Fundamentele Herziening Wet op de Ruimtelijke Ordening; Verslag algemeen overleg op 13 november 2001 over het voorontwerp fundamentele herziening WRO
Staten-Generaal — Kamerstuk 
Datum: 2014-07-08 00:00:00.000000
Rechtsgebied: Wetgeving


(function (window, document, dataLayerName, id) {
 window[dataLayerName] = window[dataLayerName] || [], window[dataLayerName].push({ start: (new Date).getTime(), event: "stg.start" }); var scripts = document.getElementsByTagName('script')[0], tags = document.createElement('script');
 function stgCreateCookie(a, b, c) { var d = ""; if (c) { var e = new Date; e.setTime(e.getTime() + 24 * c * 60 * 60 * 1e3), d = "; expires=" + e.toUTCString() } document.cookie = a + "=" + b + d + "; path=/; Secure" }
 var isStgDebug = (window.location.href.match("stg_debug") || document.cookie.match("stg_debug")) && !window.location.href.match("stg_disable_debug"); stgCreateCookie("stg_debug", isStgDebug ? 1 : "", isStgDebug ? 14 : -1);
 var qP = []; dataLayerName !== "dataLayer" && qP.push("data_layer_name=" + dataLayerName), qP.push("use_secure_cookies"), isStgDebug && qP.push("stg_debug"); var qPString = qP.length > 0 ? ("?" + qP.join("&")) : "";
 tags.async = !0, tags.src = "https://koop.piwik.pro/containers/" + id + ".js" + qPString, scripts.parentNode.insertBefore(tags, scripts);
 !function (a, n, i) { a[n] = a[n] || {}; for (var c = 0; c < i.length; c++)!function (i) { a[n][i] = a[n][i] || {}, a[n][i].api = a[n][i].api || function () { var a = [].slice.call(arguments, 0); "string" == typeof a[0] && window[dataLayerName].push({ event: n + "." + i + ":" + a[0], parameters: [].slice.call(arguments, 1) }) } }(i[c]) }(window, "ppms", ["tm", "cm"]);
 })(window, document, 'dataLayer', 'f8b9eee5-8d9c-4ea1-abd5-83e174f29813');
 
 
 
Direct naar content
Navigatie
Contextinformatie
Publicatie
Acties
Inhoudsopgave
Gerelateerde informatie

Menu

U bent nu hier: 
Publicaties
Officiële publicaties

Inloggen

Primaire navigatie

Andere sites binnen Overheid.nl
Home
Uitgebreid zoeken
Mijn abonnementen
Help

Andere sites binnen Overheid.nl

Berichten over uw Buurt
Zoals vergunningen, bouwplannen en lokale regelgeving.

Rondom uw woonadres
Rondom een zelfgekozen adres

Dienstverlening
Zoals belastingen, uitkeringen en subsidies.

Naar dienstverlening

Beleid & regelgeving
Officiële publicaties van de overheid.

Naar beleid & regelgeving

Contactgegevens overheden
Adressen en contactpersonen van overheidsorganisaties.

Naar overheidsorganisaties

 
 
 
U bent hier:

Home

Kamerstuk 27029, nr. 6

 
 
 

Kamerstuk

Datum publicatie
Organisatie
Vergaderjaar
Dossier- en ondernummer
Datum vergadering

02-01-2002

Tweede Kamer der Staten-Generaal

2001-2002

27029 nr. 6

10-12-2001

 

 

 
 
 Toon meer van: Inhoudsopgave
 
 

 
 AanhefLichaamVragen en opmerkingen uit de commissieAntwoord van de ministerOndertekening
 

 
 
 Toon meer van: Extra informatie
 
 

 
 

Informatie over publicatie

 

 

 
 Toon meer van: Gerelateerd
 
 

 
 Publicaties in kamerdossier

Kamerdossier 27029Toon alle publicaties in het hoofddossier

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Publicaties referendum

 

 

 

 

 

Authentieke versie (PDF)
bestandsgrootte: 37 Kb

Informatie

Gerelateerd

Printen

Delen

 
 
 
27 029Fundamentele Herziening Wet op de Ruimtelijke Ordeningnr. 6VERSLAG VAN EEN ALGEMEEN OVERLEGVastgesteld 10 december 2001De vaste commissie voor Volkshuisvesting, Ruimtelijke Ordening en Milieubeheer1 heeft op 13 november 2001 overleg gevoerd met minister
Pronk van Volkshuisvesting, Ruimtelijke Ordening en Milieubeheer over:– het voorontwerp fundamentele herziening
WRO (27 029, nr. 5);– brief van 8 november 2001 inzake de
reacties op het voorontwerp Wet ruimtelijke ordening (VROM-2001-1108).Van dit overleg brengt de commissie bijgaand beknopt verslag uit. Vragen en opmerkingen uit de commissieDe heer Depla (PvdA) wijst erop dat de evaluatie
van de Vierde nota, opgenomen in Een notie van ruimte, en de jaarlijkse Balans
ruimtelijke kwaliteit laten zien dat in de ruimtelijke ordening het motto
«ieder voor zich» niet het gewenste resultaat oplevert. Mede daarom
valt het voorontwerp fundamentele herziening WRO (Wet op de ruimtelijke ordening)
in goede aarde. Het is bovendien positief dat de Kamer zijn rol bij het sturen
op hoofdlijnen reeds bij het begin van het wetgevingstraject kan vervullen.Een grotere rol voor structuurvisies op landelijk, provinciaal en lokaal
niveau dwingt de bestuurders om samen met belanghebbenden te komen tot een
gedragen visie over de gewenste inrichting van een gebied. Het dwingt bovendien
de politiek om afscheid te nemen van ad-hocplanologie. Het ontwikkelen van
een beeld van ruimtelijke ontwikkeling is immers een voorwaarde voor succesvolle
planologie. In dit licht moet de structuurvisie gezien worden als inspiratie
voor overheden, burgers en private partijen om een bijdrage te leveren aan
een toekomstvisie. Elke overheidslaag, wellicht inclusief de netwerksteden,
zou dan ook verplicht moeten worden om een structuurvisie te vervaardigen.
Het streven naar vormvrijheid kan daarbij voorkomen dat onder het dogma van
rechtszekerheid en rechtsgelijkheid de jurisprudentie alles dichttimmert op
dit vlak.Ook de versterking van de doorwerking van rijks- en provinciaal beleid
verdient volgens de heer Depla steun. Doel moet zijn om een beperkt aantal
heldere kaders en opdrachten mee te geven, vastgelegd in een programma van
eisen. Onder meer de instructies zijn hierbij goede instrumenten, mede met
het oog op de enkele jaren geleden uitgekomen kaart van Nederland,
getiteld De stafkaart van de planologische burgeroorlog. Een en ander neemt
niet weg dat terughoudendheid betracht moet worden met wat van rijks- en provinciaal
niveau wordt meegegeven. In het voorontwerp wordt dan ook afscheid genomen
van de toetsende bevoegdheid van de provincie op dit vlak, wat de verantwoordelijkheid
van de gemeenten vergroot.De heer Depla vindt het goed dat het voorontwerp aansluit bij een systeem
van subsidiariteit of variabele bevoegdheidsverdeling. Veel vraagstukken passen
qua schaal immers niet bij een gemeente, maar moeten op een grotere schaal
opgelost worden. Wellicht kan dit punt ook een praktische oplossing bieden
op het vlak van de principiële discussie over de kaderwetgebieden.Veel ruimtelijk beleid valt tegen bij gebrek aan koppeling van ontwikkelingsfondsen
aan ruimtelijke plannen, oftewel sectorwetgeving aan geldstromen vanuit de
sectordepartementen. De koppeling tussen planvorming, uitvoeringsprogrammering
en financiering moet worden versterkt, parallel aan de ISV-wetgeving (Intergemeentelijk
samenwerkingsverband). Wat vindt de minister van het idee, het structuurplan
als het centrale visiedocument te zien voor sectorale financiering voor verkeer
en vervoer en ISV?De heer Depla is positief over de versterking van de ontwikkelingsplanologie
in samenhang met de toelatingsplanologie, zoals te zien in de rijks- en provinciale
projectprocedure. Op lokaal niveau wordt de projectprocedure afgeschaft ten
gunste van het bestemmingsplan. Het is goed dat de ad-hocplanologie middels
artikel 19 wordt beperkt, alhoewel dit artikel bestuurders de ruimte kan geven
om naar de burgers te luisteren buiten de bestemmingsplanprocedure om. Kan
de ontwikkelfunctie echter voldoende tot haar recht komen in het bestemmingsplan?
Dat plan mist immers de uitvoeringsmodule van de projectvergunning en de gecoördineerde
vergunningverlening. Vraagt een bestemmingsplan, vooral van belang in het
licht van de beheersfunctie en de rechtszekerheid van burgers, niet om te
veel details op het moment van de start van de ontwikkeling van een project?
Zal de in het voorontwerp geschetste versnelling van de bestemmingsplanprocedure
in de praktijk werken? De procedure bij de Raad van State moet hiervoor teruggebracht
worden naar zes maanden. Wat kost dat aan juridische capaciteit en geld? Wat
vindt de minister van de gedachte van de VROM-raad, om van de structuurvisie
afwijkende bestemmingsplannen een wijzigingsprocedure te laten volgen analoog
aan die bij de rijksprojectenprocedure?Het wetsontwerp maakt een einde aan de pijplijnplanologie door de verplichting
bestemmingsplannen om de tien jaar te vernieuwen. Ruim 23 000 van de
40 000 bestemmingsplannen zijn dan ook ouder dan tien jaar. In de overgangsperiode
naar actuele bestemmingsplannen moet overigens rekening gehouden worden met
het vele werk dat hierdoor ontstaat. Oude bestemmingsplannen bevatten bouwtitels
die het publiek domein kunnen aantasten. De jarenlang onbenut gebleven bouwtitels
moeten daarnaast worden afgekocht met een schadevergoeding. De hiermee gemoeide
kosten kunnen realisering van plannen met brede maatschappelijke steun blokkeren.
Ook bouwtitels moeten dan ook beperkt worden tot een duur van tien jaar.De heer Depla wijst erop dat een deel van het milieubeleid via instructies
zal plaatsvinden. Hoe groot is daarbij het risico op grotere schadevergoeding
omdat meer mensen in hun groei beperkt worden door het milieubeleid? Tevens
is duidelijk dat de ruimtelijke ordening te veel bestuurlijk en te weinig
maatschappelijk georiënteerd is. De burger moet meer centraal staan bij
de inrichting van de omgeving. Het recht van initiatief voor burgers en private
partijen inzake wijziging van het bestemmingsplan wordt daarom gesteund. Het
gebruik van visieplanologie in plaats van gejuridificeerde ad-hocplanologie
versterkt eveneens de positie van de burger. Waarom wordt er met het oog hierop
niet toegewerkt naar een bestemmingsplan per gemeente, digitaal
bijgehouden en raadpleegbaar, juridisch «up to date» gehouden
door wijzigingsplannen? Uniforme bepalingen maken immers dat de inzichtelijkheid
van rechten en plichten van de burgers groter wordt.De heer Depla is van mening dat er een einde moet komen aan de «hufterigheid»
bij het gebruik van het publieke domein. In het buitengebied en in de stad
hebben de brutalen immers de halve wereld. Bovendien worden overtreders zelden
verplicht alles in de oude staat terug te brengen. Het is goed dat de minister
poogt, in het ontwerp een en ander te regelen. Het advies inzake ten onrechte
verleende vergunningen op basis van de WRO maakt echter duidelijk dat het
opengelaten artikel 6.7 in het voorontwerp niet nodig is. In deze nieuw wet
is het van belang om, in analogie met de herziening van de Wet milieubeheer,
een experimenteerartikel op te nemen om de ontwikkeling van een en ander te
stimuleren.Het is terecht dat het Rijk een tweedelijnstoezicht gaat uitvoeren. De
provincies hebben de mogelijkheid om instructies te geven. Dat betekent dat
de provincies bij de inspectie aan moeten kloppen, opdat er gelet wordt op
de instructies die de provincies uitgeven. Tevens zal een eind gemaakt moeten
worden aan de implicaties van het arrest-Weerselo, zodat de provincies de
rechter kunnen inschakelen als hun belangen in het geding zijn.De heer Van Wijmen (CDA) vindt het voorontwerp
een belangrijke stap. Meer in het algemeen is het van belang dat bij de ruimtelijke
ordening naast belangen ook waarden een rol spelen in het denken hierover.
Het gaat dan om waarden zoals natuur, klimaat, milieu en landschap en cultuur,
cultuurhistorie, landschapshistorie en monumentenzorg. In theoretisch en thematisch
opzicht moet dan ook een evenwicht worden gevonden tussen waarden en belangen.
De huidige wet is min of meer een lappendeken, zoals ook het bestemmingsplan
als instrument is uitgehold. Een en ander moet dan ook goed doordacht worden:
centraal of decentraal, horizontaal of verticaal, verbods- of gebodsplanologie?De huidige WRO kan gevat worden in de metafoor van een huis: het bestemmingsplan
als vloer, het streekplan als verdiepingsvloer, de PKB (planologische kernbeslissing)
als dak en instrumenten zoals uitnodigingen en aanwijzingen als muren. In
het nieuwe voorstel komt er een bindend bestemmingsplan voor het gehele grondgebied.
Er is tevens sprake van nauwere kwaliteitseisen en het bevorderen van de integratie
van de leefmilieuverordening en het stadsvernieuwingsplan. Op een aantal fronten
is er dus sprake van vooruitgang. De bestemmingsplanprocedure wordt bovendien
bekort van 58 weken naar 22 tot 34 weken, door de goedkeuring door de provincie
te laten vervallen. Kan een provincie bij de toetsing achteraf echter naar
de rechter stappen?De heer Van Wijmen vindt verkorting van de bestemmingsplanprocedure door
het prijsgeven van artikel 19 een belangrijke wijziging. Op deze wijze vervalt
immers de projectsgewijze uitholling van de bestemmingsplanfiguur, waardoor
de procedure wordt verkort en enorm flexibel wordt. De tegenstand in het veld
tegen het wegvallen van artikel 19 is overigens begrijpelijk. Veel bestuurders
denken immers zich op deze wijze aan het integrale afwegingskader te kunnen
onttrekken.De provincie krijgt een set aan bevoegdheden op het vlak van structuurvisies,
die thema- of gebiedsgericht kunnen zijn, en instructies (te vergelijken met
de huidige aanwijzingen). De VNG-suggestie (Vereniging van Nederlandse Gemeenten)
om de mogelijkheid van facetbestemmingsplannen te introduceren is daarnaast
interessant. Rijk en provincie kunnen bovendien beiden zelf bestemmingsplannen
maken. In een vergelijking met de huidige situatie wordt opgemerkt dat «het
huis» overeind kan blijven staan. Wel is de vraag of men de structuurvisies,
die eigenlijk het streekplan en de PKB vervangen, niet verplicht moet stellen.
Hoe denkt de minister hierover? Gemeenten kunnen zich hierop richten bij bestemmingsplannen en de provincie toetst vervolgens aan de eigen plansystematiek.
Daarbij gaat de voorkeur uit naar een goedkeuringsrecht voor de provincie
zonder de mogelijkheid van bedenkingen. De provincie is immers van groot belang
op dit vlak, omdat zij als het ware een scharnier vormt om de zaak in beweging
te houden. Zo is er de milieu-, water- en ruimtelijkeordeningsproblematiek
en de landinrichting. Wat vindt de minister hiervan?Ondanks de waardering voor de handhaving in het algemeen merkt de heer
Van Wijmen op dat het concentreren van het toezicht bij de gemeenten, met
een tweedelijnstoezicht bij het Rijk, inhoudt dat de provincies hierbij geen
rol meer spelen. Ook bij de goedkeuring zijn zij immers in de plannen van
de minister nauwelijks meer van belang.De verplichte periodieke, tienjaarlijkse vaststelling van een bestemmingsplan
valt in goede aarde. Belangwekkend is tevens de mogelijkheid dat aan vernietiging
van een besluit de consequentie wordt verbonden van herstel van de oorspronkelijke
toestand. De getrapte actio popularis is van essentieel belang. Het is dan
ook bedroevend dat de minister slechts met de vage notie komt om een koppeling
te leggen met de toekomstige gang van zaken rond de actio popularis bij de
Wet milieubeheer. Dit instrument kan immers dejuridificerend werken en heeft
in de afgelopen jaren de kwaliteit van de ruimtelijke ordening ten positieve
beïnvloed.De heer Van Wijmen acht het compensatiebeginsel buitengewoon belangrijk,
mede met het oog op het internationaal verdragsrecht en de Europese regelgeving.
Krijgt dit beginsel echter dezelfde graad van hardheid in planologische, financiële,
besluitvormende en onteigeningstechnische zin als het instrument van de ingreep?
Is hier sprake van een juridische dekking? De mogelijkheid om bepaalde vormen
van ruimtegebruik in bepaalde gebieden gepaard te laten gaan met het opleggen
van bijzondere plichten, zoals het treffen van maatregelen om te voorkomen
dat in het betreffende gebied aanwezige kwaliteiten worden aangetast, is zonder
meer prima. Deze actieve beheersrol valt dan ook in goede aarde. Daarnaast
is het goed om te zien dat het aanlegvergunningenstelsel behouden blijft.De heer Van Wijmen constateert met genoegen dat de minister inzake de
Noordzee een coördinatiebevoegdheid krijgt om structuurvisies vast te
stellen voor niet ingedeelde gebieden. Nu men de Waddenzee aan het verprutsen
is met windmolens en dergelijke moet de Noordzee behoed worden voor verrommeling.
Het water als structurerend principe is van groot belang. In het overleg over
artikel 10 BRO (Besluit op de ruimtelijke ordening) is het belang van de waterschappen
ingebracht. Deze overheidsorganen hebben immers een categorale functie voor
een element dat in de ruimtelijke ordening enorm belangrijk is geworden. De
waterschappen moeten zich dan ook vroeg met de watertoets bezig kunnen houden.De voorziene planschaderegeling stemt niet tot tevredenheid. Tegen de
wil van de Kamer in wordt immers in artikel 49 alsnog het normaal maatschappelijk
risico ingebracht via een waardevermindering van meer dan 10%. Dit holt artikel
49 uit omdat dergelijke hoge waardeverminderingen nauwelijks voorkomen in
de praktijk. Deze rechtspolitieke keuze moet dan ook goed worden doordacht.
De termijn van 5 jaar voor het indienen van een aanvraag kan op instemming
rekenen, al zijn er schades die objectief pas later kunnen blijken. Dan moet
de indiener dat ook kunnen bewijzen. Wellicht kan de minister zijn oog laten
gaan over de planschadeprocedureregeling in de Monumentenwet uit 1988. Om
bagatelschadeclaims te beperken, kan overigens worden overwogen een griffierecht
in te voeren.Mevrouw Verbugt (VVD) vindt een debat over
een voorontwerp van wet uitzonderlijk, zeker nu het geheel van de inspraak
nog niet is verwerkt, de Raad van State nog geen advies heeft uitgebracht
en het kabinet nog geen standpunt heeft ingenomen. Een afgerond
oordeel van de VVD-fractie over een en ander zal dan ook pas gegeven kunnen
worden bij het wetsvoorstel.Het terrein van de ruimtelijke ordening is buitengewoon complex, met ingewikkelde
procedures die verweven zijn met andere wetgevingstrajecten, die ondoorzichtig
zijn en buitengewoon tijdrovend. Daarom moet er een transparant wettelijk
kader komen, gericht op duidelijkheid, flexibiliteit, snellere doorlooptijd
en behoud van rechtszekerheid. Het voorontwerp verkort de bestemmingsplanprocedure
van 58 weken naar 34 weken. De vraag is echter of de vastgestelde doorlooptijd
bij de Raad van State in de praktijk wel overeind zal blijven. Is overwogen
om de rechter aan een termijn te binden? Tevens is onduidelijk of de Raad
van State zich moet beperken tot een rechtmatigheidstoetsing dan wel een volledige
toetsing. Het wegvallen van de tussentijdse provinciale toetsing kan immers
betekenen dat de Raad van State eerder overgaat tot volledige toetsing op
een concrete casus. Dit alles vergroot de kans dat de beoogde tijdwinst alsnog
verdampt. Het systeem moet bovendien niet tot gevolg hebben dat overheden
elkaar inzake inhoudelijke meningsverschillen voor de rechter treffen.Mevrouw Verbugt merkt op dat het bestemmingsplan, waarvan enige conserverende
werking uitgaat, het enige plan voor de burger is dat juridisch bindend is.
Het is daarom van belang dat de afweging terzake bij de gemeente plaatsvindt,
de bestuurslaag die het dichtst bij de gemeente staat. Het voorontwerp wekt
echter de indruk dat Rijk en provincies meer invloed willen op de samenstelling
van bestemmingsplannen, een gevoelig punt voor gemeenten en marktpartijen.
Het is duidelijk dat, bijvoorbeeld, bij aanleg van wegen of spoorlijnen adequate
besluiten moeten worden genomen. Daarvoor zijn reeds de Tracéwet en
de rijksprojectenprocedure aangewezen, door de minister uitgebreid met een
provinciale projectenprocedure. Het is dan ook onduidelijk waarom daarnaast
aan Rijk en provincie bestemmingsplanbevoegdheid gegeven moet worden. Wat
is hiervan de meerwaarde? Ook moet de nog niet zo lang geleden ingevoerde
gemeentelijke projectprocedure volgens de minister verdwijnen. Daarover hebben
de VNG en de marktpartijen de nodige zorgen geuit. Is met dit alles de flexibiliteit
in de nieuwe Wet op de ruimtelijke ordening voldoende gewaarborgd? Wat zijn
de anticipatiemogelijkheden? Voorziet de minister bovendien geen lawine aan
bestemmingsplanherzieningen in de vorm van postzegelplannen? Dat vergroot
toch niet de inzichtelijkheid en bruikbaarheid van het gemeentelijk bestemmingsplan?In het voorontwerp is sprake van het bevriezen van het afgeven van vergunningen
als het bestemmingsplan niet tijdig wordt geactualiseerd. Nalatigheid van
het gemeentebestuur kan in dit geval nadelig uitwerken voor burgers en marktpartijen.
Is dit wat de minister beoogd? Slaagt een burger of marktpartij er altijd
in om de benodigde actualisering bij een gemeente af te dwingen? Inzake ruimtelijke
investeringen, bij stadsuitbreiding of -vernieuwing, wordt vaak gekozen voor
publiek/private samenwerking. De vraag is echter of de bestemmingsplanprocedure
in combinatie met de algemene structuurvisie flexibel genoeg is voor dergelijke
gebiedsontwikkeling.Mevrouw Verbugt constateert dat het voorontwerp de bevoegdheid introduceert
tot het geven van instructies aan de lagere overheid. Bevordering van doorwerking
is prima. Het is bovendien winst dat gekozen wordt voor één
figuur in plaats van de huidige, verschillende en ongelijksoortige figuren.
De keuze voor de instructie introduceert echter een nieuwe taakverdeling.
Maakt de minister de zaak niet nodeloos ingewikkeld door de provincie in de
toekomst twee verschillende instructiebevoegdheden te geven, een algemene
bevoegdheid voor provinciale staten en een specifieke bevoegdheid voor gedeputeerde
staten? Heeft de minister overwogen om deze twee bevoegdheden
samen te voegen en deze te koppelen aan een structuurvisie?Het tweedelijnstoezicht op de gemeentelijke handhaving ligt in het voorontwerp
bijna geheel bij het Rijk. De provincies hebben echter in de nieuwe Wet op
de ruimtelijke ordening een duidelijke planningstaak, in dit geval zonder
de juridische mogelijkheid om zich te mengen in de feitelijke handhaving.
Een onwillige gemeente heeft daarmee de mogelijkheid om een provinciale instructie
naast zich neer te leggen en over te gaan tot een gedoogbeleid. Het Weerselo-arrest
heeft dan ook niet geleid tot reparatie, maar tot taakverlegging. Een nadere
bezinning op de positie van de provincie in het tweedelijnstoezicht is dan
ook gewenst. Ook is de relatie tussen de kaderwetgebieden en de provincies
onduidelijk omdat een heldere taakverdeling ontbreekt.Mevrouw Verbugt geeft aan zich verschillende malen uitgesproken te hebben
voor een watertoets. In het voorontwerp is het verplichte vooroverleg tussen
de gemeente en het waterschap geschrapt. Hoe ziet de minister de betrokkenheid
van de waterbeheerder bij het totstandkomen van bestemmingsplannen en structuurvisies
onder de nieuwe Wet op de ruimtelijke ordening?Mevrouw Van Gent (GroenLinks) stelt de vroege
betrokkenheid van de Kamer op prijs. Met de nieuwe, noodzakelijke Wet op de
ruimtelijke ordening moet dan ook een einde komen aan de «alles moet
kunnen»-cultuur en de verrommeling. Waarden en normen moeten ondergebracht
worden in heldere regelgeving. De ruimtelijke ontwikkeling moet neergelegd
worden in adequate regelgeving. Daarbij moet vooral de vraag beantwoord worden
wat centraal en wat decentraal geregeld moet worden. Het voorontwerp bevat
echter een aantal stevige verbeteringen: de verplichting om voor de gehele
gemeente een bestemmingsplan voor maximaal tien jaar vast te stellen, het
bevriezen van de uitgifte van vergunningen als actualisatie van een bestemmingsplan
uitblijft en de introductie van de Wet economische delicten voor bestemmingsplanovertredingen
en de inperking van de planschadevergoeding.Het doorrommelen met oude bestemmingplannen moet een halt toegeroepen
worden, evenals het grootschalige en voor burgers frustrerende misbruik van
artikel 19 om (omstreden) zaken door te drukken die niet in het bestemmingsplan
passen. De drastische inperking van dit artikel wordt dan ook toegejuicht.
Het moet in het vervolg gaan om integrale plannen die met verschillende ontwikkelingen
rekening houden. Overigens moet een en ander omtrent de in het voorontwerp
genoemde kruimels goed worden geregeld. In een periode van tien jaar moet
een bestuur immers enige aanpassingen aan kunnen brengen met het oog op nieuwe
ontwikkelingen, gericht op integraal beleid en samenhang. Dat iets anders
is dan ad-hocaanpassingen.Mevrouw Van Gent formuleert ook de nodige kritiekpunten. Zo wordt de ruimtelijke
visie losgekoppeld van (de plannings- en controlefunctie van) het bestemmingsplan.
Het gevaar hierbij is dat het in de structuurvisie bij mooie woorden blijft
en dat vervolgens in het bestemmingsplan de verrommeling doorgaat. Hoe denkt
de minister een grensoverschrijdende structuurvisie op een adequate manier
in de bestemmingsplannen te regelen? Met het oog op de democratische legitimiteit
van een structuurvisie is overigens belangrijk of gemeenten, provincies en
Rijk ook een recht op amendement krijgen als een overheid het initiatief heeft
genomen tot een structuurvisie. De structuurvisie moet toch ook gecheckt worden
op het bestemmingsplan? Het voorontwerp is op dit vlak niet helder.De voorgestelde betrokkenheid van de provincie bij vaststelling van een
gemeentelijk bestemmingsplan stemt niet tot tevredenheid. De bedoelde instructie
moet of even gedetailleerd zijn als het bestemmingsplan of de instructie moet
globaal zijn, zodat de mogelijkheden tot toetsing door de provincie
beperkt blijven. Beter is als gekozen wordt voor een algemene check op het
ontwerpbestemmingsplan aan de hand van provinciaal ruimtelijk beleid van Rijk
en provincie. Het blijft overigens onduidelijk wat het kabinet van zins is
met sectorale wetten als de Tracéwet en de reconstructiewet, ook in
het kader van de fundamentele herziening. Kunnen deze wetten volgens de minister
opgaan in de algemene figuur van de rijksbestemmingsplannen?Mevrouw Van Gent constateert dat de zeggingskracht van het Rijk bepaald
niet toeneemt. De enige mogelijkheid om onwillige gemeenten te «overrulen»
is het vaststellen van een bestemmingsplan. Is de instructiemethode hiervoor
echter niet ontoereikend? Bovendien moet duidelijk zijn dat de watertoets
een integraal onderdeel moet vormen van ruimtelijke plannen.Mevrouw Ravestein (D66) geeft aan absoluut
nog niet toe te zijn aan een oordeel over het voorontwerp. Er ontbreekt nog
veel informatie en bovendien zal ook de discussie in eigen kring, zoals blijkt
uit de reactie van de werkgroep ruimtelijke ordening en volkshuisvesting van
D66, worden afgewacht. Ook laten de reacties op het voorontwerp zien dat er
de nodige vragen leven, zoals bij de VNG en het IPO (Interprovinciaal overleg).
Zo kan men zich afvragen of de toetsende rol van de provincie helemaal moet
verdwijnen. Ook valt wellicht de bestemmingsplanbevoegdheid van Rijk en provincies
op een andere manier te regelen. De minister heeft overigens zijn belofte
ingelost door met een redelijk leesbare wet te komen. Kan de minister aangeven
op welke termijn een wetsvoorstel tegemoet kan worden gezien?De voordelen van de voorgestelde wijze van afschaffing van artikel 19
zijn niet duidelijk, ook al is afschaffing op zichzelf sympathiek. Kan de
minister een poging doen, alsnog met een overtuigend verhaal te komen op dit
vlak? De centrale rol voor het bestemmingsplan stemt tot tevredenheid, zeker
nu dat plan elke tien jaar geactualiseerd moet worden en er een sanctie staat
op het niet nakomen van deze verplichting. De bestemmingsplanbevoegdheid van
Rijk en provincies kan de gemeentelijke bevoegdheden uithollen en levert bovendien
tal van praktische problemen op. Kan de gemeente niet simpelweg via de instructies
opgelegd worden om bestemmingsplannen aan te passen?Mevrouw Ravestein wijst erop dat de minister in de memorie van toelichting
aangeeft niet te weten of hij voor een gebiedsgerichte instructie, voor een
AMvB of voor direct werkende of getrapte instructies moet kiezen. Hoe weten
gemeenten en burgers dan waar zij aan toe zijn? Is een dergelijk stelsel van
instructies reeds werkzaam in een ander land? Is meer in het algemeen de integratie
in de nieuwe wet zo geregeld, dat ook kleine gemeenten uit de voeten kunnen
met samenhang met, bijvoorbeeld, streekplan, reconstructiewet en aanwijzingen
als zoekgebied voor water? De opmerkingen over de watertoets worden overigens
onderschreven.Antwoord van de ministerDe minister herinnert eraan dat reeds in januari
1999 is afgesproken om te gaan werken aan een fundamentele herziening, waarop
een uitvoerig debat is gevolgd over het nieuwe artikel 19 en een flexibele
aanpak daarvan in de overgangsperiode. Destijds bleek bij alle fracties grote
onvrede te leven over artikel 19. In de Eerste Kamer is daarop aangegeven
dat gepoogd zou worden met een wetsvoorstel te komen dat nog in de huidige
kabinetsperiode een eerste behandeling krijgt. In het vervolg is een discussienota
besproken met de Kamer om te bezien of op hoofdlijnen meerderheidsvorming
te verkrijgen zou zijn.Het wetsvoorstel zelf kost overigens zeer veel procedurele tijd alvorens
het bij de Tweede Kamer kan worden ingediend. Vandaar dat in overleg met de
Kamer is gekozen voor de figuur van het voorontwerp, ter voorbereiding van
het wetsvoorstel zelf. Dat wetsvoorstel zal in de huidige kabinetsperiode
in ieder geval volgend jaar, voor de maand mei ingediend worden bij en behandeld
worden door het kabinet, ook in het licht van de gedachten in de fracties
over de discussienota en het voorontwerp. Bij dit alles moet worden bedacht
dat de reacties op het voorontwerp vanuit de samenleving zeker met aandacht
gelezen zullen worden, maar dat uiteindelijk het oordeel van (meerderheden
in) de Kamer telt. Op dat laatste punt staat de minister open voor nadere
schriftelijke inbreng over het voorontwerp, dat overigens uitdrukkelijk interdepartementaal
is besproken en dat ook «im grossen und ganzen», op enkele pm-artikelen
na, door het kabinet wordt gedeeld. Het voorontwerp volgt overigens in grote
lijnen de uitgangspunten van de discussienota.De minister constateert dat destijds duidelijk is geworden dat er een
centrale plek gegeven dient te worden aan het bestemmingsplan. Van bestaande
bestemmingsplannen moet bovendien niet voortdurend afgeweken worden, zij moeten
actueel zijn, zij moeten consistent en samenhangend zijn in ruimtelijk opzicht
en zij moeten eenvoudig en transparant zijn, ook met het oog op de rechtszekerheid
en kortere procedures. Deze uitgangspunten liggen ten grondslag aan de structuur
die gekozen is in het voorontwerp. Daarbij moeten de gezochte vereenvoudiging
en de termijnen van tien jaar ook worden gezien als vormen van flexibiliteit.
Op die wijze ontstaat een vorm van consistentie en flexibiliteit die voorkomt
dat afwijkingen van een bestemmingsplan continu plaatsvinden.Artikel 19 is reeds jaren geleden als een groot probleem aangemerkt. Dat
probleem is vervolgens snel aangepakt met een wijziging van de wet in 1999,
tegen de achtergrond van een langer durende fundamentele herziening van de
wet in zijn totaliteit. Vervolgens zijn, zoals reeds is aangegeven, de verschillende
uitgangspunten besproken met de Kamer. De wijze waarop artikel 19 destijds
is gewijzigd, in de richting van ruimtelijk onderbouwd en projectgericht,
zal ook niet bij voorbaat passen in de fundamentele herziening. Het voorontwerp
laat dan ook een totaal nieuwe aanpak zien. Procedureel gezien zit overigens
regering noch Kamer vast aan het gewijzigde artikel 19 of de nieuw voorgestelde
aanpak.De minister noemt drie belangrijke pijlers voor het voorontwerp: structuurvisie,
instructies en bestemmingsplan. De structuurvisie valt in goede aarde, zowel
in de Kamer als in de dagelijkse bestuurspraktijk in de vorm van provinciale
omgevingsplannen en streekplannen. Allerhande instanties raken zeer geïnteresseerd,
wat gestimuleerd wordt door het werken met netwerksteden, stedelijke verbanden
en nationale landschappen. Volgens de PvdA moet elke bestuurslaag, niet vrijblijvend
dus, met een structuurvisie komen. Die planfiguur moet vervolgens vooral dienen
als inspiratie en moet in het idee van de PvdA dan ook niet gejuridificeerd
worden. Er dienen inderdaad structuurvisies te zijn, wat gestimuleerd moet
worden. Bovendien is wenselijk dat bestemmingsplannen in de structuurvisie
passen en dat structuurvisies passen in het nationale plan. Het probleem van
een verplichting op dit vlak is dat het formeel vastleggen van eisen inzake
vorm, inhoud, procedure en betrokken partijen, mede met het oog op onderlinge
vergelijkbaarheid, in strijd is met de wens van vereenvoudiging. Bovendien
verschuift hiermee het accent van inhoud naar vorm, wat kan leiden tot verstarring
en het in twee instanties indienen van bezwaar en beroep. Ook moet bedacht
worden dat bij een verplichting tot een structuurvisie voor een regionale
overheid geen zinnige sanctie kan worden ontworpen. Worden alle bestemmingsplannen
dan ongeldig verklaard? Overigens bestaat er ook geen verplichting voor het
maken van landelijke nota's zoals het NMP (Nationaal milieubeleidsplan).De minister merkt op dat het instrument van de instructies, als nieuwe
figuur, instemming geniet. Vergelijkingen met andere landen gaan niet op omdat
Nederland een geheel eigen systematiek heeft ontwikkeld. Angst voor een «regen
aan instructies» is ongegrond, mede met het oog op de werkbaarheid.
Bij toepassing op het recente verleden zou het overigens gaan om een overzichtelijk
aantal instructies.De minister probeert om het bestemmingsplan meer dan louter ruimtelijk
te doen zijn, zodat ook aspecten van leefomgeving en milieu daarin ondergebracht
kunnen worden. In 1999 is met een wetsvoorstel de artikel 19-vrijstelling
ingevoerd. De voorgestelde afschaffing hiervan zou in meer algemene zin de
flexibiliteit aantasten. De bestemmingsplannen voor tien jaar zijn echter
voorzien van een redelijk flexibele «binnenplanse» wijzigingsmogelijkheid
op onderdelen, passend in de structuur van het voorontwerp. Afschaffing zou
ook te veel postzegelplannen tot gevolg hebben. Het kan overigens wenselijk
zijn om, bijvoorbeeld, voor een klein deel van een grote stad een bestemmingsplan
op te stellen. Ook in de huidige WRO wordt dan ook geen eis gesteld aan de
omvang van het bestemmingsplangebied, alhoewel het voor de hand ligt om uiteindelijk
uit te komen op één bestemmingsplan, bestaande uit deelbestemmingsplannen
bij grote gemeenten, voor de gemeente in zijn totaliteit als optelsom van
een digitalisering. Overigens kan bij een louter projectmatige aanpak, een
investering, de totale ruimtelijke samenhang van de verschillende functies
binnen een gebied gemakkelijk uit het oog verloren worden.De procedure voor de totstandkoming van bestemmingsplannen is in het voorontwerp
verkort tot 22, maximaal 34 weken. De consequentie daarvan is dat er geen
provinciale goedkeuring meer is opgenomen van het bestemmingsplan. Het honoreren
van bezwaren hiertegen heeft direct een langere procedure tot gevolg. De provincie
is echter in staat om een toets vooraf in te stellen en kan een toetsing achteraf
toepassen, na vaststelling van het plan. Ook heeft de provincie de mogelijkheid
om via het uitgeven van instructies vast te stellen dat een bestemmingsplan,
of alle bestemmingsplannen binnen een gebied, aan bepaalde voorwaarden moet
voldoen. Deze drie figuren maken een formele provinciale goedkeuring van een
bestemmingsplan overbodig.De minister constateert dat de actualisering van bestemmingsplannen in
goede aarde valt. Ook zijn positieve reacties gehoord op de hierbij ingebouwde
sanctiemogelijkheid. Bovendien betekent het uitblijven van actualisering niet
dat er niets meer kan gebeuren. De gemeente kan geen vergunning meer afgeven.
Dat is echter iets anders dan een situatie van «bevriezing» van
een ontwikkeling. Het in dit geval naar een hoger niveau tillen van de bevoegdheden
op dit vlak kan dan ook in het voordeel zijn van betrokken burgers en investeerders.
De sanctie is dus niet gericht tegen de economische actoren, maar tegen in
gebreke gebleven bestuurders.Bij de handhaving is door sommigen gepleit voor meer mogelijkheden voor
provinciale handhaving met betrekking tot de tweede lijn. De minister kiest
daar in hoofdlijnen niet voor. Een eenduidig tweedelijnstoezicht kan immers
alleen door een minister worden uitgeoefend. De provincie krijgt echter de
mogelijkheid om de gemeente te verzoeken over te gaan tot handhaving in het
geval van een provinciale instructie, een provinciaal project of een bestemmingsplan
in het kader van een provinciaal bestemmingsplan. Weigering van de gemeente
kan tot een beroep op de minister of de rechter leiden. Het Weerselo-gat is
overigens gedicht, wat in de memorie van toelichting beter zal worden uitgelegd.
Een nevengeschikte toezichtstaak naast de minister zou slechts onduidelijkheid
scheppen. Nevenschikking tussen strafrechtelijke en bestuursrechtelijke handhaving
stuit op de nodige bezwaren bij de minister van Justitie. Overigens laat de
handhavingspraktijk van de afgelopen jaren op dit vlak niet veel problemen
zien.De minister wijst erop dat het percentage van 10 is gekozen bij de vermogensschade
in het kader van de planschaderegeling, als een uitkomst van de marktschommelingen
op dit gebied. In andere Europese landen bestaan overigens strengere regelingen.
Op dit punt is de minister nog niet tot een eindoordeel gekomen.
De ambitie is om de huidige Wet op de ruimtelijke ordening te herzien. Uitbreiding
van deze ambitie naar alle wetten met enige ruimtelijke consequentie, bijvoorbeeld
de Tracéwet, zou tot ontzettend veel discussie en vertraging leiden.
Het betere kan ook hier de vijand van het goede zijn. Bij de kaderwetgebieden
is de aanstaande handeling van het wetsvoorstel bestuur stedelijke regio's
van belang. De watertoets wordt in de AMvB opgenomen op grond van de wetsherziening.
In het komende bestuursakkoord tussen waterschappen, gemeenten, provincies
en Rijk zal de toets reeds worden opgenomen. Nieuwe wetgeving zal hierop voortborduren.
Daarnaast moet de getrapte actio popularis behouden blijven.De voorzitter van de vaste commissie voor Volkshuisvesting, Ruimtelijke
Ordening en Milieubeheer,Th. A. M. MeijerDe assistent-griffier van de vaste commissie voor Volkshuisvesting,
Ruimtelijke Ordening en Milieubeheer,BrandsemaXNoot1Samenstelling: Leden: Witteveen-Hevinga (PvdA), Van Middelkoop (ChristenUnie),
Feenstra (PvdA), Verbugt (VVD), Poppe (SP), Duivesteijn (PvdA), Augusteijn-Esser
(D66), Klein Molekamp (VVD), Hofstra (VVD), ondervoorzitter, Th.A.M. Meijer
(CDA), voorzitter, Luchtenveld (VVD), Van Wijmen (CDA), Kortram (PvdA), Ravestein
(D66), Van der Steenhoven (GroenLinks), Van Gent (GroenLinks), Rietkerk (CDA),
Oplaat (VVD), Van der Staaij (SGP), Schoenmakers (PvdA), Waalkens (PvdA),
Udo (VVD), Mosterd (CDA), Ten Hoopen (CDA) en Depla (PvdA).Plv. leden: Dijksma (PvdA), Stellingwerf (ChristenUnie), Valk (PvdA),
Van Lente (VVD), De Wit (SP), Van Heemst (PvdA), Scheltema-de Nie (D66), Van
Beek (VVD), Geluk (VVD), Schreijer-Pierik (CDA), Blok (VVD), Biesheuvel (CDA),
Crone (PvdA), Giskes (D66), M.B. Vos (GroenLinks), Halsema (GroenLinks), Van
den Akker (CDA), Niederer (VVD), Van 't Riet (D66), Spoelman (PvdA), Hindriks
(PvdA), Snijder-Hazelhoff (VVD), Visser-van Doorn (CDA) en Leers (CDA). 
 
 Naar boven

 

Directe linkKopieer de link naar uw clipboard 

https://zoek.officielebekendmakingen.nl/kst-27029-6.html

Sluit modaal

 

Disclaimer
De hier aangeboden pdf-bestanden van het Staatsblad, Staatscourant, Tractatenblad, provinciaal blad, gemeenteblad, waterschapsblad en blad gemeenschappelijke regeling vormen de formele bekendmakingen in de zin van de Bekendmakingswet en de Rijkswet goedkeuring en bekendmaking verdragen voor zover ze na 1 juli 2009 zijn uitgegeven. Voor pdf-publicaties van vóór deze datum geldt dat alleen de in papieren vorm uitgegeven bladen formele status hebben; de hier aangeboden elektronische versies daarvan worden bij wijze van service aangeboden.

 

Over deze website
Contact
English
Help
Zoeken

Informatie hergebruiken
Privacy en cookies
Toegankelijkheid
Sitemap
Kwetsbaarheid melden

Open data
Linked Data Overheid
PUC Open Data

MijnOverheid.nl
Rijksoverheid.nl
Ondernemersplein.nl
Werkenbijdeoverheid.nl