Voorstel van wet van het lid Dibi tot wijziging diverse onderwijswetten i.v.m. invoering media-educatie als kerndoel; Memorie van Toelichting
Staten-Generaal — Kamerstuk 
Datum: 2019-09-23 00:00:00.000000
Rechtsgebied: Wetgeving


(function (window, document, dataLayerName, id) {
 window[dataLayerName] = window[dataLayerName] || [], window[dataLayerName].push({ start: (new Date).getTime(), event: "stg.start" }); var scripts = document.getElementsByTagName('script')[0], tags = document.createElement('script');
 function stgCreateCookie(a, b, c) { var d = ""; if (c) { var e = new Date; e.setTime(e.getTime() + 24 * c * 60 * 60 * 1e3), d = "; expires=" + e.toUTCString() } document.cookie = a + "=" + b + d + "; path=/; Secure" }
 var isStgDebug = (window.location.href.match("stg_debug") || document.cookie.match("stg_debug")) && !window.location.href.match("stg_disable_debug"); stgCreateCookie("stg_debug", isStgDebug ? 1 : "", isStgDebug ? 14 : -1);
 var qP = []; dataLayerName !== "dataLayer" && qP.push("data_layer_name=" + dataLayerName), qP.push("use_secure_cookies"), isStgDebug && qP.push("stg_debug"); var qPString = qP.length > 0 ? ("?" + qP.join("&")) : "";
 tags.async = !0, tags.src = "https://koop.piwik.pro/containers/" + id + ".js" + qPString, scripts.parentNode.insertBefore(tags, scripts);
 !function (a, n, i) { a[n] = a[n] || {}; for (var c = 0; c < i.length; c++)!function (i) { a[n][i] = a[n][i] || {}, a[n][i].api = a[n][i].api || function () { var a = [].slice.call(arguments, 0); "string" == typeof a[0] && window[dataLayerName].push({ event: n + "." + i + ":" + a[0], parameters: [].slice.call(arguments, 1) }) } }(i[c]) }(window, "ppms", ["tm", "cm"]);
 })(window, document, 'dataLayer', 'f8b9eee5-8d9c-4ea1-abd5-83e174f29813');
 
 
 
Direct naar content
Navigatie
Contextinformatie
Publicatie
Acties
Inhoudsopgave
Gerelateerde informatie

Menu

U bent nu hier: 
Publicaties
Officiële publicaties

Inloggen

Primaire navigatie

Andere sites binnen Overheid.nl
Home
Uitgebreid zoeken
Mijn abonnementen
Help

Andere sites binnen Overheid.nl

Berichten over uw Buurt
Zoals vergunningen, bouwplannen en lokale regelgeving.

Rondom uw woonadres
Rondom een zelfgekozen adres

Dienstverlening
Zoals belastingen, uitkeringen en subsidies.

Naar dienstverlening

Beleid & regelgeving
Officiële publicaties van de overheid.

Naar beleid & regelgeving

Contactgegevens overheden
Adressen en contactpersonen van overheidsorganisaties.

Naar overheidsorganisaties

 
 
 
U bent hier:

Home

Kamerstuk 31296, nr. 3

 
 
 

Kamerstuk

Datum publicatie
Organisatie
Vergaderjaar
Dossier- en ondernummer

06-12-2007

Tweede Kamer der Staten-Generaal

2007-2008

31296 nr. 3

 

 

 
 
 Toon meer van: Inhoudsopgave
 
 

 
 AanhefLichaamI ALGEMEEN DEEL1. Aanleiding2. ProblematiekKind en mediagebruikKind en media-invloedKind en seksKind en marketingKind en geweldKind en ouders3. Huidige maatregelen4. Media-educatie als kerndoel5. Uitvoeringsgevolgen6. Financiële gevolgenII ARTIKELSGEWIJZE TOELICHTING
 

 
 
 Toon meer van: Extra informatie
 
 

 
 

Informatie over publicatie

 

 

 
 Toon meer van: Gerelateerd
 
 

 
 Publicaties in kamerdossier

Kamerdossier 31296Toon alle publicaties in het hoofddossier

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Publicaties referendum

 

 

 

 

 

Authentieke versie (PDF)
bestandsgrootte: 42 Kb

Informatie

Gerelateerd

Printen

Delen

 
 
 
31 296Voorstel van wet van het lid Dibi tot wijziging van de Wet op het primair
onderwijs, Wet op de expertisecentra en de Wet op het voortgezet onderwijs
op grond van de invoering van media-educatie als kerndoelnr. 3MEMORIE VAN TOELICHTINGI ALGEMEEN DEEL1. AanleidingWie na 1980 is geboren, behoort tot de zogenoemde digitale generatie1. Televisie, videoclips, reclame, films, mobiele telefoons,
games en internet zijn onherroepelijk onderdeel geworden van hun belevingswereld.
Hun dagelijks leven wordt voor een groot deel ingevuld met het gebruik van
de (nieuwe) media. Via het internet ontmoeten zij hun vrienden niet alleen inreal life, maar ook op MSN of Hyves. Hun horizon is
verbreed doordat zij chatten met leeftijdsgenootjes aan de andere kant van
de wereld. Op blogs laten ze hun mening achter en ze discussiëren op
digitale fora. Ook op scholen wordt steeds meer gebruik gemaakt van de mogelijkheden
die de nieuwe media bieden. Vooral nu er een groot beroep wordt gedaan op
zelfstandig en competentiegericht leren maken jongeren gebruik van digitale
leermiddelen. De effecten van ict-gebruik bij leerlingen komen tot uitdrukking
in meer leren, sneller leren, met meer plezier leren en zichzelf succesvoller
voelen1. Het is daarmee niet alleen voor henzelf een welkome ontwikkeling,
maar ook voor de kenniseconomie zijn digitale vaardigheden onmisbaar. Bovendien
dragen (nieuwe) media bij aan kennis en vaardigheden over de samenleving en
politieke ontwikkelingen waardoor jongeren makkelijker hun weg kunnen vinden
in de democratie.Dankzij de verschillende media-uitingen kunnen jongeren overal virtueel
aanwezig zijn en zijn hun mogelijkheden om nieuwe dingen te leren en zich
te ontplooien groter dan ooit. Tegelijkertijd brengt het reizen door deze
media-uitingen ook risico’s met zich mee, omdat kinderen nog niet dezelfde
emotionele, sociale en cognitieve vaardigheden hebben als volwassenen. Games
kunnen gewelddadig zijn of een verslavende werking hebben. Op de televisie
is een rijk aanbod aanwezig van discriminatie, seks en valse schoonheidsidealen.
Reclames beïnvloeden kinderen tot het consumeren van ongezond eten of
het downloaden van prijzige ringtones. Bij programma’s als Idols worden
ze overgehaald een dure sms te sturen om een stem uit te brengen op hun favoriete
kandidaat. Op het internet kunnen ze al surfend stuiten op sites met expliciet
beeldmateriaal als porno, vechtpartijen en dierenmishandeling. Jongeren kunnen
overgehaald worden zich te ontkleden voor hun webcam of gaan contacten
aan met ongewenste personen. Andere risico’s van het internet zijn de
verspreiding van privacygevoelige filmpjes, digitaal pesten of de ronseling
van beïnvloedbare jongeren op extremistische websites. Juist kinderen
en jongeren zijn gevoelig voor media-uitingen. De noodzaak is groot om hen
te leren om kritisch en weloverwogen om te gaan met het aanbod van de (nieuwe)
media. Zij zouden zich bewust moeten worden van de mogelijkheden en van de
context van informatie, maar ook van de beperkingen en risico’s van
de informatiestromen. De discussie hierover wordt al lange tijd gevoerd. Daarom
wordt in dit wetsvoorstel de invoering van het vak media-educatie als kerndoel
in het primair, speciaal en voortgezet onderwijs voorgesteld.De essentie van dit wetsvoorstel is een preventieve benadering die het
kinderen mogelijk maakt eigen weloverwogen keuzes te maken, zonder censuur,
repressie of moralisme. GroenLinks onderschrijft de definitie die de Raad
voor Cultuur hanteert voor het begrip mediawijsheid: «Het geheel van
kennis, vaardigheden en mentaliteit waarmee burgers zich bewust, kritisch
en actief kunnen bewegen in een complexe, veranderlijke en fundamenteel gemedialiseerde
wereld»1. De discussie over de invloed van
media spitst zich vooral toe op realityprogramma’s als de Gouden Kooi,
videoclips en gewelddadige videogames. Stereotypen, geweld of seks zijn net
zo aanwezig, hoewel minder expliciet, in alledaagse televisieprogramma’s,
films en andere media-uitingen. Daarnaast concentreert de discussie zich nog
te weinig op de positieve mogelijkheden die de traditionele en moderne media
aan kinderen bieden. Media-educatie maakt geen onderscheid tussen verschillende
media-uitingen, maar richt zich in alle breedte op de invloed en inhoud van
media op kinderen en jongeren. Het gaat er om dat jongeren leren hoe beelden
en informatie tot stand komen en dat ze leren dat kritisch te beoordelen.
Door media-educatie doen leerlingen kennis en vaardigheden op van de media
om op deze manier als weerbare en goed geïnformeerde gebruikers hun weg
te vinden in de complexe informatiemaatschappij.2. ProblematiekKind en mediagebruikHet medialandschap en het gebruik van de media is voor kinderen de laatste
vijftien jaar spectaculair veranderd. Tussen 1989 en 2001 is het kindertelevisie-aanbod
verelfvoudigd2 Sinds kort is er zelfs via betaaltelevisie
24 uur per dag een aanbod van tv-programma’s voor babies en peuters.
Met name sinds de opkomst van het internet is het snel gegaan. Kinderen en
jongeren van nu groeien op in een periode van snelle verspreiding van nieuwe
technologie. De ontwikkelingen zijn voor velen nauwelijks bij te houden. Kinderen
hebben met hun grote digitale kennis een voorsprong opgebouwd ten opzichte
van de oudere generaties3. De (nieuwe) media spelen
een dominante factor in hun leven. Per dag zitten kinderen zo’n zes
uur achter een beeldschermmedium4. Dat is ongeveer
even lang als de tijd die ze per dag op school doorbrengen. De televisie spant
de kroon. Televisiekijken is de meest populaire vrijetijdsbesteding van kinderen
tussen de zes en twaalf jaar. Bijna veertig procent van de kinderen boven
de drie jaar kijkt gemiddeld een half uur tot één uur per dag.
Een even groot aantal kinderen kijkt tussen de één en twee uur
tv per dag5. Gamen en internetten staan respectievelijk
op de derde en vierde plaats6. Met name door de
toegankelijkheid, de anonimiteit en de betaalbaarheid wordt er veel gesurft
op het internet7. De gemiddelde leeftijd waarop
jongeren voor het eerst gebruik maken van een computer is 7 à 8 jaar.
Meer dan de helft heeft een eigen computer op de kamer staan. In 2001 had
59 procent van de gezinnen met kinderen een internetaansluiting.
Dat percentage groeide in 2003 tot negentig procent. Maar liefst 82 procent
van de jongeren maakt hier dagelijks gebruik van. Bijna alle jongeren MSNen
en de helft gebruikt een webcam. De helft van de jongeren heeft nieuwe mensen
leren kennen via internet. Driekwart van hen heeft deze nieuwe contacten in
het echt ontmoet1 Het komt steeds vaker voor dat
jongeren zelfgemaakte beelden en teksten op Internet plaatsen, waarbij de
grote providers zich de eigendomsrechten daarvan toe-eigenen. Tussen de vijf
en tien procent van de tieners vertoont tekenen van internetverslaving. Er
wordt van een verslaving gesproken als er langer dan zestien uur per week
gebruik wordt gemaakt van internet en het gevoel heerst niet meer te kunnen
stoppen2. Een precies overzicht van het feitelijke
mediagebruik door kinderen van verschillende leeftijden (0–25 jaar)
ontbreekt helaas. Onderzoek wordt fragmentarisch en vooral door commerciële
bureaus uitgevoerd, veelal in opdracht. Een belangrijk effect van het explosief
gegroeide media-aanbod is dat kinderen minder vaardigheden ontwikkelen in
timemanagement. De tijd die ze aan mediaconsumptie besteden, kunnen ze niet
besteden aan slapen, huiswerk, real life-contacten
of buiten spelen. Daarmee gaat dus ook iets verloren.Kind en media-invloedMedia spelen niet alleen vanwege het grote en massale gebruik ervan een
bepalende rol in het leven van jongeren, maar ook doordat zij een grote invloed
hebben op waarden en gedrag van veel jongeren. Er kunnen problemen ontstaan
wanneer kinderen en jongeren door gebrek aan begeleiding niet goed in staat
zijn de overload aan informatie uit media te beoordelen
op betrouwbaarheid of gekleurdheid. Het is voor hen zonder opvoeding of educatie
moeilijk informatie te interpreteren en te verwerken en te komen tot eigen
meningen, keuzen en verantwoord zelfstandig mediagedrag3. Het is hierbij van belang onderscheid te maken tussen kinderen en
jongeren. De invloed van het zien van bijvoorbeeld seks is verschillend per
leeftijdscategorie. Kinderen tot een jaar of acht begrijpen de seksuele handelingen
die ze zien niet goed en ervaren dit als «vies» of worden er zelfs
bang van. Vanaf een jaar of zeven, acht ontwikkelen ze gevoel voor schaamte
en seksualiteit. De seksuele ontwikkeling wordt negatief beïnvloed als
ze wel met seks worden geconfronteerd maar hier nog niet aan toe zijn. De
kinderen die er wel aan toe zijn, gaan vaak actief op zoek naar seks. Het
is dan van belang dat zij niet in aanraking komen met beelden die te confronterend,
heftig of moeilijk te interpreteren zijn. Vanaf een jaar of elf worden ze
nieuwsgieriger en gaan nog meer op zoek. Dan gaan kinderen bewust selecteren
welke informatie ze wel en niet willen weten. Ze willen weten wat anderen
doen en wat «normaal» is4.Kind en seksInternet is een vergaarbak van tekst en beeld. Pareltjes entrash bestaan naast elkaar, dat is misschien ook wel het charmante
aan het web. Op het gebied van seksualiteit is die diversiteit ook zichtbaar.
Zowel op televisie als op internet komt veel seks voor. Dat varieert van zoenen
en aanstootgevend bloot tot erotiek en – met name op het internet –
ruige porno. Reclamemakers maken er gebruik van, immers, sex sells. Op televisie wordt het niet alleen vertoond in de late
uurtjes. Ook in videoclips lijkt het hét favoriete thema. Juist vanwege
de extreme beelden (bijvoorbeeld de op porno geïnspireerde videoclips
en de extreme seksuele handelingen op vrij toegankelijke pornosites) is het
belangrijk dat aan jongeren wordt duidelijk gemaakt dat dat niet «de
norm» is en dat hen geleerd wordt zelf hun grenzen te ontdekken en deze
vast te stellen.Seks in de media heeft een positieve werking op kinderen omdat het kan
dienen als voorlichting of kan bijdragen aan hun ontdekkingstocht. Veel kinderen
ondernemen deze ontdekkingstocht liever zelf dan dat zij seksuele
voorlichting krijgen van hun ouders of docenten. Maar het kan ook een negatieve
uitwerking hebben als kinderen bijvoorbeeld ongevraagd op beelden stuiten
waar ze nog niet aan toe zijn of wanneer ze heftige of vrouwonvriendelijke
beelden krijgen voorgeschoteld. Vier procent van de kinderen tussen de acht
en dertien jaar komt in aanraking met porno op het internet1. Bij tieners is vastgesteld dat kinderen die vaker naar programma’s
met seks kijken meestal op jongere leeftijd hun eerste seksuele ervaring hebben.
Jongeren die seks op televisie hoger waarderen, vinden hun eigen seksuele
gedrag vaker tegenvallen2. Media-educatie rust
kinderen en jongeren toe om weloverwogen met de seksuele informatiestromen
om te gaan door zowel de negatieve als de positieve effecten zichtbaar te
maken.Het creatieve en baanbrekende karakter van media verdient een prominente
rol in media-educatie. Er zijn talloze voorbeelden te noemen van de innovatieve
en positieve werking die media kunnen hebben. De digitale revolutie op het
gebied van televisie is nog volop in ontwikkeling. Voordeel van deze nieuwe
televisievorm is het specifieke en grote aanbod van doelgroepentelevisie met
zenders die bijvoorbeeld non-stop historische documentaires, films en sportwedstrijden
uitzenden. Veel jonge ondernemers creëren nieuwe economische kansen door
middel van slim mediagebruik. Zo startte Ben Woldring acht jaar geleden op
dertienjarige leeftijd een internetsite waarop telefoontarieven vergeleken
kunnen worden. Hij werd daarmee internetmiljonair en sleepte de prijs van
BusinessWeek voor Beste Ondernemer tot 25 jaar in de wacht. Een ander onverwacht
effect van internet is de opkomst van sites als You Tube waarop onbekende
muzikanten en videomakers hun clips zetten en zo hun kans grijpen om ontdekt
te worden. De Nederlandse Esmee Denters lukte het op die manier om een contract
te krijgen bij de Amerikaanse platenmaatschappij Universal en mocht zelfs
een duet opnemen met popidool Justin Timberlake. Met de komst van internet
is ook het webactivisme ontstaan, zoals het rondmailen van petities en het
verspreiden van informatie over misstanden aan de andere kant van de wereld.
Steeds meer goede doelen ontdekken de mogelijkheden van het internet om leden
te werven en donaties in te zamelen. Niet alleen door internet is het medialandschap
veranderd. Een nieuw fenomeen is «gratis nieuws»: de opkomst van
gratis kranten. Jongeren worden hiermee geprikkeld de krant te lezen en komen
door deze initiatieven in aanraking met het nieuws.Recent onderzoek3 wijst uit dat er in het
veranderende medialandschap zes knelpunten zijn die de kans op schadelijke
effecten vergroten. Daarom is er nieuw beleid nodig. Het media-aanbod is gecommercialiseerd.
Commerciële televisieprogramma’s en websites zijn populairder onder
kinderen dan de publieke tegenhangers. In commerciële programma’s
komt relatief veel geweld, seks en actie voor. Het is belangrijk dat kinderen
zich daartegen wapenen en dat ze leren de commerciële belangen van een
programma of website te doorgronden. In vergelijking met de klassieke media
brengen nieuwe media andere risico’s met zich mee. Kinderen kunnen online
benaderd worden door vreemden met bijbedoelingen, maar dat kan ook offline
wanneer ze privacygevoelige informatie weggeven. Deze risico’s treffen
vooral twaalf- tot veertienjarigen die op zoek zijn naar hun grenzen en identiteit.
Interactieve media raken direct de identiteit van kinderen. Nooit eerder heeft
de jeugd via de media de gelegenheid gehad zichzelf te definiëren en
presenteren. Op die manier spelen de nieuwe media een grote rol in de ontwikkeling
van de kwetsbare identiteit van kinderen. Ongeveer 25 procent van de tien-
tot achttienjarigen heeft een online profiel. Niet iedereen krijgt daar positieve
reacties op, zeven procent blijkt altijd negatieve feedback te krijgen. Doordat
kinderen zelf over een mobiele telefoon beschikken, eigen emailadressen hebben
en zelf online profielen aanmaken, hebben ze meer privacy dan vroeger. Media-aanbieders kunnen daarom makkelijk om de ouders heen en richten
zich rechtstreeks tot kinderen. Zo kunnen kinderen en jongeren zonder dat
de ouders dat weten in aanraking komen met schadelijke informatie en personen
met bijbedoelingen. Met de nieuwe media zijn de grenzen tussen fictie en werkelijkheid
(verder) vervaagd. De digitale media maken het mogelijk dat (ook de minder
professionele) aanbieders beelden openbaar maken zonder de context en condities
kenbaar te maken. Tenslotte is multi-tasking (het
gebruik van verschillende media naast elkaar) onder kinderen een groeiend
fenomeen. De helft van de kinderen tussen de tien en achttien jaar is een «multi-tasker».
Een negatief aspect hiervan is dat de beelden (net als bij de zappcultuur)
niet goed binnen de context, de verhaallijn of het genre kunnen worden geplaatst.Kind en marketingAl vanaf hun tweede jaar komen kinderen in aanraking met reclame, terwijl
een kritische houding pas later wordt ontwikkeld. Van de kinderen onder de
dertien jaar neemt 71 procent elke mediaboodschap als waarheid aan. Als kinderen
reclame hebben gezien, zijn zij eerder geneigd het gepromote product te prefereren
of te kopen. Het is dan ook niet gek dat veel marketing speciaal is gericht
op kinderen. Dat gebeurt door in te spelen op hun plezier, fantasie en smaak.
Een bekende strategie is het inzetten van cartoonhelden of popidolen in reclames.
Ook worden ze onbewust bereikt door het gepromote product te verwerken in
puzzels, prijzen en (internet)spelletjes. Het komt steeds vaker voor dat producten
door acteurs en presentatoren impliciet worden aangeprezen in kinderprogramma’s
en soaps (productplacement)1. In Nederland namen de reclamebestedingen van de voedingsmiddelenindustrie
tussen 1994 en 2003 met 128 procent toe2. Dat
ongeveer veertien procent van de kinderen kampt overgewicht verbaast dan niet.Doordat tieners relatief veel geld hebben te besteden, zijn zij een nog
interessantere doelgroep voor producenten3. Scholieren
geven het meeste geld uit aan de mobiele telefoon, alcohol, snoep en kleding
en schoenen4. Omdat tieners makkelijk zijn te
beïnvloeden, spelen producenten en programmamakers in op hun interesses
en cultuur. Het is bekend dat jongeren gevoelig zijn voor hypes en vatbaar zijn voor de beelden die zij krijgen voorgespiegeld
in films, soaps en reclames. Zij beseffen zich niet altijd dat de beelden
onrealistisch zijn of dat de foto’s van perfecte modellen zijn gephotoshopt.
Zij zijn vaak onwetend over het moeten betalen voor gedownloade video’s,
mp3tjes en ringtones. Zij weten lang niet altijd dat zij moeten betalen voor
het sturen en ontvangen van smsjes naar belspelletjes of datingsites. Media-educatie
biedt de mogelijkheid om kinderen en jongeren bewust te maken van marketingmechanismen.
Op deze manier ontwikkelen kinderen zich niet als passieve consumenten, maar
als kritische burgers.Kind en geweldIn het media-aanbod dat zich richt op kinderen komt veel geweld voor5. Op sommige netten bevat 85 procent van de programma’s
een vorm van geweld. Als er een week lang televisie wordt gekeken, komen er
131 doden in beeld. Geweldaddige beelden hebben een impact op kinderen, al
is het (mogelijke) effect hiervan omstreden, omdat verschillende onderzoeken
elkaar tegenspreken. De risico’s hangen veel af van welk geweld, welk
kind onder welke omstandigheden tot zich neemt. Eénderde van de kinderen
wordt tijdens het televisiekijken wel eens zo bang dat de angstgevoelens na
afloop nog steeds aanwezig zijn. Hoofdrolspelers in onschuldige fictieve cartoons
of games worden vaak geïmiteerd. Jongeren zien heftigere beelden op de
televisie en het Internet. Kinderen die ouder worden spelen games
met vechtpartijen, doodslag of oorlog. Media-educatie kan een belangrijke
bijdrage leveren aan de bewustwording over de scheidslijn tussen fictie en
werkelijkheid. Een andere vorm van geweld is verbaal geweld. De relatieve
anonimiteit online maakt het makkelijker om negatieve uitlatingen achter te
laten en de drempel is lager om verbale agressie te vertonen. Digitaal pesten
is een nieuw probleem onder de jeugd1. Dertig
tot veertig procent van de kinderen en jongeren is het slachtoffer van scheldpartijen
of roddels via chat of MSN en het stelen van wachtwoorden2. Via media-educatie kan digitaal pesten bespreekbaar worden gemaakt.Kind en oudersOuders zijn primair verantwoordelijk voor de opvoeding van hun kinderen.
Dat geldt ook voor opvoedingstaken die te maken hebben met mediagebruik en
mediawijsheid. De opvoeding wordt bemoeilijkt door het gegeven dat kinderen
in technische zin hun ouders vooruit zijn in het mediagebruik. Bovendien hebben
ouders weinig idee waarmee hun kinderen in aanraking (kunnen) komen. Dat komt
niet alleen doordat ze de ontwikkelingen amper kunnen bijbenen, maar ook doordat
het moeilijk is toezicht te houden. Hun taak als «poortwachter»
van informatie en communicatie is moeilijk te vervullen, omdat kinderen vaak
hun eigen televisie en computer hebben. Het kindernetwerk is meer afgescheiden
van hun ouders dan ooit te voren doordat ze zelf MSN, emailadressen en persoonlijke
profielen beheren3. Eén op de drie ouders
weet niet wat hun kind op de computer doet en op internet zoekt. Van de jongeren
die een eigen website hebben, is bijna de helft van de ouders hiervan niet
op de hoogte. Vier procent van de ouders denkt dat hun kind wel eens iemand
anders via internet pest, terwijl twaalf procent van de jongeren aangeeft
dit soms te doen. 85 procent van de ouders maakt zich zelden of nooit zorgen
over de mogelijkheid dat hun kind ongewenst gedrag vertoont via de webcam,
MSN of door het plaatsen van foto’s. De meeste ouders praten zelden
tot nooit met hun kinderen over internetgebruik. De meerderheid geeft hun
kinderen geen voorlichting over onbetrouwbare informatie, porno, geweld of
racistische uitspraken4. Media-educatie biedt
gelegenheid om alle kinderen en jongeren deze voorlichting te geven.3. Huidige maatregelenEr bestaan talloze goede initiatieven die ouders kennis bijbrengen over
het media-aanbod, hen voorzien in informatie over mediaopvoeding en wijzen
op de invloed die media hebben op de ontwikkeling van hun kind. Voorbeelden
zijn voorlichtingspakketten, speciale websites (zoals bijvoorbeeld mijnkindonline.nl)
of de bekende NICAM-Kijkwijzer. Dit zijn goede initiatieven, maar het is gezien
de beschreven lacune in mediawijsheid kennelijk niet genoeg. Ook het onderwijs
draagt verantwoordelijkheid voor het mediawijs maken van kinderen. Tweederde
van de ouders ondersteunt het idee om kinderen op school te leren omgaan met
media en reclame4. Sommige scholen onderkennen het belang en nemen
hun verantwoordelijkheid in meer of mindere mate. SURFnet en Kennisnet hechten
bijvoorbeeld belang aan een veilig gebruik van internet door scholen. Zij
organiseren cursussen en workshops voor docenten over nieuwe digitale diensten
en toepassingen en voeren bewustwordingscampagnes. Ook Digibewust werkt aan
de bewustwording over veilig gebruik van internet. Het Diploma Veilig Internet
met bijbehorend lespakket wordt gratis verstrekt. Sinds de invoering van het
vak Cultureel Kunstzinnige Vorming in het voortgezet onderwijs, wordt door
sommige scholen enige aandacht gegeven aan mediawijsheid. Er zijn initiatieven
van bibliotheken en programmamakers die kinderen, ouders en docenten mediawijzer
proberen te maken5. De organisatie Reclame Rakkers
heeft eind 2006 de Nationale Opleiding MediaCoach voor leerkrachten,
bibliothecarissen en jeugdhulpverlening gelanceerd1.Alle initiatieven zijn zeer waardevol, maar er bestaat geen garantie dat
alle kinderen op systematische wijze leren om te gaan met de media. De carrousel
aan goede projecten in het onderwijs is te vrijblijvend. De projecten bereiken
enkel de ouders en scholen die reeds bewust zijn van de noodzaak iets aan
mediawijsheid te doen omdat de initiatieven veelal uitgaan van de vraagkant.
En zelfs voor hen zijn ze soms moeilijk (op het internet) te vinden2,3. Door het vrijblijvende
karakter ontbreekt het aan een structurele oplossing voor álle kinderen
en jongeren, terwijl media-educatie in dit moderne informatietijdperk onmisbaar
is voor ieder kind en onderdeel uit zou moeten maken van de lesstof. Het is
dan ook van groot belang om media-educatie als integraal onderdeel op te nemen
in de lerarenopleidingen en de PABO’s. Het is belangrijk dat media-educatie
zichzelf kan verbeteren en ontwikkelen als serieus vakgebied dat even belangrijk
en vanzelfsprekend is als biologie of aardrijkskunde. Dan kan er een concreet
overzicht komen van de verschillende projecten, de kwaliteit van de initiatieven,
welke ingrediënten van de lespakketten echt effectief zijn, wat kinderen
al weten en wat hen juist geleerd moet worden, en hoe de bestaande lespakketten
verbeterd kunnen worden.4. Media-educatie als kerndoelDit wetsvoorstel waarborgt een structurele en niet-vrijblijvende plaats
van media-educatie binnen het onderwijs door het op te nemen als kerndoel.
Het doel is dat kinderen zich ontwikkelen tot kritische, weerbare en bewuste
consumenten van het gevarieerde en overvloedige (nieuwe) media-aanbod. Gedacht
kan worden aan het leren gebruiken van zoekmachines, aandacht voor digitaal
pesten, leren omgaan met het verstrekken van privacygevoelige gegevens, aandacht
voor veilig downloaden, het leren ontwikkelen van websites, de totstandkoming
van beelden en informatie, de invloed van commercie, of het attenderen op
het onderscheid tussen fictie en werkelijkheid. Belangrijk is dat zij leren
om de beelden en teksten in hun context te plaatsen en niet klakkeloos aannemen
dat uitingen in de media «de waarheid» zijn. Laat kinderen en
jongeren een foto van zichzelf photoshoppen zodat ze zien hoe «perfect
mooi» ze digitaal gemaakt kunnen worden. Zo komen ze erachter dat modellen
en beroemdheden een onrealistisch virtueel schoonheidsideaal verbeelden, waarvan
het niet zinnig is om aan te spiegelen.In het Regeerakkoord wordt voorgesteld dat er een media-educatie- en expertisecentrum
komt om kinderen, jongeren, hun ouders en scholen te ondersteunen in het leren
omgaan met de veelheid van media-uitingen. Dit is een stap in de goede richting,
maar ook dit idee gaat uit van de vraagzijde van ouders en scholen en bereikt
daardoor niet ieder kind. Al in 1996 pleitte de Raad voor Cultuur in een advies
voor het vak media-educatie. Ondanks dat dit advies destijds positief werd
ontvangen, werd de belangrijkste beleidsaanbeveling – de integratie
van media-educatie in de kerndoelen en eindtermen van het onderwijs –
niet overgenomen door het kabinet4. Hoewel hiermee
de discussie op gang werd gebracht, is media-educatie nog steeds niet structureel
geïntegreerd in het onderwijs5. Media-educatie
blijft daarmee een vrijblijvend karakter houden. Tot nu toe wordt er enkel
verbinding gelegd met de Wet Actief Burgerschap die het primair en voortgezet
onderwijs verplicht aandacht te besteden aan burgerschap en sociale integratie6. Mediawijsheid en media-educatie kunnen daar onder vallen,
maar wanneer dit niet expliciet wordt verankerd, is de kans groot dat veel
scholen hier niet aan toe komen. Scholen en leraren verdienen daarbij ook
een veel betere ondersteuning en financiering. Nederland besteedt internationaal
gezien al weinig aandacht in het onderwijs aan media-educatie1. Het is hoog tijd om die achterstand in te lopen door
scholen te helpen daar aandacht aan te besteden. De ontwikkelingen gaan razendsnel.
Dat brengt nieuwe kansen én nieuwe risico’s met zich mee. Die
kansen kunnen we grijpen en de risico’s kunnen we beheersen door een
structurele plaats in te ruimen voor media-educatie in het onderwijscurriculum2.5. UitvoeringsgevolgenOnderwijsinstellingen zijn vrij in de wijze waarop media-educatie wordt
ingevuld en uitgewerkt. Dit wetsvoorstel legt niet het aantal lesuren of het
lesmateriaal vast, maar het verplicht iedere basis- en middelbare school enige
vorm van aandacht te besteden aan media-educatie. Uit de bestudering van beleid
in het buitenland blijkt dat media-educatie zowel positief van invloed kan
zijn op de mediavaardigheden wanneer het een apart vak betreft als wanneer
het geïntegreerd wordt in andere vakken3.
De onderwijsinspectie zal toezien of media-educatie onderwerp op de onderwijsagenda
is.Media-educatie zal als kerndoel moeten gelden voor zowel het primair,
speciaal als voortgezet onderwijs. Omdat kinderen minder snel iets aannemen
wanneer zij al jaren digitaal vaardig zijn, is het nuttig hier al vroeg mee
te beginnen1. Lessen in media-educatie worden relevanter naarmate
kinderen meer zelfstandig gebruik gaan maken van het aanbod. Het is noodzakelijk
dat het lespakket is aangepast aan de leeftijdsfase en ontwikkeling waarin
kinderen of jongeren zich op dat moment bevinden. Wanneer ze met informatie
worden geconfronteerd waar ze nog niet aan toe zijn, kan dit een averechts
effect hebben. Daarom is ook een stapsgewijze uitbouw van informatie relevant.
Onderwijsinstellingen bepalen zelf de precieze onderwerpen die aan bod kunnen
komen en de hoeveelheid en manier waarop dat gebeurt.De scholen bepalen zelf wie de lessen in media-educatie gaan geven. Dat
kan iemand binnen of buiten de school zijn. Het is niet de bedoeling dat specifiek
wordt voorgeschreven aan de instellingen hoe het vak media-educatie ingevuld
moet worden. Het vak kan gegeven worden door een vaste docent media-educatie,
maar het kunnen ook verschillende docenten zijn. Ook een ouderejaars of een
onderwijsassistent zou deze taak op zich kunnen nemen. Het is wel belangrijk
dat de betreffende docent capabel is en blijft meegaan met de modernste ontwikkelingen.
Gepaste bij- en nascholing is daarom noodzakelijk. Maar zelfs als docenten
de technologische vooruitgang niet goed kunnen bijhouden, kunnen ze leerlingen
wel bijbrengen hoe zij online met elkaar moeten omgaan en hoe ze bijvoorbeeld
informatie van internet op waarde moeten schatten4.
Het door dit kabinet voorgestelde mediaexpertisecentrum kan een belangrijke
rol spelen in de ondersteuning van scholen en docenten. De reeds bestaande
Nationale Opleiding Mediacoach (NOMC) leidt PABO-studenten en leerkrachten
van het basis- en voortgezet op tot mediacoaches. De mediacoaches kunnen worden
ingezet in de ondersteuning van scholen en docenten.6. Financiële gevolgenAan dit voorstel zijn eenmalige implementatiekosten verbonden. Het gaat
dan om de kosten voor scholing van docenten, klassenassistenten of vrijwilligers
die de lessen in media-educatie gaan geven. Een goede richtlijn zijn de kosten
van € 1695,– per cursus die verbonden zijn aan de bestaande
Nationale Opleiding Mediacoach. Deze cursus bestaat uit tien sessies, twee
terugkomdagen en extra actueel materiaal dat op de speciale besloten website
beschikbaar is. Wanneer ervan uit wordt gegaan dat iedere school
iemand een opleiding laat volgen tot mediacoach, bedragen de incidentele kosten
ongeveer veertien miljoen euro1.Daarnaast moeten scholen gebruik maken van lesmateriaal. Het is de keuze
aan de scholen welk lesmateriaal ze aan hun leerlingen aanbieden. Het kenniscentrum
Media Makkers heeft bijvoorbeeld reeds lesmateriaal ontwikkeld. Dit kunnen
scholen gratis downloaden. Daarom is het niet noodzakelijk dat de overheid
hier geld beschikbaar voor moet stellen. Maar het is eventueel ook mogelijk
dat er nieuw materiaal wordt ontwikkeld. Hoewel dus niet noodzakelijk kunnen
scholen hiertoe besluiten of kan de overheid een lespakket samenstellen. Een
indicatie voor de kosten die hieraan verbonden zijn, is het bedrag van 25
duizend euro dat de kosten waren van het ontwikkelde lesmateriaal van het
NOMC. Dit nieuwe lesmateriaal kan op internet te downloaden zijn, zodat er
naast de ontwikkelingskosten verder geen drukkosten aan zijn verbonden. II ARTIKELSGEWIJZE TOELICHTINGAan artikel 9, tweede lid, van de Wet op het primair onderwijs, artikel
13, derde lid, van de Wet op de expertisecentra en artikel 11b, eerste lid,
van de Wet op het voortgezet onderwijs wordt media-educatie toegevoegd als
onderwijsactiviteit waarvoor kerndoelen worden vastgesteld.DibiXNoot1SCP (2006), Jaarboek ICT en samenleving 2006: De Digitale Generatie. Den
Haag: Sociaal en Cultureel Planbureau.XNoot1Raad voor Cultuur (2005), Mediawijsheid. De ontwikkeling van een nieuw
burgerschap. Den Haag: Raad voor Cultuur: p. 20.XNoot2Nikken, P. (2002), Kind en media. Amsterdam: Boom.XNoot3SCP (2006), Jaarboek ICT en samenleving 2006: De Digitale Generatie. Den
Haag: Sociaal en Cultureel Planbureau.XNoot4Valkenburg, P. (2005), Schadelijke Media en Weerbare Jeugd: Een Beleidsvisie
2005–2010. Amsterdam School of Communications Research.XNoot5SCP (2005), Kinderen in Nederland 2005. Den Haag: Sociaal Cultureel Planbureau.XNoot6Sanoma uitgevers (2006), Young.XNoot7Peter, J. en Valkenburg, P. M. (2006), Adolecents’ Exposure
to Sexually Explicit Online Material and Reactional Attitudes Toward Sex,
Journal of Communication, 56, 639–660.XNoot1[SCP (2007), Nieuwe links in het gezin. De digitale leefwereld van
tieners en de rol van hun ouders. Den Haag: Sociaal en Cultureel Planbureau.XNoot2SCP (2006), Jaarboek ICT en samenleving 2006: De Digitale Generatie. Den
Haag: Sociaal en Cultureel Planbureau.XNoot3Nikken, P. (2007), Mediageweld en kinderen. Amsterdam: SWP.XNoot4Nederlands Jeugdinstituut/NJi.XNoot1Valkenburg, 2001.XNoot2NJi.XNoot3Valkenburg, P. (2005), Schadelijke Media en Weerbare Jeugd: Een Beleidsvisie
2005–2010. Amsterdam School of Communications Research.XNoot1Voedsel en Waren Autoriteit (2006), Kidsmarketing.XNoot2The European Heart Network (2004), De marketing van ongezonde voeding
bij kinderen in Europa.XNoot3Valkenburg, P. (2005), Schadelijke Media en Weerbare Jeugd: Een Beleidsvisie
2005–2010. Amsterdam School of Communications Research.XNoot4NIBUD (2005). Nationaal scholieren onderzoek 2004/2005. Een onderzoek
naar inkomsten, uitgaven, baantjes en omgaan met geld.XNoot5Nikken, P. (2007), Mediageweld en kinderen. Amsterdam: SWP.XNoot1SCP (2006), Jaarboek ICT en samenleving 2006: De Digitale Generatie. Den
Haag: Sociaal en Cultureel Planbureau.XNoot2Onderzoek van Qrius, 2005.XNoot3Valkenburg, P. (2005), Schadelijke Media en Weerbare Jeugd: Een Beleidsvisie
2005–2010. Amsterdam School of Communications Research.XNoot4SCP (2007), Nieuwe links in het gezin. De digitale leefwereld van tieners
en de rol van hun ouders. Den Haag: Sociaal en Cultureel Planbureau.XNoot5Raad voor Cultuur (2005), Mediawijsheid: burgerschap in de informatiemaatschappij.
Den Haag: Raad voor Cultuur.XNoot1www.reclamerakkers.nl.XNoot2De Raad voor Cultuur (2005), Mediawijsheid, de ontwikkeling van nieuw
burgerschap. Den Haag: Raad voor Cultuur.XNoot3Valkenburg, P. (2005), Schadelijke Media en Weerbare Jeugd: Een Beleidsvisie
2005–2010. Amsterdam School of Communications Research.XNoot4Opree, S. (2007), Aanbevelingen voor het Rijksoverheidsbeleid met betrekking
tot mediawijsheid. Tot stand gekomen middels een evaluatie van beleid in binnen-
en buitenland. Tilburg: Masterthesis Faculteit Geesteswetenschappen Opleiding
Algemene Cultuurwetenschappen: p. 20.XNoot5Valkenburg, P. (2005), Schadelijke Media en Weerbare Jeugd: Een Beleidsvisie
2005–2010. Amsterdam School of Communications Research.XNoot6Brief minister 9 oktober 2006. Kenmerk: PMC/DIR/06/36289.XNoot1Michielsen, D. (2006), Mediawijsheid in de wereld. Een inventarisatie
van de ontwikkelingen op het gebied van mediawijsheid in de landen om ons
heen. Stichting Reclame Rakkers.XNoot2Valkenburg, P. (2005), Schadelijke Media en Weerbare Jeugd: Een Beleidsvisie
2005–2010. Amsterdam School of Communications Research.XNoot3Opree, S. (2007), Aanbevelingen voor het Rijksoverheidsbeleid met betrekking
tot mediawijsheid. Tot stand gekomen middels een evaluatie van beleid in binnen-
en buitenland. Tilburg: Masterthesis Faculteit Geesteswetenschappen Opleiding
Algemene Cultuurwetenschappen: p. 58.XNoot4SCP (2007), Nieuwe links in het gezin. De digitale leefwereld van tieners
en de rol van hun ouders. Den Haag: Sociaal en Cultureel Planbureau.XNoot1Het aantal scholen maal de opleidingskosten is 8285 x 1695 = 14,04 miljoen
euro. 
 
 Naar boven

 

Directe linkKopieer de link naar uw clipboard 

https://zoek.officielebekendmakingen.nl/kst-31296-3.html

Sluit modaal

 

Disclaimer
De hier aangeboden pdf-bestanden van het Staatsblad, Staatscourant, Tractatenblad, provinciaal blad, gemeenteblad, waterschapsblad en blad gemeenschappelijke regeling vormen de formele bekendmakingen in de zin van de Bekendmakingswet en de Rijkswet goedkeuring en bekendmaking verdragen voor zover ze na 1 juli 2009 zijn uitgegeven. Voor pdf-publicaties van vóór deze datum geldt dat alleen de in papieren vorm uitgegeven bladen formele status hebben; de hier aangeboden elektronische versies daarvan worden bij wijze van service aangeboden.

 

Over deze website
Contact
English
Help
Zoeken

Informatie hergebruiken
Privacy en cookies
Toegankelijkheid
Sitemap
Kwetsbaarheid melden

Open data
Linked Data Overheid
PUC Open Data

MijnOverheid.nl
Rijksoverheid.nl
Ondernemersplein.nl
Werkenbijdeoverheid.nl