Bestrijden witwassen en terrorismefinanciering; Lijst van Vragen en Antwoorden
Staten-Generaal — Kamerstuk 
Datum: 2019-09-23 00:00:00.000000
Rechtsgebied: Wetgeving


(function (window, document, dataLayerName, id) {
 window[dataLayerName] = window[dataLayerName] || [], window[dataLayerName].push({ start: (new Date).getTime(), event: "stg.start" }); var scripts = document.getElementsByTagName('script')[0], tags = document.createElement('script');
 function stgCreateCookie(a, b, c) { var d = ""; if (c) { var e = new Date; e.setTime(e.getTime() + 24 * c * 60 * 60 * 1e3), d = "; expires=" + e.toUTCString() } document.cookie = a + "=" + b + d + "; path=/; Secure" }
 var isStgDebug = (window.location.href.match("stg_debug") || document.cookie.match("stg_debug")) && !window.location.href.match("stg_disable_debug"); stgCreateCookie("stg_debug", isStgDebug ? 1 : "", isStgDebug ? 14 : -1);
 var qP = []; dataLayerName !== "dataLayer" && qP.push("data_layer_name=" + dataLayerName), qP.push("use_secure_cookies"), isStgDebug && qP.push("stg_debug"); var qPString = qP.length > 0 ? ("?" + qP.join("&")) : "";
 tags.async = !0, tags.src = "https://koop.piwik.pro/containers/" + id + ".js" + qPString, scripts.parentNode.insertBefore(tags, scripts);
 !function (a, n, i) { a[n] = a[n] || {}; for (var c = 0; c < i.length; c++)!function (i) { a[n][i] = a[n][i] || {}, a[n][i].api = a[n][i].api || function () { var a = [].slice.call(arguments, 0); "string" == typeof a[0] && window[dataLayerName].push({ event: n + "." + i + ":" + a[0], parameters: [].slice.call(arguments, 1) }) } }(i[c]) }(window, "ppms", ["tm", "cm"]);
 })(window, document, 'dataLayer', 'f8b9eee5-8d9c-4ea1-abd5-83e174f29813');
 
 
 
Direct naar content
Navigatie
Contextinformatie
Publicatie
Acties
Inhoudsopgave
Gerelateerde informatie

Menu

U bent nu hier: 
Publicaties
Officiële publicaties

Inloggen

Primaire navigatie

Andere sites binnen Overheid.nl
Home
Uitgebreid zoeken
Mijn abonnementen
Help

Andere sites binnen Overheid.nl

Berichten over uw Buurt
Zoals vergunningen, bouwplannen en lokale regelgeving.

Rondom uw woonadres
Rondom een zelfgekozen adres

Dienstverlening
Zoals belastingen, uitkeringen en subsidies.

Naar dienstverlening

Beleid & regelgeving
Officiële publicaties van de overheid.

Naar beleid & regelgeving

Contactgegevens overheden
Adressen en contactpersonen van overheidsorganisaties.

Naar overheidsorganisaties

 
 
 
U bent hier:

Home

Kamerstuk 31477, nr. 4

 
 
 

Kamerstuk

Datum publicatie
Organisatie
Vergaderjaar
Dossier- en ondernummer

26-08-2008

Tweede Kamer der Staten-Generaal

2007-2008

31477 nr. 4

 

 

 
 
 Toon meer van: Inhoudsopgave
 
 

 
 AanhefLichaamOndertekeningLichaam1234567891011121314151617181920212223242526
 

 
 
 Toon meer van: Extra informatie
 
 

 
 

Informatie over publicatie

 

 

 
 Toon meer van: Gerelateerd
 
 

 
 Publicaties in kamerdossier

Kamerdossier 31477Toon alle publicaties in het hoofddossier

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Publicaties referendum

 

 

 

 

 

Authentieke versie (PDF)
bestandsgrootte: 53 Kb

Informatie

Gerelateerd

Printen

Delen

 
 
 
31 477Bestrijden witwassen en terrorismefinancieringnr. 4LIJST VAN VRAGEN EN ANTWOORDENVastgesteld 22 augustus 2008De commissie voor de Rijksuitgaven1 heeft
een aantal vragen aan de Algemene Rekenkamer voorgelegd over het rapport «Bestrijden
witwassen en terrorismefinanciering» (Kamerstuk 31 477, nr. 1).De Algemene Rekenkamer heeft deze vragen beantwoord bij brief van 21 augustus
2008.Vragen en antwoorden zijn hierna afgedrukt.De voorzitter van de commissie voor de Rijksuitgaven,AptrootDe adjunct-griffier van de commissie voor de Rijksuitgaven,Van de Wiel1Kan de Algemene Rekenkamer toelichten in hoeverre bij
dit onderzoek daadwerkelijk sprake is van een effectiviteitonderzoek en wat
de beperkingen waren van het onderzoek en de gegevens waar men over kon beschikken?Voor een effectiviteitonderzoek zou idealiter vastgesteld moeten kunnen
worden:• wat de omvang van het probleem is voordat maatregelen worden getroffen
(nulmeting);• of de omvang is afgenomen in de periode van maatregelen door de
overheid;• of de afname van de omvang veroorzaakt wordt door de maatregelen
van de overheid.Omdat het bij witwassen en terrorismefinanciering om niet zichtbare criminaliteit
gaat, is het lastig om inzicht te krijgen in de totale omvang. Er is wel een
schatting gemaakt van de omvang van witwassen in opdracht van het Ministerie
van Financiën, maar dit is onlangs gedaan en niet bij aanvang van het
door ons beoordeelde beleid. Effectiviteit in termen van reductie van de omvang
kunnen wij door het ontbreken van informatie niet onderzoeken.We hebben ons daarom gericht op het presteren van de overheid: welke doelstellingen
en te realiseren prestaties zijn opgesteld en zijn deze gerealiseerd? De ministers
beschikten niet over dit inzicht. Daarom hebben we zelf het inzicht in het
presteren van de overheid inzichtelijk proberen te maken. We hebben de prestaties
die geleverd zijn onderzocht op basis van verschillende bestaande databronnen.
Het gaat hier om data bronnen van toezichthouders, van de Financial Intelligence
Unit (FIU) Nederland en van het Openbaar Ministerie (OM). Hierbij hebben we
ons gericht op drie onderdelen van de handhavingsketen: voorkomen en signaleren,
opsporen en sanctioneren. Voor het inzichtelijk maken van de prestaties hebben
we zelf indicatoren opgesteld op basis van de beschikbare informatie: de controlekans,
de opsporingskans en de sanctiekans. Deze geven respectievelijk een indicatie
van het toezicht als instrument voor het voorkomen en signaleren van witwassen,
van het vaststellen van witwassen op basis van signalen (verdachte transacties)
en van het opleggen van een sanctie.2Is het belangrijkste kritiekpunt van de Algemene Rekenkamer
dat witwassen en terrorismefinanciering onvoldoende effectief wordt aangepakt,
of is het dat onvoldoende zichtbaar is of witwassen en terrorismefinanciering
effectief wordt aangepakt? Indien van de laatstgenoemde sprake is, hoe zou
dit meer zichtbaarder kunnen worden gemaakt, zonder extra bureaucratische
last?Wij zijn van mening dat er onvoldoende prestaties zijn geleverd en dat
de oorzaken daarvan (gebrek aan capaciteit, deskundigheid, prioriteit, informatie-uitwisseling
en doelgerichte sturing) ervoor zorgen dat witwassen en terrorismefinanciering
niet effectief bestreden worden. Niet effectief in de zin dat voorkomen en
signaleren beperkt wordt en dat wat opgemerkt wordt nauwelijks tot een sanctie
leidt gegeven de lage opsporingskans. Naast informatie over de prestaties
onderbouwen we dit met informatie die we verkregen hebben van private instellingen
en hun koepelorganisaties, toezichthouders, FIU-Nederland, opsporingsinstanties,
het OM en deskundigen.Daarnaast geven we aan dat het inzicht in prestaties ook verbeterd zou
moeten worden. Door het combineren van het inzicht in prestaties met cijfers
over de capaciteit kan het rendement van bepaalde maatregelen inzichtelijk
worden gemaakt, bijvoorbeeld het rendement van investeringen in financieel
rechercheren.3Zou de omkering van de bewijslast binnen het financieel-economisch
strafrecht tot betere opbrengsten leiden?Naar de omkering van de bewijslast hebben we geen onderzoek gedaan. Wel
blijkt uit ons onderzoek dat op basis van de jurisprudentie over witwaszaken
de bewijslast voor witwasdelicten gemakkelijker is geworden, in de zin dat
de exacte herkomst van geld of andere voorwerpen die worden witgewassen niet
langer door het OM bewezen hoeft te worden. We verwijzen hiervoor naar de Aanwijzing witwassen van het College van Procureurs-Generaal
(Staatscourant 2008, 45):«Het geld of andere voorwerpen die worden witgewassen, dienen afkomstig
te zijn uit enig voorafgaand misdrijf. Niet vereist is dat het voorwerp geheel
uit misdrijf afkomstig is: ook een voorwerp dat gedeeltelijk met crimineel
geld en gedeeltelijk met legaal geld is gefinancierd, wordt beschouwd van
misdrijf afkomstig te zijn. Van belang is voorts dat de Hoge Raad in zijn
arrest van 28 september 2004 (LJN nr.AP2124, HR 02679/03) bepaalde dat
om te bewijzen dat het voorwerp «afkomstig is uit enig strafbaar feit»
niet uit de bewijsmiddelen moet kunnen worden afgeleid dat het desbetreffende
voorwerp afkomstig is uit een nauwkeurig aangeduid misdrijf. Dat betekent
ook dat uit de bewijsmiddelen niet behoeft te kunnen worden afgeleid door
wie, wanneer en waar dit misdrijf concreet is begaan.»Verder zijn we van mening dat inzicht in het rendement van maatregelen
een goede basis zou kunnen zijn om te bepalen waar opbrengsten verbeterd kunnen
worden (zie ook het antwoord op vraag 2).4Hebben alle vier genoemde organisaties genoeg slagkracht
om hun toezichthoudende taken uit te voeren? Welke van de organisaties hebben
wel genoeg slagkracht en welke niet?Wij hebben in ons onderzoek gekeken naar het uitvoeren van toezicht op
de naleving van de Wet MOT en de Wid door BFT en DNB. Voor DNB geldt dat het
toezicht op de Wet MOT en de Wid geïntegreerd kan worden in het reguliere
toezicht op de WFT. Hierdoor is DNB in staat de naleving van de Wet MOT en
Wid mee te nemen in het reguliere toezicht. Voor het reguliere toezicht geldt
dat banken onder permanent toezicht staan van DNB. Voor BFT ligt dit anders.
Voor het toezicht op de naleving van de Wet MOT en Wid kan BFT voor advocaten
en notarissen geen zelfstandig dossieronderzoek doen, vanwege het verschoningsrecht.
Het verschoningsrecht regelt de vertrouwelijkheid van informatie die advocaten
en notarissen uitwisselen met hun cliënten. Het verschoningsrecht beperkt
daardoor de slagkracht van BFT. Daarnaast constateren we dat de beperkte capaciteit
van BFT, gezien de omvang en diversiteit van de instellingen die onder het
toezicht vallen van BFT, de slagkracht verder beperkt.5Waaruit blijkt dat vooral stichtingen misbruikt kunnen
worden voor terrorismefinanciering?Het risico dat stichtingen misbruikt kunnen worden voor terrorismefinanciering
is benoemd door een werkgroep van het Financieel Expertise Centrum in de Quickscan non-profitorganisaties en terrorismefinanciering van
januari 2004. In een brief over de bestrijding van internationaal
terrorisme van 14 juli 2004 refereert de minister van Financiën
aan de bevindingen van de werkgroep en stelt hij maatregelen voor (Tweede
Kamer, vergaderjaar 2003–2004, 27 925, nr. 136). Verder blijkt
het risico op misbruik van stichtingen voor terrorismefinanciering ook uit
internationale literatuur, zoals studies van de Financial Action Task Force
on Money Laundering. We verwijzen hiervoor naar eerdergenoemde brief van de
minister van Financiën en naar de website van de Financial Action Task
Force on Money Laundering.6Op welke manier is onderzocht of de beoogde doelstellingen
zijn gerealiseerd? Is het mogelijk om op basis van de beperkte beschikbare
feitelijke informatie – bij witwassen en terrorismefinanciering is immers
niet bekend wat «niet bekend is» – uitspraken te doen over
de mate waarin de beoogde doelstellingen zijn gerealiseerd?We hebben in de eerste plaats proberen in kaart te brengen welke doelen
gesteld worden door zowel het kabinet als uitvoeringsorganisaties. Uit ons
onderzoek blijkt dat er nauwelijks meetbare doelen en prestatieafspraken zijn
geformuleerd. Hierdoor is het ook lastig om vast te stellen of doelen gerealiseerd
zijn. Om toch iets te kunnen zeggen over het presteren van de overheid bij
het bestrijden van witwassen en terrorismefinanciering, hebben we zelf gegevens
verzameld en aan elkaar gerelateerd. Hierdoor waren we in staat om de prestaties
in kaart te brengen en af te zetten tegen de ambities die opeenvolgende kabinetten
hebben geformuleerd (tegengaan misbruiken van financiële instellingen
voor witwassen, effectief en doelmatig opsporen en vervolgen van criminaliteit,
terroristische aanslagen zo veel mogelijk voorkomen, misdaad mag niet lonen,
inbedden financieel rechercheren in politieorganisatie).Zoals we aangeven in het antwoord op vraag 1 ontbreekt het aan informatie
om vast te kunnen stellen of maatregelen van de overheid leiden tot een reductie
van de omvang van witwassen en terrorismefinanciering. Verder hebben we daar
aangegeven dat het ook lastig is om inzicht te krijgen in de omvang van witwassen
en terrorismefinanciering omdat het gaat om niet zichtbare vormen van criminaliteit.
We hebben ons in het onderzoek daarom gericht op de witwaszaken die wel gesignaleerd worden en vastgesteld wat er vervolgens
met die zaken is gebeurd in de opsporing, de vervolging en de sanctionering.
We hebben geconstateerd dat de prestaties voor de witwaszaken die wel gesignaleerd
worden tegenvallen.Daarnaast moeten de prestaties die wel gerealiseerd
worden volgens ons gerelativeerd worden, omdat witwassen en terrorismefinanciering
nog onvoldoende voorkomen en gesignaleerd worden door een gebrek aan capaciteit,
deskundigheid, prioriteit, informatie-uitwisseling en doelgerichte aansturing.7Op basis waarvan mag aangenomen worden dat de resultaten
van het onderzoek ook gelden voor andere vormen van financieel-economische
criminaliteit dan witwassen?We zijn van mening dat het bestrijden van andere vormen van financieel-economische
criminaliteit (vooral fraude) aan vergelijkbare voorwaarden zou moeten voldoen
als die van het bestrijden van witwassen en terrorismefinanciering. Verder
zijn fraude en witwassen vaak aan elkaar gerelateerd.Ook voor fraudebestrijding geldt dat capaciteit, deskundigheid en prioriteit
een belangrijke voorwaarde zijn voor een effectieve bestrijding. Verder geldt
dat ook voor de informatie-uitwisseling tussen de vele betrokken partijen
en de benodigde doelgerichte aansturing vanuit de overheid. We verwijzen
hiervoor naar onze onderzoeken naar fraudebestrijding (Fraudebestrijding: stand van zaken 2004. Tweede Kamer, vergaderjaar
2004–2005, 29 810, nr. 1–2. Den Haag: Sdu; Fraudebestrijding: stand van zaken 2004. Terugblik
2007. Tweede Kamer, vergaderjaar 2006–2007, 29 810, nr.
4–5. Den Haag: Sdu) en naar ons studierapport Signaleren
van fraude dat we op 11 maart 2008 hebben uitgebracht.8Welke mogelijkheden benutten de opsporingsdiensten
en het Openbaar Ministerie (OM) nog te weinig om crimineel vermogen te ontnemen?De Aanwijzing witwassen van het College van
Procureurs-Generaal (Staatscourant 2008, 45) stelt dat in elk opsporingsonderzoek
het ontnemen van crimineel vermogen meegenomen moet worden. Uit ons onderzoek
blijkt dat dit in de praktijk lang niet altijd gebeurt. Vandaar dat we aanbevolen
hebben om bij elk opsporingsonderzoek erop toe te zien dat het gebruiken van
financiële informatie en het afnemen van crimineel vermogen in overweging
wordt genomen. Afnemen van crimineel vermogen is overigens breder dan het
toepassen van de ontnemingswetgeving, het kan bijvoorbeeld ook gaan om inbeslagname
en afnemen via fiscale maatregelen.9Hoe zouden de relatief kleine en onopvallende financiële
stromingen, waar het volgens deskundigen bij terrorismefinanciering vaak om
gaat, in de toekomst beter opgemerkt kunnen worden?Het opmerken van terrorismefinanciering kan volgens ons verbeterd worden
door intensieve samenwerking en het uitwisselen van kennis en informatie tussen
private instellingen, FIU-Nederland en opsporingsinstanties. Het onderzoek
Financiering Terrorisme (FinTer-onderzoek) van het KLPD is hierin een belangrijke
stap. In dit onderzoek werkt het KLPD samen met banken om profielen te ontwikkelen
van financieel gedrag van personen die mogelijk bij terrorisme betrokken zijn.
Op basis van deze profielen zouden banken beter in staat moeten zijn om ongebruikelijke
transacties die te relateren zijn aan terrorismefinanciering op te merken.
Naast dit soort onderzoeken en samenwerkingsverbanden is ook het inbedden
van financieel rechercheren bij opsporingsdiensten van belang voor het bestrijden
van terrorisme en terrorismefinanciering.10Wat vindt de Algemene Rekenkamer van de kwaliteit van
de maatregelen om witwassen en terrorismefinanciering te bestrijden?We constateren dat er veel maatregelen zijn getroffen, maar dat de uitvoering
beter kan en tot meer resultaat zou moeten leiden. De al eerder aangehaalde Aanwijzing witwassen kan als voorbeeld dienen: als financiële
informatie en het afnemen van crimineel vermogen niet wordt overwogen, of
pas nadat het onderzoek is afgerond, verlies je aan mogelijkheden om resultaat
te halen.Zoals we bij de beantwoording van eerdere vragen hebben aangegeven, zou
er ook meer inzicht moeten komen in het rendement van bepaalde maatregelen:
wat levert extra financiële recherchecapaciteit op?11Hoe kan het OM en opsporingsdiensten de mogelijkheden
beter benutten?Zie het antwoord op vraag 8. 12Wat is het gewenste streefniveau voor de pakkans, strafkans
en controlekans?Is een relatief lage pakkans, strafkans of controlekans
altijd te wijten aan de prestaties ofwel de effectiviteit van het beleid?
Zo neen, wat zijn andere verklaringen voor de omvang van de pakkans en de
strafkans?Het gewenste streefniveau voor de pakkans, de strafkans en de controlekans
is een afweging die voorbehouden is aan het kabinet en de Tweede Kamer. Het
gewenste streefniveau zou gerelateerd moeten worden aan een realistische ambitie
en realistische doelstellingen om witwassen en terrorismefinanciering aan
te pakken en aan de middelen die daarvoor beschikbaar worden gesteld. Verder
zou bij het toedelen van middelen volgens ons rekening gehouden moeten worden
met het verwachte rendement.Wij hebben in ons onderzoek geen uitspraak gedaan over de pakkans, omdat
je daarvoor de omvang van witwassen en de resultaten een-op-een aan elkaar
moet kunnen relateren en daarvoor ontbreekt de informatie. Wel hebben wij
de pakkans van wat gesignaleerd wordt inzichtelijk gemaakt. We duiden dit
in ons onderzoek aan met de term opsporingskans. We vinden de opsporingskans
laag gezien de ambitie die geformuleerd is door opeenvolgende kabinetten om
witwassen en terrorismefinanciering aan te pakken en het belang dat daarbij
gehecht wordt aan de meldingsplicht ongebruikelijke transacties als instrument
in het bestrijden van witwassen en terrorismefinanciering. Voor de opsporingskans
geldt dat 100% geen realistisch streefpercentage is, omdat witwassen
natuurlijk wel strafrechtelijk onderbouwd moet kunnen worden. Als indicatie
voor een streefpercentage verwijzen we naar ons oordeel over de sanctiekans
van witwassen: een sanctiekans van groter dan 60% achten we redelijk
en een sanctiekans van groter dan 80% hoog.Voor de sanctiekans geldt ook dat deze nooit 100% zal kunnen zijn.
De rechter heeft immers de bevoegdheid om een zelfstandig oordeel te vellen
over het al dan niet voldoende juridisch onderbouwd zijn van het witwassen.
We stellen zelf dat een sanctiekans van groter dan 60% redelijk is
en van groter dan 80% hoog.Voor de controlekans hebben we gekeken naar het toezicht op banken en
notarissen. We vinden de controlekans voor notarissen en andere juridische
en financieel-economische dienstverleners laag, gezien de ook door het kabinet
erkende kwetsbaarheid van deze instellingen voor witwassen en terrorismefinanciering.Wij verklaren in ons onderzoek de lage controlekans, opsporingskans en
sanctiekans en de tegenvallende prestaties op het terrein van het afnemen
van crimineel vermogen door een gebrek aan capaciteit, deskundigheid, prioriteit,
informatie-uitwisseling en doelgerichte aansturing.13Mag worden aangenomen dat elke MOT-melding een signaal
is van een witwaspraktijk oftewel een strafbaar feit en dat dientengevolge
op elke MOT-melding een opsporingsonderzoek volgt en dat het streefniveau
voor de opsporingskans desgewenst dus 100% moet zijn?We vinden niet dat elke MOT-melding als een sterk vermoeden van witwassen
gezien moet worden. Een MOT-melding is een signaal na risicoanalyse van een
private instelling. Vervolgens doet FIU-Nederland een nadere analyse en merkt
op basis daarvan een transactie wel of niet als verdacht aan. Voor de opsporingskans
zijn we uitgegaan van verdacht verklaarde transacties en niet van ongebruikelijke
transacties (MOT-melding). Hiervoor zijn dus twee risicoanalyses uitgevoerd: één
door een private instelling en één door FIU-Nederland. Voor de verdachte transacties vinden we op basis van ons onderzoek wel
dat deze een sterk vermoeden van witwassen of terrorismefinanciering vertegenwoordigen
en dat deze opgepakt zouden moeten worden door opsporingsdiensten. Er kan
natuurlijk altijd blijken dat de informatie in andere zaken dan witwassen
wordt meegenomen of dat er onvoldoende bewijs wordt gevonden voor witwassen
of terrorismefinanciering. Een opsporingskans van 100% is daardoor
niet realistisch. Toch vinden we een opsporingskans van gemiddeld nog geen
5% laag, gezien de ambities van het kabinet en gezien de activiteiten
van onder andere de private instellingen.14Wat wordt bedoeld met de aanbeveling aan de verantwoordelijke
ministers (BZK, Financiën en Justitie), de toezichthouders (DNB, Belastingdienst,
BFT en AFM) en de Raad van Hoofdcommissarissen om realistische beleidsambities
vast te stellen en de benodigde capaciteit, deskundigheid en prioriteit hierop
af te stemmen door de inzet van toezichtscapaciteit op inzicht in risico’s,
aard en omvang van witwassen en terrorismefinanciering te baseren en hierover
concrete doelstellingen op te stellen en prestatieafspraken te maken? Betekent
deze aanbeveling dat eventueel iets aan de capaciteit van de onafhankelijke
toezichthouders moet worden gedaan?We constateren dat de prestaties niet in lijn zijn met de ambitie omtrent
het bestrijden van witwassen en terrorismefinanciering (tegengaan misbruiken
van financiële instellingen voor witwassen, effectief en doelmatig opsporen
en vervolgen van criminaliteit, terroristische aanslagen zo veel mogelijk
voorkomen, misdaad mag niet lonen, inbedden financieel rechercheren in politieorganisatie).
Een verklaring daarvoor is volgens ons gebrek aan capaciteit. We hebben daarom
aanbevolen om ambitie en capaciteit, deskundigheid en prioriteit op elkaar
af te stemmen. Voor het toezicht zou dit volgens ons het beste kunnen door
de capaciteit van toezichthouders te baseren op de risico’s, aard en
omvang van witwassen en terrorismefinanciering. Over het inzetten van capaciteit
zouden vervolgens concrete doelstellingen en prestatieafspraken opgesteld
moeten worden.15Hoe kan het dat er geen betrouwbaar beeld kan worden
opgesteld van het totaal afgenomen crimineel vermogen in relatie tot witwassen?
Hoe kan het kabinet er voor zorgen dat dit betrouwbaar beeld in de toekomst
wel bestaat?De totale omvang van het afgenomen crimineel vermogen dat gerelateerd
is aan witwasdelicten is niet vast te stellen. Daar zijn verschillende redenen
voor:• Van de transactiebedragen en opgelegde geldboetes is geen totaalbedrag
te berekenen omdat niet met zekerheid is te zeggen dat de boetes betrekking
hebben op een witwasfeit of een ander strafbaar feit. Een vonnis heeft namelijk
veelal betrekking op meerdere strafbare feiten.• Voor verbeurdverklaring van in conservatoir beslag genomen vermogen
geldt dat wij geen concreet bedrag kunnen noemen bij gebrek aan betrouwbare
informatie. Dat komt doordat we niet voldoende kwantitatieve gegevens van
het OM hadden om een betrouwbaar beeld te kunnen geven van de omvang van verbeurdverklaring
van in beslaggenomen vermogen in relatie tot witwasfeiten. Daarnaast geldt
bij inbeslagname ook dat het op meerdere stafbare feiten betrekking kan hebben.• Bij beslag en verbeurdverklaring wordt niet alleen geld in beslag
genomen maar ook andere waardevolle zaken, waarvan de waarde pasna
taxatie of veiling vast komt te staan. Het Bureau Ontnemingswetgeving OM (BOOM)
beheert al het in nationaal verband gelegd conservatoir beslag, samen met
het Conservatoir en Executoriaal Beslagsysteem (CEBES). Het BOOM heeft wel
zicht op wat in beslag is genomen, maar niet op de waarde die de in beslag
genomen goederen en gelden representeren. De waarde van vooral goederen is
niet altijd bekend, of is gebaseerd op een schatting. Dit komt doordat met
taxatie veelal wordt gewacht tot vlak voor de afdoening van de zaak, om zo
met de meest actuele waarde te werken. Ook een beslag op een bankrekening
wordt beschouwd als een in beslag genomen voorwerp. Als deze bankrekening
opgeheven zou worden en het tegoed als conservatoir beslag op de rekening
van het OM wordt gestort, is de feitelijke waarde wel zichtbaar in de registratie
van het OM.• Wat het vaststellen van de omvang van afgenomen crimineel vermogen
niet gemakkelijk maakt is dat er diverse partijen bij het beslag betrokken
zijn:o de opsporingdiensten die geld en voorwerpen in strafrechtelijk en/of
conservatoir beslag nemen;o het BOOM, waar het beslag administratief beheerd wordt;o de Dienst Domeinen, waar de feitelijke opslag van in beslag genomen
voorwerpen plaatsvindt.De organisaties registreren ieder op hun eigen wijze en in eigen systemen.
Op dit moment wordt gewerkt aan een herziening van de verschillende registratiesystemen.
Het streven is een gezamenlijk systeem, het landelijk beslaghuis, voor de
registratie van goederen op te zetten.We hebben aanbevolen om het inzicht in de prestaties (onder meer het afnemen
van crimineel vermogen) te verbeteren en hiervoor zinvolle prestatie-indicatoren
te ontwikkelen. Het kabinet heeft toegezegd dit punt mee te nemen in het versterkingsprogramma
financieel-economische criminaliteit.16Uit welke gegevens is afgeleid dat de informatie-uitwisseling
binnen de handhavingsketen onvoldoende is om witwassen en terrorismefinanciering
efficiënt en effectief te bestrijden en hoe zijn deze gegevens verzameld?Informatie die aan deze conclusie ten grondslag ligt is afkomstig uit
vele interviews met betrokken (private en publieke) partijen. In deze interviews
is uitvoerig stilgestaan bij samenwerking en de rol van informatie binnen
het bestrijden van witwassen en terrorismefinanciering. Uit de interviews
kwam bijvoorbeeld naar voren dat het ontbreekt aan ketenbesef (welke informatie
is voor andere betrokken partijen relevant?), dat informatie tussen partijen
nauwelijks gedeeld wordt of alleen ad-hoc en incidenteel en dat men geen volledig
zicht heeft op financiële stromen maar slechts een deel ziet.17Kan de Algemene Rekenkamer toelichten welke juridische
beperkingen, naast die inzake de geheimhoudingsregimes, in haar onderzoek
nog meer naar voren zijn gekomen?In ons onderzoek doelen we met juridische beperkingen op geldende geheimhoudingsregimes.
Er zijn geen andere juridische beperkingen naar voren gekomen. Voor het ontnemen
van crimineel vermogen geven we in ons onderzoek wel aan dat daarvoor vaak
informatie nodig is van buitenlandse overheden die soms moeizaam verkregen
kan worden. 18Uit welke gegevens blijkt dat de bewindspersonen de
handhavingsketen onvoldoende doelgericht aansturen en hoe zijn deze gegevens
verzameld?De gegevens over het doelgericht aansturen hebben we verzameld uit beleidsdocumenten,
begrotings- en verantwoordingsdocumenten van de Ministeries van BZK, van Financiën
en van Justitie en van uitvoeringsorganisaties (toezichthouders, FIU-Nederland,
opsporingsdiensten en het OM), en via het voeren van gesprekken met betrokken
private en publieke partijen.Het onvoldoende doelgericht aansturen blijkt uit het ontbreken van:• een realistische ambitie, vertaald in gemeenschappelijke en afgewogen
prioriteiten;• prestatieafspraken;• inzicht in gerealiseerde prestaties;• sturing op het uitwisselen van informatie en op het gezamenlijk
optrekken van ketenpartners.19Hoe moet volgens de Algemene Rekenkamer de expliciete
taak van het Financieel Expertise Centrum (FEC) er precies uitzien?De aanbeveling om de informatie-uitwisseling een expliciete taak te maken
van het FEC is gebaseerd op het geconstateerde gebrek aan informatie-uitwisseling
en aan ketenbesef. Uit ons onderzoek blijkt dat binnen het FEC er weliswaar
informatie uitgewisseld wordt, maar dat dit nog te ad-hoc is en afhankelijk
van de wil van de deelnemers. Om de tijdige informatie-uitwisseling structureel
te kunnen waarborgen, hebben wij aanbevolen om informatie-uitwisseling te
benoemen als taak van het FEC en hier ook op te sturen door het maken van
prestatieafspraken. Een van de manieren om informatie-uitwisseling en ketenbesef
te stimuleren is door samenwerkingsprojecten uit te voeren. Hierdoor kunnen
expertise en werkmethoden uitgewisseld worden, krijgt men een beter besef
van de verschillende rollen binnen de keten en inzicht in de toegevoegde waarde
van samenwerking en het delen van informatie.De specifieke formulering van de taken van het FEC is aan de betrokken
ministers en deelnemers aan het FEC.20Is het probleem nu dat het ontbreekt aan gegevens over
de prestaties waardoor onduidelijk is wat de geleverde prestaties zijn of
kan men wel over die informatie beschikken en zijn de geleverde prestaties
op zichzelf onder de maat?Het ontbreekt enerzijds aan informatie over de prestaties en anderzijds
wordt de informatie die wel beschikbaar is niet of nauwelijks gebruikt voor
het verkrijgen van inzicht in welke resultaten er worden geboekt en waardoor
het doelgericht sturen belemmerd wordt. Wij hebben daarom zelf dit inzicht
proberen te krijgen door bestaande informatie bij uitvoeringsorganisaties
te verzamelen en aan elkaar te relateren. Op basis van dit inzicht constateren
wij dat de prestaties tegenvallen.21Hoe kan het misverstand zijn ontstaan dat er bij de
departementen sprake zou zijn van een gebrek aan ketenbesef, respectievelijk
dat zij onvoldoende sturing zouden uitoefenen met betrekking tot de implementatie
van deze versterkingsprogramma’s, zoals het kabinet beweert?We hebben in ons onderzoek niet gezegd dat er onvoldoende sturing zou
zijn met betrekking tot de implementatie van de versterkingsprogramma’s. We hebben wel aangegeven dat de ministers de versterkingsprogramma’s
niet optimaal gebruikt hebben voor het stimuleren van ketenbesef door om afzonderlijke
plannen te vragen in plaats van om gezamenlijke plannen. We spreken in ons
onderzoek daarom van een verkokerde financiering. Financiële prikkels
in termen van financieren van gezamenlijke projecten zouden naar ons inzicht
een belangrijke impuls kunnen geven aan een efficiëntere en effectievere
bestrijding van witwassen en terrorismefinanciering.We baseren de conclusie dat de ministers de handhavingsketen bestrijden
witwassen en terrorismefinanciering nog onvoldoende doelgericht aansturen
en dat sprake is van een gebrek aan ketenbesef op het ontbreken van:• een realistische ambitie, vertaald in gemeenschappelijke en afgewogen
prioriteiten;• prestatieafspraken;• inzicht in gerealiseerde prestaties;• sturing op het uitwisselen van informatie en op het gezamenlijk
optrekken van ketenpartners.Hierover kan wat ons betreft geen sprake zijn van een misverstand.22De Algemene Rekenkamer constateert dat FIU-Nederland
relatief weinig meldingen ongebruikelijke transacties verdacht verklaart van
instellingen die onder toezicht van de Belastingdienst Holland-Midden vallen.
Kan de Algemene Rekenkamer nader inzicht geven in mogelijke oorzaken en of
verklaringen voor deze constatering?We kunnen geen oorzaken en of verklaringen geven voor het aantal verdacht
verklaarde transacties van instellingen onder toezicht van de Belastingdienst
Holland-Midden, omdat we naar deze toezichthouder geen nader onderzoek hebben
gedaan. Het is nu aan de private en publieke partijen betrokken bij het bestrijden
van witwassen en terrorismefinanciering om de resultaten van ons onderzoek
verder op te pakken.23De Algemene Rekenkamer constateert dat banken onder
permanent toezicht van DNB staan, maar dat de kans dat notarissen, advocatenkantoren
en kantoren voor registeraccountants en administratieconsulenten gecontroleerd
worden door BFT zeer beperkt is. De Algemene Rekenkamer beveelt meer capaciteit
en deskundigheid aan. Kan de Algemene Rekenkamer toelichten wat een goed controleniveau
is, welke capaciteit hier voor nodig is, en waar de financiële ruimte
aanwezig is om deze capaciteitsuitbreiding te realiseren?We bevelen aan om de ambitie en capaciteit op elkaar af te stemmen en
hierbij de risico’s (kwetsbaarheid financiële dienstverleners),
aard en omvang van witwassen te betrekken. Vervolgens zouden afspraken gemaakt
moeten worden over hoe die capaciteit ingezet zou moeten worden. Het is niet
aan de Algemene Rekenkamer om dit verder in te vullen, het is aan het kabinet,
toezichthouder en aan de Tweede Kamer om te bepalen welk risico’s aanvaardbaar
zijn, welke risico’s afgedekt moeten worden via toezicht en welk controleniveau
daarbij hoort.24Heeft de Algemene Rekenkamer aanbevelingen die kunnen
leiden tot het verhogen van de efficiency van controle en toezicht? We hebben in ons onderzoeksrapport geen specifieke aanbevelingen gedaan
ten aanzien van de efficiency van controle en toezicht. Wel hebben we aangegeven
dat de versnippering van informatie en het gebrek aan informatie-uitwisseling
een efficiënte en effectieve bestrijding van witwassen en terrorismefinanciering
in de weg staan. Dit geldt ook voor de controle en het toezicht.25Goede informatie-uitwisseling wordt vaak beperkt door
de eisen van de wet en vooral door de restrictieve uitleg daarvan door het
college bescherming persoonsgegevens. Heeft de Algemene Rekenkamer aanbevelingen
over hoe met deze beide beperkende factoren kan worden omgegaan?We constateren dat juridische beperkingen, in de zin van geheimhoudingsregimes,
leiden tot een beperking van de informatie-uitwisseling. De bestaande geheimhoudingsregimes
zijn voor de Algemene Rekenkamer echter een gegeven. De belangrijkste oorzaak
voor versnipperde informatie en het gebrek aan informatie-uitwisseling is
volgens ons een gebrek aan ketenbesef is. Hierdoor wordt informatie die juridisch
wel gedeeld zou mogen worden vaak ook niet uitgewisseld.26Welke jurisprudentie over de bewijslast voor witwasdelicten,
waardoor de exacte herkomst van ongebruikelijk bezit niet langer door het
OM bewezen hoeft te worden, wordt bedoeld?Voor de relevante jurisprudentie op het gebied van witwassen (art. 420bis
WvSr) verwijzen we naar de Aanwijzing witwassen
van het College van Procureurs-Generaal (Staatscourant 2008, 45) en naar het
antwoord op vraag 3.XNoot1Samenstelling:Leden: Van der Vlies (SGP), Vendrik (GL), Kant (SP), Blok (VVD), Ten Hoopen
(CDA), Weekers (VVD), Van Haersma Buma (CDA), De Nerée tot Babberich
(CDA), Aptroot (VVD), voorzitter, Dezentjé Hamming-Bluemink (VVD),
Omtzigt (CDA), Koşer Kaya (D66), Luijben (SP), Van der Veen (PvdA),
Kalma (PvdA), Van Gerven (SP), Blanksma-van den Heuvel (CDA), Cramer (CU),
Van Dijck (PVV), Gesthuizen (SP), Ouwehand (PvdD), Heijnen (PvdA), Tang (PvdA),
Vos (PvdA), ondervoorzitter en Vacature (algemeen).Plv. leden: Van der Staaij (SGP), Van Gent (GL), Roemer (SP), Van
der Burg (VVD), Jonker (CDA), Snijder-Hazelhoff (VVD), De Vries (CDA), Van
Hijum (CDA), Van Beek (VVD), Boekestijn (VVD), De Pater-van der Meer (CDA),
Van der Ham (D66), Gerkens (SP), Vermeij (PvdA), Kuiken (PvdA), Vacature (algemeen),
Vacature (CDA), Anker (CU), De Roon (PVV), Irrgang (SP), Thieme (PvdD), Heerts
(PvdA), Besselink (PvdA), Depla (PvdA) en Mastwijk (CDA). 
 
 Naar boven

 

Directe linkKopieer de link naar uw clipboard 

https://zoek.officielebekendmakingen.nl/kst-31477-4.html

Sluit modaal

 

Disclaimer
De hier aangeboden pdf-bestanden van het Staatsblad, Staatscourant, Tractatenblad, provinciaal blad, gemeenteblad, waterschapsblad en blad gemeenschappelijke regeling vormen de formele bekendmakingen in de zin van de Bekendmakingswet en de Rijkswet goedkeuring en bekendmaking verdragen voor zover ze na 1 juli 2009 zijn uitgegeven. Voor pdf-publicaties van vóór deze datum geldt dat alleen de in papieren vorm uitgegeven bladen formele status hebben; de hier aangeboden elektronische versies daarvan worden bij wijze van service aangeboden.

 

Over deze website
Contact
English
Help
Zoeken

Informatie hergebruiken
Privacy en cookies
Toegankelijkheid
Sitemap
Kwetsbaarheid melden

Open data
Linked Data Overheid
PUC Open Data

MijnOverheid.nl
Rijksoverheid.nl
Ondernemersplein.nl
Werkenbijdeoverheid.nl