Wijziging van enkele belastingwetten in verband met o.a. herziening behandeling omzetting en kwijtschelding afgewaardeerde vorderingen; Memorie van toelichting
Staten-Generaal — Kamerstuk 
Datum: 2014-07-12 00:00:00.000000
Rechtsgebied: Wetgeving


(function (window, document, dataLayerName, id) {
 window[dataLayerName] = window[dataLayerName] || [], window[dataLayerName].push({ start: (new Date).getTime(), event: "stg.start" }); var scripts = document.getElementsByTagName('script')[0], tags = document.createElement('script');
 function stgCreateCookie(a, b, c) { var d = ""; if (c) { var e = new Date; e.setTime(e.getTime() + 24 * c * 60 * 60 * 1e3), d = "; expires=" + e.toUTCString() } document.cookie = a + "=" + b + d + "; path=/; Secure" }
 var isStgDebug = (window.location.href.match("stg_debug") || document.cookie.match("stg_debug")) && !window.location.href.match("stg_disable_debug"); stgCreateCookie("stg_debug", isStgDebug ? 1 : "", isStgDebug ? 14 : -1);
 var qP = []; dataLayerName !== "dataLayer" && qP.push("data_layer_name=" + dataLayerName), qP.push("use_secure_cookies"), isStgDebug && qP.push("stg_debug"); var qPString = qP.length > 0 ? ("?" + qP.join("&")) : "";
 tags.async = !0, tags.src = "https://koop.piwik.pro/containers/" + id + ".js" + qPString, scripts.parentNode.insertBefore(tags, scripts);
 !function (a, n, i) { a[n] = a[n] || {}; for (var c = 0; c < i.length; c++)!function (i) { a[n][i] = a[n][i] || {}, a[n][i].api = a[n][i].api || function () { var a = [].slice.call(arguments, 0); "string" == typeof a[0] && window[dataLayerName].push({ event: n + "." + i + ":" + a[0], parameters: [].slice.call(arguments, 1) }) } }(i[c]) }(window, "ppms", ["tm", "cm"]);
 })(window, document, 'dataLayer', 'f8b9eee5-8d9c-4ea1-abd5-83e174f29813');
 
 
 
Direct naar content
Navigatie
Contextinformatie
Publicatie
Acties
Inhoudsopgave
Gerelateerde informatie

Menu

U bent nu hier: 
Publicaties
Officiële publicaties

Inloggen

Primaire navigatie

Andere sites binnen Overheid.nl
Home
Uitgebreid zoeken
Mijn abonnementen
Help

Andere sites binnen Overheid.nl

Berichten over uw Buurt
Zoals vergunningen, bouwplannen en lokale regelgeving.

Rondom uw woonadres
Rondom een zelfgekozen adres

Dienstverlening
Zoals belastingen, uitkeringen en subsidies.

Naar dienstverlening

Beleid & regelgeving
Officiële publicaties van de overheid.

Naar beleid & regelgeving

Contactgegevens overheden
Adressen en contactpersonen van overheidsorganisaties.

Naar overheidsorganisaties

 
 
 
U bent hier:

Home

Kamerstuk 29686, nr. 3

 
 
 

Kamerstuk

Datum publicatie
Organisatie
Vergaderjaar
Dossier- en ondernummer

16-07-2004

Tweede Kamer der Staten-Generaal

2003-2004

29686 nr. 3

 

 

 
 
 Toon meer van: Inhoudsopgave
 
 

 
 AanhefLichaamInhoudsopgaveI. ALGEMEEN1. Inleiding2. Omzetting afgewaardeerde vorderingen3. Aanpassingen in de regeling voor tijdelijke afwaarderingsverliezen
op deelnemingen4. Budgettaire aspectenOmzetting afgewaardeerde vorderingenAanpassingen in de regeling voor tijdelijke afwaarderingsverliezen
op deelnemingen5. Administratieve lastenII. ARTIKELSGEWIJZE TOELICHTINGArtikel I, onderdeel A (artikel 8 van de Wet Vpb)VoorbeeldArtikel I, onderdeel B (artikel 10a van de Wet Vpb)Artikel I, onderdeel C (artikel 12 van de Wet Vpb)Artikel I, onderdeel D (artikel 13b van de Wet Vpb)Artikel I, onderdeel E (artikel 13ba van de Wet Vpb)VoorbeeldArtikel I, onderdeel F (artikel 13bb van de Wet Vpb)Artikel I, onderdeel G (artikel 13ca van de Wet Vpb)VoorbeeldArtikel I, onderdeel H (artikel 13d van de Wet Vpb)Artikel I, onderdeel I (artikel 15ab van de Wet Vpb)Artikel I, onderdeel J (artikel 15aj van de Wet Vpb)Artikel II, onderdeel A (artikel 3.92a van de Wet IB 2001)Artikel II, onderdeel B (artikel 3.98a van de Wet IB 2001)Artikel II, onderdeel C (artikel 4.33a van de Wet IB 2001)VoorbeeldArtikel IIIArtikel IVArtikel VOndertekening
 

 
 
 Toon meer van: Extra informatie
 
 

 
 

Informatie over publicatie

 

 

 
 Toon meer van: Gerelateerd
 
 

 
 Publicaties in kamerdossier

Kamerdossier 29686Toon alle publicaties in het hoofddossier

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Publicaties referendum

 

 

 

 

 

Authentieke versie (PDF)
bestandsgrootte: 92 Kb

Informatie

Gerelateerd

Printen

Delen

 
 
 
29 686Wijziging van enkele belastingwetten in verband met een herziening van
de behandeling van de omzetting en kwijtschelding van afgewaardeerde vorderingen
en een aanpassing van de regeling voor afwaarderingsverliezen van deelnemingennr. 3MEMORIE VAN TOELICHTINGInhoudsopgaveI. ALGEMEEN 11. Inleiding 12. Omzetting afgewaardeerde vorderingen 23. Aanpassingen in de regeling voor tijdelijke afwaarderingsverliezen
64. Budgettaire aspecten 75. Administratieve lasten 7II. ARTIKELSGEWIJZE TOELICHTING 7I. ALGEMEEN1. InleidingOp 24 december 2003 is het voorstel van wet tot wijziging van enkele
belastingwetten in verband met een herziening van de behandeling van de omzetting
en kwijtschelding van afgewaardeerde vorderingen en de invoering van een aftrekverbod
voor aankoopkosten van een deelneming (29 381) ingediend bij de Tweede
Kamer. Tijdens het wetgevingsoverleg van 11 februari 2004 over dit voorstel
heeft de vaste commissie voor Financiën verzocht dit wetsvoorstel te
splitsen in twee afzonderlijke wetsvoorstellen. Bij brief van 18 februari
2004 (Kamerstukken II 2003/04, 29 381, nr. 6) heb ik aangegeven aan dit
verzoek gehoor te zullen geven door de maatregelen die zien op afgewaardeerde
vorderingen en afwaarderingsverliezen van deelnemingen via een nota van wijziging
uit dat wetsvoorstel te lichten. De desbetreffende maatregelen zijn nagenoeg
geheel overgenomen in het onderhavige wetsvoorstel.Naar aanleiding van het advies van de Raad van State is vervolgens aandacht
geschonken aan reeds verschenen commentaren in de literatuur. Dit heeft in
vergelijking tot het oorspronkelijke wetsvoorstel op enkele punten tot een
aanpassing van de wettekst en memorie van toelichting geleid. Voor het overige
en afgezien van vernummeringen en verwijzingen komt het voorstel van wet en
deze memorie van toelichting overeen met het oorspronkelijke wetsvoorstel
en de oorspronkelijke memorie van toelichting. In het onderhavige wetsvoorstel wordt een wijziging in de Wet op de vennootschapsbelasting
1969 (hierna: Wet Vpb) voorgesteld die in een eerdere fase al is aangekondigd.
Daarbij gaat het om een aanpassing van de behandeling van de omzetting van
afgewaardeerde vorderingen. Deze aanpassing is aangekondigd in de brief aan
de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal van 11 december
2002 (Kamerstukken II 2002/03, 27 505, nr. 5) over het fiscale vestigingsklimaat
in Nederland en brengt ook een aantal aanpassingen in de Wet inkomstenbelasting
2001 (hierna: Wet IB 2001) mee. De aankondiging betrof de invoering van een
gedeeltelijke vrijstelling voor conversiewinst. Het wetsvoorstel gaat op dit
punt verder dan aangekondigd. Voorgesteld wordt de bepaling op grond waarvan
conversiewinst wordt getroffen door vennootschapsbelasting te laten vervallen.
Het voorstel beoogt op dit punt tegemoet te komen aan bezwaren geuit door
het bedrijfsleven dat de huidige regeling belemmerend werkt in financiële
reorganisaties. Daarnaast bevat het wetsvoorstel enkele aanpassingen in de
regeling met betrekking tot tijdelijke afwaarderingsverliezen op deelnemingen.2. Omzetting afgewaardeerde vorderingenAls een vennootschap aandelen uitgeeft, verkrijgt zij een vordering op
de toekomstige aandeelhouder voor het op de aandelen te storten bedrag. Heeft
de vennootschap daarnaast tevens een schuld voor ditzelfde bedrag aan de toekomstige
aandeelhouder, dan kan volstorting van de uit te geven aandelen geschieden
door een vereffeningsovereenkomst, waarbij met instemming van beide partijen
verrekening plaatsvindt. Men zou ook kunnen zeggen dat de vennootschap haar
schuld aflost door het uitgeven van aandelen. In het spraakgebruik wordt dit
een omzetting van een schuld in eigen vermogen genoemd. Waar in het vervolg
wordt gesproken over een omzetting in aandelen, wordt tevens gedoeld op de
situatie dat een met een afgewaardeerde vordering corresponderende schuld
gaat functioneren als eigen vermogen zonder uitgifte van aandelen of op de
situatie dat een dergelijke vordering wordt prijsgegeven.Indien de ondernemingsactiviteiten van een schuldenaar dusdanig verlieslatend
zijn, dat hij waarschijnlijk niet in staat is zijn schulden aan het einde
van de looptijd (volledig) af te lossen, zal de waarde in het economische
verkeer van de vordering van een schuldeiser dalen beneden de nominale waarde.
Er is sprake van een onvolwaardige schuldvordering. Als de schuldeiser en
schuldenaar in dat geval overeenkomen dat de schuldenaar zijn schuld niet
aflost in contanten maar door middel van het uitgeven van eigen aandelen,
kan de schuldenaar, bevrijd van zijn schuldenlast, met een schone lei zijn
onderneming voortzetten. Ingeval voortzetting van de onderneming niet rendabel
is en er wordt besloten tot ontbinding van de schuldenaar, verhindert de aanwezigheid
van onbetaalde schulden een ontbinding zonder faillissement. Als de aandeelhouders
eveneens schuldeiser zijn, kan via een omzetting van deze schulden in aandelen
worden bereikt dat de schuldenaar via liquidatie kan worden ontbonden, zonder
dat dit tot een voorafgaand faillissement leidt. Voor de overige schuldeisers
kan dit het voordeel hebben dat zij op grond van de bereidheid tot omzetting
van de aandeelhouder/schuldeiser, geen of minder verlies behoeven te lijden.Indien een omzetting van een onvolwaardige vordering in aandelenkapitaal
plaatsvindt, bepaalt het huidige artikel 12 Wet Vpb dat bij de schuldenaar
een bedrag tot de winst wordt gerekend ter grootte van het verschil tussen
de boekwaarde van de schuld en de (lagere) waarde in het economische verkeer
van de met die schuld corresponderende schuldvordering. Aan deze regeling
liggen twee uitgangspunten ten grondslag.In de eerste plaats gaat de regeling ervan uit dat de omzetting van een
onvolwaardige vordering voor de schuldenaar in economisch opzicht weinig verschilt
van de zakelijke kwijtschelding van deze schuld. Een kwijtschelding
op zakelijke gronden leidt tot belastbare winst bij de schuldenaar tot het
bedrag van de kwijtschelding. Artikel 12 beoogt dan ook deze situaties gelijk
te behandelen.In de tweede plaats speelt artikel 12 Wet Vpb een belangrijke rol als
anti-misbruikmaatregel tegen dubbele verliesverrekening. Indien een vennootschap/schuldenaar
verlieslatend is, biedt goed koopmansgebruik onder omstandigheden de schuldeiser
de mogelijkheid om zijn vordering op een dergelijke vennootschap af te waarderen
ten laste van zijn winst. Er worden dan verliezen gerealiseerd bij zowel de
schuldenaar als de schuldeiser; bij de schuldenaar operationeel verlies en
bij de schuldeiser een vermogensverlies. Daar staat tegenover dat als het
de schuldenaar weer beter gaat, dit zowel bij de schuldenaar zelf als bij
de schuldeiser tot winst leidt. De laatste zal zijn afgewaardeerde vordering
immers in waarde zien toenemen en ten gunste van de winst moeten opwaarderen.
Door middel van het omzetten van de vordering in eigen vermogen van de schuldenaar
kan de schuldeiser, als hij een deelneming heeft of krijgt, voorkomen dat
een dergelijke toename van de waarde tot belastbare winst leidt. In dat geval
is een waardestijging van de aandelen die de schuldeiser in ruil voor de vordering
heeft verkregen in beginsel immers onbelast. Artikel 12 Wet Vpb beoogt dit
effect via winstneming bij de schuldenaar tegen te gaan.Bij de invoering van artikel 12 Wet Vpb werd ervan uitgegaan dat de winstneming
op het moment van omzetten niet tot daadwerkelijk te betalen belasting zou
leiden, omdat de schuldenaar in het algemeen over voldoende fiscaal compensabele
verliezen zou beschikken. Inmiddels is gebleken dat artikel 12 Wet Vpb in
tegenvallende economische omstandigheden belemmerend werkt voor noodzakelijke
financiële herstructureringen. Ondernemingen die in een gunstig economisch
klimaat vreemd vermogen aantrekken ter financiering van investeringen, kunnen
bij een latere economische neergang in financieringsmoeilijkheden komen. Als
de schuldenaar met schuldeisers een schuldsanering overeenkomt waarbij schulden
worden omgezet in aandelenkapitaal, blijkt artikel 12 in dat verband een complicerende
factor. Dit speelt met name als er onvoldoende fiscaal compensabele verliezen
zijn om de door artikel 12 opgeroepen winst te compenseren, bijvoorbeeld door
de aanwezigheid van niet aftrekbare deelnemingsverliezen. Maar ook het benutten
van fiscaal compensabele verliezen kan een dergelijke operatie bemoeilijken.
Deze gevolgen manifesteren zich in een situatie van kwetsbaarheid waarbij
commercieel rode cijfers worden gepubliceerd en het voortbestaan van de onderneming
in geding is. Dat is een onwenselijke situatie.Om de bovengeschetste problematiek weg te nemen, is in eerste instantie
gezocht naar een oplossing binnen de gekozen systematiek, die voorziet in
een conversiewinst bij de schuldenaar. Dit zou kunnen via de invoering van
een vrijstelling voor conversiewinst, voorzover deze het bedrag van de compensabele
verliezen overtreft. Dit bracht echter mee dat additionele waarborgen nodig
waren om te voorkomen dat de realisatie van op het conversietijdstip latent
aanwezige verliezen zou worden uitgesteld tot na de omzetting. Bovendien moest
de reikwijdte van artikel 13ba Wet Vpb, dat ziet op een aanpak aan de zijde
van de schuldeiser, worden uitgebreid, om te voorkomen dat de voorgestelde
vrijstelling in artikel 12 nieuwe mogelijkheden zou openen voor dubbele verliesverrekening.Naar aanleiding van het advies van de Raad van State op het oorspronkelijk
bij de Raad aanhangig gemaakte voorstel van wet, is uiteindelijk de conclusie
getrokken dat een aanpak waarbij slechts aan één zijde wordt
aangegrepen, de voorkeur verdient. Een dergelijke aanpak leidt vanuit systematisch
oogpunt tot een consistentere regeling en is eenvoudiger in de
uitvoering. Vraag is dan wederom of een aanpak enkel aan de zijde van de schuldenaar
de voorkeur verdient, of een aanpak enkel bij de schuldeiser.De omzetting van afgewaardeerde vorderingen in aandelenkapitaal leidt
op grond van de normale winstbepalingsregels noch bij de schuldenaar, noch
bij de schuldeiser tot winst. De Hoge Raad heeft zich hier in het verleden
duidelijk over uitgesproken. Voor een inbreuk op het normale stelsel van winstbepaling
moeten duidelijke argumenten worden aangevoerd. Een belangrijk argument voor
deze inbreuk is de bestrijding van onwenselijk gebruik. Indien een belastingplichtige
door afwaardering van een vordering een vermogensverlies heeft geleden, kan
hij dit verlies een definitief karakter geven door de vordering kwijt te schelden
of om te zetten in aandelen. Het definitief maken van dit verlies is niet
bezwaarlijk als de belastingplichtige daarna inderdaad geen belang meer heeft
in toekomstige resultaten van de voormalig schuldenaar of indien dat belang
zodanig gering is dat het niet is vrijgesteld onder de deelnemingsvrijstelling.
Het geschetste resultaat is echter ongewenst als hij zijn belang bij toekomstige
winsten van de voormalig schuldenaar behoudt en zijn aandeel in toekomstige
resultaten van de schuldenaar onbelast zal genieten ten gevolge van de deelnemingsvrijstelling.
De bestrijding van dit onwenselijke gebruik moet aangrijpen waar het ongewenste
gebruik zich voordoet en dat is bij de schuldeiser. Een aanpak bij de schuldenaar
is in dat verband minder wenselijk omdat dan een heffing wordt opgelegd aan
de schuldenaar, terwijl de schuldeiser het voordeel uit de sfeerovergang geniet.
Voor een aanpak bij alleen de schuldenaar pleit de wens om voor de schuldenaar
de fiscale gevolgen van de kwijtschelding en de omzetting van onvolwaardige
schulden gelijk te trekken. De omzetting van een schuld verschilt voor de
schuldenaar bedrijfseconomisch weinig van de kwijtschelding van een schuld.De noodzaak om ongewenst gebruik te bestrijden bij de schuldeiser is een
belangrijker argument voor een inbreuk op het normale stelsel van winstbepaling
dan de wens om bij de schuldenaar de kwijtschelding en de omzetting van onvolwaardige
schulden identiek te behandelen. Bovendien zou bij een aanpak bij de schuldenaar,
met een vrijstelling maar zonder aanvullende maatregelen bij de schuldeiser,
de weg open staan voor vormen van onwenselijk gebruik. Om die redenen is gekozen
voor de benadering waarbij de omzetting of kwijtschelding van een afgewaardeerde
vordering in het vervolg nog slechts bij de schuldeiser in deelnemingsverhoudingen
tot fiscale consequenties zal leiden.De keuze voor een exclusieve aanpak aan de zijde van de schuldeiser, brengt
mee dat wordt voorgesteld om artikel 12 Wet Vpb en daarmee de wettelijk geregelde
winstneming bij de schuldenaar te laten vervallen.Voorgesteld wordt de regeling voor de schuldeiser op te nemen in artikel
13ba, Wet Vpb. De regeling is vergelijkbaar met de regeling die tot 1 januari
2001 gold voor de omzetting van afgewaardeerde vorderingen. Hij strekt ertoe
het voordeel dat ontstaat door de sfeerovergang bij de schuldeiser te corrigeren.
Een schuldeiser, die een afgewaardeerde vordering heeft op een lichaam waarin
hij tevens een deelneming houdt, dient in beginsel winst te nemen tot het
bedrag van de eerdere afwaardering als hij deze vordering omzet of prijsgeeft.
Op een belangrijk punt is de regeling echter versoepeld ten opzichte van de
regeling die tot 1 januari 2001 gold. Zolang de bij omzetting verkregen
aandelen niet in waarde stijgen, heeft de schuldeiser daadwerkelijk een vermogensverlies
op zijn vordering gerealiseerd. Vanuit de proportionaliteitsgedachte is er,
anders dan de regeling die voor 1 januari 2001 gold, daarom voor gekozen
bij de omzetting of kwijtschelding van een afgewaardeerde vordering op een
deelneming pas tot belastingheffing over te gaan voor zover die deelneming
later weer in waarde stijgt. Met een dergelijke uitgestelde heffing wordt
zo nauwkeurig mogelijk aangesloten bij de waardestijging die de omgezette
vordering zou hebben ondergaan als de omzetting niet zou hebben plaatsgevonden.Een uitgestelde heffing kan ook worden bereikt door de deelnemingsvrijstelling
uit te sluiten tot het bedrag van de afwaardering, vergelijkbaar aan de systematiek
die geldt voor de artikelen 13bb en 13c Wet Vpb. Aan het hanteren van deze
systematiek kleven echter enkele nadelen. In de eerste plaats moet bij gebruik
van de methodiek van uitsluiting van de deelnemingsvrijstelling rekening worden
gehouden met Richtlijn 90/435/EEG (de Moeder-dochterrichtlijn). Gezien de
toenemende ontwikkeling van het Europese recht bestaat er onzekerheid over
de reikwijdte van die richtlijn. Het verdient de voorkeur om in ieder geval
bij de introductie van nieuwe bepalingen onzekerheid over de houdbaarheid
onder het EU recht zo veel mogelijk te beperken. Omdat de Moederdochterrichtlijn
niet ziet op waardestijgingen, wordt dit risico in zoverre vermeden. In de
tweede plaats werkt een uitsluiting van de deelnemingsvrijstelling alleen
als de schuldeiser ook een deelneming in de schuldenaar houdt. Dit is echter
niet noodzakelijkerwijs het geval. Artikel 13ba is ook van toepassing als
niet de schuldeiser, maar een met hem verbonden lichaam de deelneming in de
schuldenaar houdt. Een uitsluiting van de deelnemingsvrijstelling heeft dan
weinig effect.Om bovenstaande redenen is gekozen voor een regeling waarbij uitstel van
heffing wordt bereikt doordat de winst bij omzetting wordt toegevoegd aan
een opwaarderingsreserve. Deze reserve valt pas vrij in de winst (met andere
woorden: wordt belast) naarmate de deelneming na de omzetting of kwijtschelding
in waarde toeneemt. Als de deelneming wordt vervreemd buiten concern kan de
reserve onbelast vrijvallen. De regeling bevat tevens een aantal waarborgen
om te voorkomen dat een latere belaste vrijval kan worden ontlopen terwijl
de resultaten van de voormalige schuldenaar nog wel bij het concern opkomen.Naar aanleiding van de voorgestelde wijzigingen in artikel 13ba, is van
de gelegenheid gebruik gemaakt om de artikelen 13b, 13ba en 13bb, die alle
zien op afgewaardeerde vorderingen, beter op elkaar af te stemmen.Het vervallen van artikel 12 Wet Vpb brengt voorts mee dat de situatie
waarin de schuldeiser een natuurlijk persoon is, de aandacht verdient. Indien
een natuurlijk persoon een vordering heeft op een vennootschap waarin hij
of een met hem verbonden persoon een aanmerkelijk belang heeft, wordt hij
ten aanzien van deze vordering belast als resultaatgenieter in box I. Dit
brengt mee dat een verlies op een dergelijke vordering aftrekbaar is tegen
het progressieve tarief van maximaal 52%. Na omzetting van de vordering in
aandelenkapitaal, zullen de uitgereikte aandelen veelal tot een aanmerkelijk
belang gaan behoren en wordt een latere waardestijging belast tegen 25% in
box II. De verkrijgingsprijs van de aandelen is gelijk aan de waarde in het
economische verkeer van de afgewaardeerde vordering ten tijde van de omzetting.
Thans is de conversiewinst bij de vennootschap belast tegen 34,5% vennootschapsbelasting,
zodat het globale evenwicht tussen vennootschapsbelasting en inkomstenbelasting
blijft gehandhaafd. Na het vervallen van artikel 12 Wet Vpb, zouden resultaatgenieters
via de omzetting van afgewaardeerde vorderingen echter een aanzienlijk tariefsvoordeel
kunnen realiseren. Om te waarborgen dat er ook na het vervallen van artikel
12 Wet Vpb evenwicht bestaat tussen enerzijds de afwaardering in box I tegen
het progressieve tarief en anderzijds de gecombineerde heffing van vennootschapsbelasting
en inkomstenbelasting in box II, wordt voorgesteld bij de resultaatgenieter
in beginsel een afrekening ineens voor te schrijven tegen het progressieve
tarief bij omzetting van een afgewaardeerde vordering. Het te belasten voordeel
wordt daarbij gesteld op de gepleegde afwaardering. Het antimisbruik karakter
van het voorstel brengt mee dat de bepaling hieromtrent alleen dan van toepassing
zal zijn indien de belastingplichtige of een met hem verbonden
persoon een aanmerkelijk belang heeft in de schuldenaar. Bij het voorgaande
dient te worden erkend dat zolang de bij omzetting verkregen aandelen niet
in waarde stijgen, de schuldeiser niet daadwerkelijk een vermogensstijging
met zijn vordering behaalt. Daarom is er voor gekozen dat op verzoek de afrekening
ineens kan worden vervangen door een uitgestelde heffing, te weten door een
correctie op het moment dat zonder omzetting de vordering weer ten gunste
van het resultaat had moeten worden opgewaardeerd. Een dergelijk uitstel van
heffing wordt bereikt door toe te staan dat het resultaat dat bij omzetting
wordt geconstateerd, kan worden toegevoegd aan een opwaarderingsreserve. Deze
reserve dient tot het resultaat te worden gerekend naarmate de waarde van
de aandelen in de schuldenaar na het omzetten van de vordering stijgt. In
uitzonderingssituaties kan de reserve onbelast vrijvallen, maar de regeling
bevat tevens een aantal waarborgen om te voorkomen dat een latere belaste
vrijval kan worden ontlopen.Uiteraard wordt de verkrijgingsprijs van de verkregen aandelen verhoogd
met het bedrag van de waardestijging dat in box I in de heffing is betrokken.
Deze regeling sluit aan bij de – ook aan artikel 13ba Wet Vpb ten grondslag
liggende – gedachte dat belastingplichtigen niet zouden mogen profiteren
van een sfeerovergang van de resultaatsfeer naar de aanmerkelijkbelangsfeer.Het opnemen van een opwaarderingsreserve leidt tot een technische en uitgebreide
bepaling, maar het effect – te weten uitstel van heffing – verdient
de voorkeur boven afrekenen ineens. Daarbij wordt nog opgemerkt dat de bepaling
betrekking heeft op belastingplichtigen die het veelal zelf in de hand hebben
of zij al dan niet worden geconfronteerd met de bepaling. Een voordeel van
de gekozen benadering is daarnaast dat de behandeling van het omzetten van
afgewaardeerde vorderingen in de vennootschapsbelasting en in de aanmerkelijkbelangsfeer
gelijk is.Een doorschuiffaciliteit vormgegeven via een verlaging van de verkrijgingsprijs
van de bij omzetting verkregen aandelen zou qua vormgeving eenvoudiger zijn.
Echter, bij die variant zou het omzetten van afgewaardeerde vorderingen in
de hand worden gewerkt, nu bij die mogelijkheid een belaste opwaardering van
de vordering bij betere resultaten wordt getransformeerd in een (potentieel
oneindig) uitstel van de aanmerkelijkbelangheffing.3. Aanpassingen in de regeling voor tijdelijke afwaarderingsverliezen
op deelnemingenOp grond van artikel 13ca Wet Vpb kunnen deelnemingen van minimaal 25%
gedurende de eerste vijf bezitsjaren worden afgewaardeerd ten laste van de
winst. De regeling beoogt daarmee tegemoet te komen aan het gegeven dat gedurende
de aanloopfase van een eerste, substantiële investering de moedermaatschappij
een relatief groot risico loopt, terwijl nog zal moeten blijken of de investering
rendabel is. De deelnemingsvrijstelling is in die jaren dus niet van toepassing
op dergelijke afwaarderingsverliezen. Uiterlijk na deze vijf jaar wordt het
totale afwaarderingsverlies in de jaren zes tot en met tien in vijf gelijke
delen weer aan de winst toegevoegd.De regeling blijkt in de praktijk op enkele punten onduidelijkheden te
bevatten en daarnaast ook aanleiding te geven tot een ruimer gebruik dan waarvoor
de regeling oorspronkelijk is bedoeld. Onduidelijk is de toepassing van de
regeling als een deelneming in tranches wordt verworven of in gedeelten wordt
vervreemd. Voor die situaties worden in dit wetsvoorstel nadere regels gegeven.
Het te ruime gebruik bestaat uit het voortdurend oprekken van de vijfjaarstermijn
en pogingen de winstneming vanaf jaar zes te voorkomen. Dit wordt tegengegaan
door de interne verhanging van een deelneming binnen concern van de toepassing
van artikel 13ca uit te sluiten alsmede door in alle gevallen
verplichte winstneming vanaf jaar zes voor te schrijven.4. Budgettaire aspectenOmzetting afgewaardeerde vorderingenDe budgettaire gevolgen verbonden aan het vervallen van artikel 12 Wet
Vpb en een uitbreiding van de regeling van artikel 13ba Wet Vpb, zijn naar
verwachting verwaarloosbaar. Bij de invoering van artikel 12 per 1 januari
2001 is ervan uitgegaan dat dit geen budgettaire gevolgen zou hebben. Omdat
met het onderhavige voorstel in grote lijnen de situatie van voor die datum
wordt hersteld, geldt daarvoor mutatis mutandis hetzelfde. Bovendien komt
het onderhavige voorstel neer op een verschuiving: in plaats van het verdwijnen
van de verliezen bij de schuldenaar leidend tot een hogere belastingheffing
in de toekomst, komt een uitgestelde winstneming bij de schuldeiser op grond
van artikel 13ba.Aanpassingen in de regeling voor tijdelijke afwaarderingsverliezen
op deelnemingenDe mogelijkheid van afwaardering in combinatie met de verplichting tot
opwaardering uiterlijk vijf jaar na de verwerving van de deelneming leidt
tot een verschuiving van belastingopbrengsten in de tijd: ten laste van het
verliesjaar en ten gunste van toekomstige jaren. De voorgestelde aanpassingen
voorkomen dat er een definitieve derving optreedt door verder uitstel of door
het vermijden van winstneming.5. Administratieve lastenDe voorstellen omtrent de omzetting van afgewaardeerde vorderingen zullen
naar verwachting een verwaarloosbare invloed hebben op de administratieve
lasten. De reikwijdte van een aanpak aan de zijde van de schuldeiser is in
vergelijking tot een aanpak bij de schuldenaar iets beperkter, omdat artikel
13ba Wet Vpb alleen in deelnemingssituaties werkt. Voorts zullen ondernemingen/schuldenaars
bij bedrijfseconomisch noodzakelijke schuldsaneringen buiten concernverband
op dit punt niet langer specialistisch advies hoeven in te winnen of complexe
onderhandelingen hoeven te voeren met de fiscus over de fiscale implicaties.
Daar staat tegenover dat de vorming van een opwaarderingsreserve voor ondernemingen/schuldeisers
een geringe lastenverzwaring betekent. De voorgestelde aanpassingen van artikel
13ca Wet Vpb beperken het toepassingsbereik van deze bepaling enigszins en
zullen om die reden naar verwachting leiden tot een lichte afname van de administratieve
lastendruk. De preciezere implicaties van de verschillende maatregelen zijn
elders in deze toelichting uitgewerkt. Op grond van het vorenstaande wordt
verwacht dat de in het onderhavige wetsvoorstel opgenomen voorstellen een
verwaarloosbaar effect zullen hebben op de administratieve lastendruk.II. ARTIKELSGEWIJZE TOELICHTINGArtikel I, onderdeel A (artikel 8 van de Wet Vpb)De voorgestelde nieuwe volzin van het vierde lid van artikel 8 moet worden
bezien in samenhang met de elders in dit wetsvoorstel opgenomen verduidelijkingen
en aanpassingen van artikel 13ca. De nieuwe volzin neemt een knelpunt weg
dat ontstaat door een samenloop van de regeling voor afwaarderingsverliezen
van deelnemingen en de vrijstelling voor kwijtscheldingswinst.
Voorgesteld wordt om bij toepassing van de vrijstelling voor kwijtscheldingswinst
bij Vpb-plichtige lichamen de afwaarderingsverliezen van artikel 13ca Wet
Vpb niet mee te tellen voor de bepaling van de omvang van de verliezen die
overigens zijn geleden alsmede van de te verrekenen verliezen uit het verleden.
Dit brengt mee dat voor de toepassing van de vrijstelling voor kwijtscheldingswinst
niet voetstoots kan worden aangesloten bij reeds vastgestelde verliesbeschikkingen.
Slechts voor zover er ook een verrekenbaar verlies resteert zonder toepassing
van artikel 13ca in de afgelopen jaren en in het jaar zelf, dienst winst te
worden genomen. Afwaarderingsverliezen van artikel 13ca hebben een tijdelijk
karakter en dienen uiterlijk na vijf jaar stapsgewijs te worden teruggenomen.
Om die reden is er geen reden om de vrijstelling ermee te korten.Dit voorstel betekent een versoepeling ten opzichte van de huidige regeling.
Een voorbeeld kan de werking van de voorgestelde bepaling verduidelijken.VoorbeeldStel vennootschap A heeft een niet voor verwezenlijking vatbare vordering
op vennootschap B waarvan de hoofdsom € 1 000 000 bedraagt.
Vennootschap B beschikt over compensabele verliezen tot een bedrag van € 600 000.
B heeft in totaal voor € 150 000 aan nog niet teruggenomen
afwaarderingsverliezen uit hoofde van artikel 13ca Wet Vpb.Op grond van zakelijke overwegingen besluit vennootschap A zijn vordering
prijs te geven. Vennootschap B (schuldenaar) geniet in dat geval een kwijtscheldingswinst
van € 1 000 000, die op grond van artikel 3.13, eerste
lid, onderdeel a, Wet IB 2001 in samenhang met artikel 8, vierde lid, Wet
Vpb, niet tot de winst wordt gerekend voor zover zij de compensabele verliezen,
uitgezonderd de afwaarderingsverliezen van artikel 13ca, overtreft. Dit betekent
in casu dat niet € 400 000 wordt vrijgesteld maar een bedrag
van € 550 000 (€ 1 000 000 -/- (€ 600 000
-/- € 150 000)). Na toepassing van de vrijstelling resteert
dus nog een fiscaal compensabel verlies van € 150 000, zijnde
het artikel 13ca afwaarderingsverlies. Daar staat tegenover dat ter grootte
van ditzelfde bedrag in de komende jaren winst zal moeten worden genomen ten
gevolge van artikel 13ca.Artikel I, onderdeel B (artikel 10a van de Wet Vpb)De toevoeging van de artikelen 13ba en 13ca aan het vijfde lid, onderdeel
b, hangt samen met het gebruik van het begrip «verbonden natuurlijk
persoon» in de gewijzigde artikelen 13ba en 13ca, Wet Vpb.Artikel I, onderdeel C (artikel 12 van de Wet Vpb)Artikel 12 vervalt. Voor een toelichting wordt verwezen naar hetgeen over
artikel 12 is opgemerkt in het algemene deel van de toelichting.Artikel I, onderdeel D (artikel 13b van de Wet Vpb)Artikel 13b heeft betrekking op schuldvorderingen die door de schuldeiser
of een met hem verbonden lichaam zijn afgewaardeerd ten laste van de in Nederland
belastbare winst, waarbij de schuldeiser of een met hem verbonden lichaam
tevens een deelneming heeft in de schuldenaar. Het eerste lid van artikel
13b bepaalt dat de schuldeiser in geval van vervreemding of overbrenging van
deze vordering winst moet nemen tot het bedrag van de eerdere afwaardering.In het eerste lid wordt de zinsnede «het verbonden lichaam»
gebruikt. Het gebruik van het lidwoord «het» verwijst daarbij
naar het eerder in het eerste lid genoemde verbonden lichaam dat een deelneming
heeft in de schuldenaar. Met het gebruik van de zinsnede «het
verbonden lichaam» wordt het toepassingsbereik van de bepaling te zeer
beperkt. Om die reden wordt voorgesteld het bepaalde lidwoord «het»
te vervangen door het onbepaalde lidwoord «een». De bepaling is
dan tevens van toepassing op de situatie dat het verbonden lichaam ten laste
waarvan de schuldvordering is afgewaardeerd een ander lichaam is dan het verbonden
lichaam dat de deelneming houdt. Het slot van het eerste lid bevat een uitzondering
op de correctie van het eerste lid. Ook daar komt de zinsnede «het met
hem verbonden lichaam» voor waardoor ook deze uitzondering een te beperkt
bereik heeft. Omdat een correctie na een afwaardering niet meer aan de orde
zou moeten komen voor zover met betrekking tot die afwaardering al een correctie
heeft plaatsgevonden bij de belastingplichtige of een met hem verbonden lichaam,
wordt voorgesteld de zinsnede «het met hem verbonden lichaam»
te vervangen door «een met hem verbonden lichaam». Daarmee wordt
verzekerd dat de bepaling ook niet van toepassing is als het verbonden lichaam
waarbij al afrekening op basis van artikel 13b heeft plaatsgevonden een ander
lichaam is dan het verbonden lichaam dat de deelneming houdt.De rechtshandelingen die tot de correctie van het eerste lid leiden, zijn
omschreven in het tweede lid. Onderdeel a van dat lid noemt de vervreemding
van de afgewaardeerde schuldvordering aan een met de belastingplichtige of
de schuldenaar verbonden lichaam of natuurlijk persoon. Voorgesteld wordt
dit «verbondenheidscriterium» te versoepelen en slechts een correctie
voor te schrijven indien wordt vervreemd aan een met de belastingplichtige
verbonden lichaam of natuurlijk persoon. Verbondenheid van de verkrijger enkel
met de (voormalig) schuldenaar leidt dan, in tegenstelling tot de huidige
bepaling, niet tot een afrekening. Hiervoor wordt bij nadere bestudering in
het licht van de ratio van de bepaling niet langer aanleiding gezien. Van
een te bestrijden situatie is slechts sprake als binnen hetzelfde concern
enerzijds een waardedaling ten laste van de winst wordt gebracht en anderzijds
een latere waardestijging onbelast wordt genoten of kunstmatig wordt uitgesteld.
Het concern wordt daarbij bezien vanuit de belastingplichtige/schuldeiser
en niet vanuit de schuldenaar. Verbondenheid van de belastingplichtige met
de schuldenaar is geen criterium voor toepassing van de bepaling.Het vierde lid van artikel 13b regelt dat niet alleen winstneming tot
het bedrag van de eerdere afwaardering moet plaatsvinden bij vervreemding
van de vordering, maar ook als de onderneming van de schuldenaar wordt vervreemd.
Ook op die manier kan immers worden geprobeerd een toekomstig vollopen van
de afgewaardeerde vordering te voorkomen, terwijl de winst uit de vervreemde
onderneming via een omweg alsnog bij de schuldeiser terecht kan komen. Een
ongewenst gevolg doet zich alleen voor als de onderneming van de schuldenaar
wordt vervreemd aan de belastingplichtige zelf of aan een met de belastingplichtige
verbonden lichaam of natuurlijk persoon. Het vierde lid is in die zin gewijzigd.
Bij vervreemding aan een met de schuldenaar verbonden lichaam of verbonden
natuurlijk persoon is vanuit het concern waar de belastingplichtige/schuldeiser
toe behoort het afwaarderingsverlies definitief geleden. De strekking van
de wijziging komt overeen met de aanpassing in het tweede lid, onderdeel a.
Het begrip vervreemding dient in dit verband overigens materieel te worden
uitgelegd. Niet alleen de verkoop van de onderneming valt daaronder, maar
bijvoorbeeld ook de situatie waarbij de onderneming van de schuldenaar via
een liquidatie uitkering terecht komt bij de belastingplichtige. Daarbij kan
worden opgemerkt dat hierbij tevens het opgeofferde bedrag wordt verhoogd
tot het bedrag van de correctie – zie artikel 13d, tweede lid, tweede
volzin, onderdeel a – zodat bij daadwerkelijke staking van de activiteiten
later een liquidatieverlies kan worden genomen, mits aan de overige voorwaarden
van artikel 13d is voldaan. De wijziging in het vijfde lid van artikel 13b volgt direct uit de wijzigingen
in onderdeel a van het tweede lid en van het vierde lid. Bij vervreemding
van de afgewaardeerde vordering of van de onderneming van de schuldenaar speelt
slechts verbondenheid van de verkrijger met de belastingplichtige een rol.
Verbondenheid van de verkrijger met de schuldenaar is niet van belang (zie
hiervoor). Het lid is in die zin aangepast.Het nieuwe zesde lid dient om zeker te stellen dat bepaalde transacties
onder de reikwijdte van artikel 13b vallen. Het gaat daarbij om situaties
waarbij daarover gezien de letterlijke tekst van de wet twijfel zou kunnen
bestaan, maar die naar doel en strekking getroffen zouden moeten worden door
artikel 13b.Onderdeel a van het zesde lid verzekert dat artikel 13b ook in middellijke
situaties toepassing vindt. Hiervan is sprake als de belastingplichtige of
een met hem verbonden lichaam via een deelneming (tussenhoudster) een belang
van 5% of meer houdt in een lichaam waarop hij tevens een afgewaardeerde vordering
heeft.Onderdeel b van het zesde lid verzekert dat artikel 13b ook van toepassing
is bij de vervreemding of overbrenging van zogenaamde hybride schuldvorderingen.
Gezien de aanwezigheid van artikel 13bb dat specifiek ziet op dergelijke vorderingen,
zou hierover twijfel kunnen bestaan die via het voorgestelde onderdeel b van
het zesde lid wordt weggenomen. Om echter te voorkomen dat op grond van artikel
13b een afrekening plaats zou vinden bij vervreemding van een afgewaardeerde
hybride schuldvordering, terwijl de claim met betrekking tot die schuldvordering
al door de toepassing van de artikelen 13ba of 13bb wordt veiliggesteld,
is een anti-samenloop bepaling opgenomen in de laatste zinsnede van onderdeel
b van het zesde lid. In het algemeen zal bij de vervreemding of overbrenging
van een afgewaardeerde hybride vordering immers al artikel 13ba of 13bb
van toepassing zijn. Hiervan is bijvoorbeeld sprake als een afgewaardeerde
hybride schuldvordering in jaar 1 onder een deelneming wordt begrepen en vervolgens
in jaar 3 wordt vervreemd aan een verbonden lichaam. De claim is dan vanaf
jaar 1 door een toekomstige uitsluiting van de deelnemingsvrijstelling al
verzekerd volgens het regime van artikel 13bb, zodat een onmiddellijke heffing
op grond van artikel 13b in jaar 3 in zoverre niet meer aan de orde hoeft
te komen.Artikel I, onderdeel E (artikel 13ba van de Wet Vpb)Het huidige artikel 13ba biedt in samenhang met artikel 12 Wet Vpb een
sluitende behandeling van de omzetting van afgewaardeerde vorderingen. Mede
om een ongewenste dubbele verliesverrekening bij de omzetting van afgewaardeerde
vorderingen tegen te gaan, voorziet artikel 12 in een aanpak op het niveau
van de schuldenaar. Slechts als een aanpak bij de schuldenaar niet mogelijk
is omdat de schuld bij de schuldenaar niet behoort tot (een gedeelte van)
een Nederlandse onderneming, voorziet artikel 13ba in een correctie bij de
schuldeiser tot het bedrag van de eerdere afwaardering.Zoals is uiteengezet in het algemene deel van de toelichting, wordt thans
de voorkeur gegeven aan een aanpak waarbij slechts aan één zijde
wordt aangegrepen. Gekozen is voor een aanpak waarbij de omzetting van een
afgewaardeerde vordering in het vervolg nog slechts in deelnemingsverhoudingen
bij de schuldeiser tot een correctie zal leiden. Het gewijzigde artikel 13ba
waarvan de reikwijdte is uitgebreid, strekt daartoe. Wel wordt voorgesteld
de sanctiesystematiek in vergelijking tot het huidige artikel 13ba aanzienlijk
te versoepelen. Doordat de winst die het gevolg is van de correctie aan een
opwaarderingsreserve kan worden toegevoegd, zal anders dan tot heden een omzetting
of kwijtschelding niet onmiddellijk tot belastingheffing leiden. In het algemene
deel van de toelichting is op de keuze voor deze systematiek reeds ingegaan. Uitgangspunt in het gewijzigde artikel 13ba is dat in geval van een omzetting
of kwijtschelding van een afgewaardeerde vordering op een deelneming, de schuldeiser
winst dient te nemen ter grootte van de eerder gepleegde afwaardering, ongeacht
de hoedanigheid van de schuldenaar. De eis dat de schuld bij de schuldenaar
niet behoort tot het vermogen van een in Nederland gedreven onderneming of
gedeelte van een onderneming is vervallen. Dit uitgangspunt is neergelegd
in de eerste volzin van het eerste lid. Daarbij is tevens van de gelegenheid
gebruik gemaakt ten opzichte van de huidige tekst van artikel 13ba een redactionele
verbetering aan te brengen. Hiermee wordt onder meer duidelijker tot uitdrukking
gebracht dat deze bepaling slechts ten aanzien van de crediteur van toepassing
is. Het vervangen van «het verbonden lichaam» door «een
verbonden lichaam» in het tweede zinsdeel van de eerste volzin moet
ook in dat licht worden bezien. Voorts is naar aanleiding van het vervallen
van artikel 12, in de eerste volzin bepaald dat ook de afwaardering ten laste
van het resultaat uit een werkzaamheid door een verbonden natuurlijk persoon
tot de toepassing van artikel 13ba kan leiden. Zonder deze toevoeging zou
het mogelijk zijn om zonder belastingheffing een door een verbonden natuurlijk
persoon ten laste van het resultaat uit een werkzaamheid afgewaardeerde schuldvordering
op een werkmaatschappij na vervreemding aan de moedermaatschappij om te zetten
in aandelenkapitaal. Dit is in strijd met doel en strekking van dit artikel
en artikel 3.98a van de Wet IB 2001.De tweede volzin bepaalt dat het bedrag dat op grond van het eerste lid
tot de winst is gerekend ten laste van de winst wordt toegevoegd aan een opwaarderingsreserve.
Per saldo leidt een omzetting of kwijtschelding van een onvolwaardige vordering
dus niet tot belastbare winst, maar tot de hoogte van de opwaarderingsreserve
wordt wel een voorwaardelijke Vpb claim gevestigd.Het tweede lid bevat de omstandigheden welke tot de toepassing van de
correctie van het eerste lid aanleiding geven. Omdat artikel 12 is vervallen,
is de omschrijving van een omzetting expliciet in onderdeel a van het tweede
lid opgenomen.Aan onderdeel b van het tweede lid is een beperkende voorwaarde toegevoegd.
Als een schuldvordering gaat functioneren als eigen vermogen doet zich immers
alleen een sfeerovergang voor, indien de schuldvordering daardoor bij de «schuldeiser»
onder een deelneming wordt begrepen. Als de schuldeiser zelf een deelneming
in de schuldenaar heeft, zal dit op grond van artikel 13, derde lid, onderdeel
b, het geval zijn. Maar ook is denkbaar dat een met de schuldeiser verbonden
lichaam de deelneming in de schuldenaar houdt. De hybride vordering wordt
in dat geval niet onder een deelneming begrepen, zodat een correctie vooralsnog
niet aan de orde is. Mocht de hybride vordering op een later moment alsnog
onder een deelneming worden begrepen, dan volgt een correctie volgens de systematiek
van artikel 13bb.In het derde lid wordt voorgesteld de correctie van het eerste lid in
sommige situaties geheel of gedeeltelijk buiten toepassing te stellen. De
bepaling voorkomt een mogelijke samenloop met artikel 13b Wet Vpb alsmede
een mogelijk volgtijdige toepassing van artikel 13ba zelf ten aanzien van
dezelfde schuldvordering bij dezelfde belastingplichtige of bij verschillende
belastingplichtigen. Onder omstandigheden kan de vervreemding van een afgewaardeerde
vordering, gevolgd door een omzetting, achtereenvolgens leiden tot de toepassing
van artikel 13b en artikel 13ba. Van een volgtijdige toepassing van artikel
13ba bij verschillende belastingplichtigen kan bijvoorbeeld sprake zijn als
een afgewaardeerde vordering gaat functioneren als eigen vermogen, vervolgens
wordt vervreemd waarna de verkrijger de vordering prijsgeeft. Een volgtijdige
toepassing van artikel 13ba bij dezelfde belastingplichtige doet zich voor als een afgewaardeerde vordering gaat functioneren als eigen
vermogen en enige tijd later wordt omgezet of prijsgegeven. De uitzondering
die wordt voorgesteld in het derde lid verzekert dat een dubbele correctie
op grond van artikel 13ba, eerste lid, in dergelijke gevallen achterwege blijft.
Voor zover een afwaardering al heeft geleid tot een correctie door toepassing
van artikel 13b of 13ba, eerste lid, wordt dan geen winst geconstateerd
en dus ook geen opwaarderingsreserve gevormd.In het vierde lid wordt de correctie van het eerste lid ter zake van een
omstandigheid als bedoeld in het tweede lid, onderdeel c, geheel of gedeeltelijk
buiten toepassing gesteld. Het vierde lid voorkomt dat het prijsgeven van
een afgewaardeerde vordering bij de schuldenaar en schuldeiser gezamenlijk
leidt tot een heffing die in zijn totaliteit hoger is dan tweemaal het verrekende
verlies. Omdat het nieuwe artikel 13ba zowel ziet op een binnenlandse als
op een buitenlandse schuldenaar, zijn beide situaties afzonderlijk benoemd.
Als de schuldenaar binnenlands of buitenlands belastingplichtig is, vindt
de correctie van het eerste lid bij prijsgeven slechts toepassing tot het
bedrag dat bij de schuldenaar is vrijgesteld op grond van artikel 3.13, eerste
lid, onderdeel a, Wet IB 2001 juncto artikel 8, eerste lid, Wet Vpb. Voor
zover bij de schuldenaar geen vrijstelling wordt genoten, blijft de correctie
van het eerste lid achterwege en wordt dus ook geen opwaarderingsreserve gevormd.
Als de schuldenaar in het buitenland is gevestigd en de schuld niet behoort
tot het vermogen van een in Nederland gedreven onderneming of gedeelte van
een onderneming, blijft de correctie van het eerste lid achterwege voorzover
het prijsgeven bij de buitenlandse schuldenaar tot buitenlandse winst heeft
geleid en deze winst is onderworpen aan een naar Nederlandse maatstaven redelijke
heffing. De laatste zinsnede van de eerste volzin brengt dat tot uitdrukking.
De correctie vindt dan dus alleen plaats voorzover het prijsgeven in het buitenland
bij de schuldenaar niet tot winst leidt, tot vrijgestelde winst leidt of tot
niet vrijgestelde winst leidt maar wordt betrokken in een heffing naar de
winst die naar Nederlandse maatstaven niet redelijk is. Alleen in zoverre
vindt ook een toevoeging aan de opwaarderingsreserve plaats.Het vijfde lid bevat de hoofdregel ten aanzien van de belaste vrijval
van de reserve, zowel wat betreft de mate waarin de reserve vrijvalt als wat
betreft het moment van vrijval. De hoofdregel luidt kort gezegd dat de reserve
jaarlijks tot het bedrag van de waardestijging van de deelneming in dat jaar
wordt toegevoegd aan de winst. Hiermee wordt zo nauwkeurig mogelijk aangesloten
bij de waardestijging die de omgezette vordering zou hebben ondergaan als
de omzetting niet zou hebben plaatsgevonden. Het aansluiten bij de waardestijging
van de deelneming sinds de omzetting, betekent dat jaarlijks de waarde in
het economische verkeer van de deelneming zal moeten worden vastgesteld, te
beginnen onmiddellijk na de omzetting. Het gaat daarbij nadrukkelijk om de
waarde van de deelneming in het economische verkeer en niet om de intrinsieke
waarde van de deelneming. Deze laatste zou door middel van een goed getimede
dividendpolitiek immers laag gehouden kunnen worden, terwijl de waarde in
het economische verkeer van een deelneming die aanzienlijke dividenden genereert
juist hoog is. Het relevante tijdstip voor de bepaling van de actuele waarde
in het economische verkeer zal doorgaans het einde van het boekjaar zijn,
maar kan ook een ander tijdstip zijn, bijvoorbeeld bij toepassing van het
achtste lid. Omdat voorafgaand aan de afwaardering van een vordering eerst
de deelneming zal moeten worden afgewaardeerd, zal de waarde in het economische
verkeer na omzetting in het algemeen voorts niet hoger zijn dan de boekwaarde
van de vordering onmiddellijk voorafgaand aan de omzetting. Gezien de opzet van het eerste lid is artikel 13ba een bepaling die op
concernniveau moet worden bezien. Het is immers niet noodzakelijk dat de schuldeiser
zelf een deelneming heeft of krijgt in de schuldenaar. Ook in de situatie
dat niet de schuldeiser, maar wel één of meer met hem verbonden
lichamen een deelneming hebben in de schuldenaar, is artikel 13ba bij de schuldeiser
van toepassing. Dit brengt mee dat in die situatie ook de waardestijging van
de deelneming in de schuldenaar die dat verbonden lichaam houdt, tot een belaste
vrijval van de reserve leidt. Ook dan geldt immers dat zonder omzetting als
eerste de vordering zou zijn opgewaardeerd. De bepaling van de waarde in het
economische verkeer van de deelneming vindt voor de toepassing van het vijfde
lid dus plaats op concern niveau. Dit geldt zowel op het moment onmiddellijk
na omzetting, maar ook om jaarlijks te bepalen in hoeverre de opwaarderingsreserve
dient vrij te vallen. Deze concernbenadering wordt bereikt door in de tweede
volzin van het vijfde te bepalen dat de door verbonden lichamen gehouden deelnemingen
in de schuldenaar worden toegerekend aan de belastingplichtige. Deze opzet
betekent ook dat een overdracht van de deelneming binnen concern geen gevolgen
heeft voor de opwaarderingsreserve en dus geen aanleiding geeft tot een toevoeging
van de opwaarderingsreserve aan de winst. De toerekening van de door verbonden
lichamen gehouden deelnemingen in de schuldenaar aan de belastingplichtige
blijft achterwege als dat verbonden lichaam zelf eveneens een opwaarderingsreserve
heeft gevormd in relatie tot die schuldenaar. De waardestijging wordt in dat
geval immers al bij dat verbonden lichaam in aanmerking genomen.Het feit dat voor de bepaling van de waardestijging van de deelneming
wordt aangesloten bij de actuele waarde in het economische verkeer, brengt
mee dat waardetoenames en -afnames die het gevolg zijn van vervreemdingen
aan of verkrijgingen van niet verbonden lichamen, dienen te worden geëlimineerd.
Na een vervreemding buiten concern van een deel van de deelneming zal de waarde
in het economische verkeer van de resterende deelneming op concernniveau immers
lager zijn dan voor vervreemding. Het vijfde lid zou dan niet tot belaste
vrijval dwingen, terwijl via de verkoop mogelijk wel een waardestijging is
gerealiseerd. Evenzo zal de waarde in het economische verkeer van de deelneming
na een uitbreiding hoger liggen, hetgeen op grond van het vijfde lid zou dwingen
tot een belaste vrijval van de opwaarderingsreserve. Het zesde lid voorkomt
deze ongewenste gevolgen.De eerste volzin bepaalt daartoe dat na een vervreemding aan een niet
met de belastingplichtige verbonden lichaam, de actuele waarde in het economische
verkeer van de resterende deelneming voor de toepassing van het vijfde lid
dient te worden vermeerderd met de vervreemdingsopbrengst. Als de opbrengst
(mede) bestaat uit een recht op één of meer termijnen waarvan
het aantal of de omvang bij verveemding nog niet vaststaat (earn-out), behoren
latere waardeveranderingen van dat recht eveneens tot de opbrengst. Dit geldt
ook ingeval van prijsaanpassingsclausules. De correctie geldt niet alleen
voor het jaar van vervreemding maar ook voor alle daaropvolgende jaren.De tweede volzin bevat de pendant van de eerste volzin en regelt dat na
een uitbreiding van de deelneming de actuele waarde in het economische verkeer
van de uitgebreide deelneming voor de toepassing van het vijfde lid dient
te worden verminderd met het voor de uitbreiding opgeofferde bedrag. Het verkrijgen
of verstrekken van een lening aan de deelneming waarbij de schuldvordering
ingevolge artikel 13, derde lid, onder het regime van de deelnemingsvrijstelling
valt, geldt in dit verband eveneens als een uitbreiding van de deelneming.
Ook in dit geval werkt de correctie op het opgeofferde bedrag ingeval van
prijsaanpassingsclausules of earn-out regelingen, door naar deze bepaling.
Voorts worden ook informele kapitaalstortingen op grond van de derde volzin
aangemerkt als een uitbreiding van de deelneming. Net als bij
een (gedeeltelijke) vervreemding, geldt de correctie niet alleen voor het
jaar van uitbreiding maar ook voor de daaropvolgende jaren. Een voorbeeld
kan de toepassing van het zesde lid verduidelijken.VoorbeeldBelastingplichtige X heeft een vordering op vennootschap Y van nominaal
1000 afgewaardeerd tot 100. Na omzetting van deze afgewaardeerde vordering
in jaar 1 houdt belastingplichtige een deelneming in Y van 40%. De waarde
in het economische verkeer (WEV) van deze deelneming bedraagt vlak na omzetting
100. Belastingplichtige heeft een opwaarderingsreserve gevormd van 900. Per
einde jaar 1 bedraagt de WEV van de deelneming nog steeds 100. Halverwege
jaar 2 verkoopt X de helft van zijn aandelen in Y aan een niet verbonden lichaam
voor een bedrag van 300. Stel per einde jaar 2 bedraagt de actuele WEV van
zijn resterende 20% deelneming 350. Voor de toepassing van het vijfde lid
wordt dit bedrag verhoogd met de vervreemdingsopbrengst van 300 tot 650. De
opwaarderingsreserve wordt in jaar 2 dus voor 650 -/- 100 = 550 toegevoegd
aan de winst. In jaar 3 verkrijgt X door een emissie van Y additionele aandelen
in Y. Zijn belang groeit daardoor tot 60% waarvoor X een bedrag van 800 als
kapitaal stort in D. Per einde van jaar 3 bedraagt de actuele WEV van zijn
60% deelneming 1300. Om de belaste vrijval van de opwaarderingsreserve in
jaar 3 te bepalen, wordt de actuele WEV van 1300 vermeerderd met de in jaar
2 genoten opbrengst (300) en verminderd met het voor de verkregen aandelen
opgeofferde bedrag (800). De gecorrigeerde actuele WEV bedraagt dan 1300 +
300 -/- 800 = 800. De opwaarderingsreserve wordt in jaar 3 dus voor (800 -/-
100) -/- 550 (de vrijval van jaar 2) = 150 toegevoegd aan de winst. Er resteert
een opwaarderingsreserve van 200.Het zevende lid voorkomt dat het vormen van een opwaarderingsreserve in
bepaalde omstandigheden kan leiden tot een dubbele correctie. Op grond van
de concernbenadering zal immers ook een opwaarderingsreserve moeten worden
gevormd als niet de belastingplichtige zelf, maar wel een met hem verbonden
lichaam een deelneming in de schuldenaar heeft. Als na omzetting de belastingplichtige
nog steeds geen deelneming heeft in de schuldenaar, zullen de bij omzetting
uitgereikte aandelen normaal belaste opbrengsten voortbrengen. Om een dubbeltelling
te voorkomen wordt in het zevende lid voorgesteld dat de opwaarderingsreserve
onbelast kan vrijvallen tot het bedrag van de uit hoofde van de uitgegeven
aandelen, winstbewijzen, lidmaatschapsrechten of bewijzen van deelgerechtigheid
genoten voordelen, die niet onder de deelnemingsvrijstelling vallen.Waar het zesde lid onder andere ziet op de situatie dat een gedeelte van
de deelneming wordt vervreemd en er na die vervreemding nog steeds sprake
is van een deelneming, ziet het achtste lid op de vervreemding van de gehele
deelneming buiten concern, althans een zodanig gedeelte dat daarna noch de
belastingplichtige, noch een met hem verbonden lichaam meer een deelneming
in de schuldenaar heeft. In dat geval kan de toekomstige waardestijging van
de deelneming niet meer onbelast het concern bereiken. Het verlies is dan
als het ware definitief geleden. Dit brengt mee dat de opwaarderingsreserve
definitief kan vrijvallen zonder dat dit tot een toevoeging aan de winst leidt.
Wel zal op het tijdstip onmiddellijk voorafgaand aan de vervreemding het vijfde
lid voor het laatst moeten worden toegepast, waarbij voor de bepaling van
de waarde in het economische verkeer op dat moment doorgaans zal kunnen worden
aangesloten bij de vervreemdingsopbrengst. De bepaling is zodanig geformuleerd
dat andere situaties waarbij er niet langer sprake is van een deelneming
zoals verwatering en karakterwijziging eveneens leiden tot een onbelaste vrijval
van de opwaarderingsreserve. Het achtste lid is niet van toepassing op situaties
die vallen onder het tiende lid, zoals het aangaan van een fiscale eenheid.
In die situaties vindt op grond van het tiende lid een belaste vrijval plaats.Het negende lid bevat een anti misbruikbepaling die beoogt te voorkomen
dat belastingplichtigen kunstmatig de situatie creëren dat geen sprake
meer is van een deelneming teneinde op die manier een vrijval van de opwaarderingsreserve
te bereiken zonder dat dit tot een toevoeging aan de winst leidt. De regeling
vertoont overeenkomsten met de anti misbruik bepaling die is opgenomen in
de bepalingen betreffende de fiscale faciliteiten voor bedrijfsfusie, juridische
splitsing en juridische fusie. Misbruik is aanwezig indien een omstandigheid
wordt gecreëerd die leidt tot toepassing van het achtste lid welke omstandigheid
in overwegende mate is gericht op het realiseren van een onbelaste vrijval
van de opwaarderingsreserve. Hiervan zal in het algemeen geen sprake zijn
als de deelneming op grond van zakelijke overwegingen wordt vervreemd zoals
het afstoten van bedrijfsonderdelen of als het belang verwatert ten gevolge
van een reële emissie van aandelen door het lichaam waarin de deelneming
wordt gehouden. Een omstandigheid wordt geacht te zijn gericht op het realiseren
van een onbelaste vrijval van de opwaarderingsreserve als binnen een periode
van drie jaar opnieuw een deelneming wordt verkregen, met een tegenbewijsmogelijkheid
voor de belastingplichtige. Indien zich een dergelijk geval van (vermoedelijk)
misbruik voordoet, valt het restant van de opwaarderingsreserve niet onbelast
vrij, maar wordt dit alsnog toegevoegd aan de winst.Het tiende lid bepaalt dat de opwaarderingsreserve geheel in de winst
wordt opgenomen als een latere belaste vrijval van de reserve niet langer
mogelijk is terwijl de resultaten van de deelneming nog wel aan het concern
of direct belanghebbenden zullen toevloeien. Met uitzondering van de situatie
waarin zowel de deelneming als de werkzaamheden van de deelneming geheel en
al uit het concern verdwijnen, beoogt de opwaarderingsreserve slechts een
uitstel van heffing te bieden. Het is niet de bedoeling dat de Vpb-claim op
de winst die op grond van het eerste lid in beginsel al is gerealiseerd alsnog
illusoir wordt gemaakt. De bepaling vertoont op sommige punten gelijkenis
met het bestaande artikel 13c, tweede lid, dat eveneens voorziet in een afrekening
ineens.Onderdeel a ziet op de situatie dat de onderneming of een gedeelte van
de onderneming van de schuldenaar, wordt vervreemd aan een verbonden lichaam
of persoon. Aansluitend op de voorgestelde wijziging in artikel 13b, vierde
lid, geldt ook hier een soepeler verbondenheidscriterium. Een belaste vrijval
van de opwaarderingsreserve komt slechts aan de orde indien wordt vervreemd
aan de belastingplichtige zelf of aan een met de belastingplichtige verbonden
lichaam of verbonden natuurlijk persoon. Van een te bestrijden situatie is
sprake als binnen hetzelfde concern enerzijds een waardedaling ten laste van
de winst wordt gebracht en anderzijds een latere verbetering in de resultaten
niet leidt tot een corresponderende belaste opwaardering. Het concern wordt
daarbij bezien vanuit de belastingplichtige en niet vanuit de schuldenaar.Onderdeel b regelt dat de opwaarderingsreserve wordt toegevoegd aan de
winst als de deelneming wordt vervreemd aan een met de belastingplichtige
verbonden natuurlijk persoon. In dat geval is er op concernniveau immers niet
langer sprake van een deelneming zodat een belaste vrijval van de opwaarderingsreserve
op grond van het vijfde lid niet langer is gewaarborgd, terwijl de resultaten
van de voormalige schuldenaar wel aan personen toevloeien die behoren tot
de kring van verbonden personen. In de laatste volzin van het tiende lid is
voorts neergelegd dat bij de vervreemding van een gedeelte van een deelneming
de evenredigheidsbenadering dient te worden gevolgd. Voor de
vraag welk gedeelte van de deelneming is vervreemd, is het vijfde lid van
belang. Dat lid bepaalt dat de deelnemingen die verbonden lichamen houden
in de schuldenaar worden toegerekend aan de belastingplichtige. Hierdoor worden
een deelneming die een verbonden lichaam houdt in de schuldenaar en de deelneming
die de belastingplichtige zelf houdt, als één deelneming gezien.Onderdeel c voorkomt dat een latere vrijval van de opwaarderingsreserve
illusoir wordt gemaakt op het moment dat de deelneming als dochtermaatschappij
deel gaat uitmaken van een fiscale eenheid. Vanaf dat moment wordt fiscaal
uitgegaan van een geconsolideerde balans waardoor de deelneming als zodanig
niet meer zichtbaar is. Een samenloopbepaling met artikel 15ab, tweede lid,
is niet nodig omdat de vrijval van de reserve dient plaats te vinden, onafhankelijk
van de vraag of de deelnemingsvrijstelling op een herwaarderingswinst van
toepassing is.Het elfde lid vertoont gelijkenis met het huidige vierde lid van artikel
13ba, maar is ter wille van de duidelijkheid anders geredigeerd en aangevuld.
Het lid verklaart dit artikel in een aantal situaties van overeenkomstige
toepassing waarin het gezien de letterlijke tekst niet van toepassing is of
waarover twijfel zou kunnen bestaan, maar die gezien de strekking van de bepaling
eveneens onder het bereik van dit artikel zouden moeten vallen.Onderdeel a verzekert dat artikel 13ba ook van toepassing is bij het omzetten
of prijsgeven van afgewaardeerde hybride schuldvorderingen. Dit kan zich bijvoorbeeld
voordoen als vennootschap A wel een afgewaardeerde hybride schuldvordering
heeft op vennootschap B maar geen deelneming houdt in B, terwijl vennootschap
C – een met A verbonden lichaam – een deelneming in B houdt. Als
A die hybride schuldvordering vervolgens omzet of prijsgeeft moet op grond
van het elfde lid, onderdeel a een opwaarderingreserve worden gevormd. Gaat
het om een afgewaardeerde schuldvordering waarop artikel 13bb ook van toepassing
is, dan voorziet de laatste zinsnede van onderdeel a van het tiende lid in
een samenloop bepaling met artikel 13bb. Voor zover het terugnemen van de
afwaardering al door artikel 13bb wordt verzekerd, blijft dus het «regime»
van artikel 13bb gelden en komt de toepassing van artikel 13ba niet meer aan
de orde. In een samenloop met artikel 13b is reeds voorzien in het derde lid.Onderdeel b van de eerste volzin ziet op de situatie dat de belastingplichtige
voor omzetting nog geen deelneming heeft in de schuldenaar maar wel in verband
met een omstandigheid als bedoeld in het tweede lid een deelneming verkrijgt.Het twaalfde lid breidt de werking van dit artikel uit met de situatie
waarin de belastingplichtige of een met de belastingplichtige verbonden lichaam
een middellijk belang van 5% of meer in de schuldenaar heeft, welk belang
wordt gehouden via een deelneming. Ook in dat geval zal bij omzetting van
de schuldvordering een opwaarderingsreserve worden gevormd tot het bedrag
van de afwaardering. Het twaalfde lid zal bijvoorbeeld toepassing vinden als
het belang in de schuldenaar wordt gehouden via een minderheidsdeelneming
in een tussenhoudster. Ingeval de tussenhoudster een meerderheidsdeelneming
is, zal het tevens een verbonden lichaam zijn en die situatie wordt reeds
bestreken door het eerste lid. Er zal dus sprake moeten zijn van een middellijk
belang van 5% of meer en van een deelneming in de tussenhoudster. Aan het
belang dat de tussenhoudster heeft in de schuldenaar worden geen kwalitatieve
criteria gesteld. De tweede volzin van het twaalfde lid regelt dat voor de
afwikkeling van de opwaarderingsreserve van belang is de waarde van de deelneming
via welke het middellijke belang wordt gehouden. Het dertiende lid ziet op gevallen waarin er niet sprake is van een echte
omzetting als omschreven in het tweede lid, maar wel van een omstandigheid
die daarmee grote gelijkenis vertoont. Het betreft bijvoorbeeld de situatie
dat een belastingplichtige X een vordering op een lichaam D houdt waarin hij
geen deelneming heeft en deze vordering heeft afgewaardeerd ten laste van
zijn Nederlandse winst. Als X zijn vordering zou omzetten in aandelen D en
daardoor een deelneming verkrijgt in D, voorziet het elfde lid, onderdeel
b, erin dat artikel 13ba toepassing vindt. Dit zou kunnen worden omzeild als
X zijn vordering vervreemdt aan M, de moeder van D, tegen uitreiking van aandelen
in M zodat X een deelneming in M verkrijgt. M kan daarna de vordering prijsgeven
of omzetten zonder dat dit bij haar tot een correctie leidt. X krijgt in dat
geval door de vervreemding tegen uitreiking van aandelen een middellijk belang
in de schuldenaar, zodat ook dan latere waardestijgingen via de deelneming
in M onbelast via de deelnemingsvrijstelling worden genoten.Een ander voorbeeld betreft de situatie dat een belastingplichtige X een
vordering op een lichaam D houdt waarin hij geen deelneming heeft en deze
vordering heeft afgewaardeerd ten laste van zijn Nederlandse winst. Een met
omzetting vergelijkbaar resultaat kan eveneens worden bereikt als X zijn vordering
vervreemdt aan M, de moeder van D, in ruil waarvoor M (een gedeelte van) haar
aandelen in D overdraagt aan X, waardoor X een deelneming in D verkrijgt.
M kan daarna de vordering prijsgeven of omzetten zonder dat dit bij haar tot
een correctie leidt. X krijgt in dat geval als tegenprestatie voor de vervreemding
een deelneming in de schuldenaar, zodat ook dan latere waardestijgingen van
de deelneming in D onbelast via de deelnemingsvrijstelling worden genoten.Omdat deze «indirecte omzettingen» niet vallen onder de letterlijke
tekst van één van de in het tweede lid genoemde omstandigheden,
maar wel grote gelijkenis vertonen met een rechtstreekse omzetting, voorziet
het voorgestelde dertiende lid erin dat X ook in die gevallen een opwaarderingsreserve
moet vormen. Overigens wordt de toepassing van deze bepaling beperkt tot de
situatie dat X vervreemdt aan een niet verbonden lichaam, anders wordt de
vervreemding van de vordering immers al getroffen door artikel 13b.Als de belastingplichtige door de vervreemding tegen uitreiking van aandelen
een middellijk belang in de schuldenaar verkrijgt, regelt de derde volzin
van het dertiende lid dat voor de afwikkeling van de opwaarderingsreserve
van belang is de waarde van de deelneming via welke het middellijke belang
wordt gehouden.De laatste volzin voorkomt een mogelijke dubbele correctie. Als het weer
beter gaat met de schuldenaar, zal dit tot een belaste vrijval van de opwaarderingsreserve
leiden bij de belastingplichtige. Als in het voorbeeld M de overgenomen vordering
niet prijsgeeft of omzet, zal echter ook die vordering in dat geval in waarde
stijgen hetgeen bij M tot belastbare winst leidt. M zal de afgewaardeerde
vordering immers weer moeten opwaarderen. De laatste zinsnede voorkomt een
dreigende dubbele correctie door te bepalen dat de opwaarderingsreserve in
dat geval onbelast in plaats van belast vrijvalt, mits aannemelijk is dat
de opwaarderingwinst bij M leidt tot een heffing van een belasting naar de
winst die naar Nederlandse maatstaven redelijk is.Artikel I, onderdeel F (artikel 13bb van de Wet Vpb)Artikel 13bb is een aparte bepaling voor een bijzondere vorm van afgewaardeerde
vorderingen, te weten hybride schuldvorderingen. Dit zijn schuldvorderingen,
waarbij de met de schuldvordering corresponderende schuld bij de schuldenaar
in de zin van artikel 10, eerste lid, onderdeel d, feitelijk functioneert
als eigen vermogen. In tegenstelling tot de artikelen 13b en 13ba wordt voor
de toepassing van de correctie in het eerste lid niet de eis gesteld dat de
hybride vordering is afgewaardeerd ten laste van de belastingplichtige
of een met hem verbonden lichaam. Door het gebruik van de woorden »door
een ander» is slechts van belang dat de vordering is afgewaardeerd,
en niet of de afwaardering binnen concernverband heeft plaatsgevonden. Omdat
dit niet strookt met het toepassingsbereik van de artikelen 13b en 13ba, die
een vergelijkbare strekking hebben, en hiermee voorbij wordt gegaan aan het
uitgangspunt dat een antimisbruik maatregel zich zou moeten beperken tot het
bestrijden van sfeerovergangen binnen concernverband, wordt voorgesteld artikel
13bb op dit punt in overeenstemming te brengen met de artikelen 13b en 13ba.
De voorgestelde wijziging in het eerste lid, eerste volzin, strekt daartoe.Verder wordt voorgesteld de tweede volzin geheel te laten vervallen. De
daarin omschreven regeling ziet op de omzetting of het prijsgeven van afgewaardeerde
hybride vorderingen. Omdat deze omstandigheden al worden bestreken door het
gewijzigde artikel 13ba, elfde lid, eerste volzin, onderdeel a, is in zoverre
geen aparte regeling meer nodig in artikel 13bb. Dit komt ook de duidelijkheid
ten goede en voorkomt dat ten aanzien van eenzelfde omstandigheid een ander
regime geldt al naar gelang het een hybride vordering of een gewone vordering
betreft.Het vervallen van de tweede volzin van het eerste lid brengt mee dat artikel
13bb nog slechts ziet op twee situaties. In de eerste plaats de situatie dat
een belastingplichtige een hybride vordering heeft die is afgewaardeerd ten
laste van zijn eigen winst of de Nederlandse winst van een met hem verbonden
lichaam en vervolgens ook een deelneming in dat lichaam verkrijgt. In dat
geval gaat de hybride vordering door de werking van artikel 13, derde lid,
onderdeel b, doorgaans immers over van de aftrekbare vermogenssfeer naar de
onbelaste deelnemingssfeer. In de tweede plaats de situatie dat de belastingplichtige
al een deelneming heeft in een lichaam en vervolgens een hybride vordering
verkrijgt die door een met hem verbonden lichaam is afgewaardeerd ten laste
van de Nederlandse winst. Overigens ziet artikel 13bb niet slechts op hybride
schuldvorderingen die zijn afgewaardeerd, maar ook op normale schuldvordering
die zijn afgewaardeerd en daarna pas hybride worden. Laatstgenoemde situatie
wordt immers slechts bestreken door het voorgestelde artikel 13ba, tweede
lid, onderdeel b, als de schuldvordering hierdoor bij de schuldeiser onder
een deelneming wordt begrepen. Is dat niet het geval, dan kan op een later
moment artikel 13bb toepassing vinden, als die afgewaardeerde hybride schuldvordering
alsnog onder een deelneming wordt begrepen.De voorgestelde nieuwe tweede volzin bevat een samenloopbepaling. Deze
houdt verband met de hiervoor toegelichte bepalingen (artikel 13b, zesde lid,
onderdeel b, en artikel 13ba, elfde lid, onderdeel a) op grond waarvan artikel
13b en artikel 13ba ook van toepassing zijn op hybride schuldvorderingen.
Het voorkomt dat op grond van artikel 13bb de deelnemingsvrijstelling buiten
toepassing wordt verklaard, als ten aanzien van een vordering al een correctie
heeft plaatsgevonden bij de belastingplichtige of een met hem verbonden lichaam
op grond van de artikelen 13b of 13ba.Artikel I, onderdeel G (artikel 13ca van de Wet Vpb)Artikel 13ca bevat een regeling op grond waarvan de deelnemingsvrijstelling
tijdelijk buiten toepassing blijft ten aanzien van verlieslijdende deelnemingen
gedurende de eerste vijf jaren na de verwerving. De regeling beoogt daarmee
tegemoet te komen aan het gegeven dat gedurende de aanloopfase van een eerste,
substantiële investering de moedermaatschappij een relatief groot risico
loopt, terwijl nog zal moeten blijken of de investering rendabel is. Inmiddels
is gebleken dat op enkele punten van de regeling onduidelijkheden bestaan
alsmede dat de regeling in sommige gevallen over zijn doel heen
schiet. In het onderhavige wetsvoorstel worden daarom enkele wijzigingen voorgesteld.Met de vervanging van de zinsnede «de verwerving van een deelneming»
door «het verkrijgen van een deelneming» in het eerste lid wordt
duidelijker tot uitdrukking gebracht dat ten aanzien van een deelneming slechts
op één moment sprake kan zijn van het ontstaan van een 13ca-deelneming,
te weten als een belang van ten minste 25% van het nominaal gestorte kapitaal
in een vennootschap wordt bereikt. De term verkrijgen geeft aan dat wordt
gedoeld op de toestand na verwerving en niet op de verwerving zelf. De bepaling
is dus niet van toepassing als reeds meer dan 5 jaar een belang van 25% of
meer wordt gehouden en dit belang vervolgens wordt uitgebreid door een tweede
verwerving van opnieuw 25% of meer.In de eerste volzin van het voorgestelde nieuwe tweede lid wordt buiten
twijfel gesteld dat de regeling wel van toepassing is als al korter dan 5
jaar een belang van minder dan 25% in de vennootschap wordt gehouden en dit
belang zodanig wordt uitgebreid dat een belang van 25% of meer ontstaat. In
die situatie geldt dat de termijn van vijf jaren aanvangt op het moment dat
voor het eerst een deelneming in de betreffende vennootschap wordt verkregen.
Ook na een uitbreiding kan derhalve een afwaarderingsverlies in aanmerking
worden genomen, maar maximaal gedurende vijf jaar te rekenen vanaf het moment
dat voor het eerst een deelneming in de betreffende vennootschap wordt verkregen.
Een voorbeeld kan de toepassing van deze volzin verduidelijken.VoorbeeldIn jaar 1 verwerft vennootschap M een belang van 10% in dochter D, waarin
zij tot dat moment nog geen deelneming bezat. De koopprijs bedraagt € 500.
In jaar 3 bedraagt de waarde in het economische verkeer van haar belang in
D € 300. In datzelfde jaar koopt M nog 20% in D en breidt daarmee
haar belang in D uit tot 30%. De koopprijs voor het 20% pakket bedraagt € 600.
Vanaf jaar 3 voldoet het belang in D aan de voorwaarden van artikel 13ca.
Aan het eind van jaar 3 mag M haar deelneming in D afwaarderen tot op de waarde
in het economische verkeer. Aannemend dat de waarde na de verwerving in jaar
3 niet meer is veranderd, bedraagt het afwaarderingsverlies in jaar 3 dus € 200
(totaal voor het 30% belang opgeofferde bedrag € 1 100 minus
de waarde in het economische verkeer van dit pakket € 900). Op grond
van de voorgestelde eerste volzin van het tweede lid mag ook in de jaren 4
en 5 nog een afwaarderingsverlies worden genomen indien de waarde verder daalt,
maar dient in de jaren 6 tot en met 10 het nog niet teruggenomen afwaarderingsverlies
in vijf gelijke delen aan de winst te worden toegevoegd.Volledigheidshalve zij er nog op gewezen dat indien in het gegeven voorbeeld
de waarde van het 10% pakket in jaar 3 is gestegen naar € 1 000
en voor het 20% pakket dus € 2 000 wordt betaald, er geen ruimte
is voor afwaardering als de waarde van het 10% pakket bij het einde van jaar
3 is gedaald naar € 900. Het totale opgeofferde bedrag bedraagt
immers € 2 500, terwijl de waarde in het economische verkeer € 2 700
(3 * € 900) bedraagt. Voor een deelneming geldt slechts één
opgeofferd bedrag; dit wordt niet uitgesplitst in verschillende pakketten.Zoals opgemerkt, is de regeling bedoeld als een tegemoetkoming voor de
aanzienlijke risico's die worden gelopen gedurende de aanloopfase van een
eerste substantiële investering. Hiervan is geen sprake indien een deelneming
van 25% wordt verkregen die voordien al door een ander concernlichaam werd
gehouden. Onder de huidige wettekst begint bij letterlijke lezing de vijfjaarstermijn
bij zo'n verhanging echter opnieuw te lopen. De tweede volzin van het voorgestelde
nieuwe tweede lid voorkomt dit door de toets of sprake is van een eerste investering
op concernniveau te leggen en door de aanvang van de vijfjaarstermijn
in voorkomende gevallen te vervroegen tot het moment waarop voor het eerst
een (on)middellijk belang van 5% of meer wordt gehouden op concernniveau.Ook als werkzaamheden die al elders binnen het concern worden uitgeoefend,
worden overgeheveld naar een nieuw opgerichte deelneming, is op concernniveau
geen sprake van aanzienlijke risico's die worden gelopen gedurende de aanloopfase
van een eerste substantiële investering. In verband daarmee wordt in
de derde volzin van het voorgestelde nieuwe tweede lid bepaald dat de regeling
voor afwaarderingsverliezen in de tijd is beperkt bij verkrijging van een
25% deelneming in een vennootschap waarvan de werkzaamheden middellijk of
onmiddellijk al voor de verkrijging binnen het concern werd uitgeoefend. In
dat geval vangt de vijfjaarstermijn aan op het moment waarop die werkzaamheden
voor het eerst binnen concern worden uitgeoefend. De vennootschap die de werkzaamheden
voortzet, treedt voor de toepassing van de 5-jaarstermijn uit artikel 13ca
als het ware in de plaats van het verbonden lichaam dat de werkzaamheden tot
dan toe uitoefende. De term werkzaamheden is gekozen omdat niet is beoogd
de toepassing van deze volzin te beperken tot materiële ondernemingsactiviteiten.
De term grotendeels geeft aan dat een mogelijke beperking van de termijn waarbinnen
nog afwaardering mogelijk is, niet aan de orde is zolang de werkzaamheden
van de af te waarderen deelneming middellijk voor 50% of meer bestaan uit
werkzaamheden die nieuw zijn voor het concern. Dit biedt tot op zekere hoogte
ruimte om na een externe verkrijging activiteiten die binnen concern reeds
bestonden in de nieuw verworven vennootschap te integreren.Het tot vierde lid vernummerde derde lid van artikel 13ca verzekert dat
het afwaarderingsverlies slechts een tijdelijk karakter heeft. Indien in jaar
6 na de verkrijging van een deelneming die is afgewaardeerd ten laste van
de winst per saldo nog steeds een afwaarderingsverlies resteert, wordt dit
saldo in de jaren 6 tot en met 10 na verkrijging toegevoegd aan de winst in
vijf gelijke delen. Met de introductie van het nieuwe tweede lid is het tijdstip
waarop de vijfjaarsperiode ingaat niet meer automatisch het verwervingstijdstip,
waardoor het tot vierde lid vernummerde derde lid tot onduidelijkheid aanleiding
zou kunnen geven. Met de gewijzigde redactie wordt deze onduidelijkheid weggenomen.
Voorts bevat het huidige vierde lid een bepaling die winstneming ineens voorschrijft
van het nog niet teruggenomen afwaarderingsverlies, indien niet langer aan
het 25% bezitsvereiste wordt voldaan of als de deelneming door een aantal
specifiek genoemde oorzaken uit het vermogen van de moeder verdwijnt. Genoemd
worden vervreemding van de deelneming, ontbinding alsmede opname als dochtermaatschappij
in een fiscale eenheid. In de praktijk blijken zich constructies voor te doen
waarmee met behulp van het instituut fiscale eenheid de deelneming eveneens
uit het vermogen van de moeder verdwijnt, zonder dat zich één
van de specifiek in het huidige vierde lid genoemde situaties voordoet. Op
die wijze wordt getracht de verplichte winstneming af te schudden, zodat het
afwaarderingsverlies in strijd met de bedoeling van de bepaling mogelijk definitief
zou zijn gemaakt. Teneinde buiten twijfel te stellen dat met dergelijke kunstmatige
opzetjes niet het beoogde doel wordt bereikt, bepaalt de voorgestelde volzin
aan het slot van het tot vierde lid vernummerde derde lid dat verplichte winstneming
eveneens dient plaats te vinden als de deelneming geen deel meer uitmaakt
van het vermogen van de moeder, behoudens uiteraard voorzover al een afrekening
op grond van het tot vijfde lid vernummerde vierde lid heeft plaatsgevonden.Het tot vijfde lid vernummerde vierde lid schrijft in geval van vervreemding
van de afgewaardeerde deelneming winstneming ineens voor ter grootte van het
nog niet teruggenomen afwaarderingsverlies. Indien slechts een gedeelte van
de deelneming wordt verkocht terwijl het resterende belang meer blijft dan
25%, zou twijfel kunnen bestaan of de winstneming voor het geheel
dient plaats te vinden, voor een deel of in het geheel niet. Indien een deelneming
van 100% is afgewaardeerd en 50% wordt verkocht, ligt het voor de hand op
dat moment ook de helft van de afwaardering terug te nemen. De moeder loopt
in zoverre immers geen risico meer ten aanzien van de deelneming. De voorgestelde
nieuwe volzin legt een dergelijke evenredigheidsbenadering vast. Overigens
brengt deze benadering mee dat ook het voor de deelneming opgeofferde bedrag
naar evenredigheid wordt verlaagd. Omdat dit niet alleen voor de toepassing
van artikel 13ca, maar ook voor de toepassing van de liquidatieverliesregeling
van artikel 13d van belang is, is een bepaling met die strekking opgenomen
in het tweede lid van artikel 13d.Het tot zesde lid vernummerde vijfde lid heeft betrekking op de situatie
dat de belastingplichtige een afwaarderingverlies wenst te nemen op een tussenhoudster
die een deelneming heeft verkregen van een verbonden lichaam. In dat geval
bedraagt onder omstandigheden het door de belastingplichtige op zijn deelneming
in de tussenhoudster te nemen afwaarderingsverlies niet meer dan het afwaarderingsverlies
dat de tussenhoudster op de verhangen deelneming in aanmerking neemt. Bij
de huidige wettekst kan twijfel bestaan over de vraag ten aanzien van wie
de verbondenheid met de verhangen deelneming dient te worden getoetst: de
tussenhoudster of de belastingplichtige. Omdat dit lid betrekking heeft op
het maximaal door de belastingplichtige in aanmerking te nemen afwaarderingsverlies,
ligt het voor de hand de verbondenheid te beoordelen vanuit de belastingplichtige
en niet vanuit de tussenhoudster. De voorgestelde aanvulling stelt deze interpretatie
buiten twijfel. Voorts is aan het slot van dit lid een zinsnede toegevoegd
die de werking van dit lid uitbreidt tot situaties waarin het een buitenlandse
tussenhoudster betreft.De overige wijzigingen in dit artikel betreffen aanpassingen van verwijzingen
die de vernummering van tweede tot en met zesde lid tot derde tot en met zevende
lid meebrengt.Artikel I, onderdeel H (artikel 13d van de Wet Vpb)In artikel 13d, tweede lid, tweede volzin, wordt een aantal omstandigheden
genoemd die het voor een deelneming opgeofferde bedrag beïnvloeden. Onderdeel
a bepaalt dat de bedragen die met betrekking tot een schuldvordering op een
deelneming ingevolge artikel 13b of 13ba tot de winst zijn gerekend,
het voor die deelneming opgeofferde bedrag verhogen. De voorgestelde gewijzigde
systematiek voor de correctie in artikel 13ba, brengt mee dat ook de aanpassing
van het opgeofferde bedrag bijstelling behoeft. Het eerste lid van artikel
13ba bepaalt dat een bedrag gelijk aan de afwaardering tot de winst van de
belastingplichtige wordt gerekend. Een verhoging van het opgeofferde bedrag
zou op dat moment echter nog niet aan de orde moeten zijn, omdat het eerste
lid eveneens bepaalt dat een gelijk bedrag ten laste van de winst wordt toegevoegd
aan een opwaarderingsreserve. Pas op het moment dat de reserve wordt toegevoegd
aan de winst op grond van het vijfde, negende of tiende lid van artikel 13ba,
zou het opgeofferde bedrag in zoverre moeten worden verhoogd. De wijziging
in het tweede lid, tweede volzin, onderdeel a, van artikel 13d strekt ertoe
dit te bewerkstelligen.De gewijzigde systematiek in combinatie met de concernbenadering waarop
artikel 13ba is gestoeld, brengt mee dat de verhoging van het opgeofferde
bedrag als hiervoor omschreven niet altijd volledig uit de verf komt. Dit
doet zich voor als het lichaam dat met betrekking tot een deelneming een opwaarderingsreserve
heeft gevormd (lichaam A) een ander lichaam is dan het lichaam dat de deelneming
houdt (lichaam B), Winstneming bij A leidt op grond van de wettekst immers
slechts bij A tot een verhoging van het opgeofferde bedrag, maar A heeft geen
deelneming. B wel, maar omdat bij B geen belaste vrijval van de opwaarderingsreserve
plaatsvindt, is artikel 13d, tweede lid, tweede volzin, onderdeel a, niet
op B van toepassing. Om in die gevallen toch een verhoging van
het opgeofferde bedrag te bereiken, regelt de voorgestelde nieuwe volzin dat
in die gevallen de verhoging van het opgeofferde bedrag plaatsvindt bij de
verbonden lichamen die een deelneming in de schuldenaar houden, naar rato
van een ieders aandelenbezit.De laatste wijziging die in het tweede lid wordt voorgesteld, kan als
volgt worden toegelicht. Het voor een deelneming opgeofferde bedrag kan zijn
samengesteld uit verschillende bedragen, bijvoorbeeld in geval van een gestaffelde
verwerving waarbij de prijs per aandeel op de verschillende verwervingstijdstippen
niet gelijk is. Als vervolgens een gedeelte van de deelneming wordt vervreemd,
rijst de vraag wat het opgeofferde bedrag is van de niet vervreemde aandelen
die een deelneming blijven vormen. In de praktijk blijkt dat belastingplichtigen
in dat geval kiezen voor een systematiek bekend uit de voorraadwaardering
(LIFO of FIFO), afhankelijk van wat voor hen op dat moment het gunstigste
is. Dit leidt niet alleen tot arbitraire uitkomsten, maar strookt ook niet
met het karakter van het activum deelneming, waarbij de aandelen nu juist
niet als voorraad worden gehouden. Voor een deelneming geldt slechts één
opgeofferd bedrag dat niet wordt uitgesplitst in verschillende pakketten.
Een benadering op basis van evenredigheid doet het meeste recht aan dit karakter.
Indien het opgeofferde bedrag voor een deelneming van 100% is opgebouwd uit
een gestaffelde verwerving waarbij de prijs op de verschillende tijdstippen
niet gelijk is en 70% van deze deelneming wordt verkocht, bedraagt het voor
de resterende 30% deelneming opgeofferde bedrag ook 30% van het vóór
vervreemding in totaal opgeofferde bedrag. De voorgestelde nieuwe volzin van
het tweede lid legt een dergelijke evenredigheidsbenadering, die ook in de
aanmerkelijk belangregeling wordt gevolgd ten aanzien van de verkrijgingsprijs,
wettelijk vast en voorkomt daarmee voor de toekomst onduidelijkheden en discussies.
Evenals in de aanmerkelijk belangregeling, geldt deze evenredigheidsbenadering
slechts voor aandelen van dezelfde soort. Mocht voorafgaand aan de inwerkingtreding
van dit wetsvoorstel op grond van artikel 13d, tiende lid, een beschikking
zijn afgegeven waarin ten gunste van belastingplichtigen een met deze bepaling
strijdige interpretatie is gevolgd, blijft deze beschikking zijn gelding behouden.Artikel I, onderdeel I (artikel 15ab van de Wet Vpb)Het zesde lid van artikel 15ab regelt de waardering van onderlinge vorderingen
en schulden van maatschappijen die met elkaar deel uit gaan maken van een
fiscale eenheid. De bepaling regelt dat de schuldeiser zijn vordering dient
te waarderen op de bedrijfswaarde en dat de schuldenaar zijn schuld te boek
dient te stellen voor diezelfde waarde. Indien het gaat om afgewaardeerde
schuldvorderingen zal dit doorgaans leiden tot winstneming bij de schuldenaar.
Het is echter mogelijk dat met betrekking tot die schuldvordering al op een
eerder moment artikel 13b, 13ba of 13bb toepassing heeft gevonden, bijvoorbeeld
een afgewaardeerde vordering waarvan de voorwaarden zodanig worden aangepast
dat de vordering valt onder de omschrijving van artikel 10, eerste lid, onderdeel
d (hybride vordering) of de situatie dat een afgewaardeerde schuldvordering
binnen concern is overgedragen, waarbij geen gebruik is gemaakt van de mogelijkheid
tot doorschuiven van de claim (artikel 13b, derde lid). In dat geval is de
claim al veilig gesteld op het niveau van de schuldeiser en is er geen reden
bij het aangaan van de fiscale eenheid eveneens bij de schuldenaar winst te
constateren. Het voorgestelde zevende lid voorkomt een dergelijke samenloop. Artikel I, onderdeel J (artikel 15aj van de Wet Vpb)De laatste volzin van het tweede lid strekt ertoe dat de waardestijging
van een onvolwaardige schuldvordering niet tot winstneming leidt, voor zover
ten aanzien van de waardedaling geen verlies in aanmerking is genomen. Ook
in het geval dat met betrekking tot een afgewaardeerde schuldvordering voor
het aangaan van de fiscale eenheid al winstneming heeft plaatsgevonden bij
de schuldeiser ingevolge de artikelen 13b, 13ba of 13bb valt hieronder.
De wijziging in de laatste volzin van het tweede lid moet worden gelezen in
samenhang met het voorgestelde nieuwe zevende lid van artikel 15ab.De vernummering in artikel 15aj hangt samen met de voorgestelde introductie
van een nieuw tweede lid in artikel 13ca Wet Vpb.Artikel II, onderdeel A (artikel 3.92a van de Wet IB 2001)Het voorgestelde artikel 3.92a bewerkstelligt dat indien een belastingplichtige
na de omzetting van een afgewaardeerde vordering gebruik maakt van de mogelijkheid
om de fiscale claim uit te stellen door middel van een opwaarderingsreserve,
deze opwaarderingsreserve tot het resultaatvermogen blijft behoren. Strikt
genomen is er na het omzetten van een afgewaardeerde vordering immers geen
sprake (meer) van het ter beschikking stellen van vermogen.Artikel II, onderdeel B (artikel 3.98a van de Wet IB 2001)Het voorgestelde artikel 3.98a biedt een sluitende behandeling van de
omzetting door een resultaatgenieter in de zin van artikel 3.92 van de Wet
IB 2001 van afgewaardeerde vorderingen op een vennootschap waarin de belastingplichtige
of een met hem verbonden persoon een aanmerkelijk belang heeft dan wel op
een samenwerkingsverband waarvan een dergelijke vennootschap deel uitmaakt.
Artikel 3.98a wordt ingevoerd in samenhang met het voorstel om artikel 12
Wet Vpb te laten vervallen. Zoals uiteengezet in het algemeen deel, is het
uitgangspunt van deze bepaling dat bij omzetting van een door de belastingplichtige
of een met hem verbonden persoon afgewaardeerde vordering op een lichaam waarin
de belastingplichtige of een met hem verbonden persoon een aanmerkelijk belang
heeft, in beginsel een correctie volgt bij de schuldeiser.In het eerste lid wordt bepaald dat indien een belastingplichtige een
schuldvordering heeft op een vennootschap waarin hij of een met hem verbonden
persoon, een aanmerkelijk belang heeft, dan wel op een samenwerkingsverband
waarvan een dergelijke vennootschap deel uitmaakt, en deze schuldvordering
is afgewaardeerd ten laste van de winst uit onderneming of resultaat uit een
werkzaamheid van de belastingplichtige of van een met hem verbonden persoon,
de afwaardering onder bepaalde omstandigheden moet worden teruggenomen. Het
begrip afwaardering dient daarbij ruim te worden uitgelegd. Voor een toelichting
op het laatstgenoemde begrip wordt verwezen naar de parlementaire geschiedenis
bij de totstandkoming van artikel 13b (oud) van de Wet Vpb (Kamerstukken II
1989/90,19 968, nr. 5, blz. 9 en 14 en nr. 7, blz. 9). Het terug te nemen
bedrag (de correctie) behelst uiteraard niet meer dan hetgeen per saldo op
de schuldvordering is afgewaardeerd (tot het niveau van een eerdere opwaardering
is er immers geen reden meer voor enige correctie). Het eerste lid geeft vervolgens
aan dat de belastingplichtige het bedrag van de correctie op verzoek ten laste
van het resultaat kan toevoegen aan een opwaarderingsreserve. Deze reserve
bewerkstelligt dat uitstel van betaling plaatsvindt zolang geen waardestijging
kan worden geconstateerd. In uitzonderingssituaties dient de opwaarderingsreserve
echter op een eerder tijdstip vrij te vallen, deze situaties worden in het
zesde tot en met het achtste lid omschreven. Het vormen van een reserve vindt op verzoek plaats en is niet verplicht. De belastingplichtige
kan ervoor kiezen, bijvoorbeeld met het oog op verliescompensatiemogelijkheden,
de heffing te laten plaatsvinden op het moment van omzetting van de afgewaardeerde
vordering.De situaties waarin de correctie van toepassing is, zijn beschreven in
het tweede lid. Dit zijn de omzetting van de afgewaardeerde vordering in aandelenkapitaal,
het gaan functioneren als eigen vermogen en het prijsgeven van de vordering.
In de genoemde situaties zal de toekomstige waardestijging van de vordering
immers tot uitdrukking komen in een waardestijging van de aandelen in de schuldenaar.
Zoals aangegeven in het algemeen deel, wordt met dit wetsvoorstel beoogd,
om na het vervallen van artikel 12 Vpb, de onbalans van een afwaardering in
box I tegen het progressieve tarief enerzijds en een toekomstige aanmerkelijkbelangheffing
tegen 25% anderzijds, te voorkomen.Van een situatie als bedoeld in het tweede lid, onderdeel b, is bijvoorbeeld
sprake indien de voorwaarden van een geldlening dusdanig worden aangepast
dat feitelijk sprake is van de storting van informeel kapitaal. De schuld
gaat bij de schuldenaar dan functioneren als eigen vermogen en bij schuldeiser
is sprake van een sfeerovergang naar box II. Indien de voorwaarden van een
geldlening echter dusdanig worden aangepast dat voor de schuldenaar sprake
is van een hybride geldlening als bedoeld in artikel 10, eerste lid, onderdeel
d, Wet Vpb, gaat de schuld weliswaar functioneren als eigen vermogen bij de
vennootschap maar is er bij de schuldeiser geen sprake van een sfeerovergang.
Een hybride geldlening behoort immers tot het resultaat uit een werkzaamheid.
Om die reden is in het tweede lid, onderdeel b, bepaalt dat indien de schuld
weliswaar als eigen vermogen gaat functioneren maar de daarmee corresponderende
schuldvordering tot het resultaat van een werkzaamheid blijft behoren, er
geen sprake is van een situatie waarop artikel 3.98a van toepassing is.Het derde lid voorkomt dat het prijsgeven van een afgewaardeerde vordering
bij de schuldenaar en de schuldeiser gezamenlijk leidt tot een heffing die
in zijn totaliteit hoger is dan het tweemaal (door schuldenaar en schuldeiser)
verrekende verlies. Het ziet zowel op de situatie dat de schuldenaar (binnenlands
of buitenlands) belastingplichtig is, als op de situatie dat de schuldenaar
niet belastingplichtig is in Nederland. In de eerste situatie vindt slechts
heffing plaats voorzover met betrekking tot het prijsgeven bij de schuldenaar
een vrijstelling van toepassing is op grond van artikel 3.13, eerste lid,
onderdeel a, van de Wet IB 2001 juncto artikel 8, eerste lid, van de Wet Vpb.
In de tweede situatie blijft heffing achterwege voorzover bij de buitenlandse
schuldenaar met betrekking tot het prijsgeven een heffing heeft plaatsgevonden
die naar Nederlandse maatstaven redelijk is. Hiermee is beoogd aan te sluiten
bij artikel 13ba, vierde lid, van de Wet Vpb. De correctie vindt dan dus alleen
plaats voorzover het prijsgeven in het buitenland bij de schuldenaar niet
tot winst leidt, tot vrijgestelde winst leidt of tot niet vrijgestelde winst
leidt maar wordt betrokken in een heffing naar de winst die naar Nederlandse
maatstaven niet redelijk is. Alleen in zoverre vindt ook een toevoeging aan
de opwaarderingsreserve plaats.Het vierde lid bevat de hoofdregel ten aanzien van de belaste vrijval
van de reserve, zowel wat betreft de mate waarin de reserve vrijvalt als wat
betreft het moment van vrijval. De hoofdregel luidt kort gezegd dat de reserve
jaarlijks tot een bedrag gelijk aan de waardestijging van de aandelen in de
schuldenaar in dat kalenderjaar, wordt toegevoegd aan het resultaat. Hiermee
wordt zo nauwkeurig mogelijk aangesloten bij de waardestijging die de omgezette
vordering zou hebben ondergaan als de omzetting niet zou hebben plaatsgevonden.
Het aansluiten bij de waardestijging van de aandelen sinds de omzetting, betekent
dat jaarlijks de waarde in het economische verkeer van de aandelen in de schuldenaar
zal moeten worden vastgesteld, te beginnen onmiddellijk na de omzetting. Het
gaat daarbij nadrukkelijk om de waarde van de aandelen in het economische
verkeer en niet om de intrinsieke waarde. Deze laatste waarde zou door middel
van een goed getimede dividendpolitiek immers laag gehouden kunnen worden,
terwijl de waarde in het economische verkeer van aandelen die aanzienlijke
dividenden genereren juist hoog is. Met de actuele waarde in het economische
verkeer wordt gedoeld op de waarde aan het einde van het kalenderjaar. Omdat
voorafgaand aan de afwaardering van een vordering eerst de aandelen in waarde
zullen zijn gedaald, zal de waarde in het economische verkeer na omzetting
in het algemeen niet hoger zijn dan de boekwaarde van de vordering onmiddellijk
voorafgaand aan de omzetting. Met de zinsnede «direct of indirect houdt»
in het vierde lid, wordt aangegeven dat deze bepaling zowel van toepassing
is indien de belastingplichtige of een met hem verbonden persoon, een direct
belang heeft in de gewezen schuldenaar als wanneer de belastingplichtige of
een met hem verbonden persoon een indirect belang bezit. Dat wil zeggen dat
dit lid eveneens van toepassing is indien bijvoorbeeld niet de belastingplichtige
zelf maar de vennootschap waarin hij een aanmerkelijk belang bezit, aandeelhouder
is van de gewezen schuldenaar.Gezien de opzet van het eerste lid, is artikel 3.98a een bepaling waarbij
verbondenheid tussen personen een belangrijke rol speelt. Het is immers niet
noodzakelijk dat de schuldeiser zelf een aanmerkelijk belang heeft of krijgt
in de schuldenaar. Ook in de situatie dat niet de schuldeiser, maar wel een
met hem verbonden persoon een aanmerkelijk belang heeft in de schuldenaar,
is artikel 3.98a bij de schuldeiser van toepassing. Dit brengt mee dat de
bepaling van de waarde in het economische verkeer van de aandelen ook moet
worden bezien op het niveau van verbonden personen. Dit geldt zowel op het
moment onmiddellijk na omzetting, maar ook om jaarlijks te bepalen in hoeverre
de opwaarderingsreserve dient vrij te vallen.In de tweede volzin van het vierde lid wordt tot uitdrukking gebracht
dat indien zowel de belastingplichtige als een met hem verbonden persoon een
opwaarderingsreserve hebben gevormd ten aanzien van dezelfde schuldenaar,
toerekening van de waardestijging van het aandelenbezit van de verbonden persoon
aan de belastingplichtige alleen plaatsvindt voorzover bij de verbonden persoon
ter zake van die waardestijging niet reeds een vrijval van de opwaarderingsreserve
dient te worden geconstateerd. Op deze wijze wordt voorkomen dat indien twee
met elkaar verbonden belastingplichtigen beiden een reserve hebben gevormd
terwijl maar een van hen aandelen in de gewezen schuldenaar bezit, de waardestijging
van dit aandelenbezit tweemaal in aanmerking dient te worden genomen. Met
deze tweede volzin wordt ook tot uitdrukking gebracht dat indien twee met
elkaar verbonden belastingplichtigen (A en B) beiden aandelen in de gewezen
schuldenaar bezitten en beiden een opwaarderingsreserve hebben gevormd, toerekening
van de waardestijging van de een (A) aan de ander (B) alleen dan hoeft plaats
te vinden, indien de waardestijging van de aandelen in de schuldenaar niet
reeds bij A zelf tot een vrijval van de opwaarderingsreserve leidt.Het feit dat voor de bepaling van de waardestijging van de aandelen wordt
aangesloten bij de actuele waarde in het economische verkeer, brengt mee dat
waardetoenames en -afnames die het gevolg zijn van vervreemdingen aan of verkrijgingen
van niet verbonden personen of vennootschappen, dienen te worden geëlimineerd.
Na een dergelijke vervreemding buiten de groep van verbonden personen en vennootschappen
van een deel van de aandelen in de schuldenaar zal de waarde in het economische
verkeer van de resterende aandelen in de schuldenaar binnen de groep immers
lager zijn dan voor vervreemding. Het vierde lid zou dan niet tot een toevoeging
aan het resultaat dwingen, terwijl via de verkoop mogelijk wel een waardestijging
is gerealiseerd. Evenzo zal de waarde in het economische verkeer van de aandelen
na een externe uitbreiding hoger liggen, hetgeen op grond van het vierde lid
zou dwingen tot een toevoeging aan het resultaat van de opwaarderingsreserve.
Het vijfde lid voorkomt deze ongewenste gevolgen.De eerste volzin van het vijfde lid bepaalt daartoe dat na een vervreemding
aan een niet met de belastingplichtige verbonden persoon of aan een vennootschap
waarin noch de belastingplichtige noch een met hem verbonden persoon een aanmerkelijk
belang heeft, de actuele waarde in het economische verkeer van de resterende
aandelen voor de toepassing van het vierde lid dient te worden vermeerderd
met de vervreemdingsopbrengst. Dit geldt niet alleen voor het jaar van vervreemding
maar ook voor alle daaropvolgende jaren. De tweede volzin van het vijfde lid
bevat de pendant van de eerste volzin en regelt dat na een externe aankoop
van aandelen in de schuldenaar, de actuele waarde in het economische verkeer
van de aandelen in de schuldenaar voor de toepassing van het vierde lid dient
te worden verminderd met de verkrijgingsprijs van de aangekochte aandelen.
Ook dit geldt niet alleen voor het jaar van aankoop maar ook voor de daaropvolgende
jaren. Voor een voorbeeld wordt verwezen naar de toelichting op het voorgestelde
zesde lid van artikel 13ba Vpb. De laatste volzin van het vijfde lid, regelt
dat met een uitbreiding van het aandelenbezit gelijk wordt gesteld een storting
van kapitaal zonder uitreiking van aandelen zoals informeel kapitaal.De eerder genoemde van belang zijnde verbondenheid betekent dat de vervreemding
van een gedeelte van de aandelen aan een met de belastingplichtige verbonden
persoon of vennootschap waarin belastingplichtige of een met hem verbonden
persoon een aanmerkelijk belang heeft, voor de toepassing van artikel 3.98a
geen gevolgen heeft. De opwaarderingsreserve blijft dan gewoon in stand. Hetzelfde
geldt indien de aandelen worden verkregen van een met de belastingplichtige
verbonden persoon of vennootschap waarin de belastingplichtige of een met
hem verbonden persoon een aanmerkelijk belang heeft.Het zesde lid ziet op de situatie waarin noch de belastingplichtige noch
een met hem verbonden persoon meer een aanmerkelijk belang heeft in de schuldenaar.
Dit kan zich voordoen door de vervreemding van alle aandelen buiten de groep
van verbonden personen, althans een zodanig gedeelte dat daarna noch de belastingplichtige,
noch een met hem verbonden persoon een aanmerkelijk belang in de schuldenaar
heeft. In dat geval is het verlies als het ware definitief geleden. Dit brengt
mee dat de opwaarderingsreserve na vervreemding kan vrijvallen zonder dat
dit tot een toevoeging aan het resultaat leidt (onbelaste vrijval). Wel zal
op het tijdstip onmiddellijk voorafgaand aan de vervreemding het vierde lid
voor het laatst moeten worden toegepast, waarbij men voor de bepaling van
de waarde in het economische verkeer op dat moment doorgaans zal aansluiten
bij de vervreemdingsopbrengst. Een zelfde situatie doet zich voor indien bijvoorbeeld
door verwatering geen sprake meer is van een aanmerkelijk belang (fictieve
vervreemding).Het zevende lid betreft een anti misbruikbepaling die beoogt te voorkomen
dat belastingplichtigen kunstmatig de situatie creëren dat slechts tijdelijk
geen sprake meer is van een aanmerkelijk belang teneinde op die manier een
onbelaste vrijval van de opwaarderingsreserve te bereiken. Van een onbelaste
vrijval als bedoeld in het zesde lid is daarom geen sprake indien transacties
in overwegende mate zijn gericht op het realiseren van de genoemde onbelaste
vrijval. Hiervan is bijvoorbeeld sprake indien de belastingplichtige binnen
drie jaar na vervreemding van de aandelen wederom een aanmerkelijk belang
in de schuldenaar verkrijgt, tenzij de belastingplichtige aannemelijk maakt
dat aan de transacties zakelijke motieven ten grondslag lagen. Zie hiervoor
ook de toelichting op het voorgestelde achtste lid van artikel 13ba Vpb.Het achtste lid bepaalt dat de opwaarderingsreserve geheel wordt toegevoegd
aan het resultaat als een latere belaste vrijval van de reserve niet langer
mogelijk is terwijl de resultaten van de schuldenaar de belastingplichtige
of een met hem verbonden persoon of vennootschap nog wel toevloeien.
Met uitzondering van de situatie waarin de aandelen geheel niet meer tot een
aanmerkelijk belang van de belastingplichtige of een met hem verbonden persoon
behoren, biedt de opwaarderingsreserve immers slechts uitstel van heffing.
Het is niet de bedoeling dat de inkomstenbelastingclaim op de omzetting alsnog
illusoir kan worden gemaakt. Daarom bepaalt het achtste lid, dat indien de
onderneming van de schuldenaar wordt vervreemd aan een verbonden persoon of
vennootschap waarin de belastingplichtige of een met hem verbonden persoon
een aanmerkelijk belang heeft, dit leidt tot een belaste vrijval van de opwaarderingsreserve.
Overigens kan worden opgemerkt dat tot het bedrag van de belaste vrijval via
de verhoging van de verkrijgingsprijs voor de aanmerkelijkbelangheffing bij
liquidatie in het algemeen een verlies uit aanmerkelijk belang kan worden
genomen.Het negende lid verklaart de artikelen 4.3, 4.4, 4.5 en 4.5a van overeenkomstige
toepassing. De omzetting van een afgewaardeerde vordering in bewijzen van
deelgerechtigdheid, lidmaatschapsrechten of rechten om aandelen in of winstbewijzen
van een vennootschap te verwerven (koopopties) wordt dus gelijk behandeld
als de omzetting in aandelen of winstbewijzen. Voor de toepassing van het
vijfde lid betekent dit bijvoorbeeld dat indien door een aanmerkelijk belanghouder
een optierecht wordt verleend aan een derde, de waarde in het economische
verkeer van de aandelen dient te worden verhoogd met de ontvangen optiepremie.In het tiende lid wordt aangegeven wat voor de toepassing van dit artikel
onder een met de belastingplichtige verbonden persoon dient te worden verstaan.
Hiervoor wordt aangesloten bij het begrip verbonden persoon als bedoeld in
artikel 3.91, tweede lid, onderdelen b en c.Artikel II, onderdeel C (artikel 4.33a van de Wet IB 2001)Voor de situatie waarin bij omzetting van een afgewaardeerde vordering
in aandelen op grond van artikel 3.98a van de Wet IB 2001 ten aanzien van
de afgewaardeerde vordering een afwaarderingsverlies is teruggenomen door
de heffing over een fictief voordeel – dan wel indien een opwaarderingsreserve
is gevormd, door een belaste vrijval van die reserve, bepaalt artikel 4.33a
dat de verkrijgingsprijs van de verkregen aandelen met dit voordeel (belaste
vrijval) wordt verhoogd. In geval van prijsgeven of het gaan functioneren
als eigen vermogen van een afgewaardeerde vordering wordt de verkrijgingsprijs
van de aandelen in de schuldenaar die reeds in het bezit van de belastingplichtige
zijn verhoogd. Met het verhogen van de verkrijgingsprijs wordt bewerkstelligd
dat tot een omvang van het progressief belaste (fictieve) voordeel geen aanmerkelijkbelangheffing
plaatsvindt. Een voorbeeld kan dit verduidelijken.VoorbeeldStel dat een belastingplichtige een vordering heeft op de vennootschap
waarin zijn partner een aanmerkelijk belang bezit. Belastingplichtige waardeert
in jaar 1 deze vordering van nominaal € 100 000 ten laste van
zijn resultaat af tot € 45 000. De vordering wordt in jaar
2 omgezet in aandelenkapitaal. De aandelen worden in jaar 3 voor € 150 000
verkocht. In jaar 1 heeft de belastingplichtige een aftrekpost van € 55 000.
Uitgaande van een tarief van 52%, bedraagt de belastingvermindering € 28 600.
In jaar 2 dient de belastingplichtige op grond van artikel 3.98a de afwaardering
weer tot zijn resultaat uit een werkzaamheid te rekenen (behoudens uitstel
via een opwaarderingsreserve). Indien geen uitstel via de opwaarderingsreserve,
bedraagt de heffing € 28 600. Op basis van artikel 4.33a bedraagt
dan de verkrijgingsprijs van de aandelen € 100 000 (waarde
ten tijde van de omzetting € 45 000 plus de terugname van de
afwaardering van € 55 000). Bij verkoop van de aandelen in
jaar drie dient de belastingplichtige over € 50 000
(overdrachtsprijs -/de verkrijgingsprijs) de aanmerkelijkbelangheffing van
25% te voldoen, zijnde € 12 500.Indien de belastingplichtige van meet af aan aandeelhouder was geweest,
zou hij eveneens € 12 500 aanmerkelijkbelangheffing verschuldigd
zijn geweest. In plaats van een lening van € 100 000 te verstrekken
zou hij dan immers € 100 000 aan kapitaal hebben gestort.Het voorgaande geldt eveneens indien de correctie verloopt via de opwaarderingsreserve.
De verkrijgingsprijs van de aandelen wordt in die situatie (jaarlijks) verhoogd
met de belaste vrijval van de afwaarderingreserve.Artikel IIIArtikel XIVb van de Wet ondernemerspakket 2001 bevatte een overgangsbepaling
die samenhing met de invoering van artikel 12 Wet Vpb per 1 januari 2001.
De overgangsregeling houdt in dat een heffing uit hoofde van artikel 12 Wet
Vpb bij een schuldvordering achterwege blijft, voor zover voorafgaand aan
de inwerkingtreding van artikel 12 Wet Vpb per 1 januari 2001 met betrekking
tot die schuldvordering al een voordeel op de voet van artikel 13b Wet Vpb
in aanmerking is genomen. Omdat wordt voorgesteld artikel 12 Wet Vpb te laten
vervallen, kan daarmee ook het hiervoor geschetste overgangsrecht vervallen.Artikel IVDit artikel bevat een overgangsbepaling ten aanzien van de voorgestelde
wijzigingen van artikel 13ca, Wet Vpb. Die wijzigingen betreffen voor een
deel verduidelijkingen en brengen in zoverre geen wijziging aan in het toepassingsbereik
van de bepaling. Voor een deel beperken zij echter ook het toepassingsbereik
en vervroegen het tijdstip vanaf wanneer de vijfjaarstermijn, na verloop waarvan
de afwaardering moet worden ingehaald, gaat lopen. Als een deelneming op het
moment van inwerkingtreding van deze wijzigingen op grond van het huidige
artikel 13ca, eerste lid, al is afgewaardeerd, maar dit onder de voorgestelde
wijzigingen van artikel 13ca niet mogelijk zou zijn geweest, kan dit ten aanzien
van de verdere afwikkeling van de regeling tot complicaties leiden. Om die
reden wordt voorgesteld ten aanzien van op het tijdstip van inwerkingtreding
van deze wet reeds bestaande artikel 13ca deelnemingen eerbiedigende werking
toe te passen. Dit houdt in dat artikel 13ca in zijn huidige vorm zijn gelding
blijft behouden voor deelnemingen die voor inwerkingtreding van deze wet op
grond van artikel 13ca, eerste lid, van de Wet Vpb zijn afgewaardeerd. Artikel
IV strekt daartoe. Of er sprake is van een nieuwe of een reeds bestaande 13ca
deelneming, dient te worden beoordeeld per belastingplichtige. Een interne
verhanging na inwerkingtreding van deze wet volgt derhalve de nieuwe regels.Op de eerbiedigende werking voor bestaande gevallen wordt één
uitzondering gemaakt. Het huidige vierde lid bevat een bepaling die winstneming
ineens voorschrijft van het nog niet teruggenomen afwaarderingsverlies, indien
niet langer aan het 25% bezitsvereiste wordt voldaan of als de deelneming
door een aantal specifiek genoemde oorzaken uit het vermogen van de moeder
verdwijnt. Genoemd worden vervreemding van de deelneming, ontbinding alsmede
opname als dochtermaatschappij in een fiscale eenheid. In de praktijk blijken
zich constructies voor te doen waarmee met behulp van het instituut fiscale
eenheid de deelneming eveneens uit het vermogen van de moeder verdwijnt, zonder
dat zich één van de specifiek in het huidige vierde lid genoemde
situaties voordoet. Op die wijze wordt getracht de verplichte winstneming
af te schudden, zodat het afwaarderingsverlies in strijd met de bedoeling
van de bepaling mogelijk definitief zou zijn gemaakt. Met de in artikel I,
onderdeel G, derde lid, voorgestelde wijziging wordt zeker gesteld dat met
dergelijke kunstmatige opzetjes niet het beoogde doel zal worden
bereikt. Ten aanzien van deze specifieke anti-misbruik maatregel past geen
eerbiedigende werking. Om die reden bepaalt artikel IV dat ook voor reeds
bestaande artikel 13ca deelnemingen verplichte winstneming in de jaren 6 tot
10 na verwerving dient plaats te vinden, ook als de deelneming geen deel meer
uitmaakt van het vermogen van de moeder, behoudens uiteraard voorzover al
een afrekening op grond van het huidige artikel 13ca, vierde lid, Wet Vpb
heeft plaatsgevonden.Artikel VDit artikel bevat de inwerkingtredingsbepaling. Geregeld is inwerkingtreding
met ingang van de eerste dag van de derde kalendermaand na de datum van uitgifte
van het Staatsblad waarin de wet wordt geplaatst. Daarbij is rekening gehouden
met de termijnen welke op grond van de tijdelijke referendumwet in acht dienen
te worden genomen. Voor wat betreft de wijzigingen in de behandeling van afgewaardeerde
vorderingen, betekent dit dat de gewijzigde aanpak – het vervallen van
artikel 12 en de wijzigingen in artikel 13b, 13ba en 13bb Wet Vpb –
van toepassing zal zijn op rechtshandelingen (vervreemdingen, omzettingen
of kwijtscheldingen) welke plaatsvinden op of na de datum van inwerkingtreding
van deze wet.In artikel I, onderdeel A, wordt een aanvulling op artikel 8, vierde lid,
voorgesteld. Deze aanvulling betreft een verruiming van de vrijstelling voor
kwijtscheldingswinst. De situatie kan zich voordoen dat de kwijtschelding
plaats heeft gevonden voor inwerkingtreding van deze wet, terwijl de hoogte
van de vrijstelling wordt bepaald op balansdatum na inwerkingtreding. De inwerkingtredingsbepaling
brengt mee dat de verruiming ook in het hiervoor geschetste geval al toepassing
vindt. Dit betekent dus directe werking ten gunste van belastingplichtigen.De wijzigingen van artikel 13ca zijn van toepassing als op of na de datum
van inwerkingtreding van dit wetsvoorstel een deelneming van meer dan 25%
wordt verkregen. Ten aanzien van deelnemingen die voor inwerkingtreding van
deze wet reeds zijn afgewaardeerd onder toepassing van artikel 13ca, eerste
lid, blijft op grond van artikel IV de oude regeling gelden.Ten aanzien van de nieuwe derde volzin in het tweede lid van artikel 13d,
Wet Vpb, waarin voor het opgeofferde bedrag een evenredigheidsbenadering wordt
vastgelegd, geldt dat dit mogelijk ook thans al volgt uit het karakter van
de begrippen deelneming en opgeofferde bedrag. Desalniettemin zullen bestaande
beschikkingen, waarin het opgeofferde bedrag ten voordele van belastingplichtigen
met een andere methodiek is vastgesteld, worden gerespecteerd, zoals reeds
aangegeven bij de artikelsgewijze toelichting.De nieuwe artikelen 3.98a en 4.33a van de Wet IB 2001 zijn slechts van
toepassing indien zich op of na de datum van inwerkingtreding van deze wet
een omstandigheid voordoet als bedoeld in artikel 3.98a, tweede lid.De Staatssecretaris van Financiën,J. G. Wijn 
 
 Naar boven

 

Directe linkKopieer de link naar uw clipboard 

https://zoek.officielebekendmakingen.nl/kst-29686-3.html

Sluit modaal

 

Disclaimer
De hier aangeboden pdf-bestanden van het Staatsblad, Staatscourant, Tractatenblad, provinciaal blad, gemeenteblad, waterschapsblad en blad gemeenschappelijke regeling vormen de formele bekendmakingen in de zin van de Bekendmakingswet en de Rijkswet goedkeuring en bekendmaking verdragen voor zover ze na 1 juli 2009 zijn uitgegeven. Voor pdf-publicaties van vóór deze datum geldt dat alleen de in papieren vorm uitgegeven bladen formele status hebben; de hier aangeboden elektronische versies daarvan worden bij wijze van service aangeboden.

 

Over deze website
Contact
English
Help
Zoeken

Informatie hergebruiken
Privacy en cookies
Toegankelijkheid
Sitemap
Kwetsbaarheid melden

Open data
Linked Data Overheid
PUC Open Data

MijnOverheid.nl
Rijksoverheid.nl
Ondernemersplein.nl
Werkenbijdeoverheid.nl