De situatie in het Midden-Oosten; Verslag algemeen overleg van 28 maart 1996
Staten-Generaal — Kamerstuk 
Datum: 2014-07-11 00:00:00.000000
Rechtsgebied: Wetgeving


(function (window, document, dataLayerName, id) {
 window[dataLayerName] = window[dataLayerName] || [], window[dataLayerName].push({ start: (new Date).getTime(), event: "stg.start" }); var scripts = document.getElementsByTagName('script')[0], tags = document.createElement('script');
 function stgCreateCookie(a, b, c) { var d = ""; if (c) { var e = new Date; e.setTime(e.getTime() + 24 * c * 60 * 60 * 1e3), d = "; expires=" + e.toUTCString() } document.cookie = a + "=" + b + d + "; path=/; Secure" }
 var isStgDebug = (window.location.href.match("stg_debug") || document.cookie.match("stg_debug")) && !window.location.href.match("stg_disable_debug"); stgCreateCookie("stg_debug", isStgDebug ? 1 : "", isStgDebug ? 14 : -1);
 var qP = []; dataLayerName !== "dataLayer" && qP.push("data_layer_name=" + dataLayerName), qP.push("use_secure_cookies"), isStgDebug && qP.push("stg_debug"); var qPString = qP.length > 0 ? ("?" + qP.join("&")) : "";
 tags.async = !0, tags.src = "https://koop.piwik.pro/containers/" + id + ".js" + qPString, scripts.parentNode.insertBefore(tags, scripts);
 !function (a, n, i) { a[n] = a[n] || {}; for (var c = 0; c < i.length; c++)!function (i) { a[n][i] = a[n][i] || {}, a[n][i].api = a[n][i].api || function () { var a = [].slice.call(arguments, 0); "string" == typeof a[0] && window[dataLayerName].push({ event: n + "." + i + ":" + a[0], parameters: [].slice.call(arguments, 1) }) } }(i[c]) }(window, "ppms", ["tm", "cm"]);
 })(window, document, 'dataLayer', 'f8b9eee5-8d9c-4ea1-abd5-83e174f29813');
 
 
 
Direct naar content
Navigatie
Contextinformatie
Publicatie
Acties
Inhoudsopgave
Gerelateerde informatie

Menu

U bent nu hier: 
Publicaties
Officiële publicaties

Inloggen

Primaire navigatie

Andere sites binnen Overheid.nl
Home
Uitgebreid zoeken
Mijn abonnementen
Help

Andere sites binnen Overheid.nl

Berichten over uw Buurt
Zoals vergunningen, bouwplannen en lokale regelgeving.

Rondom uw woonadres
Rondom een zelfgekozen adres

Dienstverlening
Zoals belastingen, uitkeringen en subsidies.

Naar dienstverlening

Beleid & regelgeving
Officiële publicaties van de overheid.

Naar beleid & regelgeving

Contactgegevens overheden
Adressen en contactpersonen van overheidsorganisaties.

Naar overheidsorganisaties

 
 
 
U bent hier:

Home

Kamerstuk 23432, nr. 13

 
 
 

Kamerstuk

Datum publicatie
Organisatie
Vergaderjaar
Dossier- en ondernummer
Datum vergadering

29-05-1996

Tweede Kamer der Staten-Generaal

1995-1996

23432 nr. 13

15-05-1996

 

 

 
 
 Toon meer van: Inhoudsopgave
 
 

 
 AanhefLichaamVragen en opmerkingen uit de commissieAntwoord van de bewindsliedenOndertekening
 

 
 
 Toon meer van: Extra informatie
 
 

 
 

Informatie over publicatie

 

 

 
 Toon meer van: Gerelateerd
 
 

 
 Publicaties in kamerdossier

Kamerdossier 23432Toon alle publicaties in het hoofddossier

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Publicaties referendum

 

 

 

 

 

Authentieke versie (PDF)
bestandsgrootte: 50 Kb

Informatie

Gerelateerd

Printen

Delen

 
 
 
23 432De situatie in het Midden-Oostennr. 13VERSLAG VAN EEN ALGEMEEN OVERLEGVastgesteld 15 mei 1996De vaste commissie voor Buitenlandse Zaken1
heeft op 28 maart 1996 overleg gevoerd met minister-president Kok en minister
Van Mierlo van Buitenlandse Zaken over hun bezoek aan het Midden-Oosten. Het
overleg vond plaats aan de hand van de volgende stukken:– brief d.d. 8 februari 1996 van de minister-president en de minister
van Buitenlandse Zaken over hun bezoek aan het Midden-Oosten (kamerstuk 23 432,
nr. 9);– brief d.d. 2 mei 1995 van de minister van Buitenlandse Zaken over
de situatie in het Midden-Oosten (kamerstuk 23 432, nr. 6);– verslag d.d. 13 oktober 1995 van een werkbezoek van een delegatie
uit de vaste commissie voor Buitenlandse Zaken aan het Midden-Oosten (kamerstuk
24 468, nr. 1);– brieven d.d. 9 januari 1996 en 25 maart 1996 van de minister voor
Ontwikkelingssamenwerking over zijn bezoeken aan de Gazastrook en de Westelijke
Jordaanoever (kamerstuk 23 432, nr. 7 en 10);– brief d.d. 26 maart 1996 van de minister van Buitenlandse Zaken
over terreuraanslagen in Israël (kamerstuk 23 432, nr. 11).Van het overleg brengt de commissie bijgaand beknopt verslag uit. Vragen en opmerkingen uit de commissieDe heer Weisglas (VVD) was zeer positief over het bezoek van
de minister-president en de minister van Buitenlandse Zaken aan het Midden-Oosten.
Het is politiek nuttig geweest uit een oogpunt van de bilaterale betrekkingen
van Nederland met de betrokken landen, en nuttig uit een oogpunt van economische
betrekkingen, vooral waar het gaat om Israël en Jordanië. Het bezoek
was ook een goede politieke follow-up van de staatsbezoeken die de Koningin
indertijd aan Israël en Jordanië heeft gebracht.Vervolgens wees hij op de verschrikkelijke gevolgen van het optreden van
zelfmoord-terroristen in Israël. Hij was zeer begaan met het lot van
al degenen die daar slachtoffer van zijn geworden. De politieke gevolgen van
dit optreden hangen als een schaduw boven het vredesproces in het Midden-Oosten
en de vraag is dan wat de rol van de Nederlandse regering in het kader van
de EU kan zijn om te helpen dit vredesproces op koers te houden. Daarbij is
er het dilemma dat de Israëlische bevolking het resultaat
van het vredesproces vooral ziet in termen van persoonlijke veiligheid, op
welk punt de laatste maanden het perspectief uitermate triest is geweest,
en de Palestijnse bevolking van het vredesproces vooral meer economische welvaart
verwacht, naast meer politieke zelfbeschikking. De heer Weisglas vond het
volstrekt begrijpelijk dat Israël de grenzen sluit als er sprake is van
terrorisme, maar dit heeft helaas direct een negatieve uitwerking op de economische
ontwikkeling van de Palestijnse bevolking. Nederland kan echter in dit geheel
een positieve rol spelen en hij waardeerde daarom de hulp die recent vanwege
Nederland is gegeven, o.a. de voedselhulp van 6 mln. Er is geen sprake van
dat dit ondermijning van het Israëlische beleid zou betekenen, want het
Israëlische beleid is er niet op gericht om het de Palestijnen economisch
moeilijk te maken. Israël heeft zijn beleid nu trouwens ook enigszins
versoepeld, o.a. door 13 000 Palestijnse werknemers door te laten.Verder zal de rol van de EU in dezen vooral politieke druk moeten blijven
inhouden op de Palestijnse autoriteit, om deze te bewegen meer te doen aan
het aanpakken van de politieke en fysieke infrastructuur van Hamas, bijvoorbeeld
door nog meer wapens in te nemen en verdachten te arresteren. Daarnaast zal
blijvend politieke druk moeten worden uitgeoefend op president Arafat om te
bereiken dat de nieuw gekozen PNC (Palestinian National Council) de passage
over de vernietiging van de staat Israël uit het handvest schrapt. Dit
leek de heer Weisglas van cruciaal belang voor de stemming onder de bevolking
en de politici in Israël.Ten aanzien van Iran vroeg hij zich af hoe lang nog doorgegaan zou moeten
worden met de kritische dialoog met dit land, dat terrorisme steunt en toejuicht.
Is het de bedoeling om na het bezoek van de trojka aan Iran te beslissen of
de kritische dialoog nog kan worden voortgezet, dan wel of andere maatregelen,
zoals sancties, genomen zouden moeten worden? Hij was het er geheel mee eens
dat voorlopig wederzijdse bezoeken van politici zijn opgeschort.Ten slotte wees hij erop dat in EU-verband als lijn is uitgezet om in
de huidige gespannen situatie in Israël voorlopig af te zien van bezoeken
van EU-ministers aan Orient House. Dat betekent, zo vond hij, steun voor het
advies dat hij indertijd had gegeven, namelijk dat het beter zou zijn als
de minister van Buitenlandse Zaken geen gesprek in Orient House zou voeren.
Hij betreurde het dat deze geen gehoor heeft gegeven aan dit advies.Ook mevrouw Sipkes (GroenLinks) had in het algemeen een positief
oordeel over de reis naar het Midden-Oosten. Wel plaatste zij een kritische
kanttekening bij het bezoek aan Syrië. Enerzijds speelt Syrië alleen
al door de geografische ligging in de regio een rol in het vredesproces, maar
anderzijds is hier het punt van de slechte mensenrechtensituatie in dit land
van belang, waar volgens de stukken weinig tot geen aandacht aan is gegeven
tijdens het bezoek. Zij vroeg zich af of het wel aanvaardbaar is om, gezien
die mensenrechtensituatie, met Syrië te spreken. Zijn er overigens criteria
voor de vraag met welk land nog wel wordt gesproken en met welk land niet
meer?Hoewel zij had begrepen dat de minister-president op de verkeerde plek
in Gaza de eerste spa in de grond heeft gestoken voor de aanleg van een haven,
omdat deze zo'n 10 km verderop is gepland, stond zij wel achter dit symbolische
gebaar dat aangeeft dat er op de een of andere manier economische zelfstandigheid
moet komen voor de Palestijnen. Er heerste op dat moment, mede met het oog
op de aanstaande verkiezingen, een grote euforie onder de Palestijnen die
de nodige internationale steun verwachtten, maar helaas volgden een aantal
terroristische aanslagen die veel van het optimisme weer hebben weggenomen.
Het vredesproces zal op de lange termijn wel doorgaan, maar op dit moment
heeft vooral de moedeloosheid weer toegeslagen. Opvallend is overigens dat
deze zich ook aan Palestijnse kant voordoet en dat de terroristische aanslagen
door hen niet langer worden gewaardeerd, maar steeds meer worden
veroordeeld. Nu er duidelijk een relatie is tussen Hamas en Iran, stelde de brief van
26 maart over de terreuraanslagen in Israël mevrouw Sipkes enigszins
teleur. De terroristische daden zijn op de normale diplomatieke wijze veroordeeld
en de Iraanse ambassadeur in Den Haag is op het ministerie geroepen, waarbij
is gezegd dat vooralsnog van hoge bezoeken in de bilaterale sfeer geen sprake
kan zijn. Maakt zoiets dan enige indruk en stonden er veel «hoge bezoeken»
op het programma? Er wordt een kritische dialoog met Iran gevoerd, maar dan
moet toch na enige tijd worden nagegaan of deze dialoog voldoende oplevert?
Zij vond dat er tot nu toe nauwelijks iets uitgekomen is en zij wierp dan
ook de vraag op of niet overgegaan moet worden tot andere maatregelen, zoals
het niet langer herverzekeren van contracten met Iraanse bedrijven. Het leek
haar zinloos om jarenlang door te praten met Iran zonder dat er iets wordt
bereikt.De steun die vanwege Nederland is toegezegd aan de Palestijnen, onderschreef
zij van harte, zowel de directe hulp ten behoeve van vluchtelingen als de
financiële steun voor het verbeteren van de infrastructuur. Gezien het
grote armoede-probleem zal er echter nog meer steun moeten komen en Nederland
kan die steun wellicht ook op andere terreinen leveren dan alleen het financiële
terrein. Zo kost de op zichzelf wel verklaarbare sluiting van de grenzen door
Israël de Palestijnen circa 3 mln. dollar per dag. Is het mogelijk dat
Nederland daar, in een dialoog met Israël, iets aan probeert te doen?
Verder blijkt het democratische gehalte van de nieuwe wetgeving in de Palestijnse
gebieden niet bepaald hoog te zijn. Kan vanwege Nederland juridische deskundigheid
worden ingezet, zoals dat is ook gedaan ten behoeve van Zuid-Afrika, om te
zorgen voor een goede democratische wetgeving waarmee ook recht wordt gedaan
aan internationale verdragen, zoals het verdrag tegen foltering?De heer Bukman (CDA) was verheugd over de actieve participatie
van de Nederlandse regering in de pogingen om het vredesproces in het Midden-Oosten
tot een goed einde te brengen. Ook een delegatie van de Kamer heeft onlangs
een bezoek aan dit gebied gebracht. Het proces blijft echter kwetsbaar en
er is het grote risico dat het gaat stagneren of misschien zelfs volledig
tot stilstand komt. In ieder geval had hij grote bewondering voor betrokkenen
die stellen dat ook na de terreuraanslagen toch verder gegaan moet worden
met het vredesproces. Zij zien dit proces blijkbaar als onomkeerbaar.De Israëlische regering heeft op een logische manier gereageerd op
de terreuraanslagen door een aantal Palestijnse gebieden af te sluiten. Met
het oog hierop had hij de vraag welke gevolgen dat heeft voor het Nederlandse
hulpbeleid. Verder vroeg hij zich af in hoeverre het structurele hulpbeleid
zich op de langere termijn verdraagt met de zinsnede in het PLO-handvest die
oproept tot vernietiging van de staat Israël.De brief van 25 maart van de hand van de minister voor Ontwikkelingssamenwerking
vond de heer Bukman nogal eenzijdig. In deze brief wordt breed uitgemeten
wat de diverse gesprekspartners allemaal hebben gezegd over de houding van
Israël, zonder dat er enige kanttekening bij wordt geplaatst. De minister
heeft weliswaar het bezoek waarvan in deze brief verslag wordt gedaan, afgelegd
vóórdat de terreuraanslagen plaatsvonden, maar de brief zelf
is geschreven nadat deze aanslagen waren gepleegd en juist daarom hadden enige
kanttekeningen toch niet misstaan.De minister van Buitenlandse Zaken heeft ervoor gekozen, tegen de opvatting
van een belangrijk deel van de Kamer in, om toch een gesprek te voeren in
Orient House. Nu inmiddels in EU-verband een heroriëntatie heeft plaatsgevonden
inzake bezoeken aan Orient House, was de heer Bukman benieuwd
te horen wat de opstelling van de minister in de discussie in EU-kader is
geweest.De Nederlandse hulpverlening aan het gebied heeft een grotendeels bilateraal
karakter, terwijl de Nederlandse bijdrage aan het vredesproces waar het de
politieke aspecten betreft, grotendeels via de EU loopt. In de praktijk echter
lijkt het bij het EU-beleid toch vooral ook om hulpverlening te gaan, niet
zozeer om de politieke aspecten. Komt dat wellicht omdat er binnen de EU geen
eenheid van opvatting is, waardoor de politieke aspecten maar aan de Verenigde
Staten worden overgelaten? De EU heeft wel een bijdrage geleverd bij het voorbereiden
van verkiezingen, maar waar het gaat om de bevordering van het vredesproces
ligt in de praktijk toch de eerste verantwoordelijkheid bij de Verenigde Staten.
Welke rol ziet de Nederlandse regering in de komende periode voor de EU, waar
het de politieke aspecten betreft?Nederland is een belangrijke participant in de Ontwikkelingsbank voor
het Midden-Oosten, in de vorm van een belang van 3,5%. Nederland heeft daarmee
echter geen zeggenschap, maar kan wel een plaats krijgen in het bestuur van
de bank als de participatie iets hoger komt te liggen dan de 3,5%, hetgeen
enkele tientallen miljoenen guldens zou vergen. De heer Bukman vroeg of de
regering daarvoor voelt. Of is er bewust voor gekozen om af te zien van zeggenschap?Vervolgens vroeg hij of en, zo ja, op welke manier coördinatie plaatsvindt
bij de hulpverlening door de diverse landen. Hij achtte die coördinatie
van groot belang. Voor Nederland is er daarbij nog de vraag in hoeverre de
bilaterale hulpverlening kan worden gekoppeld aan de activiteiten van het
Nederlandse bedrijfsleven in de regio.Voorts vond hij dat de Palestijnse autoriteit aan geloofwaardigheid zou
winnen als ze zou aangeven welke internationale verdragen ze wil naleven en
welk type staat wordt nagestreefd. De kwaliteit van de huidige regelgeving
in de Palestijnse gebieden is niet bepaald goed te noemen en de kans dat zich
hier een autoritaire staat gaat ontwikkelen in plaats van een democratische
rechtsstaat, is zeker aanwezig.Ten slotte herinnerde de heer Bukman eraan dat direct na het bezoek aan
Syrië in persberichten een positieve sfeer over dit bezoek werd opgeroepen.
In de stukken valt daar echter niet veel van terug te vinden en ook overigens
is er sindsdien weinig meer vernomen van de rol van de Golanhoogten in het
vredesproces. Hij vroeg hoe het daarmee staat.De heer Van den Berg (SGP) stelde vast dat het bezoek aan het
Midden-Oosten vooraf het nodige stof heeft doen opwaaien, gezien de discussie
over het bezoek aan Orient House, maar na afloop geheel is overschaduwd door
de gruwelijke aanslagen in Israël, waardoor het vredesproces onder grote
druk is komen staan. Het Israëlische volk wordt door die aanslagen zwaar
beproefd en hij had dan ook begrip voor de zware veiligheidsmaatregelen, in
het bijzonder de afgrendeling van de Palestijnse gebieden. Indien de Israëlische
autoriteiten dergelijke maatregelen niet zouden hebben getroffen, zouden zij
daarmee zeker het draagvlak voor een vredesregeling hebben ondermijnd. Anderzijds
hebben die maatregelen onmiskenbaar een negatief effect op het Palestijnse
volk, vooral op economisch vlak.Het bezoek aan Orient House werd door hem betreurd, maar belangrijker
vond hij dat inmiddels in EU-verband kennelijk voor een andere benadering
is gekozen. Uit persberichten had hij namelijk begrepen dat nu «informeel
voorshands» door de EU zou zijn besloten om Orient House voorlopig te
mijden. Wat houdt dit besluit precies in?De schriftelijke vragen over uitlatingen van de minister van Buitenlandse
Zaken bij de opening van de ambassade in Amman zijn inmiddels op heldere wijze
beantwoord. De heer Van den Berg was er erkentelijk voor dat in die beantwoording
is erkend dat bepaalde opmerkingen misschien beter achterwege gelaten hadden
kunnen worden. Gemeenschappelijke bestrijding van het terrorisme in het Midden-Oosten
dient, zo vond hij, topprioriteit te hebben. Hij vond het daarom verheugend
dat er aandacht voor deze problematiek is, zoals o.a. blijkt uit de conferentie
op 13 maart jl. Ook de EU zal zich op dit punt krachtig moeten weren, wil
zij geloofwaardig zijn en werkelijk ernst maken met het vredesproces in het
Midden-Oosten. Hij meende daarom dat de EU zich direct na de aanslagen had
moeten aansluiten bij Amerikaanse initiatieven om een boycot van Iran te overwegen.
Dat dit niet is gebeurd, zag hij als een gemiste kans. Het feit dat de internationale
gemeenschap geen gesloten front vormt op dit vlak, wordt handig uitgespeeld
door terreurbewegingen en door landen als Iran en Libië, maar ook door
Syrië. Syrië heeft, zo moet helaas worden vastgesteld, relaties
met het terrorisme. Zo is een Hamas-kantoor gevestigd in Damascus, worden
terreuraanslagen van Hezbollah toegestaan in door Syrië gecontroleerd
gebied in Zuid-Libanon en heeft de Syrische president ook niet deelgenomen
aan de anti-terreurtop. Hoe gemeend is dan de vredeswil van president Assad?
Is het nu wel het juiste moment voor een nieuw handelsakkoord tussen de EU
en Syrië? Is verder tijdens het bezoek van de Nederlandse bewindslieden
aan de Syrische president gevraagd om zijn invloed aan te wenden tot beëindiging
van de Hezbollah-activiteiten in Zuid-Libanon en om de Hamas-activiteiten
niet langer te ondersteunen?De heer Van den Berg toonde zich bezorgd over toenaderingspogingen van
de zijde van Frankrijk en Duitsland in de richting van Iran. Er wordt al jaren
een kritische dialoog met Iran gevoerd, maar wat heeft die tot nu toe opgeleverd
en hoe geloofwaardig is dan voortzetting van die kritische dialoog? Recent
nog had hij van het CIDI het dossier «Iran, profiel van een terroristisch
bewind» ontvangen, waarin uiterst zorgelijke zaken zijn beschreven.
Hij vond daarom het huidige beleid van de EU ten opzichte van Iran niet geloofwaardig
en had de indruk dat dit beleid vooral door handelsbelangen wordt geïnspireerd,
niet zozeer door een werkelijke inzet om het internationale terrorisme te
bestrijden. Met welke boodschap gaat de trojka nu naar Iran? Zal worden geëist
dat Iran ondubbelzinnig afstand neemt van ondersteuning of goedkeuring van
terrorisme en wat zal de EU doen als dit door Iran wordt geweigerd? Het leek
hem tijd worden om te gaan denken aan concrete maatregelen, zoals een handelsboycot
en het niet langer herverzekeren van kredieten. Hij zou dan ook graag zien
dat de Kamer na het bezoek van de trojka aan Iran opnieuw over een en ander
wordt geïnformeerd.Het feit dat het PLO-handvest nog steeds niet is gezuiverd van de passage
over de vernietiging van de staat Israël, belemmerde zijns inziens allerlei
vormen van meer formele steunverlening aan de Palestijnen. Welke stappen zet
de regering om deze passage te doen schrappen? Hij besefte dat een behoorlijke
economische infrastructuur in de Palestijnse gebieden van grote betekenis
is voor het vredesproces en dat er in een aantal gevallen ook aanleiding kan
zijn voor humanitaire steun, maar het schrappen van de bewuste passage was
voor hem een voorwaarde om het beleid op dit vlak te kunnen steunen.De heer Rouvoet (RPF) onderschreef de in het reisverslag genoemde
bezorgdheid inzake de betrokkenheid van Palestijnse politiediensten bij schendingen
van mensenrechten. Hij vroeg in dit verband of het aantal Palestijnse politiemensen
wel in overeenstemming is met hetgeen in de overeenkomsten is afgesproken,
want hij had de indruk dat er inmiddels veel méér van die politiemensen
zijn. Ook vroeg hij hoe het staat met de proliferatie van wapens buiten de
politiediensten. Hij had begrepen dat die proliferatie onrustbarend is. Verder
herinnerde hij aan de schriftelijke vragen die hij nog vóór
het vertrek van de beide bewindslieden naar het Midden-Oosten had gesteld
inzake een rapportage van de mensenrechtenorganisatie Beth Selem over de situatie
van de mensenrechten in de Palestijnse gebieden. Hij had begrepen dat de minister-president voornemens was dit punt aan de orde te stellen in het gesprek
met de heer Arafat. Is dat ook gedaan en valt daar nu iets over te zeggen?Voorts wees hij op de passage in de brief van de minister voor Ontwikkelingssamenwerking
van 25 maart, dat volgens diens gesprekspartners (mensenrechtenorganisaties
en NGO's) de internationale waarneming tijdens de Palestijnse verkiezingen
niet méér is geweest dan een «politieke exercitie ter
legitimering van het bestaande regime». Helaas heeft de minister voor
Ontwikkelingssamenwerking daar geen enkel commentaar op geleverd. Ziet de
regering die internationale waarneming ook als zodanig?De heer Rouvoet had er waardering voor dat in de gesprekken met de Palestijnse
autoriteit opnieuw de noodzaak tot wijziging van het PLO-handvest aan de orde
is gesteld. Verwacht de regering dat dit handvest nu ook gewijzigd wordt?
Wat zal haar houding zijn als die wijziging uitblijft, of als een soort tussenoplossing
wordt gekozen, bijvoorbeeld een «dubbel» handvest?Gelukkig zijn de protesten tegen het bezoek van de Nederlandse minister
van Buitenlandse Zaken aan Orient House beperkt gebleven, maar de heer Rouvoet
vond nog steeds dat dit bezoek achterwege had moeten blijven. Met het oog
hierop was hij ook wel gelukkig met het nieuwe EU-beleid. Overigens vond hij
de Nederlandse volgzaamheid op dit punt wel opvallend, nu die volgzaamheid
er op andere terreinen, bijvoorbeeld het drugsbeleid, niet is. Wel waardeerde
hij het dat bij het bezoek aan Orient House opnieuw duidelijk is gemaakt dat
dit bezoek niet een erkenning van Palestijnse claims inhoudt, al vond hij
het gebruik van de term «Palestina» door de minister-president
wel zeer ongelukkig. Hij hoopte maar dat dit een verspreking is geweest.Over de toekomstige status van Jeruzalem zijn onlangs ook enige berichten
in de pers verschenen. Zo zou er volgens de burgemeester van Jeruzalem een
geheime dialoog over een verdeling van Jeruzalem plaatsvinden. Heeft de regering
daar aanwijzingen voor?De heer Rouvoet sloot zich aan bij de al gestelde vragen over de betrokkenheid
van Iran bij terrorisme. Ook hij was wat teleurgesteld door de brief van 26
maart over dit onderwerp. Waarop baseert de regering de verwachting dat de
kritische dialoog met Iran nu wel resultaten zal opleveren? Wanneer is in
de ogen van de regering het moment aangebroken om verdere stappen te overwegen,
zoals het terugroepen van de ambassadeur en het beëindigen van handelssteun?In het reisverslag had hij niet kunnen terugvinden of bij het bezoek aan
Syrië is gesproken over mensenrechten. Is dit onderwerp aan de orde geweest
en, zo ja, in welke zin? Is van Nederlandse zijde erop aangedrongen om de
waterproblematiek te betrekken bij de onderhandelingen tussen Syrië en
Israël, nu Syrië tot nu toe geen medewerking wil verlenen aan levering
van water door Turkije aan Israël?Ook mevrouw Verspaget (PvdA) stelde vast dat de zelfmoordaanslagen
van Hamas in Israël hebben laten zien hoe kwetsbaar het vredesproces
kan zijn. Die tragische gebeurtenissen hadden haar diep geraakt, maar ze mogen
toch niet de aandacht afleiden van een evenwichtige sturing van het vredesproces,
met een coherente, versnellende aanpak, zo mogelijk ook vanuit de EU. Hoe
zou zo'n aanpak kunnen worden bevorderd, waarbij landen als Nederland die
nauw bij het vredesproces betrokken zijn, een rol kunnen spelen? Zij uitte
waardering voor de rol die Nederland tot nu toe achter de schermen heeft gespeeld,
waarbij naar beide kanten een constructief-kritische houding is aangenomen.
Zij pleitte ervoor die houding ook in de komende tijd te kiezen en zich te
onthouden van incidenten-politiek die kan leiden tot een eenzijdige bevoordeling
van één partij in het vredesproces. Met die «incidenten-politiek»
doelde zij o.a. op de aandrang vanuit bepaalde fracties in de Kamer om geen
bezoek aan Orient House te brengen. Zij ging ervan uit dat het bezoek aan Syrië is gebracht in het kader
van het vredesproces als zodanig en dat anders dit bezoek door de regering
niet als eerste prioriteit zou zijn gezien, gezien de schendingen van de mensenrechten
in dat land. In dit verband vroeg zij ook hoe missies naar dit soort landen
die gezamenlijk met het bedrijfsleven worden ondernomen, in de praktijk verlopen.
Enerzijds is het dan de bedoeling om de Nederlandse economische belangen te
bevorderen, waardoor vaak ook een versterking van de economische situatie
in het betreffende land optreedt, anderzijds moet toch ook aandacht worden
geschonken aan moeilijke zaken als het vredesproces in het Midden-Oosten en
de schending van mensenrechten. Zij betwijfelde dan ook of dit soort gezamenlijke
missies in alle gevallen mogelijk zijn.Het valt niet te voorspellen of de recente aanslagen in Israël tot
een meer definitieve verstoring van het vredesproces en tot afwijzing van
premier Peres bij de komende verkiezingen zullen leiden. De anti-terreurtop
in Egypte is wellicht vooral gehouden uit PR-overwegingen, om de Israëlische
bevolking gerust te stellen. Hoe staat het met de feitelijke uitvoering van
de besluiten van deze topbijeenkomst? Gezien de situatie in het Midden-Oosten
en de partijen die hierbij een rol spelen, vroeg zij zich af of wel effectief
kan worden gehandeld op grond van de genomen besluiten.Onderhandelingssuccessen aan Palestijnse zijde zullen het commitment aan
de vrede vergroten. Kan iets worden gezegd over berichten die af en toe in
de pers verschijnen over verdergaande overeenstemming bij de onderhandelingen
dan officieel bekend is?Er zullen harde maatregelen tegen de terreur nodig zijn, maar daarbij
zal wel de hand gehouden moeten worden aan internationaal aanvaarde rechtsbeginselen.
In dat verband wees mevrouw Verspaget op de Israëlische maatregel om
ook familieleden van terroristen te bestraffen door het verwoesten van huizen.
Hoe wordt dit punt door Nederland, al dan niet in EU-verband, bij Israël
aan de orde gesteld? Bij het bezoek van de delegatie uit de vaste commissie
aan het Midden-Oosten is duidelijk geworden dat zowel Israël als de Palestijnen
op hun houding jegens de mensenrechten dienen te worden aangesproken.De recente brief van de minister voor Ontwikkelingssamenwerking heeft
nog eens aangetoond dat het grootste probleem voor een duurzame vrede wordt
gevormd door de armoede en de onderontwikkeling van grote delen van de Palestijnse
bevolking, mede gezien de relatief welvarende positie van Israël ten
opzichte van de omringende landen. Door de afgrendeling van Israël wordt
de economische positie van de Palestijnen alleen maar verder verslechterd.
Mevrouw Verspaget was het dan ook eens met de schenking van 6 mln. voor voedselhulp
aan de Palestijnen en vond dat er bij Israël op moet worden aangedrongen,
voor zover dat nog niet is gebeurd, om konvooien met voedselhulp door te laten.
Daarnaast heeft deze brief aangegeven dat de moeilijke situatie in Palestijns
gebied leidt tot een autoritair bewind dat als zodanig weer schadelijk is
voor het vredesproces. De belemmeringen die Israël opwerpt tegen de import
van niet-noodhulpgoederen uit Europa, zouden moeten verdwijnen. Ook voor eenzijdige
belastingmaatregelen ten opzichte van de Palestijnen en de ongelijke verdeling
van bijvoorbeeld water zouden in het kader van het vredesproces zo snel mogelijk
oplossingen gevonden moeten worden.Zij vond het zeer positief dat Nederland, relatief gezien, een belangrijke
donor voor de Palestijnen is. Zij zou graag zien dat ook andere donoren meer
inspanningen leveren ten behoeve van een snelle opbouw van Palestijns gebied.
In dit verband vroeg zij naar de reden voor de vertraging in de aanleg van
de haven in Gaza. Verder is aan de delegatie uit de vaste commissie, bij het
bezoek aan Orient House, gevraagd om steun aan de instituten in Oost-Jeruzalem
die al vóór de Oslo-akkoorden aanwezig waren. Zij drong erop
aan dat de regering deze steun geeft. Tijdens het werkbezoek van deze delegatie is duidelijk geworden dat er
meer economische integratie in de regio dient te komen. Op dit moment zijn
alle landen in hun export vooral op Europa gericht. Hoe belangrijk dat ook
is, het creëren van één interne markt zonder belemmeringen
zou zowel de armere landen uit de regio als Israël de mogelijkheid bieden
om naar elkaar toe te groeien, hetgeen ook het onderlinge begrip en de onderlinge
afhankelijkheid zal bevorderen.Ten slotte sloot mevrouw Verspaget zich aan bij de al gestelde kritische
vragen over Iran. Zij vroeg zich af of Nederland wel kan doorgaan met het
exporteren van goederen naar Iran die ook gebruikt kunnen worden voor militaire
doeleinden. Heeft al een discussie met Rusland plaatsgevonden over het leveren
van wapens door dit land aan Iran?De heer Van den Bos (D66) herinnerde eraan dat bij het bezoek
van de delegatie uit de vaste commissie aan het Midden-Oosten door vrijwel
alle gesprekspartners de verwachting is uitgesproken dat het vredesproces
onomkeerbaar zou zijn. Zij hielden echter ook ernstig rekening met nieuwe
terreuraanslagen die het vredesproces zouden ondermijnen. Inmiddels hebben
een aantal van die aanslagen plaatsgevonden die een zeer traumatisch effect
op de Israëlische bevolking hebben gehad. Bestrijding van dit terrorisme
is dan ook een van de belangrijkste opdrachten voor de internationale gemeenschap.
Niemand weet evenwel nog goed hoe dat zou kunnen gebeuren. Het onderbreken
van de financiële stromen naar terreurgroepen is in ieder geval nodig
en juist Iran speelt daarin een belangrijke rol. Het leek hem onmogelijk om
op de gebruikelijke voet door te gaan met Iran, nu de kritische dialoog in
feite niets oplevert, maar anderzijds is het ook de vraag of een totaal isolement
van dit land de situatie er beter op maakt. Wat voor soort maatregelen tegen
Iran zou de regering willen overwegen, vooral in EU-verband?Behalve door fundamentalisten wordt het vredesproces ook bedreigd door
ontevreden Palestijnen die terecht ontevreden zijn, gezien het uiterst geringe
perspectief op een goede toekomst. Uitbreiding van de ontwikkelingssamenwerking
juichte hij dan ook toe. Daarbij zal dan wel de eis gesteld moeten worden
dat het PLO-charter wordt aangepast; die aanpassing mag niet lang meer op
zich laten wachten. Verder moet van de Palestijnen worden gevraagd, al het
mogelijke te doen om Hamas te bestrijden. Als een democratie zozeer van binnenuit
wordt bedreigd en de persoonlijke veiligheid van mensen in het geding is,
is het bijna onvermijdelijk dat de betreffende staat de grenzen van zijn rechtsstelsel
gaat benaderen. Dit lijkt nu het geval te zijn bij Israël en ook bij
de Palestijnse autoriteit. Toch zullen die grenzen in acht moeten worden genomen;
schending van mensenrechten mag niet voorkomen. Hoe kijken de bewindslieden
tegen dit probleem van enerzijds bestrijding van terreur en anderzijds handhaving
van de rechtsstaat aan, ook in het licht van het feit dat de Palestijnse autonome
gebieden in volkenrechtelijke zin nog niet als een staat beschouwd kunnen
worden?De heer Van den Bos vroeg zich verder af of niet enige souplesse kan worden
aangebracht in de afgrendeling van Palestijnse gebieden. In ieder geval zouden
voedseltransporten en ambulances door moeten kunnen rijden. Aangekondigd is
dat dit het geval zal zijn, maar hij betwijfelde of dat ook in de praktijk
gebeurt.Met het vredesproces is enerzijds grote haast geboden. Er moeten spoedig
tastbare resultaten voor de bevolking komen, zowel voor de Israëlische
bevolking (waarbij het vooral de veiligheid betreft) als voor de Palestijnse
bevolking (waarbij het vooral gaat om de sociaal-economische ontwikkeling
en het opzetten van een goed bestuurlijk gezag). Anderzijds mag het proces
ook niet overhaast worden, want er is het reële gevaar dat de achterban
nog niet toe is aan compromissen die politici sluiten. Er kan alleen sprake
zijn van een blijvende stabiele vrede als compromissen aan beide kanten worden
geaccepteerd en de heer Van den Bos zag dan ook met lede ogen
de huidige ontwikkelingen ten aanzien van Jeruzalem aan. Maatregelen die de
besprekingen hierover zullen bemoeilijken, dienen achterwege te blijven, want
zelfs ten aanzien van Jeruzalem zal een of andere vorm van compromis uit de
bus moeten komen.Hij had de indruk dat de EU vooral optreedt als de eenheid die economische
steun verleent, terwijl de verdere regie aan de Verenigde Staten wordt overgelaten.
Tijdens het bezoek van de delegatie uit de vaste commissie had hij echter
begrepen dat de Arabische landen en de Palestijnen graag een grotere rol van
de EU zien, dit overigens in tegenstelling tot Israël. Is dat ook de
indruk van de regering en ziet zij mogelijkheden om de sociaal-economische
bijstand vanuit de EU een meer politieke vertaling te geven?Ten slotte stelde hij vast dat het bezoek van de bewindslieden aan Israël
sterk in het teken van de bilaterale economische samenwerking stond. Welke
perspectieven zien de bewindslieden op dit punt en wat is de bijdrage van
het bezoek hierin geweest? Antwoord van de bewindsliedenDe minister van Buitenlandse Zaken merkte op dat premier Peres
in feite in een onmogelijke situatie verkeert, waarin hij tot grote bewondering
van de Nederlandse regering probeert het bijna onverenigbare toch te verenigen:
enerzijds het vredesproces redden, anderzijds alle maatregelen nemen die de
veiligheid zoveel mogelijk waarborgen en die onder de bevolking ook een gevoel
van veiligheid tot stand brengen. De hiervoor noodzakelijke draconische maatregelen
vanwege Israël betekenen echter weer een ernstige sociaal-economische
terugslag voor de Palestijnse bevolking. Soms is er ook, zo vond de bewindsman,
sprake van een zekere overdaad bij de Israëlische maatregelen, zoals
het opblazen van huizen. Zo'n soort actie is, als reactie op bepaalde gebeurtenissen,
wel te begrijpen, maar helpt toch niet werkelijk en kan ook kwaad bloed zetten,
waardoor het vredesproces weer in gevaar kan komen. Ook de Israëlische
regering ziet dat zelf scherp in. Overigens staat de Nederlandse regering
op het standpunt dat het op dit moment niet aan haar is om uit te spreken
welke maatregelen Israël wel zou mogen nemen en welke ze zou moeten nalaten.
Wel meent zij dat er gewezen moet worden op ernstige inbreuken op mensenrechten,
als die inbreuken zich voordoen. Verder wil zij alles doen dat in haar vermogen
ligt om samen met Israël en de Palestijnse autoriteit te proberen het
geweld uit te bannen en het terrorisme te bedwingen. Bovendien wil zij proberen
om de negatieve gevolgen voor de Palestijnen van de genomen maatregelen zoveel
mogelijk te verzachten. Nederland heeft dan ook actie genomen, evenals de
EU dat heeft gedaan, door direct een vrij groot geldbedrag beschikbaar te
stellen.De bewindsman was het ermee eens dat blijvend druk moet worden uitgeoefend
op president Arafat, gebruikmakend van de goede relaties waarover Nederland
beschikt. Er moet echter ook druk worden uitgeoefend op de Israëlische
regering, door te wijzen op excessieve maatregelen die het vredesproces ernstig
in gevaar kunnen brengen. Daarom is in de verklaring van Palermo aangedrongen
op het doorlaten van de hulpgoederen, hetgeen nu overigens ook gebeurt. Hij
beaamde dat het bij de druk op president Arafat om terroristen in Palestijns
gebied op te sporen, om iets van een andere orde gaat dan bij de druk op Israël,
maar er moet ook niet overvraagd worden aan president Arafat. Het terrorisme
dat op dit moment wordt bedreven, is gericht tegen beide kanten en is als
zodanig ook de vijand van het Palestijnse volk. Het Palestijnse volk heeft
er daarom belang bij om dat terrorisme te bestrijden, want het is gericht
tegen het vredesproces, al hebben de recente terreuraanslagen, uitgevoerd
door Palestijnen, vooral Israëlische burgers getroffen. Wel moet worden
bedacht dat de druk op de Palestijnse autoriteit en de overtuiging die
nu bij het Palestijnse volk heeft postgevat dat het terrorisme moet worden
bestreden, ook leidt tot een vorm van politiewerk die regelmatig over de schreef
gaat, hetgeen ook weer het vredesproces in gevaar kan brengen.Al met al, zo concludeerde de minister, is het buitengewoon moeilijk om
tot een evenwichtige combinatie te komen van enerzijds het bevorderen van
de veiligheid en anderzijds het behoud van het vredesproces. In dit verband
herinnerde hij eraan dat Nederland al sinds jaar en dag de Israëlische
nederzettingenpolitiek bekritiseert. Dit punt is in de recente contacten niet
naar voren gebracht, omdat dit thans niet opportuun werd geacht, maar dat
betekent niet dat de Nederlandse regering in dezen van gedachten zou zijn
veranderd.Bij de gesprekken met vertegenwoordigers van de Palestijnen, tijdens het
bezoek aan het Midden-Oosten, is van Nederlandse zijde aangedrongen op wijziging
van het PLO-handvest. Ook mevrouw Agnelli die namens de EU het gebied heeft
bezocht, direct na de recente terreuraanslagen, heeft daar de aandacht voor
gevraagd. President Arafat heeft deze wijziging nog niet voor elkaar, maar
is er wel van overtuigd dat hij al het mogelijke dient te doen om deze tot
stand te brengen. De minister vond het nog te vroeg om al een uitspraak te
doen over de vraag of het handhaven van de passage in het PLO-handvest over
vernietiging van de staat Israël uiteindelijk zou kunnen leiden tot het
niet verder continueren van structurele hulp. Er wordt maximale druk uitgeoefend
op president Arafat om tot wijziging van die passage te komen en de bewuste
datum te halen, maar bekend is dat dit moeilijk ligt. Bovendien zou het stoppen
van de hulp op dit moment het vredesproces waarschijnlijk nog méér
in gevaar brengen, al achtte hij anderzijds het stopzetten van de hulp ook
weer niet ondenkbaar. Hij wilde in de huidige situatie die drukmiddelen gebruiken
die naar verwachting niet contraproduktief zullen werken.Ook de Nederlandse regering stelt zich regelmatig de vraag waar de grens
ligt van de kritische dialoog met Iran. Die grens is uiterst moeilijk te bepalen.
Wel geldt dat het door die kritische dialoog gelukt is om tot een correctie
te komen van de niet te aanvaarden uitspraak van het officiële Iraanse
persbureau. Er is nu immers door de Iraanse regering duidelijk afstand genomen
van ieder terrorisme, althans in algemene zin, want een expliciete veroordeling
van Hamas is achterwege gebleven. Ook daarnaast kunnen nog enige vruchten
van de kritische dialoog worden genoemd, zoals een paar maatregelen die beschouwd
kunnen worden als een zekere verbetering in de mensenrechtensituatie. Verder
is er een traag, maar op zichzelf ook constructief verlopende dialoog over
Rushdie die wellicht zou kunnen uitmonden in een verlichting van het gevaar
dat Rushdie bedreigt. Tot nu toe is het echter gebleven bij deze bescheiden
vruchten van de dialoog.Tijdens het informele overleg in Palermo is langdurig over dit onderwerp
gesproken en daarbij is gebleken dat geen enkele lidstaat op dit moment een
produktief alternatief voor deze dialoog kon aandragen. Een feit is dat Iran
een grote invloed heeft op de omringende landen en feit is ook dat er een
hoge mate van gevoeligheid is ten aanzien van Rusland. Het is in ieder geval
nodig om, als de kritische dialoog wordt opgegeven, daar iets anders voor
in de plaats te stellen dat beter zal werken en de maatregelen die de Verenigde
Staten nu jegens Iran hebben genomen, zijn in de praktijk weinig produktief.
De minister ontkende in dit verband dat de EU alleen oog zou hebben voor de
handelsbelangen met Iran. De EU zal zich zeker aansluiten bij Amerikaanse
maatregelen, als het ernaar uitziet dat door die maatregelen Iran effectief
onder druk kan worden gezet, en het is ook niet uitgesloten dat de opstelling
van de EU jegens Iran zal worden verscherpt. Dat laatste hangt af van de rapportage
over het bezoek van de trojka aan Iran dat op 2 april a.s. plaatsvindt.Aansluitend merkte de bewindsman op dat de kwestie van de verkoop van Russische wapens aan Iran in de eerste plaats vanwege de Verenigde
Staten aan de orde wordt gesteld, in hun dialoog met Rusland.Tijdens de lunch in Palermo had hij de kwestie van bezoeken aan Orient
House aangesneden en gesteld dat op dit moment iedere daad die zou kunnen
leiden tot het risico van provocatie, achterwege zou moeten worden gelaten.
Dat zou betekenen dat geen bezoeken meer aan Orient House gebracht zouden
moeten worden. De andere ministers onderschreven deze stelling, maar vonden
ook dat de lijn die de EU tot nu toe heeft gevolgd, niet zou moeten worden
verlaten. In feite is toen min of meer de afspraak gemaakt om bij voorkeur
tot aan de verkiezingen geen bezoeken aan Israël meer af te leggen. Het
werd verstandig geacht om, gezien de kwetsbare en explosieve situatie in Israël,
tot aan de verkiezingen alles dat tot een provocatie zou kunnen leiden, achterwege
te laten. Die afspraak is vervolgens alweer doorbroken door de bezoeken die
in verband met de terroristische aanslagen zijn afgelegd door o.a. het Voorzitterschap
van de Raad, in de persoon van mevrouw Agnelli, en de Belgische minister van
buitenlandse zaken. Zij hebben bij hun bezoeken overigens niet Orient House
bezocht, ook al omdat deze bezoeken niet in verband stonden met directe maatregelen
ten behoeve van de Palestijnen.In antwoord op een vraag van de heer Weisglas wees de minister er nog
op dat de uitkomsten van de discussie over dit onderwerp in Palermo, zoals
hij die nu had weergegeven, in diverse (buitenlandse) kranten zijn gepubliceerd.
Inderdaad is hierover niet formeel een mededeling aan de Kamer gedaan, maar
er is hierover door de Unie ook geen officieel besluit genomen.Inmiddels zijn door de Israëlische autoriteiten al enige versoepelingen
aangebracht in de maatregelen ter afgrendeling van de Palestijnse gebieden,
maar de minister verwachtte eigenlijk tot de verkiezingen op 29 mei a.s. geen
grote veranderingen op dit punt. Als de Nederlandse hulpgoederen ten behoeve
van de Palestijnse gebieden doorgelaten worden, heeft de afsluiting van deze
gebieden geen consequenties voor het Nederlandse hulpbeleid.Hij veronderstelde dat de minister voor Ontwikkelingssamenwerking in diens
brief van 25 maart kanttekeningen achterwege heeft gelaten omdat het de bedoeling
was om zo objectief mogelijk verslag te doen van de diverse gesprekken. Bovendien
is het aan de minister van Buitenlandse Zaken om dergelijke kanttekeningen
te plaatsen. In dit geval is de brief uitgegaan zonder dat hij deze tevoren
had gezien. Hij had begrepen dat de reden hiervoor ligt in enige misverstanden,
die mede te maken hadden met zijn eigen verblijf in Brussel en het bezoek
van minister Pronk aan Mali. Hoe dit ook zij: er zijn nu in de brief geen
politieke kanttekeningen geplaatst en de bewindsman kon zich dan ook voorstellen
dat de indruk is ontstaan dat in de brief de zaken maar van één
kant worden belicht.Ter voorkoming van mogelijke misverstanden merkte hij op dat de nu geschetste
procedure vooral geldt in die gevallen waarin hulpverlening ook veel politieke
aspecten heeft, zoals bijvoorbeeld het geval is in Bosnië, de Palestijnse
gebieden en Rwanda. In die gevallen moet ook de minister van Buitenlandse
Zaken in de gelegenheid zijn om zijn verantwoordelijkheid te dragen en daarom
is het nodig dat hij op dit soort politieke punten zo'n brief aan de Kamer
tevoren onder ogen krijgt. Hij was hierover al in gesprek met zijn collega
voor Ontwikkelingssamenwerking. Overigens vond hij dat er op zichzelf geen
onjuiste passages in de brief van 25 maart voorkomen en verder wordt in deze
brief ook duidelijk kritiek in de richting van president Arafat geuit. Het
was voor hem dan ook hooguit de vraag of bepaalde ontboezemingen die in de
brief voorkomen, op dit moment wel volledig opportuun zijn in het kader van
de goede verhoudingen en de opstelling ten aanzien van het vredesproces en
het is aan de minister van Buitenlandse Zaken om dat punt van de opportuniteit
te beoordelen.In reactie op de vraag over de passage in de brief inzake de internationale waarneming tijdens de Palestijnse verkiezingen zei de minister,
dat de Nederlandse regering dankbaar is voor de Europese waarneming die heeft
plaatsgevonden.In het verleden heeft het accent van het EU-beleid op de hulpverlening
gelegen, niet zozeer op de politieke aspecten, maar in Palermo is nu wel een
sterk politiek getinte verklaring over de situatie in Israël afgelegd.
Zowel aan Israëlische als aan Palestijnse zijde wordt uitgezien naar
een grotere invloed van de EU op politieke aspecten.De minister was op dit moment niet in staat antwoord te geven op de vraag
over de Nederlandse participatie in de Ontwikkelingsbank voor het Midden-Oosten.
Hij zegde toe hierover contact op te nemen met zijn collega voor Ontwikkelingssamenwerking
en de Kamer er vervolgens schriftelijk over te informeren.Ook hij vond dat de Palestijnse autoriteit aan geloofwaardigheid zou winnen
als ze zich door internationale verdragen zou laten leiden, vooral die verdragen
die een waarborg bieden voor het democratische karakter van een Palestijnse
staat.Aan de proliferatie van wapens buiten de politiediensten kan Nederland
of de EU niet veel doen. Samenwerking tussen de Palestijnse en de Israëlische
autoriteiten leek hem hierbij aangewezen.De Nederlandse regering is niet op de hoogte van geheime onderhandelingen
over een verdeling van Jeruzalem. Wel is bekend dat dit onderwerp vrijwel
dagelijks onderwerp van gesprek is tussen vele wetenschappelijke instituten.
Ook is het zeer wel mogelijk dat er op politiek niveau over dit onderwerp
wordt gesproken, maar als dit al het geval is, is de Nederlandse regering
daar niet bij betrokken.Inderdaad is er sinds het bezoek weinig meer over de relatie met Syrië
vernomen. De reden hiervoor is gelegen in de aanslagen en de aanstaande verkiezingen
in Israël. Hij ging ervan uit dat er tot aan de verkiezingen ook geen
nieuws te melden zal zijn over de relatie met Syrië. Hoe gemeend de vredeswil
van president Assad is, kon de bewindsman niet beoordelen, maar hij had wel
de indruk dat president Assad ervan overtuigd is dat ook Syrië tot vrede
zal moeten komen.De mensenrechtensituatie in Syrië is tijdens het bezoek niet expliciet
naar voren gebracht. Deze situatie is vrij slecht, hoewel er de laatste tijd
vrij veel gevangenen zijn vrijgelaten.Hij meende dat de anti-terreurtop wel degelijk iets voorstelde. Op dit
moment vindt een follow-up in New York plaats. Het sterke punt van deze top
vond hij dat daar in onderling verband is gesproken over de diverse relevante
elementen: het vredesproces, de stabiliteit in de regio en de bestrijding
van het terrorisme.De wens dat Israël zich matigt in het vernietigen van huizen, wordt
vanzelf al aan de orde gesteld wanneer deze wens openlijk wordt geuit, zoals
vandaag is gebeurd. Deze wens is ook al vanuit de EU overgebracht.De minister-president merkte op dat zich sinds het bezoek aan
het Midden-Oosten alweer vele gebeurtenissen hebben voorgedaan, waaronder
de recente dramatische zelfmoordaanslagen in Israël. Ook nu nog vond
hij het echter positief dat half januari een bezoek aan het gebied kon worden
afgelegd, in het bijzonder aan Israël waar na het staatsbezoek van de
Koningin dat grote indruk heeft gemaakt, opnieuw bleek dat er een zeer warme
relatie tussen Israël en Nederland is. De waarde van de politieke gesprekken
was zeer groot en het bezoek aan Orient House dat indertijd in Nederland zoveel
tongen heeft losgemaakt, heeft geen enkel negatief effect gehad op die besprekingen.
Datzelfde geldt voor het gebruik van het woord «Palestina», inderdaad
een verspreking die in Nederland wel de aandacht heeft getrokken, maar in
Israël niet of nauwelijks.Het bezoek aan Israël had ook een economische component. Er was geen
delegatie van het bedrijfsleven meegereisd, maar er waren op bepaalde
plaatsen in Israël wel delegaties aanwezig van het bedrijfsleven, o.a.
uit het midden- en kleinbedrijf. Aan Israëlische zijde bleek een grote
belangstelling voor actieve vormen van intensivering van de economische samenwerking,
hetgeen trouwens ook in het bredere licht van de politieke ontwikkeling werd
geplaatst. Vrede, veiligheid, stabiliteit en sociaal en economisch perspectief
kunnen elkaar ook aanvullen, zo betoogde de minister-president. Belangstelling
was er vooral voor de thema's landaanwinning en kustbeheer, gas- en energie-infrastructuur
en havenontwikkeling en binnenlands transport, thema's waar Nederland de nodige
know-how en mogelijkheden heeft aan te bieden.Met de Israëlische premier zijn afspraken gemaakt, welke ook schriftelijk
zijn bevestigd, over de follow-up van het bezoek. Bedrijven zullen daarbij
soms de hoofdrol spelen, maar de beide regeringen kunnen daar zeker een stimulerende
functie in vervullen.Bij de voorbereiding van het bezoek aan het Midden-Oosten is besloten
om het officiële bezoek aan Israël (dat de hoofdmoot uitmaakte van
het bezoek) te omlijsten met bezoeken aan Syrië, Jordanië en de
Palestijnse gebieden. In gesprekken met de heer Peres en de heer Arafat is
gebleken dat zij beiden het Nederlandse bezoek aan Syrië zeer hebben
toegejuicht, niet omdat zij meenden dat Nederland zijn «standaard»
zou verlagen door een bezoek te brengen aan een land met een slechte mensenrechtensituatie
en gebrek aan democratie, maar omdat zij graag zien dat naast de Verenigde
Staten die onbetwistbaar een hoofdrol spelen in het vredesproces, ook Europese
landen contacten leggen en nagaan of er reële mogelijkheden zijn om een
bijdrage aan de verdere ontwikkeling van het vredesproces te leveren.Bij het bezoek aan Syrië zijn kort enkele economische kwesties aan
de orde gekomen, waaronder het waterbeheer waarvoor in het kader van het vredesproces
een oplossing gevonden zal moeten worden. Het kan daarom van belang zijn om
vormen van economische samenwerking op dit terrein te stimuleren, met Nederland
wellicht in een bijzondere rol. Uiteraard is bij de bezoeken aan Jordanië
en de Palestijnse gebieden ook over economische kwesties gesproken. Daarnaast
zijn in de gesprekken met president Arafat die door slechte weersomstandigheden
een wat fragmentarisch karakter hadden, de mensenrechten en de kwestie van
het PLO-handvest aan de orde gekomen.Op het moment van de bijeenkomst inzake de Gaza-haven was al bekend dat
nog nader onderzoek moest plaatsvinden naar de financiering en naar de milieu-effecten.
De bijeenkomst ter plaatse droeg dan ook een sterk symbolisch karakter, waarmee
overigens tevens de Nederlandse bereidheid werd gesymboliseerd om daadwerkelijk
de schop in de grond te plaatsen. De inzet van Nederland is erop gericht om
het tijdverlies in dezen zo beperkt mogelijk te houden.Afsluitend onderschreef de minister-president de opvatting dat Nederland,
en meer in het algemeen de Europese Unie, niet alleen beschikbaar moet zijn
om vormen van sociale en economische ontwikkeling in dit gebied te helpen
stimuleren, maar ook de ambitie moet hebben (hetgeen zeker voor de EU geldt)
om in de politieke pendant van het proces een rol van betekenis te vervullen.
Dat trekt uiteraard een wissel op de bereidheid en de mogelijkheid om tot
gezamenlijke Europese opvattingen te komen. Ervan uitgaande dat die mogelijkheid
er is, is het van betekenis om de politieke wil te ontwikkelen, niet ten koste,
maar naast de Verenigde Staten, om een rol in de politieke voortgang van het
vredesproces te vervullen. Tijdens het bezoek lag inderdaad het accent op
de economische en sociale ontwikkeling, maar dat neemt de ambitie niet weg
om ook een duidelijke politieke rol te vervullen.Al met al vond hij dat met gepaste tevredenheid teruggezien kan worden
op het bezoek aan het Midden-Oosten. Het heeft bijgedragen tot een versterking
van de Nederlandse aanwezigheid in dit gebied en in het verlengde daarvan
zal Nederland zeer actief betrokken zijn bij het vinden van verdere
oplossingen in het vredesproces. Hij had in dat verband veel bewondering voor
die mensen die in dat proces onder buitengewoon moeilijke omstandigheden een
hoofdrol vervullen. De Nederlandse bijdrage zal altijd slechts een beperkte
zijn, maar dat wil niet zeggen dat Nederland in dit geheel niet meetelt. Er
ligt een taak op het vlak van het op gang houden en verder brengen van het
vredesproces, omdat er geen enkel ander acceptabel alternatief is. De fungerend voorzitter van de commissie,BukmanDe griffier van de commissie,Janssen XNoot1Samenstelling: Leden: Beinema (CDA), Van der Linden (CDA), Blaauw (VVD),
Weisglas (VVD), Van Heemskerck Pillis-Duvekot (VVD), H. Vos (PvdA), Van Traa
(PvdA), ondervoorzitter, Verspaget (PvdA), De Hoop Scheffer (CDA), Ybema (D66),
Apostolou (PvdA), Van Middelkoop (GPV), Valk (PvdA), Sipkes (GroenLinks),
Bukman (CDA), voorzitter, Boogaard (groep-Nijpels), Woltjer (PvdA), Hessing
(VVD), Van den Bos (D66), Hoekema (D66), Marijnissen (SP), Verhagen (CDA),
Roethof (D66), Rouvoet (RPF) en Van den Doel (VVD).Plv. leden: Leers (CDA), Bremmer (CDA), Korthals (VVD), Van
der Stoel (VVD), Voûte-Droste (VVD), Van Nieuwenhoven (PvdA), Dijksma
(PvdA), Lilipaly (PvdA), Gabor (CDA), De Graaf (D66), Van Gijzel (PvdA), Van
den Berg (SGP), Houda (PvdA), Rosenmöller (GroenLinks), Deetman (CDA),
Hendriks, Van Oven (PvdA), Hoogervorst (VVD), Dittrich (D66), Hillen (CDA),
Van Ardenne-van der Hoeven (CDA), Van Waning (D66), Leerkes (Unie 55+), en
Bolkestein (VVD). 
 
 Naar boven

 

Directe linkKopieer de link naar uw clipboard 

https://zoek.officielebekendmakingen.nl/kst-23432-13.html

Sluit modaal

 

Disclaimer
De hier aangeboden pdf-bestanden van het Staatsblad, Staatscourant, Tractatenblad, provinciaal blad, gemeenteblad, waterschapsblad en blad gemeenschappelijke regeling vormen de formele bekendmakingen in de zin van de Bekendmakingswet en de Rijkswet goedkeuring en bekendmaking verdragen voor zover ze na 1 juli 2009 zijn uitgegeven. Voor pdf-publicaties van vóór deze datum geldt dat alleen de in papieren vorm uitgegeven bladen formele status hebben; de hier aangeboden elektronische versies daarvan worden bij wijze van service aangeboden.

 

Over deze website
Contact
English
Help
Zoeken

Informatie hergebruiken
Privacy en cookies
Toegankelijkheid
Sitemap
Kwetsbaarheid melden

Open data
Linked Data Overheid
PUC Open Data

MijnOverheid.nl
Rijksoverheid.nl
Ondernemersplein.nl
Werkenbijdeoverheid.nl