Indonesië; Verslag algemeen overleg op 15 oktober 1998
Staten-Generaal — Kamerstuk 
Datum: 2014-07-10 00:00:00.000000
Rechtsgebied: Wetgeving


(function (window, document, dataLayerName, id) {
 window[dataLayerName] = window[dataLayerName] || [], window[dataLayerName].push({ start: (new Date).getTime(), event: "stg.start" }); var scripts = document.getElementsByTagName('script')[0], tags = document.createElement('script');
 function stgCreateCookie(a, b, c) { var d = ""; if (c) { var e = new Date; e.setTime(e.getTime() + 24 * c * 60 * 60 * 1e3), d = "; expires=" + e.toUTCString() } document.cookie = a + "=" + b + d + "; path=/; Secure" }
 var isStgDebug = (window.location.href.match("stg_debug") || document.cookie.match("stg_debug")) && !window.location.href.match("stg_disable_debug"); stgCreateCookie("stg_debug", isStgDebug ? 1 : "", isStgDebug ? 14 : -1);
 var qP = []; dataLayerName !== "dataLayer" && qP.push("data_layer_name=" + dataLayerName), qP.push("use_secure_cookies"), isStgDebug && qP.push("stg_debug"); var qPString = qP.length > 0 ? ("?" + qP.join("&")) : "";
 tags.async = !0, tags.src = "https://koop.piwik.pro/containers/" + id + ".js" + qPString, scripts.parentNode.insertBefore(tags, scripts);
 !function (a, n, i) { a[n] = a[n] || {}; for (var c = 0; c < i.length; c++)!function (i) { a[n][i] = a[n][i] || {}, a[n][i].api = a[n][i].api || function () { var a = [].slice.call(arguments, 0); "string" == typeof a[0] && window[dataLayerName].push({ event: n + "." + i + ":" + a[0], parameters: [].slice.call(arguments, 1) }) } }(i[c]) }(window, "ppms", ["tm", "cm"]);
 })(window, document, 'dataLayer', 'f8b9eee5-8d9c-4ea1-abd5-83e174f29813');
 
 
 
Direct naar content
Navigatie
Contextinformatie
Publicatie
Acties
Inhoudsopgave
Gerelateerde informatie

Menu

U bent nu hier: 
Publicaties
Officiële publicaties

Inloggen

Primaire navigatie

Andere sites binnen Overheid.nl
Home
Uitgebreid zoeken
Mijn abonnementen
Help

Andere sites binnen Overheid.nl

Berichten over uw Buurt
Zoals vergunningen, bouwplannen en lokale regelgeving.

Rondom uw woonadres
Rondom een zelfgekozen adres

Dienstverlening
Zoals belastingen, uitkeringen en subsidies.

Naar dienstverlening

Beleid & regelgeving
Officiële publicaties van de overheid.

Naar beleid & regelgeving

Contactgegevens overheden
Adressen en contactpersonen van overheidsorganisaties.

Naar overheidsorganisaties

 
 
 
U bent hier:

Home

Kamerstuk 26049, nr. 6

 
 
 

Kamerstuk

Datum publicatie
Organisatie
Vergaderjaar
Dossier- en ondernummer
Datum vergadering

22-12-1998

Tweede Kamer der Staten-Generaal

1998-1999

26049 nr. 6

11-12-1998

 

 

 
 
 Toon meer van: Inhoudsopgave
 
 

 
 AanhefLichaamVragen en opmerkingen uit de commissieAntwoord van de regeringNadere gedachtewisselingOndertekening
 

 
 
 Toon meer van: Extra informatie
 
 

 
 

Informatie over publicatie

 

 

 
 Toon meer van: Gerelateerd
 
 

 
 Publicaties in kamerdossier

Kamerdossier 26049Toon alle publicaties in het hoofddossier

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Publicaties referendum

 

 

 

 

 

Authentieke versie (PDF)
bestandsgrootte: 43 Kb

Informatie

Gerelateerd

Printen

Delen

 
 
 
26 049Indonesiënr. 6VERSLAG VAN EEN ALGEMEEN OVERLEGVastgesteld 11 december 1998De vaste commissie voor Buitenlandse Zaken1
heeft op 15 oktober 1998 overleg gevoerd met minister Van Aartsen van Buitenlandse
Zaken en minister Herfkens voor Ontwikkelingssamenwerking over de recente
ontwikkelingen in Indonesië (Kamerstuk 26 049, nr 4).Van het gevoerde overleg brengt de commissie bijgaand beknopt verslag
uit. Vragen en opmerkingen uit de commissieVolgens de heer Hoekema (D66) was de machtsbasis van president
Habibie nog niet erg stevig en verkleurde de onrustbarende situatie in Indonesië
de blijdschap over de omwenteling en de hervormingen. In hoeverre zijn de
politieke hervormingen nu geconsolideerd? Is de wetgeving over het oprichten
van meerdere politieke partijen dan de drie tot nu toe toegestane al geïmplementeerd?
Komt er in Indonesië een pluriforme democratie? Het kabinet stelt terecht
dat een oppositie in Indonesië buitengewoon belangrijk is.De economische situatie is verbijsterend. De armoede is enorm gestegen,
er is een inflatie van meer dan 80% en de groei van het BNP is teruggegaan
naar – 15%. Het is daarom van groot belang, dat de internationale
gemeenschap helpt de situatie in Indonesië te stabiliseren en verbeteren.
Wat is de betekenis en het functioneren van het sociaalvangnetprogramma van
de Wereldbank en de bilaterale programma's van verschillende donoren? De burgers
in Indonesië dreigen de dupe te worden van de bankcrisis. De internationale
gemeenschap en het Indonesische kabinet zullen ervoor moeten zorgen, dat mensen
niet nog meer onder de armoedegrens zakken.Gelet op de recente moord op een mensenrechtenactiviste vroeg de heer
Hoekema de visie van de regering op de mensenrechtensituatie in Indonesië.
Welke mogelijkheden ziet zij om die te verbeteren? Steunen Nederland en de
internationale gemeenschap de particuliere mensenrechtenorganisaties, die
vaak betrouwbare kanalen zijn om objectieve gegevens naar buiten te brengen?Het verheugde hem dat Nederland de rol van belangenbehartiger voor Portugal
vervult. Is daar nog discussie over geweest? Als uitkomst van het tripartiete
overleg over Oost-Timor tussen Portugal en Indonesië onder auspiciën
van de Secretaris-Generaal van de VN wordt vermeld het verbeteren van de infrastructuur
in de hoofdsteden. Biedt de omwenteling in Indonesië naar de mening van
de regering ook perspectieven om de kwestie Oost-Timor tot een werkelijke
oplossing te brengen? Overigens vond de heer Hoekema Indonesië typisch
een land, waar net als in Zuid-Afrika en Argentinië een waarheid- en
verzoeningscommissie een buitengewoon belangrijke rol kan vervullen.De milieucrisis vond hij minstens even erg als de mensenrechtencrisis.
Wat zijn de mogelijkheden om Indonesië in internationaal verband te blijven
aanspreken op de noodzaak van een beleid gericht op milieuduurzaamheid?De voorstellen tot het hervatten (overigens op verzoek van Indonesië
zelf) van de ontwikkelingsrelatie kon de D66-fractie onderschrijven. Het leek
haar van belang om die relatie zo pragmatisch mogelijk inhoud te geven, maar
leidt deze hervatting nog tot problemen op de begroting voor Ontwikkelingssamenwerking,
want zij heeft natuurlijk de nodige budgettaire consequenties? De heer Hoekema
was de mening toegedaan dat Indonesië voor Nederland een hoge prioriteit
moet hebben.Gezien de enorme schuldenlast van Indonesië leek het hem moeilijk
om vorm te geven aan een verantwoord sociaal-economisch en macro-economisch
beleid. Hoe kan Nederland in de komende jaren een perspectief op delging en
verlichting van 120 mld. overheidsschuld bieden? Wat zal de extra inzet zijn
van de minister voor Ontwikkelingssamenwerking naast de bedragen die nu reeds
zijn uitgetrokken? Zal de ontwikkelingsrelatie met Indonesië binnen het
OS-budget worden geaccommodeerd?Mevrouw Ross-van Dorp (CDA) merkte op dat de ontwikkelingen
in Indonesië in een stroomversnelling zijn geraakt sinds het aftreden
van president Suharto, dat de politieke en economische crisis enorme vormen
heeft aangenomen, waardoor velen onder de armoedegrens zijn geraakt, en er
grote problemen zijn ontstaan met de voedselvoorziening. De brief van de minister
voor Ontwikkelingssamenwerking gaat met name over de ontwikkelingsrelatie
met Indonesië, maar mevrouw Ross zou dit graag verbreden naar een wat
volwassener politieke relatie, zoals ook president Habibie wenst en vroeg
daarop een reactie van de minister van Buitenlandse Zaken. Zij bespeurde een
aarzeling bij het kabinet om daaraan inhoud te geven. De Nederlandse inzet
wordt beschreven als het verlenen van politieke steun. Tegelijkertijd wordt
gemeld, dat het te vroeg is om verdergaande beslissingen te nemen. Kunnen
de bewindslieden enige indicatie geven over de gedachtevorming over het beleid
op de middellange termijn? De betrekkingen zouden vooral in een breder regionaal
perspectief moeten worden geplaatst, maar impliceert dit dat de versterking
van de bilaterale relatie een lagere prioriteit heeft? Duiden de contacten
in Nederland met de Indonesische vertegenwoordiging op een intensivering van
de betrekkingen? De CDA-fractie zou het een goede zaak vinden als minister
Van Aartsen de uitnodiging van zijn Indonesische ambtgenoot accepteert om
met de Indonesische regering van gedachten te wisselen over de toekomstige
relatie.Zij deelde de zorgen over de toekomst van het land, gezien in het licht
van de sociale en maatschappelijke problemen maar zij zou de voornemens en
goede intenties van president Habibie graag het voordeel van de twijfel geven,
omdat hij balanceert tussen de oude en de nieuwe orde. Als ontwikkelingen
worden afgewacht, kan ook minder sturing worden gegeven. Maatschappelijke
en sociale hervormingen mogen niet ondergeschikt worden gemaakt aan een politiek
resultaat. Een bezoek van de minister van Buitenlandse Zaken kan uitdrukking
geven aan het feit, dat Nederland een volwassen relatie heeft dan wel wil
en niet alleen een ontwikkelingsrelatie. Kan de minister van Buitenlandse
Zaken aangeven hoe de regering het proces van politieke hervormingen denkt
te ondersteunen? Mevrouw Ross zag dus graag dat de relatie met
Indonesië niet werd versmald tot een OS-relatie maar zo breed mogelijk
werd gehouden. Het streven moet zijn gericht op een duurzame economische relatie
met een integrale benadering gericht op sociaal-maatschappelijke hervormingen,
die mede door het bedrijfsleven kunnen worden gedragen. Is er overigens ook
technische ondersteuning, bijvoorbeeld voor het onderwijs?Zij betreurde het zeer dat er geen geld was voor nieuwe inspanningen,
want in ieder geval noodhulp leek haar dringend noodzakelijk. Ziet de minister
voor Ontwikkelingssamenwerking kansen voor het ontwikkelen van beleid en ziet
zij ook nog kans om daarvoor op de begroting voor het volgend jaar middelen
vrij te maken? In het regeerakkoord was sprake van 78 mln. maar waarom is
het nu genoemde bedrag zoveel hoger?Mevrouw Ross erkende dat de relatie met Indonesië zeer gevoelig is,
maar in een volwassen relatie moet de mensenrechtensituatie toch steeds aan
de orde kunnen worden gesteld. Zij vroeg in dit verband met nadruk de aandacht
voor de gewelddadigheden tegen de Chinese bevolkingsgroep. Nederland zou de
hervormingen moeten aangrijpen om te bezien in hoeverre het politieke en andere
steun kan verlenen aan hervormingsprocessen voor een beter handhaven van de
mensenrechten, ook in de zin van juridische ondersteuning op dat gebied, waaraan
in Indonesië grote behoefte bestaat.De heer Hessing (VVD) vond de brief van de regering helder
en nuttig als follow-up van het algemeen overleg van 28 mei jl. Het beeld
is bepaald niet geruststellend; er is geen sprake van een stabiele situatie,
politiek, economisch noch sociaal. Hervorming van de financiële sector
leek hem cruciaal voor het vertrouwen in Indonesië ten behoeve van zowel
binnenlandse als buitenlandse investeringen. Zonder investeringen is er geen
economisch perspectief.Daarnaast achtte hij van eminent belang het versterken van de particuliere
sector, want zeker in een land als Indonesië werkt een centraal macro-economisch
model niet. Vooral het MKB is de motor van de kleinschalige lokale economie
en werkgelegenheid. Versterking daarvan kan plaatsvinden via aanpassingsprogramma's
van IMF en Wereldbank. Een Indonesiër is positief ingesteld en als hij
perspectief ziet en vertrouwen heeft in de toekomst, is hij bereid zich veel
te ontzeggen. De taak van het IMF is om de financiële sector op orde
te krijgen, terwijl de Wereldbank structurele leningen kan verstrekken voor
flankerend beleid.In de brief van de regering wordt een stapsgewijze inzet geschetst. De
vier aandachtsgebieden leken de heer Hessing prima, maar hij had met name
op het punt van de ontwikkelingssamenwerking nog wel enkele vragen. Voorwaarde
is namelijk, dat kritisch wordt gekeken naar de effectiviteit van het programma
van de Wereldbank en naar een goede uitvoering daarvan. Kan de minister daarover
rapporteren? Kunnen de bewindslieden overigens aangeven of er in Indonesië
ook projecten lopen via het Europese Ontwikkelingsfonds of de Europese Investeringsbank?
Het zou een goede zaak zijn als vanuit de Europese ontwikkelingssamenwerking
gelden naar Indonesië zouden gaan. Is daar zicht op en, zo ja, hoeveel?De heer Hessing pleitte voor meer ruimte voor bilateraal beleid, in het
bijzonder waar het gaat om de opbouw van de private productieve sector, het
lokale ondernemerschap en het genereren van een lokaal economisch draagvlak
ergo lokale werkgelegenheid. Juist op dat terrein kan een Nederlandse bijdrage
heel nuttig zijn, waarbij ook moet worden gedacht aan ORET. Nederland moet
ook helpen met de opbouw van de financiële sector. De heer Hessing pleitte
ervoor om jonge Indonesiërs op te leiden bij Nederlandse banken. Hij
erkende dat met name de steun van de afgelopen jaren aan de particuliere sector
grotendeels teniet is gedaan door de gewelddadigheden tegen de Chinese bevolkingsgroep,
maar het is een zaak van de Indonesische regering om daarvoor een goede oplossing te vinden. Hoewel hij er zeker niet voor pleitte dat Nederland
bij het verlenen van steun selectief moet zijn ten aanzien van bepaalde groepen,
had hij toch grote problemen met de schending van de rechten van de Chinese
bevolkingsgroep. Vanuit de visie van het ondernemerschap is het een zeer zorgelijke
ontwikkeling, dat de Chinese ondernemers wegtrekken en worden gemarginaliseerd.
Er zouden daarom condities moeten worden geschapen, waardoor de Chinese gemeenschap
weer ten volle haar rechten kan genieten. Is de Nederlandse regering bereid
om een gesprek met de Indonesische regering aan te gaan over de schending
van de mensenrechten, met name van de Chinese bevolkingsgroep?De heer Hessing zou graag meer informatie krijgen over de grote bosbranden
in Indonesië en vroeg of ook Nederlandse ondersteuning aan de bestrijding
kan worden geleverd.Ten slotte merkte hij op dat de bespreking van het regiorapport Zuidoost-Azië
die over enkele maanden is gepland zijns inziens een goede gelegenheid zou
zijn om aan de geostrategische context aandacht te besteden.Hoewel ook de heer Koenders (PvdA) het aankondigen van verkiezingen,
vrijheid van oprichting van politieke partijen en hervormingen op zichzelf
als positief kwalificeerde, moest hij erkennen dat door de criminalisering
van de politiek in Indonesië, de ontbinding van de staat en de federalistische
tendensen ook bij hem een groot deel van de hoop is omgeslagen in vrees. De
elite in Indonesië wil haar positie bestendigen en het verschil tussen
moslimpartijen en niet-moslimpartijen wordt steeds groter. Bovendien kent
het land geen democratische traditie en maken de burgers zich steeds meer
zorgen over het grote aantal moorden en ontvoeringen en over de straatterreur.
In hoeverre staat Indonesië wat dit betreft op de politieke agenda van
Nederland en de Europese Unie? De vrees bestaat voor het opnieuw opkomen van
een sterke man en de mogelijkheden van anarchie zijn volgens sommigen niet
gering. Door de vele bankleningen, ook door Japan en de Verenigde Staten,
zijn bovendien ook nog geopolitieke belangen in het spel.De heer Koenders pleitte ervoor, het hoofdpunt van beleid van de Nederlandse
regering en de Europese Unie actiever te richten op de mensenrechten in Indonesië.
Daarbij moet via bijvoorbeeld NGO's steun verleend worden aan die bewegingen
die vrijheid en tolerantie in Indonesië voorstaan. Hoewel er, ook via
IMF en Wereldbank, een relatie is tussen Nederland en Indonesië en er
veel is verbeterd, moet de bevolking eerst via de verkiezingen haar steun
aan de regering geven. Het leek de heer Koenders niet zinnig, dat de Nederlandse
regering zich direct politiek koppelt aan een president en hij was dan ook
geen voorstander van de suggestie om te proberen het democratiseringsproces
van president Habibie te bespoedigen via het uitspreken van Nederlandse steun
daarvoor.De sociaal-economische situatie is erbarmelijk. Er bestaat grote armoede
en een grote werkloosheid, maar de rijstprijzen stijgen nog steeds, de middenklasse
is vrijwel weggevallen en er is sprake van een zekere competentie tussen moslim-
en Chinees kapitaal; voor de val van de rupiah is al zo'n 70 mld. Chinees
kapitaal weggetrokken. Wat is nu het succes van het desbetreffende IMF-programma?
De hogerentepolitiek om de koers van de rupiah in stand te houden heeft niet
tot de gehoopte resultaten geleid. Wordt in het debat over het economisch
beleid in Indonesië voldoende gekeken naar anticorruptie en de onafhankelijkheid
van de financiële sector, maar ook naar een juist economisch beleid?
De heer Koenders was het overigens geheel eens met de stelling, dat het armoedebeleid
de kern moet zijn van het beleid van de Wereldbank, maar waarom heeft de Wereldbank
nog maar 700 mln. dollar van de 5 mld. à 6 mld. dollar uitgegeven? Nederland heeft ingestemd met de consolidatie van leningen via de Club
van Parijs, maar het bedrag is inmiddels opgelopen tot bijna 200 mln. Dat
zal weliswaar zijn oorzaak vinden in termijnen en voorwaarden van de Club
van Parijs maar dat extra bedrag zal toch niet onder de 0,8% van Ontwikkelingssamenwerking
vallen? Hoewel er in het regeerakkoord op is geduid dat met dit soort gelden
boven de 0,8% kan worden gekomen, was de PvdA-fractie van mening dat schuldsanering
in principe, zeker als het gaat om dergelijke extra bedragen, via het ministerie
van Financiën moet lopen.De heer Koenders was benieuwd naar de visie van de regering op de toekomstige
ontwikkelingssamenwerkingsrelatie met Indonesië. Hij was geen voorstander
van een onmiddellijk groot bilateraal programma maar pleitte wel voor een
breder multilateraal kader dan alleen Wereldbank en IMF, bijvoorbeeld met
WHO en UNDP. Met name het UNDP Trust Fund for Community Recovery verdiende
zijns inziens de aandacht, omdat het daarin echt gaat om ondersteuning van
democratisering en mensenrechten en NGO's. Hij was het ermee eens dat het
midden- en kleinbedrijf de grote motor is voor werkgelegenheid. Via het programma
Economische samenwerkingsprojecten, de CBI-regeling en de herverzekering van
investeringen zou Nederland daar actief op kunnen inspelen.Voor mevrouw Karimi (GroenLinks) gaven de recente ontwikkelingen
in Indonesië een tweeledig beeld te zien; enerzijds positieve ontwikkelingen
met betrekking tot persvrijheid en de mogelijkheid tot oprichting van politieke
partijen, anderzijds meer terreuracties, schendingen van mensenrechten en
verslechtering van de situatie in Irian Jaja en Oost-Timor. De brief van de
regering gaf haars inziens dan ook een te positief beeld van de ontwikkelingen.
Zo wordt de persvrijheid gekoppeld aan een vergoedingstelsel, waardoor de
vrijheid van meningsuiting voor bepaalde groepen onmogelijk wordt. Voor veel
groepen is het gelet op hun economische situatie immers niet mogelijk om van
die vrijheid gebruik te maken.Mevrouw Karimi vroeg in dat verband nog speciale aandacht voor de positie
van de Chinese bevolkingsgroep. Onderschrijven de bewindslieden de geruchten
dat de terreur tegen deze bevolkingsgroep georganiseerd is?Ook vroeg zij bijzondere aandacht voor wetten uit de koloniale tijd, o.a.
wetten waardoor iemand voor belediging van het staatshoofd in grote problemen
kan komen. Worden pogingen ondernomen om daarin verandering te brengen? Hoe
staat de Nederlandse regering daar tegenover bij haar beoordeling van de mensenrechtensituatie?Nu na 25–30 jaar onderdrukking de vrijheid wordt geboden om politieke
partijen op te richten, rijst de vraag of politieke partijen in en op alle
gebieden een goede bijdrage kunnen leveren aan het democratiseringsproces.
De dubbelrol van het leger door zijn betrokkenheid bij de politiek blijft.
Hoe beoordeelt de minister van Buitenlandse Zaken in dat licht de nieuwe kieswet
die door het zittende parlement tot stand zal worden gebracht en waarin bovendien
nog 55 plaatsen in het parlement voor het leger gereserveerd blijven?Voor de fractie van GroenLinks bleef het milieu een punt van grote zorg
en zij vroeg dan ook welke bijdrage de Nederlandse regering zich voorneemt
om daarin verbetering aan te brengen.Mevrouw Karimi achtte de inzet van de Nederlandse regering in Indonesië
minimaal. Nu is het moment om invloed in Indonesië uit te oefenen. Er
is veel beweging maar de richting is nog niet echt vastgesteld. Zou niet juist
in deze periode van grote verandering veel geïnvesteerd moeten worden
in het democratiseringsproces en het ondersteunen van NGO's en andere organisaties
die actief zijn in dat proces? Onderschrijft de regering het risico dat de
mensen kiezen voor het vertrouwde of zelfs voor extremen, al dan
niet religieus gekleurd? Zo ja, hoe valt dat dan te rijmen met de terughoudendheid
van de Nederlandse regering die uit haar brief blijkt? Wat betreft het IMF en de schuldsanering sloot mevrouw Karimi zich aan
bij de vragen van de heer Koenders. Wel vroeg zij zich af, of DGIS na zes
jaar uit Indonesië te zijn weggeweest, daar opnieuw op eigen houtje begint
of dat de Nederlandse regering blijft werken met Nederlandse NGO's die voor
de afstemming tussen de verschillende organisaties zorgen.Hoe schat de minister voor Ontwikkelingssamenwerking de relatie tussen
IMF en Wereldbank in en is er sprake van een goede samenwerking?Over de inzet van de hulp en de mededeling dat er nauwelijks ruimte zou
zijn voor de hulp aan Indonesië was zij nogal teleurgesteld. In het regeerakkoord
wordt melding gemaakt van 50 mln. extra vanuit Economische Zaken aan Ontwikkelingssamenwerking,
bovenop de begroting van Ontwikkelingssamenwerking. Zijn die gelden gebonden
aan ORET of aan programma's van het bedrijfsleven en, zo ja, hoe gaat de minister
daarmee om?Mevrouw Karimi sloot zich ten slotte aan bij de stelling, dat de Europese
Unie veel actiever moet zijn. De berichten laten er geen twijfel over bestaan,
dat er een noodsituatie dreigt te ontstaan en dat vooral in de grote steden
hongersnood dreigt. Is inderdaad sprake van een dreigende noodsituatie en,
zo ja, wat zal daarin de inzet van de Nederlandse regering zijn? Indonesië
mag zeker nu niet door Nederland in de steek worden gelaten. Antwoord van de regeringDe minister van Buitenlandse Zaken beaamde dat Indonesië
zich in een tussenfase bevindt. Niemand had een jaar geleden kunnen voorspellen,
dat de ontwikkelingen zo snel zouden gaan. Volgend jaar zullen in mei en december
verkiezingen worden gehouden. Er is inmiddels pers- en ook vakbondsvrijheid
en het partijverbod is opgeheven. Al deze positieve ontwikkelingen worden
uiteraard nauwgezet door Nederland en de Europese Unie gevolgd. Tegelijkertijd
echter wordt de huidige president geconfronteerd met sociale onrust en met
discussies over de rol van het leger en politieke hervormingen. De sociale
en economische omstandigheden in Indonesië laten schrille cijfers zien.De huidige president van Indonesië verdient volledige steun, maar
in alle contacten met de Indonesische regering zal er voortdurend op de funda-
mentele problemen moeten worden gewezen, zoals de mensenrechtensituatie, de
bevordering van de democratie en de positie van met name de Chinese minderheid.
Ook de situatie op Oost-Timor vraagt voortdurend aandacht, evenals de vrijlating
van gevangenen. In het gesprek met zijn Indonesische collega Alatas had de
minister de mensenrechten ook nadrukkelijk aan de orde gesteld.De komende periode zal in de EU zijns inziens in breder verband over Indonesië
moeten worden nagedacht. Een van de problemen daarbij is toch een zekere preoccupatie
met het probleem Oost-Timor, de hoek van waaruit de EU toch naar Indonesië
kijkt.Naast de waardering van de Nederlandse regering voor en de steun aan de
positieve ontwikkelingen in Indonesië is het Nederlandse beleid er vooralsnog
op gericht om de relaties met Indonesië nader in te vullen nadat de verkiezingen
hebben plaatsgevonden en de genoemde ontwikkelingen enig resultaat hebben
gehad. Gelet op dit alles leek het de bewindsman niet zinvol om een reis naar
Indonesië te plannen voordat de politieke ontwikkelingen aldaar zich
hebben uitgekristalliseerd. Voor politieke contacten is zo'n reis bovendien
niet nodig, want die contacten zijn er nu al veelvuldig.De Nederlandse regering kan zich wel goed vinden in de «multi faceted
approach» van de Amerikaanse regering, maar de bewindsman wees erop dat de relatie van de VS met Indonesië toch een andere is dan
die van Nederland met Indonesië. De VS maken bijvoorbeeld geen verschil
in behandeling tussen bijvoorbeeld China en Indonesië, terwijl Nederland
met Indonesië een ontwikkelingsrelatie heeft, zowel via multilaterale
kanalen als via de NGO's.De wetgeving terzake van de verkiezingen en de positie van partijen wordt
voorbereid, maar uiteindelijk komt het toch aan op de manier waarop een en
ander vorm wordt gegeven. Het is een ingewikkeld proces, omdat het land voor
het eerst vrije verkiezingen houdt waaraan zo'n 80 partijen zullen deelnemen.
Op dit moment wordt bekeken hoe vanuit de EU dat proces ondersteund kan worden.
Nederland heeft weliswaar elders vaak hulp geboden bij verkiezingsprocessen,
maar de bewindsman vond het onverstandig als het in het geval van Indonesië
een nogal aparte rol zou willen spelen. Het is eerst en vooral een zaak van
Indonesië zelf.Naar de recente gebeurtenissen waarover de dagbladen zo uitvoerig hebben
geschreven, zal een onderzoek plaatsvinden, evenals naar de rol van het leger
daarin. Overigens zal er eind oktober in Jakarta een conferentie plaatsvinden
over de mensenrechten en over de steun die op dat punt kan worden geboden.Binnenkort zal opnieuw overleg plaatsvinden over Oost-Timor in aanwezigheid
van de secretaris-generaal van de VN. Gelukkig is er ook op dit punt sprake
van positieve ontwikkelingen. De interest section waarover overeenstemming
is bereikt, komt van de grond en zal worden gevestigd in de Nederlandse ambassade
in Jakarta. De discussie over de positie van Oost-Timor zal overigens nog
de nodige voeten in de aarde hebben. Ook binnen de Europese Unie is er bepaald
geen eenstemmigheid over de aanpak van het probleem.Het leek de bewindsman verstandig om terughoudend te reageren op de suggestie
voor een waarheidscommissie, omdat die naar zijn mening in de Indonesische
cultuur geen goede methode leek. Belangrijker vond hij dat het Indonesische
volk via de verkiezingen de mogelijkheid krijgt haar oordeel uit te spreken
over de richting die Indonesië de komende jaren moet gaan.Hij vond het ook niet echt zinvol om thans uitvoerig in te gaan op de
rol van Indonesië in de regio. Het land speelt daarin een belangrijke
rol, ook economisch gezien, en de ontwikkelingen in Indonesië zijn van
eminent belang voor de stabiliteit in de regio. Instabiliteit in Indonesië
kan de instabiliteit in de regio, zoals in Maleisië, Cambodja, Birma,
alleen maar vergroten.Ten slotte merkte de bewindsman op, dat de positie van het leger traditioneel
heel belangrijk is. Het is nu duidelijk op zoek naar een nieuwe identiteit
en rol in de samenleving, een rol die past bij een land dat verdergaande democratisering
doormaakt. Het speelt bovendien nog een belangrijke rol in het machtsevenwicht
in het land. Tegen die achtergrond moet het huidige voorstel voor 55 zetels
voor het leger in het volkscongres ook worden gezien.De minister voor Ontwikkelingssamenwerking vond het beeld dat
er niets zou gebeuren in de ontwikkelingssamenwerking met Indonesië niet
juist. Sinds het herstel van de ontwikkelingsrelatie is het beurzenprogramma
weer open gesteld en kunnen de MFO's weer activiteiten uitvoeren. Iedere keer
als dat nodig bleek, is zij bereid geweest om noodhulp te verlenen. De problemen
in Indonesië worden niet zozeer veroorzaakt door gebrek aan voedsel maar
door een gebrek aan distributiekanalen en dat nu kan niet worden weggewerkt
met noodhulp. Op grote schaal is ruimte gegeven aan NOVIB, Bilans en HIVOS,
samen 11 mln., voor projecten gericht op niet alleen armoedebestrijding maar
met name op initiatieven op het gebied van civil society, mensenrechten, democratisering
enz. Het IMF en de leden van de Club van Parijs verwachtten onvoldoende herstel
van de economie van Indonesië in twee jaar en hebben daarom gekozen voor
consolidatie van de schulden over twintig maanden. Volgens internationale
regels dienen ODA-schulden uit de ODA-begroting te worden opgebracht en daarom
zijn alle leningen aan Indonesië – 197,6 mln. – dan ook terecht
bij haar op het bureau beland. Desgevraagd merkte de minister op, dat de 157
mln. voor exportkredietverlening niet ten laste van haar begroting komen;
de 50 mln. op de EZ-begroting is als ODA gekwalificeerd, maar meer bestemd
voor exportsubsidiëring en niet zozeer voor armoedebestrijding. Deze
50 mln. zijn nagenoeg vastgelegd in committeringen en derhalve zal Ontwikkelingssamenwerking
binnen de eigen begroting ORET-steun aan Indonesië moeten verlenen.Ook de minister vond de grote armoede in Indonesië zeer schrijnend.
Volgens een recent ILO-rapport leven meer dan 75 miljoen mensen – meer
dan eenderde van de bevolking – onder de armoedegrens en als economische
groei uitblijft, kan dit aantal oplopen tot 145 miljoen. De armoede moet pragmatisch
en low key bestreden worden, dat wil zeggen via multilaterale kanalen en niet
gefragmentariseerd over allerlei ministeries. Recent is mede op initiatief
van de Wereldbank het «Community Recovery Programme» opgesteld,
waarin NGO's bij elkaar zijn gebracht voor de gemeenschapsontwikkeling in
de regio's. Door inschakeling van de Wereldbank wordt zeker gesteld dat dit
programma zakelijk en sociaal-economisch verantwoord wordt uitgevoerd. De
UNDP heeft een «trust fund» voor dit programma gecreëerd,
omdat de Wereldbank geen mogelijkheid tot giften heeft. Gelet op de ook Nederlandse
ervaringen uit het verleden kiest de Wereldbank voor samenwerking met de nieuwe
regering in Indonesië en een goed teken is dat daarom «maar»
700 mln. gecommitteerd is. Het traject van leningen wordt nu gedegener doorlopen,
waarbij het criterium van «quality at entry» een belangrijke rol
speelt. Deze leningen zijn vooral bedoeld ter financiering van het sociaalvangnetprogramma
van de Indonesische regering. Het daardoor ontstane tekort op de Indonesische
begroting van 8,5% is door de Wereldbank op de gebruikelijke wijze berekend.
De Nederlandse regering ziet steun aan dit sociaalvangnetprogramma als de
tweede prioriteit na de bestrijding van de armoede. Deze steun is met name
gericht op degenen die het nodig hebben en op bestrijding van corruptie.De bewindsvrouwe benadrukte nogmaals, dat hulp langs multilaterale kanalen
de allerhoogste prioriteit heeft. Naarmate IMF en Wereldbank serieus bezig
zijn om de Indonesische economie weer op gang te krijgen, is de Nederlandse
expertise, bijvoorbeeld ook op juridisch gebied, nu voldoende ingebouwd. De
bewindsvrouwe had overigens samen met haar collega van Financiën opnieuw
de slechte samenwerking in de vergadering in Washington aan de orde gesteld.
Dat het programma van het IMF nog geen resultaten heeft opgeleverd, heeft
te maken met de perceptie van investeerders, die nog geen vertrouwen hebben
in de politieke stabiliteit in Indonesië.De minister vond het een goed idee als Nederlandse banken jonge Indonesiërs
opleiden, maar wilde dit niet faciliëren. Zij pleitte niet voor activiteiten
van het Europees Ontwikkelingsfonds, omdat Lomépartners er niet van
overtuigd zullen zijn dat Indonesië geld moet krijgen en ook niet omdat
dan schaarse middelen worden weggehaald ten koste van de allerarmste landen.
Zij had er in Washington haar zorgen over geuit, dat de IDA-definitie wel
eens politiek gemanipuleerd wordt als genoeg rijke landen dat willen. Zij
vond het niet acceptabel dat het IMF de rekening krijgt gepresenteerd omdat
de particuliere sector niet betaalt, dat vervolgens de Wereldbank de rekening
voor het IMF betaalt omdat het Amerikaans Congres niet bereid is de fondsen
voor het IMF te fourneren en hierna IDA wordt «opengebroken» om
de rekeningen van de Wereldbank te betalen. Als er gemanipuleerd wordt met
cijfers, komt er geen cent van Nederland in IDA, zo stelde de bewindsvrouwe
ten slotte. Nadere gedachtewisselingDe heer Hoekema (D66) vond ontwikkelingshulp op lowkeybasis,
pragmatisch en via multilaterale kanalen precies de juiste aanpak. De rekening
van 200 mln. vond hij fors en hij vreesde, dat zij nog hoger zal worden.Hij was het eens met de minister van Buitenlandse Zaken, dat het nog niet
voorhanden zijn van een beleidsnota inzake Indonesië niet betekent, dat
de Nederlandse regering geen visie heeft. In deze overgangssituatie is een
bezoek van de minister van Buitenlandse Zaken aan Indonesië niet opportuun.Mevrouw Ross-van Dorp (CDA) herhaalde, dat haar fractie inzake
de ontwikkelingen in Indonesië geen pas op de plaats wilde maken. Zij
had in de brief van de regering eerder een feitelijke beschrijving aangetroffen
van de huidige situatie maar geen visie daarop. Zij drong nogmaals aan op
een bezoek van de minister van Buitenlandse Zaken aan Indonesië. Zij
bleef teleurgesteld dat er in de begroting geen ruimte is om meer beleid te
realiseren en pleitte ervoor bij herprioritering ook de bilaterale kanalen
voor steun te gebruiken.De heer Hessing (VVD) herhaalde zijn vraag hoe Nederland kan
bijdragen aan de versterking van de productieve private sector van de middenklasse,
door programma's als PUM, ORET en door medewerking van het VNO om de lokale
economie weer op gang te brengen.De heer Koenders (PvdA) was het eens met de politieke benadering
van de minister van Buitenlandse Zaken maar drong toch aan op voldoende aandacht
binnen de Europese Unie voor de contingency planning en de mensenrechtensituatie.Hij was het ook eens met de opmerkingen van de minister voor Ontwikkelingssamenwerking
over de multilaterale kanalen. Wat betreft het IMF-programma, bleef hij van
mening dat de Kamer de vinger aan de pols moet houden en goed moet bezien
in hoeverre de rentepolitiek adequaat is geweest om het bedrijfsleven weer
op gang te krijgen. Is in het kader van de grens van 0,8% nog gedacht aan
het kapitaalmiddeleninstrument als die bedragen hoger uitvallen?Mevrouw Karimi (GroenLinks) juichte het toe, dat de minister
ervoor had gekozen om het democratiseringsproces gericht te steunen voor de
verkiezingen en hoopte, dat deze steun zich ook in financiële zin zal
vertalen. Dat de minister voor Ontwikkelingssamenwerking bereid was om noodhulp
te verstrekken, stemde haar eveneens hoopvol, maar in verband met de corruptie
twijfelde zij aan de effectiviteit van besteding louter via multilaterale
kanalen. Zij pleitte daarom voor spreiding van de hulpverlening en dus voor
het gebruik van meer kanalen.De minister van Buitenlandse Zaken constateerde tot zijn voldoening
een brede steun voor de door het kabinet uitgezette beleidslijn.Ook de minister voor Ontwikkelingssamenwerking was verheugd
over de brede steun van de Kamer voor multilaterale in plaats van gouvernementele
hulp. Zij zegde toe het generieke instrumentarium van Ontwikkelingssamenwerking,
als CBI, PUM en Nuffic ook beschikbaar te stellen voor Indonesië en deelde
de zorgen over de werkgelegenheid en de positie van de middenklasse, juist
vanwege het ontbreken van een macro-economisch kader.Zij merkte ten slotte in reactie op de opmerking van de heer Koenders
over het programma van het IMF op, dat als het ontvangende land zich committeert aan een programma het daarvoor met deviezen wordt gehonoreerd.De voorzitter van de commissie,De BoerDe griffier van de commissie,Hommes XNoot1Samenstelling: Leden: Blaauw (VVD), Weisglas (VVD), Van den Berg (SGP),
Ter Veer (D66), Van Middelkoop (GPV), Apostolou (PvdA), Van Gijzel (PvdA),
Voorhoeve (VVD), Hillen (CDA), Valk (PvdA), Verhagen (CDA), ondervoorzitter,
Hessing (VVD), Van Ardenne-van der Hoeven (CDA), Hoekema (D66), Marijnissen
(SP), M. B. Vos (GroenLinks), Dijksma (PvdA), Van den Doel (VVD), Koenders
(PvdA), De Boer (PvdA), voorzitter, Van der Knaap (CDA), Ross-van Dorp (CDA),
Karimi (GroenLinks), Timmermans (PvdA) en Wilders (VVD).Plv. leden: Dijkstal (VVD), Bolkestein (VVD), De Graaf (D66),
Van 't Riet (D66), Rouvoet (RPF), Belinfante (PvdA), Duivesteijn (PvdA), Patijn
(VVD), Visser-van Doorn (CDA), Zijlstra (PvdA), Eurlings (CDA), Cherribi (VVD),
De Haan (CDA), Scheltema-de Nie (D66), Van Bommel (SP), Harrewijn (GroenLinks),
Bussemaker (PvdA), Remak (VVD), Albayrak (PvdA), Van Oven (PvdA), Van den
Akker (CDA), Leers (CDA), Vendrik (GroenLinks), Feenstra (PvdA) en Balemans
(VVD). 
 
 Naar boven

 

Directe linkKopieer de link naar uw clipboard 

https://zoek.officielebekendmakingen.nl/kst-26049-6.html

Sluit modaal

 

Disclaimer
De hier aangeboden pdf-bestanden van het Staatsblad, Staatscourant, Tractatenblad, provinciaal blad, gemeenteblad, waterschapsblad en blad gemeenschappelijke regeling vormen de formele bekendmakingen in de zin van de Bekendmakingswet en de Rijkswet goedkeuring en bekendmaking verdragen voor zover ze na 1 juli 2009 zijn uitgegeven. Voor pdf-publicaties van vóór deze datum geldt dat alleen de in papieren vorm uitgegeven bladen formele status hebben; de hier aangeboden elektronische versies daarvan worden bij wijze van service aangeboden.

 

Over deze website
Contact
English
Help
Zoeken

Informatie hergebruiken
Privacy en cookies
Toegankelijkheid
Sitemap
Kwetsbaarheid melden

Open data
Linked Data Overheid
PUC Open Data

MijnOverheid.nl
Rijksoverheid.nl
Ondernemersplein.nl
Werkenbijdeoverheid.nl