de voorgestelde beperking
van de rente-aftrek en voor de voorgestelde mogelijkheid om een risico-reserve
te vormen voor internationale concernfinancieringsactiviteiten. Voorts wordt
gevraagd waarom ik bepaalde alternatieven voor het bereiken van de nagestreefde
doelstellingen heb verworpen en hoe deze maatregelen passen in internationaal
perspectief, met name hoe zij zich verhouden tot het Europese recht en tot
de door Nederland gesloten verdragen ter voorkoming van dubbele belasting.
Verder komt uit de vragen de wens naar voren om meer inzicht te krijgen in
de werking en de gevolgen van deze maatregelen, ook wat betreft de gevolgen
voor het midden- en kleinbedrijf.Ten aanzien van de voorgestelde beperking van de rente-aftrek wordt aan
de orde gesteld of deze in bepaalde situaties niet tot overkill leidt. Daarbij
gaat het vooral om de vraag of de reikwijdte van de voorgestelde tegenbewijsregeling
en van de voorgestelde overgangsregeling niet te beperkt is.Een laatste algemeen thema is of het wetsvoorstel wel voldoende duidelijkheid
biedt, gezien het feit dat op enkele punten vrij algemeen geformuleerde criteria
worden gehanteerd en op een aantal andere punten nadere regelgeving of nadere
voorwaarden in het vooruitzicht zijn gesteld.Ter wille van de overzichtelijkheid ga ik in paragraaf 2 tot en met 4
van deze nota eerst in op de aangegeven hoofdthema's. In paragraaf 5 tot en
met 9 ga ik vervolgens in op de overige vragen uit het verslag. 1.3. AanpassingenNaar aanleiding van de vragen en suggesties in zowel het verslag van de
Tweede Kamer als in de schriftelijke commentaren heb ik het wetsvoorstel
op een aantal punten bijgesteld. Het gaat daarbij om de invoering van een
tegenbewijsregeling bij de beperking van de rente-aftrek in geval van een
overnameholding en in geval van schuldigerkenningen. Met die laatste aanpassing
wordt tevens een mogelijk knelpunt weggenomen voor de bedrijfsopvolging in
de sfeer van het midden- en kleinbedrijf. Verder is een maatregel toegevoegd
die tegemoet komt aan de praktische problemen van winstsplitsing bij overnameholdings
en tevens eventuele overgangsproblemen bij bestaande overnameholdings kan
verzachten. De mogelijkheid om een reserve te vormen voor risico's die samenhangen
met concernfinancieringsactiviteiten is verruimd, in die zin dat ook binnenlandse
vaste inrichtingen van buitenlandse ondernemingen nu die mogelijkheid wordt
geboden. Ook voor het omgekeerde geval – de situatie van een Nederlands
concern dat buitenlandse activiteiten verricht door middel van vaste inrichtingen –
heb ik het wetsvoorstel aangepast en wel in die zin dat artikel 15b eveneens
van toepassing kan zijn voor dergelijke buitenlandse activiteiten. In het
verlengde van de mogelijkheid om een risico-reserve te vormen door vaste inrichtingen
in Nederland, zal de beperking van de rente-aftrek ook van toepassing zijn
op vaste inrichtingen gelegen in Nederland. Tenslotte wordt een verzachting
aangebracht in de gevolgen voor de dotatie aan de risico-reserve van het overschrijden
van het maximum dat is gesteld aan de binnenlandse concernfinancieringsactiviteiten.Tevens heb ik van de gelegenheid gebruik gemaakt om de voorgestelde wijziging
van artikel 13d, die als doel heeft te voorkomen dat het voor een deelneming
opgeofferde bedrag kan worden verhoogd door middel van een verhanging binnen
concern, zodanig aan te passen dat daarmee ongewenst gebruik adequater kan
worden tegengegaan. Verder heb ik in de dotatiegrondslag voor de risico-reserve
een aanpassing aangebracht teneinde te voorkomen dat via cumulatief preferente
aandelen onbedoeld gebruik zou kunnen worden gemaakt van deze regeling. Daarnaast
heb ik artikel 15b in die zin aangepast dat valutawinsten behaald met financieringsactiviteiten
in het geheel aan de reserve kunnen worden toegevoegd. Valutaverliezen dienen
belast aan de reserve te worden onttrokken. Dit ligt bij nader inzien meer
in de lijn van het voorstel inzake de functionele valuta. Ten slotte heb ik
nog enkele technische verbeteringen in de voorgestelde wettekst aangebracht.
De desbetreffende nota van wijziging is bijgevoegd. 1.4. Algemene aspectenDe leden van de fractie van de PvdA wensen het wetsvoorstel langs vier
invalshoeken te beoordelen: de creatie van werkgelegenheid, de uitkomst van
een kosten/batenanalyse zowel per onderdeel als in totaal met betrekking tot
de verschillende onderdelen van het wetsvoorstel alsmede de beantwoording
van de vraag of het concurreren met fiscale stimulansen de beste weg is en
ten slotte de positie van het midden- en kleinbedrijf.In de eerste plaats merk ik op dat het bevorderen van arbeidsdeelname
en werkgelegenheid een speerpunt vormt van het regeringsbeleid. Een belangrijk
bestanddeel daarvan is het beleid gericht op lastenverlichting voor burgers
en bedrijven. Voor 1996 heeft een groot deel daarvan betrekking op verlaging
van de lasten op arbeid. Bij de vormgeving is een extra accent gelegd op de
lagere loonsegmenten. Daarnaast zijn reeds verschillende specifieke maatregelen
getroffen ter bevordering van arbeidsdeelname (o.a. het «40 000-banenplan»).
Bovendien is in 1996 een pakket fiscale maatregelen in werking getreden, gericht
op het midden- en kleinbedrijf, dat ten doel heeft de werkgelegenheid te vergroten
en de concurrentiepositie van bedrijven te verbeteren. Voorts zijn in 1996
(fiscaal) structuur-versterkende maatregelen getroffen voor onder meer de
zeescheepvaart en fiscale maatregelen in het belang van de internationaal economische concurrentiekracht van Nederland. De in het voorliggende
wetsvoorstel voorgestelde maatregelen sluiten aan bij het gedifferentieerde
pakket maatregelen waarmee de regering de ontwikkeling van de economie en
werkgelegenheid beoogt te bevorderen. Het wetsvoorstel bevat daartoe twee
groepen van maatregelen die niet los van elkaar kunnen worden gezien.De eerste groep heeft betrekking op het tegengaan van (veelal) gekunstelde
belastingbesparende constructies in de sfeer van de vennootschapsbelasting.
De tweede groep omvat maatregelen ter versterking van de fiscale infrastructuur
in het belang van de ontwikkeling van de economie en werkgelegenheid. Gekunstelde
belastingbesparende constructies dragen niet bij tot investeringen en werkgelegenheid
in Nederland terwijl ze wel leiden tot belastingderving. Per saldo is daardoor
sprake van een hogere belastingdruk voor andere belastingbetalers: dat kan
negatieve economische effecten hebben. Een effectieve aanpak van deze constructies
schept dan ook ruimte voor de inzet van middelen die per saldo een positief
effect heeft op de ontwikkeling van onze economie en werkgelegenheid. Daarbij
gaat het in deze vooral om een herschikking van middelen binnen de vennootschapsbelasting;
een re-allocatie gericht op een versterking van het Nederlandse (fiscale)
vestigingsklimaat. Mede vanwege de toenemende internationale concurrentie
is het – zowel absoluut als relatief – gezond houden van het (fiscale)
vestigingsklimaat van ons land van essentieel belang voor het behoud en het
aantrekken van nieuwe werkgelegenheid. Met name voor de (nieuwe) plaats van
vestiging van internationaal opererende bedrijven is het vestigingsklimaat
een bepalende factor. De praktijk wijst uit dat de fiscaliteit als onderdeel
daarvan veelal een belangrijke rol speelt. Tegen deze achtergrond is gekozen
voor fiscale maatregelen ter versterking van de fiscale infrastructuur die
voorwaarden scheppen om reeds hier gevestigde internationaal opererende ondernemingen
voor Nederland te behouden en zo mogelijk nieuwe ondernemingen aan te trekken.Met het voorgaande beoog ik, zowel naar aanleiding van opmerkingen van
de leden van de PvdA-fractie als de leden van de CDA-fractie het belang te
verduidelijken van de voorliggende maatregelen voor onze economie en werkgelegenheid.
Dat belang wordt nog groter gezien het feit dat andere landen in de loop der
jaren verschillende (fiscale) maatregelen hebben getroffen gericht op het
verbeteren van hun vestigingsklimaat voor internationaal opererende ondernemingen.
Dit heeft geleid tot een relatieve verslechtering van het Nederlandse (fiscale)
vestigingsklimaat. De leden van de GPV-fractie merken terecht op dat Nederland
ten opzichte van deze ontwikkeling niet passief kan blijven. Passiviteit leidt
tot negatieve gevolgen van de ontwikkeling van de economie en werkgelegenheid.
In de eerste plaats laat de praktijk zien dat de desbetreffende maatregelen
die elders zijn getroffen voor de gebieden waar zij betrekking op hebben,
bijdragen aan het behoud en het aantrekken van nieuwe werkgelegenheid. In
de tweede plaats zal een (fiscaal) aantrekkelijker vestigingsklimaat elders,
zeker op termijn, er toe leiden dat bedrijven die thans in Nederland gevestigd
zijn eerder zullen overwegen nieuwe bedrijfsinvesteringen daar te ontwikkelen.
Bovendien zullen buitenlandse bedrijven die een vestiging in Nederland overwegen
het verbeterde (fiscale) vestigingsklimaat in andere landen mede in hun afweging
betrekken. Zonder nadere maatregelen wordt het voor Nederland daardoor moeilijker
nieuwe werkgelegenheid van buiten aan te trekken.In dit verband vragen de leden van de PvdA-fractie of het concurreren
met fiscale stimulansen, mede in het licht van het realiseren van een verlaging
van de kosten op arbeid, wel de beste weg is. Eerder heb ik al opgemerkt dat
de regering met een gedifferentieerd pakket maatregelen de ontwikkeling van
de economie en werkgelegenheid bevordert. Een belangrijk onderdeel daarvan
zijn (fiscale) maatregelen die leiden tot een verlaging van lasten
op arbeid. De veranderende structuren van de wereldeconomie en de positie
van de Nederlandse economie daarin vraagt daarnaast om andere maatregelen
die bijdragen aan een concurrerend (fiscaal) vestigingsklimaat. Anders gezegd;
het is geen «of, of» aanpak maar een «en, en». De
voorgestelde maatregelen vormen daarvan een noodzakelijk onderdeel.Met betrekking tot belastingconcurrentie, zoals gesignaleerd door de leden
van de PvdA-fractie merk ik het volgende op. Het vestigingsklimaat van een
land wordt door een groot aantal factoren beïnvloed. De geografische
ligging, de fysieke en elektronische infrastructuur, het opleidingsniveau
van de bevolking, de arbeidsproductiviteit, de loonkosten, de werking van
de arbeidsmarkt, de sociale zekerheid, de belasting- en premiedruk, het milieu,
enz., zijn belangrijke factoren. Waar mogelijk pogen landen hun internationale
concurrentiekracht te verbeteren door beïnvloedbare vestigingsplaatsfactoren
te versterken. Een van de meer beïnvloedbare factoren is de fiscaliteit.
In dat kader is belastingconcurrentie geen nieuw verschijnsel. Eerder heb
ik al opgemerkt dat de praktijk van de afgelopen jaren uitwijst dat het belang
van de fiscale factor toeneemt. In het belang van de Nederlandse economie
en werkgelegenheid is het noodzakelijk dat – evenals het geldt voor
andere belangrijke vestigingsplaatsfactoren – Nederland ook met betrekking
tot deze factor concurrerend is en blijft. Daarom is het gewenst om –
naast het blijven streven naar een harmonische benadering in internationaal
verband – ook zelf een actief nationaal beleid te voeren gericht op
het realiseren van een (fiscaal) vestigingsklimaat dat voor burgers en bedrijven
internationaal concurrerend is.Op verzoek van de leden van de PvdA-fractie en de leden van de CDA-fractie
ga ik nader in op de mogelijke effecten en kosten/baten van de voorliggende
maatregelen.In de eerste plaats merk ik op dat de twee groepen van maatregelen, enerzijds
de maatregelen gericht tegen de uitholling van de belastinggrondslag en anderzijds
de maatregelen ter versterking van de fiscale infrastructuur niet los van
elkaar kunnen worden gezien. In de tweede plaats brengt de aard van de maatregelen
en het feit dat ze nauw met elkaar samenhangen en elkaar beïnvloeden
met zich mee dat het niet mogelijk is binnen verantwoorde onzekerheidsmarges
de maatregelen afzonderlijk budgettair te ramen. Daarom moet worden volstaan
met een kwalitatieve aanduiding. Allereerst ga ik in op de maatregelen die
een (tijdelijke) positief effect hebben op de opbrengst van de vennootschapsbelasting
1969.De voorgestelde regeling van artikel 10a van de Wet op de vennootschapsbelasting
gericht tegen de uitholling van de grondslag, leidt in bepaalde situaties
tot het schrappen van de aftrek van rente; daarvan gaat een positief effect
uit op de opbrengst van de vennootschapsbelasting.De voorgestelde reparatie-maatregel binnen het regime van de fiscale eenheid
heeft een (in de tijd afnemend) positief effect op de vennootschapsbelasting.De maatregelen met betrekking tot valuta hebben als (neven)effect een
positief effect op de vennootschapsbelasting.Met betrekking tot het voorstel een tijdelijke afwaardering van verlieslijdende
deelnemingen mogelijk te maken geldt het volgende. Structureel gaat het om
een budgettair neutrale regeling. De mogelijkheid van afwaardering leidt in
de vennootschapsbelasting tot een tijdelijk negatief kaseffect. Dit effect
verdwijnt echter als gevolg van de verplichte opwaardering uiterlijk vijf
jaar na de verwerving van de deelneming waarna de regeling budgettair neutraal
uitwerkt. De voorgestelde regeling voor concernfinancieringsactiviteiten omvat zowel
een element dat voor de vennootschapsbelasting opbrengstverlagend werkt als
elementen die in samenhang tot een verhoging van de opbrengst leiden. Voor
zover bestaande concernfinancieringsactiviteiten thans nog vanuit Nederland
worden verricht zal de mogelijkheid van een risico-reserve ten opzichte van
de huidige situatie een verlichting van de belastingdruk kunnen betekenen;
door deze drukverlaging ontstaat een lagere opbrengst van vennootschapsbelasting.
De voorgestelde regeling, waarbij de deelnemingsvrijstelling wordt geconcentreerd
op actieve financieringsmaatschappijen zal in samenhang met de voorgestelde
risico-reserve een positief effect hebben op de opbrengst van de vennootschapsbelasting.
Naarmate vertrokken concernfinancieringsactiviteiten terugkeren, zal dit effect
toenemen. Louter bezien vanuit de hierboven beschreven effecten zal de regeling
naar verwachting budgettair neutraal uitwerken. Naarmate nieuwe activiteiten
op dit terrein vanuit Nederland zullen plaatsvinden, zal dit een positief
budgettair effect hebben.Bedacht dient te worden dat deze budgettaire benadering op zichzelf een
beperkte is. Zonder nadere maatregelen in deze sfeer mag zonder meer verwacht
worden dat de thans nog in Nederland verrichte activiteiten op termijn naar
elders zullen vertrekken en dat nieuwe activiteiten niet in Nederland maar
eveneens elders zullen worden ontwikkeld.Het feit dat de voorgestelde regeling dit verlies aan belastingopbrengsten
zal tegengaan, is in overeenstemming met de gebruikelijke ramingsbenadering
in het voorgaande geen rekening gehouden. Dat zelfde geldt voor de positieve
effecten op andere belastingopbrengsten als gevolg van het feit dat de voorgestelde
regeling een gunstig effect zal hebben op de werkgelegenheid in de sector
van de financiële dienstverleningWat betreft de mogelijke effecten merkt ik het volgende op. Ten aanzien
van concernfinancieringsactiviteiten worden twee maatregelen voorgesteld die
onlosmakelijk met elkaar zijn verbonden. Vastgesteld moet worden dat, mede
vanwege aantrekkelijke fiscale regimes elders, Nederlandse concerns hun concernfinancieringsactiviteiten
in toenemende mate niet meer vanuit Nederland verrichten maar vanuit andere
landen.Het vertrek van concernfinancieringsactiviteiten uit Nederland naar buitenlandse
concernfinancieringsmaatschappijen leidt tot een uitholling van de belastinggrondslag
van de vennootschapsbelasting: enerzijds blijven de opbrengsten als gevolg
van de deelnemingsvrijstelling hier onbelast terwijl eventuele rente-lasten
ter zake van leningen aan deze maatschappijen onder omstandigheden hier wel
tot een aftrek kunnen leiden. Het vertrek van deze activiteiten uit Nederland
heeft daarnaast negatieve gevolgen voor de ontwikkeling van de werkgelegenheid
in de sector van de financiële dienstverlening.Met de twee samenhangende maatregelen wordt beoogd deze ontwikkeling tegen
te gaan en in positieve richting te keren. In de eerste plaats wordt de deelnemingsvrijstelling
voor in het buitenland gevestigde concernfinancieringsmaatschappijen geconcentreerd
op zogenoemde actieve financieringsmaatschappijen. Een positieve impuls wordt
gegeven in de vorm van de voorgestelde maatregel met betrekking tot de risico-reserve.
Verwacht mag worden dat het vertrek vanuit Nederland van concernfinancieringsactiviteiten
door deze twee samenhangende maatregelen niet alleen wordt tegengegaan (het
voorkomen van een verder verlies) maar dat vertrokken activiteiten voor een
belangrijk deel weer vanuit Nederland zullen plaatsvinden. Ook nieuwe activiteiten
in deze sfeer kunnen evenzeer naar Nederland komen. De voorgestelde maatregel voor afwaardering van verlieslijdende deelnemingen
beoogt, in samenhang met het voorstel valutaresultaten die strekken tot financiering
van buitenlandse deelnemingen onder de deelnemingsvrijstelling te brengen,
de Nederlandse deelnemingsvrijstelling te versterken in belang van het internationale
vestigingsklimaat van Nederland. 2. Beperking van de rente-aftrek 2.1. MotiveringDoor de leden van de fracties van de PvdA en D66 is de vraag gesteld of
de gekozen benadering voor de beperking van de rente-aftrek mede gelet op
de internationale context wel de juiste is, en of een benadering waarbij onderkapitalisatieregels
voor de verhouding tussen eigen vermogen en vreemd vermogen worden gesteld,
niet de voorkeur zou verdienen.Mijn reactie hierop is dat de keuze om de uitholling van de Nederlandse
grondslag tegen te gaan door aanvullende maatregelen voor specifieke situaties,
betekent dat het geldende uitgangspunt bij de winstbepaling (de ondernemer
is in beginsel vrij in de keuze van de financiering van de onderneming), gehandhaafd
blijft. Met deze aanpak wordt een negatief signaal voor het Nederlandse vestigingsklimaat
voorkomen. Ik acht dit van groot belang.Bij de beperking van de rente-aftrek die is opgenomen in het voorgestelde
artikel 10a is de jurisprudentie op het punt van de rente-aftrek als richtsnoer
genomen. Het gaat daarbij om situaties waarin de Hoge Raad met toepassing
van het leerstuk van fraus legis heeft beslist dat de aftrek van rente in
strijd zou komen met doel en strekking van de wet. Door op dit terrein met
wettelijke regels te komen, wordt belastingplichtigen duidelijkheid en zekerheid
geboden.Bij de beperking van de rente-aftrek die voor de situatie van een overnameholding
is opgenomen in het voorgestelde artikel 15, vierde en vijfde lid, wordt de
financiering van een overnameholding met vreemd vermogen niet als zodanig
bestreden. In veel gevallen bestaat bij de verwerving van de aandelen voor
het concern als geheel een reële behoefte aan vreemd vermogen. In de
voorstellen wordt alleen de situatie bestreden waarin sprake is van vermogen
dat vanuit de tussenhoudster bezien weliswaar als vreemd vermogen moet worden
aangemerkt, maar waarbij de overnemende groep als geheel bezien niet of niet
voor hetzelfde bedrag vreemd vermogen heeft aangetrokken. Er heeft met andere
woorden alleen omzetting van eigen vermogen in vreemd vermogen plaatsgevonden.
Met betrekking tot deze situatie is bovendien niet gekozen voor het schrappen
van de rente-aftrek. In plaats daarvan is, in verband met de zakelijke motieven
die ten grondslag liggen aan de overname door een derde, gekozen voor een
maatregel die de verrekening van rente met winst van de overgenomen werkmaatschappij
verhindert ingeval een fiscale eenheid tussen de overnameholding en de werkmaatschappij
tot stand komt of deze lichamen bij een juridische fusie zijn betrokken. Aldus
wordt voorkomen dat de werkmaatschappij, fiscaal gefacilieerd, haar eigen
aankoop financiert, terwijl het concern over genoeg eigen middelen beschikt
om daarmee de aankoop te financieren.In de subwerkgroep II van de Werkgroep Fiscale Infrastructuur is het alternatief
besproken om de uitholling van de grondslag tegen te gaan door het stellen
van zogenoemde onderkapitalisatieregels (in het bijzonder voor de door artikel
15, vierde en vijfde lid, bestreken situaties). De werkgroep achtte de bezwaren
verbonden aan de invoering van onderkapitalisatieregels dermate zwaarwegend
dat deze oplossingsrichting is afgewezen. In deze opvatting kan ik mij vinden.
In paragraaf 3.2 van de memorie van toelichting heb ik de argumenten daarvoor
aangegeven. Voorts zou, zoals ik hiervoor heb aangegeven, het stellen van onderkapitalisatieregels een inbreuk maken op het uitgangspunt dat
de ondernemer in beginsel vrij is in de keuze van de financiering van de onderneming.
Daarvan zou naar mijn mening een verkeerd signaal uitgaan voor het Nederlandse
fiscale vestigingsklimaat. Ten overvloede zij opgemerkt dat over de uitwerking
van regelingen inzake onderkapitalisatie ook in internationale gremia zoals
de OESO nog allerminst overeenstemming bestaat1.Door de leden van de fracties van de PvdA en D66 is opgemerkt dat het
stellen van onderkapitalisatieregels weliswaar zou kunnen leiden tot economisch
dubbele belasting, maar dat dit zich ook kan voordoen bij de voorgestelde
maatregelen. Ik wil deze leden erop wijzen dat, zo dubbele belastingheffing
zich al voordoet bij de toepassing van artikel 10a, het daarbij uitsluitend
kan gaan om rechtshandelingen die niet in overwegende mate door zakelijke
overwegingen zijn ingegeven. Een vergelijking op dit punt met onderkapitalisatieregels
waarbij ook in zakelijke situaties dubbele heffing zou kunnen optreden, komt
mij daarom niet juist voor. Bij de toepassing van artikel 15, vierde lid,
doet zich strikt genomen geen dubbele heffing voor, omdat de rente-aftrek
niet wordt geschrapt, maar getemporiseerd. Bovendien gaat het ook hier om
zeer specifieke situaties waarbij belastingplichtigen bewust de grenzen van
het fiscaal toelaatbare zoeken.De benadering waarbij op concrete situaties toegeschreven maatregelen
worden getroffen, geniet niet alleen mijn voorkeur boven het stellen van onderkapitalisatieregels
maar ook boven andere algemene benaderingen op dit punt. Zo wijs ik ook de
benadering af waarbij in relatie tot tax havens de bewijslast voor het verkrijgen
van rente-aftrek zonder meer wordt omgekeerd. Deze, door de leden van de CDA-fractie
naar voren gebrachte, benadering, die ook in bepaalde OESO-landen voorkomt,
oogt eenvoudig en lijkt daarom op het eerste gezicht een aantrekkelijke optie.
Zij heeft echter als belangrijk nadeel dat de belastingplichtige ook met betrekking
tot leningen van niet verbonden lichamen moet bewijzen dat daaraan in overwegende
mate zakelijke motieven ten grondslag liggen. Een dergelijke ongeclausuleerde
omkering van de bewijslast acht ik niet in overeenstemming met de reële
belangen van het bedrijfsleven.Op verzoek van de leden van de PvdA-fractie volgen hierna twee gestileerd
voorbeelden inzake de erosie van Nederlandse belastinggrondslag.Als eerste geef ik een voorbeeld waarbij de Nederlandse moedermaatschappij
een dochter heeft die is gevestigd in een taxhaven. Ingeval de moeder er voor
kiest om de financiering van het Nederlandse gedeelte van het concern via
de taxhavenvennootschap te laten plaatsvinden, kan uitholling plaatsvinden.
De moeder stelt namelijk eigen vermogen ter beschikking aan de taxhavenvennootschap
die dit doorleent aan Nederland. Ingeval de moeder rechtstreeks aan haar Nederlandse
dochter had geleend was bij de moeder de rente belast tegen 35%. De rente
wordt nu belast tegen het lage tarief van de taxhaven.Stel de moeder heeft een eigen vermogen van 500 en wil een lening verstrekken
aan een Nederlandse dochter van 100 tegen een rente van 7%.De moeder richt een taxhavenvennootschap op en stort daarin 100 eigen
vermogen. De taxhavenvennootschap leent 100 uit aan de Nederlandse dochter.
De rente van 7 wordt betaald aan de taxhaven en daar belast tegen een laag
tarief.Nederland mist hierdoor de belastingheffing over de rente van 7. Aan de
andere kant zal de Nederlandse dochter in Nederland rente-aftrek claimen tegen
het tarief van 35%.Als tweede voorbeeld schets ik de situatie waarin de buitenlandse moedermaatschappij,
die niet in een taxhaven is gevestigd, beschikt over te compenseren verliezen
en zelf niet voldoende winst maakt om deze te kunnen compenseren. Om op korte
termijn toch van de verliescompensatie gebruik te kunnen maken,
verkoopt de moeder een in Nederland gevestigd lichaam aan een zustervennootschap,
die eveneens in Nederland is gevestigd (een zogenoemde verhanging). De koopsom
blijft de zustervennootschap schuldig, waardoor deze vennootschap rente moet
betalen aan de buitenlandse moeder. In Nederland ontstaat daardoor een rentelast
welke in mindering komt op de in Nederland belastbare winst terwijl de rente
in het buitenland niet wordt belast omdat de hierover verschuldigde heffing
wordt gecompenseerd met de te verrekenen verliezen. 2.2. Internationale contextDoor leden van de fractie van PvdA en CDA en RPF is aandacht gevraagd
naar de mogelijke EU-aspecten van de voorgestelde maatregelen die betrekking
hebben op de vennootschapsbelasting. In algemene zin kan daarover globaal
het volgende worden opgemerkt. Het Verdrag van Rome bevat geen specifieke
bepalingen waarin de bevoegdheid en opdracht van de EU is vastgelegd om bij
de directe belastingen (zoals de vennootschapsbelasting) tot harmonisatie
te komen. Bovendien kunnen EU-maatregelen gericht op harmonisatie ter zake
van belastingheffing alleen tot stand komen bij de vereiste unanimiteit bij
de besluitvorming in de Europese Ministerraad. De wens van de lidstaten om
geen inbreuken op deze soevereiniteit toe te staan, komt ook tot uitdrukking
in artikel 73D, eerste lid, letter a van het Verdrag van Maastricht.1.Daarin is expliciet vastgelegd dat lidstaten in hun belastingwetgeving
bepalingen mogen toepassen die onderscheid maken tussen binnenlandse en buitenlandse
belastingplichtigen en tussen binnenlandse en buitenlandse inkomsten uit kapitaal.Bovendien is in het Verdrag het beginsel van subsidiariteit vastgelegd
(artikel 3B).In dit kader is ook het door de leden van de fracties van CDA en PvdA
genoemde memorandum «Belastingheffing in de Europese Unie» van
EU- commissaris Monti van belang. Met het document, dat een globaal overzicht
geeft van het gehele gebied van de belastingheffing, beoogt Commissaris Monti
een discussie over de rol van belastingen in de Europese Unie los te maken
en op een hoger plan te brengen. Als uitvloeisel van de besprekingen van dit
memorandum tijdens de informele Ecofin-Raad in Verona is een High Level Group
van persoonlijke vertegenwoordigers van de ministers van Financiën ingesteld.
In deze groep worden aan de hand van de drie thema's uit het Monti-document,
te weten, de stabilisatie van de belastingopbrengsten, de soepele werking
van de interne markt en de bevordering van de werkgelegenheid, verbanden gelegd
tussen samenhangende dossiers aangaande belastingerosie, directe en indirecte
belastingen. Op basis van de discussies in de High Level Group zal de Europese
Raad in Dublin verslag worden uitgebracht «betreffende de ontwikkeling
van belastingstelsels in de Unie, rekening houdend met de noodzaak om een
belastingklimaat te creëren dat stimulerend is voor het bedrijfsleven
en voor het scheppen van werkgelegenheid en een doeltreffender milieubeleid
te bevorderen»2.Blijkens het memorandum zal de Commissie bij het zoeken naar passende
oplossingen voor de onderscheiden problemen het subsidiariteitsbeginsel volledig
respecteren. Uitdrukkelijk wordt aangegeven dat het niet om harmonisatie per
se gaat.Gezien de omvang en complexiteit van de onderwerpen laat het zich aanzien
dat de discussie over de belastingen in de Europese Unie de komende jaren
en ook onder het Nederlandse voorzitterschap nog zal worden voortgezet.»
Tegen de achtergrond van het voorgaande en gezien ook de recente opstelling
van een meerderheid van de lidstaten mag niet verwacht worden dat er op afzienbare
termijn EU-maatregelen tot stand zullen komen die de vennootschapsbelasting
naar tarief en grondslag harmoniseren. Wel dient in dit kader
nog gewezen te worden op ontwikkelingen in de jurisprudentie van het Europese
Hof, waarbij in een aantal gevallen de fiscale soevereiniteit van de lidstaten
op het terrein van de directe belastingen onder druk lijkt te staan. Daarbij
gaat het met name om uitspraken waarin nationale belastingregels in directe
belastingen die betrekking hebben op natuurlijke personen worden getoetst
aan de discriminatie verboden neergelegd in het Verdrag. Op de specifieke
vragen met betrekking tot EU-aspecten wordt bij het betreffende onderdeel
ingegaan.Uit de jurisprudentie van het Hof kan overigens ook worden afgeleid dat
een lidstaat op een beleidsterrein dat niet geharmoniseerd is, zoals de directe
belastingen – onder voorwaarden – maatregelen kan treffen die
inbreuk maken op de zogenoemde EU-vrijheden: het vrije verkeer van goederen,
diensten, kapitaal, werknemers. Bovendien blijkt uit de jurisprudentie dat
het Hof ruimte geeft aan lidstaten om reële en evenwichtige nationale
maatregelen te treffen tegen (fiscaal) misbruik van nationaal en EG-recht.
Daarbij is – op hoofdlijnen weergegeven – afwijking van het gemeenschapsrecht
toegestaan mits 1– geen Europese harmonisatie op het betreffende terrein voorhanden
is;– geen (direct) onderscheid naar nationaliteit wordt gemaakt;– het een legitieme doelstelling van algemeen belang is om het desbetreffende
fiscale gedrag te bestrijden en– de maatregelen geschikt en evenredig zijn ter bereiking van dat
doel.Over de vraag hoe de voorgestelde beperkingen van de rente-aftrek zich
verhouden tot de verdragen ter voorkoming van dubbele belasting – de
leden van de VVD-fractie en de leden van de RPF-fractie vragen hiernaar –
merk ik het volgende op.De meeste belastingverdragen van Nederland zijn mede gebaseerd op het
OESO-modelverdrag. Artikel 9 van dit model-verdrag geeft de OESO-landen de
mogelijkheid om transacties in concernverband die niet op zakelijke normen
zijn gebaseerd, te corrigeren naar zakelijke maatstaven. Het gaat daarbij
om de prijs van de transactie. Met betrekking tot leningen kan in dit verband
onder meer worden gedacht aan de hoogte van het rentepercentage. Het gaat
dus niet om de vraag of de rente als zodanig aftrekbaar is. Dat laatste is
een zaak van het land waar de rentelasten worden gepresenteerd. Artikel 9
beperkt dus geenszins de mogelijkheid om de rente-aftrek als zodanig te beperken,
mits daarbij het non-discriminatiebeginsel in acht wordt genomen.Bij de voorgestelde beperking van de rente-aftrek zou ook artikel 7 van
het OESO-modelverdrag (winst uit onderneming) in beeld kunnen komen. Artikel
7 staat echter niet in de weg aan nationale maatregelen ter bestrijding van
misbruik en oneigenlijk gebruik, en daarmee niet aan de voorgestelde beperking
van de rente-aftrek.Ook artikel 24, vierde lid, van het OESO-modelverdrag laat zien dat het
internationale uitgangspunt is dat de onderhavige vorm van rente-aftrek moet
worden geweigerd. In dit artikel is opgenomen dat interest betaald door een
onderneming van een Staat aan een inwoner van de andere Staat onder dezelfde
voorwaarden aftrekbaar dient te zijn als wanneer de interest zou zijn betaald
aan een inwoner van de eerstbedoelde Staat. De voorgestelde bepaling inzake
de beperking van de aftrekbaarheid van rente maakt geen onderscheid tussen
binnenlandse en buitenlandse situaties en is dus niet in strijd met de genoemde
non-discriminatiebepaling. 2.3. Tegenbewijsregeling bij schuldigerkenningDoor de leden van de fracties van de PvdA, het CDA, de VVD, het GPV en
de RPF wordt gevraagd waarom de tegenbewijsregeling van artikel 10a,
derde lid, die geldt voor de toepassing van het tweede lid, niet tevens geldt
voor de toepassing van het eerste lid. Ook bij situaties waarop het eerste
lid ziet, zo stellen deze leden, kan sprake zijn van zakelijke overwegingen.Naar aanleiding hiervan merk ik op dat dit onderscheid verband houdt met
het verschil in situaties waarop het eerste en tweede lid zien. Het eerste
lid heeft betrekking op schuldigerkenningen van dividend, van de storting
van kapitaal en van het terugbetalen van kapitaal. Als gevolg van een dergelijke
schuldigerkenning, doorgaans door een dochtervennootschap ten opzichte van
een moedervennootschap, wordt eigen vermogen van de dochter omgezet in vreemd
vermogen zonder dat er feitelijk verandering optreedt in het werkzame vermogen
van de dochter of de moeder, opgevat als het vermogen dat kan worden aangewend
voor de bedrijfsuitoefening. De dochter behoeft geen middelen vrij te maken
voor dividenduitkering, omdat zij als het ware van de moeder een lening ontvangt
die even groot is als het verschuldigde dividend. De moeder krijgt geen additionele
middelen ter beschikking, omdat zij tegenover het te vorderen dividend als
het ware een even grote lening verstrekt aan de dochter. Er vindt in feite
een rondje met gesloten beurzen plaats. Dat is ook het geval als in deze situatie
niet wordt gekozen voor een schuldigerkenning door de dochter maar voor een
formele lening van de moeder aan de dochter, of als de lening afkomstig is
van een verbonden lichaam dat deze lening kan verschaffen doordat het daartoe
door de moeder in staat is gesteld.Aangezien een dergelijke schuldigerkenning of een dergelijke lening op
ieder door de moeder gewenst moment kan plaatsvinden, is het mogelijk om de
belastinggrondslag bij de dochter door de daaruit voortvloeiende rentestromen
naar willekeur te beïnvloeden.Het tweede lid ziet op leningen aangegaan bij een verbonden lichaam welke
samenhangen met bepaalde rechtshandelingen. In deze situaties leent het lichaam
«op eigen kracht» de gelden uit. Hierdoor ondergaat het werkzame
vermogen van (een van) de concernvennootschappen wel degelijk een wijziging.
In verband daarmee lenen deze situaties zich minder voor willekeurige beïnvloeding
en zullen zij eerder een zakelijk karakter hebben dan de situaties bedoeld
in het eerste lid. Dit is aanleiding geweest om voor de situaties waarop het
tweede lid ziet wel een tegenbewijsregeling te bieden. De belastingplichtige
heeft de mogelijkheid aannemelijk te maken dat aan de geldlening en aan de
rechtshandeling in overwegende mate zakelijke motieven ten grondslag liggen
of aannemelijk te maken dat over de rente bij de ontvanger per saldo een belasting
wordt geheven die naar Nederlandse maatstaven redelijk is.Er zij hierbij nog op gewezen dat indien de rente op grond van het eerste
lid niet in aftrek kan worden gebracht, het tweede lid niet meer aan de orde
komt. Dit volgt uit de aanhef van het tweede lid waar wordt gesproken van
«voorts». Het is dus niet mogelijk om bij een situatie die wordt
bestreken door het eerste lid via een omweg toch gebruik te maken van de tegenbewijsregeling
opgenomen in het derde lid.De leden van de genoemde fracties wijzen er op dat er in het kader van
een bedrijfsopvolging, met name in het midden- en kleinbedrijf, zakelijke
reden aanwezig kunnen zijn voor situaties als bedoeld in het eerste lid. In
dit verband noemen zij de situatie waarin een schuldigerkenning van dividend
of een teruggaaf van gestort kapitaal plaatsvindt voorafgaand aan de verkoop
van de aandelen, teneinde de aandelen lichter te maken. Het doel daarvan is
de aandelen tegen een lagere prijs te kunnen overdragen aan de bedrijfsopvolger.
Ik ben bereid hieraan tegemoet te komen door een tegenbewijsregeling bij het
eerste lid op te nemen die de belastingplichtige de mogelijkheid biedt om
aannemelijk te maken dat aan de schuldigerkenning in overwegende mate zakelijke
motieven ten grondslag liggen. In deze tegenbewijsregeling speelt de aanwezigheid
van een compenserende heffing geen rol. Dit zou de doelstelling
van het eerste lid, te weten het verhinderen dat naar willekeur rentestromen
kunnen worden opgeroepen, ondergraven. Deze tegenbewijsmogelijkheid is opgenomen
in de bijgevoegde nota van wijziging.Ook bij de overnameholding is een mogelijk knelpunt gesignaleerd in samenhang
met de bedrijfsopvolging in het midden- en kleinbedrijf. In paragraaf 2.5.
ga ik hier nader op in. 2.5. Tegenbewijs bij overnameholdingDe leden van de fracties van de PvdA, het CDA, de VVD, en het GPV voeren
met betrekking tot artikel 15, vierde lid, aan dat het ontbreken van een tegenbewijsregeling
die vergelijkbaar is met artikel 10a, derde lid, tot niet gewenste gevolgen
kan leiden. Daarnaast vragen de leden van de PvdA-fractie zich af of het uitgangspunt
dat ten grondslag ligt aan artikel 10a – beperking van de rente-aftrek
bij afwezigheid van zakelijke motieven – er niet toe zou moeten leiden
dat bij externe overnames het beperken van de rente-aftrek niet aan de orde
zou mogen zijn. Een externe overname wordt immers ingegeven door bedrijfseconomische
motieven, zo stellen zij.Met deze leden ben ik het eens dat externe overnames in het algemeen zullen
zijn gebaseerd op zakelijke overwegingen. De voorgestelde bepaling is dan
ook niet gericht tegen uitholling van de belastinggrondslag die zou ontstaan
als een overname onzakelijk zou zijn, maar tegen uitholling die – ook
bij zakelijke overnames – kan ontstaan door de wijze van financiering.
Ik doel daarmee op de situatie waarin een concern de overname van een werkmaatschappij
door middel van een tussenhoudster financiert met vreemd vermogen, terwijl
door het concern als geheel geen vreemd vermogen wordt aangetrokken. Indien
in die situatie een fiscale eenheid wordt aangegaan tussen de tussenhoudster
en de overgenomen werkmaatschappij, kan de rentelast die samenhangt met de
overname ten laste worden gebracht van de operationele winsten van de werkmaatschappij.
Het feit dat de dochter als het ware haar eigen aankoop financiert, terwijl
het concern wel over eigen vermogen beschikt om de aankoop te financieren,
betekent naar mijn oordeel uitholling van de belastinggrondslag.De voorgestelde bepaling is er evenmin slechts op gericht te voorkomen
dat rentelasten op gang worden gebracht naar landen waarbij de heffing naar
Nederlandse maatstaven niet redelijk wordt geacht. Ook wanneer er wel een
compenserende heffing aanwezig zou zijn, acht ik het niet wenselijk dat de
dochter haar eigen aankoop financiert ten laste van de Nederlandse belastinggrondslag.Het bieden van een tegenbewijsregeling zoals opgenomen in artikel 10a,
derde lid, zou dan ook in mijn visie de doelstelling van de regeling ondergraven.De leden van de fracties van het CDA, de VVD, de GPV en het RPF zijn ongerust
over de gevolgen van de voorgestelde aanpassing van artikel 15, vierde lid,
voor bedrijfsopvolging of bedrijfsovername in het midden- en kleinbedrijf.
Zij doelen daarbij op twee situaties.In de eerste situatie gaat het om een gedeeltelijke bedrijfsoverdracht
aan de bedrijfsopvolger. In het commentaar van de Raad voor het Midden- en
kleinbedrijf wordt de situatie genoemd waarin een directeur/groot aandeelhouder
samen met de toekomstige bedrijfsopvolger een (nieuwe) houdstermaatschappij
opricht. Deze houdstermaatschappij koopt de aandelen in de werkmaatschappij
van de houdstermaatschappij van de directeur/groot aandeelhouder maar blijft
de koopsom voor de aandelen gedeeltelijk schuldig. In die situatie valt de
rente die de nieuwe houdstermaatschappij verschuldigd is onder het voorgestelde
vierde lid. Dit vloeit voort uit de omstandigheid dat de nieuwe houdstermaatschappij
via de directeur/groot aandeelhouder verbonden is met de houdstermaatschappij
van de directeur/groot aandeelhouder waaraan de koopsom schuldig is gebleven.In het commentaar van de Vereniging VNO/NCW wordt een variant op bovenstaande
structuur beschreven. Door de houdstermaatschappij wordt te zamen met de bedrijfsopvolger/natuurlijk
persoon een (tussen)holding opgericht. Aan deze (tussen)holding worden de
aandelen in de werkmaatschappij verkocht en wel tegen schuldigerkenning van
de koopsom. Ook deze situatie valt onder het voorgestelde vierde lid.In de tweede situatie gaat het om een bedrijfsovername waarbij een participatiemaatschappij
of een bank is betrokken. In die situatie zal de participatiemaatschappij
of de bank vaak uit zakelijke overwegingen niet alleen deel nemen in het eigen
vermogen van de overnameholding maar ook leningen aan haar verstrekken. Als
voorbeeld valt te denken aan een management buy-out, waarbij de participatiemaatschappij
naast aandelenkapitaal ook een lening verstrekt om te voorkomen dat de zeggenschap
van de overnemende managers te gering zou zijn, omdat deze zelf slechts over
beperkte financiële middelen voor de overname beschikken. Omdat de participatiemaatschappij
in het algemeen over een hoog eigen vermogen zal beschikken en voor een overname
geen externe leningen zal aangaan, zou de rente die de overnameholding aan
de participatiemaatschappij verschuldigd is, in deze situaties onder de aftrekbeperking
vallen.Ik ben bereid voor de gesignaleerde situaties een mogelijk knelpunt weg
te nemen. Deze regeling ziet er als volgt uit. Indien de bedrijfsopvolger/natuurlijk
persoon een onmiddellijk belang heeft van één derde in de overnameholding
en tevens werkzaam is of direct na de overname werkzaam wordt in de overgenomen
werkmaatschappij, de overnameholding de mogelijkheid te bieden aannemelijk
te maken dat de motieven welke ten grondslag liggen aan de verstrekte lening
in overwegende mate zakelijk zijn, ondanks het feit dat geen externe financiering
is aangetrokken.In de bijgevoegde nota van wijziging heb ik deze tegenbewijsregeling opgenomen. 2.6. Overgangsproblematiek en winstsplitsingDe leden van de fractie van de VVD zijn van mening dat het voorgestelde
overgangsrecht met name wat betreft de beperkingen van de rente-aftrek niet
royaal is. Zij vragen of het niet zo zou moeten zijn dat eerbiedigende werking
slechts wordt onthouden ingeval het de belastingplichtige bij het aangaan
van de renteverplichtingen aanstonds duidelijk moest zijn dat de rente-aftrek
zou worden bestreden.Doordat voor de beperking van de rente-aftrek uit hoofde van artikel 10a
de jurisprudentie als richtsnoer is genomen, zal er naar mijn oordeel in reële
gevallen als regel geen sprake zijn van overgangsproblemen, zeker niet als
rekening wordt gehouden met de in paragraaf 2.4 geschetste mogelijkheid van
tegenbewijs. Een overgangsregeling zou dus praktisch een vrijbrief zijn voor
situaties die in de uitvoeringspraktijk worden bestreden.Met betrekking tot de aftrekbeperking die is opgenomen in artikel 15,
vierde lid, ligt dit anders. Deze bepaling heeft tot doel ongewenste gevolgen
van recent gewezen jurisprudentie te voorkomen. Voor bestaande overnameholdings
zou deze bepaling, ondanks de in paragraaf 2.5 geschetste mogelijkheid van
tegenbewijs, tot problemen kunnen leiden. Een verzachting van deze overgangsproblematiek
wordt bereikt door de hierna te bespreken oplossing om tegemoet te komen aan
de praktische problemen van winstsplitsing. Ingevolge het voorgestelde artikel 15, vierde lid, kan bij een overname
de door de overnameholding betaalde rente niet worden afgezet tegen het combinatieresultaat
van de fiscale eenheid van de overnameholding en de overgenomen werkmaatschappij,
maar alleen tegen de eigen winst van de overnameholding. De leden van de fractie
van D66 vragen in dit verband of is overwogen de voorgeschreven winstsplitsing
in de tijd te beperken om het bedrijfsleven niet langer dan nodig is met administratieve
lasten op te zadelen. Ik realiseer mij – zo wil ik deze leden antwoorden –
dat na verloop van tijd de in een fiscale eenheid gevoegde maatschappijen
zo nauw met elkaar verweven raken, dat winstsplitsing praktisch niet goed
mogelijk meer is. Om hierin tegemoet te komen stel ik voor de winstsplitsing
van artikel 15, vierde lid, te beperken tot een periode van acht jaar na de
verwerving van de aandelen van de overgenomen vennootschap. In deze periode
kan de rente die de tussenhoudster is verschuldigd ter zake van de verwerving
van de aandelen in de overgenomen vennootschap dus alleen worden afgezet tegen
de eigen winst van de tussenholding. Vanaf het negende jaar kan de in dat
jaar verschuldigde rente ter zake van de verwerving van de aandelen van de
overgenomen vennootschap ten laste worden gebracht van het combinatieresultaat
van de fiscale eenheid.Het saldobedrag aan rente dat in de eerste acht jaar bij de tussenhoudster
vanwege de winstsplitsing niet in aftrek is gekomen, kan in de vier volgende
jaren in gelijke delen in aftrek worden gebracht op het combinatieresultaat,
voor zover dat resultaat daardoor niet negatief wordt. De rente die op deze
wijze alsnog in aftrek kan worden gebracht kan derhalve niet leiden tot een
verlies bij de fiscale eenheid. Met andere woorden carry-back van deze rente
is niet mogelijk. In het negende tot en met twaalfde jaar na de verwerving
van de aandelen van de overgenomen vennootschap kan dus zowel het bedrag aan
rente dat in het desbetreffende jaar verschuldigd is ter zake van de verwerving
van de aandelen, alsmede 25% van het saldo dat in de eerste acht jaar bij
de tussenholding nog niet in aftrek is gekomen ten laste van het combinatieresultaat
worden gebracht. Na deze twaalf jaar is het eventuele bedrag aan rente van
de eerste acht jaar dat nog niet in aftrek is gekomen, onbeperkt voorwaarts
verrekenbaar met het combinatieresultaat.Met deze regeling wordt naar mijn oordeel een voor de praktijk werkbare
oplossing geboden. Zoals gezegd biedt deze oplossing bovendien een verzachting
voor de overgangsproblematiek die bij reeds bestaande overnameholdings zou
kunnen optreden. Voor een overname die bij voorbeeld op 1 januari 1991 tot
stand is gekomen, geldt de winstsplitsing namelijk alleen voor de jaren 1997
en 1998. In dat geval is zij vanaf 1999 niet meer van toepassing, omdat de
aandelen in de werkmaatschappij langer dan acht jaar geleden zijn verworven.
Een eventueel bedrag aan rente dat samenhangt met de verwerving van de aandelen
van de werkmaatschappij en dat in de jaren 1997 en 1998 niet in aftrek is
gekomen, kan dan in het jaar 1999 en de drie daarop volgende jaren in gelijke
delen ten laste van het combinatieresultaat van de fiscale eenheid komen.
Een eventueel restant daarvan dat na die vier jaren nog niet in aftrek is
gekomen, kan in het jaar 2003 volledig worden verrekend met het combinatieresultaat.
In de bijgevoegde nota van wijziging heb ik artikel 15, vierde lid, laatste
volzin aangepast om de in de tijd begrensde winstsplitsing mogelijk te maken.
Bij ministeriële regeling zal aan het bovenstaande uitvoering worden
gegeven. De in de tijd begrensde winstsplitsing zal ook gelden voor de regeling
die voor overnames is getroffen in artikel 29a betreffende de juridische fusie. 3. Risico-reserve voor concernfinanciering 3.1. Motivering en internationale contextDe leden van de CDA-fractie vragen meer inzicht in de effecten van de
regeling. De leden van de fracties van de PvdA, het CDA en de VVD informeren
naar de aantrekkelijkheid ervan. Voorts vragen de leden van de PvdA-fractie
of anti-taxhaven maatregelen niet effectiever zullen zijn.Naar aanleiding hiervan wil ik allereerst benadrukken dat in het wetsvoorstel
de maatregelen die gericht zijn op uitholling van de Nederlandse belastinggrondslag
in samenhang moeten worden gezien met de maatregel die het mogelijk maakt
een risico-reserve te vormen voor concernfinancieringsactiviteiten. De laatstgenoemde
maatregel heeft tot doel een omkering te bereiken van het proces waarbij Nederlandse
ondernemingen die internationaal werkzaam zijn hun concernfinancieringsactiviteiten
steeds vaker onderbrengen in buitenlandse concernfinancieringsmaatschappijen.
Niet alleen Nederland maar ook de concerns zelf zijn hier bij gebaat. Nederland
heeft immers van oudsher een goede reputatie op het gebied van financiële
dienstverlening en beschikt over hoogwaardig opgeleid personeel. Ook onze
infrastructuur staat in vergelijking met andere landen op hoog niveau. Daarnaast
beschikt Nederland over een uitgebreid net van verdragen ter voorkoming van
dubbele belasting. De voorgestelde regeling voor de risico-reserve draagt
verder aan deze aantrekkelijkheid bij. In deze opvatting voel ik mij gesteund
door de contacten die ik daarover met het bedrijfsleven heb gehad. Naar aanleiding
van deze contacten heeft de voorzitter van de Raad van Bestuur van Ahold op
25 juni 1996 aangekondigd dat Nederland een serieuze kandidaat is voor de
plaats van vestiging van waaruit financieringsactiviteiten worden verricht
mits het onderhavige wetsvoorstel wordt aanvaard. Voorts heeft een beduidend
aantal ondernemingen, waartoe niet alleen grote internationale concerns maar
ook middelgrote niet-beursgenoteerde ondernemingen behoren, desgevraagd aan
de Vereniging VNO-NCW medegedeeld zeer serieus te overwegen van de regeling
gebruik te maken. VNO-NCW heeft uit haar contacten met deze ondernemingen
de indruk gekregen dat het daarbij in ieder geval thans al gaat om een gezamenlijk
bedrag ter grootte van de helft van de geschatte f 15 miljard die in buitenlandse
financieringsmaatschappijen van Nederlandse concerns zijn ondergebracht.De leden van de fracties van de PvdA en het CDA merken op dat de internationale
belastingconcurrentie op mobiele productiefactoren, zoals de factor kapitaal,
betekent, dat een verzwaring van de belastingdruk ontstaat voor de minder
mobiele factoren zoals de factor arbeid. De leden van de PvdA-fractie stellen,
onder verwijzing naar het memorandum van Commissaris Monti, dat zij zich voor
een dilemma geplaatst voelen, aangezien zij enerzijds de Nederlandse concurrentiepositie
willen versterken doch anderzijds met het oog op de werkgelegenheid de lasten
op arbeid willen verminderen. De leden van de fracties van de PvdA, de VVD
en D66 vragen voorts of, nu met de voorgestelde regeling voor concernfinancieringsactiviteiten
in concurrentie wordt getreden met bij voorbeeld het Belgische coördinatie-centrum,
de reputatie van Nederland als verdragspartner niet wordt geschaad.Dienaangaande merk ik op dat binnen de EU met zorg wordt gekeken naar
de ontwikkeling waarbij landen via het introduceren van geprivilegieerde regimes
kapitaal weglokken van andere landen (de zogenoemde «beggar thy neighbour
policy»). Dit kan niet alleen tot een verzwaring van de belastingdruk
op bij voorbeeld de factor arbeid leiden maar ook de beleidsruimte van andere
landen aantasten. Deze problematiek is ook een punt van aandacht in het Committee
on Fiscal Affairs van de OESO. Binnenkort zal in OESO-verband worden aangevangen
met een vervolgstudie naar de schadelijke effecten van (excessieve) belastingconcurrentie en mogelijke reacties van de landen daarop. Naar mijn mening zullen
schadelijke effecten zich in de eerste plaats voordoen bij taxhaven maatregelen
die in het bijzonder zijn toegesneden op niet-ingezetenen. Voorts kan worden
gedacht aan fiscale regimes waarbij de belastinggrondslag in gelieerde verhoudingen
wordt vastgesteld op een wijze die niet in overeenstemming is met het internationaal
aanvaarde «arm's length» beginsel. Tenslotte kan worden gedacht
aan bijzondere regimes die niet transparant zijn, waardoor zij verdragspartners
inzicht onthouden in de werking van de regeling en de gebruikers daarvan.Nederland zal zowel in EU-verband als in OESO-verband een actieve rol
blijven vervullen om deze ongewenste ontwikkeling te keren. Hierbij wijs ik
allereerst op datgene dat ik hierover bij paragraaf 2.2. heb opgemerkt. Wij
kunnen echter niet de ogen sluiten voor deze ontwikkeling en volstaan met
het afwachten van de uitkomst van deze studie(s). Dit geldt temeer omdat,
zoals in de memorie van toelichting is aangegeven, zeker al voor een bedrag
van ongeveer 15 miljard aan Nederlands kapitaal is ondergebracht in het buitenland.
Het meedoen in de zogenoemde «beggar thy neighbour policy», acht
ik onjuist. Met een benadering die alleen is gericht op het treffen van anti-taxhaven
maatregelen, zal Nederland naar mijn overtuiging evenwel niet kunnen volstaan.
De realiteit brengt mee dat bij zo'n houding ernstig rekening moet worden
gehouden met een toename van fiscaal geïnspireerde emigratie respectievelijk
belastingvlucht uit Nederland. Daarom zijn de voorstellen er niet alleen op
gericht uitholling van de Nederlandse belastinggrondslag tegen te gaan maar
ook de Nederlandse fiscale infrastructuur te versterken. Ik heb wat het laatste
betreft, gezocht naar maatregelen die passen binnen het Nederlandse fiscale
systeem en die uitnodigen tot duurzame investeringen in Nederland waarvan
een impuls uitgaat op de werkgelegenheid.De door de leden van de PvdA-fractie genoemde en ook door mij onderschreven
doelstellingen sluiten elkaar dus niet uit. Als gevolg van de in het wetsvoorstel
neergelegde twee-sporenbenadering zal een versterking van het Nederlandse
concurrentievermogen optreden en als resultante daarvan meer werkgelegenheid.
Gezien de budgettaire aspecten van het wetsvoorstel, ik verwijs hierbij naar
paragraaf 1.4, is van een verzwaring van de lasten op arbeid dan ook geen
sprake. In dit verband wijs ik er nog op dat het wetsvoorstel positieve effecten
op de werkgelegenheid zal hebben en met name voor de dienstverlenende sector. De gedachte dat Nederland met het voorgestelde regime voor concernfinancieringsactiviteiten
in concurrentie treedt met taxhavenachtige regimes, opgevat in de zin dat
Nederland een regime creëert om buitenlands kapitaal aan te trekken,
onderschrijf ik niet. De voorgestelde regeling biedt internationaal opererende
concerns de mogelijkheid om een reële voorziening te treffen voor de
risico's die zijn verbonden aan hun concernfinancieringsactiviteiten. Er is
dus geen sprake van een min of meer forfaitaire wijze van vaststelling van
de belastinggrondslag. Evenmin heeft de regeling offshore-achtige kenmerken.
Bovendien kan de voorgestelde regeling voor concernfinancieringsactiviteiten
niet los worden gezien van de maatregelen gericht tegen de uitholling van
de Nederlandse grondslag. Tezamen vormen zij mede een defensieve maatregel
tegen attractieve fiscale maatregelen van andere landen.Naar aanleiding van de vraag van de leden van de PvdA-fractie over het
Belgische coördinatiecentrum, merk ik het volgende op. Deze regeling
komt er op neer dat het door een vennootschap in het coördinatiecentrum
gestorte eigen vermogen belastingvrij rendeert; dat wil zeggen de rente die
het coördinatiecentrum ontvangt bij het uitlenen van eigen vermogen,
wordt niet in de belastingheffing betrokken. De belastinggrondslag van het
coördinatiecentrum wordt bepaald op basis van een «cost plus»
benadering waarbij de belangrijkste kostenposten, de financierings- en personeelskosten,
niet in de belastinggrondslag zijn betrokken. In feite resulteert
dus een forfaitaire heffing die geen enkele relatie heeft met de omvang van
noch met het rendement op het geïnvesteerde vermogen. Een dergelijke
regeling past niet in ons fiscaal concept, zo kan ik de leden van de CDA-fractie
mededelen op hun vraag waarom deze regeling door mij niet is gekopieerd. In
dit verband verwijs ik nog naar het mondeling overleg inzake het fiscaal vestigingsklimaat
(Kamerstukken II 1992/93, 22 860, nr. 3) waarin de positie van het Belgische
coördinatiecentrum aan de orde is gesteld. Daarbij was in de Tweede Kamer,
ook bij de leden van de CDA-fractie, het gevoelen dat Nederland het Belgische
initiatief van de coördinatiecentra niet zou moeten volgen.Zoals hiervoor aangeduid, speelt bij de internationale aanvaardbaarheid
van regelingen ook een rol in hoeverre verdragspartners inzicht kunnen verkrijgen
in de regeling en in het individuele gebruik daarvan (transparantie-element).
Wat dat laatste betreft, ligt het voor de hand dat Nederland (uiteraard met
inachtneming van de diverse wettelijke bepalingen en van de verdragen) daaraan
zonder meer zal voldoen. Wat het inzicht in de regeling betreft, merk ik op
dat de verdragspartners in verschillende internationale gremia, zoals de OESO,
op de hoogte zijn gesteld van het wetsvoorstel nadat dit bij de Tweede Kamer
aanhangig is gemaakt. Daartoe zijn het uitgebrachte persbericht, het wetsvoorstel
en het algemene deel van de memorie van toelichting in het Engels vertaald.
Tot op heden zijn geen officiële reacties van verdragspartners ontvangen.Samenvattend ben ik van oordeel dat de nieuwe regeling zowel naar doel
en strekking als naar de opzet, niet te vergelijken is met de door de leden
van de verschillende fracties genoemde regimes in andere landen.Door verschillende fracties is de vraag opgeworpen hoe het zogenoemde
risico-reserve regime zich verhoudt tot de Europese regelgeving, waarbij meer
specifiek wordt gerefereerd aan artikel 92 EG- verdrag. In reactie daarop
merk ik op dat genoemde Verdragsbepaling betrekking heeft op «steunmaatregelen
van de Staten, of in welke vorm ook met Staatsmiddelen bekostigd, die de mededinging
door begunstiging van bepaalde ondernemingen of bepaalde producties vervalsen
of dreigen te vervalsen, ... voor zover deze steun het handelsverkeer tussen
de Lid-Staten ongunstig beïnvloedt». Dat artikel slaat dus op maatregelen
met een selectieve werking; maatregelen die een bepaalde onderneming, sector,
bedrijfstak, enz. begunstigen. De in het wetsvoorstel begrepen regeling heeft
echter juist een generiek karakter, zodat alleen al daarom geen sprake kan
zijn van een selectieve begunstiging in de zin van artikel 92, eerste lid,
EG-verdrag. De werking van de regeling is immers niet beperkt tot bepaalde
ondernemingen of bepaalde sectoren binnen de Nederlandse economie. Alle ondernemingen
die aan de objectieve criteria willen voldoen, komen voor deze regeling in
aanmerking. Ten overvloede merk ik op dat toch bezwaarlijk kan worden gesteld
dat een voorstel, waarbij de mogelijkheid voor ondernemingen wordt geïntroduceerd
om voor bepaalde risico's een reserve te vormen, dat budgettair neutraal is
en op termijn naar verwachting enige opbrengst biedt als staatssteun kan worden
aangemerkt. Bovendien ligt de voorgestelde regeling voor de risico-reserve
in het verlengde van de aard en de opzet van ons nationale fiscale stelsel,
dat in zich bergt dat rekening mag worden gehouden met de specifieke risico's
waarvoor de ondernemer zich geplaatst ziet. Tegen de achtergrond van het voorgaande
luidt het antwoord op de vraag van de leden van de CDA-fractie of deze maatregel
aangemeld zou moeten worden bij de Europese Commissie, dan ook ontkennend. 3.3. Werking en gevolgenMet betrekking tot de toegang tot de regeling is van de zijde van het bedrijfsleven naar voren gebracht dat in een aantal situaties om praktische
redenen een zelfstandige vennootschap zal worden opgericht voor de financieringsactiviteiten
ter zake waarvan een risico-reserve wordt gevormd. Men acht het voor de entree
niet gunstig als in die situatie de kapitaalstorting in de vennootschap zou
zijn onderworpen aan de kapitaalsbelasting. De leden van de fractie van de
VVD vragen in dit verband of in de uitvoeringssfeer de nodige souplesse zal
worden betracht zodat bij inbreng van kapitaal dat zal worden aangewend voor
financieringsactiviteiten een beroep zal kunnen worden gedaan op artikel 37,
eerste lid, onderdeel a, juncto tweede lid, onderdeel b, van de Wet op de
belastingen van rechtsverkeer. Naar aanleiding hiervan merk ik het volgende
op. Het genoemde artikel voorziet in een vrijstelling van kapitaalsbelasting
bij een bedrijfsfusie of interne reorganisatie. Toepassing van deze vrijstelling
acht ik ook mogelijk indien een nieuwe vennootschap wordt opgericht voor concernfinancieringsactiviteiten,
mits daarbij wordt gebleven binnen de door wet en jurisprudentie aangegeven
kaders voor de vrijstelling. Dit brengt met zich dat hetgeen op de aandelen
in de nieuwe vennootschap wordt gestort, moet kunnen worden aangemerkt als
een zelfstandig onderdeel van de onderneming van het concern. Hiervan kan
bij voorbeeld sprake zijn als de aandelen van de nieuw opgerichte vennootschap
worden volgestort met een 100%-deelneming in een buitenlandse financieringsmaatschappij.
In de jurisprudentie is namelijk bepaald dat een deelneming bestaande uit
een 100%-aandelenpakket in het algemeen een zelfstandig onderdeel van een
onderneming is, tenzij er omstandigheden blijken waardoor dat anders zou zijn.
Dit houdt in dat deze vrijstelling niet van toepassing is indien kleinere
aandelenpakketten worden ingebracht. Wordt geen zelfstandig deel van een onderneming
verworven, dan kan onder omstandigheden artikel 37, eerste lid, onderdeel
a, juncto tweede lid, onderdeel c, uitkomst bieden. Voor deze vrijstelling
is het van belang dat door het lichaam dat de concernfinancieringsactiviteiten
gaat uitoefenen uitsluitend alle bedrijfsmiddelen van gelijke aard worden
verworven. Hiervan zou ingevolge de jurisprudentie bij voorbeeld sprake kunnen
zijn wanneer de concernleiding besluit om de financieringsactiviteiten te
gaan concentreren en in dit kader alle duurzame kapitaalgoederen die met de
financieringsactiviteiten samenhangen, bij voorbeeld alle aandelen in de buitenlandse
financieringsmaatschappijen, inbrengt in het lichaam dat in Nederland de financieringsactiviteiten
gaat verrichten.De leden van de CDA-fractie gaan in op de voorwaarde dat nooit meer dan
10% van het vermogen dat is aangewend voor concernfinancieringsactiviteiten,
in Nederland mag zijn aangewend. Zij voeren aan dat dit kan betekenen dat
bij het bereiken van de 10%-grens wordt gekozen voor investeringen in het
buitenland, met als gevolg dat geen extra werkgelegenheid in Nederland wordt
geschapen. Zij achten dit niet acceptabel.Voor de mate waarin de financiering in Nederland is toegestaan, is van
belang dat de voorgestelde regeling is bedoeld voor de risico's die samenhangen
met het werkzaam zijn als internationaal concern. Dit brengt de noodzaak met
zich mee van afbakening van concerns met een substantiële internationale
spreiding van de activiteiten. In artikel 15b, tweede lid, zijn in dit verband
twee criteria opgenomen. Het eerste betreft de verhouding tussen het vermogen
dat door het lichaam dat de reserve aanhoudt in Nederland is aangewend voor
concernfinancieringsactiviteiten en het vermogen dat dit lichaam in totaal
voor dat doel heeft aangewend (maximaal 10%). In de memorie van toelichting
heb ik aangegeven dat het genoemde 10%-criterium gelet op de plaats die de
Nederlandse markt in de wereldeconomie inneemt, alleszins verdedigbaar is.
Het tweede criterium betreft de herkomst van de inkomensstromen.Een verhoging van de grens van 10% zou het door deze leden gesignaleerde
probleem als zodanig niet oplossen (ook bij een grens van bijvoorbeeld 25%
zouden zich grenseffecten kunnen voordoen) en zou geen recht
doen aan het hiervoor vermelde uitgangspunt. Wel ben ik bij nadere overweging
tot de slotsom gekomen dat de voorgestelde sanctie bij het overschrijden van
de norm – bij overschrijding mag niet worden gedoteerd aan de reserve –
zwaar is. Daarom heb ik bij nota van wijziging voorgesteld de sanctie te beperken
tot dat deel van de concernfinancieringswinst dat toe te rekenen is aan het
vermogen waarmee de norm wordt overschreden. Dit betekent dat bij overschrijding
van de norm wel mag worden gedoteerd maar dat de winst die betrekking heeft
op het vermogen waarmee de norm is overschreden geen deel uitmaakt van de
dotatiegrondslag.Indien het lichaam dat de risico-reserve aanhoudt, besluit deze vrijwillig
op te heffen, moet de reserve gedurende vijf jaar in gelijke delen aan de
winst worden toegevoegd. Voor de toevoegingen geldt een tarief van 10%. Gedurende
de periode van vijf jaar moet het lichaam blijven voldoen aan de eisen welke
artikel 15b stelt en aan de voorwaarden die de inspecteur heeft gesteld. Dotatie
aan de reserve is gedurende deze vijf jaar niet meer mogelijk.De leden van de fracties van het CDA en de VVD zijn van oordeel dat met
deze regeling een te zware afbraakprocedure wordt gevolgd hetgeen de aantrekkelijkheid
niet ten goede komt. De leden van de VVD-fractie wijzen hierbij met name op
de termijn van vijf jaar om in aanmerking te komen voor het tarief van 10%.
De leden van de CDA-fractie vragen om een eenvoudiger regeling zodat ondernemingen
minder gebonden zijn.Zoals in de memorie van toelichting is uiteengezet, wordt met de regeling
voor vrijwillige afbraak enerzijds een betalingsregeling aan het bedrijfsleven
geboden en anderzijds oneigenlijk gebruik voorkomen. Zonder de vijfjaarstermijn
zou een lichaam op elk gewenst moment kunnen besluiten de reserve tegen een
tarief van 10% op te heffen en zijn zetel naar het buitenland te verplaatsen.
Dit zou haaks staan op de doelstelling Nederlandse ondernemingen die internationaal
werkzaam zijn, te bewegen hun financieringsactiviteiten blijvend terug te
brengen naar Nederland. Besluiten ondernemingen om in Nederland gebruik te
maken van de regeling van de risico-reserve dan moet het niet zo zijn dat
zij zodra in een ander land een gunstiger regeling in het leven wordt geroepen,
probleemloos kunnen vertrekken. Het aantrekken van «eendagsvliegen»
is iets wat ik met de voorgestelde regeling niet nastreef. Ook voor de internationale
aanvaardbaarheid van de voorgestelde regeling speelt de vijfjaarstermijn,
als element van structurele vestiging in Nederland, een rol. Vrijwillige opheffing
van de reserve komt bij voorbeeld aan de orde als het concern de activiteiten
moet inkrimpen. In die context behoeft een afbraakperiode van vijf jaar naar
mijn oordeel geen probleem op te leveren. Hierbij moet worden bedacht dat
een concern in de periode na het besluit om de risico-reserve op te heffen,
ook de financieringsactiviteiten kan verminderen waardoor de te behalen concernfinancieringswinst
eveneens zal afnemen. Een dergelijke inkrimping van de activiteiten heeft
niet tot gevolg dat niet meer aan de gestelde voorwaarden wordt voldaan. Er
worden immers noch eisen gesteld aan de omvang van het vermogen dat wordt
aangewend voor de financieringsactiviteiten noch aan de omvang van de met
dit vermogen te behalen winst.De leden van de PvdA-fractie vragen hoe de regeling van de vrijwillige
opheffing zich verhoudt tot de regeling van de verplichte opheffing. Zij vragen
of de verplichte opheffing nog wel aan de orde zal komen nu er een mogelijkheid
is van vrijwillige opheffing zij het dat dan de vijfjaarstermijn moet worden
afgewacht.Uit mijn antwoord op de vorige vraag moge blijken dat ik er vanuit ga
dat opheffing van de reserve slechts incidenteel zal voorkomen, en dat men
daarbij zoveel mogelijk gebruik zal maken van de regeling van vrijwillige
opheffing. Verplichte opheffing zal echter in ieder geval aan de orde komen
indien de onderneming die de risico-reserve aanhoudt niet langer
voldoet aan de voorwaarden van artikel 15b of aan de door de inspecteur gestelde
voorwaarden.Naar aanleiding van de vraag van de leden van de fracties van de VVD en
D66 of de eis dat alleen binnenlandse belastingplichtigen een risico-reserve
mogen vormen, niet discriminerend werkt, merk ik het volgende op. Onder omstandigheden
kan het vormen van een risico-reserve als bedoeld in artikel 15b door een
in het buitenland gevestigd lichaam, op grond van de non-discriminatiebepalingen
van de belastingverdragen worden opgeëist. Die situatie doet zich uiteraard
alleen voor indien die buitenlandse vennootschap in Nederland is onderworpen
aan de vennootschapsbelasting. Het gaat daarbij dan om een vaste inrichting
in Nederland van een buitenlands lichaam dat deel uitmaakt van een internationaal
opererend concern. Ik heb, om geen onduidelijkheid te laten bestaan, het voorstel
van wet op dit punt aangepast. Indien een vaste inrichting in Nederland van
een buitenlandse vennootschap voldoet aan de voorwaarden van artikel 15b,
zal de buitenlandse vennootschap een risico-reserve kunnen vormen. Ook de
omgekeerde situatie kan zich voordoen. Het gaat daarbij om de situatie van
een Nederlands concern dat buitenlandse activiteiten verricht door middel
van vaste inrichtingen. Ook op dit punt heb ik het wetsvoorstel aangepast
en wel in die zin dat artikel 15b eveneens van toepassing kan zijn voor dergelijke
buitenlandse activiteiten.De leden van de fractie van de VVD stellen de relatie tussen de aanwending
van de risico-reserve en de heffing van kapitaalsbelasting aan de orde. Zij
zijn van oordeel dat een afname van de risico-reserve geen gevolgen zou moeten
hebben voor de heffing van kapitaalsbelasting, in het bijzonder wanneer de
uit de reserve afkomstige middelen in verband met calamiteiten worden overgebracht
naar een ander concernonderdeel. Mijn reactie hierop is, dat een afname van
de risico-reserve op zich geen aanleiding geeft tot het heffen van kapitaalsbelasting.
Die belasting wordt immers geheven wegens storting op in aandelen verdeeld
kapitaal in een in Nederland gevestigd lichaam tenzij sprake is van fusie
of interne reorganisatie. Daarbij wordt geen onderscheid gemaakt naar de herkomst
van de middelen die voor de kapitaalstorting worden aangewend. Ook indien
deze middelen afkomstig zijn uit de risico-reserve is kapitaalsbelasting verschuldigd.
Ik zie geen reden om hierop een uitzondering te maken indien de middelen voor
de kapitaalstorting zijn onttrokken aan een lichaam dat een risico-reserve
heeft gevormd. Verder is van belang dat Richtlijn nr. 69/335/EEG van de Raad
van de Europese Gemeenschappen van 17 juli 1969 betreffende de indirecte belastingen
op het bijeenbrengen van kapitaal (pb EG L 249) geen mogelijkheden biedt om
een afzonderlijke vrijstelling in te voeren voor de door deze leden bedoelde
situaties. 4. Gehanteerde begrippen en nadere regelgevingDe leden van de fracties van het CDA, de VVD en de GPV vragen zich af
of het wetsvoorstel wel voldoende duidelijkheid biedt. De leden van de fractie
van het CDA zijn van mening dat de voorgestelde regels te veel het karakter
van een raamwet hebben. De bedoeling is in hun ogen te veel afhankelijk van
de uitleg in de memorie van toelichting of van nadere uitwerking bij ministeriële
regeling en van invulling door de inspecteur. Zij onderkennen dat dit de flexibiliteit
weliswaar ten goede komt, maar vrezen voor de duidelijkheid en de rechtszekerheid.
Zij verwachten dat jurisprudentie in veel gevallen duidelijkheid zal moeten
scheppen. Deze leden en die van de fractie van het CDA vragen zich af of dit
de aantrekkelijkheid van de regelingen wel ten goede komt. Deze leden hechten
dan ook zeer aan een nadere uitwerking in de wet. De leden van de VVD-fractie stellen dat een aantal essentiële begrippen en criteria niet
in de wettekst is opgenomen. Zij verwijzen in dit verband naar de opsomming
die is gegeven op bladzijde 2 en 3 van het commentaar van de Nederlandse Orde
van Belastingadviseurs (NOB) en noemen daarnaast nog een ander voorbeeld.
Deze leden zijn van mening dat deze begrippen en criteria tijdens de parlementaire
behandeling voldoende dienen vast te staan. Het rechtszekerheidsbeginsel brengt
in hun ogen mee dat deze criteria dan niet van de ene op de andere dag kunnen
worden gewijzigd. Daarom vragen deze leden de bedoelde begrippen en criteria
te verduidelijken en aan te geven voor welke periode zij minimaal zullen gelden.In het commentaar van de NOB worden vijf voorbeelden genoemd. Het eerste
betreft het begrip «naar Nederlandse maatstaven redelijke heffing»
dat is opgenomen in artikel 10a, derde lid. Zoals ik in punt 7 van het nader
rapport aan de Koningin heb aangegeven, heb ik gekozen voor dit algemeen geformuleerde
beoordelingskader, aangezien dit de mogelijkheid biedt om zo nodig rekening
te houden met feiten en omstandigheden die in het individuele geval van belang
zijn. Ik acht het mede op basis van het advies van werkgroep II, van belang
de praktijk ruimte te laten. Te denken valt bijvoorbeeld aan de situatie waarin
rente verschuldigd is aan een verbonden, in een ander land gevestigd lichaam
dat indien het in Nederland zou zijn gevestigd zou voldoen aan de criteria
voor toepassing van de voorgestelde reserve voor concernfinancieringsactiviteiten1. Ik ga ervan uit dat het belang van het bedrijfsleven
meer gediend is met deze benadering waarbij de nadere invulling van dit algemene
beoordelingskader in de praktijk plaatsvindt aan de hand van de concrete omstandigheden,
dan met een poging dit op de voorhand zo precies mogelijk in te vullen, bijvoorbeeld
door het aangeven van een nominaal tarief zoals de leden van de GPV-fractie
suggereren. Het laatste biedt weliswaar meer zekerheid op de voorhand, maar
zal eerder tot arbitraire uitkomsten leiden. In het nader rapport heb ik verder
aangegeven dat door de referentie aan normen in OESO-lidstaten en door de
eis van het niet van toepassing zijn van een bijzonder regime, naar mijn mening
voor verreweg de meeste gevallen van rente verschuldigd aan een verbonden
lichaam geen onduidelijkheid zal bestaan over de vraag of de rente al dan
niet in aftrek kan worden gebracht.Een vergelijkbare afweging ligt ten grondslag aan een ander door de NOB
genoemd voorbeeld, te weten het in artikel 15b, achtste lid, opgenomen kader
waarbinnen de inspecteur voorwaarden mag stellen voor de vorming van een risico-reserve.
Kort gezegd houdt dit in dat de voorwaarden er slechts toe mogen strekken
onbedoeld gebruik van de regeling te voorkomen. In verband met het volstrekt
nieuwe karakter van de regeling verdient een aanpak waarbij rekening houdend
met de feiten en omstandigheden voorwaarden kunnen worden gesteld, naar mijn
oordeel de voorkeur boven een aanpak waarbij vooraf – los van concrete
situaties – getracht wordt alle voorwaarden vast te leggen.Met betrekking tot twee andere door de NOB genoemde voorbeelden is er
naar mijn mening geen sprake van onduidelijkheid. Dit betreft de bevoegdheid
om bij ministeriële regeling aan te geven wanneer de werkzaamheden van
een niet in Nederland gevestigd lichaam kunnen worden aangemerkt als actieve
financieringswerkzaamheden (artikel 13, tweede lid) en aan te geven wat wordt
verstaan onder overnamekassen (artikel 15b, derde lid). Op bladzijde 23 en
24, respectievelijk 32 en 33 van de memorie van toelichting is uitvoerig uiteengezet
aan welke eisen zal moeten worden voldaan. Juist ter wille van de rechtszekerheid
is in het wetsvoorstel opgenomen dat deze criteria, zoals deze zijn opgenomen
in de memorie van toelichting, zullen worden vastgelegd in een ministeriële
regeling. Ik zeg hierbij toe dat deze ministeriële regeling aan u zal
worden overgelegd.Het laatste voorbeeld van de NOB betreft de bevoegdheid om bij ministeriële
regeling regels te stellen voor de winstsplitsing die bij een overnameholding
nodig kan zijn. In dit verband wil ik er op wijzen dat op bladzijde 28 en
29 van de memorie van toelichting duidelijk is aangegeven dat deze bevoegdheid
er alleen toe strekt te voorkomen dat het doel van artikel 15, vierde lid,
wordt ontgaan en voor welke situatie de bevoegdheid is bedoeld. Ook deze ministeriële
regeling zal worden overgelegd.Het andere voorbeeld dat de leden van de VVD-fractie noemen betreft de
in artikel 8 opgenomen bevoegdheid van de inspecteur om voorwaarden te verbinden
aan het toestaan van het berekenen van de winst in een andere geldeenheid
dan de gulden. Met betrekking hiertoe merk ik op dat in een ministeriële
regeling zal worden vastgelegd in welke gevallen de inspecteur kan toestaan
dat het belastbare bedrag wordt berekend in een andere geldeenheid en welke
omrekeningskoersen moeten worden gehanteerd. Slechts daarbinnen heeft de inspecteur
de mogelijkheid om zo nodig nadere voorwaarden te stellen die zijn toegespitst
op de concrete situatie. Daarbij kan bijvoorbeeld worden gedacht aan voorschriften
met betrekking tot de boekhouding. Deze regeling zal eveneens worden overgelegd.De leden van de fractie van de VVD vragen voorts om aan te geven voor
welke periode deze begrippen en criteria minimaal zullen gelden. Voor het
bieden van een dergelijke zekerheid zie ik slechts aanleiding met betrekking
tot de voorwaarden die zullen worden gesteld voor de vorming van een risico-reserve.
Daar gaat het om voorwaarden die van belang zijn voor de bedrijfsbeslissing
om naar het buitenland overgebrachte concernfinancieringsactiviteiten al dan
niet naar Nederland terug te halen. Omdat een dergelijke beslissing voor de
betrokken bedrijven grote gevolgen heeft, is het naar mijn oordeel voor het
succes van de regeling noodzakelijk dat voor een ruime periode zekerheid wordt
geboden over de gestelde voorwaarden. In het wetsvoorstel is daarom een geldigheidsduur
van de voorwaarden voor een periode van tien jaar voorzien. 5. De doelstelling en de beoogde effecten van het wetsvoorstelAan de algemene gezichtshoeken waaraan de leden van de fracties van de
PvdA en het CDA het wetsvoorstel wensen te beoordelen, heb ik in de voorgaande
paragrafen aandacht besteed.De leden van de fracties van CDA en VVD vragen in hoeverre de werkgroep
representatief was voor het Nederlandse bedrijfsleven. De leden van de CDA-fractie
vragen in het bijzonder waarom het MKB niet in de werkgroep was vertegenwoordigd,
terwijl, zo stellen deze leden, de maatregelen wel gevolgen hebben voor het
midden- en kleinbedrijf. De leden van de PvdA-fractie zijn van mening dat
de voorstellen op zijn minst MKB-vriendelijk moeten zijn.Naar aanleiding hiervan merk ik op dat subwerkgroep II van de Werkgroep
Fiscale Infrastructuur zich heeft gericht op aspecten van de uitholling van
de Nederlandse belastinggrondslag en van het Nederlandse vestigingsklimaat
die zich vooral voordoen bij grote, internationaal opererende bedrijven. Bij
de samenstelling van de werkgroep heeft dit een rol gespeeld. In dit verband
wil ik er overigens aan herinneren dat met ingang van 1996 juist nog een pakket
fiscale maatregelen is gerealiseerd dat specifiek is gericht op de belangen
van het midden- en kleinbedrijf.De leden van de CDA-fractie vragen naar inzicht en gevolgen voor het midden-
en kleinbedrijf.Opgemerkt wordt dat het voorstel op geen enkele wijze fiscale of andere
verzwaring beoogt voor het midden- en kleinbedrijf. Dat zou ook niet passen
in het beleid van het Kabinet gericht op lastenverlichting en verlichting
van de administratieve lasten voor deze belangrijke sector voor onze
economie. In dat verband verwijs ik naar het fiscale MKB-pakket en de voorstellen
van de zogeheten «commissie van Lunteren» ter verlichting van
de administratieve lasten. Een wetsvoorstel ter zake is in voorbereiding.
Met betrekking tot een door deze en andere leden gesignaleerd mogelijk knelpunt
in het kader van bedrijfsovernames en bedrijfsopvolging merk ik op dat dit
mogelijke knelpunt is opgelost. Ik verwijs naar de bijgevoegde nota van wijziging.
Wat betreft de belastingdruk merk ik op dat de gekozen aanpak waarbij uitholling
van de Nederlandse belastinggrondslag alleen in specifieke situaties wordt
bestreden, betekent dat in reële gevallen geen stijging van de belastingdruk
zal optreden.De leden van de GPV-fractie hebben de indruk, dat het positieve effect
van de voorgestelde maatregelen niet moet worden overschat. Zij stellen dat
het effect van de maatregelen ter bestrijding van belastingbesparende constructies
hooguit indirect aanwezig is. Ik verwijs hierbij naar hetgeen ik heb opgemerkt
in paragraaf 1.4 algemene aspecten. Ook vragen zij zich af of het positieve
effect van het wetsvoorstel op de belastingopbrengst wel wijst in de richting
van een substantieel effect op het vestigingsklimaat. Naar aanleiding hiervan
mag ik verwijzen naar mijn betoog in paragraaf 3.1.Op de vraag van de leden van de CDA-fractie hoeveel extra mensjaren met
de uitvoering van het wetsvoorstel zijn gemoeid, kan ik antwoorden dat het
wetsvoorstel slechts enig extra werk voor de Belastingdienst met zich. Dit
effect is evenwel zo beperkt dat het kan worden opgevangen binnen de begroting
voor de Belastingdienst.De vraag van de leden van de VVD-fractie of de start van de derde fase
EMU tot een behoefte aan fiscale harmonisatie zal leiden, kan in zijn algemeenheid
niet eenduidig worden beantwoord. Voor het onderhavige gebied past zeker een
negatief antwoord. De invoering van de monetaire Unie verandert niets aan
het bestaan of juist het afwezig zijn van de drang of noodzaak tot harmonisatie
van de vennootschapsbelasting.Wat de stand van zaken op het terrein van de fiscale harmonisatie betreft,
de leden van de VVD-fractie vragen hiernaar, kan worden opgemerkt dat het
voorstel voor een richtlijn verliesverrekening sinds enige jaren niet meer
in Raadskader is besproken. Wel hebben sinds de aanvang van dit jaar in Raadskader
enige vergaderingen plaatsgevonden inzake het voorstel om de werkingssfeer
op het gebied van moeder-dochtermaatschappijen en fusies uit te breiden. Aangezien
besluitvorming ter zake nog gaande is, kunnen nog geen uitspraken worden gedaan
over de inzet tijdens het Nederlandse voorzitterschap ten aanzien van bovengenoemde
uitbreiding. 6. UitvoeringsaspectenDe leden van de PvdA-fractie hebben moeite met de regeling voorgesteld
in paragraaf 8.3. van het rapport van werkgroep II voor de mate van aanwezigheid
van een vaste inrichting in Nederland van een buitenlandse financieringsmaatschappij.
Zij vinden dat buitenlandse concernfinancieringsvennootschappen moeten worden
bestreden met de stelling dat de winst volledig aan de vaste inrichting in
Nederland is toe te rekenen. Het tarief waarnaar deze maatschappijen worden
belast is volgens deze leden niet relevant. In het rapport van werkgroep II
is aangegeven dat het in deze gevallen gaat om een actieve financieringsmaatschappij
die aan de criteria voor de substance in het buitenland voldoet waardoor de
activiteiten in Nederland niet al te omvangrijk kunnen zijn. Het innemen van
de stelling dat de winst volledig is toe te rekenen aan de vaste inrichting
in Nederland, zoals door deze leden wordt gesuggereerd, lijkt daarom
weinig kans op succes te bieden. Ook om andere redenen lijkt mij dit niet
de juiste weg. Bij het wetsvoorstel worden regelingen voorgesteld voor concernfinancieringsactiviteiten.
Deze strekken ertoe Nederland weer aantrekkelijk te maken voor concernfinancieringsactiviteiten.
De wijziging van de deelnemingsvrijstelling strekt ertoe deze alleen van toepassing
te laten zijn op voordelen uit lichamen die zich actief met de financiering
van het concern bezighouden. Het voorstel van werkgroep II acht ik in dit
verband een zinvolle benadering van de situaties dat de deelnemingsvrijstelling
wel van toepassing is maar er toch een vaste inrichting in Nederland aanwezig
wordt geacht. Het tarief speelt hierbij naar mijn mening wel een rol, omdat,
zoals door werkgroep II is aangevoerd, bij een vergelijkbare of hogere belastingdruk
in het buitenland, bedrijfseconomische redenen de doorslag zullen hebben gegeven
voor vestiging in het buitenland.Naar aanleiding van de opmerkingen van de leden van de CDA-fractie over
de gevolgen van de voorstellen voor de administratieve lastendruk, wil ik
eerst verwijzen naar bladzijde 13 van de memorie van toelichting. Daar is
gesteld dat er voor het bedrijfsleven aan het voorstel geen of nagenoeg geen
administratieve lasten zullen zijn verbonden. Daarbij is gewezen op het feit
dat de maatregelen onderdeel uitmaken van de berekening van de fiscale winst
en dat de maatregel op grond waarvan de winst in een andere geldeenheid dan
de gulden kan worden berekend, de administratieve lasten van een deel van
het bedrijfsleven, met name voor Nederlandse dochtermaatschappijen van buitenlandse
concerns, zal verminderen. Naar aanleiding van de opmerking van deze leden
dat de voorgestelde regelingen hun zeer complex voorkomen, merk ik het volgende
op. Voor zover het gaat om de maatregelen gericht op het tegengaan van de
uitholling van de Nederlandse belastinggrondslag, gaat het om maatregelen
van preventieve aard hetgeen wel vaker met zich meebrengt dat deze gedetailleerd
zijn. Gezien het preventieve karakter van de regelingen als zodanig zal het
bedrijfsleven geen administratieve lasten van deze regeling ondervinden. Met
betrekking tot de regeling voor concernfinancieringsactiviteiten en de regeling
voor functionele valuta merk ik op dat de opzet past binnen de structuur van
internationaal opererende ondernemingen en daarbij in administratieve zin
goed zal aansluiten. Voor zover ondernemingen behorende tot het midden- en
kleinbedrijf internationaal opereren en aan de voorwaarden voldoen is er geen
enkel beletsel om van de vorengenoemde regelingen gebruik te maken. Eerder
heb ik al opgemerkt dat het gaat om generieke regelingen die gelden voor alle
ondernemingen die internationaal opereren en aan de voorwaarden voldoen. 7. Budgettaire aspectenTen aanzien van de budgettaire aspecten wil ik allereerst wijzen op hetgeen
hierover is opgemerkt in paragraaf 1.4. Daar ben ik ingegaan op de mogelijke
effecten en kosten en baten van de voorliggende maatregelen.In antwoord op vragen van de leden van de PvdA-fractie bevestig ik dat
het wetsvoorstel geen negatief effect zal hebben op de factor arbeid. In paragraaf
1.4. heb ik erop gewezen dat er juist een positief effect op de werkgelegenheid
van de voorgestelde regelingen uitgaat. Op grond van de budgettaire effecten
die aan de verschillende onderdelen van het wetsvoorstel kunnen worden toegerekend,
is geconcludeerd dat het wetsvoorstel per saldo een positief effect heeft
op de belastingopbrengst. Gelet op de aard en diversiteit van de verschillende
maatregelen is de opbrengst van het wetsvoorstel in de belastingramingen voorzichtigheidshalve
op p.m. gesteld. De genoemde leden vragen waarop de schatting is gebaseerd dat ongeveer
f 15 miljard is ondergebracht in buitenlandse financieringsmaatschappijen
van Nederlandse concerns. Deze schatting is gebaseerd op gegevens van de Belastingdienst
inzake de mate waarin door Nederlandse concerns gebruik wordt gemaakt van
buitenlandse financieringsmaatschappijen.Naar aanleiding van de vraag van de leden van de PvdA-fractie over de
verhouding van de effectieve vennootschapsbelastingdruk in Nederland voor
hier te lande opererende internationale concerns en de winstbelastingdruk
voor internationale concerns in bijvoorbeeld Duitsland, Frankrijk, het Verenigd
Koninkrijk en de Verenigde Staten, merk ik het volgende op. In OESO-verband
is een rapport verschenen Taxing Profits in a Global Economy. In dit rapport
is aangegeven dat bij het bepalen van de effectieve belastingdruk naast het
nominale tarief ook de grondslag van de belastingheffing een belangrijke rol
speelt. Zowel het nominale tarief als de grondslag kunnen van land tot land
verschillen. Tenslotte is van belang of een land het zogenoemde klassieke
stelsel of een zogenoemd imputatiestelsel hanteert. Door deze verschillen
in tarief, grondslag en systeem is het moeilijk om in algemene zin uitspraken
te doen over de effectieve druk in de verschillende landen en een vergelijking
op dit punt te maken. De hoogte van deze druk zal namelijk van geval tot geval
verschillen, waarbij nu eens het ene land relatief gunstig is en dan weer
het andere land. Gemiddeld gesproken neemt Nederland daarbij een middenpositie
in. Naar aanleiding van de vraag van deze leden of de door hen genoemde vier
landen maatregelen hebben getroffen tegen laagbelaste concernfinancieringsvennootschappen,
zoals het Belgische coördinatiecentrum, merk ik op dat deze landen in
hun nationale systeem alle een of andere vorm van zogenoemde Controlled Foreign
Corporation legislation (CFC-wetgeving) kennen. Met deze wetgeving wordt beoogd
de uitholling van de eigen belastinggrondslag tegen te gaan.Voor de vragen van de leden van de fracties van PvdA en CDA naar de budgettaire
gevolgen van de maatregelen met betrekking tot de concernfinanciering, verwijs
ik naar paragraaf 1.4, waar ik op deze gevolgen nader ben ingegaan. Met de
mogelijke meeropbrengsten aan loonbelasting, inkomstenbelasting en omzetbelasting
als gevolg van de positieve effecten op de werkgelegenheid is bij de raming
van de budgettaire consequenties, conform de ramingstechniek, geen rekening
gehouden. Deze worden immers beschouwd als inverdieneffecten, die bij de raming
van de gevolgen van belastingmaatregelen in het algemeen niet in het wetsvoorstel
worden verantwoord maar die uiteraard te zijne tijd wel in de algemene raming
van de belastingopbrengst worden meegenomen.Het is ongebruikelijk om in het kader van bestrijding van oneigenlijk
gebruik en misbruik internationaal in enige vorm compensatie te bieden. De
vraag van de leden van de CDA-fractie of ik internationaal compensatie bied,
beantwoord ik dan ook ontkennend.De leden van de CDA-fractie stellen dat het vreemd aandoet dat betrekkelijk
risicoloze financieringen naar Nederland worden gehaald door middel van een
regeling die is gebaseerd op de gedachte dat grote risico's worden gelopen.Deze benadering gaat voorbij aan het karakter van de voorgestelde regeling.
Kort gezegd worden ten aanzien van concernfinancieringsactiviteiten twee maatregelen
voorgesteld. De ene maatregel kan worden gekarakteriseerd als een verduidelijking
van de voorwaarden waaraan de concernfinancieringsactiviteiten van een in
het buitenland gevestigd lichaam moeten voldoen om in Nederland bij haar moedermaatschappij voor toepassing van de deelnemingsvrijstelling in aanmerking te komen:
de vrijstelling is beperkt tot zogenoemde actieve financieringsmaatschappijen.
Met de andere maatregel wordt beoogd tegemoet te komen aam de specifieke risico's
verbonden aan het internationaal opereren van in Nederland gevestigde ondernemingen
die in verschillende landen actief zijn en de daarmee samenhangende financieringsrisico's.
Deze ondernemingen wordt de mogelijkheid geboden een reserve te vormen voor
die specifieke risico's. De zienswijze van de leden van de CDA-fractie met
betrekking tot deze regeling stemt dan ook niet overeen met de feitelijke
opzet. Het gaat niet om een specifieke regeling of faciliteit voor concernfinancieringsmaatschappijen.
Indien wordt voldaan aan de gestelde voorwaarden kunnen alle internationaal
werkzame ondernemingen – ongeacht de aard van hun activiteiten –
ter zake van de risico's met betrekking tot financieringsactiviteiten en het
houden van deelnemingen een risico-reserve vormen. Ten opzichte van de bestaande
wetgeving is sprake van een verruiming van de mogelijkheid om fiscaal rekening
te houden met (potentiële) risico's van verschillende aard en omvang
die verband houden met het werkzaam zijn als internationaal concern. Opgemerkt
dient hierbij nog te worden dat fiscale (risico) voorzieningen/reserves binnen
het Nederlandse belastingstelsel gebruikelijk zijn.De leden van de CDA-fractie willen graag inzicht hebben in de omvang van
de verliezen die Nederlandse internationaal werkende concerns hebben geleden
met financieringen en participaties waarvoor de regeling zal gelden. In dit
verband wil ik er allereerst op wijzen dat de voorgestelde mogelijkheid om
een risico-reserve te vormen ziet op de risico's die samenhangen met het werkzaam
zijn als internationaal concern. Kwantitatieve gegevens met betrekking tot
de verliezen die in dit verband zijn geleden kunnen niet worden gegeven. Dit
is met name een gevolg van het feit dat de meeste internationaal werkende
concerns hun financieringsactiviteiten vanuit het buitenland verrichten. De
administratie van de met deze activiteiten geleden opbrengsten en verliezen
vindt elders plaats en de resultaten komen in de administratie in Nederland
in het algemeen uitsluitend indirect tot uitdrukking als vrijgesteld voordeel
uit hoofde van een deelneming.Er bestaan, zo kan ik de leden van de fracties van de PvdA en het CDA
op hun desbetreffende vragen mededelen, ook in andere landen, waaronder ook
OESO-landen, specifieke regimes en regelingen op het gebied van de financiële
dienstverlening. Zonder volledigheid na te streven noem ik in dit verband
de regelingen en regimes in Australië, Canada, Ierland, België,
Zwitserland, Luxemburg, de Kanaaleilanden, Hong Kong en Singapore. Ten aanzien
van de vraag hoe de initiële druk van deze regimes en regelingen zich
verhouden tot de druk van de voorgestelde regeling merk ik het volgende op.
In de eerste plaats gaat het bij de voorgestelde regeling om het vormen van
de risico-reserve ten laste van de winst waarop het gewone vennootschapsbelastingtarief
van toepassing is. Dit betekent derhalve dat de initiële druk afhankelijk
is van een aantal factoren zoals de mate waarin de risico's zich voordoen
(afwaarderingsverliezen op deelnemingen, liquidatieverliezen op deelnemingen,
afwaarderingsverliezen op vorderingen, mogelijke aansprakelijkheden en dergelijke).
Er is dan ook geen sprake van een uniforme druk. Globaal gesproken zal in
vergelijking met andere stelsels ter zake de Nederlandse regeling, bezien
vanuit de overige factoren van het Nederlandse vestigingsklimaat zoals beschreven
in paragraaf 1.4, zeker als concurrerend kunnen worden beschouwd.Zoals in de memorie van toelichting is aangegeven, zal de lijn voor de
buitenlandse concernfinancieringsmaatschappijen die is opgenomen in de voorgestelde
aanvulling van artikel 13, tweede lid, van de Wet op de vennootschapsbelasting
1969 worden doorgetrokken naar het Besluit voorkoming dubbele belasting 1989.
Indien via een vaste inrichting uitgeoefende financiële activiteiten
kunnen worden aangemerkt als actieve financieringsactiviteiten, dan zal in
het kader van de voorkoming van dubbele belasting de vrijstellingsmethode
gehandhaafd blijven. Is dit niet het geval – in de vaste inrichting
wordt voornamelijk belegd (passieve financieringsactiviteiten daaronder begrepen) –
dan zal in het kader van de voorkoming van dubbele belasting in plaats van
de vrijstellingsmethode de verrekeningsmethode worden gehanteerd. Voorts zal
van Nederlandse zijde bij onderhandelingen over belastingverdragen of bij
heronderhandelingen van belastingverdragen een bepaling worden ingebracht
waardoor Nederland onder de belastingverdragen de in het Besluit aan te brengen
splitsing kan effectueren.De leden van de PvdA-fractie vragen naar een nadere toelichting op de
budgettaire consequenties van de tijdelijke afwaardering van verlieslijdende
deelnemingen.Het gaat hierbij om een verschuiving van de belastingdruk waarbij een
negatief kaseffect in de sfeer van de vennootschapsbelasting later wordt gecompenseerd
door een hogere opbrengst. Bij liquidatie van een deelneming waarbij een liquidatieverlies
wordt geleden, betekent de voorgestelde regeling dat verliezen in de tijd
naar voren worden gehaald. Zoals in de memorie van toelichting is aangegeven,
bevat het wetsvoorstel daartegenover ook een tweetal maatregelen met een afnemende
meeropbrengst, te weten de beperking van de rente-aftrek uit hoofde van artikel
10a voorzover dat artikel betrekking heeft op binnenlandse verhoudingen en
de in artikel 15, vierde lid, opgenomen beperking van de rente-aftrek bij
de overnameholding (zie ook de budgettaire paragraaf in de memorie van toelichting).
De genoemde tijdelijke derving zal derhalve binnen het kader van dit wetsvoorstel
kunnen worden opgevangen. 8. De artikelen Artikel I, onderdeel A (artikel 8 van de Wet op de vennootschapsbelasting
1969)De leden van de PvdA-fractie onderschrijven het voorstel om belastingplichtigen
onder omstandigheden de mogelijkheid te bieden hun resultaten te berekenen
in een andere geldeenheid dan de gulden. Naar aanleiding van hun verzoek om
bij deze nota het concept van de desbetreffende ministeriële regeling
te ontvangen, merk ik op dat de verschillende op dit wetsvoorstel te baseren
ministeriële regelingen nog in voorbereiding zijn.Ook de leden van de CDA-fractie kunnen instemmen met de strekking van
deze regeling. Zij zijn evenwel van oordeel dat de relatie met artikel 362,
zevende lid, van Boek 2 van het Burgerlijk wetboek, waarin is aangegeven onder
welke omstandigheden de commerciële jaarrekening mag worden opgesteld
in een vreemde geldeenheid, in de wet zou moeten worden vastgelegd. Naar aanleiding
hiervan merk ik op dat de gedachtevorming over de vraag in welke gevallen
de belastingplichtige zijn winst mag berekenen in een andere geldeenheid dan
de gulden, nog niet is afgerond. Ik wil nog nader bezien of zich in bepaalde
situaties problemen zouden kunnen voordoen. De voorgestelde bepaling biedt
de mogelijkheid voor zo'n nadere afweging, waarvan de uitkomsten zullen worden
vastgelegd in een ministeriële regeling.Naar aanleiding van een vraag van de leden van de fractie van D66 merk
ik op dat de aansluiting bij het jaarrekeningenrecht betrekking heeft op het Nederlandse recht en niet op het recht van de staat waar de
aandeelhouder is gevestigd.Er wordt geen aanpassing van het Burgerlijk Wetboek voorzien die Nederlandse
vennootschappen de mogelijkheid biedt hun aandelen uit te geven in andere
valuta, zo kan ik deze leden op hun vraag antwoorden.De leden van de CDA-fractie vragen of het mogelijk is om jaarlijks een
valuta te kiezen en of er beperkingen dan wel andere voorwaarden worden gesteld
aan het «switchen» naar een andere valuta. Mijn reactie hierop
is dat het switchen tussen verschillende geldeenheden niet te rijmen valt
met de doelstellingen van de regeling, te weten het verminderen van administratieve
lasten en het vermijden van heffing over schijnwinsten. De mogelijkheid om
te switchen zal dan ook slechts aanwezig zijn als de geldeenheid waarop de
belastingplichtige wil overstappen voor zijn bedrijfsvoering voldoende betekenis
heeft.De vraag van de leden van VVD-fractie of voorzien is dat verrekening van
verliezen uit oude jaren mogelijk blijft, kan ik bevestigend beantwoorden.Het voorstel maakt het mogelijk de fiscale winst onder omstandigheden
te berekenen in een andere geldeenheid dan de gulden. De aldus bepaalde winst
moet, ten behoeve van de berekening van de verschuldigde belasting, vervolgens
worden omgerekend in guldens. De leden van de D66-fractie merken op dat bij
een winst in jaar 1 van $100 en een verlies in jaar 2 van $100, zodat de totale
winst nihil bedraagt, in geval van koerswijziging toch belasting verschuldigd
kan zijn. Zij vragen of dit wenselijk is en of het niet beter is aan te sluiten
bij het belastbaar bedrag. Ik kan hierop antwoorden dat het geschetste effect
inderdaad niet optreedt indien wordt aangesloten bij het belastbare bedrag.
Ik ben het met deze leden eens dat deze benadering beter aansluit bij de wens
ook de totaalwinst in de andere valuta te berekenen. In verband daarmee heb
ik in de bijgevoegde nota van wijziging de regeling aangepast.De leden van de fractie van de VVD vragen of de zogenoemde «roepiah-arresten»
nog betekenis hebben voor de bepaling van de vrij te stellen vaste-inrichtingswinsten,
indien een Nederlandse vennootschap een functionele valuta kiest. Ook de leden
van de D66-fractie vragen hier naar. Mijn reactie hierop is dat deze arresten
hun betekenis behouden als de valuta van het land waarin de vaste inrichting
gelegen is niet de functionele valuta van de belastingplichtige is. Indien
de valuta van het land waarin de vaste inrichting is gelegen wel de functionele
valuta van de belastingplichtige is, hebben deze arresten geen betekenis meer,
omdat er op dit vlak geen sprake meer kan zijn van wisselkoersresultaten.Deze leden wijzen erop dat de termijn voor de afgifte van een beschikking
op een verzoek voor de Belastingdienst een jaar bedraagt. Zij vragen of er
geen reden is om die termijn in dit geval te bekorten. Mijn reactie hierop
is dat dit de thans in het algemeen voor de fiscaliteit geldende termijn is.
Het beleid van de Belastingdienst, is bij het afgeven van beschikkingen, er
op gericht zo snel mogelijk zekerheid te verschaffen. In de praktijk wordt
gestreefd naar een termijn van drie maanden, daarmee zoveel mogelijk aansluitend
bij de termijn uit de Algemene wet bestuursrecht. Ik zie geen aanleiding om
voor de beschikking op aanvraag in de door deze leden bedoelde situatie een
bijzonder regime te creëren.Naar aanleiding van de vraag van de leden van de D66-fractie of met de
winstbepaling in functionele valuta een adequate oplossing wordt gecreëerd
voor de situaties waarin een vennootschap hoofdzakelijk winsten genereert
via een vaste inrichting in het buitenland, merk ik het volgende
op. In het eindrapport van subwerkgroep I van de Werkgroep Fiscale Infrastructuur
is aandacht besteed aan de administratieve lasten en de vertaalresultaten
die het werken met een vaste inrichting met zich kan brengen. Dit heeft geleid
tot de aanbeveling om aan deze problemen tegemoet te komen door de mogelijkheid
te creëren van een zogenoemde project-BV. Worden de activiteiten van
een project volledig in het buitenland gevoerd en is de werkelijke leiding
ook feitelijk in dat (buiten) land gevestigd, dan zou de vestigingsplaatsfictie
van de Wet op de vennootschapsbelasting 1969 buiten werking worden gesteld,
waardoor dat lichaam in fiscale zin niet (meer) in Nederland wordt geacht
te zijn gevestigd. Materieel is dan bereikt dat een naar Nederlands recht
opgericht lichaam dat feitelijk geheel in het buitenland is gevestigd en aldaar
haar activiteiten verricht met behulp van een vaste inrichting gelijk wordt
gesteld met een buitenlandse deelneming. Deze aanbeveling wordt bezien in
het kader van de algehele heroverweging van de vestigingsplaatsfictie van
artikel 2, vierde lid. Deze heroverweging komt aan de orde bij de herziening
van het regime van de fiscale eenheid. Artikel I, onderdeel B (artikel 10a van de Wet op de vennootschapsbelasting
1996)De leden van de fracties van de VVD, D66, het GPV en de RPF vragen om
een nadere uitleg van de termen «rechtens dan wel in feite, direct of
indirect» en «rechthebbende» in het eerste lid.Met rechthebbende wordt in dat lid bedoeld de rechthebbende tot de dividenden,
de storting van kapitaal dan wel het terugbetaalde kapitaal. Omdat deze dividenden,
stortingen dan wel terugbetalingen schuldig worden gebleven zal de rechthebbende
in het algemeen tevens de schuldeiser zijn. Het eerste lid ziet echter niet
alleen op de rechtstreekse schuldigerkenningen, omdat de werking van dat lid
anders eenvoudig zou kunnen worden ontgaan. In plaats daarvan is gekozen voor
een ruime terminologie die de mogelijkheid biedt zoveel mogelijk bij de materiële
werkelijkheid aan te sluiten.Met de term indirect wordt gedoeld op de situatie waarbij belastingplichtigen
kiezen voor een aanpak waarbij in plaats van een schuldigerkenning van dividenden,
een geldlening wordt aangetrokken om de dividenden te kunnen uitkeren, en
de geldverstrekker door de gerechtigde tot de dividenden in staat wordt gesteld
om de lening te verstrekken. Als gevolg van de tussenschakeling van een derde
is er in dit geval sprake van een indirecte verschuldigdheid. Onder derde
wordt in dit kader zowel een verbonden lichaam als een niet verbonden lichaam
(bijvoorbeeld een bank) verstaan.Met de term in feite wordt bij voorbeeld gedoeld op de situatie waarbij
de dochter civielrechtelijk bezien geen dividend uitkeert, maar op instigatie
van de moeder leveranties of diensten verricht zonder dat daarvoor een «arm's
length» prijs in rekening wordt gebracht (een zogenoemde vermomde winstuitdeling).
Ingeval de dochter bij voorbeeld goederen tegen een te hoge prijs van de moeder
aankoopt en de aankoopsom schuldig blijft, zal de geldlening die betrekking
heeft op de te veel in rekening gebrachte prijs bestreken worden door het
eerste lid.De leden van de D66-fractie constateren terecht dat de rente op leningen
die rechtens en in feite bij een derde, bij voorbeeld een financiële
instelling, zijn opgenomen, in artikel 10a, eerste en tweede lid niet van
de aftrek zijn uitgesloten. In het kader van artikel 10a zou een regeling
als voorgesteld in artikel 15, vijfde lid, op grond waarvan de aftrekbeperking
niet geldt voor externe financieringen – deze leden informeren daarnaar –
dan ook overbodig zijn. Door de leden van de fracties van de VVD, D66 en de RPF is gevraagd aan
te geven wanneer het stellen van zekerheid door een verbonden lichaam tot
gevolg heeft dat een lening die wordt aangegaan bij een derde al dan niet
besmet moet worden geacht. Mijn reactie hierop is dat een lening niet besmet
is als de vennootschap die de lening bij de derde aangaat, ook zonder dat
er zekerheid zou zijn gesteld, zelfstandig een dergelijke lening zou hebben
kunnen verkrijgen. Dit kan bijvoorbeeld het geval zijn als de borgstelling
door het verbonden lichaam slechts plaatsvindt teneinde betere voorwaarden,
zoals een lagere rente, te kunnen bedingen. Ook kan dit het geval zijn als
de aansprakelijkheidsstelling voortvloeit uit artikel 403 van Boek 2 van het
Burgerlijk Wetboek.De leden van de PvdA-fractie verzoeken nader toe te lichten waarom in
het geval een bank geen lening meer zou willen verstrekken aan een Nederlandse
vennootschap, de rente op de lening die is verschaft door een verbonden lichaam
in aftrek kan worden gebracht. Mijn reactie hierop is dat dit zich bij voorbeeld
kan voordoen in de situatie waarin de vennootschap verlieslatend is en de
bank van mening is dat deze vennootschap geen volwaardige schuldenaar meer
is. Wordt in die situatie de financieringsbehoefte bij de vennootschap gedekt
door een lening van een verbonden lichaam, dan zal allereerst beoordeeld dienen
te worden of er sprake is van een lening dan wel van het verschaffen van kapitaal.
Zoals ik in de memorie van toelichting heb aangegeven, zal bij de beoordeling
of de rente in aftrek toegelaten wordt, artikel 7 van de Wet op de inkomstenbelasting
1964, in ogenschouw moeten worden genomen.Kan de rente met inachtneming van artikel 7 van die wet in aftrek worden
gebracht, dan zal bezien moeten worden of het voorgestelde artikel 10a, van
toepassing is. Dat is slechts het geval als er sprake is van een schuldigerkenning
van bijvoorbeeld dividend dan wel het aangaan van een lening bij een verbonden
lichaam welke samenhangt met een van de in het tweede lid omschreven rechtshandelingen.
Het is echter niet goed denkbaar dat er in de situatie dat de dochter verlieslatend
is, een rentestroom op gang wordt gebracht welke leidt tot hogere verliezen
bij de dochter, zonder dat daar zakelijke overwegingen aan ten grondslag liggen.
In een dergelijke situatie zal artikel 10a, dan ook niet snel van toepassing
zijn.De leden van de fractie van D66 vragen aan te geven of de kosten samenhangende
met het afdekken van valutarisico's, rente en andere risico's eveneens onder
de uitsluiting van aftrek vallen. Ik kan hierop antwoorden dat in het eerste
lid is opgenomen dat rente – waaronder begrepen kosten en valutaresultaten –
niet ten laste van de winst kan worden gebracht. Kosten is in dit kader een
ruim begrip. Kosten die gemaakt worden om valutaresultaten op de lening af
te dekken, vallen hieronder. Immers, door het maken van deze kosten wordt
het risico van valutaveranderingen afgedekt. Hetzelfde geldt voor kosten om
renterisico's af te dekken.De leden van de fracties van D66 en de RPF vragen wat wordt verstaan onder
de teruggaaf van gestort kapitaal. Dienaangaande merk ik op dat onder gestort
kapitaal niet slechts het nominaal gestorte kapitaal wordt verstaan, maar
tevens het agio. Voorts wordt een informele kapitaalstorting eronder begrepen.
Van een teruggaaf van gestort kapitaal is bijvoorbeeld sprake wanneer aandelen
worden ingekocht – anders dan als tijdelijke belegging – of een
vermindering van het nominaal gestorte kapitaal plaatsvindt. Vindt een inkoop
van aandelen plaats bij een joint venture – de leden van de D66-fractie
informeren hier naar – bijvoorbeeld om een partner uit te kopen, en
wordt de geldsom die daarmee is gemoeid schuldig gebleven of geleend van een
verbonden lichaam, dan zal met betrekking tot de verschuldigde
rente artikel 10a van toepassing kunnen zijn.De leden van de D66-fractie vragen of de onderlinge overlegprocedure van
de belastingverdragen soelaas kan bieden ingeval toepassing van het voorgestelde
artikel 10a tot economische dubbele belasting leidt.Het weigeren van rente-aftrek op grond van het voorgestelde artikel 10a
is met name gericht op situaties waarin tegenover de rente-aftrek in Nederland,
de heffing over de rente bij de ontvanger vanuit het Nederlandse gezichtspunt
niet adequaat is. Vanuit deze optiek zal normaliter niet worden toegekomen
aan economische dubbele heffing. Dat neemt niet weg dat in een overlegprocedure
de feiten en omstandigheden van het desbetreffende geval op hun merites zullen
worden beoordeeld waarbij het Nederlandse standpunt mede zal zijn gebaseerd
op doel en strekking van het voorgestelde artikel 10a.De leden van de fractie van de PvdA vragen of het niet meer voor de hand
had gelegen om in artikel 10a, tweede lid, een termijn op te nemen waarmee
het verband tussen de geldlening en een rechtshandeling als bedoeld in onderdeel
a, b en c van dat lid meer wordt geobjectiveerd. Eenzelfde vraag stellen zij
ten aanzien van artikel 15, vierde lid. Mijn reactie hierop is, dat onverkorte
toepassing van een dergelijke benadering de realiteit geweld zou aandoen.
Zo'n fictie zou daarom (evenals bij het huidige artikel 13, eerste lid) moeten
worden aangevuld met de mogelijkheid van tegenbewijs. Daarmee zou de causaliteitsvraag
via een achterdeur weer zijn binnengehaald.De leden van de CDA-fractie kunnen zich vinden in doel en strekking van
dit onderdeel van het wetsvoorstel. Zij betwijfelen echter of het voorgestelde
artikel 10a, tweede lid, wel tot de verwachte fiscale gevolgen zal leiden,
te weten meer holdingactiviteiten en meer fiscale winst. Zij voeren in dit
verband aan dat een Nederlandse holding bijvoorbeeld een Belgische tussenhoudster
kan inschuiven die kapitaal stort in een taxhaven vennootschap, waarna deze
taxhaven vennootschap de gelden doorleent aan een Nederlands concernonderdeel.
Mijn reactie hierop is dat deze situatie wordt bestreken door onderdeel c
van het voorgestelde artikel 10a, tweede lid. Er vindt immers een aanwending
plaats van vermogen door een met de belastingplichtige (het Nederlandse concernonderdeel
dat de geldlening opneemt) verbonden lichaam (de Nederlandse holding) ten
behoeve van de taxhaven vennootschap, waardoor de taxhaven vennootschap in
staat wordt gesteld om de lening aan de Nederlandse dochter te verschaffen.
Onderdeel c van het voorgestelde artikel 10a, tweede lid, is niet van toepassing
ingeval de gelden die in de taxhaven vennootschap terecht komen niet op enigerlei
wijze van een verbonden Nederlands lichaam afkomstig zijn.De leden van de CDA-fractie vragen zich af of het een onbedoeld neveneffect
van artikel 10a, eerste lid, is, dat in de situatie waarin de dochter haar
winsten uitkeert, en afhankelijk van de vermogensbehoefte, bij voorbeeld bij
verliezen, in rekening courant een lening van haar moeder verkrijgt, de rente
op deze schuld niet aftrekbaar is.Ingeval er een samenhang aanwezig is tussen de winstuitdeling door de
dochter en de ontstane vermogensbehoefte bij de dochter, is zoals deze leden
opmerken, het eerste lid van artikel 10a, van toepassing. Ook in deze situatie
wordt op instigatie van de moeder het eigen vermogen bij de dochter vervangen
door vreemd vermogen, waardoor rentelasten worden gecreëerd. Het toepassen
van het eerste lid in dergelijke situaties past derhalve in de doelstelling
van het wetsvoorstel. De leden van de CDA-fractie vragen een nadere toelichting op de situaties
beschreven in het derde lid. Ik ga er vanuit dat door deze leden gedoeld wordt
op de onderdelen b en c van het tweede lid, daar het derde lid geen onderdeel
c kent. Onderdeel b van het tweede lid ziet op situaties waarbij er sprake
is van een «verhanging» van aandelen in concernverband. In de
memorie van toelichting is op bladzijde 18 en 19 een aantal voorbeelden gegeven
van dergelijke verhangingen. Onderdeel c ziet niet alleen op situaties waarin
een in Nederland gevestigd lichaam vermogen stort in een ander lichaam, waarna
deze gelden worden teruggeleend dan wel worden geleend aan een in Nederland
gevestigd verbonden lichaam. Het ziet ook op andere vormen van aanwending
van vermogen waardoor rentelasten worden gecreëerd. Te denken valt aan
een situatie waarin een in Nederland gevestigd lichaam de aandelen koopt in
een financieringsmaatschappij, terwijl deze maatschappij gaat lenen aan een
in Nederland gevestigd lichaam dat is verbonden met de koper van de aandelen.
Alsdan wordt door de kopende vennootschap vermogen aangewend (de koopsom van
de aandelen) indirect ten behoeve van het lichaam dat de lening verstrekt.De leden van de CDA-fractie vragen zich af hoe de inspecteur kan aantonen
of verliezen op korte termijn kunnen ontstaan. Voor alle duidelijkheid merk
ik allereerst op dat de inspecteur dit niet behoeft aan te tonen doch aannemelijk
moet maken. Voorts merk ik op dat waar het in het vooroverleg om de vaststelling
van de feiten gaat, het op de weg van belanghebbende zal liggen om aannemelijk
te maken dat de gepresenteerde feiten juist zijn. Voor feiten die zich in
de nabije toekomst zullen voordoen, geldt hetzelfde. Er bestaat geen fiscale
rechtsingang voor het vooroverleg als bedoeld bij dit artikel, zo kan ik de
leden van de D66-fractie op hun desbetreffende vraag mededelen. De beslissing
van de inspecteur ter zake is dus niet voor bezwaar vatbaar.Vraagt belastingplichtige geen zekerheid vooraf, dan zal de inspecteur
bij het vaststellen van de aanslag moeten beoordelen of de geldlening is aangegaan
met het oog op het verrekenen van verliezen. Wanneer bijvoorbeeld in een jaar
een onroerende zaak met verlies wordt verkocht terwijl deze verliezen worden
goed gemaakt met behulp van de renteopbrengsten zal de inspecteur al snel
aannemelijk kunnen maken dat de geldlening samenhangt met de verrekening van
het verlies dat door de verkoop van dit bedrijfsmiddel is ontstaan.Zoals ik hiervoor heb aangegeven kan de belastingplichtige zich tot de
inspecteur wenden teneinde zekerheid vooraf te verkrijgen omtrent de vraag
of het derde lid van artikel 10a, van toepassing is. Deze gebruikelijke vorm
van vooroverleg is eveneens mogelijk ten aan zien van de overige bepalingen
van artikel 10a, zo kan ik de leden van de D66-fractie mededelen.De leden van de CDA-fractie vragen zich af of de lening niet een duidelijk
zakelijk karakter heeft indien de rente 1/8% beneden de normale bankrente
ligt en overigens de voorwaarden niet wezenlijk verschillen van de normale
voorwaarden voor een lening van een bank.Voor alle duidelijkheid wil ik twee aspecten onderscheiden. In de eerste
plaats de zakelijkheid van de geldlening en in de tweede plaats de zakelijke
motieven die aan de geldlening en de daarmee verband houdende rechtshandeling
ten grondslag liggen. De zakelijkheid van de geldlening komt aan de orde bij
de vraag of de verstrekte gelden fiscaal als een lening of als kapitaal moeten
worden aangemerkt. Hierbij speelt artikel 7 van de Wet op de inkomstenbelasting
1964 een rol. Ingeval de verstrekte gelden niet als een lening worden aangemerkt,
is de rente op grond van deze bepaling niet aftrekbaar. Zijn de verstrekte
gelden wel als een lening aan te merken dan komt het voorgestelde artikel
10a van de Wet op de vennootschapsbelasting 1969 aan de orde. Of de rente aftrekbaar is, hangt dan onder meer af van de vraag of aan de lening
en de daarmee verband houdende rechtshandeling zakelijke motieven ten grondslag
liggen. Bij de beoordeling van de vraag of de verstrekte gelden fiscaal als
een lening kunnen worden aangemerkt spelen vooral de voorwaarden waaronder
de lening is aangegaan, zoals het aflossingsschema e.d., een rol (zakelijkheid
van de geldlening). De zakelijke motieven van artikel 10a zijn van geheel
andere orde. Hierbij gaat het om het doel dat met de rechtshandeling en de
lening wordt beoogd. Het zal duidelijk zijn dat ook wanneer de zakelijkheid
van de geldlening vaststaat, het mogelijk is dat de motieven voor het aangaan
van de rechtshandeling en de daarmee verband houdende lening niet zakelijk
zijn, bij voorbeeld het tot stand brengen van een kasrondje.De leden van de fracties van de VVD en D66 vragen of bij de beoordeling
of over de betaalde rente per saldo een belasting naar de winst of het inkomen
wordt geheven die naar Nederlandse maatstaven redelijk is, ook «subpart-F
achtige» wetgeving die leidt tot belastingheffing bij andere verbonden
lichamen, in aanmerking kan worden genomen. De leden van de D66-fractie voegen
daar de vraag aan toe of dit wellicht zou kunnen worden afgeleid uit het gebruikte
woord «indirect». Mijn antwoord hierop is dat het woord «indirect»
in de zinsnede dat over de rente bij degene aan wie de rente is verschuldigd
rechtens dan wel in feite direct of indirect per saldo een belasting naar
de winst of het inkomen moet worden geheven die naar Nederlandse maatstaven
redelijk is, geen verband houdt met de door deze leden aangehaalde situatie.
Het woord «indirect» heeft betrekking op de situatie waarin de
vennootschap die de rente ontvangt een (afdwingbare) verplichting heeft om
de inkomsten direct door te stoten naar de achterliggende aandeelhouder. Het
gaat daarbij dus om pure doorstroomsituaties waarbij de ontvanger van de rente
als een zogenoemde «conduit» fungeert. In die situaties is het
in de praktijk voor de inspecteur mogelijk om na te gaan of de rente bij een
verbonden lichaam in een «redelijke» belastingheffing wordt betrokken.
In de overige gevallen, waarbij de ontvanger van de rente geen (afdwingbare)
verplichting heeft om de inkomsten naar de achterliggende aandeelhouder door
te stoten, waaronder de door deze leden geschetste situaties, is het verband
te ver verwijderd om dit in de afweging te kunnen betrekken.Naar aanleiding van de vraag van de leden van de PvdA-fractie op welke
wijze de belastinginspecteur moet beoordelen of in het land waar de schuldeiser
is gevestigd over de rente per saldo een belasting naar het inkomen of de
winst is verschuldigd die naar Nederlandse maatstaven redelijk is, merk ik
op dat volgens de normale regels de belastingplichtige aannemelijk moet maken
dat aan deze voorwaarde is voldaan. Hoewel hij de daarvoor nodige informatie
zelf veelal niet direct beschikbaar zal hebben, is deze wel aanwezig binnen
het concern. Het concern heeft er belang bij om die informatie, via de belastingplichtige,
aan de inspecteur te overleggen. Slaagt de belastingplichtige er in ten genoegen
van de inspecteur aannemelijk te maken dat over de rente per saldo een belastingheffing
plaatsvindt die naar Nederlandse maatstaven redelijk is, dan kan de rente
bij de belastingplichtige in aftrek komen. Indien de inspecteur het nodig
of wenselijk acht om de door de belastingplichtige verstrekte informatie te
verifiëren, kan hij in verdragssituaties op basis van het inlichtingenartikel
nadere informatie krijgen van het (verdrags) land. In niet-verdragssituaties
en in situaties waarin Nederland een belastingverdrag heeft gesloten dat geen
adequate bepaling inzake uitwisseling van inlichtingen bevat, kan eventueel
artikel 47a van de Algemene wet inzake rijksbelastingen (indien bij voorbeeld
de informatie zich bij een buitenlandse (groot)moeder of zuster bevindt) de
inspecteur de mogelijkheid bieden om nadere gegevens omtrent
de druk in het buitenland te krijgen.Naar mijn oordeel is er dan ook geen aanleiding om een systeem te ontwikkelen
waarbij de Nederlandse belastingplichtige wordt ontzien en waarbij de buitenlandse
ontvanger direct zijn gegevens aan de Nederlandse Belastingdienst kan overhandigen,
zo kan ik de leden van de D66-fractie mededelen. Daar komt nog bij dat in
de belastingverdragen die een bepaling inzake inlichtingenuitwisseling bevatten,
is opgenomen dat een verdragsland geen inlichtingen behoeft te verstrekken
indien de verzoekende staat niet eerst de gebruikelijke (nationale) mogelijkheden
voor het verkrijgen van de door haar gevraagde inlichtingen heeft aangewend.De leden van de fracties van de PvdA en D66 vragen of bij de beoordeling
sprake is van een naar Nederlandse maatstaven redelijke heffing, alleen de
belasting geheven door een Mogendheid in aanmerking wordt genomen of dat daarnaast
ook de belasting geheven door lagere bestuursorganen in aanmerking kan worden
genomen. Ik kan deze leden antwoorden dat naast de heffing op het niveau van
een Mogendheid ook heffingen van lagere overheden in aanmerking kunnen worden
genomen, mits die heffingen voldoen aan de voorwaarde dat het gaat om een
heffing naar inkomen of winst over de rente. Hieraan zal onder meer worden
voldaan in die gevallen waarin de heffing van het lagere bestuursorgaan bestaat
in een opslag op de desbetreffende nationale heffing (zogenoemde opcenten).De leden van de VVD-fractie vragen of artikel 10a, tweede lid, onderdeel
c, ook van toepassing is ingeval een Nederlandse tussenhoudster dividenden
ontvangt van haar buitenlandse deelnemingen en deze uitkeert aan haar buitenlandse
moeder, waarna deze buitenlandse moeder de gelden in de vorm van een lening
aan andere tot de groep behorende in Nederland gevestigde vennootschappen
ter beschikking stelt. Ik kan deze vraag bevestigend beantwoorden. In dit
geval is sprake van een aanwending van vermogen door een met de belastingplichtige
(de andere tot de groep behorende Nederlandse vennootschappen) verbonden lichaam
(de Nederlandse tussenhoudster). Het laatstgenoemde lichaam keert immers dividend
uit aan de buitenlandse moeder. Deze buitenlandse moeder gebruikt dit dividend
om een lening te verstrekken aan de belastingplichtige. In deze situatie wordt
eigen vermogen van het Nederlandse gedeelte van de groep omgezet in vreemd
vermogen.Wanneer een Nederlandse concernvennootschap die door een buitenlandse
moeder met eigen vermogen is gevoed, een lening verstrekt aan de Nederlandse
tussenhoudster, is artikel 10a, tweede lid, onderdeel c niet van toepassing.
Er is namelijk geen aanwending van vermogen door belastingplichtige (de tussenhoudster)
of door een met hem in Nederland gevestigd verbonden lichaam ten behoeve van
de schuldeiser (de eerstgenoemde vennootschap). Het is evenwel mogelijk dat
onderdeel a van toepassing is wanneer de lening wordt aangewend om bij voorbeeld
dividend uit te keren.De leden van de fractie van de VVD geven aan dat zij kritisch aankijken
tegen de in artikel 10a, derde lid, onderdeel b, neergelegde overweging dat
er in geval van verrekening van verliezen of andersoortige aanspraken geen
sprake zou zijn van een heffing naar redelijke maatstaven. Zij vragen of dit
geen inbreuk is op de gedachte van de totaalwinst. Mijn antwoord hierop is,
dat ik in het kader van deze tegenbewijsregeling de totaalwinst geen relevant
begrip acht voor het beoordelen van de heffing bij de ontvanger van de rente.
Naar mijn oordeel is het nodig de nog te verrekenen verliezen of andersoortige
aanspraken afzonderlijk in de beschouwing te betrekken naast de heffing over
de winst die wordt behaald vanaf (de aanvang van het jaar van) het aangaan
van de lening. Anders zouden rentestromen worden geaccepteerd die slechts
op gang worden gebracht om een tekortschietende mogelijkheid
van verrekening van verliezen of van andersoortige aanspraken op te vangen.De leden van de VVD-fractie vragen of met de term «belang»
gedoeld wordt op financieel belang en niet op stemrecht. Mijn reactie hierop
is, dat het woord belang in het voorgestelde vijfde lid, dezelfde betekenis
heeft als in het huidige artikel 13b, zesde lid. In de memorie van toelichting
bij het wetsvoorstel dat heeft geleid tot het laatstgenoemde artikellid (Kamerstukken
II 1986/87, 19 968, nr. 3, blz. 11) is aangegeven dat door de gehanteerde
term «belang» niet alleen vennootschappen met een in aandelen
verdeeld kapitaal onder de regeling vallen. Een consequentie daarvan is dat
bij vennootschappen met een in aandelen verdeeld kapitaal niet meer uitsluitend
het aandeel in het gestorte kapitaal, maar ook het aandeel in het geplaatste
kapitaal een rol speelt. Het laatste impliceert dat niet alleen het financiële
belang doorslaggevend behoeft te zijn. Het stemrecht wordt immers vooral bepaald
door het aandeel in het geplaatste kapitaal en door de aard van de aandelen,
terwijl het financiële belang vooral wordt bepaald door het aandeel in
het gestorte kapitaal.Voorts hebben deze leden de indruk dat de letterlijke tekst van artikel
10a, vijfde lid, alleen directe belangen en geen indirecte belangen omsluit.
Deze interpretatie deel ik niet. In de memorie van antwoord bij het bovengenoemde
wetsvoorstel is namelijk aangegeven dat de term «belang» zowel
directe als indirecte relaties omvat (Kamerstukken I, 1989/90, 19 968,
nr. 41c, blz. 10). Ten aanzien van de door deze leden gegeven voorbeelden
merk ik op dat in het geval dat een buitenlandse moeder (M) een 40% belang
heeft in een Nederlands lichaam (NLD) en een 45% belang in een buitenlands
lichaam (BD1), terwijl dit buitenlandse lichaam een 40% belang heeft in een
ander buitenlands lichaam (BD2), er geen verbondenheid bestaat tussen het
laatstgenoemde buitenlandse lichaam (BD2) en het Nederlandse lichaam (NLD).
Heeft BD1 een belang van 60% in plaats van 40% in BD2 dan is er evenmin sprake
van verbondenheid. Het indirecte belang dat de moeder in BD2 heeft, bedraagt
immers minder dan één derde. Heeft BD1 een belang van 80% in
BD2 dan is wel sprake van een verbonden lichaam.Volgens de leden van de GPV-fractie bevat het derde lid van artikel 10a,
een aantal termen die aanleiding zullen geven tot veel discussies en procedures.
Zij vragen zich af waarom niet is gekozen voor de weg dat de rente aftrekbaar
is, tenzij de inspecteur aannemelijk maakt dat aan de rechtshandeling niet
in overwegende mate zakelijke motieven ten grondslag liggen. De leden vragen
zich voorts af of het leggen van de bewijslast bij de belastingplichtige in
dit soort situaties uiteindelijk wel minder beleidslasten oplevert dan in
de omgekeerde situatie.Mijn reactie hierop is dat onder de huidige wetgeving de inspecteur aannemelijk
moet maken dat de belastingbesparing het overwegende motief is geweest. Juist
om zijn positie bij het bestrijden van de renteaftrek te versterken, is in
het wetsvoorstel de bewijslast omgekeerd. Naar verwachting zal dit er eveneens
toe leiden dat de lasten in de uitvoering minder groot worden. Artikel I, onderdeel C (artikel 13 van de Wet op de vennootschapsbelasting
1996)De leden van de CDA-fractie hebben ernstige twijfels of een positief effect
op de belastingopbrengst mag worden verwacht van het onder de deelnemingsvrijstelling
brengen van valutaresultaten op leningen die strekken tot financiering van
buitenlandse deelnemingen. In de laatste jaren is het overgrote deel van de
valuta's ten opzichte van de gulden in waarde gedaald, zodat op de dekkingsschulden
winst is behaald, zo voeren zij aan. Naar aanleiding hiervan merk ik allereerst
op dat de maatregel niet als doel heeft belastingopbrengst te
creëren, maar een discrepantie weg te nemen in de fiscale behandeling
van de valutaresultaten op de deelneming zelf en valutaresultaten op de hiervoor
genoemde leningen. Als neveneffect kan er echter enige extra belastingopbrengst
optreden. Dit heeft de volgende achtergrond. Bij een in waarde stijgende gulden
zal zich op de schulden van een Nederlandse vennootschap die luiden in vreemde
valuta inderdaad een valutawinst voordoen. Deze winst zal op grond van goed
koopmansgebruik doorgaans pas op het moment van aflossing worden aangegeven.
Bij een in waarde dalende gulden zal op schulden die luiden in vreemde valuta
een valutaverlies ontstaan, dat doorgaans wel direct zal worden gepresenteerd.
Vanuit de gedachte dat valutaverliezen met inachtneming van goedkoopmans gebruik
direct ten laste van de winst kunnen worden gebracht, terwijl de valutawinst
eerst op termijn, namelijk bij aflossing, tot de winst wordt gerekend, verwacht
ik op termijn per saldo enige opbrengst van het toepassen van de deelnemingsvrijstelling
op valutaresultaten op de financiering van deelnemingen.Naar aanleiding van de opmerking van de leden van de CDA-fractie dat er
wellicht een «mismatch» tussen de kennis van belastingplichtigen
en de belastingdienst zal blijken te bestaan ingeval de belastingdienst in
grote spoed allerlei derivatentransacties moet beoordelen merk ik het volgende
op. Het beoordelen van transacties in derivaten is een ingewikkelde materie.
Het is echter aan de belastingplichtigen om de benodigde gegevens aan te dragen
zodat de belastingdienst op verantwoorde wijze een beslissing kan nemen. Belastingplichtigen
hebben er belang bij om deze gegevens zo duidelijk mogelijk aan te leveren,
teneinde op een zo kort mogelijke termijn een beslissing van de belastingdienst
te verkrijgen. Mocht achteraf blijken dat de situatie door belanghebbende
niet geheel juist is weergegeven, dan zal de inspecteur niet zijn gebonden
aan de genomen beslissing.De leden van de CDA-fractie vragen of de coördinatiecentra van Nederlandse
concernfinancieringsmaatschappijen in België, gelet op de nieuwe criteria
al dan niet tot de actieve financieringsmaatschappijen moeten worden gerekend.De vraag van deze leden kan ik niet zo in het algemeen beantwoorden. Of
een coördinatiecentrum als actieve financieringsmaatschappij wordt aangemerkt
zal afhangen van de wijze waarop in het desbetreffende coördinatiecentrum
wordt gewerkt. Voldoet een coördinatiecentrum aan alle criteria voor
een actieve financieringsmaatschappij dan zal het ook als zodanig worden aangemerkt.
Beschikt een coördinatiecentrum echter bij voorbeeld niet over voldoende
vreemd vermogen of wordt niet aan de toets van de personeelsbezetting voldaan
dan zal het lichaam niet als actieve financieringsmaatschappij worden aangemerkt
en is de deelnemingsvrijstelling niet van toepassing op de aandelen in dat
coördinatiecentrum.De leden van de CDA-fractie zijn van mening dat een wettelijke beperking
van de aftrekmogelijkheden zijn spiegelbeeld behoort te vinden in een verruiming
van de vrijstelling van artikel 13, eerste lid. Mijn reactie hierop is, dat
een verruiming van de deelnemingsvrijstelling alleen aan de orde kan komen
indien de niet-aftrekbare rente zou worden aangemerkt als bij voorbeeld een
dividenduitkering. In het voorgestelde artikel 10a wordt echter alleen de
aftrek van de rente geweigerd. Civielrechtelijk gezien blijft er echter wel
sprake van rente. Artikel 10a voorziet niet in een transformatie van rente
in een ander vermogensrecht dat belastingvrij onder de deelnemingsvrijstelling
zou kunnen worden genoten. De vraag van deze leden kan ik ook zo opvatten
dat zij vragen om de deelnemingsvrijstelling uit te breiden met een rentevrijstelling
voor ontvangen rente welke bij de betaler niet in aftrek kon
worden gebracht. Voor een dergelijke regeling zie ik geen aanleiding. Het
weigeren van de rente-aftrek is ingegeven door de wens om de erosie van de
belastinggrondslag tegen te gaan. Een voorziening om de ontvangst van de rente
buiten de heffing te laten zou de erosie van de grondslag niet tegengaan maar
slechts verplaatsen naar de ontvanger van de rente.De leden van de CDA-fractie willen graag weten of in een aantal hierna
te beschrijven gevallen de rente-aftrek in Nederland gewaarborgd is. Dit in
het kader van artikel 13, eerste lid en artikel 15, vierde lid.In de eerste situatie stort een in Nederland gevestigde moedermaatschappij
eigen vermogen in een concernfinancieringsmaatschappij gevestigd in een tax-haven.
Deze concernfinancieringsmaatschappij verstrekt een lening aan een Nederlandse
zustervennootschap.In deze situatie is artikel 13, eerste lid, niet aan de orde, want dit
ziet alleen op kosten en lasten die verband houden met in het buitenland gevestigde
deelnemingen. Artikel 15, vierde lid, kan aan de orde komen en wel indien
de zustermaatschappij de verkregen lening aanwendt voor – kortweg –
de aankoop van een ander in Nederland gevestigd lichaam, terwijl met dit lichaam
een fiscale eenheid wordt aangegaan. De tegenbewijsregeling van artikel 15,
vijfde lid, biedt in dit geval geen soelaas omdat er binnen de groep geen
externe financiering is aangetrokken. Voor alle duidelijkheid merk ik op dat
het voor de tegenbewijsregeling bij artikel 15, vierde lid, niet relevant
is of bij de ontvanger van de rente sprake is van een compenserende heffing.
Bij artikel 10a, is dit daarentegen wel relevant. Gezien de omstandigheid
dat de beschreven situatie wordt bestreken door artikel 10a, tweede lid, onderdeel
c, zal de rente niet aftrekbaar zijn wanneer er geen zakelijke redenen of
compenserende heffing aanwezig zijn bij de in de tax-haven gevestigde concernfinancieringsmaatschappij.In de tweede situatie stort een in het buitenland gevestigde moeder het
vermogen in de in een tax-haven gevestigde concernfinancieringsmaatschappij.
De concernfinancieringsmaatschappij leent de gelden vervolgens aan een Nederlandse
zustervennootschap. Wat betreft de rente-aftrek ingevolge artikel 13, eerste
lid, en artikel 15, vierde lid, verwijs ik naar hetgeen bij de eerste situatie
is opgemerkt. Heeft de in het buitenland gevestigde moeder een externe lening
aangetrokken om de kapitaalstorting in de tax-haven vennootschap te financieren,
dan zal de aftrekbeperking van artikel 15, vierde lid, als grond van de tegenbewijsregeling
in het vijfde lid van dit artikel toepassing missen. In de nota van wijziging
is dit verder verduidelijkt.De leden van de CDA-fractie stellen een aantal vragen ten aanzien van
de in onderdeel C.3. opgenomen wijziging van artikel 13, tweede lid. Op de
vraag wat onder het criterium «grotendeels» moet worden verstaan,
luidt mijn antwoord «meer dan 50%». Dit is ook in overeenstemming
met hetgeen elders in de fiscale wetgeving onder dit begrip wordt verstaan.Voorts vragen deze leden wat de ratio is van de eis van 20% van derden
aangetrokken vreemd vermogen in de situatie dat duidelijk sprake is van een
buitenlandse financieringsmaatschappij, bij voorbeeld een maatschappij met
200 of 300 werknemers. Ook de leden van de VVD-fractie vragen hiernaar. Zij
vragen waarom hier wel een «debt-equity ratio» wordt geïntroduceerd
terwijl elders in de memorie van toelichting juist wordt aangegeven dat een
dergelijke ratio niet is gewenst. Voorts zien zij niet in waarom het al dan
niet voldoen aan een dergelijke debt-equity ratio een aandelenbezit zou kunnen
doen omslaan in een belegging. Zij achten het niet begrijpelijk dat de deelnemingsvrijstelling
niet van toepassing zou zijn als de financieringsmaatschappij over eigen middelen
beschikt en deze aanwendt voor de interne financiering. Mijn reactie hierop
is dat het vereiste dat een buitenlandse financieringsmaatschappij
moet beschikken over ten minste 20% vreemd vermogen is ingegeven door het
feit dat een maatschappij die zich actief met de financiering van het concern
bezighoudt, binnen dat concern voor de financieringsactiviteiten de positie
van een externe bank overneemt. Bij dergelijke activiteiten hoort het aantrekken
van vreemd vermogen. Er is geen enkele bank in Nederland die alleen opereert
met eigen vermogen. Kenmerkend voor het bankbedrijf is immers dat een bank
winst behaalt door het verschil tussen rente betaald op aangetrokken vermogen
en ontvangen op uitgeleend vermogen. Een maatschappij die zich presenteert
als financieringsmaatschappij maar uitsluitend met eigen vermogen werkt, kan
in deze optiek niet worden aangemerkt als een actieve financieringsmaatschappij.
Een dergelijke maatschappij houdt zich feitelijk niet bezig met financieren,
maar met de allocatie van het eigen vermogen binnen het concern. Een dergelijke
activiteit zou niet door een externe bank worden verricht. Het is de ondernemer
zelf die de allocatie van het eigen vermogen binnen zijn onderneming bepaalt.
Dat geldt ook als de allocatie van het eigen vermogen is gecentraliseerd binnen
één maatschappij met 200 of 300 werknemers. De eis van ten minste
20% vreemd vermogen strekt er dan ook toe, samen met de andere voorwaarden,
te bereiken dat alleen de voordelen uit de maatschappijen die zich actief
met de financiering van het concern bezighouden en die voor deze financiering
ook de markt opgaan, onder de deelnemingsvrijstelling te laten vallen.Met betrekking tot de vraag van de leden van de CDA-fractie waarom er
niet voor is gekozen de criteria voor een actieve financieringsmaatschappij
die zijn vermeld op bladzijde 23 en 24 van de memorie van toelichting –
in hoofdlijnen – in de wet op te nemen, verwijs ik naar paragraaf 4
van deze nota.De leden van de VVD-fractie merken op dat het besluit tot het afdekken
van een bepaald valutarisico vaak op korte termijn dient te worden genomen.
Zij vragen wat ik als een reëel tijdsbestek zie waarbinnen de inspecteur
vooraf bij voor bezwaar vatbare beschikking vaststelt of een voorgenomen rechtshandeling
strekt tot het afdekken van het valutarisico dat wordt gelopen met een deelneming.
Ik mag in dit verband verwijzen naar mijn antwoord op een vraag van dezelfde
leden over de termijn voor het afgeven van een beschikking op basis van het
voorgestelde elfde lid van artikel 8. Ik ben mij ervan bewust dat de eis van
een beschikking vooraf een extra accent geeft aan het belang van een spoedige
beslissing. Overigens merk ik op dat het overleg met de inspecteur over het
afdekken van valutarisico's niet pas hoeft te beginnen als de verwerving van
een deelneming ophanden is.De leden van de VVD-fractie wijzen erop dat wijziging van artikel 13,
tweede lid, er toe zal leiden dat in een aantal situaties de deelnemingsvrijstelling
niet langer van toepassing zal zijn en dat op basis van artikel 28b van de
Wet op de vennootschapsbelasting 1969 een belaste opwaardering verplicht zal
zijn. De leden van de VVD-fractie zijn van mening dat daarvoor een overgangsregeling
moet worden getroffen, hetzij door compartimentering hetzij door een regeling
naar analogie van de overgangsregeling bij de invoering van artikel 28b.Naar mijn mening is hierbij van belang dat de voorgestelde wijziging tot
doel heeft een verduidelijking te bewerkstelligen van de toepassing van de
deelnemingsvrijstelling. Bij een lichaam dat aandelen houdt in een buitenlandse
financieringsmaatschappij waarop thans de deelnemingsvrijstelling van toepassing
is, is het vertrouwen opgewekt dat de deelnemingsvrijstelling ook van toepassing
zal zijn op de vermogenswinsten uit die maatschappij die als gevolg van dit
wetsvoorstel ontstaan door de verplichte opwaardering. Tegen die achtergrond
ligt het naar mijn oordeel in de rede om het bedrag van de vermogenswinsten
dat is opgebouwd in de periode voordat de onderhavige wijziging
van toepassing wordt, nog onder de deelnemingsvrijstelling te laten vallen.
Dit bedrag zal, voor zover dat overeenkomt met de verplichte opwaardering,
derhalve niet belast zijn.Deze leden stellen voorts aan de orde wat de consequenties zijn in de
situatie waarin een ruling is afgegeven.Hierbij moet een aantal situaties worden onderscheiden. In de eerste plaats
de gevallen waarin een ruling is afgegeven waarin is vastgelegd dat de deelnemingsvrijstelling
van toepassing is op de aandelen in een in het buitenland gevestigde groepsfinancieringsvennootschap.
De ruling geldt voor een aantal jaren. In die situatie is het vertrouwen opgewekt
dat – zolang de wet niet wordt gewijzigd – gedurende de looptijd
van de ruling de deelnemingsvrijstelling van toepassing zal zijn. In de tweede
plaats zijn er gevallen waarin geen ruling is aangevraagd maar wel een ruling
zou zijn verleend indien belastingplichtige hierom had verzocht. Dit laatste
wordt uiteraard per boekjaar bekeken. Er zijn derhalve twee verschillende
situaties waarbij een ruling een rol kan spelen. Zou in de eerste situatie –
er is een ruling voor een bepaalde periode afgegeven – toepassing van
de deelnemingsvrijstelling gedurende de volle looptijd van de ruling worden
gehonoreerd dan zou de belastingplichtige, als bedoeld in de tweede situatie,
een beroep op het gelijkheidsbeginsel kunnen doen. In beide situaties zou
de wetswijziging dan worden genegeerd en zou contra legem worden gehandeld.
Daarom is in de nota van wijziging een overgangsregeling opgenomen zowel voor
de gevallen waarin een ruling is afgegeven als voor de gevallen waarin een
beroep op het gelijkheidsbeginsel zou kunnen worden gedaan. Deze overgangsregeling
houdt in dat in die gevallen waarin uit de aanslagregeling over het jaar 1996
blijkt dat de deelnemingsvrijstelling op de hiervoor bedoelde aandelen van
toepassing is, deze situatie nog twee jaar wordt voortgezet. De hiervoor bedoelde
opwaardering op grond van artikel 28b komt eerst aan de orde bij het einde
van de overgangsregeling.De leden van de VVD-fractie achten het niet met elkaar te rijmen dat de
eis van 20% vreemd vermogen ook geldt in situaties waarin de financieringsmaatschappij
beschikt over een overnamekas met het oog op een toekomstige acquisitie en
uit dien hoofde op dat moment geen behoefte heeft aan vreemd vermogen.Hiervoor heb ik al aangegeven waarom ik van mening ben dat een actieve
financieringsmaatschappij dient te beschikken over vreemd vermogen. Dat tot
op zekere hoogte wordt toegestaan om daarnaast een overnamekas aan te houden
met het oog op toekomstige acquisities doet hier niet aan af. Een actieve
financieringsmaatschappij zal het aanhouden van een overnamekas moeten motiveren.
Dit kan gebeuren door het aanvoeren van geobjectiveerde intenties voor toekomstige
acquisities al dan niet gebaseerd op een overnamebeleid in het verleden, het
presenteren van een strategisch plan e.d. De overnamekas zal dan bestaan uit
kortlopende beleggingen of liquiditeiten. Het lichaam moet immers snel kunnen
beschikken over de benodigde middelen voor een acquisitie. Het ligt dan ook
niet voor de hand om uit de overnamekas lopende financieringen af te lossen,
mede gezien de omstandigheid dat de voorwaarde inzake het vreemd vermogen
niet is gerelateerd aan de overnamekas. Ik ben dan ook van mening dat beide
criteria naast elkaar kunnen worden gehanteerd.De vraag van de leden van de VVD-fractie of de criteria voor de overnamekassen
als safe harbour ratio zijn bedoeld, beantwoord ik bevestigend. De leden van de D66-fractie vragen of de kosten respectievelijk opbrengsten
voor het afdekken van koers- of rente-fluctuaties op leningen ter financiering
van een deelneming als gevolg van het voorstel ook onder de deelnemingsvrijstelling
vallen. Met betrekking hiertoe mag ik verwijzen naar mijn antwoord op een
vraag van de leden van de fractie van D66 over de reikwijdte van het begrip
kosten voor de toepassing van het voorgestelde artikel 10a.De leden van de D66-fractie vragen wat bij de criteria voor de overnamekassen
wordt verstaan onder «andere lichamen waarin financieringsactiviteiten
worden verricht». Hiermee wordt bedoeld – zo kan ik deze leden
antwoorden – andere tot het concern behorende actieve financieringsmaatschappijen
en lichamen welke een risico-reserve aanhouden in de zin van het voorgestelde
artikel 15b. Het kan bij voorbeeld voorkomen dat een concern voor de financiering
van de activiteiten wereldwijd per werelddeel een financieringsmaatschappij
gebruikt. Voor de criteria van de overnamekassen moet dan onder meer worden
gekeken naar het gezamenlijk eigen vermogen van deze lichamen.In het wetsvoorstel worden de voorwaarden voor de toepassing van de deelnemingsvrijstelling
op participaties in buitenlandse financieringsmaatschappijen in die zin verduidelijkt
dat een buitenlandse financieringsmaatschappij zich actief moet bezig houden
met de financiering van het concern. Voor de toepassing van de deelnemingsvrijstelling
is het in beginsel niet van belang naar het recht van welk land de vennootschap
is opgericht.Voor de toepassing van de deelnemingsvrijstelling wordt (onder meer) de
voorwaarde gesteld dat het lichaam waarin wordt deelgenomen vanwege de Nederlandse
Antillen, Aruba of een andere Mogendheid is onderworpen aan een belasting
die aldaar in enige vorm naar de winst wordt geheven. Er is geen nadere invulling
gegeven aan de mate van onderworpenheid. Bij de toepassing van de deelnemingsvrijstelling
mag het niet gaan om passieve inkomsten zoals onder meer volgt uit de voorwaarde
dat de aandelen niet als voorraad of ter belegging mogen worden aangehouden.
De voorgestelde wijziging heeft tot doel met betrekking tot concernfinancieringsactiviteiten
in het buitenland een nadere invulling te geven van wat wordt verstaan onder
actieve financieringsactiviteiten. Niet is overwogen – zo kan ik deze
leden op hun desbetreffende vraag mededelen – om voor in het buitenland
gevestigde concernfinancieringsmaatschappijen nadere eisen te stellen aan
de mate van onderworpenheid. Artikel I, onderdeel G (artikel 13ca van de Wet op de
vennootschapsbelasting 1996)De leden van de PvdA-fractie kunnen nog steeds instemmen met de uitgangspunten
van de deelnemingsvrijstelling. Zij vinden het op zich een goede zaak dat
verlieslijdende deelnemingen kunnen worden afgewaardeerd en dat valutaresultaten
welke verband houden met buitenlandse deelnemingen onder de deelnemingsvrijstelling
worden gebracht.De leden van de CDA-fractie zijn van oordeel dat bij de afwaardering van
deelnemingen veel fiscaal vernuft zal worden gericht op het voorkomen van
de bijtelling. Zij geven het voorbeeld van een deelneming binnen een fiscale
eenheid welke wordt verhangen onder een tussenhoudster waarna de fiscale eenheid
tussen de moedermaatschappij en de tussenhoudster wordt verbroken. Zij vragen
of het niet gewenst is te bepalen dat bijtelling plaatsvindt indien de deelneming
niet meer geheel behoort tot het fiscale vermogen van de moeder. Allereerst wil ik opmerken dat indien een afgewaardeerde deelneming in
een fiscale eenheid wordt opgenomen, de moedermaatschappij op grond van artikel
13ca, vierde lid, tweede volzin zal moeten bijtellen. Is een deelneming in
een fiscale eenheid opgenomen, dan wordt de dochter geacht in de moedermaatschappij
te zijn opgegaan. Het vermogen van de dochtervennootschap wordt aan de moedermaatschappij
toegerekend en de verliezen van de dochter komen rechtstreeks ten laste van
het resultaat van de moedermaatschappij. Binnen fiscale eenheid bestaat er
dan geen deelneming meer zodat ook de regeling van artikel 13ca hierop niet
meer kan worden toegepast. Wordt een deelneming binnen fiscale eenheid ingebracht
in een tussenhoudster en wordt daarna de fiscale eenheid tussen de houdster
en de moedermaatschappij verbroken, dan kan artikel 13ca weer in beeld komen.
Bij het verbreken van de fiscale eenheid wordt het ter zake van de deelneming
opgeofferde bedrag gesteld op het voor de vennootschapsbelasting in aanmerking
te nemen zuivere vermogen van deze deelneming nadat dit is verminderd met
de toelaatbare reserves (Standaardvoorwaarde 11, onderdeel b). Daalt de waarde
van de deelneming beneden het op deze wijze berekende opgeofferde bedrag dan
kan de tussenhoudster de deelneming afwaarderen mits tussen deze houdster
en de deelneming geen fiscale eenheid bestaat.Een bepaling op grond waarvan moet worden bijgeteld indien de deelneming
niet meer geheel tot het fiscale vermogen van de moeder behoort, zou naar
mijn mening te ver gaan. Dit zou immers meebrengen dat afwaardering alleen
is toegestaan voor 100% deelnemingen. In de regeling is de afwaardering toegestaan
bij deelnemingen vanaf 25%. Dit percentage is gekozen om het mogelijk te maken
ook bij samenwerkingsverbanden tussen verschillende ondernemingen de regeling
toe te passen. Bij deze aanpak is het mogelijk dat bij voorbeeld drie ondernemingen
een dochtermaatschappij oprichten waarin zij elk voor 1/3 deel tot het vermogen
zijn gerechtigd. Daalt de waarde in het economische verkeer van de deelneming
beneden het voor de deelneming opgeofferde bedrag, dan kan elk van de drie
ondernemingen naar rato van de mate van gerechtigdheid gebruik maken van de
mogelijkheid tot afwaardering van de deelneming.De leden van de CDA-fractie vragen voorts welke waarde wordt bedoeld in
de in het eerste lid opgenomen eis dat «de waarde van de deelneming
daalt beneden het opgeofferde bedrag». De leden van de PvdA-fractie
gaan ervan uit dat het bij de voorgestelde regeling gaat om afwaardering op
bedrijfswaarde. In dit verband vragen zij het verschil in afwaardering volgens
dit voorstel en de afwaardering bij liquidatie nader uit te werken. Ik kan
hier op antwoorden dat in de context van deze regeling met de waarde van de
deelneming wordt bedoeld de waarde in het economische verkeer. Teneinde iedere
twijfel op dit punt uit te sluiten is de wettekst in de bijgevoegde nota van
wijziging verduidelijkt.De leden van de VVD-fractie wijzen op het commentaar van de Orde van Belastingadviseurs
waarin onder meer wordt voorgesteld voor de afwaardering niet uit te gaan
van de waarde in het economische verkeer van de deelneming maar van het commerciële
verlies van de deelneming. De vraag van deze leden of ik de hiervoor bedoelde
suggestie wil overnemen, beantwoord ik ontkennend. In de eerste plaats is
het commerciële verlies een grootheid welke in de fiscaliteit niet wordt
gehanteerd. Daarnaast zou aansluiting bij het commerciële verlies ertoe
kunnen leiden dat ondernemingen hun verliezen commercieel zoveel mogelijk
naar voren gaan halen om maar van de afwaardering gebruik te kunnen maken.
De inspecteur zou in dezen dan geen correctiemogelijkheid hebben. Ik geef
er dan ook de voorkeur aan voor de regeling van de afwaardering van deelnemingen
uit te gaan van de waarde in het economische verkeer. De gedachte van de leden van de VVD-fractie dat het voorgestelde artikel
13ca voor enerzijds grote internationaal opererende ondernemingen en anderzijds
kleine internationaal opererende ondernemingen verschillend zou uitvallen,
onderschrijf ik niet. In alle gevallen zal belastingplichtige op basis van
de relevante factoren de waardedaling van de deelneming aannemelijk moeten
maken. De vraag of de verschillende door accountants gehanteerde waarderingen
in dit verband alle acceptabel zijn, beantwoord ik ontkennend. Commercieel
worden deelnemingen ook wel gewaardeerd op intrinsieke waarde, waarbij het
verschil tussen de koopprijs en die intrinsieke waarde wordt afgeschreven
als goodwill. Deze methode is niet in overeenstemming met het fiscale goed
koopmansgebruik. Artikel I, onderdeel H (artikel 13d, zesde lid, van de
Wet op de vennootschapsbelasting 1969)De leden van de fractie van de VVD vragen een reactie op de door de Nederlandse
Orde van Belastingadviseurs en door mr. Faber en prof. Van der Geld geuite
kritiek dat artikel 13d, zesde lid, op eenzijdige wijze wordt gerepareerd.
Ik deel deze kritiek niet. Uitgangspunt bij de bepaling van het voor een deelneming
opgeofferde bedrag is de door de belastingplichtige daadwerkelijk betaalde
prijs. Indien de waarde van de deelneming is gestegen, zou het voor het concern
waarvan de belastingplichtige deel uitmaakt echter aantrekkelijk kunnen zijn
om de deelneming binnen het concern te «verhangen». In een dergelijke
situatie wordt de deelneming van de ene dochtermaatschappij naar een andere
dochtermaatschappij overgebracht. Hierdoor zou het ter zake van die deelneming
opgeofferde bedrag stijgen, zonder dat er een wijziging is gekomen in het
uiteindelijke belang in de deelneming. Dit zou tot gevolg hebben dat een eventueel
in de toekomst te nemen liquidatieverlies wordt verhoogd. Artikel 13d, zesde
lid, heeft tot doel dergelijke kunstmatige verhogingen van het opgeofferde
bedrag te voorkomen. Overigens is het niet de bedoeling geweest om een verdere
inbreuk op de zelfstandige winstberekening te maken, zodat slechts een bovengrens
aan het opgeofferde bedrag is gesteld.Gebleken is, dat men in de praktijk de werking van het zesde lid tracht
te ontgaan door een verhanging van de deelneming binnen concern door middel
van inbreng van aandelen in plaats van door verkoop van aandelen. De voorgestelde
aanpassing heeft tot doel zeker te stellen dat hiertegen kan worden opgetreden.
Inmiddels is mij gebleken dat men ook tracht de werking van het zesde lid
te ontgaan door een tussenholding, die wordt voorzien van een hoog aandelenkapitaal,
in te schuiven. Aan deze tussenholding worden de aandelen in de deelneming
verkocht. Als gevolg van het zesde lid, is het voor de deelneming opgeofferde
bedrag bij de tussenholding beperkt tot het door de oorspronkelijke moedermaatschappij
betaalde bedrag, waardoor bij liquidatie van de deelneming het liquidatieverlies
wordt beperkt. Wordt echter de tussenholding eveneens geliquideerd, dan wordt
op kunstmatige wijze toch een hoger liquidatieverlies binnengehaald. Teneinde
ook deze kunstmatige verhoging van het liquidatieverlies tegen te gaan, heb
ik in de bijgevoegde nota van wijziging de wettekst op dit punt aangevuld.
 Artikel I, onderdeel I (artikel 15 van de Wet op de vennootschapsbelasting
1969)De leden van de PvdA-fractie hebben uit de memorie van toelichting begrepen
dat het in de praktijk niet vaak voorkomt dat de overname van Nederlandse
werkmaatschappijen wordt gefinancierd vanuit een tax- haven. In dat verband
vragen zij of er vanuit tax-havens wel concernleningen worden verstrekt aan
Nederlandse vennootschappen ter financiering van andere transacties en activiteiten.
Ik kan deze vraag bevestigend beantwoorden. Naar aanleiding van
de vraag van deze leden aan welke aanpassingen ik denk indien zou blijken
dat wel concernleningen vanuit tax-havens zouden worden verstrekt ik neem
aan dat zij doelen op leningen ten behoeve van overnames – merk ik op
dat waar ik er vanuit ga dat bestrijding onder het huidige uitvoeringsbeleid
afdoende is, ik mij nog niet heb beraden op mogelijke aanpassingen. Het zal
duidelijk zijn dat mocht het uitvoeringsbeleid, al dan niet op onderdelen,
ontoereikend blijken te zijn, aanpassing van de regelgeving maatwerk zal vereisen.De opmerking van de leden van de CDA-fractie dat kennelijk meer aandacht
is besteed aan het schrijven van een nogal wijdlopige toelichting dan een
correcte wettekst onderschrijf ik niet.De leden van de CDA-fractie kunnen instemmen met het voorgestelde vierde
lid van artikel 15, wanneer het gaat om bestaande ondernemingen. Naar hun
oordeel zou de regeling in verband met het belang van nieuwe investeringen
voor de werkgelegenheid, niet van toepassing moeten zijn wanneer er sprake
is van een nieuwe onderneming in materiële zin. Het laatste is – zo kan ik deze leden verzekeren – ook niet
het geval. De regeling zoals opgenomen in artikel 15, vierde en vijfde lid,
heeft ten doel te voorkomen dat een overgenomen werkmaatschappij haar eigen
overname financiert. Bij een overname worden er geen additionele middelen
in de vennootschap gebracht, waarmee opbrengsten worden behaald.Wordt een nieuwe activiteit in een bestaande vennootschap of in een op
te richten vennootschap gebracht, dan zullen additionele middelen in de vennootschap
worden gebracht. Met deze middelen kunnen opbrengsten worden behaald. Een
dergelijke inbreng van vermogen, ook al wordt deze gefinancierd door middel
van vreemd vermogen valt niet onder de aftrekbeperking van artikel 15, vierde
lid. In de wettekst komt dit tot uiting doordat alleen de verwerving van aandelen
en niet de kapitaalstorting is opgenomen.De leden van de VVD-fractie verwijzen naar de passage in de memorie van
toelichting waar wordt gesteld dat naar mate het tijdsverloop tussen de verwerving
van de aandelen en het opnemen van de geldlening groter is, het verband minder
snel wordt aangenomen en vragen zich af of bij de interpretatie van het begrip
tijdsverloop gedacht moet worden aan weken of maanden. Naar aanleiding hiervan
merk ik op dat bij de beoordeling van het causale verband de materiële
werkelijkheid beslissend is. Wanneer bijvoorbeeld de overnameholding eerst
met eigen vermogen wordt uitgerust, terwijl zonder dat de omstandigheden binnen
de groep wijzigen, het kapitaal van de overnameholding wordt terugbetaald
met een van een verbonden lichaam verkregen geldlening, zal de aanwezigheid
van een causaal verband voor de hand liggen. Bij het verstrijken van de tijd,
kunnen de feiten en omstandigheden echter wijzigen, hetgeen ertoe kan leiden
dat de terugbetaling van kapitaal waarvoor de geldlening wordt aangetrokken
niet meer snel in verband kan worden gebracht met de aankoop van de aandelen.
Omdat niet het tijdsverloop alleen, maar veeleer het tijdsverloop en de omstandigheden
samen van belang zijn, heb ik er niet voor gekozen om een termijn aan te geven
waarna een verband afwezig kan worden geacht. Voorzover het tijdsverloop als
zodanig al relevant is, is een termijn van enige weken in mijn ogen veel te
kort om tot afwezigheid van een causaal verband te kunnen concluderen.Met betrekking tot de vraag van deze leden of de uitdrukking «verband
houden met» in het vijfde lid van artikel 15 op dezelfde wijze kan worden
uitgelegd als «verband houden met» in het eerste lid van artikel
13, merk ik op dat iedere bepaling tegen de achtergrond van zijn eigen doel
moet worden bekeken en geïnterpreteerd. Natuurlijk zal de interpretatie
van artikel 13, eerste lid, waar de historische band tussen de
lening en de deelneming van belang is, ook bij de beoordeling van het causale
verband bij artikel 15, vierde en vijfde lid, opgeld doen. Dit houdt in dat
wanneer de lening historisch aan de verwerving van de aandelen kan worden
toegerekend, deze band ook bij artikel 15, vierde lid, zal worden aangenomen.
Bij de interpretatie van «verband houden met» in artikel 15, vierde
lid en vijfde lid, is echter niet alleen de historische band van belang. Zoals
hiervoor is aangegeven, kan er eveneens een verband zijn wanneer de geldlening
eerst nadat de aandelen zijn aangekocht, wordt aangegaan, of een extern aangetrokken
geldlening wordt vervangen door een geldlening binnen de groep.Bij de leden van de D66 fractie is de vraag gerezen of een «safe
harbour» regeling in artikel 15, vijfde lid, kan worden opgenomen, die
aansluit bij de verhouding tussen het eigen vermogen en het vreemd vermogen
van de wereldwijde groep op het moment van de acquisitie. In dit verband wil
ik allereerst verwijzen naar paragraaf 2.1 van deze nota, waarin ik heb verduidelijkt
dat ik het stellen van algemene onderkapitalisatieregels niet wenselijk acht.
In aanvulling daarop merk ik op dat ook de door deze leden genoemde onderkapitalisatieregel
per concern tot moeilijk verdedigbare gevolgen zou kunnen leiden. Zo biedt
een dergelijke regeling enerzijds de mogelijkheid om de overnameholding vrijwel
geheel met vreemd vermogen uit te rusten, ondanks de omstandigheid dat de
groep als geheel voor de overname niet behoeft te lenen. Anderzijds kan een
dergelijke aanpak ertoe leiden dat de renteaftrek wordt beperkt in de situatie
waarin de groep op het moment van verwerving van de aandelen een hoog eigen
vermogen heeft, maar onvoldoende liquide middelen zodat zij ten behoeve van
de overname een externe lening moet afsluiten.De leden van de fractie van D66 vragen voorts een nadere toelichting op
het verband dat ontstaat tussen een lening en de verwerving van aandelen indien
de verwerving van die aandelen aanvankelijk is gefinancierd met eigen vermogen.
Dit lijkt de aan het woord zijnde leden in strijd met het beleid zoals dat
is geformuleerd ten aanzien van art. 13, eerste lid. Ik kan deze leden aan
de hand van een voorbeeld toelichten hoe een dergelijk verband kan ontstaan.
Stel een concern rust een overnameholding aanvankelijk uit met eigen vermogen,
waarna een werkmaatschappij wordt overgenomen en een fiscale eenheid wordt
aangegaan tussen de overnameholding en de werkmaatschappij. Indien vervolgens
de fiscale eenheid een lening aangaat bij een verbonden concernmaatschappij
en hetzij kapitaal terugbetaalt, hetzij winstreserves uitkeert, is de financiering
met eigen vermogen in zoverre vervangen door een financiering met vreemd vermogen.
Het verband tussen de lening en de verwerving van de werkmaatschappij is dan
niet anders dan wanneer al direct een lening was aangegaan om die werkmaatschappij
te verwerven. In de sfeer van artikel 13, eerste lid, is dat niet anders.
Ook daar kan de ene financiering worden vervangen door een andere, waarbij
het verband met de verworven deelneming overgaat van de ene financiering op
de andere. Artikel I, onderdeel J (artikel 15b van de Wet op de vennootschapsbelasting
1969)De leden van de fractie van de PvdA, die hebben begrepen dat het voorstel
voortvloeit uit een verzoek aan werkgroep II om zich te buigen over knelpunten
verbonden aan het internationaal opereren van in Nederland gevestigde ondernemingen,
vragen waarom dit verzoek is gedaan. Voorts vragen zij waarom het zich toespitst
op financieringsrisico's en bijvoorbeeld niet op risico's verbonden aan technologische innovatie. In dit verband merk ik allereerst op dat het hier gaat
om concernfinancieringsrisco's in ruime zin, dat wil zeggen om risico's die
samenhangen met het werkzaam zijn als internationaal concern. Verder wijs
ik er op dat de verplaatsing van concernfinancieringsactiviteiten naar andere
landen een reeds vele jaren bestaand probleem is, dat in sterke mate wordt
beïnvloed door fiscale factoren. Het laatste geldt niet voor technologisch
innovatieve activiteiten. Dat het verzoek recent is gedaan, is ingegeven door
de toegenomen fiscale beleidsconcurrentie en door het feit dat er tot op zekere
hoogte een logisch verband bestaat tussen het tegengaan van uitholling van
de Nederlandse belastinggrondslag welke samenhangt met de internationale mobiliteit
van kapitaal en het streven financieringsactiviteiten die Nederland hebben
verlaten weer naar ons land terug te halen.De leden van de PvdA-fractie vragen of handel en exploitatie van octrooien
en patenten onder de financieringsactiviteiten in de zin van artikel 15b vallen.
De leden van fracties van de VVD en D66 vragen of winsten behaald met licentie-activiteiten
kunnen worden aangemerkt als winsten behaald met financieringsactiviteiten.
Naar aanleiding hiervan merk ik op dat voor zover immateriële activa –
merken, octrooien, patenten, licenties e.d. – als bedrijfsmiddelen zijn
aan te merken – in het algemeen zal dat het geval zijn indien zij op
de fiscale balans zijn geactiveerd – de exploitatie ervan kan worden
aangemerkt als het ter beschikking stellen van het gebruik of gebruiksrecht
van bedrijfsmiddelen als bedoeld in artikel 15b, eerste lid, onderdeel a.
Het zal hier dus gaan om activa die tegen een «arm's length» prijs
zijn opgenomen in het vermogen dat wordt aangewend voor concernfinancieringsactiviteiten.
Indien de terbeschikkingstelling plaatsvindt door het lichaam dat de risico-reserve
aanhoudt behoort de vergoeding voor het ter beschikking stellen tot de concernfinancieringswinst,
en wel voorzover die terbeschikkingstelling plaatsvindt binnen het concern.
Wordt een recht vervreemd en overgedragen aan een derde buiten het concern
dan behoort de daarmee behaalde boekwinst eveneens tot de concernfinancieringswinst.
Bij aankoop van een octrooi, patent of licentie kan niet onbelast aan de risico-reserve
worden onttrokken, omdat artikel 15b, vijfde lid, alleen onbelaste onttrekking
toestaat bij een kapitaalstorting of verwerving van aandelen.Op de vraag van de leden van de CDA-fractie waar en onder vigeur van welke
regelingen de rente op de genoemde 15 miljard is neergeslagen, kan ik antwoorden
dat van die 15 miljard ongeveer 9 miljard is ondergebracht in Europese landen.Voor de toepassing van artikel 15b – zo kan ik de leden van de CDA-fractie
op hun desbetreffende vraag mededelen – worden als continenten beschouwd:
Noord-Amerika, Zuid-Amerika, Europa, Afrika, Azië en Australië.
Ik verwacht niet dat hierover in de praktijk problemen zullen ontstaan. Bij
een vestiging in het Aziatische deel van Turkije, is sprake van het werkzaam
zijn op het continent Azië. Zou in deze situatie het concern ook werkzaam
zijn in het deel van Turkije dat wordt gerekend tot het continent Europa,
dan is voldaan aan de voorwaarde dat het concern op twee continenten werkzaam
is, zo kan ik deze leden vervolgens mededelen.De leden van PvdA-fractie vragen waarom is gekozen voor een termijn van
10 jaar voor de mogelijkheid van aanpassing van de voorwaarden die de inspecteur
kan stellen voor de toepassing van artikel 15b, nu een termijn van 10 jaar
niet veel voorkomt in de fiscaliteit. Mijn reactie hierop is dat de gestelde
termijn er enerzijds toe strekt voldoende zekerheid te verschaffen aan het
concern dat de risico-reserve gaat vormen. Dit is van belang
in verband met de grote gevolgen die voor het concern zijn verbonden aan het
verplaatsen naar of het onderbrengen van financieringsactiviteiten in Nederland.
Anderzijds biedt deze termijn de mogelijkheid de voorwaarden na verloop van
tijd aan te passen aan nieuwe ontwikkelingen en daarbij rekening te houden
met de jurisprudentie. Een termijn van tien jaar doet naar mijn mening aan
beide aspecten recht.De leden van de CDA-fractie is het niet duidelijk waarom in artikel 15b,
tweede lid, onderdeel a, is gekozen voor de waarde in het economische verkeer
van alle bezittingen van het concern. Zij vragen of het reëel is van
een concern te eisen jaarlijks alle bezittingen op deze waarde te stellen
en doen de suggestie uit te gaan van balanswaarde. Zoals ik op bladzijde 31
van de memorie van toelichting heb aangegeven, kan voor de waarde in het economische
verkeer van de in Nederland aanwezige bezittingen in de praktijk worden uitgegaan
van de actiefzijde van de commerciële balans ingevolge het jaarrekeningenrecht.
Hierbij moet worden bedacht dat voor een in Nederland gevestigd internationaal
werkzaam concern ingevolge het jaarrekeningenrecht een geconsolideerde balans
voor het gehele concern zal zijn vereist. Bij een geconsolideerde balans vallen
weliswaar de verhoudingen tussen de verschillende vennootschappen weg (bij
voorbeeld de leningen), zodat deze balans niet bruikbaar is voor de bepaling
van het bedrag van de aan Nederlandse concernonderdelen verstrekte financiering
maar aan de geconsolideerde balans liggen de commerciële balansen van
de verschillende tot het concern behorende vennootschappen ten grondslag.
Van deze vennootschappelijke balansen kan worden uitgegaan voor de bepaling
van de waarde in het economische verkeer van de in Nederland aanwezige bezittingen
van het concern. Uiteraard kan voor de bepaling van de waarde in het economische
verkeer van alle bezittingen van het concern eveneens van deze vennootschappelijke
balansen worden uitgegaan. De situatie kan anders komen te liggen indien een
lichaam dat de risico-reserve aanhoudt, behoort tot een internationaal werkzaam
concern dat niet in Nederland is gevestigd. Weliswaar richt de regeling zich
niet op deze concerns maar niet uitgesloten is dat dergelijke concerns toch
van deze regeling gebruik maken. In dat geval zal voor het Nederlandse deel
van het concern in ieder geval het jaarrekeningenrecht gelden en kan wederom
worden uitgegaan van de vennootschappelijke balansen. Geldt in het land van
vestiging van het concern een jaarrekeningenrecht dat vergelijkbaar is met
ons land dan kan ook in dat geval van de vennootschappelijke balansen worden
uitgegaan. Slechts in die gevallen waarin verplichtingen ingevolge een jaarrekeningenrecht
ontbreken of waarin sterk van het Nederlandse jaarrekeningenrecht afwijkende
verplichtingen zijn opgenomen, zal het concern een afzonderlijke opgave moeten
doen van de waarde in het economische verkeer van de bezittingen van het gehele
concern.Zoals uit het voorgaande blijkt zal in het merendeel van de gevallen kunnen
worden uitgegaan van de balanswaarde. Slechts in die gevallen waarin er aanleiding
is hiervan af te wijken zal een concern de waarde in het economische verkeer
van de bezittingen moeten opgeven. Omdat het laatste zich wel kan voordoen,
geef ik de voorkeur aan de term «waarde in het economische verkeer»
boven balanswaarde. Wat betreft goodwill wijs ik deze leden er op dat de vraag
of goodwill kan worden geactiveerd, moet worden beantwoord aan de hand van
het jaarrekeningenrecht. In het algemeen mag alleen overgenomen oftewel «gekochte»
goodwill worden geactiveerd en niet zelf gekweekte goodwill. Voor alle duidelijkheid
wijs ik erop dat bij de waarde in het economische verkeer van de aandelen,
een begrip dat eveneens van belang is bij de voorgestelde regeling voor het
afwaarderen van verlieslijdende deelnemingen, de zelfgekweekte goodwill wel
een rol speelt. In een dergelijke situatie – bij voorbeeld de deelneming investeert in een nieuwe markt hetgeen hoge kosten met zich meebrengt
terwijl dit niet tot uitdrukking komt in de actiefzijde van de balans –
zal de waarde in het economische verkeer van de aandelen in de deelneming
dan ook hoger zijn dan de balanswaarde van de deelneming.Deze leden wijzen er op dat bij de introductie van artikel 29a in de Wet
op de inkomstenbelasting 1964 de in het zesde lid van deze bepaling voorkomende
term «in enigszins belangrijke mate» is omschreven als 10 à
15%. In de toelichting bij artikel 15b, achtste lid, onderdeel d, is bij de
term «in enigszins belangrijke mate» het percentage van 15 genoemd.
De vraag van deze leden of nu mag worden aangenomen dat de term «in
enigszins belangrijke mate» in artikel 29a ook mag worden geïnterpreteerd
als 15% beantwoord ik ontkennend. Bij artikel 29a gaat het erom dat de in
het zesde lid bedoelde aandelen, lidmaatschapsrechten en belangen beneden
de norm van «in enigszins belangrijke mate» blijven. Vormen deze
aandelen en dergelijke een belang van minder dan 10% dan is er niets aan de
hand. De marge tussen 10% en 15% strekt ertoe te voorkomen dat door plotselinge
koersfluctuaties de norm ongewild zou worden overschreden. Deze marge vormt
een vangnet met als maximum 15%. Bij artikel 15b, achtste lid, onderdeel d,
ben ik bereid het maximum van 15% in alle gevallen te accepteren.De leden van de CDA-fractie merken voorts op dat het negende lid is opgenomen
ter voorkoming van materieel terugwerkende kracht bij een wijziging van de
voorwaarden ten nadele van de belastingplichtige. Met betrekking tot hun vraag
wanneer ik materieel terugwerkende kracht wel en niet aanvaardbaar vind, verwijs
ik naar de bijlage bij de nota naar aanleiding van het verslag inzake het
voorstel van wet tot wijziging van de Wet van 12 december 1991 tot wijziging
van het fiscale regime voor onderhoudsvoorzieningen en spaarvormen alsmede
van het fiscale regime voor verzekeraars en directiepensioenlichamen (Kamerstukken
II, 1995/96, 24 677, nr. 5) waar ik op de materie van terugwerkende kracht
ben ingegaan.De leden van de CDA-fractie wijzen er voorts op dat in de artikelsgewijze
toelichting wordt gesteld dat met de risico's die samenhangen met het houden
van deelnemingen gedoeld wordt op de risico's die uitgaan boven het verlies
van de waarde van het aandelenkapitaal in die deelneming. Deze leden vragen
of hiermee wordt gedoeld op de nominale waarde van het aandelenkapitaal of
op het voor de verwerving van de desbetreffende deelneming opgeofferde bedrag.
Mijn antwoord hierop is dat de passage op blz. 29 van de memorie van toelichting
inzake de risico's die uitgaan boven het aandelenkapitaal in die deelneming
wordt gedoeld op het nominale aandelenkapitaal met inbegrip van het bedongen
agio. De strekking van de passage is aan te geven dat een moedermaatschappij
aansprakelijk kan worden gesteld voor betaling van bedragen die het nominale
aandelenkapitaal met inbegrip van het bedongen agio – verre –
overtreffen; dit tegen de achtergrond van het feit dat een aandeelhouder in
het algemeen niet verder aansprakelijk is dan tot het bedrag waarvoor hij
in een vennootschap heeft deelgenomen. Uiteraard is in zulke gevallen niet
uitgesloten dat het bedrag van de aansprakelijkheid ook het opgeofferde bedrag –
verre – overtreft.De vraag van de leden van de VVD-fractie of een vennootschap die een risico-reserve
wil vormen deel kan uitmaken van een fiscale eenheid beantwoord ik bevestigend.
De gevolgen hiervan, deze leden vragen hiernaar, zijn als volgt kort aan te
geven. Zoals op blz. 29 van de memorie van toelichting is aangegeven, is een
afzonderlijk lichaam voor de financieringsactiviteiten niet noodzakelijk.
Dit brengt mee dat indien de risico-reserve wordt gevormd door bij voorbeeld
een werkmaatschappij van het concern, de concernfinancieringswinst
afzonderlijk zal moeten worden bijgehouden omdat deze winst de grondslag vormt
van dotatie aan de risico-reserve. Zijn de overige activiteiten van de werkmaatschappij,
bij voorbeeld industriële activiteiten, verlieslijdend dan zullen die
verliezen op grond van de horizontale verliescompensatie moeten worden gecompenseerd
met de concernfinancieringswinst.Het lichaam is immers als één entiteit belastingplichtig
voor de vennootschapsbelasting. Een dergelijke compensatie van verliezen uit
andere activiteiten brengt mee dat ook de grondslag voor dotatie aan de reserve
wordt verlaagd. Voorts moet worden bedacht dat financieringsactiviteiten binnen
het lichaam niet kwalificeren. Zo zal rente op leningen voor de industriële
activiteiten die afkomstig zijn van het gedeelte van het lichaam dat zich
bezighoudt met de financieringsactiviteiten niet meetellen voor het bepalen
van de concernfinancieringswinst. Het lichaam als één entiteit
kan immers niet van zichzelf lenen. Is het lichaam dat de risico-reserve aanhoudt,
opgenomen in een fiscale eenheid dan geldt in grote lijnen hetzelfde. Bij
een fiscale eenheid worden de dochtermaatschappijen voor de heffing van de
vennootschapsbelasting geacht te zijn opgegaan in de moedermaatschappij en
de aanslag wordt vastgesteld voor de fiscale eenheid als geheel. Ook hier
zal de concernfinancieringswinst afzonderlijk moeten worden bijgehouden ten
einde de grondslag van de dotatie aan de risico-reserve vast te stellen. Zijn
de niet- financieringsactiviteiten binnen fiscale eenheid verlieslatend dan
zullen die verliezen moeten worden gecompenseerd met de concernfinancieringswinst
en hierdoor de grondslag voor dotatie aan de risico-reserve verminderen. Ook
hier geldt dat de winst op financieringsactiviteiten verricht door het lichaam
dat de risico-reserve opbouwt ten behoeve van andere lichamen binnen fiscale
eenheid niet mee telt voor de concernfinancieringswinst omdat de dochtermaatschappijen
geacht worden te zijn opgegaan in de moedermaatschappij en de onderlinge financieringsverhoudingen
bij het bepalen van de winst van de fiscale eenheid wegvallen.De vraag van deze leden of de opwaarderingswinsten op grond van artikel
28b van de Wet op de vennootschapsbelasting 1969 tot de winst moeten worden
gerekend, ook tot de concernfinancieringswinst behoren, beantwoord ik ontkennend.
Bij de opwaardering van aandelen in lichamen bedoeld in artikel 28b gaat het
om aandelen die op grond van artikel 13, tweede lid, niet als een deelneming
is aangemerkt. Op grond van artikel 15b, eerste lid, mag de reserve alleen
worden gevormd voor risico's welke verband houden met het houden van deelnemingen
in de zin van artikel 13, tweede lid. Voorts kunnen aandelen in dergelijke
lichamen niet worden gerekend tot de overnamekas aangezien deze aandelen niet
als kortlopende beleggingen zijn aan te merken. Ook uit dien hoofde kan de
opwaarderingswinst niet behoren tot de concernfinancieringswinst.De leden van de VVD-fractie vragen welk percentage in aanmerking dient
te worden genomen bij het bepalen van de belastinglatentie die betrekking
heeft op de reserve.Of een belastinglatentie moet worden opgenomen en zo ja tegen welk percentage
zal afhangen van de omstandigheden van het geval. Artikel 374 van boek 2 BW
ziet op belastinglatenties in de jaarrekening. Deze bepaling is nader uitgewerkt
in de Richtlijnen van de Raad voor de Jaarverslaggeving, een orgaan dat geen
bindende maar wel gezaghebbende uitspraken doet.Ten aanzien van de verplichting om een belastinglatentie op te nemen,
kan met inachtneming van deze richtlijnen een drietal situaties worden onderscheiden:1°. Bij een onderneming die het zelf in de hand heeft om aan de voorwaarden
voor de vorming van de risico-reserve te blijven voldoen en het niet in de
verwachting ligt dat, gezien de financiële positie van de deelnemingen,
afboekingen op de reserve nodig zullen zijn, is het aanvaardbaar geen belastinglatentie
te vormen;2°. Is een reëel risico aanwezig dat de risico-reserve moet worden
aangesproken, hetzij omdat niet meer aan de voorwaarden zal kunnen worden
voldaan, hetzij omdat het in de verwachting ligt dat op de reserve zal moeten
worden afgeboekt wegens bij voorbeeld nog op te treden verliezen, dan zal
een belastinglatentie moeten worden opgenomen met als grondslag het tarief
van 35%;3°. Wordt afrekening tegen het tarief van 10% verwacht, hetzij omdat
de onderneming er op voorhand rekening mee houdt dat niet blijvend aan de
voorwaarden kan worden voldaan, hetzij omdat de onderneming besluit tegen
het gereduceerde tarief af te rekenen, dan dient de onderneming een belastinglatentie
op te nemen met als grondslag het tarief van 10%.De waardering van de voorziening voor latente belastingen kan geschieden
op basis van contante waarde tegen een netto-rente of op basis van nominale
waarden. Wellicht ten overvloede merk ik op dat de waardering van deze latentie
op gelijke wijze dient te geschieden als die van de overige belastinglatenties.De leden van de VVD-fractie merken op dat zij pas een volledige afweging
over het voorstel van wet kunnen maken wanneer de door de inspecteur te stellen
voorwaarden voor het vormen van de risico-reserve bekend zijn. Zij vragen
mij deze nog tijdens de behandeling kenbaar te maken. Voor mijn reactie hierop
mag ik verwijzen naar paragraaf 4 van deze nota.De vraag van de leden van de VVD-fractie of in artikel 15b, tweede lid,
onderdeel a, met het begrip vermogen het totaal van eigen en vreemd vermogen
wordt bedoeld, beantwoord ik bevestigend. Het gaat om het totaal van de actiefzijde
van de commerciële balans en dit totaal vertegenwoordigt de som van het
eigen en het vreemd vermogen.Naar aanleiding van de vraag van de leden van de D66-fractie in welk jaar
het lichaam de buitenlandse bronbelasting mag verrekenen met de verschuldigde
vennootschapsbelasting, merk ik het volgende op. De in het voorgestelde artikel
15b, achtste lid, onderdeel e, opgenomen regeling houdt in dat bronbelasting
op de gebruikelijke wijze kan worden verrekend (zij het dat het onverrekende
deel van de bronbelasting niet naar een volgende jaar kan worden doorgeschoven
en dat op verzoek de verrekening in verdragssituaties volgens de gezamenlijke
methode in aanmerking mag worden genomen). Het probleem dat deze leden schetsen
namelijk dat geen verrekening mogelijk is ingeval winstneming in Nederland
over de rentebate in een eerder jaar plaatsvindt dan de daadwerkelijke uitbetaling
van die rente en de inhouding van de buitenlandse bronbelasting daarover,
lijkt mij gelet op de context van deze regeling een theoretisch probleem.
Het gaat bij de voorgestelde regeling immers om financieringsactiviteiten
ten behoeve van concernonderdelen, zodat het concern de verrekeningsmogelijkheid
geheel in eigen hand heeft. Wat hier ook van zij, verrekening van buitenlandse
(bron)belasting zal op grond van de verdragen ter voorkoming van dubbele belasting
plaatsvinden met de belasting over de jaren waarin het inkomen is begrepen
waarop die (bron)belasting betrekking heeft. Als in een jaar niet genoeg ruimte
is zal niet worden doorgeschoven. De belastingplichtige kan dit voorkomen
door minder te doteren. Artikel IIDe leden van de fracties van de VVD en de GPV vragen zich af waarom de
overgangsregeling waarin is bepaald dat de rente die ingevolge het voorgestelde
artikel 10a niet aftrekbaar is, bij de ontvanger gedurende een periode
van vijf jaar niet tot de winst wordt gerekend, niet van toepassing is op
de natuurlijke persoon. Naar aanleiding van deze vraag heb ik in de bijgevoegde
nota van wijziging de overgangsregeling aangepast, alhoewel de situatie waarin
een natuurlijk persoon over compensabele verliezen beschikt waardoor de uitsluiting
van rente-aftrek van toepassing zou kunnen zijn, zich niet vaak zal voordoen. 9. SlotopmerkingenIn het voorgaande zijn, naar ik meen, ook de belangrijkste elementen uit
de maatschappelijke en wetenschappelijke reacties op het wetsvoorstel aan
de orde gekomen. De Staatssecretaris van Financiën,W. A. F. G. Vermeend XNoot1In dit verband zij nog gewezen op het rapport van de International Fiscal
Association inzake de internationale aspecten van onderkapitalisatieregels
(Congres te Genève in 1996). In dit rapport wordt onder meer aangegeven
dat de praktijk leert dat de verhouding eigen en vreemd vermogen niet alleen
aanmerkelijk verschilt van land tot land, maar ook van bedrijfstak tot bedrijfstak.
De verscheidenheid in onderkapitalisatieregels is dan ook groot. In de conclusies
van dit rapport wordt voorts aangegeven dat het onduidelijk is of de doelstelling
van deze onderkapitali -satieregels – het tegengaan van de uitholling
van de grondslag – wordt bereikt omdat gegevens over de additionele
belastingopbrengst die met dergelijke regels wordt gerealiseerd, ontbreken. XNoot1Met betrekking tot de bij het EG-verdrag opgenomen verklaring dat artikel
73D alleen van toepassing is op bepalingen die eind 1993 reeds golden –
de Nederlandse Orde van Belastingadviseurs wijst daarop – merk ik op
dat tijdens de Kamerbehandeling van het Verdrag van Maastricht is aangegeven
dat deze verklaring vooral moet worden gezien als een politieke intentieverklaring
die geen afbreuk doet aan de letter van de wet.XNoot2Conclusies van het Voorzitterschap, Europese Raad van Florence, 21 en
22 juni 1996.XNoot1Zie P.J. Wattel, Misbruik van Europees recht, Fed 1993.XNoot1Dit betekent onder meer dat van de concernfinancieringsactiviteiten van
dit verbonden lichaam nooit meer dan 10% mag zijn gericht op concernonderdelen
die in Nederland zijn gevestigd. 
 
 Naar boven

 

Directe linkKopieer de link naar uw clipboard 

https://zoek.officielebekendmakingen.nl/kst-24696-5.html

Sluit modaal

 

Disclaimer
De hier aangeboden pdf-bestanden van het Staatsblad, Staatscourant, Tractatenblad, provinciaal blad, gemeenteblad, waterschapsblad en blad gemeenschappelijke regeling vormen de formele bekendmakingen in de zin van de Bekendmakingswet en de Rijkswet goedkeuring en bekendmaking verdragen voor zover ze na 1 juli 2009 zijn uitgegeven. Voor pdf-publicaties van vóór deze datum geldt dat alleen de in papieren vorm uitgegeven bladen formele status hebben; de hier aangeboden elektronische versies daarvan worden bij wijze van service aangeboden.

 

Over deze website
Contact
English
Help
Zoeken

Informatie hergebruiken
Privacy en cookies
Toegankelijkheid
Sitemap
Kwetsbaarheid melden

Open data
Linked Data Overheid
PUC Open Data

MijnOverheid.nl
Rijksoverheid.nl
Ondernemersplein.nl
Werkenbijdeoverheid.nl