Herstructurering en uitvoering Stedelijke vernieuwing; Brief regering; Afspraken tussen Rijk en gemeenten en provincies over plannen ISV-3
Staten-Generaal — Kamerstuk Brief regering
Datum: 2014-06-30 00:00:00.000000
Rechtsgebied: Wetgeving


Tweede Kamer der Staten-Generaal
 2
 Vergaderjaar 2009-2010
 
 
 
 KST141141
 2009-2010
 
 30 136
 Herstructurering en uitvoering Stedelijke vernieuwing
 
 
 
 
 Nr. 
 34
 BRIEF VAN DE MINISTER VOOR WONEN, WIJKEN EN INTEGRATIE
 Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal
 
 Den Haag, 19 februari 2010
 
 De G31-steden hebben voorstellen tot afspraken op hoofdlijnen opgesteld
om in aanmerking te komen voor budget voor het derde investeringstijdvak ISV
(investeringsbudget stedelijke vernieuwing, 2010–2014). Doel van ISV
is het wegnemen van fysieke achterstanden en het verbeteren van de leefomgeving
in steden en wijken. Ik heb de G31 onlangs aangegeven met deze afspraken akkoord
te gaan, zodat ISV-3 is gestart.
 
 Zoals eerder aangegeven in de brief «Stedenbeleid vanaf 2010», blijft het belang van stedelijke vernieuwing groot.
Daarom blijven voor de leefbaarheid en vitaliteit van steden en wijken fysieke
investeringen in woningen, maatschappelijke voorzieningen, een gezond leefklimaat
en in de openbare ruimte ook de komende jaren urgent. Met deze derde tranche
van het Investeringsbudget stedelijke vernieuwing (ISV-3) kunnen gemeenten
de komende periode hiervoor zorg dragen. Gemeenten hebben voor deze periode
plannen gemaakt terwijl zij in de economische crisis verkeren. Wat daarvan
de gevolgen zullen zijn is nog niet duidelijk en zal bovendien tussen steden
verschillen. ISV-3 biedt gemeenten meer dan voorheen de mogelijkheid flexibel
met het beleid voor stedelijke vernieuwing om te gaan en daarmee tevens in
te spelen op de gevolgen van de economische crisis.
 
 Met deze brief informeer ik u op hoofdlijnen over de inhoud van deze afspraken. Ook ga ik in op de afspraken die ik met het IPO heb
gemaakt over ISV-3. Eerst geef ik u een nadere toelichting op de landelijke
doelstellingen ISV-3 en hoe het Rijk en steden het partnerschap in de nieuwe
periode ISV gaan invullen.
 Landelijke doelstellingen: wat wil het Rijk met ISV bereiken
 Voor ISV-3 is samen met steden en provincies het werkdocument beleidskader
ISV-3 opgesteld. Omdat het ISV naar verwachting
per 1 januari 2011 financieel wordt gedecentraliseerd, is het werkdocument
in de geest van decentralisatie geschreven. Dit werkdocument vormt
tevens de basis voor het Besluit beleidskader stedelijke vernieuwing 2010.
 
 Het ISV levert, zoals aangegeven, een belangrijke bijdrage aan de vitaliteit
en leefbaarheid van steden en wijken. Daartoe heeft het Rijk een drietal landelijke
doelstellingen geformuleerd voor de periode ISV-3:
 1. bevordering van de kwaliteit en differentiatie van de woningvoorraad
voor zover nodig rekening houdend met een te verwachten afname van het aantal
huishoudens;
 2. bevordering van de fysieke kwaliteit van de leefomgeving;
 3. bevordering van een gezonde en duurzame leefomgeving in het algemeen
en meer in het bijzonder ten aanzien van bodem, geluid en binnenstedelijke
luchtkwaliteit.
 
 Met deze landelijke doelstellingen als referentie hebben de gemeenten
vanuit hun lokale opgaven hun gemeentelijke doelstellingen voor ISV-3 geformuleerd.
Het Rijk heeft daarom geen prestatie-indicatoren opgesteld. Dit laat gemeenten
de ruimte om zelf binnen dit kader het zwaartepunt van hun afspraken te bepalen,
waar tijdens vorige periodes ISV het Rijk tot in detail bepaalde waarover
afspraken werden gemaakt. Dit leidde tot veel kritiek van steden vanwege de
administratieve lasten. Het uitgangspunt bij deze nieuwe werkwijze is het
maken van afspraken op hoofdlijnen (outcome: wat wil de gemeente bereiken),
maar steden mogen ook afspraken op meer gedetailleerd niveau maken (output:
wat gaat de gemeente doen). Over de wijze waarop de gemeente haar lokale doelstellingen
uitvoert, worden geen afspraken gemaakt. Dat is een lokale aangelegenheid,
waarbij ook andere partijen een rol spelen.
 Hoe wordt het partnerschap tussen Rijk en gemeenten ingevuld
tijdens ISV-3?
 De komende jaren staat de uitvoering van de gemeentelijke plannen ISV-3
centraal. Steden en Rijk hebben een gezamenlijk belang bij het slagen hiervan.
Dit betekent dat partnerschap een centraal element van de relatie tussen Rijk
en gemeenten is in het kader van ISV-3.
 Rijk en gemeenten hebben afgesproken dit partnerschap als volgt in te
vullen:
 – De gemeente is verantwoordelijk voor de monitoring van de gemeentelijke
doelstellingen. Het college van B&W legt hierover verantwoording af aan
de gemeenteraad. Als een gemeente problemen bij de uitvoering signaleert,
informeert zij mij desgewenst hierover en kan zij een beroep op mij doen in
het kader van partnerschap.
 – Het Rijk is verantwoordelijk voor de monitoring van de bovengenoemde
landelijke doelstellingen. Dat gebeurt door gebruik te maken van bestaand
monitorinformatie, zoals het WoON, Leefbaarometer en monitors op het gebied
van milieu.
 – In 2012 maakt het Rijk middels een midterm review de tussenstand
op van de voortgang van de stedelijke vernieuwing. Mocht blijken dat de realisatie
van de landelijke doelstellingen achterblijft, zal bekeken worden welke steden
achterblijven in de voortgang van de gemeentelijke doelstellingen waarover
het Rijk en de gemeente afspraken hebben gemaakt. De monitor-informatie van
het Rijk wordt dan gespiegeld aan die van de gemeente. Op basis hiervan zal
ik samen met de betreffende steden de achterblijvende voortgang van de gemaakte
afspraken ISV-3 bespreken. Insteek van deze dialoog is het gezamenlijk zoeken
naar oplossingen voor achterblijvende resultaten. Dit overleg kan aanleiding
zijn voor een aanvullende facilitering door het Rijk (bijvoorbeeld via kennis),
zodat de stad alsnog de doelstellingen op het gebied van ISV kan halen.
 – Het Rijk informeert de Tweede Kamer over de realisatie van de
landelijke doelstellingen en over de uitkomsten van het eventuele
overleg met de steden, zoals hierboven benoemd.
 
 Dit nieuwe, met de steden ontwikkelde partnerschap beperkt de bestuurlijke
drukte. Zo hebben de gemeenten alle ruimte voor maatwerk bij het formuleren
van afspraken en kunnen zij de afspraken opnemen in de gemeentelijke begroting.
Dit betekent dat de bewaking van de voortgang niet via een apart proces gebeurt,
maar kan plaatsvinden binnen de gemeentelijke planning- en controlcyclus.
Door de financiële decentralisatie van ISV-3 verantwoordt het College
van B&W zich enkel nog aan de gemeenteraad en niet meer aan het Rijk.
 Wat zijn de hoofdlijnen van de afspraken tussen gemeente
en Rijk?
 De steden hebben de vrijheid om zelf doelstellingen te bepalen. Hierdoor
zijn de afspraken met het Rijk over ISV-3 lokaal maatwerk. Ik zal hier de
hoofdlijnen van deze afspraken schetsen aan de hand van de drie landelijke
doelstellingen:
 
 
 1. Bevordering van de kwaliteit en differentiatie
van de woningvoorraad voor zover nodig rekening houdend met een te verwachten
afname van het aantal huishoudens:
 
 – Steden zetten ISV-3 met name in op aandachtswijken.
 – Er is veel aandacht voor bijzondere doelgroepen: onder andere
senioren, gehandicapten, studenten, starters.
 – In vrijwel alle plannen wordt – vaak in relatie tot landelijke
doelstelling 1, maar ook in relatie tot doelstelling 3 – aandacht besteed
aan het onderwerp «energie in de gebouwde omgeving».
 – De aanpak van krimp komt goed terug, daar waar relevant.
 – Plannen sluiten goed aan bij de verstedelijkingsafspraken. De
plannen liggen consequent in het verlengde van regionaal opgestelde gebiedsvisies
en, daar waar van toepassing, in het verlengde van de onlangs gemaakte verstedelijkingsafspraken
en opgestelde gebiedsagenda’s MIRT.
 
 
 2. Bevordering van de fysieke kwaliteit van de
leefomgeving:
 
 – De meeste gemeenten hebben gekozen voor een gerichte aanpak op
specifieke locaties, wijken en buurten, waar de opgave het grootst is. Dat
gebeurt vaak in combinatie met de wijkenaanpak. Daarbij wordt samenhang gezocht
met sociale opgaven, waaronder ook veiligheid.
 – Er is veel aandacht in de plannen voor bewonersparticipatie.
 – LNV heeft geen budget voor groen in het kader van ISV-3 beschikbaar
gesteld. Groen is daarom in tegenstelling tot ISV-2 niet meer een doelstelling
in ISV. Desondanks zetten enkele steden ISV-3 deels in op groen in de stad.
Een aantal steden maakt bovendien de verbinding met regionaal groen.
 
 
 3. Bevordering van een gezonde en duurzame leefomgeving
in het algemeen en meer in het bijzonder ten aanzien van bodem, geluid en
binnenstedelijke luchtkwaliteit:
 
 – Met de afspraken ISV-3 wordt er uitvoering gegeven aan het bodemconvenant ten aanzien van stedelijke vernieuwing.
 – Wat betreft sanering geluidsoverlast saneren alle steden, voor
zover nodig, woningen die eerder als knelpunten zijn vastgesteld.
 – De G4 heeft voor hardnekkige knelpunten op het gebied van de luchtkwaliteit
in het kader van ISV-3 een extra budget gekregen. De afspraken in het kader
van ISV-3 sluiten aan bij het Actieplan Luchtkwaliteit van de gemeenten, die
voortkomt uit het Nationaal Samenwerkingsprogramma Luchtkwaliteit (NSL). 
 Wat houden de afspraken tussen provincies en Rijk in?
 In het kader van de bestuursakkoord Rijk-Provincies is afgesproken dat het ISV financieel gedecentraliseerd wordt. Tevens
is aangegeven dat de provincies met het Rijk afspraken maken over ISV-3 en
beperking van de administratieve lasten bij de provinciale subsidiëring
van gemeenten. De provincies hebben mij middels een brief van het IPO van
4 januari 2010 aangegeven hoe zij invulling geven aan deze afspraken: «De
wezenlijke waarde voor de decentralisatie ligt besloten in de kracht van de
provinciale rol bij de stedelijke vernieuwing. Deze kracht zit allereerst
in de kennis die de provincies hebben van de regionale problematiek en van
de niet-rechtstreekse gemeenten. Deze kracht is bovendien terug te vinden
bij de provinciale taak bij de ruimtelijke ordening, het regionale wonenbeleid
en de jarenlange ervaring met de stadsen dorpsvernieuwing. Verder maken de
provincies gebruik van de mogelijkheid om vanuit verschillende beleidsterreinen
instrumenten in te zetten, waarmee recht wordt gedaan aan een samenhangende
aanpak die de complexe stedelijke vernieuwingsopgave vraagt. De provincies
kiezen de positie om in het veld te stimuleren dat programma’s en projecten
ook echt gerealiseerd worden. Door partijen bij elkaar te brengen, te stimuleren,
te bemiddelen bij stagnaties en ervoor te zorgen dat procedures gestroomlijnd
worden. De provincies onderschrijven de drie landelijke doelstellingen en
gebruiken deze als richtsnoer voor het eigen beleidskader.»
 
 Naar mijn mening sluit deze werkwijze goed aan op de werkwijze die ik
hanteer ten aanzien van de G31.
 Ter afsluiting
 Ik zal u komend najaar informeren over de gegevens uit de nulmeting ISV-3.
Zoals gezegd, volgt er in 2012 een midterm review. Beide meetmomenten zullen
worden benut om de voortgang op de drie landelijke doelstellingen te volgen.
 
 De minister voor Wonen, Wijken en Integratie,
 E. E. van der Laan 
 
 
 
 
 Tweede Kamer, vergaderjaar 2008–09, 31 757, nr. 1.
 
 
 Met deze brief heb ik naar mijn mening voldaan aan de toezegging tijdens
het Algemeen Overleg met de commissie WWI over «het Stedenbeleid vanaf 2010
en de motie van Heugten» (12 februari 2009) dat ik u zou informeren
over de afspraken met de G31 inzake ISV-3.
 
 
 Dit werkdocument is als bijlage gevoegd bij de brief aan de G31 over de
uitwerking van decentralisatie van het stedenbeleid, die uw Kamer in afschrift
heeft ontvangen (Tweede Kamer, vergaderjaar 2008–2009, 31 757,
nr. 7).
 
 
 Tweede Kamer, vergaderjaar, 2009–2010, 30 136 nr. 28.
 
 
 Hiermee heb ik naar mijn mening voldaan aan mijn toezegging tijdens de
begrotingbehandeling WWI (28 oktober 2009) dat ik u zou informeren over
mijn ervaringen met bestuurlijke drukte.
 
 
 Hiermee heb ik naar mijn mening voldaan aan mijn toezegging tijdens het
Algemeen Overleg met de commissie WWI over het «Stedenbeleid vanaf 2010
en de motie van Heugten» (12 februari 2009) dat ik u zou informeren
over de groenstructuur in steden.
 
 
 Convenant Bodemontwikkelingsbeleid en aanpak spoedlocaties, d.d. 10 juli
2009.
 
 
 Dit betreft de zogenoemde A-lijst. Deze lijst betreft woningen langs wegen,
niet zijnde rijkswegen, die in het verleden reeds zijn gemeld als te zwaar
belast en voldoen aan de criteria van het tweede lid van artikel 126 van de
Wet geluidshinder.
 
 
 Bestuursakkoord Rijk-provincies 2008–2011, d.d. 4 juni 2008.