Patiënten- en cliëntenrechten; Verslag van een Algemeen Overleg
Staten-Generaal — Kamerstuk 
Datum: 2019-09-23 00:00:00.000000
Rechtsgebied: Wetgeving


(function (window, document, dataLayerName, id) {
 window[dataLayerName] = window[dataLayerName] || [], window[dataLayerName].push({ start: (new Date).getTime(), event: "stg.start" }); var scripts = document.getElementsByTagName('script')[0], tags = document.createElement('script');
 function stgCreateCookie(a, b, c) { var d = ""; if (c) { var e = new Date; e.setTime(e.getTime() + 24 * c * 60 * 60 * 1e3), d = "; expires=" + e.toUTCString() } document.cookie = a + "=" + b + d + "; path=/; Secure" }
 var isStgDebug = (window.location.href.match("stg_debug") || document.cookie.match("stg_debug")) && !window.location.href.match("stg_disable_debug"); stgCreateCookie("stg_debug", isStgDebug ? 1 : "", isStgDebug ? 14 : -1);
 var qP = []; dataLayerName !== "dataLayer" && qP.push("data_layer_name=" + dataLayerName), qP.push("use_secure_cookies"), isStgDebug && qP.push("stg_debug"); var qPString = qP.length > 0 ? ("?" + qP.join("&")) : "";
 tags.async = !0, tags.src = "https://koop.piwik.pro/containers/" + id + ".js" + qPString, scripts.parentNode.insertBefore(tags, scripts);
 !function (a, n, i) { a[n] = a[n] || {}; for (var c = 0; c < i.length; c++)!function (i) { a[n][i] = a[n][i] || {}, a[n][i].api = a[n][i].api || function () { var a = [].slice.call(arguments, 0); "string" == typeof a[0] && window[dataLayerName].push({ event: n + "." + i + ":" + a[0], parameters: [].slice.call(arguments, 1) }) } }(i[c]) }(window, "ppms", ["tm", "cm"]);
 })(window, document, 'dataLayer', 'f8b9eee5-8d9c-4ea1-abd5-83e174f29813');
 
 
 
Direct naar content
Navigatie
Contextinformatie
Publicatie
Acties
Inhoudsopgave
Gerelateerde informatie

Menu

U bent nu hier: 
Publicaties
Officiële publicaties

Inloggen

Primaire navigatie

Andere sites binnen Overheid.nl
Home
Uitgebreid zoeken
Mijn abonnementen
Help

Andere sites binnen Overheid.nl

Berichten over uw Buurt
Zoals vergunningen, bouwplannen en lokale regelgeving.

Rondom uw woonadres
Rondom een zelfgekozen adres

Dienstverlening
Zoals belastingen, uitkeringen en subsidies.

Naar dienstverlening

Beleid & regelgeving
Officiële publicaties van de overheid.

Naar beleid & regelgeving

Contactgegevens overheden
Adressen en contactpersonen van overheidsorganisaties.

Naar overheidsorganisaties

 
 
 
U bent hier:

Home

Kamerstuk 31476, nr. 6

 
 
 

Kamerstuk

Datum publicatie
Organisatie
Vergaderjaar
Dossier- en ondernummer
Datum vergadering

09-12-2008

Tweede Kamer der Staten-Generaal

2008-2009

31476 nr. 6

05-12-2008

 

 

 
 
 Toon meer van: Inhoudsopgave
 
 

 
 AanhefLichaamVragen en opmerkingen uit de commissieAntwoord van de bewindsliedenNadere gedachtewisselingOndertekening
 

 
 
 Toon meer van: Extra informatie
 
 

 
 

Informatie over publicatie

 

 

 
 Toon meer van: Gerelateerd
 
 

 
 Publicaties in kamerdossier

Kamerdossier 31476Toon alle publicaties in het hoofddossier

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Publicaties referendum

 

 

 

 

 

Authentieke versie (PDF)
bestandsgrootte: 127 Kb

Informatie

Gerelateerd

Printen

Delen

 
 
 
31 476Patiënten- en cliëntenrechtennr. 6VERSLAG VAN EEN ALGEMEEN OVERLEGVastgesteld 5 december 2008De vaste commissie voor Volksgezondheid, Welzijn en Sport1 heeft op 23 oktober 2008 overleg gevoerd met minister Klink van
Volksgezondheid, Welzijn en Sport en staatssecretaris Bussemaker van Volksgezondheid,
Welzijn en Sport over:– de brief d.d. 23 mei 2008 van de minister
en de staatssecretaris van Volksgezondheid, Welzijn en Sport over het programma «Zeven
rechten voor de cliënt in de zorg: Investeren in de zorgrelatie»
(31 476, nr. 1).Van dit overleg brengt de commissie bijgaand geredigeerd woordelijk verslag
uit.Voorzitter: Van GervenAdjunct-griffier: ClemensVragen en opmerkingen uit de commissieMevrouw Willemse-van der Ploeg (CDA): Voorzitter.
Een dijk van wet- en regelgeving is geen garantie voor kwaliteit op de werkvloer.Het CDA heeft met veel waardering kennisgenomen van het programma Zeven
rechten voor de cliënt in de zorg. Dit programma is een aanzet om de
positie van cliënten in de zorg te versterken en in wet- en regelgeving
vast te leggen. Het CDA heeft veel waardering voor de inzet van VWS en de
veldpartijen bij de totstandkoming van dit programma. Het CDA is een groot
voorstander van het versterken van de positie van de zorgconsumenten. In het
verlengde van het versterken van de positie van die cliënt ligt volgens
het CDA ook de positie van ouders en verwanten, die vaak als vertegenwoordiger
of als belangenbehartiger van de cliënt optreden. Hoe ziet het kabinet
daarnaast in dit verband de plaats van de individuele cliëntenondersteuning
voor mensen die niet in staat zijn om zelf gebruik te maken van hun rechten?
Aangezien het hele traject van wet- en regelgeving zo veel tijd in beslag
neemt en omdat het dringend nodig is dat een aantal zaken op korte termijn
wordt geregeld, vraagt het CDA aan het kabinet om via een nota van wijziging
op de WMCZ (Wet medezeggenschap cliënten zorginstellingen) in ieder geval
twee onderdelen te regelen.Voor het CDA staan de volgende zes uitgangspunten centraal. Het CDA wil dat kwaliteit en veiligheid de hoogste prioriteit hebben, niet alleen
op papier, maar ook in de dagelijkse praktijk. Het CDA wil dat het cliëntenperspectief
in alle vormen en in alle sectoren van de zorg het leidend uitgangspunt is.
Het CDA wil dat de positie van cliëntenraden en de vertegenwoordigers
van cliënten zoals ouders en verwanten aanmerkelijk wordt versterkt.
Het wil dat de klachtenprocedure laagdrempelig, onafhankelijk, onpartijdig
en transparant is, dat het toezicht op de zorg hoogwaardig, effectief, onafhankelijk
en transparant is en dat de wet- en regelgeving glashelder, samenhangend en
toegankelijk zijn.Dan kom ik op de kwaliteit van de zorg. De kwaliteit en veiligheid moeten
volgens het kabinet de eerste prioriteit hebben bij de zorgverleners. Dat
onderschrijft het CDA van harte. In dit programma wordt echter nergens een
definitie gegeven waaruit blijkt wat de cliënt onder kwaliteit mag verstaan.
Hij krijgt een afdwingbaar recht op informatie over kwaliteit. Er worden kwaliteitsindicatoren
ontwikkeld en er mag geconcurreerd worden met kwaliteit. Er worden richtlijnen
opgesteld. Hoe kan de klant nu vanaf de buitenkant zien dat kwaliteit wordt
geleverd en welke kwaliteit wordt geleverd?De overheid kan in het overleg met de partijen in het veld van alles regelen
in wet- en regelgeving, maar veel verbeteringen zullen toch in de dagelijkse
praktijk, in de directe zorgrelatie tussen cliënt en zorgverlener, waargemaakt
moeten worden. Dat kan natuurlijk alleen als zorgverleners daarvoor de tijd,
de ruimte en de ondersteuning en vaardigheden krijgen. Dat is niet allemaal
in wetgeving vast te leggen. Het kabinet beschrijft het zo mooi: de basis
voor goede zorg is de vertrouwensband tussen de cliënt en de zorgverlener.
Kan het kabinet eens uitleggen hoe het deze omslag gaat bewerkstelligen? Hoe
gaat het kabinet ervoor zorgen dat zorgverleners, zorgverzekeraars en beleidsmakers
durven denken en beslissen vanuit het perspectief van de cliënt? Hoe
gaan zij de cliënt centraal stellen boven grafieken, formulieren, cijfers,
systemen, structuren en financiën? En hoe kunnen professionals op de
werkvloer hun kwaliteiten weer inzetten los van bureaucratie?Mevrouw Leijten (SP): Ik vind dat het CDA
goede punten aansnijdt. Hoe kan de professional weer tijd en ruimte krijgen
voor goede zorg en hoe krijgen wij die band tussen degene die zorg nodig heeft
en degene die zorg verleent, nu voor elkaar? Wij voeren heel vaak debatten
over de arbeidsmarkt. Hoe denkt het CDA over de personeelstekorten? Hoe kunnen
wij die oplossen? Hoe denkt het CDA over de opleiding van het personeel in
de instellingen? Wat is precies de visie van het CDA daarop?Mevrouw Willemse-van der Ploeg (CDA): Als
het werk weer aantrekkelijk wordt en als, zoals het kabinet ook zegt, geïnvesteerd
wordt in de directe relatie, dan denk ik dat mensen weer graag in de zorg
willen werken en dat zij daar ook blijven. Tot nu toe worden zij te veel belast
met allerlei formulieren en met allerlei dingen die gecheckt, overgedragen
en dubbel gecheckt moeten worden. Dat is niet het werk waarvoor de mensen
in de zorg zijn komen werken. Investeren in de directe zorgrelatie –
dat wil het kabinet en daarom wil ik ook horen hoe die omslag kan worden gemaakt –
zal zeker leiden tot plezier in het werk. Dan wordt ook naar buiten uitgestraald
dat het plezierig is om in de zorg te werken.Mevrouw Leijten (SP): Ik ben het met mevrouw
Willemse eens dat wij zeker een streep door de bureaucratie moeten zetten.
Onnodige formulieren en allerlei kwaliteitsdocumenten moeten wij gewoon schrappen.
Wij moeten ervoor zorgen dat kwaliteit en vertrouwen in de professional er
zijn. Ik vraag toch nog een keer aan het CDA hoe het denkt het personeelstekort
op te lossen en hoe het ervoor wil zorgen dat goed personeel wordt ingezet.
Is het CDA net als de SP van mening dat de politiek er veel strakker bovenop
moet zitten en veel meer eisen moet stellen aan instellingen op
het vlak van de bezettingsgraad en de opleidingsgraad van het personeel?Mevrouw Willemse-van der Ploeg (CDA): U heeft
goed geluisterd. Ik heb gezegd dat het tussen de oren moet zitten van de beleidsmakers,
van de mensen die aan de top van de zorg staan. Als daar anders wordt gedacht
over werken in de zorg, dus meer vanuit het perspectief van de cliënt,
dan wordt anders omgegaan met de budgetten voor het personeel. Dan zal er
ongetwijfeld meer ruimte zijn voor het opleidingsbudget. Ik kom daarop nog
terug.Zit het cliëntenperspectief op dit moment al in de opleidingen en
de nascholing?Bij het recht op beschikbare en bereikbare zorg hoort ook het recht op
tijdige zorg. Ook die tijdigheid heeft alles te maken met de kwaliteit van
leven, niet alleen fysiek en psychisch, maar ook emotioneel. Hoe gaat het
kabinet dat regelen? Wij horen uit diverse sectoren dat er nog steeds wachtlijsten
bestaan: bij de jeugdzorg, de verzorgingstehuizen, de specialisten, bij operaties.
Welke sancties staan er op te lange wachttijden?Voor het CDA staat de cliënt centraal en is ieder mens uniek. Mensen
hebben hun eigen voorkeuren, hun eigen identiteit en hun eigen begrip van
kwaliteit. Zeker als zij langdurig in een zorginstelling verblijven, hoe groot
of klein van omvang ook, is het van essentieel belang dat het cliëntenperspectief
leidend is voor het beleid en de sfeer in de instelling. Immers, de klant
is de basale rechtvaardiging voor het bestaan van een zorginstelling. Op dit
terrein is nog veel werk te verrichten. In het programma wordt met geen woord
gerept over de vraag of het cliëntenperspectief in de opleidingen en
in de nascholing van de werkers in de zorg centraal staat of centraal zal
komen te staan. Graag hoor ik een reactie.De medezeggenschap. Het versterken van de positie van cliëntenraden
in zorginstellingen moet volgens het CDA op korte termijn op twee onderdelen
worden geregeld. Dat kan niet wachten tot 2011. De zorg is inmiddels complex
en de ontwikkelingen gaan snel terwijl de cliëntenraden veel te beperkt
zijn in hun bevoegdheden en deskundigheid en over te weinig geld beschikken.
Die verhouding klopt niet. Wachten tot 2011 betekent mogelijk dat cliënten
op een aantal terreinen het nakijken hebben. Dat kan niet de bedoeling van
het kabinet zijn. Het CDA verzoekt het kabinet dan ook dringend om de WMCZ
per omgaande aan de Kamer aan te bieden, met een nota van wijziging waarin
de twee volgende zaken worden geregeld: a. instemmingsrecht bij beleidswijzigingen
op het terrein van omvang, aard en identiteit en b. een onafhankelijk budget
voor de cliëntenraden. Het CDA vraagt het kabinet nadrukkelijk om het
wijzigingstraject voor 1 januari 2009 af te ronden. In het verdere traject
voor de cliëntenraden lezen wij dat het kabinet voornemens is om de bindende
voordracht door de cliëntenraden voor de raad van toezicht te schrappen.
Daar heeft het CDA grote moeite mee. Het is van essentieel belang dat deze
stem, en natuurlijk zonder last en ruggespraak, blijft doorklinken in de raad
van toezicht. Het cliëntenperspectief zit nog lang niet tussen de oren
van alle leden van raden van bestuur en raden van toezicht. Het CDA wil dit
recht voor de komende jaren in ieder geval nog gehandhaafd zien.De klachtenprocedure. Een laagdrempelig en slagvaardig traject van klachtenbehandeling
is van groot belang voor de versterking van de positie en voor de gemoedsrust
van de cliënt. Het CDA wil een samenhangend systeem van klachtenpreventie,
klachtenbehandeling en toezicht, waarin de verschillende niveaus naadloos
op elkaar aansluiten. Het CDA steunt het kabinet voor een laagdrempelig systeem
voor een klachtenfunctionaris en een cliëntvertrouwenspersoon. Het vertrouwen
van de cliënt in beide functionarissen is van groot belang voor de afhandeling
van de klachten. Een tweede stap is een onafhankelijke, onpartijdige, externe geschillencommissie met een bindend advies op alle beleidsterreinen
waarover uitspraken moeten worden gedaan.Het toezicht moet onafhankelijk, effectief en transparant zijn. Het voorstel
over het onderbrengen van het College sanering zorginstellingen is gisteravond
uitgebreid aan de orde geweest bij het onderwerp «kapitaal». Het
CDA vindt dat dit college moet worden ondergebracht bij de IGZ.Dan het doolhof aan wet- en regelgeving. Het CDA wil zonder meer dat een
glasheldere zorgconsumentenwet aan de horizon blijft. Wij begrijpen dat tijdelijk
snelheid moet worden gemaakt, dus als dit tijdelijk wordt ondergebracht in
een wet omdat dit nodig is om 1 januari 2011 te halen, hebben wij daar
begrip voor, maar de zorgconsument moet volledig boven de markt blijven.De communicatie. Wij vragen het kabinet om vanaf nu een heel duidelijk
traject van communicatie met de partijen in het veld uit te zetten en niet
alleen via kiesbeter.nl. Dat moet in allerlei vormen gebeuren, zodat iedere
klant, ook de mensen die visueel beperkt zijn, ook de mensen met een verstandelijke
handicap en ook de mensen uit andere culturen zelfstandig hun weg kunnen vinden
in dit hele woud van rechten en plichten van cliënten en patiënten.
Hoe gaat het kabinet dat traject uitzetten?Mevrouw Vermeij (PvdA): Voorzitter. Voorheen
kwam het voor dat een mompelende en onverstaanbare arts een patiënt met
een onleesbaar recept opzadelde of dat een groep artsen aan het ziekenhuisbed
een discussie voerde over de patiënt alsof hij niet lijfelijk aanwezig
was, en dat aan de hand van een voor de patiënt onbereikbare status die
aan het voeteneind van het ziekenhuisbed hing. Die tijden zijn voorbij, althans
dat hopen wij. De PvdA is ervoor dat zorgaanbieders, verzekeraars en beleidsmakers
denken en beslissen vanuit het perspectief van de cliënt. Alle partijen
zijn het erover eens dat de positie van cliënten in de zorg op de leest
van de 21ste eeuw geschoeid moet zijn, maar dat dit nog niet het geval is.
Wij hebben een flink aantal kritische vragen en kanttekeningen bij de visie
van deze bewindslieden op de cliëntenrechten. Wij willen stilstaan bij
de analyse die daaraan ten grondslag ligt, op de zeven afzonderlijk geformuleerde
rechten en op de voorgenomen wetgeving, die nogal wat behelst.Allereerst de analyse die aan de visie ten grondslag ligt. De patiënt,
de consument en de cliënt bestaan niet. Wat gaat er op dit moment mis
in al die rollen van patiënt, cliënt en consument in de cure en
de care? Dat er iets misgaat, is duidelijk, maar wat misgaat, staat niet in
de analyse van de bewindslieden. Gezegd wordt dat de invloed van de cliënt
een onmisbare impuls is voor de kwaliteit en de innovatie van de zorg. Daar
blijft het bij. Het is verbazingwekkend dat de grootschalige veranderingen
die de bewindslieden voorstellen, met zo weinig argumenten worden gestaafd.
Want er is meer dan dat. De PvdA heeft drie wezenlijke vragen: 1. hoe kunnen
cliënten op een betere manier hun recht halen, 2. hoe verbeter je de
invloed en medezeggenschap die in de zorg is geregeld en 3. hoe vergroten
wij de transparantie, voor zover die al bestaat? Mijn fractie wil echt een
stap vooruitzetten op het gebied van de patiënten- en consumentenrechten
omdat patiënten nu echt te weinig te vertellen hebben in de zorg en te
afhankelijk zijn. Daartoe zullen cliënten meer kennis en meer macht moeten
krijgen. Krijgen zij dat nu met de rechten die de bewindslieden voorstellen?
Welke concrete acties vloeien uit deze voorstellen voort? Ik loop de rechten
even langs.Het recht op een beschikbare en bereikbare zorg. Hierbij wordt gerept
over een normering. De overheid garandeert een spoedeisende hulp, zeven dagen
per week, 24 uur per dag, die binnen 25 minuten beschikbaar moet zijn. Dit
individueel afdwingbare recht komt straks ook in de door de bewindslieden
voorgestelde consumentenwet. Ik vraag mij af hoe wij dat moeten zien. De overheid
garandeert, het recht is individueel afdwingbaar en de inspectie gaat toezicht
houden op de bereikbaarheid en op de beschikbaarheid van acute
zorg. Als iets misgaat, moet de burger dan de overheid aanklagen omdat de
overheid deze zorg heeft gegarandeerd en in gebreke is gebleven? Of moet ik
dat anders zien? In hoeverre overlapt zo’n normering de basisrechten
die in de Zorgverzekeringswet zijn verankerd? Zijn de bewindslieden voornemens
om meer van dergelijke normeringen in deze wet op te nemen?Het recht op keuze-informatie. Hierbij spelen twee zaken een rol. 1. Is
er een keuze? 2. Weet ik voldoende van die keuze af? Kiesbeter.nl begint wat
te worden, maar de informatie die wij krijgen is tamelijk diffuus. Mijn fractie
steunt het voorstel om de namen van zorgverleners die een bevoegdheidsbeperkende
maatregel opgelegd hebben gekregen, openbaar te maken. De bewindslieden maken
de juiste keuze door bij het recht op informatie vergelijkbare informatie
over aandoeningen, klantervaringen en wachttijden te publiceren. Mijn fractie
hecht eraan dat het informatiepunt, waar de burger deze informatie straks
kan krijgen, zeer helder, toegankelijk en gebruiksvriendelijk is. Ook dit
mag niet alleen via het internet worden aangeboden.Het derde recht: het recht op kwaliteit en veiligheid. Ook dit is een
individueel afdwingbaar recht. Hoe werkt het wanneer iemand vindt dat hij
of zij zijn of haar recht niet heeft gekregen? Worden ook de «hoe»-vragen
in deze wet beantwoord? De zorgaanbieder heeft de plicht de kwaliteitskaders
te maken. De inspectie ziet daarop toe. De minister kan, als dit niet lukt,
door middel van een ministeriële regeling aanvullende eisen stellen.
Als de normen niet worden nageleefd, kan de inspectie in de toekomst bestuurlijke
boetes of een dwangsom opleggen. In deze constellatie is het individu wel
een beetje zoekgeraakt. Wat is het recht dan waard dat hier wordt geregeld?
Op welke wijze wordt dit recht afdwingbaar?Het vierde recht: het recht op informatie, toestemming, dossiervorming
en privacy. Ik geef een leuk voorbeeld dat ik te zien kreeg toen ik laatst
een werkbezoek aflegde. In het nieuwe Martini Ziekenhuis in Groningen hangen
boven ieder bed touchscreens. Nu kun je daarmee internetten, naar de radio
luisteren en naar de tv kijken, maar volgend jaar kun je op dit scherm ook
je eigen behandeling volgen. De minister maakt duidelijk dat hij geen rol
wenst te spelen in het opstellen van de tweezijdige algemene voorwaarden,
die natuurlijk zeer relevant zijn bij het beoordelen van klachten en geschillen.
Waarom niet? Het klachtrecht verdwijnt en iedere zorgaanbieder mag zijn eigen
systeem bedenken. Dat klinkt niet echt als een vooruitgang. Wat bedoelt de
minister met de overweging om de totstandkoming van die voorwaarden mogelijkerwijs
een plek te geven in de wetgeving? Een laagdrempelige klachten- en geschillenregeling
is van groot belang. Ook externe zorgbelangenorganisaties spelen daarbij een
belangrijke rol. Wij missen hen ten enenmale in de visie. Waarom is dat?Het vijfde recht: het recht op afstemming tussen de zorgverleners. Hier
worden de voornemens wel erg fraai geformuleerd. Te fraai? Nooit meer van
het kastje naar de muur. Ik hoef hier maar de gang op te lopen of de Spuistraat
in en ik kom terug met een boek vol met soms lachwekkende, maar soms ook treurige
voorbeelden van niet bestaande ketenzorg. Dit wordt erg interessant, vooral
omdat ook dit recht afdwingbaar is en wordt uitgebreid naar de eerste lijn
en naar de AWBZ. Kortom, wij zullen de wet moeten afwachten om te zien wat
ons dat oplevert.Het recht op een effectieve laagdrempelige klachten- en geschillenbehandeling
is het zesde recht. Mijn fractie ondersteunt het wettelijk voorschrijven van
een voorziening voor klachten waarbij een vrijgestelde klachtenfunctionaris
het werk gaat doen. Ook het openbaar maken van ervaringen van cliënten
is een goede zaak. Daarnaast is het erg belangrijk dat klachten en geschillen
die niet naar tevredenheid zijn opgelost, naar een externe en onpartijdige
commissie kunnen. Ik hoop dat dit ook wettelijk wordt vastgelegd. Gaat het
hier om één landelijke commissie? Een geschillenregeling wordt
straks ook van toepassing voor andere instellingen dan alleen ziekenhuizen.
Dat lijkt mij goed.Het laatste recht: het recht op medezeggenschap en goed bestuur. Delen
de bewindslieden de opvatting van cliëntenorganisaties dat zij meer bevoegdheden
en financiering nodig hebben? De eerstelijnszorg is vaak heel anders georganiseerd
dan de AWBZ-instellingen, maar toch kan een cliëntenraad bij grotere
eerstelijnszorgorganisaties een uitkomst zijn. Waarom hebben de bewindslieden
dit zo vrijblijvend geformuleerd? De bewindslieden gaan snel voorbij aan de
rol van cliënten bij goed bestuur van zorginstellingen, terwijl nu juist
daar vaak de schoen wringt. Wat is de kijk van beide bewindslieden op de onafhankelijkheid
van de raad van toezicht? Wordt daarin juist niet gezocht naar mensen met
een bepaalde expertise en is juist een cliëntenperspectief niet een van
die noodzakelijke expertises? Waarom wordt dan de bindende voordracht geschrapt?
Dit lijkt eerder een achteruitgang dan een vooruitgang.Het zevende recht eindigt met een totaal wonderlijke passage over het
behoud van vermogen voor de zorg, ook na het afschaffen van het bouwregime
in de care en de ggz. Het is mijn fractie volstrekt onduidelijk waarom deze
bewindslieden dat in het zorgrecht wensen te regelen. Wellicht kunnen zij
daar nog argumenten voor geven.Tot slot iets over de wetgeving. In mijn ogen wordt dit een soort Wabo
2. De Wabo (Wet algemene bepalingen omgevingsrecht) regelt de omgevingsvergunning.
Het is een heel grote samenvoegingswet. Wij zullen die toetsen op de volgende
uitgangspunten. Is het duidelijk hoe de consument zijn recht kan halen? Zijn
de invloed en medezeggenschap goed/beter geregeld? Verplicht deze wet de zorgaanbieders
om nu eens transparant te zijn? Wij hebben gelezen dat de minister een begeleidingscommissie
heeft ingesteld voor de totstandkoming van deze wet. Kan hij ons daar al iets
over melden? Kan hij bijvoorbeeld de bevindingen van deze begeleidingscommissie
kenbaar maken? Wanneer komt het voorstel naar de Kamer en is de minister voornemens
om dit voorstel ook aan Actal voor te leggen?Ik vraag dit gelet op de tegenstrijdige berichten die wij ontvangen over
meer dan wel minder administratieve lasten. Mijn fractie hecht zeer aan de
vermindering van administratieve lasten.Ik heb nog drie korte vragen. Dit stuk richt zich uitsluitend op de rechten
die cliënten hebben ten opzichte van zorgaanbieders en zorgverleners.
De verzekeraars zijn op dit vlak volledig uit beeld. Waarom is dat? Je hebt
wetgeving, cultuur, ingesleten patronen en de praktijk. Allemaal zijn ze belangrijk.
Hoe beoordelen de bewindslieden de kritiek van het veld dat wetten de positie
van cliënten niet erg fundamenteel zullen veranderen, maar de introductie
van een snel elektronisch patiëntendossier wel? Hoe zien beide bewindslieden
de rol van de inspectie, die een vrij zware rol krijgt bij het bewaken en
het houden van toezicht op al deze rechten? En hoe zien de bewindslieden de
rol van de inspectie in dat opzicht veranderen?De heer Zijlstra (VVD): Voorzitter. Het stuk
dat voorligt is een goede stap voorwaarts. Veel punten die wij in onze eigen
Zorgnota hebben genoemd, staan erin. Als je zo’n stuk ziet, word je
dus sowieso niet ongelukkig. Als het kabinet dingen goed doet, mag een oppositiepartij
dat ook best zeggen. The devil zit natuurlijk wel altijd in the detail. Dit
zijn namelijk voornemens, maar de crux is de uitwerking in de wet. Op dat
vlak is er nog wel een uitdaging. De voornemens zijn goed, maar hoe komen
wij daar?Waarom één wet? Wij proberen nu de langdurige zorg en de
kortdurende zorg in één wet te proppen. Als de WMCZ ons iets
heeft geleerd, dan is het dat dit niet zo briljant werkt. Iemand die kortdurende
zorg nodig heeft en voor een behandeling naar het ziekenhuis gaat, heeft vaak
heel andere eisen en wensen dan iemand die permanent in een instelling verblijft.
Ik kan mij voorstellen dat patiënten uit de laatste categorie inspraak
willen hebben op het gebied van verhuizingen, verbouwingen enz., maar iemand die kortdurend in een ziekenhuis verblijft, zal minder belang hebben
bij wat er gebeurt bij een verhuizing. Ik geef maar een voorbeeld. In hoeverre
is het daarom verstandig om dit in één wet te regelen? De VVD
wil daar graag een duidelijk antwoord op, want het lijkt ons best verstandig
om die twee uit elkaar te halen.Mevrouw Vermeij (PvdA): De heer Zijlstra wil
het uit elkaar halen. Wat stelt hij dan voor? Wil hij er twee wetten van maken
of wil hij bestaande wetgeving zo vormgeven dat het gewenste wordt bereikt?De heer Zijlstra (VVD): Nu voegen wij zaken
toe aan bestaande wetgeving en wij proberen een en ander te stroomlijnen.
Dat vinden wij een goede zaak en dat zou naar onze mening moeten leiden tot
twee separate wetten: één wet voor kortdurende zorg en één
wet voor langdurige zorg waarin de specifieke elementen daarvan worden benoemd.
Anders regel je voor langdurige zorg misschien te weinig. De WMCZ heeft dat
een beetje bewezen. Deze mensen zijn veel afhankelijker van een instelling
en hebben daardoor heel andere wensen en eisen. Voor kortdurende zorg heb
je misschien minder eisen. Voor hen moet je de dingen die je bij langdurige
zorg wilt regelen, ook niet willen regelen. Is het dan niet verstandig om
dat uit elkaar te trekken? Probeer je anders niet het beste van twee werelden
te krijgen en krijg je dan niet het slechtste van twee werelden?Voorzitter. Wij zijn het eens met de constatering dat er een verschuiving
moet komen van collectief contracteren naar ruimte voor maatwerk en vraagsturing,
zoals dat op pagina 12 wordt aangegeven. Dat geldt in alle opzichten, ook
in financieel opzicht. Ik vraag de staatssecretaris om dat bij de Wmo goed
in de gaten te houden. De bewindslieden zijn natuurlijk niet stil gaan staan
toen dit stuk uitkwam. Zij zijn al door gaan praten over de vraag wat er moet
gebeuren om een en ander te concretiseren. Wij hebben gehoord dat Wmo-onderdelen
misschien buiten de wet worden gehouden. Dat vindt de VVD geen goede zaak.
De VVD vindt dat de Wmo onderdeel moet blijven van een patiënten- en
consumentenbeleid en van de desbetreffende wet.Dan de zeven rechten. Naar onze mening moet er een achtste recht bij,
namelijk het recht van de cliënt op inzicht in de eigen rekening. Dat
is in dit land niet zo vanzelfsprekend als je denkt. Het is naar onze mening
heel goed dat de cliënt de rekening kan inzien en kan nagaan of de rekening
klopt, of alle kosten erop staan, of er overbodige kosten op staan enz. Hij
kan dan zelf nagaan of er dingen op staan die er helemaal niet op horen te
staan. Dat is echter geen recht. Sterker nog, het is een vrij hot topic. Waarom
wordt dat niet opgepakt? Zijn de bewindslieden bereid om dat alsnog te doen?
Al was het alleen maar vanwege het kostenbewustzijn van diezelfde cliënt.Het is terecht dat de bewindslieden bij de dilemma’s aangeven dat
kwaliteit vooropstaat. Uiteindelijk moet dat leidend zijn. Daarbij hoort veiligheid,
want zonder veiligheid kom je ook niet tot kwaliteit. Het kabinet wil niet
dat de namen van zorgverleners die een berisping krijgen, openbaar worden
gemaakt. Dat verbaast ons. Dit wordt gezegd in de passage die gaat over kwaliteit.
Het is toch vreemd dat een cliënt dat soort informatie over kwaliteit
niet beschikbaar heeft. Waarom wordt dat soort informatie niet openbaar gemaakt?
Als een cliënt voor de beste arts wil gaan dan moet hij toch weten dat
de arts die hij in gedachten heeft, net een berisping heeft gekregen? Dat
lijkt mij buitengewoon zinvolle informatie in een keuze- en kwaliteitsproces.
Wat is de motivatie om dat niet te doen? In de brief wordt aangegeven dat
de arts dan nog steeds zijn functie mag uitoefenen. Dat is zo, maar het is
wel degelijk een kwaliteitsaspect. Waarom wordt dit vanuit dit perspectief
niet daarbij betrokken? Kunnen de bewindslieden aangeven hoe zij deze informatie
helder en eenduidig gaan ontsluiten? De cliënt is alleen maar gebaat
bij deze informatie als die op een duidelijke manier te vinden
is. Het kan wel bekend zijn, maar als niet duidelijk is waar deze informatie
gevonden kan worden, dat weet de cliënt het nog steeds niet. Dat geldt
ook voor transparante informatie. Het is heel goed dat dit als recht wordt
neergezet, maar hierbij is weer de vraag: hoe wordt dit vormgegeven, hoe kun
je dit vinden? Als je de informatie niet makkelijk vindt, is die feitelijk
niet beschikbaar.Kwaliteit en veiligheid. Gaan wij over op certificering van medische apparatuur?
Stap je in een ziekenhuis in de lift, dan zie je daar een plaatje hangen waarop
staat dat de lift is gecontroleerd. Het zou immers best slordig zijn als de
lift naar beneden dondert. Maar bij een hart-longmachine gebeurt dat niet.
Dat is toch wel heel vreemd. Als de hart-longmachine weigert heb je toch ook
een probleem. Wij vinden het heel gek dat dit soort certificering nog steeds
niet is geregeld. Is de minister bereid om dit soort zaken op te pakken?Het recht op dossiervorming en inzage. Dat gaat de goede kant op, maar
wij missen het recht van de familie op inzage in het dossier, bijvoorbeeld
als iemand komt te overlijden door een medische misser. Dat is nu al een probleem.
Een familielid is overleden in het ziekenhuis en de familie heeft een vermoeden
van een medische misser, maar kan het dossier niet inzien. Dat dossier kan
wel de informatie bevatten waaruit blijkt dat het misschien inderdaad is misgegaan.
Als een familie een vermoeden heeft van een medische misser, heeft zij dus
niet de beschikking over het dossier. Als je dat niet regelt, is er een soort
beschermingswal voor de zorgverlener. Wij hebben het hier over cliëntenrechten.
Moet een cliënt daarom niet kunnen regelen dat zijn familie bij dat soort
zaken inzicht krijgt in zijn dossier? Hij moet ook vanuit privacyoverwegingen
kunnen aangeven dat dit inzicht nooit mag worden gegeven. Als de cliënt
daarvoor kiest, is dat prima. Dat is dan zijn eigen keuze, maar de mogelijkheid
moet naar de mening van de VVD wel in de wet worden opgenomen.Het recht op afstemming tussen zorgverleners. Ik vertel het verhaal van
een van mijn medewerkers.Zij werd doorverwezen van het ene ziekenhuis naar een ander ziekenhuis.
Het dossier moest ook worden doorgegeven. In het volgende ziekenhuis was het
dossier niet aanwezig. Gezegd werd: wij vragen dit soort dossier niet op,
wilt u dat even bij uw vorige ziekenhuis gaan regelen? Mijn medewerker gaat
naar het vorige ziekenhuis. Daar wordt gezegd: wij sturen wel dossiers op,
maar alleen als het ontvangende ziekenhuis daarom vraagt. Maar dat ziekenhuis
deed dat niet. Na heel wat heen en weer pingpongen, is deze persoon naar het
eerste ziekenhuis gegaan en heeft daar bij zes verschillende artsen het dossier
opgevraagd. Daarvoor moest zij zes dvd’tjes kopen à €5.
Daarna heeft zij zelf de gegevens verstrekt aan de nieuwe zorgverlener.Dat wij gaan zorgen voor ketenzorg en afstemming gaat dus een groot applaus
van de medewerkers en de fractie van de VVD opleveren. Ik denk dat dit echt
noodzakelijk is.Willen de bewindslieden voor de behandeling van klachten een centrale
instantie oprichten waar cliënten die niet weten hoe zij hun klachten
moeten indienen, terecht kunnen? Ik noem bijvoorbeeld een zorgklachtentelefoon,
waardoor mensen naar de juiste instantie verwezen kunnen worden. Een soort
bewegwijzering in klachtenland. Zijn de bewindslieden daartoe bereid? Wij
menen dat daarmee tegemoet wordt gekomen aan een behoefte.Een externe geschillencommissie is heel goed, maar dan dient er wel één
commissie te zijn. Op pagina 30 wordt gesproken over «commissies».
Dat zo’n commissie werkt met verschillende kamers, is prima en nodig,
maar met verschillende commissies wordt onduidelijkheid gecreëerd.Naar onze mening moet de cliëntenraad falend management via de Zorgkamer
kunnen aanklagen. In 2004 is de motie-Heemskerk/Weekers met algemene stemmen
aangenomen om dat mogelijk te maken. Toch staat het er niet in. Het lijkt
mij dat de cliëntenraad dit moet kunnen. Als het management
van een ziekenhuis faalt, dan moet de mogelijkheid bestaan via de Zorgkamer
verhaal te halen.Cliëntenraden. Ik pleit voor een onafhankelijke financiering. Wie
betaalt, bepaalt. Het geld moet dus niet beschikbaar worden gesteld door het
bestuur, met alle zaken die daaromheen hangen. Verwerk het bijvoorbeeld in
de tarieven. Zorg ervoor dat er op die manier een gegarandeerde inkomensstroom
is. Er zijn diverse moties, van Van Miltenburg, Vietsch, en Van Beek, waarin
daarom wordt gevraagd. Toenmalig staatssecretaris Ross-van Dorp heeft dit
toegezegd. Waarom wordt dat niet geregeld? Graag hoor ik in dezen een toezegging.De uitdaging is om alle goede voornemens concreet te maken. Daar wensen
wij de bewindslieden veel succes bij.Mevrouw Leijten (SP): Voorzitter. Het stuk
over de zeven patiëntenrechten begint met de volgende zin: wij willen
de invloed van de cliënten in de zorg verder versterken; daarmee bereiken
wij dat de cliënt goede zorg krijgt die past bij zijn of haar behoefte
en dat de cliënt zijn of haar weg kan vinden in de vele mogelijkheden
die de zorg biedt.De SP vindt het raar om te spreken van «cliënt» als het
om zorg gaat. Naar onze mening gaat het eigenlijk al mis bij de eerste zin.
Als je een televisie gaat kopen, kun je je goed informeren. Je kunt verschillende
keuzes maken – een breedbeeld, meer pixels, een flatscreen – en
je kunt bepalen wat je uit wilt geven. Ook vraag je een bonnetje, want dan
kun je de tv ruilen als zij niet goed is. In de zorg bestaat dat niet. Want
wat is nou de keuze van iemand die zorg nodig heeft? Wat is nou precies de
keuze van iemand die gehandicapt is of van iemand die ouder wordt en met gebreken
wordt geconfronteerd? Ziek zijn is geen keuze. Iemand die zorg nodig heeft,
is gewoon geen cliënt.De tweede farce in de eerste zin van dit stuk is de stelling dat keuze
de kwaliteit verbetert. Het is niet kiezen tussen geen kwaliteit, een beetje
kwaliteit of goede kwaliteit. Kwaliteit moet er gewoon zijn. Iemand die een
blindedarmontsteking heeft, kijkt niet eerst op het internet om te achterhalen
waar de kwaliteit het best is. Die persoon wil naar een ziekenhuis gaan en
goed geopereerd worden. Hetzelfde geldt voor mensen die naar een verzorgingshuis
moeten of voor hun familie. De kwaliteit moet gewoon op orde zijn. Je kunt
naar de website kiesbeter.nl, maar wat is er te kiezen als de kwaliteit niet
goed wordt gemeten?Deze eerste zin is voor ons een metafoor en geeft aan waarom dit stuk
nu voorligt. De KNMG gaat in haar brief in op de vraag waarom dit er is, wat
precies het probleem is en wat de analyse is achter deze voornemens. Dat zijn
natuurlijk goede vragen, want eigenlijk zijn al deze rechten open deuren die
goed geregeld zouden moeten zijn. Voor de SP is het duidelijk dat het voorstel
voor deze rechten het sluitstuk is van een recente stelselwijziging in de
zorg. Na de invoering van de Zorgverzekeringswet, de Wet marktordening gezondheidszorg
en de zorgzwaartefinanciering in de AWBZ moet nu de positie van de patiënt
worden geregeld. Dat is rijkelijk laat. Als wij de positie van de patiënt
in de zorg centraal hadden willen stellen, hadden wij daarmee moeten beginnen
en niet moeten eindigen.Deze zeven rechten liggen in de lijn van de ideologie van de marktwerking
in de zorg en gaan dus ook uit van drie gelijkwaardige partijen in de zogenaamde
zorgmarkt. Daar hebben wij grote problemen mee. Mensen die zorg nodig hebben,
hebben immers per definitie een afhankelijke relatie met hun zorgverleners.
Of het nou artsen of specialisten zijn die weten welke ingreep zal leiden
tot beterschap, verzorgers en verplegers in een verzorgof verpleegtehuis of
in een gehandicapteninstelling: iemand die zorg nodig heeft, heeft een zorgverlener
nodig en nergens in de zeven rechten lezen wij iets over het recht op goed
opgeleide zorgverleners. Ik wil wel eens weten hoe de minister en de staatssecretaris
daarover denken.Verder missen wij rechten. Wat gebeurt er bijvoorbeeld bij medische missers
of ongevallen zonder dat daarbij sprake is van een directe schuld? Er komt
een schadefonds, maar ik lees niet veel over een onafhankelijke toetsing.
Wij willen hiervoor graag een voorstel doen: doet zich een medische misser
of ongeval voor zonder dat daarbij sprake is van directe schuld, dan dient
bij het neerleggen van een klacht hierover altijd getoetst te worden of de
zorginstelling of het ziekenhuis aan alle voorwaarden heeft voldaan die voor
de behandeling en de verzorging zijn vereist. Is dus alles in het werk gesteld
zodat goede zorg kan worden gegeven? Was er genoeg personeel? Was het personeel
genoeg opgeleid? Ik denk dat het heel erg belangrijk is om op deze manier
te toetsen. Ik hoor hierop graag een reactie.Wij zouden graag de visie van het kabinet vernemen op een no-faultsysteem,
zoals dat in België wordt gehanteerd. Daarbij hoeft niet per se schuld
bewezen te worden als er schade is. De schade wordt eerst uitgekeerd en dan
pas start het onderzoek. Daardoor wordt voorkomen dat iemand jarenlang tegenover
een zorgverlener staat die mogelijk door schuld een misser heeft gemaakt.
Dat zou schrijnend zijn.In de rechten staat niet precies beschreven wat bereikbare en wat beschikbare
zorg is. Wat als je in Flevoland woont, met donkere wolken boven de IJsselmeerziekenhuizen?
Heb je straks dan nog een ziekenhuis dichtbij of niet? Wie bepaalt uiteindelijk
wat beschikbaar en wat bereikbaarheid is? Is dat de patiënt, de zorgverzekeraar
of de wet?Ook al is het een apart kopje, inspraak wordt onvoldoende in deze rechten
geregeld. Inspraak is nu een doekje voor het bloeden. Wij willen graag dat
dit wordt verbeterd. De bindende voordracht voor de raad van toezicht moet
naar onze mening niet worden geschrapt. Wij willen toevoegen dat de cliëntenraad,
de gebruikersraad, de bewonersraad of hoe je het ook wilt noemen, instemmingsrecht
krijgt. Om te beginnen een instemmingsrecht bij fusies, maar ook een instemmingsrecht
bij de inzet van personeel en bij bezuinigingen op facilitaire zaken in een
instelling. Hoe denkt de minister bijvoorbeeld over een instemmingsrecht bij
de bezoldiging van de bestuurders? Het is vaak armoede troef voor de bewoners,
die luierdagen hebben of in de weekenden zelf hun warme maaltijden moeten
betalen, terwijl de bestuurder er met meer per jaar vandoor gaat dan Balkenende.
De minister is nog niet bereid om hier iets aan te doen. Geef dan maar goede
instemmingsrechten aan patiënten en bewoners. Ik weet zeker dat zij korte
metten maken met deze praktijk. Van de SP mag er ook een recht van amendement
komen, zeker op de begroting. Een medezeggenschapsorgaan of een cliëntenraad
hoeft dan niet alles af te keuren. Dan is het ook mogelijk om te wijzigen.Voor goede medezeggenschap, kennisbevordering en belangenbehartiging zijn
stevige patiënten-, gehandicapten- en ouderenorganisaties nodig. Het
nieuwe fonds PGO biedt onvoldoende waarborg voor het diverse pallet van dit
soort organisaties. Als de bewindslieden werkelijk rechten willen versterken,
dan vraagt de SP om een solide financiering.Afgelopen maandag bracht ik een bezoek aan de bijeenkomst van bewonersraden
van gehandicapteninstellingen. Zij zijn absoluut niet bezig met dit pak papier.
Zij vragen zich af wat er met de dagbesteding gaat gebeuren in de zorgzwaartepakketten
die straks worden ingevoerd. Zij hebben klachten over het vervoer naar hun
uitjes, waarbij zij verlies lijden. Zij vrezen voor een schaalvergroting van
hun instellingen. Zij maken zich grote zorgen over het verdwijnen van hulpmiddelen
uit de Zorgverzekeringswet. Zij houden na aftrek van alle eigen bijdragen
amper geld over aan het einde van de maand. Zij zien de bezuinigingen op de
AWBZ naderen. Wij vragen ons af: waar is het recht van patiënten, zodat
zij zich kunnen weren tegen hoge kosten en onafhankelijkheid? Hoe willen de
minister en de staatssecretaris antwoord geven op al deze reële zorgen?
Waar wordt hier in de zeven rechten antwoord op gegeven?De heer Zijlstra (VVD): De zuurgraad is vandaag
weer stevig. Ik had gehoopt dat mevrouw Leijten nog een paar punten voor de
cliënt zou vinden waar zij gelukkig mee is. Ik weet niet of die nog komen.Mevrouw Leijten verhaalt over de vreselijke dingen die allemaal gaan gebeuren.
In feite zegt zij daarmee dat het oude systeem geweldig was, maar wat was
toen de positie van de patiënt of cliënt? Wat had degene die gehandicapt
was of die op een operatietafel lag toen in te brengen? Wat was er in dat
systeem zoveel beter dat de consument gegarandeerd de goede zorg kreeg die
mevrouw Leijten per definitie denkt te krijgen? Hoe vanzelfsprekend is dat
en was dat? Dat was natuurlijk helemaal niet vanzelfsprekend. Waarom doet
mevrouw Leijten zo zuur over deze zaken, terwijl de situatie vroeger absoluut
niet beter was?Mevrouw Leijten (SP): Het verbaast mij niet
dat ik deze vraag krijg van de bedenkers van de marktwerking in de zorg. In
de vragen hoor ik ook «consument» en «cliënt».
Ik heb in mijn inleiding uitgelegd dat daar geen sprake van is. De heer Zijlstra
heeft mij niet horen zeggen dat vroeger alles beter was. De zuurgraad is wellicht
heel erg hoog. Als je werkelijk wilt dat de patiënt centraal staat, dan
had de patiënt het startpunt moeten zijn, terwijl nu marktwerking aan
de orde van de dag is. Daardoor zijn er allerlei problemen. Dit stuk papier,
met alle goede bedoelingen en mooie woorden, gaat daar niks aan veranderen.
Wij gaan 8 mln. bezuinigen in de AWBZ. Wij gaan met grote vaart naar marktwerking
in de ziekenhuiszorg. In Flevoland is gisteravond helemaal niet gegarandeerd
dat de IJsselmeerziekenhuizen blijven bestaan. Daar hebben de mensen nu mee
te maken. Wij hebben nu een stuk papier over zeven rechten, die de SP eigenlijk
heel vanzelfsprekend vindt. Ik vraag mij af waarom de VVD, de bedenker van
marktwerking in de zorg, niet gestart is bij de patiënt als zij zich
altijd zoveel zorgen heeft gemaakt omdat de patiënt niet kreeg wat hij
had. Nu is er immers minder toegang en meer versnippering. Ziekenhuizen overleggen
niet eens meer met elkaar. De heer Zijlstra geeft zelf voorbeelden van zijn
eigen bedenksels.De heer Zijlstra (VVD): In het oude systeem
waren patiëntenrechten niet op een fatsoenlijke wijze in te passen. De
patiënt was gewoon het lijdend voorwerp. Om dat te verbeteren was een
stelselwijziging nodig. Overigens, over marktwerking gesproken: wij hebben
net de eerste minuscule stapjes gezet. Alle zaken die misgaan en die mevrouw
Leijten zo overvloedig opnoemt, zijn vooral zaken die voortvloeien uit het
oude systeem en niet uit de zogenaamde marktwerking. Ik vind het echt een
enorme stap voorwaarts dat patiënten nu iets te kiezen krijgen.Neem de situatie bij de IJsselmeerziekenhuizen. Wij zeggen niet voor niks
dat de cliëntenraad de mogelijkheid moet krijgen om bij de zorgkamer
in te spreken. Dat wordt nu mogelijk. Waarom is mevrouw Leijten daar niet
enthousiast over? Waarom omarmt zij niet de mogelijkheden die cliënten
eindelijk krijgen?Mevrouw Leijten (SP): Als de VVD werkelijk
zo begaan was geweest met de rechten van de patiënten, dan had zij dat
als eerste geregeld. Dan hadden de IJsselmeerziekenhuizen al veel eerder bij
die kamer aan kunnen kloppen. Als dingen niet goed zijn, moet je die repareren.
Als nu opeens zeven rechten van patiënten en consumenten nodig zijn –
de SP heeft een heel andere visie op de zorg dan de VVD en is het met «consumenten»
dus niet eens – dan is mijn enige en echte conclusie dat het recht op
zorg blijkbaar zo slecht wordt gewaarborgd in een systeem van marktwerking
dat dit recht moet worden opgeschreven.De voorzitters van de cliëntenraden van gehandicapteninstellingen
wisten wel wat zij misten bij de patiëntenrechten en dat was het recht
op genoeg zorg. Door genoeg zorg kan de patiënt menselijk benaderd worden.
Daardoor kunnen zij, zeker als zij in een instelling wonen, kiezen voor zorg
op het moment dat zij die nodig hebben. Nu is er stopwatchzorg,
niet alleen in de thuiszorg, maar ook in instellingen. Dat heet met een groot
eufemisme «een zorgmoment». Dat is echt armoede. Want als je verdrietig
bent en een schouder wilt, zegt de verpleger: helaas, maar u heeft nu geen
zorgmoment, hou maar even op. Dat geldt zelfs voor het naar de wc gaan. «U
heeft nu geen zorgmoment.» «Dat past nu niet in uw zorgplan.»
Wil je vandaag naar buiten omdat het vandaag mooi weer is, dan staat misschien
wel in je zorgplan dat je morgen naar buiten moet gaan. «Helaas, u heeft
geen zorgmoment.» Ik zou willen weten waarom in deze zeven rechten niet
is opgenomen dat er ook recht is op genoeg zorg.De heer Zijlstra (VVD): Ik neem aan dat mevrouw
Leijten het ermee eens is dat er in het voortgezet onderwijs op dit moment
geen marktwerking is. Kinderen die vroeger aanvullende zorg nodig hadden in
het onderwijs, bijvoorbeeld door ADHD of door dyslexie of door wat dan ook,
kregen die zorg automatisch van de leraar. Tegenwoordig moeten zij door een
heel indicatiepakket met rugzakjes en de hele rataplan. Pas dan krijgen zij
extra hulp. Daar komt geen marktwerking aan te pas. Helemaal niets van dat
alles, en toch gebeurt dat daar.Kan mevrouw Leijten eens uitleggen waarom de marktwerking in de zorg,
voor zover die er al is, de oorzaak is van dit soort zaken?Mevrouw Leijten (SP): Ik denk dat het onderwijs
en de zorg in ieder geval twee parallellen hebben: in beide sectoren, maar
zeker in het onderwijs, is fors bezuinigd en in beide sectoren is er een groot
personeelstekort. Het recht op goed opgeleid personeel is niet een van deze
zeven rechten. Ik denk dat dit in het onderwijs ook een groot probleem is.
Personeel is vaak duur, zeker goed opgeleid personeel. Dat zie je in het onderwijs
aan de klasvergroting en de schaalvergroting en in de zorg zie je dat ook
aan de groepsvergroting en schaalvergroting. Daarbij raakt iedereen die extra
aandacht nodig heeft, wat meer uit zicht. Dan komt er vanzelf een roep om
extra financiering en dan ontstaat dat hele indicatiecircus. Het zou mij een
lief ding waard zijn als de SP en de VVD op dat terrein samen konden optrekken
om dat indicatiecircus overbodig te maken en te zorgen voor kleinschalige
zorg waarin mensen gekend worden. Hetzelfde geldt voor het onderwijs: forse
klassenverkleining. Als wij dat hier kunnen afspreken, is dat een bijzonder
resultaat van de discussie over de zeven patiëntenrechten.De heer Zijlstra (VVD): Ik denk dat wij een
eind kunnen komen, maar ik constateer wel dat mevrouw Leijten niet aangeeft
dat het aan de marktwerking ligt, maar aan allerlei andere dingen. Het is
fijn dat wij daar eindelijk zijn uitgekomen.Mevrouw Leijten (SP): In het onderwijs kunnen
de instellingen zelf beslissen hoe zij hun geld besteden. Zij kunnen dat aan
personeel of materiaal uitgeven, maar zij kunnen het ook aan de reserves toevoegen.
Dat is in de zorg ook het geval. Ook daar is het niet verplicht om een bepaald
bedrag te besteden aan personeel. Ik zie dat bij beide dat wel degelijk wordt
bespaard op personeelskosten. Het hoger opgeleid personeel wordt bijvoorbeeld
vervangen door minder hoog opgeleid personeel, met alle frustraties van dien.
Mensen zijn gefrustreerd en dat komt wel degelijk doordat instellingen, ook
in het onderwijs, het personeel soms helaas als een kostenpost zien. Daarom
zie ik zo graag dat er ook een recht komt op goed en genoeg personeel.Mevrouw Vermeij (PvdA): Vindt de SP dat «patiënten
in de zorg nooit mogen kiezen»? Vindt de SP niet dat er iets moet gebeuren
aan de informatie die aan patiënten wordt gegeven? Ik constateer dat
de SP tot tweemaal toe tussen neus en lippen door heeft gezegd dat de zeven
rechten die in het stuk zijn geformuleerd, vanzelfsprekend zijn.
Deelt de SP daarmee die rechten?Mevrouw Leijten (SP): Patiënten moeten
zeker kunnen kiezen. Ik voer hier vaak discussies over keuzevrijheid. Daarbij
gaat het ook over het aanbod. Als wordt gezegd dat kwaliteit ontstaat door
keuze, gaan mijn nekharen overeind staan, want volgens mij is dat niet zo.
Je moet kunnen kiezen tussen verschillende vormen van goede zorg. Zeker bij
gehandicaptenzorg of ouderenzorg is het heel goed dat het mogelijk is om aan
te geven wanneer je welke zorg wilt. Is er echter een tekort aan personeel
of wordt in de AWBZ gestuurd op minder aanspraken, dan kun je niet meer kiezen.Heeft de patiënt recht op informatie? Ja, graag optimaal. Als je
zorg nodig hebt, heb je echter te maken met professionals die over het algemeen
een informatievoorsprong hebben. Misschien is dat niet het geval bij chronisch
zieken die veel kennis hebben over de eigen ziekte, maar als je aan je been
of je hart moet worden geopereerd, dan lijkt het mij goed dat de chirurg daar
meer verstand van heeft dan jij. De vraag is dus: welke informatie moet je
hebben? Mijn voorstel is om de instelling, als fouten worden gemaakt of als
een aantoonbare misser is opgetreden door schuld of door omstandigheden, te
laten aantonen dat alles in het werk is gezet om goede zorg te leveren. Volgens
mij wordt de positie van de patiënt daarmee wel degelijk versterkt. Dat
geeft de ziekenhuizen de stimulans om ervoor te zorgen dat dit in ieder geval
op orde is. Ik zou graag willen dat wij daar de steun van de PvdA voor krijgen.Mevrouw Vermeij (PvdA): Mevrouw Leijten heeft
tot tweemaal toe gezegd dat de genoemde rechten vanzelfsprekend zijn; het
is niet meer dan logisch dat die er staan. Kan mevrouw Leijten bevestigen
dat de SP deze zeven rechten ook goede rechten vindt?Mevrouw Leijten (SP): Dat zijn goede rechten,
maar ik mis er een hele hoop.Mevrouw Agema (PVV): Voorzitter. Wat klinkt
de wet met de zeven rechten voor de cliënt mooi, goed en logisch. Helaas
biedt deze wet geen enkele garantie dat de zorg ook zo mooi, goed en logisch
wordt. Veel van de genoemde rechten zijn namelijk al lang verankerd in wetten,
maar leiden niet tot het gewenste effect. Kraamvrouwen krijgen het minimumaantal
uren zorg niet eens omdat er niet genoeg kraamverzorgenden zijn. De thuiszorg
voert klantenstops in. Huisartsen zijn telefonisch slecht bereikbaar. Ambulances
komen te laat. Geschorste tandartsen werken gewoon door. De apparatuur waarmee
in ziekenhuizen wordt gewerkt is verouderd en er sterven mensen tijdens het
wassen in zorginstellingen. Vijfhonderd zorginstellingen doen niet eens mee
met kiesbeter.nl en 75 000 mensen die een indicatie hebben voor AWBZ-zorg,
krijgen die niet eens. Dat zijn allemaal voorbeelden waaruit blijkt dat het
verzilveren van rechten heel moeilijk is voor patiënten en cliënten.
Het lijkt er dan ook sterk op dat het tot stand brengen van een integrale
wet meer een symbolische dan een reële betekenis heeft.Laat ik beginnen met de effectieve laagdrempelige klachten- en geschillenbehandeling.
De staatssecretaris en de minister zijn van oordeel dat de Wet klachtrechten
cliënten zorgsector (WKCZ) in zijn huidige vorm niet volstaat. Al in
1990 bleek uit onderzoek dat ongeveer 10% van de onderzochte instellingen
geen informatie kon geven over het bestaan van een klachtencommissie of aangaf
dat er geen klachtencommissie was. Hoe staat het daarmee nu eigenlijk? En
als er dan wel een klachtencommissie is, in hoeverre wordt er dan gecommuniceerd
met de bewoners? Uit hetzelfde onderzoek bleek dat twee derde van de klagers
vindt dat hun geen recht is gedaan. Na dit onderzoek is de conclusie dat er
een discongruentie kan bestaan tussen de verwachtingen van een cliënt
over de klachtenbehandeling en de taken en de werkwijze van de
WKCZ-klachtencommissie. Dus wordt er een nieuw onderzoek tegenaan gegooid,
met als doel na te gaan wat cliënten precies verwachten van de klachtenbehandeling.
Dat is nu, jaren later, duidelijk. Wat een verrassing: want een van de belangrijkste
redenen van cliënten om een klacht in te dienen, is dat zij willen dat
er wat verandert naar aanleiding van hun klacht.Wat is nu eigenlijk de doelstelling van de WKCZ? De doelstelling was onder
andere gericht op het benutten van signalen van cliënten om de kwaliteit
van de zorg te verbeteren. Laat dat nu net zijn wat niet gebeurt. In de praktijk
blijkt dat klagers soms worden afgestraft, bijvoorbeeld zo van «laat
die zeikerd maar in haar luier plassen», of worden neergezet als zeurpiet.
Het gebeurt dat klachten wel worden erkend, maar dat er niets gebeurt. Of
er wordt gesteld dat het slechts gaat om incidenten. Incidenten zijn nog altijd
actualiteiten die structurele problemen blootleggen. Na het indienen van een
klacht verandert er doorgaans niets. Ik zou graag zien dat de klachtenregeling
van instellingen aan minimale eisen moet voldoen. Ik noem bijvoorbeeld een
verplichte rapportage, hoe is de klacht onderzocht, wat is de motivering of
het oordeel over de klacht, welke maatregelen zijn genomen en binnen welke
termijn moeten maatregelen worden genomen. Dit moet niet overgelaten worden
aan de instellingen zelf. Ook moet er een mogelijkheid zijn om daarna naar
een landelijke geschillencommissie te gaan waar alle instellingen aan deel
moeten nemen. Dan is het voor iedereen helder waar hij of zij met een klacht
terecht kan.Het is opvallend dat het aantal klachten dat in verpleeghuizen wordt behandeld,
relatief klein is. Het ligt niet voor de hand dat het aantal klachten daar
ook daadwerkelijk laag is. Er worden veel drempels gesignaleerd. Er is angst
voor represailles, een klacht wordt niet onderkent en de druk bestaat om klachten
in de lijn op te lossen. Het gaat hier om een zeer kwetsbare groep mensen.
Zij zien geen alternatief. En wie geen alternatief heeft, zal zich eerder
verzoenen met de situatie dan daartegen in opstand komen. Degenen die wel
in opstand komen, worden afgestraft. Dat moet niet kunnen in ons land.Een nieuwe wet verandert hier helemaal niets aan. De IGZ moet toezien
op het voorkomen van wraak op klagers. Zij moet ook buiten kantooruren anoniem
toezicht houden zodat daarvoor geen ruimte is. Er moeten voldoende inspecteurs
zijn om hierop toe te kunnen zien. Hoe staat het met de mystery guest?Ik wil graag nader ingaan op de rol van de IGZ. Steeds vaker horen wij
geluiden die erop wijzen dat de Inspectie voor de Gezondheidszorg wel op de
hoogte is van misstanden, maar ervoor kiest om een afdeling of instelling
niet of nog niet te sluiten. Het sluiten van een afdeling of instelling wordt
gezien als een ultimum remedium. De IGZ moet instrumenten krijgen die minder
ingrijpend zijn voor cliënten, maar die de onveilige situatie wel per
direct stoppen. Hoe zit het met de mogelijkheid om vaker niet de instelling
te sluiten, maar het bestuur per direct naar huis te sturen? Wil de minister
nagaan in hoeverre dit te realiseren is? Wat zijn de voor- en nadelen daarvan?Het recht op informatie zal expliciet het recht omvatten op informatie
over fouten die merkbare gevolgen kunnen hebben voor de cliënt: de medische
blunders. Ik heb verschillende malen aangegeven dat cliënten dit recht
zouden moeten hebben en ik ben hier dan ook erg blij mee. Tot hoever heeft
het recht op informatie over fouten invloed op het al dan niet afstaan van
het patiëntendossier aan het Openbaar Ministerie als justitie een strafbare
medische fout vermoedt? Mijn fractie is van mening dat patiënten erop
moeten kunnen vertrouwen dat hun dossiers juist wel beschikbaar zijn voor
justitieel onderzoek als de dokter een verwijtbare, strafbare fout heeft gemaakt.
Wat is de positie van de nabestaanden hierbij?Cliënten hebben in beginsel het recht op inzage in en een afschrift
van hun dossier. Wat wordt bedoeld met «in beginsel»? Zij moeten
dit recht toch te allen tijde hebben? Ook wil ik graag weten of nabestaanden
het recht op inzage in het dossier krijgen en een afschrift van het dossier
kunnen krijgen. Wat zijn de voor- en nadelen van dat recht voor de nabestaanden?De heer Zijlstra (VVD): Uit haar verhaal begrijp
ik dat mevrouw Agema het in principe wel eens is met de lijn die in het wetsvoorstel
wordt geschetst. Klopt dat?Mevrouw Agema (PVV): Kun je het niet eens
zijn met symboolpolitiek of met een symbolische wet? Natuurlijk ben ik het
eens met die wet, maar in mijn betoog heb ik aangegeven dat er in de praktijk
waarschijnlijk helemaal niks verandert. Over een paar jaar wachten nog steeds
75 000 mensen op AWBZ-zorg en dan zijn er nog steeds 500 zorginstellingen
die niet eens meedoen aan kiesbeter.nl. Symbolische wet? Ik zou willen dat
die praktijk werd. Ik ga ervan uit dat dit niet gebeurt.De heer Zijlstra (VVD): Over het algemeen
stemt de VVD tegen symboolpolitiek. Mevrouw Agema geeft een prachtige opsomming
van zaken die misgaan. Anderen hebben dat ook gedaan. Ik denk dat niemand
aan deze tafel zegt dat het allemaal briljant gaat. De doelstelling is nu
om zaken te verbeteren. Mevrouw Agema geeft aan dat zij daar geen vertrouwen
in heeft. De vervolgvraag is dan welke dingen de PVV gaat doen om ervoor te
zorgen dat het allemaal beter gaat, zodat de patiënt in tegenstelling
tot de huidige en vroegere situatie wél de rechten krijgt waardoor
hij of zij kan acteren.Mevrouw Agema (PVV): Wij hebben moties ingediend
over alle zaken waarvan ik voorbeelden heb gegeven. Als die moties in dit
huis niet worden aangenomen, kan ik niet anders dan doorgaan met de strijd
om die dingen gedaan te krijgen. De realiteit is wel dat dit huis die moties
niet steunt.Dan het recht op zorg. Weet de heer Zijlstra dat nog? Dat was onder minister
Bomhoff. Het recht op zorg kwam toen in de wet, maar vervolgens hielden wij
wel de budgetplafonds in stand. Als iemand recht heeft op zorg, dan heeft
hij recht op zorg. Dan moet je overgaan op p x q = budget. Nu ontstaat symboolpolitiek
omdat de praktijk anders is, maar dat neemt niet weg dat de beschreven rechten
wel realiteit zouden moeten zijn. Maar zij zijn het niet en zullen het over
vijf jaar ook niet zijn.De heer Zijlstra (VVD): De moties van mevrouw
Agema spreken altijd uit «het is een schande dat», en dan houdt
het ongeveer altijd op.Mevrouw Agema (PVV): Ik maak hier ernstig
bezwaar tegen. Als de heer Zijlstra mijn moties niet kent, kan hij zich op
z’n minst op een andere wijze uiten.De heer Zijlstra (VVD): Helaas ken ik de moties
over het algemeen wel. De moties gaan in die richting. Mijn vraag blijft overeind.Mevrouw Agema (PVV): Het woord «schande»
heb ik nog nooit in een van mijn moties gebruikt.De heer Zijlstra (VVD): Op het moment is de
situatie niet goed. Daar zijn wij het over eens. Als mevrouw Agema de situatie
wil verbeteren en geen vertrouwen heeft in de voorliggende wet, dan blijf
ik bij mijn vraag: wat gaat zij dan doen om dit wel te verbeteren? Dat staat
niet in haar moties. In geen enkele van die moties is aangegeven wat moet
worden gedaan.Mevrouw Agema (PVV): Moet ik hierop nog reageren?De voorzitter: U hoeft hierop niet te reageren,
maar dat mag wel.Mevrouw Agema (PVV): In de afgelopen twee
jaar zijn 200 dossiers voorbijgekomen. Bij ieder dossier hebben wij concrete
voorstellen gedaan voor verbetering. Ik kan er niet veel meer van maken. Ik
ben wel heel erg blij met de toezegging van de staatssecretaris op ons voorstel
voor een mystery guest, die ook onaangekondigd bij zorginstellingen gaat controleren.
Wij hopen natuurlijk ook dat hij buiten kantooruren gaat kijken. Je kunt veel
goede voorstellen doen, maar uiteindelijk moet daar wel een meerderheid voor
zijn. De heer Zijlstra zou moeten begrijpen dat het hier zo werkt. Antwoord van de bewindsliedenMinister Klink: Voorzitter. De versterking
van de positie van de cliënt in de zorg is het thema van vandaag. Dat
het sluitstuk van de stelselherziening hier voorligt, betekent niet dat er
nu pas aandacht is voor de patiënt en de cliënt. Integendeel, ik
durf met de hand op het hart te beweren dat de vele hervormingen die de afgelopen
jaren zijn ingezet en waar wij eigen accenten aan hebben toegevoegd, maar één
doel hadden en dat is precies de patiënt. Een herordening en herschikking
van posities tussen zorgaanbieders en zorgverzekeraars, het definiëren
van het basispakket en tegelijkertijd de toegankelijkheid garanderen, bijvoorbeeld
via een zorgtoeslag, hebben allemaal te doen met een ordening die uiteindelijk
op de patiënt is gericht. Vandaag spreken wij over een wet in wording
die vooral de positie van de cliënt en de patiënt raakt. Dat impliceert
niet dat deze de laatste schakel van het geheel is. De cliënt of patiënt
was van meet af aan het middelpunt. Dat neemt niet weg dat het belangrijk
is om de patiënt en het patiëntenperspectief nog eens helder te
benoemen, om de rechten daaromheen te bundelen en van daaruit nog eens te
kijken naar de rollen van de verschillende actoren zoals de zorgaanbieders
en de zorgverzekeraars. Mevrouw Leijten zei dat het vanzelfsprekend moet zijn
dat de cliënt centraal staat. Dat onderstreep ik. Haar opmerking dat
dit sluitstuk in feite het primaire begin had moeten zijn, onderstreep ik
ook, maar daarbij maak ik wel de kanttekening dat dit ook zo is geweest. Deze
wettelijke precisering van rechten mag daarop niet in mindering worden gebracht.De staatssecretaris en ik hebben onze eigen accenten gelegd in het verlengde
van het beleid dat in het verleden is gevoerd. Die accenten hebben onder andere
te maken met de betaalbaarheid van de zorg, de krapte op de arbeidsmarkt,
de schaarste aan personeel. Dit thema is door verschillenden genoemd. Als
je de rechten op papier hebt geformuleerd, is de zorg nog niet per definitie
verbeterd. Integendeel. Als op de arbeidsmarkt schaarste ontstaat en er zijn
grote personeelstekorten in de zorg, dan kun je één ding voorspellen
en dat is dat je heel weinig kunt met de rechten die hier zijn vertolkt. Dat
is een reden temeer om in de randvoorwaardelijke sfeer te blijven investeren
in de arbeidsmarkt.Een derde thema dat voor ons van belang is, is kwaliteit en veiligheid.
Daar hebben wij grote prioriteit aan gegeven. Ik kom er zo meteen nog op terug.
Transparantie is van betekenis, want daardoor weten patiënten waar de
beste zorg wordt geleverd. Zowel in de cure als in de care worden op dit gebied
activiteiten ondernomen. Dat geldt ook voor de veiligheid. Er werd al gerefereerd
aan een aantal rapporten van de inspectie. Deze hebben alleszins te maken
met onze mening dat veiligheid een primair aandachtspunt dient te zijn.De vierde pijler van ons beleid is de versterking van de positie van de
cliënt. Het is uitdrukkelijk de bedoeling dat de ontwikkelingen die wij
in gang hebben gezet, met name rondom kwaliteit en veiligheid, spiegelbeeldig uitmonden in de versterking van de positie van de cliënt
en zijn of haar rechten. Deze wetgeving moet daarom als een staartstuk worden
gezien van onze ambitie om de transparantie van de kwaliteit te verhogen,
de veiligheid beter te garanderen en deze vervolgens in de vorm van aanspraken
van de patiënten te preciseren. Dat wordt althans met dit wetsvoorstel
beoogd.Hierop wil ik in algemene zin ingaan voordat ik de specifieke vragen beantwoord.
De staatssecretaris en ik hebben de taak verdeeld. Ik ga in op de bereikbaarheid,
de keuze-informatie, kwaliteit en ketenzorg, klachten en geschillen. De staatssecretaris
zal spreken over de WGBO-rechten, de medezeggenschap en het goede bestuur.Mevrouw Vermeij vroeg in hoeverre een analyse ten grondslag ligt aan deze
voorloper op de wetgeving die wij beogen. Wij krijgen min of meer een analyse
in de schoot geworpen door de voorbeelden die de Kamerleden hebben gegeven
van voorvallen in hun nabije omgeving. Ik vond het verhaal van de heer Zijlstra
over zijn collega binnen de VVD-fractie toch wel een beetje schokkend. Ik
hoor ook met enige regelmaat verhalen over een gebrek aan afstemming. Mensen
klagen dat zij bij verschillende artsen telkens hetzelfde verhaal moet houden,
maar dat het zover gaat dat men überhaupt weigert om informatie op te
vragen of toe te sturen voordat daarom wordt gevraagd, dat gaat toch wel heel
ver. Het illustreert op een perfecte manier dat de overheid aan zet is om
dit soort uitwassen weg te nemen.Behalve de voorbeelden die wij in onze omgeving kennen, liggen ook rapporten
ten grondslag aan deze voorloper. Zo-even wees mevrouw Agema al op de leemtes
in het klachtrecht. De afgelopen jaren is een keur aan rapporten uitgegeven,
waarin daar ook op wordt gewezen. De inspectie heeft in 2006 in de Staat van
de gezondheidszorg gewezen op een gebrekkige afstemming tussen zorgaanbieders
bij ketenzorg, op de klachtenprocedure en de informatievoorziening aan cliënten.
Toen ik vorig jaar in Amerika was en wij een wetenschappelijk onderzoek voorgeschoteld
kregen waarin landen werden vergeleken, sprong Nederland er heel goed uit,
behalve op één punt. Dat betrof de samenhang in de zorg, de
afspraken die gemaakt worden en de gebrekkige elektronische uitwisseling van
gegevens tussen de eerste en tweede lijn en binnen de eerste lijn. De kwaliteit
van de zorg in Nederland stond met top bovenaan, maar op de genoemde onderdelen
schoot Nederland dus stellig tekort. De Raad voor de Volksgezondheid &
Zorg (RVZ) heeft gewezen op knelpunten die een sterke positie van de cliënt
in de weg staan. In die analyse gaat de Raad voor de Volksgezondheid &
Zorg vooral in op de informatie aan cliënten. Het CPB heeft daar een
paar jaar geleden ook op gewezen en gezegd dat het zorgstelsel zeker niet
zal functioneren zoals de bewindspersonen en de politieke partijen toen voor
ogen stond, tenzij informatie wordt ontsloten en verschillen inzichtelijk
worden gemaakt. De NZa heeft daar ook op gewezen. Zij is immers de marktmeester.
En wat heb je aan inzicht in prijsverschillen als je daar vervolgens niet
de kwaliteitsverschillen naast kunt leggen, want dan heb je in feite maar
een zeer gebrekkige input voor je keuze-informatie.Ook uit onderzoeken van het Nederlands instituut voor onderzoek van de
gezondheidszorg (NIVEL) blijkt dat cliënten lang niet tevreden zijn over
de manier waarop hun klachten worden afgehandeld en dat verbeteringen nodig
zijn. Dan zijn er nog onderzoeken naar de medezeggenschap die duiden op lacunes
in de financiering van de cliëntenraden en de positie van de cliëntenraden
binnen de verschillende zorginstellingen. Onder deze aanpak ligt dus wel degelijk
een keur aan rapporten die wijzen op lacunes.De staatssecretaris en ik willen lering trekken uit deze analyses. Wij
constateren dat er voldoende aanleiding is om een herziening van de rechtspositie
van de cliënt tot een belangrijk thema te verheffen. Uit de toonzetting
van onder meer mevrouw Vermeij, de heer Zijlstra en mevrouw Willemse
constateer ik dat dit breed wordt onderschreven. Dat bleek overigens ook wel
uit de toonzetting van de dames Agema en Leijten, maar zij missen een aantal
rechten of hebben twijfels bij de effectuering daarvan. Daarop kom ik nog
terug.Wij willen graag dat cliënten en zorgaanbieders een grotere vrijheid
krijgen om de zorg te kiezen die past bij hun behoefte. Om dat te bereiken,
willen wij de positie van de patiënt versterken en aanbieders meer ruimte
geven. Ik denk dat wij in dat opzicht op de goede weg zijn. De driehoek in
de zorg is bekend: de cliënt, de aanbieders en de verzekeraars. In de
Zorgverzekeringswet is de relatie tussen verzekerde en verzekeraar geregeld.
Met het oog op goede zorg voor alle verzekerden is in de vorige kabinetsperiode
al voor de ordening gekozen. Wij kennen onder andere de acceptatieplicht,
het verbod op premiedifferentiatie en de zorgtoeslag. Met het oog op de solidariteit
is de relatie tussen verzekeraar en verzekerde naar mijn mening redelijk geborgd.De Wet marktordening gezondheidszorg is de tweede poot van de driehoek.
Hierin wordt de relatie tussen de aanbieder en de verzekeraar geregeld. De
bekostiging op basis van producten en diensten, die ook gerealiseerd zal worden
via het zorgzwaartepakket en de AWBZ, en de vrije prijsvorming in de cure
moeten gaan bijdragen aan een betere zorg voor de cliënt. Zij moeten
de verzekeraar in staat stellen om bij de zorginkoop en de contracten die
worden gesloten ook kwaliteit als leidraad te nemen. Ook daarom is keuze-informatie
van belang.Als sluitstuk doen wij nu voorstellen die zijn gericht op de verbetering
van de relatie tussen cliënt en zorgaanbieder. Het is mijn stellige overtuiging
dat de versterking van de positie van de cliënt bijdraagt aan de verbetering
van de kwaliteit van de zorg. Als cliënten meer keuze-informatie hebben
en als een deel van de cliënten daarvan gebruikmaakt om daadwerkelijk
anders te kiezen, dan stimuleert dat aanbieders om betere en meer passende
zorg te bieden. De transparantie werkt dus ook in de relatie tussen de aanbieder
en de patiënten. Als cliënten individueel en als groep gemakkelijker
hun wensen over de kwaliteit van de zorg kunnen uiten, zal dat ook effect
hebben op de kwaliteit van de zorgverlening. De cliënt heeft recht op
zorg van goede kwaliteit. Die zorg moet in de nabijheid van de cliënten
en in effectieve ketens worden georganiseerd.Mevrouw Leijten (SP): De keuze van de cliënt,
van de patiënt, verbetert de kwaliteit. Wij hebben toch de inspectie
voor de kwaliteit? Wij hebben toch kwaliteitswetgeving? Daarin wordt toch
bepaald aan welke kwaliteitsnormen de zorg moet voldoen? Zolang daaraan niet
wordt voldaan, is op dit vlak een rol voor de inspectie weggelegd. Het mag
niet voorkomen dat het perspectief op keuze voor de patiënt leidt tot
een plicht tot keuze terwijl er geen kwaliteit is en dat achteraf wordt gezegd:
jammer dat u slechte zorg heeft gekregen, mijnheer Klink, dan had u maar beter
moeten kiezen.Minister Klink: De plicht tot keuze is geen
keuze. Dat spreekt elkaar tegen. Kwalitatief goede zorg dient over de gehele
linie gewaarborgd te zijn. Met dat punt in het betoog van mevrouw Leijten
ben ik het wel eens. Geen enkele zorgaanbieder mag door de bodem heen zakken.
Die bodem is natuurlijk van belang. Ik benoem die maar even met de term «veiligheid».
Voor die veiligheid zal de inspectie moeten instaan. Sterker nog, als de inspectie één
ding moet doen, dan is dat naar mijn stellige overtuiging dat zij de normen
die met veilige zorg te maken hebben, nader moet preciseren en benoemen en
daarop beter moet gaan handhaven. Dat legt als het ware een bodem op het niveau
van de kwaliteit waar niemand doorheen mag zakken, anders zullen sancties
volgen van de inspectie. Boven deze minimumnorm kan de kwaliteit wel degelijk
verschillen. Dat weten wij ook. Dat zie je zelfs aan sterftecijfers, maar
je ziet het ook bij hersteloperaties. Deze verschillen zullen zich specifiek
per aandoening aftekenen. Dan is het niet meer dan normaal dat
een patiënt mag weten welke arts beter is in het behandelen van bijvoorbeeld
staar, of welk verpleeghuis beter is in het bestrijden van decubitus en dat
mede op basis daarvan keuzes worden gemaakt door patiënten. Als deze
zaken transparant worden, zullen ook de zorgaanbieders zelf elkaar onderling
vergelijken en daar lering uit trekken. Zo houdt men elkaar scherp. Ten slotte
zijn het de zorgverzekeraars die op basis van die kwaliteit hun zorginkoop
of andere vormen van sturing hanteren om iedereen naar een hoger niveau van
kwaliteit te tillen. Die veiligheid moet gegarandeerd zijn. Van alle verschillen
die zich daarboven aftekenen moet de patiënt kennis kunnen nemen zodat
hij op basis daarvan keuzes kan maken.Mevrouw Leijten (SP): Er is dus geen keuzeplicht,
maar keuze leidt wel tot kwaliteit. Ik vind dat hier echt iets wringt. De
bodem is de veiligheid, maar de kwaliteit, bijvoorbeeld af te leiden uit sterftecijfers,
gaat omhoog door de keuze. Als men ergens een goede werkwijze heeft, dan gaat
het toch om uitwisseling en toch niet om de keuze van de patiënt? Je
kunt toch niet tegen de nabestaanden zeggen dat de patiënt maar anders
had moeten kiezen en ergens naartoe had moeten gaan waar het sterftecijfer
lager is? Dat kan toch niet het gevolg zijn?Minister Klink: De strekking van mijn betoog
is dat de veiligheid gegarandeerd moet zijn. Daar ziet de inspectie op toe.
Ik wil daar ook normen voor hanteren. Je ziet ook dat sterftecijfers soms
verbonden zijn met de mate waarin men een aandoening behandelt, met het volume
en de routines die daarmee zijn gemoeid. Ik wil dat de inspectie daar meer
en meer normen voor ontwikkelt. Daar is zij ook mee bezig en dat zal ook worden
voortgezet. Boven de minimumnorm zitten grote verschillen en dat mag de patiënt
weten zodat hij keuzes kan maken. Dat is niet alleen maar ten behoeve van
de individuele patiënt. Dat is primair, maar dat is ook ten behoeve van
het algemene kwaliteitsniveau, want dat tilt het geheel op.Mevrouw Willemse-van der Ploeg (CDA): De minister
spreekt over een bodemkwaliteit die gegarandeerd moet zijn. Aan kwaliteit
hangt een prijskaartje. Een bodemkwaliteit heeft de prijs x. Lopen wij dan
niet het risico dat zorgverzekeraars gaan contracteren op die bodemprijs?
Die is immers verantwoord. Dat is bij de geneesmiddelen ook zo. Het goedkoopste
middel dat goed is, wordt voorgeschreven. Hoe ziet de minister er dan op toe
dat mensen binnen de verzekering en keuzes ook een hogere kwaliteit kunnen
eisen?Minister Klink: De ontwikkeling bij zorgverzekeraars
gaat een totaal andere richting uit. Men vindt kwaliteit buitengewoon belangrijk.
Die brengt men in kaart en op basis daarvan wordt gecontracteerd. Voor zover
er al een relatie is tussen kwaliteit en prijsniveau, is die relatie eerder
omgekeerd. Gaandeweg is toch wel duidelijk dat een hogere kwaliteit ook vaak
doelmatiger is. Hersteloperaties zullen bijvoorbeeld minder plaatsvinden als
goed wordt geopereerd en behandeld. Die relaties zijn dus veel minder contrair
dan vaak wordt verondersteld. Ik ben nog geen enkele zorgverzekeraar tegengekomen
die een goedkope polis wilde aanbieden met de kwalitatief minst volwaardige
zorg omdat dit goedkoper is. Ik ken die relaties eerlijk gezegd niet. Als
die er wel zou zijn, zouden enorm veel alarmbellen moeten gaan rinkelen, maar
zover is het niet. Nogmaals, ik zie een tegengestelde beweging. Ik ga zo meteen
nog wel even in op de transparantie van de zorg bij trajecten die op dit moment
door de inspectie in samenspel met het veld in gang zijn gezet. Ik doel nu
op Zichtbare zorg en op tachtig aandoeningen. Parallel daaraan hebben de verzekeraars
bijvoorbeeld voor de ggz en anderszins kwaliteitsindicatoren opgesteld om
aan hun verzekerden te laten zien dat zij optimale zorg contracteren.Het is wel waar dat wij overgaan van een cultuur van verondersteld vertrouwen
naar een cultuur van verdiend vertrouwen. Vroeger vond men – ik zie
dat bij de iets oudere generatie – dat een arts een arts is en dat die
arts kwaliteit vertegenwoordigt. Zo is het simpelweg niet. Er zijn grote verschillen
in kwaliteit tussen artsen, tussen ziekenhuizen en tussen afdelingen van ziekenhuizen.
Onlangs las ik nog in het NRC Handelsblad dat medisch specialisten tegen hun
familieleden zeggen «als ik het wist, zou ik nooit naar X gaan».
Ik vind dat dit soort informatie niet alleen maar bij de intimi bekend dient
te zijn, maar bij de patiënt in algemene zin. Ik zie niet wat daar mis
mee is. Integendeel.Voorzitter. Ik ga nu in op de verschillende rechten en op enkele vragen
die daarover zijn gesteld. Ik ga eerst in op de bereikbaarheid en de beschikbaarheid.
Om het mogelijk te maken dat cliënten kunnen kiezen, is het noodzakelijk
dat zorg bereikbaar en beschikbaar is en dat voldoende keuze-informatie voorhanden
is. In ons land is er een grote mate van dichtheid van eerstelijnszorg, maar
zeker ook van ziekenhuiszorg en langdurige zorg. Dat is een van de kenmerken
van ons land. Dat vind ik belangrijk en dat moet ook zo blijven. Toen wij
afgelopen jaar met elkaar discussieerden over de fusies en de criteria die
daarbij gelden, heb ik om die reden aangegeven dat ik een marktmacht van 50%,
die de NMa hanteert, vrij veel vind. Ik zou liever zien dat dit bij 30%
ligt, vanwege de beschikbaarheid van de zorg en omdat je elkaar dan scherp
houdt en er geen regionale monopolies ontstaan.Deze beschikbaarheid van zorg is in eerste instantie een zaak van verzekeraars.
Mevrouw Vermeij maakte daar een opmerking over. Het recht op zorg is geregeld
in de Zorgverzekeringswet en in de AWBZ en wel in die zin dat een zorgverzekeraar
een zorgplicht heeft ten overstaan van zijn verzekerden. In het kader van
de versterking van de positie van de cliënt in de zorg, span ik mij daarnaast
extra in voor de beschikbaarheid en de bereikbaarheid van de acute zorg.Toch ga ik nog even in op de beschikbaarheid van de niet acute zorg. Gisteravond
spraken wij over de IJsselmeerziekenhuizen. In dit concrete geval is het de
vraag in hoeverre de IJsselmeerziekenhuizen noodzakelijk zijn voor het behoud
van de continuïteit van de zorg, waarvoor ik verantwoordelijk ben. Dat
brengen wij op dit moment in kaart. Het blijkt dat er schimmigheid is over
het antwoord op de vraag of de rijksoverheid aan zet is of de verzekeraar.
Daarbij doel ik op het proces naar een fatsoenlijke afweging, ook tegenover
het personeel, bij de vraag hoe en op welke wijze wij de continuïteit
van de zorg het beste kunnen garanderen. Ik voel mij wel getriggerd door de
vraag van mevrouw Leijten: waar kan een patiënt zijn recht halen op het
gebied van beschikbaarheid van acute zorg, continuïteit en bereikbare
zorg? Ik vind dat dit aspect in eerste aanleg dient te liggen bij de zorgverzekeraar.
In het kader van dit wetgevingstraject ga ik bekijken in hoeverre de schimmigheid
die er nu nog een beetje is, kan worden weggenomen. Dat zou dus betekenen
dat je mede op basis van je zorgpolis een recht kunt doen gelden op bereikbare
zorg, met wellicht een hardheidsclausule. Ook nu kunnen de 45 minuten die
voor acute zorg staan immers niet over het hele land gerealiseerd worden,
tenzij wij inboeten op de kwaliteit van de zorg omdat er dan ergens een ambulance
staat met iemand die een half jaar niks te doen heeft en dan ineens één
patiënt krijgt. Men kan van mij aannemen dat de kwaliteit van de betrokkene
dan zienderogen naar beneden gaat. Dat soort hardheidsclausules moet er dan
dus wel zijn. Ik gaf zo-even aan dat wij hier de relatie regelen tussen de
zorgaanbieder en de patiënt, maar de vraag van mevrouw Leijten is gerechtvaardigd.
Die heeft betrekking op de relatie tussen de patiënt en de verzekeraar.
Dat aspect betrekken wij bij de nadere vormgeving van de wet.Ook bij de acute zorg geldt de minimumnorm van veiligheid. Je hebt recht
op zeven keer 24 uur spoedeisende hulp. Dat geldt ook voor de bereikbaarheid
van de huisarts, zeker als het om acute hulp gaat. Wij verkennen nu –
het is een illustratie van de minimumnormen die ik van betekenis vind –
in hoeverre er een wettelijke plicht kan komen om bereikbaar te zijn. De keerzijde,
het spiegelbeeld, daarvan is vervolgens het recht van de patiënt om daar
aanspraak op te maken. Dat geldt ook voor de huisarts. Daarbij loop je wel
aan tegen iets wat mevrouw Vermeij en de heer Zijlstra ook noemden: in hoeverre
kan bestuursrechtelijke handhaving door de inspectie samenlopen met het claimen
van het recht door de patiënt? Dat kan samenlopen, want je kunt wel degelijk
gebruikmaken van je klachtenrecht, zeker als het om zorginstellingen gaat,
en van een geschillencommissie, ook al gaat het daarbij om een norm waarop
de inspectie dient toe te zien. Die twee kunnen parallel gaan. Sterker nog,
die kunnen elkaar versterken.Mevrouw Vermeij vroeg of ik een individueel afdwingbaar recht op acute
zorg opneem in de wet. Op grond van de zorgplicht heeft de verzekeraar te
allen tijde de plicht zich ervan te vergewissen dat acute zorg voor de cliënt
geregeld is. Daarmee is het wat mij betreft een individueel afdwingbaar recht.
Dat zullen wij nader preciseren in de wetgeving tegen de achtergrond van de
schimmigheden die ik zo-even noemde.Mevrouw Willemse vroeg hoe het kabinet gaat regelen dat de zorg tijdig
wordt geleverd, zonder lange wachttijden of wachtlijsten. Ik teken daar nu
alvast bij aan dat een en ander sterk afhankelijk is van het aanbod van personeel.
Mevrouw Agema wees al op de kraamzorg en de thuiszorg en de problemen die
zich daar voordoen. Gisteren was op teletekst te lezen dat de metaalsector
grote personeelstekorten heeft. Er is ook een tekort aan verpleegkundigen
in operatiekamers. Ook daar tekenen zich problemen af. Wij zagen het al bij
de kraamhulpen. Een van de speerpunten van de staatssecretaris en mij, en
van het hele kabinet, is daarom om het aanbod te versterken. Sterker nog,
dit was een van de redenen waarom in de vorige kabinetsperiode zo’n
punt werd gemaakt van VUT, prepensioen en dergelijke en van het arbeidsmarktbeleid.
Ik wil de vertegenwoordiger van de SP uitnodigen om niet alleen te wijzen
op de effecten en de symptomen van het gebrek aan aanbod en personeel, maar
ook in arbeidsmarkttermen mee te denken over de vraag hoe dat aanbod kan worden
gestimuleerd. Dat lijkt mij een zeer belangrijk punt. Dat bedoel ik niet om
partijpolitiek te zwartepieten, maar hier ligt een megaopgave voor de politiek,
anders gaat de verzorgingsstaat over de hele linie door de benen. Dit probleem
doet zich immers niet alleen voor in de zorg, maar ook in het onderwijs en
anderszins.Mevrouw Agema (PVV): Dan wil ik de minister
toch vragen om in te gaan op het aspect personeel en daarvoor geld beschikbaar
te stellen. Het kabinet wilde 5000 tot 6000 extra medewerkers genereren door
250 mln. extra beschikbaar te stellen, maar het Centraal Planbureau heeft
op basis van onze tegenbegroting aangegeven dat voor 2009 5000 tot 6000
extra medewerkers heel goed mogelijk zijn. Het kabinet maakt daarvoor niet
de 250 mln. extra vrij. In hoeverre benut de minister alle mogelijkheden die
hij heeft om meer personeel voor deze arbeidsmarkt te werven?Minister Klink: Vandaag spreken wij in feite
niet hierover, maar over de patiëntenrechten. Het is wel van belang om
het volgende te constateren. Toen dit probleem zich in 2001 voor het eerst
voordeed, bleek dat incidenteel. Straks zal dat door de demografische ontwikkeling
structureel worden. In 2001 was er een enorme hoogconjunctuur, waardoor er
gebrek was aan personeel. De implicatie daarvan was dat bijvoorbeeld in de
metaalsector vrij veel salaris werd geboden. Vervolgens moest de heer Zalm
met 9 mld. gaan bijpassen om de collectieve sector op hetzelfde peil te krijgen.
Als wij haasje-over gaan krijgen tussen verschillende sectoren langs de lijn
van het verhogen van salarissen, dan garandeer ik u dat dit buitengewoon veel
gaat kosten. Onze economie zal dat niet kunnen dragen en het effect is dat
wij op een hoger niveau van salarissen hetzelfde probleem houden.
Er is dus iets anders nodig en dat is een arbeidsmarktbeleid dat ervoor zorgt
dat deze sectoren aantrekkelijk blijven om in te werken. Daarover ben ik het
met mevrouw Leijten en mevrouw Willemse eens. Tegelijkertijd zullen wij in
de sfeer van opleidingen en sociale zekerheid en dergelijke een extra impuls
aan het aanbod moeten geven. Anders zullen deze problemen gegarandeerd ontstaan.Mevrouw Agema (PVV): Dit is geen antwoord
op mijn vraag. Het Centraal Planbureau heeft becijferd dat het mogelijk is
om naast alle plannen die de regering heeft gepresenteerd, ook in de arbeidsmarktbrief
van 2007, ervoor te zorgen dat in 2009 5000 tot 6000 extra medewerkers
in de zorg gaan werken. Dat kost 250 mln. Waarom doet de minister dat niet?
Waarom gaat er wel 275 mln. extra naar de Vogelaar-wijken, waarom gaat er
wel 262 mln. extra naar ontwikkelingssamenwerking, waarom gaat er 180 mln.
extra naar de illegalen en de asielzoekers van Albayrak en waarom wordt niet
250 mln. besteed voor het realiseren van 5000 tot 6000 extra medewerkers in
de zorg? Volgens het Centraal Planbureau moet dat mogelijk zijn.Minister Klink: Wij doen al vrij veel. Wij
investeren in het Zorginnovatieplatform om op die manier de arbeidsproductiviteit
te verbeteren. Daardoor hebben wij minder mensen nodig en worden de mensen
die in de zorg werken minder belast. Dat maakt het werk dus aantrekkelijker.
Daarnaast investeren wij in het stagefonds. De staatssecretaris voert daarop
primair het beleid; zij kan hierover wellicht iets zeggen. Mevrouw Agema kan
dus niet volhouden dat dit kabinet daar niet aan werkt. Ik wijs alleen maar
op een algemene problematiek. Mijn stelling is dat wij er met geld alleen
niet uit zullen komen. Er is arbeidsmarktbeleid nodig. Met rechten alleen
kom je er niet. Er zal een breed randvoorwaardelijk beleid moeten zijn, willen
wij de kwaliteit in de zorg kunnen realiseren en wachtlijsten kunnen vermijden.Mevrouw Leijten (SP): De opmerking van de
minister dat de SP mee moet denken over het arbeidsmarktbeleid, laat ik even
liggen, want als er een partij is die daartoe partijvoorstellen heeft gedaan,
dan was dat zeker de SP. Wij stellen hierover ook veel vragen. Er wordt niet
eens om salarisverhoging gevraagd. Heel veel mensen in de zorg strijden juist
tegen salarisverlaging. Maar dat laat ik even buiten beschouwing.Bij de zeven patiëntenrechten mis ik het recht op goed opgeleid personeel.
Ik heb gevraagd of de minister daarop wil ingaan. Dan heb ik het nog niet
eens over de naderende tekorten.Minister Klink: In dit land word je niet zomaar
huisarts, arts, chirurg of verpleegkundige. Aan die beroepen ligt een opleiding
ten grondslag en daaraan zijn eisen verbonden. Deze minimumeisen garanderen
in elk geval dat het personeel goed is opgeleid. Daarin is dus voorzien.Mevrouw Leijten (SP): Het is aan de instelling
om te bepalen hoe het personeel wordt ingezet op afdelingen in ziekenhuizen
of in een gehandicapteninstelling of in verpleeg- en verzorgingshuizen. Als
je zorg krijgt, via een AWBZ-indicatie of via de Zorgverzekeringswet, mag
je er toch van op aan kunnen dat is gegarandeerd dat opgeleid personeel aanwezig
is.Minister Klink: Ik zei al dat aan de opleiding
eisen worden gesteld. Tegelijkertijd is het doen van medische verrichtingen
voorbehouden aan daartoe gekwalificeerd personeel. Dat geheel garandeert dat
toereikende zorg wordt geboden. Blijft staan dat de verleiding groot is –
of het is bittere noodzaak, want je wilt wel handen aan het bed – om
soms in te boeten op de kwaliteitseisen die aan het personeel worden gesteld
als zich een schaarste aftekent. Dat zie je in de zorg en in
het onderwijs. Om die reden moeten wij de druk op de kwaliteit en de kwalificatie
van het personeel zien te vermijden.Mevrouw Willemse-van der Ploeg (CDA): Ik begrijp
dat het arbeidsmarktbeleid door beide bewindslieden maximaal wordt benut om
ervoor te zorgen dat er voldoende mensen in de zorg zijn. Als ik straks recht
heb op beschikbare, bereikbare en tijdige zorg, wanneer ontstaan er dan fricties
als ik mijn recht wil laten gelden? Wanneer kunnen zorginstellingen zich daar
misschien onterecht achter verschuilen? Wat gebeurt er dan en wie ziet daarop
toe? Straks kan de stelling dat er geen personeel is, als middel worden gebruikt.
Een klant kan dat niet achterhalen of overzien. Dat is ook niet de taak van
de klant. Wanneer kan hij dan toch zijn recht op tijdige, beschikbare zorg
laten gelden?Minister Klink: Wij kennen op dit moment de
Treeknormen, die min of meer de toegestane wachttijden aangeven. Wij willen
gaan garanderen dat patiënten, verzekeraars en zorgaanbieders inzicht
kunnen krijgen in de wachtlijsten. Op basis daarvan kunnen personen zelf bepalen
van welke zorgaanbieder zij de zorg willen afnemen. Dat geeft ook ruimte aan
de zorgverzekeraars om daar bij de inkoop rekening mee te houden. Wij willen
ook ruimte creëren voor het toetreden van nieuwe zorgaanbieders. Om die
reden zullen wij de toelatingsprocedures afschaffen en willen wij ons louter
beperken tot de borging van kwaliteit en goed bestuur.Mevrouw Vermeij vraagt of ik heb overwogen om een norm voor de bereikbaarheid
van huisartsenzorg op te nemen in de nieuwe wet. Ik gaf al aan dat de Vereniging
Huisartsenposten Nederland (VHN), de Landelijke Huisartsen Vereniging (LHV)
en het Nederlands Huisartsen Genootschap (NHG) zijn gevraagd om heldere normen
voor te stellen voor de fysieke en telefonische bereikbaarheid van huisartsenzorg.
Ik heb hun gevraagd ons in maart te informeren over de stand van zaken van
deze ontwikkeling. In een latere fase zal ik bezien of het wenselijk is om
in de wet normen op te nemen voor de bereikbaarheid van huisartsenzorg. Om
ervoor te zorgen dat de beschikbaarheid van zorg ook in de toekomst goed blijft,
zullen wij de continuïteit van de zorg bewaken. Ik wees al op de IJsselmeerziekenhuizen
en de discussie die wij daarover gisteren hadden. VWS heeft de Nederlandse
Zorgautoriteit gevraagd om een early warning systeem op te zetten voor de
instellingen die in financiële problemen dreigen te komen, zodat wij
tijdig weten in hoeverre wordt ingeteerd op de continuïteit van de zorg
en wij financiële steun kunnen verlenen via de NZa. Hierbij is overigens
wel de vraag aan de orde waar het College sanering zorg zal worden ondergebracht,
bij de NZa of de IGZ. Het early warning systeem wordt namelijk door het College
sanering zorg ontwikkeld. Wordt het de inspectie, dan wordt het systeem bij
de inspectie ontwikkeld en door haar nader geïmplementeerd. Het is wel
de NZa die financiële handreikingen doet als instellingen in de problemen
komen. Om je daarvoor te kwalificeren gelden weer allerlei condities. Het
early warning systeem komt er dus wel en zal uiteindelijk de continuïteit
van de zorg moeten borgen, waar dan ook neergelegd.Vervolgens kom ik te spreken over de keuze-informatie. Het recht op keuze
tussen zorgaanbieders ligt besloten in de verzekeringswetgeving. Om te kunnen
kiezen, moet je een goede kwaliteitsinformatie hebben. Ik wees al op het project
Zichtbare zorg, dat nu ontwikkeld wordt door de IGZ. De Zorgautoriteit zal
uiteindelijk gaan toezien op de naleving, in die zin dat er inzicht is in
de prestaties en dat die ook openbaar worden gemaakt. Dat is een onderdeel
van de marktordening. Daarnaast willen wij dat de cliënt van de zorgaanbieder
kan verlangen dat deze op een begrijpelijke en betrouwbare manier informatie
verstrekt over de prestaties en ervaringen. Via het traject van Zichtbare
zorg willen wij voor 80 aandoeningen inzichtelijk maken hoe de kwaliteit is.
Tevens willen wij de patiënt het recht geven om bij de specifieke
zorginstellingen die hen voor ogen staat, de informatie op te vragen. Dat
is een recht dat vervolgens geëffectueerd kan worden ten overstaan van
die zorgaanbieder. Het recht op die informatie is dus af te dwingen.De minister krijgt bovendien de mogelijkheid duidelijke regels te stellen
aan de vorm en inhoud van de kwaliteitsgegevens. Die gegevens moeten vergelijkbaar
zijn, zodat je weet waar je aan toe bent. Keuzevrijheid mag volgens mevrouw
Willemse geen bureaucratisering uitlokken. Dat ben ik met haar eens, maar
om te kunnen kiezen is het noodzakelijk dat je vergelijkbare keuze-informatie
hebt. Dat stelt eisen aan het registreren en etaleren van informatie die naar
boven komt. Dat kan niet anders dan met een zekere mate van regelgeving gepaard
gaan.De informatie moet gevalideerd, vergelijkbaar en openbaar zijn. Punt van
aandacht is dan wel dat die informatie er komt en dat duidelijk is wie de
regie heeft bij welk proces. Een van de punten die ik in deze wetgeving meeneem,
is de vraag in hoeverre wij zorginstellingen daadwerkelijk zullen verplichten
om in 2011, oplopend tot die 80 aandoeningen, die informatie daadwerkelijk
te bieden. Dat zou een extra stimulans en drang zijn in de richting van het
veld om daadwerkelijk te werken aan de informatie.Dan de kwaliteit. Cliënten krijgen een individueel afdwingbaar recht
op verantwoorde zorg. Zorg moet veilig zijn, zo veilig dat er geen enkele
vrijblijvendheid bij past. Dat is de reden waarom wij vorig jaar een programma
inzake patiëntveiligheid zijn gestart naar aanleiding van het rapport
over onnodige schade in de gezondheidszorg. Zorgaanbieders moeten zorg leveren
volgens evidence-basedrichtlijnen. Wij willen dat het cliëntenperspectief
is verdisconteerd in die richtlijnen. Zij zijn primair van belang voor de
beroepsbeoefenaren en voor het toezicht. De inspectie kan immers normen afleiden
uit de richtlijnen die ontwikkeld zijn door degenen die echt deskundig zijn;
dat zijn in de regel de specialisten en de wetenschappelijke verenigingen.
Die normen ontlenen zij dus bij voorkeur aan door het veld zelf geformuleerde
richtlijnen en zorgstandaarden. Die richtlijnen komen in overleg met de patiëntenorganisaties
tot stand. De totstandkoming ervan gaat mij overigens niet snel genoeg. Ik
wil daar zeker een impuls aan geven, zonder het initiatief te willen overnemen
van de veldpartijen en de wetenschappelijke verenigingen en de specialisten.
Het is eerst hun verantwoordelijkheid om de kwaliteit van de zorg op peil
te houden, maar ik wil ze daar wel bij gaan helpen en faciliteren. Dat is
een van de reden waarom ik in de loop van dit jaar met een brief wil komen
over een regie-orgaan voor de kwaliteit van de zorg. Vanuit dit orgaan zullen
wij een impuls geven aan het tempo maken met betrekking tot die richtlijnen.
Een punt van aandacht daarbij is nog dat, als die richtlijnen er eenmaal zijn,
het van belang is te weten in hoeverre men richtlijnconform optreedt. Je ziet
namelijk grote verschillen tussen regio’s wat betreft praktijkvariatie.
Dat kan wijzen op onderbehandeling of overbehandeling in een bepaalde regio.
Door die informatie naar boven te tillen, kan dat inzicht geven aan de patiënten,
de zorgaanbieders en de verzekeraars.Mevrouw Leijten (SP): Wat vindt de minister
van de suggestie van de SP dat, als er sprake is van een schade na een behandeling,
al dan niet verwijtbaar, de instelling of het ziekenhuis bij de toetsing moet
aantonen dat deze alles in het werk heeft gesteld om goede zorg te verlenen
en dus naar de richtlijn heeft gehandeld?Minister Klink: Een zorginstelling moet een
calamiteit sowieso melden aan de inspectie. Indien de inspectie er werk van
maakt, zal die instelling moeten aantonen dat zij er alles aan heeft gedaan
om schade te vermijden. Dat is eigenlijk vanzelfsprekend.Dan het punt van de afstemming. Kwalitatief goede zorg is steeds vaker
ketenzorg. Ik vind het van het grootste belang dat zorg waar nodig en behulpzaam
voor cliënten in ketens wordt georganiseerd. Cruciaal is dat deelnemers
in de ketens onderling afspraken maken. Zonder afstemming is er geen verantwoorde
zorg. Dat er op het gebied van afstemming nog veel te verbeteren valt, leert
het recente rapport van de inspectie over het peroperatieve proces. Driekwart
jaar geleden zagen wij ook problemen rond het postoperatieve proces. Nu gebeurt
er al vrij veel om de afstemming in de ketens te verbeteren maar er valt ook
nog wel het nodige te doen. Wij zijn wel bezig met het ontwikkelen van zorgstandaarden
die in feite samenhangende zorg indiceren. Ik noem bijvoorbeeld de diabeteszorg,
waarbij diëtisten, internisten, huisartsen en dergelijken beter samenwerken.
Wij stimuleren dat. Het zal een van de speerpunten zijn voor de komende jaren
om bij chronische aandoeningen via zorgstandaarden te preciseren welke zorg
verantwoord is. Door de staatssecretaris en mijzelf zal ook sterk gewerkt
worden aan herijking van de bekostiging ter zake. Nu is die bekostiging versnipperd
tussen eerste en tweede lijn, waardoor vaak ook de zorg zelf versnipperd is.
Dus via zorgstandaarden en een herijking van de bekostiging willen wij een
impuls geven aan de samenhangende zorg, waarbij de patiënt ook weet dat
hij recht heeft op die samenhangende zorg en hij via de kwaliteitsindicatoren
op de hoogte is van wie de beste zorg levert.Het is ook van belang dat de ketenzorg zich voldoende aftekent. Het peroperatief
proces geeft namelijk aan dat die onvoldoende geborgd is. De voorbeelden van
de heer Zijlstra geven aan dat het ook tussen zorgaanbieders vaak helemaal
niet goed loopt. Om die reden vinden wij dat zorgaanbieders in de keten afspraken
moeten maken over de volgorde en de aansluiting van werkzaamheden en over
wie waarop aanspreekbaar is voor de patiënt, wie welke informatie geeft
aan de patiënt en waar de cliënt terechtkan met zijn klacht. Om
zorgaanbieders ertoe te bewegen om over de wijze van zorgverlening onderling
goede afspraken te maken, wil ik bepalen dat de cliënt ieder van die
zorgaanbieders kan aanspreken en aansprakelijk kan stellen indien er onvoldoende
afstemming is geweest. Daarmee voorkom je dat de cliënt moet gaan uitzoeken
waar uiteindelijk de schuld lag op het moment dat de communicatieproblemen
tussen artsen en medisch deskundigen er waren. Door onderling verhaalsrecht
kunnen de zorgaanbieders dan zelf onderling verder uitvechten waar het probleem
precies lag, maar elke afzonderlijke arts in de keten van zorg is voor de
cliënt aanspreekbaar op het moment dat sprake is van gebleken gebrekkigheid
van afstemming. Wij bezinnen ons nog op de vraag of de huisarts een rol krijgt
in laatste instantie als het gaat om kwetsbare cliënten die niet snel
achter die afstemming kunnen aanjagen. Dan zal er iemand moeten zijn die zich
bekommert om de patiënt en de afstemming van de zorg. Dat zullen wij
bij de nadere invulling van de wetgeving preciseren.Mevrouw Vermeij (PvdA): Dat klinkt heel goed,
maar als dit wordt vervat in een wet, dan betekent dat nogal wat, ook voor
het veld. Wat betreft die keten gaat er in dit land namelijk erg veel mis.
Als patiënten ineens een verhaalsmogelijkheid krijgen, dan heeft dat
behoorlijk stevige gevolgen.Minister Klink: Het voorbeeld van de heer
Zijlstra is wellicht goed gekozen. Als artsen over en weer niet goed afstemmen,
dan is ieder op zichzelf aanspreekbaar op het feit dat men zich niet vergewist
heeft van het feit dat er informatie was die voor deze specifieke arts relevant
was om een patiënt goed te behandelen. Als hij zich daar niet van vergewist
heeft, kom de aansprakelijkheid te liggen bij betrokkene. Op het moment dat
er dan schade ontstaat, is wel die persoon aansprakelijk en daarop aanspreekbaar.
Vervolgens zal men onderling moeten nagaan waar het dan aan gelegen heeft.
Het kan inderdaad zo zijn dat een zorgverlener de desbetreffende
informatie niet wil geven, tenzij die gevraagd wordt door betrokkenen X of
betrokkene Y, waardoor het in de keten gaat stagneren. Dat laat onverlet dat
ieder van de afzonderlijke artsen die in die keten een rol hebben gespeeld,
aansprakelijk blijft.Mevrouw Leijten (SP): Dit gaat over de curatieve
zorg, maar ook in de langdurige zorg worden fouten gemaakt, soms met heel
treurige gevolgen. Wilt u dan personeel hoofdelijk aansprakelijk stellen of
is het dan de instelling die moet boeten voor het niet goed organiseren van
de zorg?Minister Klink: Krachtens de Kwaliteitswet
zorginstellingen is de instelling aansprakelijk en dat zal zo blijven.De procedure voor klachten en geschillen willen wij dus aanzienlijk verbeteren.
Met de veldpartijen hebben wij daarover overigens uitgebreid gesproken. Dat
geldt voor alle onderdelen van onze voorstellen.Wij hebben elkaar gevonden in de lijn die ook het CDA en de PvdA beschrijven
in hun inbreng. De zorgaanbieder is en blijft primair verantwoordelijk voor
een goede afhandeling van klachten. Dat begint met voorlichting, informatie,
advies en eventueel bemiddeling bij een klacht. Daartoe wordt de zorgaanbieder
verplicht om ervoor te zorgen dat de klager op een eenvoudige manier toegang
heeft tot een functionaris ten behoeve van de opvang van klachten. Elke zorgaanbieder
heeft een klachtenregeling waarin in ieder geval geborgd is dat de zorgaanbieder
binnen een redelijke termijn, te weten zes weken, schriftelijk besluit over
een klacht. De cliëntenraad moet instemmen met de klachtenregeling, dus
ook met het profiel van een eventuele functionaris voor de opvang van klachten.
Als naar het oordeel van de cliënt de klacht niet goed wordt opgelost
door de zorgaanbieder, kan hij de beslissing vervolgens voorleggen aan een
onafhankelijke geschilleninstantie die dan bindende uitspraken doet. De klager
heeft daarnaast direct toegang tot die commissie als de zorgaanbieder geen
klachtenregeling heeft, als er niet binnen zes weken is besloten of als het
een schadeclaim betreft. Alle uitspraken van de geschilleninstanties worden
op een toegankelijke manier gepubliceerd, uitgezonderd de gegevens waarmee
de identiteit van betrokkene achterhaald kan worden. VWS zal het initiatief
nemen tot de totstandkoming van zo’n brede geschilleninstantie. Dat
wordt dus een instantie met regionale kamers die vervolgens de werkzaamheden
zullen realiseren. Mevrouw Vermeij stelt dat ik geen rol wil spelen bij de
totstandkoming van de tweezijdige algemene voorwaarden. Die voorwaarden kunnen
een nadere uitwerking zijn van de wet. Het kan dan gaan om wachttijden, betaling
en inzage in het dossier. Dat wordt dan nader geregeld zodat iedereen weet
welke processtappen soms gezet moeten worden. Natuurlijk zal ik in de toelichting
van de wet ingaan op nut en noodzaak van de tweezijdige algemene voorwaarden.
Via subsidiëring zal ik het ook stimuleren, maar een wettelijke basis
voor de procedure vind ik niet gewenst. Tweezijdige algemene voorwaarden moeten
echt gebaseerd zijn op de horizontale verhoudingen en afspraken tussen cliënten
en aanbieders en moeten niet een afgeleide zijn van een wettelijke verplichting.
Het is overigens ook een uitdrukkelijk verzoek van de Consumentenbond om ons
als overheid daar niet te veel mee te bemoeien maar dat wel te stimuleren
via subsidiëring en via een zodanige wet dat die voldoende aanknopingspunten
biedt voor tweezijdige algemene voorwaarden. Ik heb dit jaar met de Consumentenbond
en het NPCF afgesproken om onder regie van de SER met de zorgaanbieders voor
de verschillende sectoren die voorwaarden te gaan bespreken. Dat proces begint
op dit moment te lopen.Ik sluit af met nog iets te zeggen over de wetgeving en de communicatie
eromheen. Sluitstuk van de aanpak is wetgeving waarin de rechten van cliënten
en de daaruit voortvloeiende verplichtingen bij elkaar zijn gebracht.
Door die wetgeving nu ter hand te nemen, zorgen wij voor het juiste klimaat
en tijdsbesef voor de omslag die ons voor ogen staat. Wij willen de veranderingen
tezamen met de diverse patiëntenrechten die nu in verschillende wetten
zijn ondergebracht bundelen in één wetsvoorstel. Naar ons oordeel
is dat ook winst omdat de samenhang van het geheel dan beter tot haar recht
komt. Kwaliteit heeft alles te maken met onder andere een goede afstemming
in de zorg, goed bestuur en een goede klachtenregeling. In de loop van 2009
zal het wetsvoorstel naar de Kamer worden gestuurd.Er is gevraagd in hoeverre informatie beschikbaar is. Die is breder beschikbaar
dan alleen maar via kiesbeter.nl en internet, namelijk ook via de telefoon
en de diverse gezondheidsloketten.De heer Zijlstra heeft gevraagd in hoeverre het kenbaar moet worden gemaakt
als artsen een waarschuwing of een berisping hebben gekregen. Ik hik al een
poosje tegen die vraag aan maar ik begin een beetje in zijn richting op te
schuiven, in de zin dat het wel bekend zou moeten zijn voor mensen. Ik kom
er bij de nadere invulling van de wet graag op terug.Beveiligen van medische apparatuur is onderdeel van het veiligheidsmanagementsysteem.
Zorginstellingen zijn ertoe gehouden om dat te introduceren. Het is een goede
manier om de veiligheid te borgen.Verder heeft de heer Zijlstra gevraagd waarom care en cure worden ondergebracht
in een wet. De care en de cure hebben veel gemeenschappelijks. Om die reden
willen wij deze bundelen in één wet. Voor zover er differentiatie
nodig is met betrekking tot de wettelijke bepalingen kan het ook in een wet.
Voor het overige biedt de wet voldoende ruimte om er in de langdurige zorg
en curatieve zorg per sector nadere invulling aan te geven.Vervolgens heeft de heer Zijlstra de aandacht gevraagd voor een centraal
punt om klachten in te kunnen dienen. Hij noemde dat de zorgklachtentelefoon.
Op dit moment ondersteunen wij Zorgbelang, de CG-Raad, het NPCF, de Consumentenbond
en kiesbeter.nl om hun informatievoorziening en ondersteuning te bundelen
en onderling te versterken.Mevrouw Leijten heeft gevraagd naar het no-faultsysteem. Slachtoffers
van medische fouten zijn in dat opzicht niet anders te behandelen dan slachtoffers
van verkeersongevallen of arbeidsongevallen. Daarbij kennen wij het no-faultsysteem
ook niet. Voor het overige ben ik bang en beducht voor een claimcultuur die
eruit kan voortvloeien. Derhalve kiezen wij niet voor dit systeem.Ten aanzien van de medische missers zonder schuldvraag is een rol weggelegd
voor de inspectie. Calamiteiten moeten worden gemeld en de inspectie zal,
ongeacht de helderheid over de schuldvraag, altijd onderzoek doen als dat
gepast is.Mevrouw Agema heeft er op gewezen dat 500 instellingen niet meedoen aan
kiesbeter.nl. Dat is precies de reden waarom wij een verplichting willen opleggen
tot het bieden van de informatie, tevens zijnde een recht van de patiënten.Daarnaast heeft mevrouw Agema een vraag gesteld over sluiten van een instelling
dan wel het naar huis sturen van een falend bestuur. De inspectie kan advies
geven tot sluiting als de veiligheid van kwaliteit in het geding is. Dat advies
wordt aan mij gegeven. Vervolgens kan ik via een bevel een afdeling van een
ziekenhuis sluiten. Bij falend bestuur zal er ook opgetreden moeten worden.
Dat kan via de raad van toezicht, die als eerste aan zet is als er sprake
is van falend bestuur. Een enquêterecht voor de cliëntenorganisaties
zou daarbij behulpzaam kunnen zijn. Voor de nieuwe wetgeving overwegen wij
op dit moment de mogelijkheid voor bewindspersonen van VWS om de rechtbank
te verzoeken om schorsing van een raad van bestuur of een raad van toezicht.
In dat geval zou een bewindvoerder aangewezen moeten worden om in de tussentijd
de lopende zaken te regelen, zoals dat ook het geval is in de woningbouwsector
en het bankwezen. Een half jaar geleden hebben wij de Kamer overigens
al bij brief aangegeven dat wij de figuur van de bewindvoerder willen introduceren
in de gezondheidszorg.Mevrouw Willemse-van der Ploeg (CDA): Ik heb
u duidelijk horen spreken over de klachtenfunctionaris, als een soort vrijgestelde
binnen de zorginstelling, maar ik heb u niets horen zeggen over de cliëntvertrouwenspersoon,
die mijns inziens bijna net zo belangrijk is voor de cliënt om het interne
circuit goed te begeleiden.Verder is de minister niet ingegaan op de vraag of in de opleidingen en
nascholing van de medewerkers in de zorg het cliëntenperspectief standaard
is opgenomen.Minister Klink: Daarop kom ik terug in de
tweede termijn.Staatssecretaris Bussemaker: Voorzitter. De
minister heeft al aangegeven in het begin van zijn betoog dat de voorliggende
nota niet geïsoleerd bekeken kan worden. Ik hecht eraan om dat nog een
keer te zeggen. Er is natuurlijk een heel directe relatie met andere thema’s
die ons bezighouden, zoals de arbeidsmarktproblematiek, de kwaliteit van de
zorg en meer sturing door cliënten, waarvan cliëntenrechten onderdeel
uitmaken. Alles wat hier staat en wat wij hier bespreken, moet in die samenhang
worden gezien. Ik hecht eraan aan te geven hoe belangrijk deze rechten zijn
voor de caresector. Versterking van de positie van de cliënt in de zorg
is hard nodig, juist waar het gaat om de care. Ik kan dat niet genoeg benadrukken.
In de langdurige zorg zijn mensen namelijk ook langdurig afhankelijk van de
aanbieders en de medewerkers die de zorg verlenen. Juist daarom moet de zorg
goed aansluiten bij de behoefte van mensen. Het gaat hierbij om de kwaliteit
van zorg én de kwaliteit van leven. Dat kan mede bepalen hoe je woont,
hoe mobiel je bent, hoe je dagbesteding eruit ziet, kortom, het beïnvloedt
niet alleen de zorg in meer medische termen maar je hele leven. Mevrouw Willemse
zei naar aanleiding van het centraal stellen van de professional en de cliënt,
dat je moet kiezen voor de cliënt, boven de administratie, de structuren
en de verantwoording, hoe belangrijk die ook zijn. Ik heb eerder gezegd dat
de directe relatie tussen cliënt en professional op de werkvloer steeds
het ijkpunt is van al mijn beleid. Dat geldt dus ook hierbij. Alles wat wij
doen, moet dienend zijn aan het verbeteren van die relatie en aan het vergroten
van de zeggenschap van de cliënten. Juist omdat voor cliënten die
langdurige zorg nodig hebben, het van groot belang is dat zij zo veel en zo
lang mogelijk de regie over eigen leven kunnen blijven voeren, moet de cliënt
centraal staan in de zorg en moet de kwaliteit van zorg goed zijn. De cliënt
moet daarbij met respect behandeld worden. Natuurlijk in samenspraak met de
professional, maar de cliënt heeft zeggenschap over de zorg die hij of
zij krijgt, in welke vorm dan ook. Daarnaast is het belangrijk te constateren
dat zich in de langdurige zorg zeer kwetsbare mensen kunnen bevinden en dat
eigen regie daar niet gemakkelijk is te organiseren en maatwerk vraagt, dus
toegesneden op wensen van deze groep cliënten. Onder de groep van cliënten
in de langdurige zorg zit enorm veel ervaringsdeskundigheid die lang nog niet
altijd goed benut wordt. Zorgaanbieders kunnen en moeten naar mijn idee die
deskundigheid meer gebruiken om de kwaliteit van zorg en van leven te verbeteren.
Dat moet het geval zijn in de individuele zorgrelatie en bij het maken van
beleidskeuzes. In de zorgrelatie gaan wij dat doen door het verplicht stellen
van het zorgplan en door het maken van beleidskeuzes via cliëntenraden.
Deze elementen hebben voor mij ook een belangrijke plek in ons programma ter
versterking van de positie van de cliënt. Het gaat dus om meer dan alleen
een kleine beleidswijziging. Het gaat om wat de CG-Raad een paradigmashift
in de zorg heeft genoemd en wat mij betreft heeft deze hierin echt een punt.
Zorgaanbieders, professionals, zorgkantoren en beleidsmakers moeten echt durven
denken en beslissen vanuit het perspectief van de cliënt.
Dan moet de cliënt natuurlijk wel in de positie zijn om er iets over
te zeggen. De relatie tussen de cliënt en de professional moet daarbij
centraal staan en moet gebaseerd zijn op vertrouwen. Met het voorliggende
programma willen wij de cliënt vanuit dat vertrouwen een stevige positie
geven om het overleg met de professional en de zorgaanbieder aan te gaan.
Dat past ook in het kader van een persoonsvolgende bekostiging in de AWBZ,
waarbij niet meer de aanbieder bepaalt wat goed voor iemand is en de zorginstelling
bepaalt wat er moet gebeuren, maar waarbij zorginstellingen processen organiseren
naar de behoefte van de cliënt en niet naar de kenmerken van het zorgaanbod.
Dat betekent dat de zorgarrangementen toegespitst worden op de cliënt.Ik ben dan ook blij met de steun die hiervoor door diverse woordvoerders
is geuit. Met name was ik verheugd over wat de heer Zijlstra op dit punt heeft
gezegd, namelijk: dit is een mooi plan, laten wij voorwaarts gaan. Ik zeg
dat «voorwaarts» de heer Zijlstra graag na. Ik voeg er nog wel
aan toe de woorden «en niet vergeten». Mevrouw Vermeij schetste
zeer goed wat mij niet moeten vergeten, namelijk die artsen die aan een bed
kunnen staan en die zonder overleg met de cliënt, alsof die er niet eens
bij is, met elkaar bespreken wat er met die cliënt moet gebeuren. Dat
is een beeld waar wij van af willen. Er moet veel meer met de cliënt
gesproken worden. Wat mij betreft is dat een ultieme vorm van emancipatie
van mensen, zeker in de langdurige zorg, die altijd afhankelijk van anderen
zullen zijn voor de zorg die zij krijgen. Ook anderen moeten weten wat goed
voor hen is. Ook daar is nog een wereld te winnen als het gaat om emancipatie.De heer Zijlstra heeft wat betreft de langdurige zorg gevraagd naar de
relatie tussen het onderhavige wetsvoorstel en de Wet maatschappelijke ondersteuning.
Laat ik vooropstellen dat ook in laatstgenoemde wet de rechten van cliënten
gerespecteerd moeten worden. De wet die wij nu maken richt zich echter specifiek
op de zorg, terwijl de Wmo zich richt op participatie. De wetgeving over medezeggenschap
en klachtrecht geldt nu ook voor Wmo-cliënten. Wat wij absoluut niet
willen, is dat de positie van mensen in de Wmo door de wetgeving voor cliëntenrechten
zou verslechteren. Dus wat wij verder ook in wetgeving gaan veranderen, daarbij
wordt de Wmo op genoemde onderdelen meegenomen. De bepalingen die in de nieuwe
wet opgenomen worden over klachten en medezeggenschap zullen derhalve ook
van toepassing zijn op de Wmo.De heer Zijlstra (VVD): Dat is heel goed.
Aangezien wij steeds meer gaan naar de situatie van vraagsturing en van keuzen
in allerlei opzichten, dus ook in financiële zin – bij een persoonsgebonden
budget in het kader van de Wmo is daar al sterk sprake van – verzoek
ik u ook te kijken naar hoe de Wmo zich in de toekomst verder zal ontwikkelen.
Dan zou sprake kunnen zijn van een situatie waarin het vanzelfsprekender is
om extra zaken mee te nemen die onder deze wet vallen.Staatssecretaris Bussemaker: Dat geldt zeker
als het gaat om het persoonsgebonden budget. Met u ben ik van mening dat de
keuze voor zorg in natura of een persoonsgebonden budget de keuze van de cliënt
is. Die wordt gemaakt na een indicatie en die kan gemaakt worden in de AWBZ
en in de Wmo. Ik zeg er wel meteen bij dat het bij de AWBZ gaat over individuele
rechtsaanspraken van mensen. Dat is een verzekering. De Wmo is een voorziening
en daarbij gaat het veel meer om collectieve voorzieningen en de ontwikkeling
van sociale netwerken. Het is de vraag hoe ver je dan wilt gaan met individueel
afdwingbare rechten. Dat staat namelijk op gespannen voet met de gedachte
van de Wmo. Die kanttekening plaats ik er dus wel bij. Ik wil niet in de Wmo
een claimcultuur inzake individuele rechten. Ik wil juist dat daarin veel
meer op horizontaal niveau tussen instellingen en iedereen die ertoe doet
in de buurt en in de wijk wordt samengewerkt zodat de Wmo ook een echte buurtwet
wordt.Vervolgens kom ik te spreken over het thema informatie en toestemming
in de zorgrelatie. Dat betekent dat ik tevens terechtkom bij de Wet geneeskundige
behandelovereenkomsten. De werking van cliëntenrechten die nu in het
Burgerlijk Wetboek zijn vastgelegd, zal worden verbreed naar de verpleging,
verzorging en begeleiding. De rechten gelden tot nu toe alleen in de geneeskunde,
dus in de cure, en dus niet in de care. Het betekent ook dat de verplichtingen
voor aanbieders zullen veranderen. Bij het van toepassing laten zijn van de
WGBO-bepalingen zal bekeken worden of de bepalingen die nu gelden voor de
cure, ook op precies dezelfde manier toegepast kunnen worden op de care dan
wel of er met het oog op het specifieke karakter van de care een iets andere
tekst nodig is. Dus het blijft wel één wet, maar natuurlijk
kijken wij daarbinnen of wat betreft de vormgeving van de specifieke rechten
een andere formulering van de care nodig is. De cliënt krijgt ook recht
op informatie over incidenten en fouten in zijn individuele zorgrelatie. De
heer Zijlstra heeft terecht de vraag gesteld of cliënten dan ook inzicht
kunnen krijgen in de rekening. Ik neem die vraag mee bij onze verdere overwegingen
inzake de wetgeving ter zake. Ik zeg er wel bij dat ik niet zou willen dat
het ertoe leidt dat de cliënten daarmee een soort schuldgevoel wordt
aangepraat in de zin van de kosten die met hem of haar zijn gemoeid. Anderzijds
kan het een positieve uitwerking hebben als je op die manier onnodige kosten
of fraude op het spoor kan komen.Dat betekent ook dat cliënten informatie moeten krijgen over de aard
en toedracht van eventuele incidenten en dat zorgverleners daarmee ook fouten
moeten erkennen, wat schadeverzekeraars ook beweren. De cliënt krijg
het recht op informatie van zijn zorgaanbieder, ook over andere mogelijkheden
van behandelmethoden en zorgvormen. Dat stelt de cliënt in staat om een
afweging te maken tussen voorkeuren. Wij bezien nog of er andere elementen
in de jurisprudentie zijn die wij moeten opnemen in de wetgeving, zodat voor
eenieder duidelijk is welke informatie de zorgaanbieder aan de cliënt
moet geven. Uiteraard moet die informatie ook te begrijpen zijn voor desbetreffende
cliënt.Wij doen ook wat aan de kenbaarheid van de rechten van de cliënten.
De NPCF is samen met een aantal organisaties bezig met een project om cliënten
meer bewust te maken van hun rechten en hen te helpen informatie over die
rechten te vinden en die ook te gebruiken. Alleen het formuleren in de wetstekst
is op zichzelf niet voldoende om dit mogelijk te maken, maar die wet kan wel
helpen om tot een cultuurverandering te komen. Daarvoor is ook nodig dat patiënten
die informatie krijgen en ermee om kunnen gaan.Ook het zorgplan krijgt in het wetsvoorstel zijn plek. Binnenkort krijgt
de Kamer de AMvB waarvan het de bedoeling is die op 1 januari 2009 in
werking te laten treden aangezien die heel nauw verbonden is met de invoering
van de zorgzwaartepakketten. Het is van belang dat er voor alle betrokkenen
een zorgplan is en dat ook het gesprek daarover tussen cliënt en zorgprofessional
wordt gevoerd. Het mag dus niet alleen een gesprek zijn met een meer medisch
ingestelde professional. Het moet ook gaan over de kwaliteit van zorg en leven.
Het is niet de bedoeling dat in het zorgplan een zorgmoment centraal staat;
de bedoeling is dat daarin de bewoner centraal staat. Bijvoorbeeld kan in
zo’n zorgplan aangegeven worden dat de cliënt het belangrijk vindt
om veel naar buiten te gaan. Ook kunnen daarin bepaalde voorkeuren voor hobby’s
en dergelijke worden vermeld, zodat daarmee rekening kan worden gehouden bij
de dagindeling.Het zorgplan omvat ook de kwaliteit van leven. De basiskwaliteit moet
altijd op orde zijn. Daar hebben wij ook de inspectie voor. Daarbovenop zijn
er elementen die meer afhankelijk zijn van een persoonlijke invulling.Mevrouw Agema heeft gevraagd naar informatie over blunders. In de wet
komt een bepaling over het recht voor de cliënt om alle informatie te krijgen over de aard en toedracht van incidenten en fouten waardoor
hij of zij is getroffen.Verder is gevraagd of ook nabestaanden recht op inzage in het medisch
dossier krijgen. Het uitgangspunt van de huidige wetgeving is dat de geheimhoudingsverplichting
ten aanzien van het medisch dossier ook bestaat na overlijden van de patiënt.
Dus dat betekent dat nabestaanden in beginsel geen toegang tot het medisch
dossier hebben indien de overledene daarvoor geen toestemming heeft gegeven.
In de jurisprudentie zijn er omstandigheden aangenomen op grond waarvan nabestaanden
toch inzage kunnen krijgen in het medisch dossier. Wij gaan nader onderzoeken
of in de wet kan worden opgenomen dat in bepaalde omstandigheden nabestaanden
inzage kunnen krijgen in dat medisch dossier. Een van die omstandigheden zal
in ieder geval zijn dat de overledene toestemming heeft verleend of dat verondersteld
kan worden dat de overledene toestemming heeft verleend.Mevrouw Agema (PVV): Wat wordt ermee bedoeld
dat cliënten «in beginsel» recht hebben op inzage in hun
dossier?Staatssecretaris Bussemaker: Het is vanzelfsprekend
dat cliënten inzage krijgen in de informatie die voor hen geldt en dat
er uitzonderingen op kunnen zijn. Ik wil u vragen om daarvoor de wet af te
wachten. Het hangt namelijk ook weer samen met de jurisprudentie. Dat vraagt
om een zeer precieze verwoording van onze kant.Mevrouw Agema (PVV): Mag ik dat dan ook zien
als een toezegging dat u daarop terugkomt in de verdere voorbereiding van
de wet?Staatssecretaris Bussemaker: Dat mag u zien
als een toezegging.Mevrouw Leijten (SP): Als het gaat om inzage
in het dossier, zeker wat betreft de gehandicaptenzorg, maak ik mij zorgen.
Er is namelijk een brochure van de VGN, getiteld «Beginnen of bezinnen»,
waarin zorginstellingen allerlei adviezen worden gegeven over hoe je een dossier
kan opbouwen over een cliënt en zijn of haar familie, om later het recht
in handen te hebben om eventueel de familie toegang te weigeren dan wel om
de cliënt te verplaatsen. Ik zou de staatssecretaris willen verzoeken
om dit mee te nemen bij de toezegging die zij heeft gedaan richting mevrouw
Agema. Als dit een van de uitzonderingsclausules zou zijn waarbij men geen
inzage heeft, dan zou ik dat een ernstige beperking vinden als het gaat over
kennisvoorsprong ten aanzien van de zorgverlenende instelling en degenen die
zorg nodig hebben.Staatssecretaris Bussemaker: Dat zeg ik graag
toe. De bedoeling van deze wet is om de positie van de cliënt of de bewoner
te versterken ten opzichte van de zorgaanbieder. Het is niet de bedoeling
van de wet dat het effect precies het tegenovergestelde is. Ik ga er wel van
uit dat ook bij een gehandicapteninstelling in principe op basis van vertrouwen
wordt gewerkt. Dus anders dan u wantrouw ik een brochure van de VGN niet onmiddellijk,
want die kan er ook op gericht zijn om de zorgverlening voor de cliënt
te optimaliseren.Mevrouw Agema vroeg of het Openbaar Ministerie medische dossiers kan inzien.In het algemeen is er geen inzagerecht van het OM, tenzij de patiënt
er toestemming voor heeft verleend. In de praktijk is het meestal ook geen
probleem, aangezien de patiënt altijd toestemming zal geven als er wat
aan de hand is. Als de patiënt is overleden, kan je uitgaan van een veronderstelde
toestemming. Dat kan op grond van jurisprudentie.Vervolgens ga ik in op het thema medezeggenschap, met name de rol van
de cliëntenraden. Veel woordvoerders hebben terecht het belang van cliëntenraden en de daarvoor benodigde financiële middelen
benadrukt. Ik ben het met hen eens dat de cliëntenraden van groot belang
kunnen zijn bij de nieuwe sturingsfilosofie, waarin de behoeften van cliënten
centraal staan en waarbij organisaties mensen kunnen binden. Dus ook een organisatie
heeft belang bij een goed functionerende cliëntenraad. Voor het onderwerp
medezeggenschap kiezen wij eigenlijk dezelfde lijn als bij het onderwerp klachten
en geschillen. Dat betekent dat wij zorgaanbieders verantwoordelijk stellen
voor een goede invulling van de medezeggenschap. Aanbieders moeten samen met
de cliëntenraad de medezeggenschap goed organiseren. De regeling voor
medezeggenschap moet net als de klachtenregeling aan een aantal minimumeisen
voldoen. Net als bij de vormgeving van de klachtenregeling heeft de cliëntenraad
instemmingsrecht ten aanzien van de vormgeving van de medezeggenschap. Een
zorginstelling moet dan ook een cliëntenraad hebben. Wat een instelling
dan precies is, wordt uiteindelijk bepaald aan de hand van de concrete omstandigheden.
Dat moet in de wet goed worden toegelicht. Daar komen wij in het kader van
de wet dus nog op terug. De zorgaanbieder dient de cliëntenraad te betrekken
bij alle zaken waarvan de cliëntenraad zelf heeft aangegeven dat die
voor de cliënten van belang zijn. De zorgaanbieder is, indien de cliëntenraad
dat adviseert, gehouden om delen van de bevoegdheden op een ander niveau binnen
de organisatie neer te leggen. Dat geeft cliëntenraden en aanbieders
de flexibiliteit om wat betreft de medezeggenschap aan te sluiten bij de meest
geëigende plek voor besluitvorming in de organisatie. In de care kunnen
dat weer andere niveaus zijn dan in de cure, afhankelijk van de organisatievorm
die is gekozen. Ik kan mij bijvoorbeeld voorstellen dat in intramurale instellingen
in de care gekozen wordt voor cliëntenraden op het niveau van de locatie.
In deze raden worden de onderwerpen besproken die de directe leefomgeving
betreffen. De zorgaanbieder moet dan samen met de cliëntenraad wel de
verhoudingen tussen de verschillende instanties goed regelen, zodat de organisatie
ook goed bestuurbaar blijft. Ook de samenstelling van de cliëntenraad
kan in de care anders zijn dan in de cure. Dat bevordert de bestuurbaarheid
en de effectiviteit.Mevrouw Agema (PVV): De staatssecretaris zegt
dat alle instellingen een klachtenregeling moeten hebben, maar hoe is het
in de praktijk? Hebben alle instellingen zo’n regeling? Uit eerder onderzoek
blijkt dat 10% die niet had? Als die er wel is, wordt die dan ook actief
gecommuniceerd onder de bewoners? Weten bewoners dat er een klachtenregeling
binnen de instelling is en in hoeverre heeft de staatssecretaris daar zicht
op?Staatssecretaris Bussemaker: Op de klachtenregeling
is de minister zo-even uitgebreid ingegaan. Ik heb het over cliëntenraden.Mevrouw Agema (PVV): U snijdt het onderwerp
zelf aan.Staatssecretaris Bussemaker: Ik heb gezegd
dat wij voor de cliëntenraden dezelfde lijn kiezen als voor de klachtenregeling.De samenstelling kan dus ook anders zijn. De zorgaanbieder heeft voorts
de verplichting om met adviezen zorgvuldig om te gaan en kan alleen gemotiveerd
afwijken.De klachtenregeling en de structuur van de medezeggenschap zijn onderwerpen
waarvoor wat ons betreft instemmingsrecht gaat gelden. Maar een instemmingsrecht
is nog geen vetorecht. Als het advies van de cliëntenraad onredelijk
is of als er zwaarwegende omstandigheden zijn die nopen tot afwijking van
dat advies, dan mag het bestuur een ander besluit nemen.Vervolgens kom ik op het punt van de financiering van cliëntenraden.
Dit is een onderwerp dat in deze Kamer een lange geschiedenis kent, waarover
meer dan eens een motie is ingediend, zoals de PvdA-motie-Spoelman/Arib
en de motie-Van Miltenburg die mede door het CDA en de PvdA is ondertekend.
Ook uit mijn tijd als Kamerlid weet ik dat dit een heet hangijzer is en dat
de Kamer al heel lang vindt dat hiervoor voldoende middelen moeten zijn. Dat
vinden wij ook. Cliëntenraden moeten onvoorwaardelijk voldoende middelen
krijgen om hun werk goed te kunnen doen. Ze dienen een begroting en een werkplan
in bij de zorgaanbieder en kunnen daarin ook om middelen vragen voor ondersteuning,
scholing en advisering. Ook met betrekking tot de vaststelling van het budget
voor de cliëntenraad heeft deze een instemmingsrecht. Als cliëntenraad
en zorgaanbieder er samen niet uitkomen, kan de commissie van vertrouwenslieden
een bindende uitspraak doen over de hoogte van het budget. Bij de koepels
van de zorgaanbieders en de cliëntenraden bestaat draagvlak voor deze
lijn. Ik heb deze partijen dan ook gevraagd om vooruitlopend op de nieuwe
wetgeving, onderling afspraken te maken over de wijze van financiering van
cliëntenraden. Want liever vandaag geregeld dan morgen. In de praktijk
zou de financiering van cliëntenraden dus ook heel snel geregeld kunnen
zijn.Bij de financiering is wel de vraag hoe je die het beste kan inrichten.
Het CDA pleit voor een nota van wijziging om het alvast te regelen met het
oog op 1 januari 2010. Zo’n nota van wijziging zal echter ook niet
op stel en sprong leiden tot praktische veranderingen. Ook die zal namelijk
langs de ministerraad en de Raad van State moeten. Dat betekent dat inwerkingtreding
per 1 januari 2009 niet mogelijk is. De medezeggenschap kan het snelst
goed geregeld worden via het nu al afspraken maken en vervolgens via de wet
cliëntenrechten zorg. Op die manier kunnen wij meteen veel meer verbeteringen
meenemen dan de twee die het CDA nu voorstelt. De minister heeft al aangegeven
dat het onze bedoeling is dat het desbetreffende wetsvoorstel voor de zomer
bij de Kamer ligt. Kortom, wij delen met het CDA het doel, maar wij denken
niet dat de route die het CDA wil bewandelen tot een sneller resultaat leidt
dan de route die wij voorstaan.Mevrouw Willemse-van der Ploeg (CDA): Ik heb
juist betoogd dat als wij gewoon in het traject meenemen wat de staatssecretaris
voorstaat, de mensen bij heel veel dingen het nakijken hebben. Zij hebben
tot nu toe geen geborgd geld om het werk goed te doen, kennis te vergaren
en externen in te huren. Bovendien hebben ze geen instemmingsrecht op het
terrein van fusies en grootschalige veranderingen in de instelling. Wij willen
dat de staatssecretaris genoemde twee punten alvast naar voren haalt middels
een nota van wijziging en dat zij vervolgens in de wet straks alles regelt.
Mijn informatie is dat die nota van wijziging niet de langs de Raad van State
hoeft, zodat de staatssecretaris het snel kan regelen.Staatssecretaris Bussemaker: Laat ik vooropstellen
dat wij allemaal hetzelfde willen en dat wij het snel willen. De snelste weg
is een beroep op de koepels van zorgaanbieders en cliëntenraden om hierover
afspraken te maken. Wij hebben het echt uitgezocht maar een nota van wijziging,
zeker als die financiële consequenties heeft, moet via de Raad van State.
De vraag is dus of uw route tijdwinst oplevert ten opzichte van onze route.
Ik merk dat u zit te popelen om de positie van de cliëntenraden te borgen.
Ik vind eerlijk gezegd dat u daarin een punt heeft, gezien de zeer lange voorgeschiedenis
hiervan. Wat ik u wel wil toezeggen, is dat wij kijken of wij beide routes,
dus de route die u voorstelt en de route die wij voorstellen, parallel kunnen
laten lopen om vervolgens te kijken wat het snelste resultaat oplevert. Ik
kan echter niet om de juridische regels heen. Dus het betekent dat bij beide
routes een wetsbehandeling hoort. Het is dus niet mogelijk dat het per 1 januari
2009 geregeld zal zijn.Mevrouw Willemse-van der Ploeg (CDA): Ik denk
er even over na of ik hierop nog wil terugkomen in de tweede termijn dan wel
in een VAO. Wij vinden hetzelfde maar het is natuurlijk in- en intriest dat
wij met zo’n onderwerp al zo veel jaren bezig zijn zonder
dat wij het echt kunnen regelen, terwijl er allerlei zaken in de sector gebeuren
waar mensen bij staan zonder bevoegdheden, zodat ze het nakijken hebben.Mevrouw Leijten (SP): Of wij precies hetzelfde
bedoelen, weet ik niet. De staatssecretaris zei op een gegeven moment dat
instemming op verschillende niveaus goed is. Echter, als de raad van bestuur
van een grote instelling beslist dat een locatie verkocht wordt, vraag ik
mij af wat de cliëntenraad daar dan nog over kan zeggen. Op dit moment
kan die cliëntenraad er niets over zeggen maar wordt deze wel geconfronteerd
met de gevolgen. Daarom pleit ik voor instemmingsrecht van cliëntenraden
bij fusies en dergelijke. De staatssecretaris zegt daarvan dat het dan niet
mag gaan om een vetorecht en dat het dus eigenlijk een adviesrecht is. Instemmingsrecht
betekent dat als de raad van bestuur zijn voorstel slecht heeft voorbereid
en beargumenteerd, dat voorstel niet doorgaat op het moment dat de cliëntenraad
er niet mee instemt. Anders is het een doekje voor het bloeden.Staatssecretaris Bussemaker: Je hebt een adviesrecht,
een instemmingsrecht, een vetorecht en een verzwaard adviesrecht. Het gaat
hierbij om een instemmingsrecht. Daar heeft u om gevraagd. Daarvan heb ik
gezegd dat wij vinden dat dit er ook moet komen. Dus volgens mij wordt u op
uw wenken bediend. Wel vraag ik u om ons de kans te geven om dat op een nette
manier in de wet te formuleren. Een raad van bestuur kan op basis van gegronde
argumenten en met redenen omkleed afwijken van het advies van een cliëntenraad.
Dat geldt echter niet als die raad van bestuur er een potje van maakt. Bovendien
is er altijd nog een rechter die kan toetsen of alles in redelijkheid is gegaan.Mevrouw Vermeij (PvdA): Op pagina 33 van het
stuk staat: Voor besluiten die gericht zijn op fusie willen wij de effectieve
invloed van de cliëntenraad borgen door middel van een verzwaard adviesrecht.
U zegt nu toe dat dit een instemmingsrecht wordt?Staatssecretaris Bussemaker: Daarop kom ik
in tweede termijn terug. Dan wil ik eerst even de precieze formulering van
de brief voor mij hebben. Ik zeg wel reeds dat ten aanzien van een instemmingsrecht
bij een fusie wij afstemming moeten zoeken met de minister van Justitie. In
dat geval geven wij de cliëntenraden een zwaardere bevoegdheid dan ondernemingsraden.
Onze wens op dit punt is in de brief geformuleerd, maar ik zeg er wel bij
dat dit niet betekent dat wij het van de ene op de andere dag precies op die
manier kunnen regelen. Mocht dat niet zo zijn, dan hoort u dat beargumenteerd
van ons, na overleg met de minister van Justitie en anderen.Gevraagd is verder waarom er geen cliëntenraad komt in de eerste
lijn. Er is tussen de langdurige zorg en de eerste lijn wel degelijk een groot
verschil. De tweedelijnszorg, met name de langdurige zorg, grijpt vaak diep
in in iemands leven. Bovendien is sprake van grote afhankelijkheid van de
zorgverlening. In de eerste lijn is het meestal kleinschalig georganiseerd
en zijn er ook veel meer mogelijkheden om te kunnen kiezen. De interesse om
zitting te nemen in cliëntenraden voor de eerste lijn, is naar mijn verwachting
beperkt. Uit onderzoek van vijf jaar terug blijkt dat je cliëntenraden
in de eerstelijnszorg niet goed gevuld krijgt en dat, ondanks het feit dat
ze nu verplicht zijn, ze er nauwelijks zijn. De vraag is dus wat dit toevoegt.
Als ik denk aan een huisartsenpraktijk waarbij cliënten in een cliëntenraad
zouden moeten zitten die verder eigenlijk niets met elkaar delen behalve dat
ze dezelfde huisarts bezoeken, dan is het echt de vraag wat dat toevoegt.
Overigens geldt dat als ze het wel willen, ze het ook mogen doen. Er is wat
dat betreft geen verbod. In situaties waarin het wel relevant
is en waarin cliënten het willen en er voldoende cliënten zijn om
deel te nemen, is er dus niets wat hen belemmert om dat te doen.Mevrouw Vermeij (PvdA): Ik kan het wel volgen.
Echter, nu de minister betoogt dat de eerste lijn een veel grotere positie
zal krijgen met betrekking tot chronisch zieken, zou wellicht het streven
kunnen zijn om daarin een bepaalde cliëntenvertegenwoordiging te hebben.
In sommige gevallen, zoals bij grote huisartsenposten, kan ik mij dat wel
degelijk voorstellen. Zoals het nu is geformuleerd, is het wel heel vrijblijvend.
Maar goed, die wet is er nog niet, dus daar komen wij nog wel verder over
te praten als die er ligt.Staatssecretaris Bussemaker: Ik heb nooit
bezwaar tegen discussiëren. Laten wij er tussen nu en volgend jaar vooral
over blijven nadenken. Mocht daartoe aanleiding zijn, dan hebben wij alle
mogelijkheden om daarover een debat te voeren.Mevrouw Willemse-van der Ploeg (CDA): Ik wil
het nog even hebben over de cliëntenraden voor de extramurale langdurige
zorg. Dat betreft vaak instellingen die zodanig gefuseerd zijn dat ze landelijk
werken. Ik heb het dan bijvoorbeeld over een thuiszorginstelling die ook de
zorg aan het lichaam van mensen doet. Hoe kijkt de staatssecretaris dan aan
tegen cliëntenraden die regionaal zijn opgezet? Je moet toch een klein
beetje zicht hebben op wat er in je eigen omgeving gebeurt.Staatssecretaris Bussemaker: Dat gaat dus
in overleg met de cliënten. Dat schrijven wij niet voor, en dat zouden
wij ook niet moeten willen. Het lijkt mij dat wij daarin met z’n allen
in de praktijk de juiste weg moeten vinden en dat wij het niet moeten voorschrijven.
Er moet in ieder geval wel altijd een cliëntenraad zijn.Vervolgens kom ik te spreken over de suggestie om vanuit de cliëntenraad
iemand voor te dragen als lid van de raad van toezicht. Dat wij dat niet willen
heeft alles te maken met de manier waarop wij naar de raad van toezicht kijken.
Deze raad moet onafhankelijk en kritisch functioneren ten opzichte van de
instelling. De raad van bestuur voert het beleid maar de raad van toezicht
moet daar onafhankelijk en kritisch naar kijken. De afgelopen tijd hebben
wij genoeg voorbeelden gezien van zaken waar wat dat betreft wel wat op aan
te merken valt. Juist daarom is het zo belangrijk dat die raad van toezicht
onafhankelijk en kritisch blijft en dat er openbare werving van deskundigheid
plaatsvindt. Geen coöptatie, geen verkapte belangenbehartiging en geen
te directe betrokkenheid van leden die in de raad van toezicht zitten die
het er als een aardigheidje bij doen. Raden van toezicht hebben een zeer zware
verantwoordelijkheid. Onze prioriteit ligt er in dat zij die ook goed uit
kunnen oefenen. Natuurlijk is er wel een betrokkenheid van de cliëntenraad.
Zo moet deze kunnen adviseren over een profielschets voor alle nieuwe leden
van de raad van toezicht. De cliëntenraad kan dus best vragen of er iemand
in komt die kennis heeft vanuit het perspectief van cliënten. Eigenlijk
zou je overigens mogen veronderstellen dat alle leden van de raad van toezicht
opereren vanuit het belang van de cliënt. Het kan echter niet zo zijn
dat er een raad van toezicht is van bijvoorbeeld een thuiszorgorganisatie,
die bestaat uit een lid dat is voorgedragen door de cliëntenraad, een
lid dat is voorgedragen door de ondernemingsraad en een lid dat is voorgedragen
door de kapitaalverschaffers. Ook als zij allemaal zonder last of ruggespraak
opereren, moet de schijn van belangenverstrengeling vermeden worden. Wij pleiten
dan ook voor een daadwerkelijk onafhankelijke raad van toezicht.De heer Zijlstra vroeg naar de rol van de Ondernemingskamer in relatie
tot de motie-Heemskerk/Weekers. Nu moet een zorginstelling in haar statuten
al opnemen dat een vertegenwoordiging van cliënten een enquêteverzoek
kan indienen bij de Ondernemingskamer. Wij overwegen om die bevoegdheid
expliciet toe te kennen aan de cliëntenraad. Ook dit kan men beschouwen
als een toezegging, in de zin dat wij dit element zullen betrekken bij de
verdere ontwikkeling van het wetsvoorstel.Het volgende thema betreft goed bestuur. Wij zien het bestuur van een
instelling als eerste verantwoordelijke en als eindverantwoordelijke voor
goede zorg aan de cliënt. Te allen tijde mag de cliënt het bestuur
van de instelling aanspreken als zijn rechten niet worden nageleefd. Hij behoeft
niet te weten bij welke zorgverlener binnen de instelling iets is misgegaan.
Voor de cliënt is de instelling aangewezen. Ook de inspectie spreekt
het bestuur aan als zorg onder de maat is. De casus van het St. Radboudziekenhuis
laat nog eens zien hoe belangrijk het is om daar helder over te zijn. In dat
verband is het ook van belang wat de positie van de raad van toezicht is om
de kwaliteit van zorg te verbeteren. Dat is ook een antwoord op de vraag van
mevrouw Leijten en mevrouw Agema over kwalitatief goede zorg. De raad van
toezicht moet juist sterkere bevoegdheden krijgen. Vandaar dat het ook zo
belangrijk is dat die niet op basis van coöptatie of bevriende relaties
wordt samengesteld. Die raad moet de eerstverantwoordelijke zijn voor kwaliteit
en veiligheid. De minister en ik willen dat de raden van bestuur en de raden
van toezicht zich elk kwartaal buigen over de acties die nodig zijn om het
kwaliteitssysteem te verbeteren. De inspectie moet de verslagen van die vergadering
dus ook kunnen opvragen. Ook andere zorgverleners, zoals het stafbestuur en
de individuele medisch specialisten in ziekenhuizen moeten hun verantwoordelijkheid
nemen voor de gezondheid van hun patiënten en daar ook naar handelen.
Wij vinden het onacceptabel dat er zorgverleners zijn die misstanden kennen
maar ze vervolgens niet melden aan hun raad van bestuur, of erger nog, gewoon
doorgaan met behandelen terwijl ze weten dat de veiligheid van de patiënt
in het geding kan zijn. De medische professie en andere zorgverleners kunnen
bij dit soort situaties niet meer afzijdig blijven.Mevrouw Willemse heeft gevraagd naar cliëntenondersteuning, met name
in situaties waarin mensen niet zelf in staat zijn om van hun rechten gebruik
te maken. Als een cliënt niet in staat is om een klacht in te dienen,
dan kan altijd een vertegenwoordiger dat namens hem of haar doen. Het belang
van de cliënt moet dan wel centraal staan. Als mensen geen familie of
bekenden hebben, zijn er mentoren. De afgelopen jaren hebben wij dan ook zo’n
3 mln. geïnvesteerd in de totstandkoming van netwerkgroepen van mentoren
in heel Nederland. Verder wijs ik op de MEE-organisaties die ondersteuning
bieden aan mensen in de langdurige zorg. Overigens hebben ook gemeenten ouderenadviseurs.Mevrouw Agema heeft aandacht gevraagd voor de handhaving. Wij zijn van
plan om de verplichtingen die voor zorgaanbieders voortvloeien uit de nieuwe
wetgeving bestuursrechtelijk te laten handhaven door de inspectie. Zoals bekend,
is de inspectie er niet voor individuele klachten. Daar is de geschilleninstantie
voor, waarop de minister al heeft gewezen. In een handhavingsplan zal de inspectie
aangeven hoe zij haar toezicht inricht en hoe zij zal handhaven. De inspectie
zal zich daarbij richten op ernstige of structurele schendingen van bepalingen
in de wet. Zij ziet ook nu al toe op het overgrote deel van de onderwerpen
die in de nieuwe wet worden geregeld. Ik meen dus dat ook de gevolgen voor
de inspectie zullen meevallen en dat er sprake zal zijn van een vloeiende
overgang.Verder heeft mevrouw Agema gevraagd naar de stand van zaken rondom de
mystery guest. Ik heb eerder aangegeven dat de inspectie vaker onverwacht
op bezoek zal gaan bij zorginstellingen. Bij het debat over de toekomst van
de AWBZ heb ik bovendien verwezen naar Frieslandlab, waar ten behoeve van
cliëntgerichtheid onder meer met de mystery guest zal worden gewerkt.
Ik zal er dan ook echt op letten dat dit goed vorm krijgt. Dan ga ik graag
samen met mevrouw Agema buiten werktijd, onverwacht en liefst onherkenbaar
op bezoek bij zorginstellingen.Mevrouw Agema (PVV): Dat «anoniem»
wordt toch een klein probleem, vrees ik.Staatssecretaris Bussemaker: Nou ja, wij kunnen
ons best doen.De minister heeft al aangegeven dat de Kamer het wetsvoorstel voor de
zomer kan verwachten. Daarvoor zal op 8 december nog een breed overleg
met de veldpartijen plaatsvinden, waarbij wij zorgvuldigheid en snelheid met
elkaar willen verbinden. Vanzelfsprekend zal het wetsvoorstel ook langs Actal
en het College Bescherming Persoonsgegevens gaan .Mevrouw Agema (PVV): De staatssecretaris zei
dat de inspectie er in principe niet is voor individuele gevallen. Stel je
voor dat de mystery guest onaangekondigd in een verpleeghuis komt, een kamer
binnenloopt en ziet dat een medewerker een oudere mishandelt of knijpt. Wat
doet die mystery guest dan?Staatssecretaris Bussemaker: De inspectie
kan in individuele gevallen bij de raad van bestuur aankloppen. Bovendien
zijn er ook de inspectierapporten. Daaruit blijkt dat zeer uitgebreid op tal
van onderdelen door de inspectie nagegaan wordt of een zorginstelling alles
goed op orde heeft. Mocht iets aangetroffen worden wat niet goed is bij zo’n
onverwacht bezoek, dan is allereerst de raad van bestuur aan zet om daarin
verbetering aan te brengen. Als er elementen zijn die niet goed zijn en die
herhaald voorkomen of bij meerdere cliënten, dan heeft de inspectie mogelijkheden
om een aanwijzing te geven of een instelling onder verscherpt toezicht te
plaatsen.Mevrouw Agema (PVV): Ik snap wel hoe het in
elkaar steekt, maar wij zijn medewetgever en de medewetgever kan ook zaken
veranderen. Zou het dus niet zo moeten zijn dat als die inspecteur onaangekondigd
en anoniem binnenkomt en vervolgens iets ernstigs aantreft, zoals onheuse
bejegening of mishandeling van een cliënt, hij de desbetreffende medewerker
op staande voet moet kunnen ontslaan?Staatssecretaris Bussemaker: De inspectie
kan niet een medewerker ontslaan.Mevrouw Agema (PVV): Het gaat er om hoe het
zou moeten zijn.Staatssecretaris Bussemaker: Het lijkt mij
niet wenselijk dat de inspectie een medewerker kan ontslaan. Wel is het wenselijk
dat er een leidraad is voor de wijze waarop je met dit soort meldingen omgaat.
Het moet in ieder geval vermeld worden bij de verantwoordelijke. En dat is
de instelling. Die is verantwoordelijk en mag de zaak niet afschuiven naar
anderen. Voor de cliënt is de instelling degene waar hij of zij terechtkan.
De inspectie geeft aan wat er moet gebeuren met een individuele casus en hoe
de raad van bestuur dat moet oppakken binnen een instelling. Vervolgens is
het in het systeem van gelaagd toezicht, de inspectie die nagaat of de organisatie
als geheel haar zaakjes op orde heeft. Het lijkt mij niet wenselijk dat de
inspectie individuele medewerkers berispt c.q. ontslaat.Mevrouw Agema (PVV): Wij vinden dat wel degelijk
heel erg wenselijk. Als de inspecteur zo’n situatie aantreft en daarvan
melding moet doen aan de raad van bestuur, dan gaat het weer in de papiermolen.
Die raad moet het dan weer objectiveren en dan moet er onderzoek naar worden
gedaan. Vervolgens zijn wij maanden verder. Als je het hebt over strafbare
feiten, vraag ik mij af waarom zo’n inspecteur zo iemand niet gewoon
de laan uit kan sturen.Staatssecretaris Bussemaker: Bij strafbare
feiten is er wel iets heel anders aan de hand. Mochten er strafbare feiten
door wie dan ook geconstateerd worden, dan moet dat natuurlijk gemeld worden.
Bij zeer ernstige situaties kan de inspectie direct optreden. Zij kan zelfs
een bevel uitvaardigen. Volgens mij heeft u nog niet zo lang geleden met de
minister een heel uitgebreid debat gehad over de inspectie. Het lijkt mij
niet verstandig dat hier over te doen. Dat laat onverlet dat duidelijk moet
zijn waar cliënten hun klachten neer moeten kunnen leggen. Dat staat
wat mij betreft centraal.Nadere gedachtewisselingMevrouw Willemse-van der Ploeg (CDA): Voorzitter.
Ik dank beide bewindslieden voor hun uitgebreide beantwoording. Ik heb nog
een aantal vragen. De minister is niet ingegaan op mijn vraag over het cliëntenperspectief
in de opleidingen en nascholing van de werkers in de zorg. Vervolgens wil
ik graag nog een reactie van de minister op mijn suggestie van een cliëntvertrouwenspersoon
naast de klachtenfunctionaris.Daarnaast verneem ik nog graag van de minister of hij bereid is om samen
met de andere veldpartijen het onderhavige traject vergezeld te doen gaan
van een communicatieplan en of hij daarbij ook tegemoet wil komen aan mensen
met verstandelijke beperkingen, mensen met zintuiglijke beperkingen en mensen
uit andere culturen.Ik ben blij dat de staatssecretaris en ik het eens zijn over de uitgangspunten.
Over het tempo waarin een en ander zal plaatsvinden, houd ik nog wel zorgen.Iemand die op voordracht van een cliëntenraad in een raad van toezicht
wordt benoemd, kan een heel onafhankelijke persoon zijn. Natuurlijk zit hij
of zij daar dan zonder last of ruggespraak. Zelf heb ik jarenlang ervaring
in raden van toezicht met zo’n voordracht van ondernemingsraden en cliëntenraden.
Het is mijns inziens ontzettend belangrijk dat deze mensen ook in die raden
vertegenwoordigd zijn. Anders gebeurt er op deze terreinen veel te weinig.
Ik overweeg om hierover een VAO aan te vragen.Mevrouw Vermeij (PvdA): Ik wil het laatste
punt van mijn CDA-collega onderschrijven. In een raad van toezicht kunnen
verschillende expertises nodig zijn. Er zijn al goede ervaringen mee opgedaan.Ik dank beide bewindslieden voor hun antwoord. In mijn optiek zijn ze
in hun toezeggingen iets verder gegaan dan in de stukken die wij vandaag bespreken.
Dat geldt met name voor het in de wetgeving ophelderen van de individueel
afdwingbare rechten versus het toezicht en de normering. Over het recht op
afstemming tussen zorgverleners werd ik helemaal vrolijk. Deze paradigmashift
verdient inderdaad een fraaie communicatiecampagne, zodat iedereen ook weet
wat hem te doen staat als hij van het kastje naar de muur wordt gestuurd.Verder stel ik vast dat gelet op de discussie van vandaag, het nodig is
dat op korte termijn deze commissie maar weer eens met de minister van gedachten
gaat wisselen over het arbeidsmarktbeleid. Het is namelijk alweer enige tijd
geleden dat wij daar een apart AO over hebben belegd.De minister sprak over de mogelijkheid van inschakeling van bewindvoeders.
Mij is echter nog niet helemaal duidelijk waar en op welke wijze dat wettelijk
geregeld gaat worden.De heer Zijlstra (VVD): Voorzitter. Ook ik
dank beide bewindspersonen voor hun beantwoording die mijns inziens in grote
mate overeenstemt met het voorliggende stuk, namelijk dat er sprake is van
veel beloftes. Nu is het tijd voor de uitvoering. Zij hebben ruimhartig toezeggingen
gedaan, maar ook daarvoor geldt dat die vanaf nu concreet ingevuld moeten
worden.De staatssecretaris heeft een toezegging gedaan over het parallel laten
lopen van de twee genoemde trajecten. Ik vraag haar om daarbij de mogelijkheid
van een spoedprocedure bij de Raad van State te betrekken. Deze zou de gehele
procedure aanzienlijk kunnen bekorten.Ten aanzien van de onafhankelijke financiering van de cliëntenraad
proefde ik bij de staatssecretaris dat zij daarin mee wil gaan, maar haar
toezegging op dat punt vond ik toch wat minder helder. Heb ik het goed gehoord
dat de staatssecretaris heeft toegezegd met een positieve grondhouding het
aspect van de onafhankelijke financiering van de cliëntenraden bij de
wet te zullen betrekken? Als ik dat niet goed heb gehoord, wat had ik dan
wel moeten horen?Ook is het goed om vanuit een positieve grondhouding te kijken naar de
mogelijkheden voor nabestaanden om inzage te krijgen in de dossiers.Wat betreft het vraagstuk van één of twee wetten, is het
helder dat de staatssecretaris in die ene wet duidelijk onderscheid gaat maken
tussen de twee patiëntengroepen, te weten kortdurend en langdurend. Wij
wachten de nadere invulling ervan af.Mevrouw Leijten (SP): Voorzitter. Een zorgaanbieder,
een ziekenhuis of een zorginstelling moet alles in het werk stellen om aan
te tonen dat goede zorg is geleverd in het geval van ongevallen en missers.
Dat deze uitspraak nu door de bewindslieden is gedaan, vind ik echt winst.
Tot dusverre geldt namelijk dat het bij klachtenprocedures en mogelijke juridische
procedures heel moeilijk is voor de desbetreffende slachtoffers om de instellingen
hiertoe te dwingen.Verder is het goed nieuws dat de raad van bestuur en de raad van toezicht
naar huis gestuurd kunnen worden, althans dat er een onderzoek naar de mogelijkheid
daartoe komt. Al jaren pleiten wij hiervoor. Een half jaar geleden kreeg ik
nog van de staatssecretaris te horen dat ik niet begreep hoe het allemaal
rechtelijk in elkaar zat wanneer het ging om het naar huis sturen van falend
bestuur. Nu wordt er onderzoek naar gedaan en daar zijn wij heel blij mee.
Op welke termijn zal de Kamer de resultaten daarvan overigens tegemoet kunnen
zien? Met veel falende raden van bestuur en raden van toezicht lijkt mij dat
wij wat dat betreft flink aan de bak kunnen.Teleurstellend vind ik het antwoord inzake het recht op personeel. Meteen
wordt er dan gezegd dat wij hier niet een arbeidsmarktdiscussie moeten gaan
voeren, maar tegelijkertijd wordt er gezegd dat zorg intrinsiek de relatie
behelst tussen professional en patiënt. Dat laatste vinden wij ook. Daarom
zou het heel goed zijn als juist in deze rechten ook het aspect van personeelsbeleid
wordt opgenomen. Want wat als onder het argument van schaarste op de arbeidsmarkt,
terwijl dat wellicht meer een excuus is dan de realiteit, instellingen vast
personeel ontslaan waardoor die zorgrelatie niet meer tot stand kan komen?
Iedereen weet dat personeelswisselingen in een zorginstelling of in de thuiszorg
leiden tot heel veel frustratie aan beide kanten. Ik zou graag zien dat daarop
nog werd ingegaan. Ik wil geen arbeidsmarktdiscussie voeren. Ik wil dat het
recht wordt gegarandeerd op een goede professional die structureel kan functioneren.Mevrouw Agema (PVV): Voorzitter. Het wordt
een prachtige wet, maar wel een meer symbolische dan een reële. Gelet
op wat er in de huidige wetgeving allemaal bereikt wordt, gaan wij wellicht
iets regelen wat in de praktijk helemaal nooit aan de orde zal zijn. Ik zou
eigenlijk willen zeggen: doe eerst iets aan die 75 000 mensen die geïndiceerd
zijn voor AWBZ-zorg en die niet krijgen, aan de tekorten aan kraamverzorgenden,
aan de huisartsen die telefonisch niet goed bereikbaar zijn, en aan de geschorste
tandartsen. Kortom, doe wat aan al die voorbeelden van niet toereikende zorg.
En lees ook eens het boekje van Bomhoff die ook zijn eigen recht op zorg meer
zag als symboolwetgeving dan als reële wetgeving.Verder zou ik nog graag antwoord krijgen op mijn vraag over de klachtencommissie
met betrekking tot zorginstellingen. Als uit onderzoek zou blijken
dat 10% van de instellingen geen klachtenregeling heeft, zou dat niet
fraai zijn. Mij verzoek is dan ook om in kaart brengen of de klachtenregeling
daadwerkelijk in alle zorginstellingen actief is en ook gecommuniceerd wordt
met de mensen.Tot slot ga ik nog in op de rol van de inspectie in relatie tot mishandelingen
en dergelijke in instellingen. Mishandeling is natuurlijk wel een strafbaar
feit. Wanneer de inspecteur anoniem en onaangekondigd komt, moet hij de bevoegdheid
hebben om een medewerker die zich schuldig heeft gemaakt aan mishandeling,
op staande voet te ontslaan of op non-actief te stellen, zodat er niet eerst
een hele papiermolen aan vooraf moet gaan. Als wij iets willen verbeteren
aan de zorg, is het van belang dat wij de rotte appels die soms jarenlang
een afdeling weten te terroriseren, durven aan te wijzen en te ontslaan en
dat wij ervoor zorgen dat ze nooit meer aan het werk gaan in de zorg.Minister Klink: Voorzitter. Ik denk dat ik
vrij kort kan zijn. Ik neem aan dat de onderwerpen cliëntenperspectief
en de opleidingen nog ruimschoots in het verdere traject aan de orde komen.
Ik zal een en ander in ieder geval verkennen. Mochten er hiaten in zitten,
dan laat ik de Kamer dat weten.Dan de vertrouwenspersoon. In de Wet BOPZ is deze opgenomen als een verplichting.
Dat is ook wel logisch omdat het de keerzijde is van het feit dat mensen gedwongen
opgenomen zijn. In de langdurige zorg is er de praktijk dat er een vertrouwenspersoon
is, maar om die verplicht te stellen over de gehele linie lijkt mij niet de
aangewezen weg. Wel kunnen zorgaanbieders in samenspraak met de cliëntenraad
daartoe beslissen waarbij de cliëntenraad er eventueel een impuls aan
zou kunnen geven.Het communicatieplan zal breed van opzet zijn en zal rekening houden met
verschillende culturen en met het feit dat sommige mensen zintuiglijke beperkingen
hebben. Dus op het moment dat de wet van kracht wordt, zullen wij daarvoor
zorgen.Mevrouw Vermeij heeft behoefte aan opnieuw een AO over arbeidsmarktbeleid.
Ik schrik daar eerlijk gezegd wat van terug, gegeven het aantal uren dat ik
hier al ben. Tegelijkertijd vind ik het wel een heel belangrijk onderwerp.
Als iets het nu verdient om speerpunt te zijn, dat is het dat wel, gegeven
de randvoorwaarden die daarmee in termen van goede zorg gemoeid zijn.De bewindvoerder zullen wij gaan aanwijzen. Dat hadden wij al toegezegd
in het kader van de brief «Waardering van betere zorg», maar wij
gaan er in de onderhavige wet handen en voeten aan geven, in het verlengde
van de continuïteit van behoud van vermogen en de continuïteit van
de zorg, waarbij ik tevens wijs op het early warning system dat ontwikkeld
gaat worden. Dat is meteen een antwoord op de vraag van mevrouw Leijten in
hoeverre raden van bestuur naar huis gestuurd kunnen worden. In dat kader
moet de bewindvoerder dus gezien worden. Ik wijs er op dat dit geen vreemde
figuur is, aangezien wij die al kennen in de sfeer van de woningbouwcorporaties.
Zelfs in het tot het recente verleden ultraprivate bankwezen kennen wij de
bewindvoerder.Mevrouw Willemse heeft gevraagd in hoeverre er recht is op tijdige zorg.
Tijdige zorg veronderstelt voldoende personeel en dat is iets wat een overheid
niet altijd in de hand heeft. Dat is ook de reden waarom sociale grondrechten
waaruit inderdaad het recht op zorg afgeleid kan worden, een instructienorm
is zonder dat het echter een afdwingbaar recht is. Want tot het onmogelijke
is niemand gehouden. Als morgen niemand meer voor de zorg kiest, hebben wij
in Nederland een groot probleem. Dan kunnen wij hooguit het leger op de zorg
afsturen. Wij kennen natuurlijk wel het fenomeen van de aan artsen voorbehouden
handelingen die conform de Wet BIG aan hen zijn toegekend. Maar een recht
op personeel en dergelijke zou echt een inbreuk plegen op de bedoelingen van
de sociale grondrechten en de desbetreffende instructienorm.Mevrouw Agema heeft in het verlengde hiervan de kraamverzorgenden genoemd.
In feite wordt zij al op haar wenken bediend. Er waren tekorten die ook implicaties
hadden voor het aantal uren waarbinnen kraamzorg verleend kon worden. Vervolgens
is er met de sector en de verzekeraars een plan van aanpak ontwikkeld om een
toereikend aantal mensen in de opleidingen te krijgen, teneinde te kunnen
gaan voldoen aan het indicatieprotocol.Verder kan ik nog opmerken dat er straks een klachtenregeling dient te
zijn met het oog op een goede klachtenafhandeling. Dat zal mede uit deze wet
voortvloeien.Mevrouw Agema (PVV): Die kwestie rond de kraamverzorgenden
toont juist aan hoe groot het probleem is rond het voldoende beschikbaar zijn
van zorg. Van de zomer kon het wettelijk minimumaantal uren van 24 niet eens
meer gegarandeerd worden vanwege personeelstekorten. Het punt is dat er eerst
jaren overheen gaan voordat dit weer hersteld is. Er was wel degelijk sprake
van zorg die wettelijk door de bodem ging, in de zin dat u de wettelijke norm
niet eens meer kon garanderen.Minister Klink: U herformuleert het probleem.
Die wettelijke bodem was wel degelijk het aangrijpingspunt om een plan van
aanpak te maken teneinde uit de problemenzone te komen. Wij gaan er met man
en macht aan werken.Staatssecretaris Bussemaker: Voorzitter. Mevrouw
Willemse heeft gesproken over de voordracht van cliëntenraden voor een
lid van de raad van toezicht. Ik zou willen voorstellen om de discussie hierover
verder te voeren bij de behandeling van het wetsvoorstel. Wel kan ik reeds
toezeggen dat wat wij er ook mee doen, wij zeer zorgvuldig en gemotiveerd
zullen toelichten welke keuzen wij zullen maken.De heer Zijlstra heeft gesproken over de cliëntenraden in relatie
tot de procedure bij de Raad van State. Vanzelfsprekend zal het gaan om een
spoedprocedure. Ik zal niet proberen een route te bevoordelen boven een andere.
De inzet is dat wij samen zoeken naar de snelst mogelijke manier om de financiering
met betrekking tot de cliëntenraden rond te krijgen. Ik heb overigens
niet gezegd dat ik vind dat er een onafhankelijke financiering van cliëntenraden
moet komen. Het zou namelijk ingewikkeld zijn om een onderdeel van wat wij
bijvoorbeeld bij de langdurige zorg met de zzp’ers en bij de cure met
de dbc’s geïntegreerd doen, eruit te halen. Zoals in de brief staat,
gebeurt het op voorstel van de cliëntenraad en kan het vervolgens vastgesteld
worden door het bestuur. Mocht men er niet uit komen, dan is er de geschillencommissie
waar men naartoe kan.Mevrouw Leijten kan ik zeggen dat wij de resultaten van het onderzoek
naar de raden van bestuur en de raden van toezicht zullen betrekken bij het
wetsvoorstel.Mevrouw Agema heeft tot twee keer toe gezegd dat er 75 000 mensen
op een wachtlijst voor de langdurige zorg staan. Dat is echt niet het geval.Mevrouw Agema (PVV): Dat komt uit uw eigen
stukken.Staatssecretaris Bussemaker: Er zijn 75 000
mensen die zorg krijgen maar die een voorkeur hebben voor bijvoorbeeld een
andere instelling of die graag intramurale zorg zouden willen krijgen in plaats
van thuiszorg. Uit de stukken blijkt ook dat er een wachtlijst is van 5500
mensen, met name licht verstandelijk gehandicapten en zwaar dementerenden.
Dat zijn de mensen op wie mevrouw Agema doelt en dat zijn er dus geen 75 000.Verder heeft mevrouw Agema aandacht gevraagd voor mishandeling in zorginstellingen.
Mishandeling is een strafbaar feit. Natuurlijk kan daar het tuchtrecht of
het strafrecht op van toepassing worden verklaard, maar de instelling blijft
verantwoordelijk bij een ernstige overtreding. In dat geval is
ook toezicht mogelijk en kan de inspecteur zelfs een bevel richting de zorgaanbieder
uitvaardigen. Voor het overige verwijs ik ten aanzien van goed gedrag naar
het BIG-register.De heer Zijlstra (VVD): De onafhankelijke
financiering loopt al vanaf 1999. De eerste motie is van Weekers, Van
Vliet en Dankers. Daarna volgden nog moties van Van Miltenburg, Verbeek en
Vietsch. Als u bij het wetsvoorstel met een grondige motivering komt waarom
het volgens u een slechte zaak zou zijn om het onafhankelijk te doen, dan
zijn wij altijd te overtuigen, maar ik vind het te mager wat u hierover tot
nu toe heeft gezegd.Staatssecretaris Bussemaker: Laten wij dan
wel een misverstand wegnemen, want ik heb wel gezegd dat ik vind dat er een
financiering voor cliëntenraden moet komen. Dat is ook in lijn met eerdergenoemde
moties. De enige vraag is of die financiering moet plaatsvinden los van het
instellingsbudget of als onderdeel van dat budget. Als het onderdeel van het
budget is, moet ook geborgd zijn dat er voldoende middelen zijn voor de cliëntenraad.
Wat ik wil voorkomen is dat wij nieuwe bureaucratie met elkaar gaan maken
door middel van nieuwe financieringsstromen. Wij zouden anders verder wegdrijven
van wat de Kamer ook wil, namelijk een budget dat meer de cliënt volgt
in plaats van de aanbieder. Dit alles laat onverlet dat ik vind dat er voor
de cliëntenraden financiën moeten komen en dat wij dat ook in de
wet moeten vastleggen. Op de modaliteiten van de uitvoering kunnen wij terugkomen
in het kader van het wetsvoorstel.De heer Zijlstra (VVD): Volgens mij komen
wij een heel eind tot elkaar. De crux zit hem erin dat er nog steeds wordt
gesproken over vormen waarbij de raad van bestuur instemming verleent. Daar
zit de moeilijkheid van «wie betaalt, bepaalt». Zolang dat soort
mechanismen er in zit, zijn wij verontrust.Staatssecretaris Bussemaker: Dat snap ik.
Ik wil ook niet dat de raad van bestuur zegt geen geld te hebben voor de cliëntenraden.
De garantie moet er zijn dat cliëntenraden goed kunnen functioneren.
Omgekeerd kunnen cliëntenraden ook niet het onmogelijke vragen door steeds
te zeggen dat ze nog meer willen hebben. Uiteindelijk moet het dus in onderling
overleg gebeuren. Het is aan ons om er in het wetsvoorstel de garanties en
de contouren voor te schetsen, opdat het op een verantwoorde manier gebeurt.Mevrouw Agema (PVV): Je mag altijd een verschillende
lezing hebben over bepaalde zaken, maar liegen mag niet. Er zijn 75 000
mensen die een AWBZ-indicatie hebben, maar die zorg niet geleverd krijgen.
U maakt er vervolgens een politieke wachtlijst van. U schrapt mensen van de
lijst omdat ze bijvoorbeeld wachten op een huis van hun voorkeur. U reduceert
die lijst omdat u vindt dat wanneer iemand in een bejaardenhuis zit maar nog
geen dagbesteding krijgt, dit niet urgent is. U maakt van die lijst van 75 000
een lijst van 4000 tot 5500 mensen die u dan als urgent wachtenden aanmerkt.
Maar wachtend is wachtend, en dat zijn er 75 000. Dat getal komt uit
uw eigen stukken.Staatssecretaris Bussemaker: Ik accepteer
het niet dat mevrouw Agema mij hier van leugens beticht.Mevrouw Agema (PVV): Dat doet u in mijn richting.
U moet u beperken tot de feiten.Staatssecretaris Bussemaker: Wij hebben dit
debat meer dan eens gevoerd. U zegt dat 75 000 mensen wachten op zorg.
Ik bestrijd dat, omdat ik niet wil dat dit soort getallen een eigen leven
gaat leiden. Er mag niet het idee ontstaan dat er 75 000 mensen in Nederland
geen zorg krijgen die deze zorg wel bitterhard nodig hebben. Die mensen krijgen
wel zorg, maar nog niet in het verpleeghuis van hun eerste voorkeur. Als wij
met z’n allen onmiddellijk iedereen altijd hun eerste keuze zouden willen
aanbieden, dan moet de premie voor de AWBZ vervijfvoudigd worden. En dan mag
u dat uit gaan leggen aan de Nederlandse burgers. Dus wat ik heb gezegd, is
niet dat er 75 000 mensen zijn die geen zorg krijgen maar is wel dat
het overgrote deel van die mensen zorg krijgt maar misschien nog niet in hun
verpleeghuis van eerste voorkeur dan wel dat ze thuiszorg krijgen terwijl
ze eigenlijk in een verpleeghuis terecht zouden moeten kunnen met de indicaties
die ze hebben. Er is een harde wachtlijst van zo’n 5500 mensen waarover
ook ik mij grote zorgen maak. Dat zijn de mensen die echt wachten op zorg
en ten aanzien van wie wij er alles aan doen om die zorg zo snel mogelijk
te kunnen bieden.Mevrouw Willemse-van der Ploeg (CDA): De staatssecretaris
heeft voorgesteld om de twee voorstellen die ik heb gedaan te betrekken bij
de bespreking van het wetsvoorstel. Ik heb eerder gezegd daarover nog te willen
nadenken. Ik kan op voorhand al een uitspraak van de Kamer vragen om de staatssecretaris
een richting mee te geven. Ik zal mij daarover beraden.Dan nog even over het onafhankelijke budget. Tot nu toe is in de voorstellen
van de staatssecretaris dat budget afhankelijk van de goedkeuring van de raad
van bestuur. Uit de stukken blijkt dat alles eerst aan de raad van bestuur
moet worden voorgelegd voor instemming. Er zijn in de zorg allerlei criteria
op basis waarvan wij de salarissen van de leden van de raad van bestuur bepalen.
Je kunt toch gewoon een aantal criteria bedenken, zoals omzet, omvang, aantal
zorgplaatsen en aantal medewerkers, op basis waarvan je bepaalt wat het bedrag
moet zijn dat de cliëntenraad nodig heeft? Dan is het wel onafhankelijk.
Dat doen wij ook met de raden van bestuur en die krijgen er nog allerlei aanverwante
zaken bij, zoals een zakenauto. Dus wij kunnen het budget op basis van genoemde
criteria onafhankelijk vaststellen en dan hoeft het niet langs de raden van
bestuur. Het zit gewoon in het instellingsbudget.Staatssecretaris Bussemaker: Dan komen wij
weer terug op het debat dat ik net met de heer Zijlstra voerde. Het kan best
in het instellingsbudget zitten zonder dat het dan aan andere dingen besteed
mag worden. Er is wel een instemmingsrecht van de cliëntenraad en dat
geldt ook voor de financiële middelen die ervoor uitgetrokken worden.
Dus een raad van bestuur kan niet zomaar zeggen: het staat wel in de wet maar
het geld hebben wij niet. Natuurlijk moet je dan een midden vinden ten aanzien
van de hoeveelheid middelen die er voor een cliëntenraad moeten zijn,
afhankelijk van de soort organisatie. Over de vraag welke criteria daarbij
een rol moeten spelen, gaan wij graag verder de discussie aan met de cliëntenorganisaties,
want die moeten zich er ook in kunnen herkennen. In de memorie van toelichting
moeten wij aangeven waar je aan moet denken bij de grootte van dat budget.
De cliëntenraad heeft instemmingsrecht, ook bij de financiering van de
cliëntenraad.De voorzitter van de vaste commissie voor Volksgezondheid, Welzijn
en Sport,SmeetsAdjunct-griffier van de vaste commissie voor Volksgezondheid, Welzijn
en Sport,ClemensXNoot1Samenstelling:Leden: Van der Vlies (SGP), Kant (SP), Snijder-Hazelhoff (VVD), Ferrier
(CDA), ondervoorzitter, Joldersma (CDA), Jan de Vries (CDA), Smeets (PvdA),
voorzitter, Van Miltenburg (VVD), Schippers (VVD), Smilde (CDA), Koşer
Kaya (D66), Willemse-van der Ploeg (CDA), Van der Veen (PvdA), Schermers (CDA),
Van Gerven (SP), Wolbert (PvdA), Heerts (PvdA), Zijlstra (VVD), Ouwehand (PvdD),
Agema (PVV), Leijten (SP), Bouwmeester (PvdA), Wiegman-van Meppelen Scheppink
(ChristenUnie) en Sap (GroenLinks).Plv. leden: Van der Staaij (SGP), Van Velzen (SP), Neppérus (VVD),
Atsma (CDA), Aasted-Madsen-van Stiphout (CDA), Ormel (CDA), Van Dijken (PvdA),
Verdonk (Verdonk), Dezentjé Hamming-Bluemink (VVD), Vietsch (CDA),
Van der Ham (D66), Uitslag (CDA), Gill’ard (PvdA), Omtzigt (CDA), Langkamp
(SP), Vermeij (PvdA), Arib (PvdA), Kamp (VVD), Thieme (PvdD), Bosma (PVV),
Luijben (SP), Tichelaar (PvdA), Ortega-Martijn (ChristenUnie), Halsema (GroenLinks)
en De Wit (SP). 
 
 Naar boven

 

Directe linkKopieer de link naar uw clipboard 

https://zoek.officielebekendmakingen.nl/kst-31476-6.html

Sluit modaal

 

Disclaimer
De hier aangeboden pdf-bestanden van het Staatsblad, Staatscourant, Tractatenblad, provinciaal blad, gemeenteblad, waterschapsblad en blad gemeenschappelijke regeling vormen de formele bekendmakingen in de zin van de Bekendmakingswet en de Rijkswet goedkeuring en bekendmaking verdragen voor zover ze na 1 juli 2009 zijn uitgegeven. Voor pdf-publicaties van vóór deze datum geldt dat alleen de in papieren vorm uitgegeven bladen formele status hebben; de hier aangeboden elektronische versies daarvan worden bij wijze van service aangeboden.

 

Over deze website
Contact
English
Help
Zoeken

Informatie hergebruiken
Privacy en cookies
Toegankelijkheid
Sitemap
Kwetsbaarheid melden

Open data
Linked Data Overheid
PUC Open Data

MijnOverheid.nl
Rijksoverheid.nl
Ondernemersplein.nl
Werkenbijdeoverheid.nl