Versterking ruimtelijk-economische structuur; Brief ministers met notitie 'Impuls voor de ruimtelijk-economische structuur'
Staten-Generaal — Kamerstuk 
Datum: 2014-07-10 00:00:00.000000
Rechtsgebied: Wetgeving


(function (window, document, dataLayerName, id) {
 window[dataLayerName] = window[dataLayerName] || [], window[dataLayerName].push({ start: (new Date).getTime(), event: "stg.start" }); var scripts = document.getElementsByTagName('script')[0], tags = document.createElement('script');
 function stgCreateCookie(a, b, c) { var d = ""; if (c) { var e = new Date; e.setTime(e.getTime() + 24 * c * 60 * 60 * 1e3), d = "; expires=" + e.toUTCString() } document.cookie = a + "=" + b + d + "; path=/; Secure" }
 var isStgDebug = (window.location.href.match("stg_debug") || document.cookie.match("stg_debug")) && !window.location.href.match("stg_disable_debug"); stgCreateCookie("stg_debug", isStgDebug ? 1 : "", isStgDebug ? 14 : -1);
 var qP = []; dataLayerName !== "dataLayer" && qP.push("data_layer_name=" + dataLayerName), qP.push("use_secure_cookies"), isStgDebug && qP.push("stg_debug"); var qPString = qP.length > 0 ? ("?" + qP.join("&")) : "";
 tags.async = !0, tags.src = "https://koop.piwik.pro/containers/" + id + ".js" + qPString, scripts.parentNode.insertBefore(tags, scripts);
 !function (a, n, i) { a[n] = a[n] || {}; for (var c = 0; c < i.length; c++)!function (i) { a[n][i] = a[n][i] || {}, a[n][i].api = a[n][i].api || function () { var a = [].slice.call(arguments, 0); "string" == typeof a[0] && window[dataLayerName].push({ event: n + "." + i + ":" + a[0], parameters: [].slice.call(arguments, 1) }) } }(i[c]) }(window, "ppms", ["tm", "cm"]);
 })(window, document, 'dataLayer', 'f8b9eee5-8d9c-4ea1-abd5-83e174f29813');
 
 
 
Direct naar content
Navigatie
Contextinformatie
Publicatie
Acties
Inhoudsopgave
Gerelateerde informatie

Menu

U bent nu hier: 
Publicaties
Officiële publicaties

Inloggen

Primaire navigatie

Andere sites binnen Overheid.nl
Home
Uitgebreid zoeken
Mijn abonnementen
Help

Andere sites binnen Overheid.nl

Berichten over uw Buurt
Zoals vergunningen, bouwplannen en lokale regelgeving.

Rondom uw woonadres
Rondom een zelfgekozen adres

Dienstverlening
Zoals belastingen, uitkeringen en subsidies.

Naar dienstverlening

Beleid & regelgeving
Officiële publicaties van de overheid.

Naar beleid & regelgeving

Contactgegevens overheden
Adressen en contactpersonen van overheidsorganisaties.

Naar overheidsorganisaties

 
 
 
U bent hier:

Home

Kamerstuk 25017, nr. 6

 
 
 

Kamerstuk

Datum publicatie
Organisatie
Vergaderjaar
Dossier- en ondernummer
Datum brief

03-04-1998

Tweede Kamer der Staten-Generaal

1997-1998

25017 nr. 6

31-03-1998

 

 

 
 
 Toon meer van: Inhoudsopgave
 
 

 
 AanhefLichaamOndertekeningLichaam«IMPULS VOOR DE RUIMTELIJK-ECONOMISCHE STRUCTUUR» 1. Inleiding1.1 Uitdagingen1.2 Verdere beleidsintensiveringen zijn nodig1.3 Vervolg van deze brief2. Samenhangende aanpak van de uitdagingen2.1 Inleiding2.2 Indicatieve beleidspakketten voor de periode t/m 2010 BereikbaarheidPakket bereikbaarheidVitaliteit stedenPakket vitaliteit stedenMilieubelastingIllustratief pakket CO2/broeikasgassenRuimtedruk en ruimtelijke kwaliteitKennisPakket kennisNoorden3. Snellere besluitvorming3.1 Rijksprojectenprocedure3.2 Procesmanagement4. Meer ruimte voor publiek-private samenwerking5. Een extra impuls6. De balans opgemaakt
 

 
 
 Toon meer van: Extra informatie
 
 

 
 

Informatie over publicatie

 

 

 
 Toon meer van: Gerelateerd
 
 

 
 Publicaties in kamerdossier

Kamerdossier 25017Toon alle publicaties in het hoofddossier

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Publicaties referendum

 

 

 

 

 

Authentieke versie (PDF)
bestandsgrootte: 60 Kb

Informatie

Gerelateerd

Printen

Delen

 
 
 
25 017Versterking ruimtelijk-economische structuurnr. 6BRIEF VAN DE MINISTERS VAN ECONOMISCHE ZAKEN, VAN VOLKSHUISVESTING,
RUIMTELIJKE ORDENING EN MILIEUBEHEER, VAN VERKEER EN WATERSTAAT EN VAN LANDBOUW,
NATUURBEHEER EN VISSERIJAan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal's-Gravenhage, 31 maart 1998In de Voortgangsrapportage Missiebrief1 is
aangegeven dat het kabinet een aantal vervolgactiviteiten zou ondernemen.
Deze hadden vooral betrekking op een nadere concretisering en uitwerking van
de inventarisatie van investeringsvoorstellen en het clusteren van investeringen
en andere maatregelen in samenhangende beleidspakketten.Deze concretisering en uitwerking heeft plaatsgevonden. Het kabinet doet
hiervan in bijgaande notitie verslag. Bij de notitie treft u als bijlage aan
de diverse rapportages die ten grondslag liggen aan de conclusies en aanbevelingen,
te weten de rapportage van de planbureaus «Kiezen of delen: ICES-maatregelen
tegen het licht»; de rapportage Rijksprojectenprocedure; de rapportage
Procesmanagement en de rapportage «Meer waarde door samen werken»
inzake publiek-private samenwerking.2De Minister van Economische Zaken,G.J. WijersDe Minister van Volkshuisvesting, Ruimtelijke Ordening en Milieubeheer,M. de BoerDe Minister van Verkeer & Waterstaat,A. Jorritsma-LebbinkDe Minister van Landbouw, Natuurbeheer en Visserij,J.J. van Aartsen «IMPULS VOOR DE RUIMTELIJK-ECONOMISCHE STRUCTUUR» 1. InleidingOver 20 jaar telt Nederland 16,5 à 17,5 miljoen inwoners. Dat is
1 à 2 miljoen meer dan nu. Ze moeten kunnen werken, wonen, zich verplaatsen
en recreëren in een schone en veilige omgeving. Dat klinkt eenvoudig,
maar het is een grote opgave voor ons land, waar de arbeidsdeelname relatief
laag is, de ruimte beperkt en het milieu zwaar belast. Om aan die opgave te
kunnen voldoen, moeten we investeren in de ruimtelijke, economische, sociale
en kennisinfrastructuur. 1.1 UitdagingenHet kabinet heeft een duurzame economische ontwikkeling hoog in het vaandel
staan. Het heeft van meet af aan de versterking van de economische structuur
op de agenda gezet. Die versterking is noodzakelijk om de concurrentiepositie
van de Nederlandse economie in de dynamische wereldeconomie te verstevigen,
zodat onze bevolking ook in de volgende eeuw in goede welvaart leeft. Dat
kan niet zonder een duurzame economische ontwikkeling. Een economie die langdurig
moet concurreren in een veeleisende omgeving stelt steeds meer eisen aan goede
sociale kwaliteit en aan de kwaliteit van milieu en leefomgeving. Maar sociale
kwaliteit, milieu en leefomgeving stellen ook eisen aan de economie.Het kabinet heeft onderzocht welk beleid nodig is om de versterking van
de concurrentiepositie en de verdergaande transformatie naar een duurzame
economische ontwikkeling te bereiken. Daarbij is voortgebouwd op een ruimtelijk-economische
visie die bestaat uit het uitbouwen van sterktes van economische kerngebieden
(waaronder de mainports) en het wegnemen van zwaktes in een aantal regio's.
Dit in het besef dat Nederland deel uitmaakt van het Noordwest-Europese economisch
kerngebied. De ruimtelijke structuur van dit kerngebied wordt gedragen door
grootstedelijke concentraties, de belangrijkste lucht- en zeehavens en de
verbindende megacorridors. Mainports, corridors en stedelijke concentraties
vormen ook de elementen waaruit de Nederlandse ruimtelijk-economische structuur
is opgebouwd. De nabijheid van het Europese zwaartepunt en de aanwezigheid
van twee mainports – Rotterdam en Schiphol – zijn van grote betekenis
voor vrijwel alle sectoren van de economie. Deze positionering van Nederland
in Europa wil het kabinet versterken.In de Missiebrief van 1996 zijn de belangrijkste uitdagingen voor de komende
jaren aangeduid. Deze zijn:– Het bieden van voldoende werkgelegenheid aan de groeiende beroepsbevolking.
Een eerste vereiste is een stevige economische groei van 3%, vol te houden
over een reeks van jaren. De uitdaging daarbij is het tot stand brengen van
een duurzame ontwikkeling, waarbij economische groei hand in hand gaat met
een beter beheer van ruimte, natuur, biodiversiteit en een absolute daling
van de milieubelastende emissies.– De sterke toename van de mobiliteit vormt een steeds groter knelpunt
voor de bereikbaarheid. Vooral de verslechterde bereikbaarheid in het Westen
van ons land wordt meer en meer een serieuze bedreiging voor vitale economische
functies. Voortgaande economische groei zal deze problemen eerder doen toenemen
dan verminderen, maar tegelijkertijd zal een verdere verslechtering van de
bereikbaarheid ook een hinderpaal gaan vormen voor de realisatie van deze
doelstelling.– De groei van de bevolking, de noodzakelijke groei van de economie
en daarmee de mobiliteitsgroei leiden tot een verdere toename van de ruimtedruk in ons land. Gegeven de bestaande oppervlakte van Nederland
betekent dat een intensiever gebruik. Daarom moeten, naast een beter gebruik
van de bestaande ruimte in de meer verstedelijkte delen van ons land, ook
de mogelijkheden voor een meer afgewogen gebruik van de nog onderbenutte ruimte
en het winnen van nieuwe ruimte (bijvoorbeeld in water en onder de grond)
worden nagegaan.– In grootstedelijke gebieden dreigt een ruimtelijke en sociale
tweedeling tussen hen die participeren in de samenleving door betaald werk,
en groepen die aan de kant staan. Deze problemen van de steden vergen een
oplossingsgerichte aanpak waarin herstel van de sociaal-economische vitaliteit
van de stedelijke centra voorop moet staan.In de Voortgangsrapportage Missiebrief van 1997 is de analyse uit de Missiebrief
verdiept. Bij deze uitwerking bleek dat effectief beleid voor deze uitdagingen
versterking van het richtingsgevoel en meer daadkracht op alle niveaus van
het openbaar bestuur vereist.Intussen heeft het kabinet belangrijke stappen gezet. Zo is besloten over
de uitbreiding van Schiphol met een vijfde baan en zijn voorbereidende beslissingen
genomen voor verdere versterking van de mainports. Zo werd besloten tot het
starten van de PKB+-procedure gericht op een Tweede Maasvlakte, het beter
benutten van het bestaande haventerrein en/of andere locaties in Zuidwest
Nederland (PMR). Onderdeel van dit besluit is de aanleg van 750 ha natuur-
en recreatieterrein gekoppeld aan eventuele landaanwinning. Op luchtvaartgebied
ziet het er naar uit dat het volgende kabinet volgens het uitgestippelde tijdpad
besluitvorming kan afronden over waar verdere groei kan plaatsvinden.Ook zijn beslissingen genomen om de integratie van milieu en economie
te versterken. Zo is het doel absolute ontkoppeling te bereiken van economische
groei en milieudruk op gebieden waar dat nu nog niet gelukt is. Daarnaast
is het zaak dreigende herkoppeling te voorkomen. Ook is het beleid gericht
op bodemsanering, groen, natuur en landschap geïntensiveerd.In de begrotingen van 1997 en 1998 zijn beleidsintensiveringen van in
totaal bijna 12 miljard gulden doorgevoerd over de periode tot en met 2010.
Het kabinet heeft besloten vanaf 1998 van de binnenlandse aardgasbaten structureel
500 miljoen gulden extra in het Fonds Economische Structuurversterking (FES)
te laten vloeien. Dit betekent tot en met 2010 een extra ruimte van 6,5 miljard
gulden. Deze ruimte is nog niet aangewend.Voorts heeft het kabinet, zoals toegezegd in de Voortgangsrapportage Missiebrief,
een aantal nadere analyses doen verrichten.Ten eerste heeft het kabinet de planbureaus CPB, RIVM, AVV en SCP de opdracht
gegeven te analyseren in welke mate de ICES-investeringswensen, die zijn opgenomen
in de Voortgangsrapportage Missiebrief, bijdragen aan het wegwerken van beleidstekorten.
Daarbij gaat het om investeringen in infrastructuur in ruime zin. In de analyse
zijn naast investeringsmaatregelen ook andere beleidsinstrumenten (zoals heffingen,
regelgeving) en kennis betrokken. Een kernconclusie van de analyse is dat
beide componenten complementair zijn: geen van beide werkt goed zonder de
ander. De planbureaus hebben samenhangende pakketten opgesteld die naar hun
inzicht een goede bijdrage kunnen leveren aan de aanpak van de uitdagingen.Ten tweede is gekeken naar mogelijkheden om het besluitvormingsproces
te verbeteren. Tenslotte worden de condities voor een grotere bijdrage van publiek-private samenwerking (pps) in kaart gebracht. De analysedocumenten
zijn als bijlagen bij deze brief gevoegd.Nu, kort voor de Tweede Kamer-verkiezingen, rondt dit kabinet de verkenning
af naar de mogelijkheden van een duurzame economische ontwikkeling, die ook
goede uitgangspunten biedt voor de concurrentiepositie van onze economie.
Het kabinet verwacht met de beleidspakketten in deze brief een aanzienlijke
bijdrage te kunnen leveren aan een effectieve aanpak van de uitdagingen uit
voorgaande missiebrieven. 1.2 Verdere beleidsintensiveringen zijn nodigDe doelstellingen uit de Missiebrief zijn nog niet in zicht. Werkloosheid
in de oude binnensteden is nog steeds hoog. Verloedering van de binnensteden
is een reële dreiging. De bereikbaarheid van steden en mainports is slechter
geworden. De congestie op het hoofdwegennet, met name in de Randstad, neemt
toe. Uit het NMP3 blijkt dat een aantal milieuproblemen zonder extra inspanningen
niet opgelost wordt. De aan het energiegebruik verbonden emissies van CO2 tonen onvoldoende ontkoppeling van de economische groei. Ook de emissies
van NOx en van ammoniak in de landbouw zijn belangrijke knelpunten.
Stijgende grondprijzen bemoeilijken de realisatie van bijvoorbeeld de ecologische
hoofdstructuur.Het kabinet verwacht dat de problematiek effectief is aan te pakken. Maar
uitstel van beleid zal deze taak moeilijker en duurder maken. De uitgevoerde
verkenning biedt goede aanknopingspunten om bij de kabinetsformatie te beslissen
over:– uitvoering van het maatregelenpakket gericht op een maatschappelijk
effectieve aanpak van de uitdagingen uit de Missiebrief, zoals dat door het
huidige kabinet is opgesteld: duidelijk is dat het investeringsniveau in de
periode tot en met 2010 gemiddeld met zeker 1,5 à 2 mld per jaar zal
moeten worden verhoogd;– uitvoeringsmaatregelen voor het besluitvormingsproces,– het scheppen van voorwaarden waaronder pps wordt gestimuleerd. 1.3 Vervolg van deze briefIn het vervolg van deze brief onderbouwt het kabinet de noodzaak tot verhoging
van het publieke investeringsniveau gekoppeld aan een stevige inzet van andere
beleidsinstrumenten op basis van indicatieve beleidspakketten (paragraaf 2).
Hierna volgen voorstellen voor snellere besluitvorming (paragraaf 3) en voorstellen
ter vergroting van de bijdrage van pps (paragraaf 4). Gelet op de urgentie
van een aantal knelpunten heeft het kabinet reeds nu besloten een deel van
de extra FES-gelden toe te delen (paragraaf 5). Tot slot wordt de balans opgemaakt
(paragraaf 6). 2. Samenhangende aanpak van de uitdagingenAlleen een actieve overheid kan de beschreven uitdagingen daadkrachtig
beantwoorden. Dat is een overheid die investeert in de ruimtelijke, economische,
sociale en kennisinfrastructuur en die ook andere beleidsmaatregelen inzet.
Investeringen en andere maatregelen zijn complementair. Voor beide geldt als
motto: verantwoord beleid = tijdig begonnen beleid. 2.1 InleidingIn dit hoofstuk worden samenhangende beleidspakketten gepresenteerd voor
de verschillende uitdagingen. Het kabinet heeft, zoals gezegd, een analyse doen verrichten gericht op
de aanpak van de uitdagingen uit de Missiebrief. De planbureaus hebben in
zeer korte tijd een waardevolle analyse van de investeringsmaatregelen uitgevoerd.
Vervolgens hebben zij beleidspakketten samengesteld, die naar hun inzicht,
de meest effectieve aanpak bieden van de uitdagingen, waarvoor wij ons gesteld
zien (zie bijlage 1).In deze brief presenteert het kabinet een aantal beleidspakketten, die
aanknopingspunten bieden voor een adequate aanpak van de beschreven uitdagingen.
Deze pakketten zijn samengesteld op basis van de analyse van de planbureaus
en de volgende overwegingen.In de eerste plaats hanteert het kabinet, naast de door de planbureaus
ingevulde effectiviteitsbeoordeling, ook haar eigen visie op samenhangen als
referentiekader. Daarin spelen ook niet-kwantificeerbare, bestuurlijke overwegingen
een rol. Dit kan tot een andere prioriteitsstelling en samenstelling dan in
de planbureau-pakketten leiden. Zo geeft het kabinet een hoge prioriteit aan
OV-investeringen op Vinex-locaties vanwege eerdere bestuurlijke afspraken
en vanwege het politieke oordeel dat het onverstandig is op dergelijke locaties
pas in een latere fase hoogwaardige OV-voorzieningen te vestigen. Voorts zullen
bij de reconstructie in de concentratiegebieden intensieve veehouderij voor
de oplossing van de problemen vooral de economische en ruimtelijke potenties
in die gebieden worden benut.In de tweede plaats wil het kabinet ruimte reserveren voor bepaalde investeringscategorieën
die nu nog weinig robuust scoren, omdat de concrete investeringsvoorstellen
nadere specificatie en toetsing vereisen. Het zou een te beperkte benadering
zijn als daarmee geen rekening zou worden gehouden. Immers veel ideeën
kunnen op korte termijn worden omgezet in concrete, toetsbare projecten. In
een aantal pakketten, zoals kennis en grote steden- beleid, is daarom een
reservering gemaakt. In de nabije toekomst moeten dan, binnen de gereserveerde
bedragen, concrete voorstellen worden ingediend, die het kabinet op hun effectiviteit
kan beoordelen. Een dergelijke benadering wordt ook voorgesteld voor het Noorden.Uit de analyses blijkt dat ons land de ruimtelijk-economische uitdagingen
in principe effectief tegemoet kan treden als er pakketten worden samengesteld
die, behalve uit investeringen, nadrukkelijk ook uit andere elementen bestaan.
Investeringen moeten omhoog. Daarnaast zijn regulering, prijsmaatregelen en
het verhogen van het kennisniveau op exact gedefinieerde kennisterreinen,
essentiële elementen van effectief beleid. Op een aantal terreinen, zoals
het terugdringen van de congestie of het verminderen van de werkloosheid in
de grote steden, bepalen zelfs juist de niet-investeringscomponenten vooral
de effectiviteit van het beleidspakket. Het politieke gewicht dat het kabinet
aan bepaalde pakketten hecht, wordt niet bepaald door de relatieve omvang
van de investeringscomponenten, maar door de effectiviteit van het beleidspakket
in samenhang.De hieronder weergegeven beleidspakketten zijn in die zin indicatief,
dat nadere besluitvorming nodig zal zijn over exacte samenstelling, maatvoering,
intensiteit en timing. Er moet de komende maanden, ter voorbereiding van de
kabinetsformatie, dan ook nog verdere uitwerking, concretisering en effectiviteitstoetsing
van investeringswensen plaatsvinden.Een soortgelijke opmerking geldt voor enkele grote projecten met betrekking
tot de mainports en de achterlandverbindingen, zoals PMR (Rotterdam), TNLI
en de HST-Oost. De tijd is nu nog niet rijp om daarover al besluiten te nemen.
Het volgende kabinet zal nadere investeringsbeslissingen moeten nemen. Samengevat: het kabinet vindt dat de verder uitgewerkte pakketten –
aangevuld met de aanbevolen verbeteringen van het besluitvormingsproces en
stimulansen voor meer publiek-private samenwerking – goede aanknopingspunten
bieden voor nadere besluitvorming en het stellen van prioriteiten bij de kabinetsformatie.
Dit alles in de context van een bredere politieke en financiële afweging.Het verdient aanbeveling deze werkwijze de komende jaren voort te zetten.
Zo kan bijvoorbeeld eens in de twee jaar een systematische, samenhangende
afweging worden gemaakt over de ruimtelijk-economische beleidsprioriteiten. 2.2 Indicatieve beleidspakketten voor de periode t/m 2010 BereikbaarheidHet kernprobleem bij de bereikbaarheid over de weg ligt bij de zeer intensieve
benutting van de capaciteit in de spitsuren: het fileprobleem en de daarmee
verbonden voertuigverliesuren en afwikkelingsproblemen. Een ander belangrijk
knelpunt hangt samen met de gevolgen van het groeiende wegverkeer voor het
milieu: de emissies van schadelijke stoffen en de verkeershinder. Tot slot
vormen de kwaliteit, de capaciteit en de kostendekkingsgraad van het OV knelpunten.Om de bereikbaarheid te verbeteren, wil het kabinet voortbouwen op de
aanpak uit Samenwerken aan bereikbaarheid (SWAB) en Transport in balans (TIB).
Dat wil zeggen:– investeringen in selectieve capaciteitsuitbreiding van het hoofdwegennet– investeringen in de capaciteit en de kwaliteit van het openbaar
vervoer– andere beleidsmaatregelen, zoals rekening rijden, bevorderen van
marktwerking, parkeerbeleid enz.Bij de investeringen in de hoofdwegen vormt versterking van de achterland-verbindingen
een belangrijke prioriteit. Het gaat dan om de A1, de A2/ A76, de A4/A16 (inclusief
verbetering ten behoeve van Schiphol), de A12 en de A15.De prioriteiten bij het openbaar vervoer liggen bij het stadsgewestelijke
OV, inclusief de met de mede-overheden overeengekomen ontsluiting van (Ac)Vinex-locaties,
maar bijvoorbeeld ook bij het spoor (Rail 21). Om de effectiviteit van het
OV te vergroten moet het ingezette beleid naar meer marktwerking worden voortgezet.Bij de overige beleidsmaatregelen vormt rekening rijden een belangrijke
component. Rekening rijden grijpt direct aan bij de oorzaak van het congestieprobleem
rond de grote stadsgewesten: de zeer scheve verdeling van het verkeer naar
tijd en plaats. Door een prijskaartje aan het gebruik van de schaarse capaciteit
wordt deze efficiënter benut en komt er meer ruimte voor het economisch
vitale verkeer.Behalve een hogere benutting, verhoogt verkeersbeheersing de doorstroming
en de betrouwbaarheid van het hoofdwegennet. Zo kan het wegennet efficiënter
worden benut door het verkeer beter over de beschikbare routes te verdelen.
Maatregelen als verkeerssignalering en toeritdosering verminderen de verstoring
van de verkeersstromen op de hoofdrijbaan. Ook parkeerbeleid en het stimuleren
van vervoersmanagement hebben een effect op de congestie.Deze elementen moeten dus, naar het oordeel van het kabinet, worden opgenomen
in een evenwichtig pakket (zie hieronder). Dat betekent onder andere hoge
prioriteit voor een aantal ontsluitende OV-verbindingen voor (Ac)Vinex-locaties.
Over deze ontsluitingen zijn bestuurlijke afspraken gemaakt met de mede-overheden;
ze zijn essentieel voor een succesvolle uitvoering van het VINEX-beleid.
In het samengestelde pakket is, zoals eerder aangegeven, nog geen rekening
gehouden met enkele grote projecten met betrekking tot de mainports en de
achterlandverbindingen (PMR, TNLI, HST-Oost). Hierover dient nadere besluitvorming
plaats te vinden.De beleidsmix die het kabinet voorstaat zal de congestie fors verminderen.
Met het illustratieve pakket van de planbureaus, dat – afgezien van
de (Ac)Vinex-ontsluitingen – de kabinetsprioriteiten goed weerspiegelt,
is een congestiereductie (uitgedrukt in voertuigverliesuren) te realiseren
ten opzichte van het basispad van 20% in 2010 en nog altijd 10% in 2020.Investeringen in het hoofdwegennet en het OV veroorzaken uiteraard een
hogere ruimte- en milieudruk. Bij de nadere invulling van het pakket moet
daarom gekeken worden naar compenserende maatregelen. Pakket bereikbaarheid– selectieve capaciteitsuitbreiding van het hoofdwegennet (6,7 mld)– stadsgewestelijke invulling van openbaar vervoer-investeringen
inclusief (Ac)Vinex-ontsluitingen (4 à 5 mld)– rekeningrijden– verkeersbeheersingsmaatregelen (500 mln)– parkeerbeleid en vervoersmanagement– Kreekraksluizen (275 mln). Vitaliteit stedenEen eenzijdige bevolkingssamenstelling, als gevolg van te weinig woningen
die interessant zijn voor hogere inkomens, en grote werkloosheid aan de onderkant
van de arbeidsmarkt; dáár liggen de economische kernproblemen
van de grote steden. Als de kwaliteit van het wonen in de stad niet verbetert,
dan kan de suburbanisatie niet tot staan worden gebracht. Dat zal, in samenhang
met een hogere bevolkingsgroei bij migranten, leiden tot een concentratie
in de steden van relatief kansarme groepen op de arbeidsmarkt. Een belangrijke
uitdaging voor de bestaande stedelijke gebieden is het creëren van een
aantrekkelijk woon- en werkklimaat en de versterking van de positie van de
beroepsbevolking op de arbeidsmarkt. De grote steden hebben voordeel van hun
relatief gunstige specialisatie-patroon met een sterk accent op hoogwaardige
dienstverlening.De relatief zwakke economie in de grote steden vereist een brede, samenhangende,
langdurige en op versterking gerichte aanpak. Volgens het kabinet zijn de
volgende elementen in zo'n aanpak essentieel:– Herstructurering van bedrijventereinen vergezeld van, naar gelang
de lokale mogelijkheden, bijvoorbeeld bedrijfsverzamelgebouwen/startersbeleid,
herstructurering van winkelgebieden, investeringen in openbare ruimte en infrastructuur
en de ontwikkeling van (cultureel) toerisme. Uiteraard hangen deze structuurversterkende
maatregelen nauw samen met het bereikbaarheidsbeleid.– Ondersteuning van enkele kansrijke sleutelprojecten. Het is wel
belangrijk dat deze sleutelprojecten aansluiten bij ontwikkelingen op de kantorenmarkt
in de desbetreffende regio. Ook afstemming tussen de sleutelprojecten onderling
is van groot belang. Fasering en een samenhangend RO-beleid zijn sleutelwoorden.– Verhoging van veiligheid en leefbaarheid in de steden. Grote steden
moeten een hoogwaardige, veilige, openbare ruimte bieden om optimaal
te kunnen profiteren van de verdienstelijking van de economie. Dat vergt onder
andere investeringen in de openbare ruimte en herstructurering van de woningvoorraad
en bedrijfslocaties.– Grotere differentiatie van het woningaanbod en een verbetering
van het woonklimaat in de grote steden. Doorgroeiers op de woningmarkt moeten,
meer dan voorheen, de kans krijgen zich blijvend in de grote stad te vestigen.– Aanpak van de hardnekkige structurele werkloosheid aan de onderkant
van de arbeidsmarkt. Naast economische structuurversterking is daarom arbeidsmarktbeleid
essentieel, dat bestaat uit een mix van gerichte lastenverlichting, sancties,
scholing, trajectbegeleiding en bemiddeling.– Betere afstemming tussen kennis en onderzoek enerzijds en bedrijvigheid
anderzijds. De steden kunnen hierbij faciliteiten bieden en een stimulerende
rol vervullen. Technocentra zouden daarbij een rol kunnen spelen.Over de volle breedte van dit pakket zijn nog niet voor alle onderdelen
concrete, toetsbare projecten ontwikkeld. Daar moet in de komende maanden
verder voortgang bij worden geboekt. Dit is vooral het geval bij de herstructurering
van bedrijventerreinen, investeringen in de openbare ruimte en andere structuurversterkende
maatregelen voor de stedelijke economie èn voor de sleutelprojecten.
Voor zowel de economische structuurversterking als de sleutelprojecten denkt
het kabinet aan een reservering van 1 à 1,5 mld. Per saldo resulteert
het volgende pakket. Pakket vitaliteit steden– economische structuurversterking (o.a. selectieve herstructurering
bedrijventerreinen/openbare ruimte) (1 à 1,5 mld)– sleutelprojecten (1 à 1,5 mld)– monumentenzorg (ca. 1 mld)– arbeidsmarktbeleid– herstructurering woningen/stadsvernieuwing (500–900 mln)– lokale milieuhinder (100–150 mln)– samenhangend RO-beleid– bereikbaarheid (zie het pakket bereikbaarheid).De steden moeten primair de regie hebben en prioriteiten stellen voor
de uitvoering van het totaal van maatregelen, tenminste voorzover dit past
binnen de rijkskaders en -doelstellingen. Op basis van meerjarige stedelijke
ontwikkelingsprogramma's zouden Rijk en steden afrekenbare outputafspraken
kunnen vastleggen, die zoveel mogelijk objectief meetbaar zijn en verband
houden met de (rijks)doelstellingen. Hierbij past een meerjarige financiële
zekerheid voor de steden.De analyse van de planbureaus geeft aan dat een pakket met deze elementen
een flinke bijdrage kan leveren aan het verlagen van het werkloosheidspercentage
van laaggeschoolden, het verbeteren van de kwaliteit van de woningvoorraad,
het aantrekken of behouden van draagkrachtige huishoudens, het scheppen of
behouden van extra arbeidsplaatsen en het verbeteren van leefbaarheid en veiligheid.
Daarmee biedt deze beleidsmix goede aanknopingspunten voor een nieuwe fase
in het grote steden-beleid. MilieubelastingBij het al vastgestelde beleid blijven er, bij hoge groei, belangrijke beleidsopgaven op het gebied van vermindering van milieubelasting.
De ontwikkelingen gaan soms in de verkeerde richting (zoals bij de CO2-emissies) en leiden soms tot een absolute vermindering (zoals bij
de NOx-emissies en de lokale luchtverontreiniging), waarbij het gerealiseerde
niveau niettemin (duidelijk) achterblijft bij de doelstellingen. Als gevolg
van verspreiding van schadelijke stoffen in waterbodems en landbodems neemt
de omvang van verontreiniging hier toe. De klimaatproblematiek vormt een hardnekkig probleem in het milieubeleid.
Daarom zijn vorig jaar in Kyoto internationale afspraken gemaakt over de reductie
van broeikasgassen. De EU heeft zich in Kyoto tot een daling met 8% verplicht
ten opzichte van het emissieniveau in 1990. Voor de periode 1990–2010
wordt bij vastgesteld beleid (inclusief het NMP3, de verhoging van de energiebelasting
en het CO2-reductieplan) en hoge economische groei een toename
van Nederlandse broeikasgasemissies verwacht van 7% tot 10%. Het aandeel van
Nederland in de Europese reductiedoelstelling («burden sharing»)
wordt waarschijnlijk in juni 1998 in EU-kader vastgesteld.Verwacht wordt dat de Uitvoeringsnota Klimaatbeleid na de internationale
conferentie in Buenos Airos eind 1998/begin 1999 verschijnt. In deze nota
zal worden aangegeven welk instrumentarium, in het licht van de Nederlandse
«Kyoto-doelstelling», moet worden ingezet. De suggesties van de
planbureaus, zoals samengevat in het ontwikkelde illustratieve pakket (zie
hieronder), worden daarbij betrokken.Bij de uiteindelijke keuzes zullen de maatschappelijke kosten van de diverse
maatregelen, die grotendeels direct bij burgers en bedrijven neerslaan, in
relatie tot de te bereiken CO2-reductie, een belangrijke toetssteen
vormen. Dat geldt evenzeer voor de maatschappelijke acceptatie. Tegen deze
achtergrond zal bijvoorbeeld het voorschrijven aan de distributiebedrijven
van een verplicht aandeel duurzame energiebronnen worden getoetst. In ieder
geval dient verdere verhoging van de energieheffing bij voorkeur in Europees
verband te geschieden. De aanpassing van de brandstofmix van centrales moet
passen in de ontwikkelingen (liberalisering en herstructurering) binnen de
electriciteitssector.Voor de overige onderdelen van het milieubeleid – waaronder de reductie
van de NOx-emissies – is in het recent verschenen NMP3 de koers uitgestippeld.
In de Voortgangsrapportage Missiebrief staan voorstellen voor reiniging van
waterbodems en nazorg van oude stortplaatsen. Deze kunnen een hoog maatschappelijk
rendement hebben. In een plan van aanpak zal een verdere concretiseringsslag
plaatsvinden, waarbij de nieuwste saneringstechnieken worden ingezet met het
doel een maximaal maatschappelijk rendement te bereiken. Zo is bijvoorbeeld
door het benutten van nieuwe kennis (zie pakket kennis: kennistransfer bodem)
ten aanzien van de investeringen in waterbodems een verbeterslag te maken. Illustratief pakket CO2/broeikasgassen– verdere verhoging van energieheffingen– regulering van de energie-efficiency (500 mln.)– geleidelijk aanpassen brandstofmix centrales– verplicht aandeel duurzaam– technologie-ontwikkeling (50 mln.).Met een dergelijk pakket is een verdere emissiereductie van 17 tot 27
Mton te bereiken. Dit is onvoldoende om een reductie van broeikasgassen te
kunnen realiseren. Mogelijke aanvullende maatregelen zijn «joint implementation»,
mobiliteitsmaatregelen of trading. Daarnaast zal een reductie
van overige broeikasgassen (niet-CO2) dienen te worden gerealiseerd. Ruimtedruk en ruimtelijke kwaliteitDe ontwikkelingen in de afgelopen decennia hebben een fikse druk op schaarse
en kostbare collectieve goederen gelegd. Het gaat dan bijvoorbeeld om open
ruimten, cultuurhistorisch waardevolle landschappen, maar ook om een schoon
milieu. Dit leidt tot de opgave om enerzijds aan gerechtvaardige verlangens
op het terrein van wonen, werken, reizen en recreëren tegemoet te komen
en anderzijds de belasting op die collectieve goederen zo gering mogelijk
te laten zijn. De ruimteclaims zullen afhankelijk van de groei van bevolking en welvaart
tot 2020 variëren tussen 40 000 en 70 000 ha voor wonen en
10 000 en 25 000 ha voor bedrijfslocaties. De realisatie van de
ecologische hoofdstructuur (EHS) vergt ongeveer 120 000 ha.Het verzoenen van individuele ruimtewensen van bedrijven en infrastructuur
met collectieve waarden van natuur en landschap kan volgens het kabinet alleen
worden bereikt door een combinatie van gericht RO-beleid en investeringen
in natuur en landschap:– Ruimte voor bedrijven kan worden gevonden door een gericht RO-beleid,
dat naast concentratie in stedelijke gebieden selectief gebundelde ontwikkeling
langs belangrijke corridors toestaat, en door een financieringsinstrument
voor de aanleg van strategisch belangrijke bedrijfsterreinen. Tevens moet
bij herijking van de AcVinex worden bezien of er voldoende ruimte is gereserveerd
in de Randstad.– Om invulling te geven aan de beleidsopgave uit de missiebrief
om economie en ecologie in evenwicht te brengen, zullen op nationaal niveau
investeringen in economische groei en werkgelegenheid gepaard moeten gaan
met investeringen in grootschalige natuurgebieden. Met het oog hierop zijn
voorstellen uitgewerkt voor natte natuurontwikkeling in de Zuidhollandse Delta,
IJsselmeer en Randmeren. Dergelijke investeringen laten onverlet dat infrastructurele
werken zo zorgvuldig mogelijk moeten worden ingepast.– Vanwege de stijging van de grondprijzen ontstaan er vanaf de volgende
kabinetsperiode forse problemen bij de uitvoering van het beleid uit het Structuurschema
Groene Ruimte. Dat doet zich vooral voor bij de realisering van de ecologische
hoofdstructuur. Deze problemen zullen zich gaandeweg versterken vanwege een
verdergaande opeenstapeling van ruimteclaims. Het beleid is erop gericht de
grondprijsontwikkeling zoveel mogelijk in de hand te houden. En wel door een
adequaat planologisch beleid, een doelmatig en flexibel aankoopbeleid en voorkeursrechten
van gemeenten. Dat neemt niet weg dat extra gelden nodig zullen zijn om de
voorgenomen EHS-uitbreiding te kunnen realiseren. Het CPB heeft berekend dat
het benodigde extra budget tot 2010 kan oplopen tot ca 1,5 miljard gulden.– Bijzondere aandacht vraagt de situatie in de waardevolle en kwetsbare
zandgebieden. Daar is sprake van een grote milieubelasting, van grote ruimtedruk
en van een eenzijdige landbouwkundige ontwikkeling. Vooral in gebieden waar
de veehouderij zeer intensief wordt uitgeoefend, zijn de bestuurlijke en beleidsmatige
opgaven groot. Door de afzonderlijke beleidsdoelstellingen in samenhang te
bezien is belangrijke meerwaarde te bereiken. In deze gebieden is er grote
dynamiek, onder meer door de herstructurering van de varkenshouderij.
Dat maakt het bovendien mogelijk om overheidsdoelstellingen te combineren
met de doeleinden van (groepen van) ondernemers.De belangrijkste problemen zijn verdroging van natuur- en landbouwgebieden,
verzuring door ammoniak en nitraat, vermesting door fosfaat en nitraat, stankoverlast
door intensieve veehouderij, verrommeling van het landschap en verlies van
natuurwaarden. De recente uitbraak van varkenspest heeft bovendien aangetoond
dat de veehouderij in deze gebieden grote diergezondheidsproblemen heeft en
ruimtelijk en economisch erg kwetsbaar is. Kortom: er zijn veel problemen.
Die kunnen alleen via een integrale benadering worden opgelost.Deze gebieden hebben belangrijke economische en ruimtelijke potenties.
Potenties voor een duurzame krachtige landbouwsector, voor recreëren
in een kwalitatief hoogwaardig landschap, maar ook voor het creëren van
hoogwaardige woon- en vestigingsmilieus. De tijd is rijp om per gebied de
oplossing van problemen te koppelen aan de benutting van potenties. Er liggen
volop mogelijkheden om dat op inhoudelijk en bestuurlijk vernieuwende wijze
te doen.De voorgaande benadering resulteert in het volgende pakket:Pakket ruimtedruk:– gericht RO-beleid voor delen van de Randstad– financieringsinstrument bedrijventerreinen.Pakket ruimtelijke kwaliteit:– natte natuur (870 mln)– kwaliteitsimpuls zandgebieden/reconstructie concentratiegebieden
intensieve veehouderij (800 mln)– reservering voor de ecologische hoofdstructuur (800–1500
mln)– eenduidige bestemmingen natuur– verruiming aankoopbeleid ruilgronden– vergroting onteigeningsmogelijkheden gemeenten/voorkeursrecht– agrarisch natuurbeheer.Met dergelijke pakketten lijkt het mogelijk goede randvoorwaarden te bieden
voor marktgerichte terreinontwikkeling in kansrijke segmenten bedrijventerreinen.
Daarnaast kan compensatie worden gevonden voor de negatieve gevolgen van meer
terreinontwikkeling voor bedrijven en meer infrastructuur. Ook wordt een aanzet
gemaakt tot het creëren van betere milieukwaliteitsvoorwaarden door onder
andere aanvullend verdrogingsbeleid (en op nader te bepalen schaal gerichte
verplaatsing van de varkenshouderij nabij natuurgebieden). Tot slot komen
middelen vrij om – bij huidige inzichten – de EHS conform de beleidsdoelstellingen
te kunnen realiseren. KennisAl vanaf het begin is versterking van de kennisinfrastructuur een centraal
element in de strategie van dit kabinet, gericht op versterking van de ruimtelijk-economische
structuur. De beroepsbevolking groeit. Dat geldt ook voor de welvaart en de
behoefte aan mobiliteit. Maar ruimte is nauwelijks te vermeerderen. Alleen
via zeer innovatieve oplossingen kunnen de dilemma's uit de missiebrief worden
aangepakt. Investeringen in kennis kunnen bijdragen aan het oplossen of voorkomen
van die dilemma's. Ook kunnen ze bijdragen aan verhoging van het rendement
op investeringen in duurzame ontwikkeling en ruimtelijke inrichting èn
aan versterking van de concurrentiepositie van het bedrijfsleven. In vervolg op de voortgangsrapportage Missiebrief is geïnventariseerd
waar, tegen de achtergrond van de ruimtelijk-economische uitdagingen, zich
de belangrijkste kennislacunes voordoen en op welke wijze die kunnen worden
opgevuld. Benodigde kennis kan niet alleen worden verworven door extra investeringen.Een evenwichtig kennispakket omvat naast maatregelen gericht op kennisinvesteringen
en bevordering van kennisdiffusie, ook aandacht voor alternatieve instrumenten.
Regelgeving, prijsbeleid en voorlichting kunnen effectieve instrumenten zijn
om gedragsbeïnvloeding te realiseren.Het kabinet geeft naar aanleiding van de uitgevoerde inventarisatie en
de toetsing van de planbureaus in eerste instantie prioriteit aan de volgende
onderdelen: Pakket kennis– ondergronds logistiek systeem (11 mln)– hoogwaardig openbaar vervoer (20 mln)– nationaal initiatief duurzame ontwikkeling (65 mln)– duurzame grondstoffen (60 mln)– stichting kennistransfer bodem (50 mln)– bottom-up regeling vraaggestuurde projecten (125 mln)– verbreding first-mover faciliteit (75 mln)– mobilisatie privaat kapitaal (25 mln)– ICT in het onderwijs (670 mln).Naast deze onderdelen zijn een aantal andere investeringen potentieel
interessant. Deze moeten echter nog een «verbeterslag» ondergaan.
Ook wordt verwacht dat een aantal hiervan voor een geringer budget met gelijke
effectiviteit kan worden uitgevoerd.Het gaat om investeringen in:– kenniscentrum verkeer en vervoer– onderzoeksprogramma verkeer en vervoer– duurzame energie– milieu-informatie– ketens en logistiek (inclusief ICT)– uitbouw GTI's– technocentraOok bij uitvoering van bovengenoemde voorstellen blijft er nog een aantal
gebieden met flinke kennislacunes: o.a. meervoudig ruimtegebruik en inpassing
van infrastructuur in het landschap en stedelijk gebied.Gelet op het belang van goede samenhang tussen de prioritaire projecten
(totaal 0,4 mld excl. volgende stap ICT in het onderwijs), de nader uit te
werken projecten en de – eveneens nader uit te werken – opvulling
van de kennislacunes, denkt het kabinet voor het totale pakket aan een reservering
van ca. 2 mld (excl. ICT in het onderwijs). Bij de invulling daarvan, dient
de kwaliteit van de projecten uiteraard doorslaggevend te zijn. Daarbij zou
een beoordelingsprocedure zoals toegepast bij de TTI's gevolgd kunnen worden. NoordenZoals aangegeven in de Voortgangsrapportage Missiebrief, is ook het rapport
van de Commissie Langman inzake het ruimtelijk-economische perspectief van
Noord-Nederland, bij de uitwerking betrokken. Meer in het bijzonder is een
globale evaluatie uitgevoerd van de reactie op dit rapport van de noordelijke
provincies, «Kompas op de toekomst». De resultaten daarvan
zijn betrokken bij de standpuntbepaling van het kabinet met betrekking tot
het Noorden.De Noordelijke economie kenmerkt zich door twee kernproblemen. In de eerste
plaats een voorraadprobleem: de effecten van een achterblijvende economische
ontwikkeling in het verleden (leidend tot een hoge werkloosheid en een lage
arbeidsparticipatie) leggen nog steeds een zware hypotheek op de economische
ontwikkeling in het Noorden. Door een economische groei conform het nationale
gemiddelde wordt deze relatieve achterstand weliswaar niet groter maar uiteraard
ook niet ingehaald.In de tweede plaats is door de ijlheid van de Noordelijke economische
structuur sprake van een grote kwetsbaarheid. Het specialisatiepatroon van
het Noorden is van oudsher sterk gericht op de landbouw en de hieraan verwante
industrie. De werkgelegenheid in de agrarische sector is de afgelopen periode
gedaald. Daarnaast maakt de zakelijke dienstverlening nationaal een sterke
groei door. Het Noorden profiteert echter relatief weinig van de groei in
deze sector, hetgeen onder meer samenhangt met de geringe dichtheid van activiteiten
waaraan toegeleverd zou kunnen worden.De positie van het Noorden wijkt, ondanks de verbeteringen die in de economische
structuur – mede door het gevoerde regionaal beleid – tot stand
zijn gekomen, nog af van het landelijk beeld. De aansluiting met het economische
concentratiegebied, die door andere delen van het land (in zuidelijke en oostelijke
richting) in de afgelopen decennia is gemaakt, is voor het Noorden vooralsnog
in mindere mate aanwezig. In feite is sprake van een faseverschil in ontwikkeling.Het kabinet is van mening dat de verdere versterking van de ruimtelijk-economische
structuur in het Noorden en verbetering van de aansluiting op het economische
concentratiegebied gebaseerd moet zijn op de volgende uitgangspunten:– voortbouwen op de eigen potenties van het Noorden.– zorgdragen voor goede verbindingen met het concentratiegebied.Tegen deze achtergrond voert het kabinet op 2 april a.s. bestuurlijk overleg
met het Samenwerkingsverband Noord-Nederland (SNN). Daarbij zullen maatregelen
op een reeks van terreinen, waaronder het regionaal economisch beleid, het
arbeidsmarktbeleid en de infrastructuur, aan de orde komen. Op het vlak van
infrastructuur is door het Noorden een aantal prioritaire projecten geselecteerd,
die doorgaans nadere uitwerking en besluitvorming vergen. Vervolgens zou,
op basis van de gedeelde visie op verdere structuurversterking in het Noorden,
moeten worden bezien welke projecten pro-actief kunnen bijdragen aan die structuurversterking.
Dat laat onverlet dat daarbij ook de effectiviteitsvraag moet worden gesteld,
zij het dat het, gelet op de noordelijke problematiek, gerechtvaardigd is
langere terugverdientijden toe te staan.In het Regeerakkoord zou een reservering voor deze projecten kunnen worden
opgenomen.Het kabinet zal de Kamer op korte termijn informeren over de uitkomsten
van het bestuurlijk overleg. 3. Snellere besluitvormingBesluitvorming kost veel tijd. Steeds weer is het de vraag in hoeverre
investeringsprojecten binnen de gewenste termijnen realiseerbaar zijn. Van
de rijksprojectenprocedure wordt een aanzienlijke tijdwinst verwacht. Door goed procesmanagement kan de besluitvorming van grote projecten
verbeterd en versneld worden. 3.1 RijksprojectenprocedureHet kabinet stelt voor een rijksprojectenprocedure te introduceren. Hiermee
kan forse tijdwinst worden geboekt. Uit voorbeelden blijkt dat dit in sommige
gevallen 2 à 3 jaar kan schelen. Van een dergelijke rijksprojectenprocedure
zijn de hoofdlijnen klaar. Basisstandpunt van de rijksprojectenprocedure is
dat noch de inspraakmogelijkheden noch de rechtsbescherming van burgers en
bedrijven worden aangetast. Het gaat met name om een efficienter gebruik van
de tijd en het beter op elkaar afstemmen van de procedures. Daarbij zijn de
volgende uitgangspunten gehanteerd (zie ook bijlage 2):– de wettelijke regeling voor een «rijksprojectenprocedure»
betreft ruimtelijke investeringsprojecten die het rijk onder eigen regie wil
(laten) realiseren– zo eenvoudig mogelijke juridische procedure(s)– beheersbare termijnen voor het besluitvormingstraject (inclusief
de rechterlijke procedure)– de regeling wordt opgenomen in de WRO, in combinatie met de Algemene
wet bestuursrecht (Awb).De hoofdlijnen zullen worden uitgewerkt tot een voorontwerp van wet tot
wijziging van de WRO, opdat bij de totstandkoming van het regeerakkoord definitieve
afspraken kunnen worden gemaakt over het vervolg van het wetgevingstraject. 3.2 ProcesmanagementBij procesmanagement gaat het in de eerste plaats om de aanpak van de
voorbereiding van de besluitvorming.Over de inrichting van het procesmanagement bij grote, complexe, nationale
projecten zouden in het regeerakkoord afspraken kunnen worden opgenomen. Daarbij
wordt gebruik gemaakt van eerder opgedane kennis en ervaring bij projecten,
zoals verwerkt in bijgevoegde rapportage (bijlage 3).Deze afspraken betreffen:1. adequate gezamenlijke voorbereiding aan rijkszijde om te voorkomen
dat het formuleren van probleemdefinitie en oplossingsrichting te beperkt
plaatsvindt.2. strakke politieke bewaking van de afgesproken spelregels, strategische
keuzes en afgesproken besluitvormingsmomenten, incl. de betrokkenheid van
de Tweede Kamer.3. het organiseren van open overleg met derden waarbij duidelijk moet
zijn wat de beleidsruimte is, wat daarbij de spelregels zijn en welk aandeel
in de besluitvorming van deze partijen wordt verwacht.Het maken van afspraken over het procesmanagement bij grote, complexe
projecten van nationaal belang, maakt de kans op onnodige verrassingen en
vertragingen kleiner. 4. Meer ruimte voor publiek-private samenwerkingHet centrale doel van publiek-private samenwerking (pps) is waardevermeerdering,
het scheppen van meerwaarde. Voor de overheid uit zich dat in een betere prijs/kwaliteitsverhouding
en daarmee wellicht in een andere verdeling van het particuliere en het overheidsaandeel.
Om de kansen van pps beter te benutten is een andere werkwijze
van de overheid nodig, vooral ook bij de samenwerking met de particuliere
sector.De publieke en private sector tonen steeds grotere interesse in en bereidheid
tot pps. Pps kan, met behoud van eigen identiteit en verantwoordelijkheden,
via het verdelen van zeggenschap en risico's bijdragen aan het bereiken van
meer synergie bij de realisatie van doelen van overheid en bedrijfsleven.
Voor de overheid betekent dit, dat gestelde doelen kunnen worden bereikt met
een geringer beslag op de rijksbegroting resp. dat met beschikbare middelen
een groter investeringsvolume kan worden gerealiseerd. Het verdient echter
niet de voorkeur daar reeds op voorhand van uit te gaan en bij projecten ex
ante een bijdrage uit de private sector in te boeken.Een land waar inmiddels veel ervaring is opgedaan met pps is het Verenigd
Koninkrijk. Uit het zogenaamde Private Finance Intiative kunnen belangrijke
lessen worden getrokken voor de introductie van pps in Nederland. In de eerste
plaats blijkt dat de grootste winst van pps ligt op het vlak van verbetering
van de efficiency van het ontwerpen en implementeren van projecten. Tegelijkertijd
is duidelijk dat het zaak is de introductie van pps gecontroleerd te laten
verlopen («first rules and then deals») en niet op al te korte
termijn (binnen 2 jaar) reeds concrete resultaten te verwachten.Deze ervaringen – en die in bijvoorbeeld de Verenigde Staten en
Zuidoost Azië – geven aan dat Nederland op het vlak van pps wat
heeft in te halen.Om die inhaalslag te kunnen maken is, behalve bestuurlijke bereidheid
en vastbeslotenheid, in de eerste plaats nodig dat publieke en private sector
elkaar beter vertrouwen. Bij de particuliere sector moet men vertrouwen krijgen
dat de overheid daadwerkelijk bereid is het bedrijfsleven in een vroegtijdig
stadium te betrekken en dat de overheid een betrouwbare partner is. De overheid
moet er van doordrongen zijn dat met pps een gunstiger prijs/kwaliteitsverhouding
valt te behalen en beleidsdoelstellingen gemakkelijker kunnen worden bereikt.
D.w.z. binnen vastgestelde kaders en met duidelijkheid over welke risico's
waar worden neergelegd.Dit vereist een andere werkwijze van de overheid. Zo zal de overheid een
meer outputgerichte benadering moeten kiezen bij het definiëren van (infrastructuur-)
projecten. Zo krijgt het bedrijfsleven meer ruimte om, uitgaande van de wensen
van de eindgebruiker, creatieve en innovatieve oplossingen te bedenken. In
het verlengde daarvan ligt de noodzaak voor de overheid om de «scope»
van projecten voldoende breed te definiëren. Veel projecten leiden immers
tot waardetoevoeging in de omgeving. Door deze toevoeging te betrekken binnen
het project, kunnen de mogelijkheden voor pps worden vergroot. Tot slot is
het zaak om per project de juiste samenwerkingsvorm – ook financieel –
tussen overheid en bedrijfsleven te kiezen. Ook daarbij is creativiteit en
innovativiteit geboden. Een dergelijke benadering heeft wellicht tevens een
kleiner rijksaandeel als resultaat.Op dit moment wordt gewerkt aan invulling van de door het vorige kabinet
geformuleerde taakstelling van in totaal 3 mld private financiering van de
HSL-Zuid en de Betuwelijn.Tegen deze achtergrond zijn in de Voortgangsrapportage Missiebrief vier
sporen uitgezet (zie ook bijlage 4):1. Het uitvoeren van pilotprojecten. Via vier concrete pilotprojecten wordt ervaring opgedaan met problemen
in de praktijk en mogelijke oplossingen daarvoor. Voorbeelden zijn de HST-stationslocaties
(Amsterdam, Rotterdam en Arnhem), locaties in Den Haag (Hoog Hage) en Utrecht
(UCP), het Project Mainportontwikkeling Rotterdam en de herstructurering van
bedrijventerreinen. Ook bij de genoemde private financiering van de Betuwelijn
en de HSL-Zuid wordt uiteraard veel ervaring opgedaan.2. Het beter inrichten van voorbereidings- en besluitvormingsprocedures. Eindproduct van het onderzoek is een beeld van de voorbereiding van
een aantal concrete pps-projecten. Aanbevelingen voor herinrichting van- en
innovatie in traditionele voorbereidings- en besluitvormingsprocessen maken
eveneens onderdeel uit van het eindproduct. Daarbij wordt ook aandacht geschonken
aan de relatie met de mededingingsregels, het Cohen-kader (markt en overheid)
en de (Europese) aanbestedingsregels.3. Het bezien van het financieel instrumentarium. Eindproduct van het project zal onder andere een financiële gereedschapskist
voor de overheid zijn, gericht op de sectoren transport- en stedelijke ontwikkelingsinfrastructuur.
Met dit gereedschap kan de overheid beoordelen of een pps-alternatief aantrekkelijker
is dan het publieke alternatief in termen van prijs en kwaliteit. De gereedschapskist
bevat ook aanwijzingen voor de meest geschikte samenwerkingsvorm, gegeven
de specifieke kenmerken van een project.4. Het oprichten van een kenniscentrum. De overheid kan een succesvolle introductie van pps effectief ondersteunen
met de inrichting van een centraal expertisepunt. Een centrum dat de voordelen
van pps actief uitdraagt. Dat bijdraagt aan de vereiste cultuuromslag bij
overheid en bedrijfsleven. Dat de vereiste verandering in voorbereidings-
en besluitvormingsprocessen begeleidt. Dat ondersteuning biedt bij het hanteren
van het ontwikkelde gereedschap. Dat zich de vereiste kennis, die voor een
deel natuurlijk al aanwezig is binnen de rijksoverheid, eigen maakt om de
hoge transactiekosten te kunnen beheersen en de departementen ondersteunt
in onderhandelingen met de private sector. Zo'n kenniscentrum zal een soort
interne «investment banker» voor de overheid moeten zijn; het
zal expertise uit de private sector moeten inhuren. Een eindproduct zal een
blauwdruk zijn van het op te zetten kenniscentrum, met een beschrijving van
taken, bevoegdheden en organisatorische inbedding; dit tegen de achtergrond
van de wijze van invoering van pps in Nederland.De genoemde eindproducten van het project zullen naar verwachting eind
april/begin mei gereed zijn. 5. Een extra impulsTegen de achtergrond van het voorgaande èn om vertraging bij de
aanpak van een aantal ernstige knelpunten te voorkomen, heeft het kabinet
besloten om in 1998 een deel van de gereserveerde extra Fes-gelden (tot en
met 2010 jaarlijks 500 mln. + een deel van de opbrengsten veiling DCS ad 1,3
mld.) te bestemmen.Daarbij zijn de volgende criteria gehanteerd:– inhoudelijk urgent– bestuurlijk toegezegd– eenmalig karakter van de projecten– start van de projecten in 1998– passend binnen het kasplafond van het Fes. Op grond van deze criteria is besloten middelen toe te kennen aan de volgende
projecten:– A4/A16 Moerdijk-Br.Galder 750 mln.– Noord-Zuid lijn (excl. doortrek naar A'dam-Noord) 816 mln.– Sneltram IJburg 275 mln.– Vinex-ontsluiting Twente-Hengelo 25 mln.– I. Vinex-ontsluiting Deventer-Colmschate-Noord 25 mln.– Totaal 1 891 mln. 6. De balans opgemaaktNu, kort voor de Tweede-Kamerverkiezingen, rondt het kabinet een proces
van enkele jaren af, waarin het steeds vastere vorm heeft gegeven aan een
strategie gericht op versterking van de ruimtelijk-economische structuur van
ons land. Een strategie die vanaf het begin uit twee delen heeft bestaan.
Aan de ene kant: concrete besluiten over verhoging van het investeringsniveau,
het uitvoeren van grote projecten en het inzetten van andere maatregelen.
Aan de andere kant: een goede basis leggen voor besluiten over ruimtelijke
investeringen en andere maatregelen, die de ruimtelijk-economische structuur
versterken, op wat langere termijn.Met deze brief krijgt met name de tweede invalshoek verder vorm. Als vertrekpunt
koos het kabinet de inventarisatie uit de Voortgangsrapportage Missiebrief
en de toetsing daarvan door de planbureaus. Op basis van dat vertrekpunt heeft
het kabinet beleidspakketten samengesteld. Die beleidspakketten moeten in
samenhang leiden tot een effectieve aanpak van de dilemma's uit de Missiebrieven.
Daarbij is essentieel dat overheidsinvesteringen slechts een onderdeel van
die pakketten uitmaken. Niet zelden dragen niet-investeringsmaatregelen, zoals
prijsmaatregelen, regulering of benuttingsmaatregelen, méér
bij aan de effectiviteit van een pakket dan de daarin opgenomen investeringen.
Vrijwel altijd geldt dat beide typen maatregelen complementair moeten worden
ingezet. Het maatschappelijke belang dat aan oplossing van een knelpunt wordt
gehecht, mag dan ook niet worden afgelezen uit de hoeveelheid overheidsgeld
die er aan wordt besteed.Met deze opmerking in het achterhoofd is het goed de balans op te maken.
De in de pakketten opgenomen investeringsbedragen belopen in totaal 20 à
25 mld tot en met 2010, dus 1,5 à 2 mld per jaar (daarbij is dan nog
geen rekening gehouden met extra investeringen in versterking van de mainports
(PMR,TNLI) en het milieubeleid). Voor een beperkt deel bestaan deze bedragen
uit reserveringen in afwachting van nadere uitwerking en concretisering (steden,
kennis). Deze verdere invulling zal in de komende maanden plaatsvinden om
bij de formatie een rol te kunnen spelen.Het kabinet wil met de samengestelde pakketten, en met de voorstellen
ter verbetering van het besluitvormingsproces en ter stimulering van pps,
bijdragen aan de voorbereiding van de kabinetsformatie. De analyse van de
planbureaus geeft aan dat met de ontwikkelde mix van investeringen en andere
maatregelen resultaten van betekenis te boeken zijn bij het aanpakken van
knelpunten. Enkele voorbeelden:– het is goed mogelijk de bereikbaarheid over de weg belangrijk
te verbeteren op een wijze die met name het economisch meest belangrijke verkeer
dient. Ten opzichte van het «basispad» wordt een congestiereductie
bereikt van 20% in 2010.– de noodzakelijke OV-ontsluitingen van de (Ac)Vinex-locaties zijn
op tijd klaar.– met een samenhangende benadering ter verbetering van de vitaliteit
van de steden is het mogelijk het werkloosheidspercentage van laaggeschoolden
te verminderen, de kwaliteit van de woningvoorraad en de openbare ruimte te
verbeteren, draagkrachtige huishoudens in de steden te behouden of aan te
trekken en extra arbeidsplaatsen te scheppen of te behouden. Ook kan de locale
geluidshinder fors worden beperkt.– de ecologische hoofdstructuur kan worden gerealiseerd volgens
het eerder vastgestelde tijdpad.– er komt extra ruimte voor bedrijvigheid.– investeringen in natuur (o.a. natte natuur) bieden tegenwicht
aan het extra ruimtebeslag van infrastructuur en bedrijvigheid.– de problemen in de kwetsbare zandgebieden (milieu, ruimtedruk,
reconstructie varkenshouderij) worden aangepakt.– de kennisinfrastructuur wordt breed versterkt.De exacte samenstelling van de pakketten moet worden vastgesteld. In ieder
geval is duidelijk dat het investeringsniveau van het rijk fors omhoog moet.
Dit kabinet heeft daartoe een belangrijke stap gezet door bij de begrotingen
1997 en 1998 ca. 12 mld tot en met 2010 (ca. 1 mld per jaar) uit te trekken
voor extra investeringen. Bovendien is met het besluit tot en met 2010 jaarlijks
0,5 mld toe te voegen aan het Fes (totaal 6,5 mld) een stevig fundament gelegd
waarop het volgende kabinet kan voortbouwen. Om vertraging bij de aanpak van
een aantal urgente knelpunten te voorkomen, heeft het kabinet besloten in
1998 een deel van deze middelen in te zetten. XNoot1TK, 1997–1998, 25 017, nr 2.XNoot2Ter inzage gelegd bij de afdeling Parlementaire Documentatie. 
 
 Naar boven

 

Directe linkKopieer de link naar uw clipboard 

https://zoek.officielebekendmakingen.nl/kst-25017-6.html

Sluit modaal

 

Disclaimer
De hier aangeboden pdf-bestanden van het Staatsblad, Staatscourant, Tractatenblad, provinciaal blad, gemeenteblad, waterschapsblad en blad gemeenschappelijke regeling vormen de formele bekendmakingen in de zin van de Bekendmakingswet en de Rijkswet goedkeuring en bekendmaking verdragen voor zover ze na 1 juli 2009 zijn uitgegeven. Voor pdf-publicaties van vóór deze datum geldt dat alleen de in papieren vorm uitgegeven bladen formele status hebben; de hier aangeboden elektronische versies daarvan worden bij wijze van service aangeboden.

 

Over deze website
Contact
English
Help
Zoeken

Informatie hergebruiken
Privacy en cookies
Toegankelijkheid
Sitemap
Kwetsbaarheid melden

Open data
Linked Data Overheid
PUC Open Data

MijnOverheid.nl
Rijksoverheid.nl
Ondernemersplein.nl
Werkenbijdeoverheid.nl