Wijziging van de Wet ammoniak en veehouderij; Nota n.a.v. het verslag
Staten-Generaal — Kamerstuk 
Datum: 2014-07-05 00:00:00.000000
Rechtsgebied: Wetgeving


(function (window, document, dataLayerName, id) {
 window[dataLayerName] = window[dataLayerName] || [], window[dataLayerName].push({ start: (new Date).getTime(), event: "stg.start" }); var scripts = document.getElementsByTagName('script')[0], tags = document.createElement('script');
 function stgCreateCookie(a, b, c) { var d = ""; if (c) { var e = new Date; e.setTime(e.getTime() + 24 * c * 60 * 60 * 1e3), d = "; expires=" + e.toUTCString() } document.cookie = a + "=" + b + d + "; path=/; Secure" }
 var isStgDebug = (window.location.href.match("stg_debug") || document.cookie.match("stg_debug")) && !window.location.href.match("stg_disable_debug"); stgCreateCookie("stg_debug", isStgDebug ? 1 : "", isStgDebug ? 14 : -1);
 var qP = []; dataLayerName !== "dataLayer" && qP.push("data_layer_name=" + dataLayerName), qP.push("use_secure_cookies"), isStgDebug && qP.push("stg_debug"); var qPString = qP.length > 0 ? ("?" + qP.join("&")) : "";
 tags.async = !0, tags.src = "https://koop.piwik.pro/containers/" + id + ".js" + qPString, scripts.parentNode.insertBefore(tags, scripts);
 !function (a, n, i) { a[n] = a[n] || {}; for (var c = 0; c < i.length; c++)!function (i) { a[n][i] = a[n][i] || {}, a[n][i].api = a[n][i].api || function () { var a = [].slice.call(arguments, 0); "string" == typeof a[0] && window[dataLayerName].push({ event: n + "." + i + ":" + a[0], parameters: [].slice.call(arguments, 1) }) } }(i[c]) }(window, "ppms", ["tm", "cm"]);
 })(window, document, 'dataLayer', 'f8b9eee5-8d9c-4ea1-abd5-83e174f29813');
 
 
 
Direct naar content
Navigatie
Contextinformatie
Publicatie
Acties
Inhoudsopgave
Gerelateerde informatie

Menu

U bent nu hier: 
Publicaties
Officiële publicaties

Inloggen

Primaire navigatie

Andere sites binnen Overheid.nl
Home
Uitgebreid zoeken
Mijn abonnementen
Help

Andere sites binnen Overheid.nl

Berichten over uw Buurt
Zoals vergunningen, bouwplannen en lokale regelgeving.

Rondom uw woonadres
Rondom een zelfgekozen adres

Dienstverlening
Zoals belastingen, uitkeringen en subsidies.

Naar dienstverlening

Beleid & regelgeving
Officiële publicaties van de overheid.

Naar beleid & regelgeving

Contactgegevens overheden
Adressen en contactpersonen van overheidsorganisaties.

Naar overheidsorganisaties

 
 
 
U bent hier:

Home

Kamerstuk 30654, nr. 6

 
 
 

Kamerstuk

Datum publicatie
Organisatie
Vergaderjaar
Dossier- en ondernummer
Datum indiening

13-10-2006

Tweede Kamer der Staten-Generaal

2006-2007

30654 nr. 6

09-10-2006

 

 

 
 
 Toon meer van: Inhoudsopgave
 
 

 
 AanhefLichaamInhoudsopgave blz. 1. Inleiding2. Inhoud van het wetsvoorstel3. Verhouding tot andere wetgeving4. Effecten voor het milieu5. Effecten voor bedrijfsleven en overheidOndertekening
 

 
 
 Toon meer van: Extra informatie
 
 

 
 

Informatie over publicatie

 

 

 
 Toon meer van: Gerelateerd
 
 

 
 Publicaties in kamerdossier

Kamerdossier 30654Toon alle publicaties in het hoofddossier

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Publicaties referendum

 

 

 

 

 

Authentieke versie (PDF)
bestandsgrootte: 117 Kb

Informatie

Gerelateerd

Printen

Delen

 
 
 
30 654Wijziging van de Wet ammoniak en veehouderijnr. 6NOTA NAAR AANLEIDING VAN HET VERSLAGOntvangen 9 oktober 2006Inhoudsopgave blz. 1.Inleiding12.Inhoud wetsvoorstel53.Verhouding tot andere wetgeving174.Effecten voor het milieu295.Effecten voor bedrijfsleven en overheid311. InleidingMet belangstelling hebben wij kennis genomen van het verslag dat de vaste
commissie voor Landbouw, Natuur en Voedselkwaliteit op 14 september jl.
heeft vastgesteld.Wij stellen vast dat met name de leden van de fracties van CDA en VVD
groot belang hechten aan een snelle invoering van het wetsvoorstel. De leden
van de CDA-fractie vragen de regering om de nota naar aanleiding van het verslag
zo spoedig mogelijk naar de Kamer te zenden, zodat de behandeling van het
wetsvoorstel in de Tweede Kamer nog vóór 1 november 2006
kan worden afgerond. De leden van de LPF-fractie vinden het wetsvoorstel een
aanmerkelijke verbetering ten opzichte van de bestaande Wet ammoniak en veehouderij.
Ook de leden van de fracties van de ChristenUnie en SGP staan positief tegenover
het wetsvoorstel, maar hebben nog wel enkele vragen.Daarentegen plaatsen de leden van de fractie van GroenLinks een aantal
opmerkingen bij het wetsvoorstel en hebben de leden van de PvdA-fractie met
zorg kennis genomen van het wetsvoorstel. De leden van de fractie van de SP
tot slot, spreken hun diepe teleurstelling uit over het wetsvoorstel. Zij
vinden het niet aanvaardbaar dat de mogelijkheden voor de intensieve veehouderij
om te groeien worden uitgebreid ten koste van de natuur.In deze nota naar aanleiding van het verslag, die ik uitbreng mede namens
de Minister van Landbouw, Natuur en Voedselkwaliteit, is bij de beantwoording
zoveel mogelijk de volgorde van de vragen en de indeling van het verslag aangehouden.
In een aantal gevallen zijn vragen van verschillende fracties
die op hetzelfde onderwerp betrekking hebben, met het oog op de inzichtelijkheid
van de beantwoording samengenomen.Volgens de CDA-fractie is de onderbouwing van het huidige ammoniakbeleid
onjuist gebleken omdat de aangekondigde dood van de bossen door verzuring
achterwege is gebleven. Voorts kan naar de mening van deze fractie met name
het rapport van het RIVM uit 2004, «(Kosten-) Effectiviteit Generiek
en Gebiedsgericht Ammoniakbeleid» (RIVM-rapport 500 033 001/2004)
en het concept-rapport van Alterra, «Onderbouwing significant effect
depositie op natuurgebieden» (concept van 28 april 2006) gezien
worden als een wetenschappelijke onderbouwing van de politieke keuze voor
minder gebiedsgericht ammoniakbeleid. Volgens het RIVM-rapport is slechts
een klein deel van de depositie van stikstof op een natuurgebied afkomstig
van nabijgelegen veebedrijven. Het concept-rapport van Alterra geeft in aanvulling
hierop aan dat de effecten van de toename van de ammoniakdepositie bij een
maximale ontwikkeling van de landbouw nabij kwetsbare natuurgebieden, in verhouding
tot de actuele en kritische belasting nauwelijks meetbaar zullen zijn (samenvatting
blz. 9). Het RIVM concludeert dat generieke maatregelen ter beperking van
de ammoniakemissie daarom effectiever zijn dan gebiedsgericht beleid. Die
conclusie is volgens de fractie van het CDA in tegenspraak met het tot nu
toe gevoerde beleid van dure verplaatsingen van veebedrijven en het opleggen
van beperkingen voor die bedrijven nabij natuurgebieden.De leden van de CDA-fractie vragen om het Alterra-rapport te publiceren
en wijzen erop dat de vaste commissie van LNV inmiddels verzocht heeft het
rapport per omgaande aan de Kamer te zenden.Dat de emissie van ammoniak wel degelijk belangrijke nadelige gevolgen
voor het milieu heeft, staat wetenschappelijk gezien naar onze mening niet
meer ter discussie. In paragraaf 2.1 van de memorie van toelichting bij
het toenmalige wetsvoorstel voor de Wet ammoniak en veehouderij wordt een
overzicht gegeven van de belangrijkste nadelige effecten van de emissie van
ammoniak met verwijzing naar wetenschappelijke studies daarover (zie Kamerstukken
II, 2000/01, 27 836, nr. 3, blz. 4–5).Wat betreft de kritische opmerkingen van de CDA-fractie op het huidige
ammoniakbeleid in relatie tot genoemde (concept) rapporten willen wij graag
het volgende opmerken. Sinds het Regeerakkoord 1998 hebben de achtereenvolgende
kabinetten er uitdrukkelijk voor gekozen om de bescherming van de voor ammoniak
gevoelige natuur zoveel mogelijk te realiseren door middel van generiek emissiebeleid.
Dat is ook de reden geweest dat het depositiebeleid zoals dat was vormgegeven
in de voormalige Interimwet ammoniak en veehouderij is vervangen door een
beperkt zoneringsbeleid in de huidige Wet ammoniak en veehouderij, als aanvulling
op het generieke emissiebeleid. Dit aanvullend beleid wordt nodig geacht om
te voorkomen dat de daling van de (achtergrond-) depositie als gevolg van
generieke emissiereducerende maatregelen, teniet wordt gedaan door vestiging
of uitbreiding van intensieve veehouderijen nabij de voor ammoniak gevoelige
natuurgebieden (zie Kamerstukken II, 2000/01, 27 836, nr. 3, blz.
9 e.v.). Doordat oprichting van nieuwe veehouderijen in de zones rond deze
gebieden is «verboden» en de uitbreiding van bestaande bedrijven
alleen bij toepassing van zeer emissiearme technieken mogelijk is, wordt voorkomen
dat er nieuwe depositiepieken ontstaan en wordt de omvang van bestaande depositiepieken
gereduceerd. Het kabinet onderschrijft de conclusies uit het RIVM-rapport
in zoverre dat generiek emissiebeleid bij de huidige achtergronddepositie
over het algemeen effectiever is dan gebiedsgericht beleid. In aanvulling
op het generieke beleid zal een of andere vorm van gebiedsgericht beleid echter
altijd noodzakelijk zijn om te voorkomen dat nieuwvestiging of uitbreiding
van veehouderijen nabij kwetsbare natuurgebieden de instandhouding
daarvan in gevaar brengen. In het RIVM-rapport wordt dan ook geconcludeerd
dat de zoneringsmaatregelen zoals die zijn opgenomen in de Wav voorkomen dat
de situatie rond natuurgebieden verslechtert en dus een kosteneffectieve manier
is om eventuele toekomstige knelpunten te voorkomen. Ten aanzien van het verplaatsen
van bedrijven wordt in het RIVM-rapport onder meer opgemerkt dat in specifieke
gevallen waarbij de bijdrage van individuele bedrijven aan de depositie zeer
groot is, verplaatsing kosteneffectief kan zijn (zie de samenvatting in het
RIVM-rapport, blz. 9–10). Verplaatsing van veebedrijven in het kader
van de uitvoering van de reconstructie van de concentratiegebieden wordt vanuit
de overheid alleen financieel gestimuleerd als er meerdere reconstructiedoeleinden
mee kunnen worden gerealiseerd. Naast de ammoniakproblematiek zal er dus altijd
ook een andere reden moeten zijn, bijvoorbeeld een landschappelijk belang,
om voor een gesubsidieerde verplaatsing in aanmerking te komen. Het huidige
kabinetsbeleid ten aanzien van zonering en verplaatsing is daarom naar onze
mening niet in tegenspraak met de conclusies van de door de CDA-fractie genoemde
rapporten.Overeenkomstig het verzoek van de vaste commissie voor LNV is het concept-rapport
van Alterra op 14 september jl. naar de Kamer gezonden (zie Kamerstukken
II 2005/06, nr. 29 717, nr. 6).De leden van de PvdA-fractie betreuren het dat de nagestreefde natuurkwaliteiten
met dit afgezwakte voorstel veel later dan voorzien worden gerealiseerd. Volgens
deze leden zal de doelstelling voor ammoniakreductie van de agrarische sector
ook niet worden gehaald. Het wetsvoorstel levert hieraan geen enkele positieve
bijdrage.Uit de doelstelling van dit wetsvoorstel, inperken van het areaal natuurgebieden
dat op grond van de Wav wordt beschermd en daarmee een substantiële afname
realiseren van het aantal bedrijven dat daardoor in zijn ontwikkelingsmogelijkheden
wordt beperkt, logischerwijs volgt dat de gewenste natuurkwaliteiten in de
gebieden die niet meer door de zoneringsmaatregelen van de Wav zullen worden
beschermd, later dan voorzien zullen worden bereikt. Dit is een bewuste keuze
geweest. Naar onze mening is deze keuze verantwoord en proportioneel, in aanmerking
genomen dat het aantal bedrijven waarop het zoneringsregime van de Wav van
toepassing is naar verwachting met 38% zal afnemen, terwijl het areaal
natuurgebieden dat niet meer door de Wav zal worden beschermd slechts 12%
kleiner zal worden ten opzichte van de huidige Wav.Wat betreft de reductiedoelstelling voor ammoniak is de verplichting op
grond van de Europese NEC-richtlijn bepalend. In 2010 mag de totale emissie
van ammoniak niet hoger zijn dan 128 kiloton. De bijdrage vanuit de landbouw
mag dan niet hoger zijn dan 114 kiloton ammoniak (zie Kamerstukken II 2002/03,
24 445, nr. 65, blz. 2). Volgens de meest recente prognose van het
Milieu- en Natuurplanbureau (MNP, Milieubalans 2006) is de kans dat het plafond
van 128 kiloton in 2010 wordt gehaald 55% en wordt de totale emissie
van ammoniak in 2010 geschat op 126 kiloton.In de memorie van toelichting bij het wetsvoorstel is in paragraaf 6.2
uiteengezet dat de Wav niet specifiek gericht is op de reductie van de emissie
van ammoniak. De gewenste reductie van ammoniak zal via het generieke emissiebeleid
moeten worden gerealiseerd. Zoals in het antwoord op bovenstaande vraag van
de CDA-fractie is aangegeven heeft het zoneringsbeleid van de Wav vooral tot
doel bestaande depositiepieken nabij de kwetsbare natuurgebieden te beperken
en nieuwe depositiepieken te voorkomen. Dit is met name voor de langere termijn,
wanneer de achtergronddepositie tot een aanvaardbaar niveau zal zijn teruggebracht,
van groot belang is. Het zoneringsregime van de Wav leidt overigens wel tot
enige emissiereductie. Door het wetsvoorstel wordt dit neveneffect weliswaar
kleiner en zal de emissie enigszins toenemen. Deze toename bedraagt
volgens het MNP echter minder dan 0,1 kiloton ammoniak per jaar.De leden van de fractie van de PvdA vragen zich verder af of de zonering
uit de wet wel aansluit bij de Europese Habitatrichtlijn die immers geen zonering
voorschrijft maar vereist dat activiteiten in en rond Vogel- en Habitatrichtlijngebieden
worden beoordeeld op de mogelijke significante effecten op deze gebieden.
In verband daarmee vragen deze leden of de regering kan uitsluiten dat agrarische
bedrijven op een afstand van 251 meter significante negatieve effecten op
nabijgelegen Habitatrichtlijngebieden hebben en of de regering het met hen
eens is dat, als dit niet voor 100% kan worden uitgesloten, ook buiten
de 250-meter-zone bij nieuwvestiging of uitbreiding nabij deze gebieden altijd
een passende beoordeling op basis van de Natuurbeschermingswet 1998 (hierna
aangeduid als Nbwet) noodzakelijk is, waarbij ook de cumulatieve effecten
moeten worden bezien.Zoals ook in het nader rapport is uiteengezet is de Wav niet bedoeld ter
implementatie van de Habitatrichtlijn. Het zoneringsbeleid zoals dat in de
Wav is uitgewerkt is nationaal beleid. Het beschermingsregime voor Vogel-
en Habitatrichtlijngebieden is opgenomen in de Nbwet. In de memorie van toelichting
bij het wetsvoorstel wordt in paragraaf 4.1 uitgebreid ingegaan op de
verschillen tussen de Wav en de Nbwet ten aanzien van de gebieden die worden
beschermd en voor wat betreft het toetsingskader en het beschermingsniveau.
In de Wav zijn de zoneringsmaatregelen bijvoorbeeld vastgelegd in algemene
regels die voor alle kwetsbare gebieden gelden, terwijl het toetsingskader
van de Nbwet een beoordeling per geval vereist, waarbij onder andere de specifieke
kenmerken van het natuurgebied in beschouwing moeten worden genomen. In paragraaf 4.2
van genoemde memorie van toelichting is expliciet aangegeven dat om te voldoen
aan de vereisten van de Habitatrichtlijn veelal niet zal kunnen worden volstaan
met de zoneringsmaatregelen van de Wav. Met name buiten de 250-meter-zones
zullen op grond van de Nbwet in een vergunning, en als een beheerplan is vastgesteld
mogelijk in dat plan, aanvullende voorzieningen of beperkingen moeten worden
getroffen of zal een Nbwet-vergunning zelfs moeten worden geweigerd. Als wetenschappelijk
gezien niet kan worden uitgesloten dat nieuwvestiging of uitbreiding van een
veehouderij significante effecten kan hebben op een nabijgelegen Vogel- of
Habitatrichtlijngebied, dan zal een passende beoordeling als bedoeld in de
Nbwet moeten worden gemaakt. Een dergelijke beoordeling is zoals gezegd per
geval vereist.De leden van de LPF-fractie zijn ervan overtuigd dat inperking van de
werkingssfeer van de Wav tot de zeer kwetsbare natuur aan meer veehouders
de mogelijkheid biedt hun bedrijf rendabel te houden of tot een rendabel bedrijf
te ontwikkelen zonder dat dit ten koste gaat van de natuur. Dit is volgens
deze leden een gevolg van het feit dat ook andere regels en wetgeving zoals
de Nbwet ervoor zorgen dat de kwetsbare natuur beschermd wordt. De leden van
de fractie van LPF vragen zich daarom af of hier sprake is van het maken of
instandhouden van overbodige, dubbele of gestapelde wetgeving. Deze leden
vragen de regering daarom aan te geven waarom het nodig is, los van de EG-richtlijn
die een verplichting daartoe geeft, om voor verzuring gevoelige gebieden met
aparte ammoniakwetgeving te beschermen en waarom de bestaande milieuwetgeving
niet voldoende is.Zoals hiervoor in het antwoord op de vraag van de PvdA-fractie is aangegeven
is bij het zoneringsbeleid zoals neergelegd in de Wav sprake van nationaal
beleid. De Europese richtlijnen zoals de Vogel- en Habitatrichtlijn en
de IPPC-richtlijn verplichten niet tot het beschermen van voor verzuring gevoelige
gebieden met aparte ammoniakwetgeving.Ten aanzien van de vraag of niet volstaan zou kunnen worden met de bestaande
milieuwetgeving, moet worden opgemerkt dat de keuze voor een aparte ammoniakwet
met een zoneringsstelsel dat zich beperkt tot de bescherming van voor verzuring
gevoelige gebieden binnen de ecologische hoofdstructuur, ook is ingegeven
om te voorkomen dat de veehouderij op grond van de Wet milieubeheer zou worden
geconfronteerd met een depositietoets voor ammoniak nabij alle voor verzuring
gevoelige gebieden en in een veel bredere zone dan de 250 meter in de Wav.
Buiten die zones hoeft in principe geen depositietoetsing plaats te vinden.
Dit systeem van algemene regels en een beperkte zoneringsbescherming voldoet
echter niet aan de Habitatrichtlijn en de IPPC-richtlijn, die een individuele
beoordeling noodzakelijk maken en die afhankelijk van de instandhoudingsdoelstelling
van het betrokken natuurgebied (Habitatrichtlijn) of de lokale milieusituatie
(IPPC-richtlijn) verdergaande maatregelen kunnen vereisen. Voorzover het de
bescherming van Vogel- en Habitatrichtlijngebieden betreft, is er daardoor
in zekere zin sprake van aanvulling van de natuurbeschermingswetgeving (Nbwet)
door de milieuwetgeving (Wav en Wet milieubeheer).Zoals hiervoor bij de beantwoording van de vragen van de fractieleden
van het CDA reeds is uiteengezet, wordt aanvulling van het generieke ammoniakbeleid
met een of andere vorm van gebiedsgericht beleid echter noodzakelijk geacht
om te voorkomen dat nieuwvestiging of uitbreiding van veehouderijen nabij
kwetsbare natuurgebieden de instandhouding daarvan in gevaar brengen. Het
zoneringsregime van de Wav zorgt er vooral voor dat bestaande depositiepieken
in de zones van 250 meter worden beperkt en dat daarbinnen geen nieuwe depositiepieken
kunnen ontstaan.Wat de implementatie van EG-richtlijnen in nationaal beleid betreft, vragen
de leden van de LPF-fractie bovendien of Nederland wel de maximale ruimte
neemt die deze richtlijnen bieden of dat de regering er van uitgaat dat het
een onsje meer mag zijn.Zowel wat de implementatie van de Vogel- en Habitatrichtlijn betreft als
ook die van de IPPC-richtlijn is gestreefd naar een implementatie die zo dicht
mogelijk bij de inhoud van de richtlijnen aansluit. Waar bij de uitvoering
van de betreffende wetgeving knelpunten optreden, is het kabinet bereid binnen
de beperkte mogelijkheden van de richtlijnen naar andere benaderingen en oplossingen
te zoeken. Een goed voorbeeld daarvan is het recente voorstel om het vergunningenregime
voor bestaand gebruik in de Nbwet tijdelijk op te heffen evenals de voorgestelde
aanpassing van de Wav in het onderhavige wetsvoorstel voor wat betreft de
implementatie van de IPPC-richtlijn (zie hiervoor de beantwoording van de
vragen over bestaand gebruik respectievelijk de IPPC-richtlijn in paragraaf 3
van deze nota).2. Inhoud van het wetsvoorstelDe leden van de CDA-fractie zijn van mening dat de verplichting op grond
van het voorgestelde artikel 2, derde lid, van het wetsvoorstel om alle voor
verzuring gevoelige gebieden die deel uitmaken van aangewezen beschermde natuurmonumenten
of Vogel- en Habitatrichtlijngebieden (of van nog niet aangewezen Vogel- of
Habitatrichtlijngebieden die al wel op de Europese communautaire lijst zijn
geplaatst) aan te wijzen als zeer kwetsbare gebieden, beperkt zou moeten worden
tot die voor verzuring gevoelige gebieden die van belang zijn voor de bescherming
van planten- of diersoorten die tot de aanwijzing geleid hebben. Deze inperking
door de wetgever ten opzichte van de jurisprudentie is op grond van het eerder genoemde RIVM-rapport «(Kosten-) Effectiviteit generiek en gebiedsgericht
ammoniakbeleid» (2004) mogelijk en in de ogen van deze leden noodzakelijk.
De verwijzing in de toelichting naar de kritische depositiewaarden is in dit
licht van veel minder belang. Op grond van voorgaande redenering zal artikel
2, derde lid, in de ogen van de fractieleden van het CDA dan ook versmald
moeten worden naar de «voor ammoniak gevoelige gebieden» welke
formulering ook wordt gebruikt in het nader rapport.Zoals in paragraaf 4.1 van de memorie van toelichting bij het wetsvoorstel
is uiteengezet, is een van de verschillen tussen de Wav en de Nbwet dat de
Wav alleen voor verzuring gevoelige gebieden – merendeels bossen, natuurterreinen
en landschapselementen die zijn gelegen op voor verzuring gevoelige grond –
beschermt, terwijl de Nbwet, voorzover het Habitatrichtlijngebieden betreft,
de instandhouding van de natuurlijke habitats of populaties van in het wild
levende dieren plantensoorten tot doel heeft. Kennelijk zijn de fractieleden
van het CDA van mening dat, als het gaat om voor verzuring gevoelige delen
binnen Habitatrichtlijngebieden, de Wav meer gebied beschermt dan in het kader
van de instandhoudingsdoelstelling van het betreffende Habitatrichtlijngebied
nodig is. In beginsel zou zich die situatie kunnen voordoen, wanneer bijvoorbeeld
de aanwezige natuurwaarden in een bepaald voor verzuring gevoelig gebied niet
relevant zijn voor de instandhouding waarvoor het betreffende Habitatrichtlijngebied
is aangemeld. Bij de voorbereiding van het wetsvoorstel is echter door het
toenmalige Expertisecentrum van het ministerie van LNV geconstateerd dat naar
verwachting de natuur op voor verzuring gevoelige gronden bijna altijd ook
van belang is voor de instandhouding van de natuurwaarden waarvoor het Habitatrichtlijngebied
is aangemeld. Er lijkt dan ook geen inhoudelijke reden te zijn voor de gevraagde
inperking. Bovendien zou dat in concreto inhouden dat de provincie bij elk
voor verzuring gevoelige gebied dat binnen een Habitatrichtlijngebied ligt
een beoordeling moet uitvoeren aan de hand van de instandhoudingsdoelstelling
van dat gebied. Dat is mede gezien het feit dat de instandhoudingsdoelstellingen
nog moeten worden vastgesteld, niet uitvoerbaar.Het voorstel van deze fractieleden om de werkingssfeer van artikel 2,
derde lid, in te perken tot de «voor ammoniak gevoelige gebieden»
zou overigens eerder tot een verruiming dan tot een inperking leiden. In dat
geval zouden namelijk ook voor verzuring gevoelige gebieden kleiner dan 5
ha en na 1988 aangelegde natuur op voor verzuring gevoelige grond onder de
werkingssfeer van dat artikellid komen.De leden van de CDA-fractie zijn bovendien van mening dat artikel 2, lid
4c «De grootte van het voor verzuring gevoelige gebied» elke onderbouwing
mist en slechts kan leiden tot een hernieuwde discussie over een uitdijende
externe werking en zij verzoeken de regering om die passage te schrappen.De afwegingsaspecten zoals die in het wetsvoorstel zijn opgenomen, komen
grotendeels overeen met de afwegingsaspecten die de provincies bij het opstellen
van de proefkaarten hebben gehanteerd. Het ook met de Kamer besproken voorstel
van de provincies is uitgangspunt geweest voor dit wetsvoorstel. Het aspect «grootte
van het voor verzuring gevoelige gebied» (artikel 2, vierde lid, onder
d) is wel degelijk te beschouwen als een relevant ecologisch aspect. Hoe groter
een aaneengesloten natuurgebied is, des te groter is de ecologische potentie
van het gebied. Als onderdeel van een integrale afweging waarbij alle in het
wetsvoorstel genoemde aspecten een rol spelen, kan dit aspect ons inziens
niet worden gemist. Dat de grootte van het gebied een relevante afwegingsfactor
is, blijkt overigens ook al uit de in het wetsvoorstel gehanteerde ondergrens
van 50 ha voor aan te wijzen gebieden. De leden van de CDA-fractie zijn ook niet overtuigd van de noodzaak om
de minister van LNV een positie te geven in de vorm van goedkeuring van het
aanwijzingsbesluit.De leden van de PvdA-fractie stellen in dit verband dat de aanwijzing
van de zeer kwetsbare gebieden gebeurt door de provinciale staten, maar door
de minister van LNV moet worden goedgekeurd. Deze leden vragen welke aanwijzingsbevoegdheid
de minister van LNV heeft indien provinciale staten bijvoorbeeld een cruciaal
gebied voor het voortbestaan van een rodelijstsoort niet aanwijst als zeer
kwetsbaar?De goedkeuring van het aanwijzingsbesluit door de minister van LNV is
met name gemotiveerd vanuit de algemene verantwoordelijkheid van deze minister
voor het natuurbeleid en zijn specifieke verantwoordelijkheid voor een correcte
uitvoering van de Nbwet (Vogel-en Habitatrichtlijn). Doordat geen aanvullende
weigeringsgronden in het wetsvoorstel zijn opgenomen, kan goedkeuring alleen
worden onthouden wegens strijd met het recht. Het is uitdrukkelijk de bedoeling
de goedkeuring in de praktijk te beperken tot een marginale toetsing. Het
belang van het goedkeuringsvereiste ligt dan ook meer in preventieve werking
bij de voorbereiding van het aanwijzingsbesluit – het bevordert in voorkomende
gevallen de samenwerking tussen provincies en rijksoverheid – dan bij
de repressieve werking achteraf.Het goedkeuringsvereiste brengt – anders dan de fractieleden van
de PvdA mogelijk veronderstellen – geen bevoegdheid met zich mee om
aanwijzingen te geven. De minister kan in het aangegeven voorbeeld goedkeuring
van het aanwijzingsbesluit alleen weigeren als provinciale staten op grond
van de Wav verplicht waren het betreffende gebied aan te wijzen of op basis
van de afwegingscriteria in de Wav redelijkerwijze hadden moeten aanwijzen.
Op de eerste plaats moet er dan sprake zijn van een voor verzuring gevoelig
gebied dat binnen de EHS ligt. Als dat niet het geval is, mogen provinciale
staten een dergelijk gebied niet als zeer kwetsbaar aanwijzen. Als het gebied
waar de rode lijstsoort voorkomt tevens een voor verzuring gevoelig gebied
is dat deel uitmaakt van een Vogel- of Habitatrichtlijngebied, zijn provinciale
staten verplicht dat gebied aan te wijzen en kan de minister van LNV, als
dat niet gebeurt, de goedkeuring aan het aanwijzingsbesluit onthouden. In
alle andere gevallen heeft de provincie een grote beleidsvrijheid en lijkt
onthouding van de goedkeuring alleen mogelijk als de provincie duidelijk en
ongemotiveerd is afgeweken van de door hen zelf gehanteerde en bekendgemaakte «spelregels»
bij de aanwijzing. Overigens is de minister niet verplicht tot het onthouden
van goedkeuring.De leden van de VVD-fractie vragen zich af hoe lang het proces van aanwijzing
zal duren, of er bij de provincies genoeg gegevens aanwezig zijn om de kwetsbaarheid
vast te stellen en welke tijdspanne de provincies zullen hanteren bij de aanwijzing
van de zeer kwetsbare gebieden. Deze leden vragen in dit verband bovendien
wanneer provinciale staten een gebied als zeer kwetsbaar zullen aanwijzen
en welke criteria ze bij die aanwijzing zullen hanteren.De leden van de SP-fractie vragen de regering in te gaan op het feit dat
het aanwijzen van zeer kwetsbare gebieden door provinciale staten naar hun
mening lange tijd zal vergen, omdat van veel gebieden niet is vastgesteld
welke flora en fauna aanwezig is en welke de daarbij horende kritische depositie
is.Op de aanwijzing van de zeer kwetsbare gebieden is de uniforme voorbereidingsprocedure
van de Algemene wet bestuursrecht van toepassing. Dat betekent onder andere
dat er na de voorbereiding met veel overleg met belanghebbende organisaties
eerst een ontwerpbesluit door gedeputeerde staten wordt vastgesteld waarop
inspraak mogelijk is. Na het verwerken van de inspraak stellen
provinciale staten het aanwijzingsbesluit vast, waarna het ter goedkeuring
aan de minister van LNV wordt voorgelegd. Na goedkeuring wordt het aanwijzingsbesluit
bekend gemaakt, waarna nog beroep tegen het besluit en de goedkeuring daarvan
bij de Afdeling bestuursrechtspraak van de Raad van State mogelijk is. Naar
verwachting zal deze procedure van voorbereiding tot bekendmaking van het
aanwijzingsbesluit ruim een jaar in beslag nemen. Deze termijn kan mogelijk
met enkele maanden worden ingekort als de provincies ruim voor de inwerkingtreding
van het wetsvoorstel al met de voorbereiding van het opstellen van een ontwerp-aanwijzingsbesluit
starten.Zoals in paragraaf 2.3 van de memorie van toelichting is aangegeven,
zullen de provincies aan de hand van de wettelijke afwegingsaspecten een integrale
afweging moeten maken. Omdat deze aspecten, afgezien van sommige voorwaarden,
vrij algemeen zijn geformuleerd, heeft de provincie daarbij veel beleidsruimte.
Een deugdelijke motivering van het aanwijzingsbesluit is dan ook van groot
belang. Daarbij zal in de toelichting op het besluit in ieder geval moeten
worden aangegeven hoe de integrale afweging van de verschillen afwegingsaspecten
heeft plaatsgevonden, wat de resultaten van het overleg met de belanghebbende
organisaties waren en welke uitgangspunten zijn gehanteerd bij de maatwerkaanpak
ten aanzien van het oplossen van knelpunten bij bestaande veehouderijen.Wij zijn voorts niet bang dat de aanwijzing van de zeer kwetsbare gebieden
vertraging op zal lopen vanwege het ontbreken van de nodige kennis over de
aanwezige natuurwaarden. Bij de totstandkoming van de proefkaarten hebben
de provincies aangetoond dat ze voldoende kennis hebben en bovendien in staat
zijn om in relatief korte tijd tot een afgewogen keuze te komen.De leden van de PvdA-fractie vragen zich bezorgd af of het afwegingskader
ten behoeve van de aanwijzing, dat een integrale afweging van gelijkwaardige
afwegingsaspecten omvat, niet zal leiden tot veel verwarring en bezwaren.
Met name het afwegingsaspect dat gaat over de gevolgen van de aanwijzing voor
de veehouderij is nieuw en is geen ecologisch criterium.De leden van de fractie van GroenLinks zijn het zeer oneens met het feit
dat provinciale staten de mogelijkheid krijgen om bij de aanwijzing rekening
te houden met «de gevolgen van de aanwijzing voor bestaande veehouderijen».
Deze leden vinden dat bij de aanwijzing van beschermde natuurgebieden binnen
de Ecologische Hoofdstructuur (EHS) de gevolgen voor veehouderijen geen rol
dienen te spelen. Hiermee wordt de wet volgens deze leden uitgehold, in aanmerking
genomen dat het belangrijkste doel van de wet is om de kwetsbare gebieden
aanvullend op het generieke emissiebeleid te beschermen. Met dit wetsvoorstel
wordt naar de mening van deze leden niet alleen de bescherming zodanig versoepeld
dat alleen nog zeer kwetsbare gebieden worden beschermd, maar wordt ook nog
eens de mogelijkheid geboden om zeer kwetsbare gebieden níet te beschermen
als de belangen van de bestaande veehouderij te zeer worden aangetast, wat
een puur politieke afweging is. De leden van de fractie van GroenLinks verwachten
weinig heil van de bepaling dat de gevolgen voor de bestaande veehouderij
alleen mogen worden meegewogen wanneer de ecologische samenhang tussen de
zeer kwetsbare gebieden daardoor niet wordt aangetast en geen verlies van
bijzondere natuurwaarden optreedt. Dit zijn moeilijk toetsbare begrippen.
Deze leden vragen de regering aan te geven hoe in de praktijk zal worden getoetst
of aan deze bepaling wordt voldaan.In dit verband merken de leden van de ChristenUniefractie op de indruk
te hebben dat het voorstel een toenemend risico betekent voor de te beschermen
kwetsbare gebieden, hoewel ze enige versoepeling voor de veehouderijen wel
op zijn plaats vinden. Daarbij wijzen deze leden op het feit dat
in het wetsvoorstel de «kwetsbare gebieden» beperkt worden tot «zeer
kwetsbare gebieden» en dat voor gebieden kleiner dan 50 ha nog zwaardere
criteria gelden om als kwetsbaar gebied aangewezen te worden. Zo wijst de
Raad van State er bijvoorbeeld op dat een gebied kleiner dan 50 ha als gebied
met «zeer grote natuurwaarden» alleen kan worden aangewezen als
er meer dan één soort aanwezig is die is opgenomen in bijlage
II van richtlijn (EEG) nr.92/43 of in de bijlage bij het besluit Rode Lijsten
flora en fauna en deze soorten of hun leefomgeving zeer gevoelig zijn voor
de effecten van ammoniak. Ook in het geval van aanwijzing van andere kwetsbare
gebieden, dan in het tweede lid van artikel 2 bedoelde Habitatrichtlijngebieden
en Nbwet-gebieden, waarbij rekening moet worden gehouden met de gevolgen voor
bestaande veehouderijen is volgens deze leden het risico aanwezig dat het
belang van de veehouderijen boven het natuurbelang gaat. Gelet op de spanning,
die er kan zijn tussen veehouderij en natuur en de verruiming van de mogelijkheden
voor veehouderij, vragen de leden van de ChristenUnie-fractie de regering
om een regelmatige evaluatie van de gevolgen voor de kwetsbare gebieden.Zoals bij de beantwoording van de vorige vraag al is opgemerkt, hebben
de provincies bij het integraal afwegen van de verschillende aspecten, vanwege
de algemene formulering ervan, veel beleidsruimte. Dat is een bewuste keuze.
Om verwarring daarover en bezwaren tegen het aanwijzingsbesluit te voorkomen
is een goede motivering essentieel. Daartoe zal de provincie in de toelichting
bij het besluit duidelijk aan moeten geven hoe de afweging van de verschillende
aspecten heeft plaatsgevonden. Op die wijze wordt voor belanghebbenden inzichtelijk
of de provincie bij de selectie van de gebieden correct en consequent heeft
gehandeld. Daarmee kunnen bezwaren worden voorkomen.Zowel de fractieleden van PvdA als die van GroenLinks en ChristenUnie
wijzen, in verschillende bewoordingen, op het risico dat het aspect dat vraagt
om «rekening te houden met de gevolgen voor bestaande veehouderijen»
het risico inhoudt dat het belang van de veehouderijen in de praktijk zal
prevaleren boven het natuurbelang, dit ondanks de beperkende voorwaarden die
in de wet staan opgenomen. Ook de Raad van State wees daar in zijn advies
op. In het nader rapport wordt als reactie daarop gewezen op het grote belang
dat het betrokken provinciebestuur op dit punt een evenwichtig beleid formuleert
dat zoveel mogelijk draagvlak bij alle belanghebbende partijen heeft. Op die
wijze kan niet alleen een degelijk gemotiveerde besluitvorming worden bevorderd
maar kunnen ook onnodige procedures worden voorkomen. Naar aanleiding van
het advies is in paragraaf 2.3 van de memorie van toelichting bij het
wetsvoorstel, onder het kopje «inhoud van het (ontwerp)besluit»,
bovengenoemd risico van de zogenoemde maatwerkaanpak en de wijze waarop daarmee
kan worden omgegaan, beschreven. Als de provincie ten aanzien van deze maatwerkaanpak
een evenwichtig beleid formuleert (belangen natuur en veehouderij in evenwicht
en niet in strijd met de daaraan gekoppelde wettelijke voorwaarden), dan zal
de rechter zich kunnen beperken tot een marginale toetsing; de rechter beoordeelt
dan of de provincie in het licht van het geformuleerde beleid in redelijkheid
tot de betreffende maatwerkoplossing kon komen (of juist niet tot een dergelijke
oplossing kon komen).Wat betreft de opmerking van de fractieleden van de ChristenUnie dat de
Raad van State in zijn advies aangeeft dat een gebied kleiner dan 50 ha alleen
bij de aanwezigheid van tenminste twee rode lijstsoorten als zeer kwetsbaar
kan worden aangewezen, wordt verwezen naar het antwoord daarop in het nader
rapport. Daarin wordt (onder punt 5) opgemerkt dat het vereiste van 50 ha
niet geldt voor de gebieden die binnen een Vogel- of Habitatrichtlijngebied
liggen en dat daarbuiten bij een gebied kleiner dan 50 ha aanwijzing bij aanwezigheid
van slechts een rode lijstsoort wel mogelijk is, mits alle relevante
maatschappelijke partijen daarmee instemmen.Een regelmatige evaluatie van de gevolgen van het wetsvoorstel voor de
kwetsbare gebieden, zoals dezelfde fractieleden voorstellen, achten wij gezien
de betrekkelijk geringe effecten van dit wetsvoorstel voor de natuur niet
opportuun.De leden van de LPF-fractie vinden het een goede zaak om direct gekozen
volksvertegenwoordigers van de provinciale staten de verantwoording voor het
aanwijzen van de zeer kwetsbare gebieden te geven. Ze merken daarbij evenwel
op dat er misschien wel meer voor te zeggen is deze aanwijzing te delegeren
naar gemeenteraden of de Tweede Kamer. In het kader van de decentralisatiegedachte
zou het volgens deze leden veel meer voor de hand liggen de aanwijzing van
de gebieden direct door de gemeenteraden te laten doen. Het zijn immers ook
de gemeenteraden, die de bestemmingsplannen vaststellen en die ook heel direct
met de individuele burgers (en dus ook ondernemers) te maken hebben als het
gaat om ontwikkelingsmogelijkheden. De provinciale overheid staat volgens
de fractieleden van de LPF erg ver van de burger af en het loket van de provinciale
overheid (midden in de provinciale hoofdsteden) is voor agrarische ondernemers
niet vertrouwd en ook niet erg toegankelijk.Een goede optie zou in de visie van de leden van de LPF-fractie ook zijn
de aanwijzing van de gebieden door het nationale parlement te laten doen.
Gemeenten, provincies, belangenorganisaties e.d. kunnen dan adviseren. Deze
leden verwachten dat de regering wel zal reageren met een betoog dat het juist
de provincies zijn, die zich bezig houden met de reconstructie en met de inrichting
van het landelijk gebied. Deze leden vinden het provinciale bestuursorgaan
niet de meest geschikte bestuurslaag als het gaat om decentralisatie. Daar
komt nog bij dat deze leden zich afvragen of het wel reëel is om een
bestuurlijke tussenlaag als de provincies extra inhoud te gaan geven in plaats
van verder af te slanken en misschien op termijn wel af te schaffen. Met een
verdere groei en uitbreiding van de Europese Unie en gemeenten, ligt het naar
de mening van deze leden toch eerder voor de hand op termijn een bestuurslaag
er tussenuit te halen. Dat wordt er niet makkelijker op als een provinciale
bestuurslaag min of meer kunstmatig wordt verzwaard, zo stellen de leden van
de LPF-fractie.In het wetsvoorstel is de toekenning van de bevoegdheid om de zeer kwetsbare
gebieden aan te wijzen aan het provinciaal bestuur, i.c. provinciale staten,
een weloverwogen keuze. De provincies hebben thans al een belangrijke taak
als het gaat om de uitvoering van het natuurbeleid en de natuurbeschermingswetgeving.
Het aanwijzen van de zeer kwetsbare gebieden en het begrenzen van de EHS zijn
activiteiten die veel raakvlakken hebben en daarom het best door dezelfde
bestuurslaag kunnen worden uitgevoerd. Bovendien ligt de aanwijzing van de
zeer kwetsbare gebieden in het verlengde van het vaststellen van de EHS in
het kader van de huidige Wav. Daarnaast sluit de aanwijzing van de zeer kwetsbare
gebieden ook goed bij de taken van de provincies in het kader van de reconstructie
van de concentratiegebieden.Anders dan de fractieleden van de LPF zijn wij van mening dat deze taak
niet goed aan het gemeentebestuur kan worden opgedragen. Dat zou immers inhouden
dat enkele honderden gemeenten een aanwijzingsbesluit zouden moeten nemen.
Nog afgezien van de benodigde deskundigheid en capaciteit, zou dat tot een
zeer ondoelmatige versnippering van besluitvorming leiden. Ook aanwijzing
van de zeer kwetsbare gebieden door het parlement ligt niet erg voor de hand.
Inschakeling van het parlement bij de besluitvorming is staatsrechtelijk alleen
mogelijk als medewetgever. Dat zou betekenen dat de aanwijzing van de zeer
kwetsbare gebieden bij wet zou dienen plaats te vinden, wat gezien de verwachte noodzakelijke aanpassingen in de toekomst tot een zeer inflexibel
systeem zou leiden.Wat betreft de opmerkingen over de functionaliteit van de provincies als
bestuurlijke tussenlaag zijn wij van mening dat de discussie daarover niet
in het kader van dit wetsvoorstel hoort plaats te vinden.De leden van de CDA-fractie delen de opvatting van de regering over de
aanwijzing van de gebieden kleiner dan 50 hectare. De meerwaarde van het vermelden
van de Gelderse Vallei en Oost-Twente (memorie van toelichting, blz. 7) is
volgens deze leden echter onduidelijk. Het aanwijzen van de gebieden kleiner
dan 50 ha is volgens het wetsvoorstel een expliciete bevoegdheid van provinciale
staten. De voornoemde gebiedsaanduidingen kunnen daarom naar de mening van
deze leden beter weggelaten worden. Volgens deze leden staat in de memorie
van toelichting dat de rechter de mogelijkheid heeft om ten aanzien van de
vaststelling van de gebieden die kleiner zijn dan 50 ha, een nadere beoordeling
te doen aan de hand van de aard en de samenhang van deze gebieden. De leden
van de CDA-fractie hechten echter grote waarde aan de doelstelling om met
dit wetsvoorstel meer rechtszekerheid te krijgen voor veehouders en zijn dan
ook van mening dat het primaat voor de vaststelling uitsluitend bij provinciale
staten moet liggen. In de memorie van toelichting wordt daarbij volgens deze
leden terecht gesteld dat een deugdelijke motivering van het besluit van provinciale
staten noodzakelijk is. Toetsing door de rechter dient naar hun mening slechts
op formele en procedurele gronden plaats te vinden en niet op inhoudelijke
gronden. Voorts vinden deze leden dat provinciale staten er voor kunnen kiezen
om geen gebieden kleiner dan 50 ha aan te wijzen, zonder daarbij een specifieke
motivering te geven. Een dergelijk besluit behoort naar de mening van de leden
van de CDA-fractie op grond van dit wetsvoorstel tot het politieke primaat
van provinciale staten.De vermelding van de Gelderse Vallei en Oost-Twente op blz. 7 van de memorie
van toelichting was slechts als voorbeeld bedoeld van regio’s waar volgens
de provincies ecologisch nauw samenhangende gebieden kleiner dan 50 ha voorkomen.In de memorie van toelichting wordt uitdrukkelijk gewezen op het grote
belang van het goed en transparant in de toelichting bij het aanwijzingsbesluit
te motiveren op welke wijze criteria zijn afgewogen, selecties hebben plaatsgevonden
e.d. Bij een deugdelijke motivering van de selectie van de gebieden zal de
rechter zich waarschijnlijk wat de inhoudelijke afwegingen betreft, beperken
tot een marginale toetsing (kon de provincie in redelijkheid tot die selectie
komen). Daarnaast kan hij uiteraard toetsen of de gevolgde procedures correct
waren en of de selectie niet in strijd met de wet zelf is (formele toetsing,
met name aan het voorgestelde artikel 2). De rol van de bestuursrechter kan
echter niet zover worden ingeperkt, dat er in het geheel geen inhoudelijke
toetsing van het aanwijzingsbesluit kan plaatsvinden. Wat betreft de opvatting
van de fractieleden van het CDA dat provinciale staten volledig vrij zouden
moeten zijn om in het geheel geen gebieden kleiner dan 50 ha aan te wijzen,
moet worden opgemerkt dat het gezien het gewenste maatschappelijke draagvlak
voor het aanwijzingsbesluit, niet goed denkbaar is dat wanneer gedeputeerde
staten in overleg met de belanghebbende organisaties op dat punt een goed
onderbouwd voorstel hebben gedaan, provinciale staten daar geheel aan zouden
voorbijgaan door geen van de voorgedragen gebieden aan te wijzen als zeer
kwetsbaar gebied.De leden van de PvdA-fractie vragen hoe het « nee, tenzij»-beginsel,
dat geldt bij het aanwijzen van gebieden kleiner dan 50 ha, wordt bepaald.
Deze leden vragen aan de regering wat dan geldt als een gebied van 80 hectare
bijvoorbeeld doorsneden wordt door een weg. Uit de jurisprudentie
valt niet af te leiden welke criteria gelden. Ze vragen daarom of het niet
verstandiger is daar iets meer over te zeggen in het wetsvoorstel, bijvoorbeeld
welke afwegingscriteria zouden moeten gelden. Ook merken deze leden op dat
in de wet niet is gedefinieerd wat onder zeer belangrijke ecologische samenhang
wordt verstaan.Het «nee, tenzij»-beginsel houdt in dat gebieden kleiner dan
50 ha in beginsel niet worden aangewezen als zeer kwetsbaar gebied, tenzij
het een gebied is met zeer grote natuurwaarden of er een zeer belangrijke
ecologische samenhang met een ander als zeer kwetsbaar aangewezen gebied bestaat.
In het toekomstige artikel 2, zesde lid, is precies omschreven wat onder zeer
grote natuurwaarden moet worden verstaan. Wat onder zeer belangrijke ecologische
samenhang moet worden verstaan is niet in de wet gedefinieerd, maar uitgelegd
in de memorie van toelichting (paragraaf 2.2), waarbij ook een aantal
voorbeelden worden genoemd. De provincies zullen dit aspect nader moeten uitwerken
en motiveren in hun aanwijzingsbesluit.In de memorie van toelichting is ook ingegaan (eveneens in paragraaf 2.2),
op de aaneengeslotenheid van gebieden en de discussie die daarover kan ontstaan.
Ook bij de voorbereiding van het wetsvoorstel is daarover met vertegenwoordigers
van de provincies gesproken en daarbij is de indruk ontstaan dat men met de
bestaande jurisprudentie uit de voeten kan. Voor de zekerheid zal nog worden
nagegaan of er bij de provincies mogelijk toch behoefte bestaat aan een handreiking
op dit punt.Gebieden kleiner dan 50 hectare mogen alleen aangewezen worden als het
gebied zeer grote natuurwaarden of zeer belangrijke ecologische samenhang
heeft met ander zeer kwetsbare gebieden. De leden van de VVD-fractie hebben
gezien dat in het wetsvoorstel is uitgewerkt aan welke criteria gebieden kleiner
dan 50 ha moeten voldoen om als zeer kwetsbaar gebied te worden aangewezen.
Ze vragen om hoeveel gebieden het hier zal gaan en hoe lang de provincie bezig
zal zijn met het toetsen van de criteria. Voorts vragen deze leden achtereenvolgens
hoe deze criteria worden getoetst, wat een zeer belangrijke ecologische samenhang
is en hoe dit wordt getoetst.Het is op dit moment niet goed in te schatten om hoeveel gebieden kleiner
dan 50 ha het in de praktijk zou kunnen gaan en hoeveel tijd de provincies
daarvoor nodig hebben. Op dit punt zal het beleid per provincie bovendien
uiteen kunnen lopen. Dergelijke gebieden kunnen alleen worden aangewezen als
ze voldoen aan de wettelijke criteria, maar de wet verplicht niet tot aanwijzing
als gebieden aan die criteria voldoen.Het «toetsen» of deze gebieden aan de wettelijke criteria
voldoen, kan op verschillende momenten aan de orde zijn: bij vaststelling
van het ontwerp-aanwijzingsbesluit door gedeputeerde staten, bij de inspraak
daarop, bij de vaststelling van het aanwijzingsbesluit door provinciale staten,
bij de goedkeuring daarvan door de minister van LNV en eventueel in beroep
door de Afdeling bestuursrechtspraak van de Raad van State.Wat betreft de vragen over het criterium «zeer belangrijke ecologische
samenhang» wordt verwezen naar het antwoord op de vorige vraag.De leden van de SP-fractie vinden het stuitend hoe de regering de dringende
adviezen van de Raad van State naast zich neerlegt. Zelfs het aanpassen van
de memorie van toelichting wordt volgens deze leden, in veel gevallen niet
nodig geacht. Ze vragen daarom of de regering kan toelichten waarom niet wordt
ingegaan op de problemen bij de aanwijzing van gebieden kleiner dan 50 hectare. Anders dan de leden van de fractie van de SP stellen, zijn wij van mening
dat het advies van de Raad van State met gepaste zorgvuldigheid is behandeld
en zeker serieus is genomen. Het advies is inderdaad op een aantal punten
niet gevolgd. Ten aanzien van die punten is in het nader rapport echter steeds
uitgebreid en duidelijk gemotiveerd waarom het kabinet een andere opvatting
heeft. Dat heeft enerzijds te maken met de complexiteit van de ammoniak- en
de natuurbeschermingswetgeving en anderzijds met de politieke keuze die aan
dit wetsvoorstel ten grondslag ligt.Wat betreft de aanwijzing van de gebieden kleiner dan 50 ha (punt 5 van
het advies en het nader rapport) is in het nader rapport uiteengezet dat,
anders dan de Raad meende, het wel degelijk mogelijk is een gebied kleiner
dan 50 ha aan te wijzen als er slechts een rode lijstsoort in het gebied voorkomt,
mits alle belanghebbende organisaties het daarmee eens zijn. Ook is in het
nader rapport nader uitgelegd wat de bedoeling is van de bepaling dat een
gebied kleiner dan 50 ha ook kan worden aangewezen op voorstel van gedeputeerde
staten, mits alle belanghebbende organisaties daarmee instemmen. Daarnaast
is op advies van de Raad het wetsvoorstel aangepast, in die zin dat gedeputeerde
staten bepalen welke organisaties representatief worden geacht op het gebied
van natuur of landbouw.Ook merken de leden van de fractie van de SP op dat gedeputeerde staten,
lokale en regionale organisaties en betrokken colleges van B&W het eens
moeten zijn over het aanwijzen van gebieden met zeer grote natuurwaarden.
Dat zijn veel verschillende partijen die baat hebben bij een duidelijke wet
en een duidelijke memorie van toelichting. Dat de regering hier volgens deze
leden niet aan wil voldoen, leidt bij hen tot de zorg dat de wetswijziging
voortdurend tot procedures zal leiden. Ze vragen daarom of de regering wil
toelichten waarom het wetsvoorstel niet verduidelijkt wordt met handvatten
voor de betrokken instanties.Naar aanleiding van het advies van de Raad van State is de memorie van
toelichting op diverse punten aangevuld, mede om betrokkenen meer houvast
te geven bij de uitvoering van de wet. Daarnaast zal er rond de inwerkingtreding
van de wet nog de nodige voorlichting worden verzorgd. Mocht daar bij de provincies
of andere instanties behoefte aan bestaan, dan zal alsnog in aanvullende informatie,
bijvoorbeeld in de vorm van een informatieblad of handreiking, worden voorzien.De leden van de PvdA-fractie vragen welke implicatie de beperking tot
gebieden aangewezen vóór 1 mei 1988 in de praktijk heeft
en of niet zeer veel gebieden pas daarná zijn aangewezen.In het kader van de ammoniakbeleid worden voor verzuring gevoelige gebieden
die zijn begrensd of aangelegd na 1 mei 1988 alleen via generieke maatregelen
beschermd. Het betreft in de praktijk meestal nieuw ontwikkelde natuur (natuurontwikkelingsprojecten).
Deze keuze is in het verleden gemaakt met de gedachte dat bij de aanleg van
nieuwe natuur rekening kan worden gehouden met de verzuringgevoeligheid bij
de keuze van de soort natuur die wordt gerealiseerd en dat bovendien op afzienbare
termijn het ammoniakprobleem zou zijn opgelost.Voorts vragen de leden van de fractie van de PvdA of alle kwetsbare gebieden
in robuuste verbindingszones ook worden aangewezen als zeer kwetsbaar gebied,
aangezien deze immers onderdeel zijn van de EHS.Bij de verbindingszones is meestal sprake van natuurontwikkeling. Nieuw
ontwikkelde natuur (aangelegd en begrensd na 1 mei 1988) wordt niet aangemerkt als voor verzuring gevoelig gebied en kan om die reden
niet worden aangewezen als zeer kwetsbaar gebied.De leden van de PvdA-fractie geven aan dat ca. 62 % van de aan
te wijzen gebieden naar verwachting zal bestaan uit Nbwet-gebieden, waar bij
uitbreiding een Nbwet-vergunning nodig is. Deze leden vragen of dit betekent
dit dat 62% van de bedrijven een passende beoordeling moeten uitvoeren,
ook als zij buiten de 250-meter zone vallen?Een veehouderij die in of nabij een Nbwet-gebied is gelegen, zal bij uitbreiding
naast een milieuvergunning vaak ook een Nbwet-vergunning nodig hebben. Aangenomen
dat het er een Habitatrichtlijngebied in de buurt van de veehouderij gelegen,
dan zal alleen als onomstotelijk «bewezen» kan worden, dat de
uitbreiding geen negatieve gevolgen in relatie tot de instandhoudingsdoelstelling
voor dat gebied heeft, geen Nbwet-vergunning nodig zijn. Als significante
negatieve effecten niet kunnen worden uitgesloten is in beginsel een passende
beoordeling noodzakelijk. Dat zal zich vooral bij veehouderijen buiten de
250-meter-zone voordoen, omdat vanwege de beperkingen ten aanzien van een
eventuele uitbreiding in de 250-meter-zone (emissieplafond) in veel gevallen
zal kunnen worden aangetoond dat er geen significante gevolgen kunnen zijn.
Overigens wordt momenteel een afzonderlijk toetsingskader voor ammoniak voor
Vogel- en Habitatrichtlijngebieden opgesteld die zowel het bevoegd gezag als
de veehouders meer handvatten moet geven (Kamerstukken II 2005/06, 29 043,
nr. 4). In de volgende paragraaf wordt daar nader op ingegaan.De leden van de CDA-fractie zijn ingenomen met de verruiming van de ontwikkelingsmogelijkheden
voor de melkveehouderij die in het wetsvoorstel is opgenomen en merken daarbij
op dat de regering al eerder een voorstel daartoe van de CDA-fractie had overgenomen.Wij nemen met tevredenheid kennis van het feit dat de fractieleden van
het CDA instemmen met de ontwikkelingsmogelijkheden van de melkveehouderij
in het wetsvoorstel.De leden van de PvdA-fractie vragen zich af of de wenselijkheid waarover
in de memorie van toelichting wordt gesproken om rond natuurgebieden koeien
in de wei te hebben, ook zou moeten gelden voor de zeer kwetsbare natuur.
Die natuur is immers ook gevoelig voor de ammoniak uit koeienmest. Deze leden
vragen waarom niet is overwogen hier juist maailand en biologische akkerbouw
een plaats te geven.Op zich zou het gebruik van de zones om de zeer kwetsbare natuur als extensief
maailand en voor biologische akkerbouw waarschijnlijk in veel gevallen goed
aansluiten bij het gewenste beheer en de instandhoudingsdoelstelling van het
aansluitende natuurgebied. In de praktijk zijn deze gronden veelal in gebruik
bij veehouderijen. In die situatie is een beleid zoals de fractieleden van
de PvdA die voorstellen niet realistisch, omdat dat in de praktijk alleen
via een groot aantal kostbare bedrijfsverplaatsingen en een vergaande extensivering
zou kunnen worden gerealiseerd.De leden van de PvdA-fractie constateren dat melkveehouderijbedrijven
met deze wetswijziging generiek de mogelijkheid krijgen om uit te breiden
tot 200 stuks melkvee en 140 stuks jongvee. Ze vragen of de regering uitsluit
dat bedrijven met deze omvang significante effecten kunnen hebben op nabije
kwetsbare natuur in Habitatrichtlijngebieden en zo neen, hoe de regering dan
gaat zorgen voor de noodzakelijke passende beoordeling. De leden van de PvdA-fractie
zouden hierbij de eis van grondgebondenheid als minimumeis op willen nemen.
In de memorie van toelichting op het wetsvoorstel wordt de eis
van grondgebondenheid afgedaan met een verwijzing naar de verzwaring van de
administratieve lasten. Deze lastenverzwaring lijkt de leden van de PvdA-fractie
echter nihil. Bij de overheid is volgens deze leden immers bekend hoeveel
hectare in gebruik is en hoeveel stuks vee er zijn. In dit verband vragen
deze leden of de Kamer het onderzoek kan ontvangen op basis waarvan de regering
de verwachting uitspreekt dat het wel mee zal vallen met de toename van de
ammoniakdepositie door de melkveehouderij met deze uitbreidingsmogelijkheid.
Verder vragen deze leden of de regering de mogelijke toename van de ammoniakemissie
gaat monitoren en eventueel zal ingrijpen indien deze plaatselijk wel een
ongewenste omvang aanneemt. Ook willen zij weten waarom wordt, vooruitlopend
op de mogelijke afschaffing van dierrechten en melkquotering, nog geen rekening
gehouden met deze afschaffing.Ook de leden van de SP-fractie zouden graag zien dat er een koppeling
gemaakt wordt tussen de uitbreiding van grondgebonden veehouderijen en de
grondgebondenheid. Het argument dat dit lasten voor het bedrijfsleven en de
overheid meebrengt is naar de mening van deze leden niet overtuigend genoeg.
De regering verwijst tevens naar de onwaarschijnlijkheid van de verhuizing
van melkveehouderijbedrijven naar kwetsbare gebieden, maar onderbouwt dat
niet. Daarom vragen deze leden of de regering nogmaals toelichten waar deze
onwaarschijnlijkheid op gebaseerd wordt.Ook de Raad van State adviseert de uitbreidingsmogelijkheden van melkrundveehouderijen
te beperken tot grondgebonden veehouderijen. Naar aanleiding daarvan is nog
eens kritisch gekeken naar de mogelijke negatieve milieueffecten van de uitbreidingsmogelijkheden
van de melkrundveehouderij (zie het nader rapport onder punt 4). De belangrijkste
reden om het advies niet te volgen, is dat het merendeel (62%) van
de zeer kwetsbare gebieden zal bestaan uit Nbwet-gebieden (beschermde natuurmonumenten,
Vogel- en Habitatrichtlijngebieden). In die gevallen zal bij uitbreiding van
een melkrundveehouderij niet alleen een milieuvergunning maar meestal ook
een Nbwet-vergunning nodig zijn. In geval dat de uitbreiding significante
gevolgen voor een nabijgelegen Vogel- of Habitatrichtlijngebied heeft en niet
is uitgesloten dat de natuurlijke kenmerken van het gebied niet worden aangetast,
zal de Nbwet-vergunning moeten worden geweigerd. Verwacht wordt dat bij een
voldoende mate van grondgebondenheid een uitbreiding geen significante gevolgen
zal hebben. Het is dus niet nodig om met het oog op de mogelijke milieugevolgen
van de uitbreiding voor deze situaties de eis van grondgebondenheid in de
Wav te regelen, omdat het beoordelingskader van de Nbwet hier als «vangnet»
functioneert.Het voorgaande geldt echter niet voor de overige (38%) van de zeer
kwetsbare gebieden. In een recent onderzoek van Alterra is echter aan de hand
van de historische ontwikkeling rond een aantal natuurgebieden geconstateerd,
dat het niet waarschijnlijk is dat er een «verschuiving» op zal
gaan treden van melkrundvee vanuit andere gebieden naar de zones rond de zeer
kwetsbare gebieden. Het betreffende rapport zal zo spoedig mogelijk aan de
Kamer worden toegezonden.In verband met de uitkomsten van genoemd onderzoek en het feit dat een
eventuele wettelijke regeling van grondgebondenheid veel bestuurslasten voor
de overheid en extra administratieve lasten voor het bedrijfsleven met zich
meebrengt, is vooralsnog afgezien van een dergelijke regeling. Dat wil niet
zeggen dat er op termijn geen aanleiding zou kunnen zijn om toch een dergelijke
koppeling in de wet op te nemen, bijvoorbeeld vanwege het vervallen van de
melkquotering of wanneer blijkt dat de uitbreidingsmogelijkheden in deze overige
gebieden toch leiden tot een ongewenste toename van de ammoniakdepositie op
de natuurgebieden. Bij de voorbereiding van het toenmalige wetsvoorstel Wav
zijn de mogelijkheden voor een dergelijke regeling uitgebreid
bestudeerd. Daarbij bleek – nog afgezien van de lasten – de uitvoerbaarheid
en handhaafbaarheid van zo’n wettelijke regeling een moeilijk oplosbaar
probleem. Het is dan ook niet realistisch te veronderstellen, dat het nu wel
zou lukken om alsnog in het kader van dit wetsvoorstel op korte termijn tot
een adequate wettelijke regeling voor grondgebondenheid te komen.De leden van de LPF-fractie vinden de voorgestelde uitbreidingsmogelijkheden
in de 250-meter zones voor melkveehouderijen in de Wav een verbetering, maar
zien niet in waarom die extra mogelijkheden beperkt moeten worden tot de melkveehouderij.
Daarom vragen ze waarom die mogelijkheden niet aan alle veehouderijen worden
gegeven, dus ook aan de varkenshouderijen en de pluimveehouderijen. In dit
verband vragen ze of er verschil is tussen de ammoniak, die rundveehouderijen
uitstoten en de ammoniak die uit stallen komt met andere diersoorten en zo
ja, wat dat verschil dan is.Dat alleen aan melkveehouderijen extra uitbreidingsruimte wordt gegeven
heeft een aantal redenen, die overigens ook al bij de totstandkoming van de
oorspronkelijke Wav speelden.Op de eerste plaats is het de bedoeling voldoende toekomstperspectief
aan deze bedrijven te bieden, zodat een volwaardig gezinsbedrijf mogelijk
is. Op de tweede plaats wordt de voortzetting van de grondgebonden melkrundveehouderij
van grote waarde geacht voor de kwaliteit van het landschap («de koe
in de wei»). In het kader van de reconstructie wordt er tegen deze achtergrond
naar gestreefd om de intensieve varkens- en pluimveebedrijven in de zones
te «vervangen» door extensieve melkveebedrijven. Daarmee wordt
zowel de belasting op deze natuurgebieden verminderd, terwijl de «koeien
in de wei» als een verrijking van het landschap worden gezien.En ander voorbeeld dat het maatschappelijk belang van extra uitbreidingsruimte
voor de melkrundveehouderij aantoont is de volgende situatie. Het komt meermalen
voor dat zeer kwetsbare gebieden deel uitmaken van een groot landgoed waartoe
ook een aantal veehouderijen behoort. Om de instandhouding van het landgoed
veilig te stellen is een rendabele veehouderij noodzakelijk. Daartoe is het
soms nodig dat de veelal relatief kleine pachtbedrijven met melkvee en varkens
of pluimvee worden samengevoegd tot grotere en gespecialiseerde melkrundveebedrijven.
Het wetsvoorstel biedt hiervoor de mogelijkheid doordat de extra uitbreidingsmogelijkheid
niet is beperkt tot melkrundveehouderijen, maar ook geldt voor bedrijven die
naast melkvee een intensieve veehouderijtak hebben. Om van de maximale uitbreidingsmogelijkheid
gebruik te kunnen maken zullen deze bedrijven hun intensieve tak moeten afstoten.De leden van de fractie van de LPF constateren dat in de toelichting wordt
opgemerkt, dat de voortzetting van de grondgebonden melkrundveehouderij van
grote waarde wordt geacht voor de kwaliteit van het landschap. Deze bedrijven
moeten dus ontwikkelings-mogelijkheden hebben. Vervolgens wordt gezegd dat
die ontwikkelingsmogelijkheden niet gekoppeld worden aan de grondgebondenheid.
Als argument om de koppeling van grondgebondenheid niet te hanteren komt de
regering met de constatering dat dit tot een ingewikkeld systeem zou leiden.
Dat heeft volgens deze leden echter tot gevolg dat een melkveehouderij zonder
grond in de 250-meter zone dus net zo goed kan groeien tot 200 stuks. De leden
van de LPF-fractie zijn van mening dat een niet-grondgebonden varkenshouderij
of pluimveehouderij met gebruikmaking van moderne staltechnieken de uitstoot
van ammoniak veel meer kan beperken dan een melkrundveebedrijf, dat alle koeien
op stal houdt. Als een melkveehouderij zonder grond kan uitbreiden tot 200
stuks, dan kan een varkenshouderij of een pluimveehouderij volgens
deze leden ook uitbreiden tot een vergelijkbare omvang, gemeten in kilogrammen
ammoniak per jaar. Als de regering dit niet toestaat, dan doet zij in de ogen
van deze leden aan rechtsongelijkheid. Ze vragen de regering daarom aan te
geven waarom deze vindt dat hier geen sprake is van rechtsongelijkheid.Stel dat het politiek toch niet haalbaar is om voor alle veehouderijtakken
deze extra uitbreidingsmogelijkheden te realiseren, dan vinden de leden van
de LPF-fractie dat in ieder geval de bestaande intensieve veehouderijtak op
een melkveebedrijf, dat wil uitbreiden, intact moet worden gelaten. Ook willen
deze leden weten of een melkveehouderij met uitsluitend melkvee in het 250-meter-gebied
die uitbreidt tot 180 stuks, de resterende ruimte mag benutten voor een nieuwe,
andere veehouderijtak en zo neen, waarom niet.Bij de beantwoording van de vorige vraag van de fractieleden van de LPF
is ingegaan waarom aan melkrundveebedrijven (en gemengde bedrijven met melkvee)
extra uitbreidingsruimte is gegeven. Gelet daarop kan ten opzichte van intensieve
varkens- en pluimveebedrijven die deze uitbreidingsmogelijkheid niet krijgen,
niet gesproken worden van rechtsongelijkheid.Terecht merken de leden van de LPF-fractie op dat ook niet-grondgebonden
melkrundveehouderijen van deze extra uitbreidingsmogelijkheid kunnen profiteren.
Dat is inderdaad een onbedoeld gevolg van deze regeling. Met een wettelijke
koppeling van de uitbreidingsmogelijkheid aan grondgebondenheid zou dat kunnen
worden voorkomen. In het antwoord op een voorgaande vraag is echter uiteengezet
waarom een dergelijke regeling niet op korte termijn is te realiseren. Overigens
is het wel zo dat een melkrundveehouderij die de koeien het hele jaar op stal
houdt in mindere mate kan profiteren van de extra uitbreidingsruimte dan een
melkrundveehouderij die beweiding toepast. Wanneer geen beweiding wordt toegepast
gelden andere stalemissiefactoren en zal een melkrundveebedrijf «slechts»
uit kunnen breiden tot ongeveer 180 melkkoeien.Wat betreft de resterende specifieke vragen van de fractieleden van de
LPF het volgende.De eerste vraag betreft een melkrundveehouderij met een intensieve tak.
De vraag is of die veehouderijtak bij uitbreiding intact mag worden gelaten.
Dat mag, tenminste voorzover dat binnen het plafond van 2446 kg ammoniak mogelijk
is. Een dergelijk bedrijf zal dus binnen dat plafond minder melkkoeien kunnen
houden.De tweede vraag betreft een melkrundveehouderij die uitbreidt tot 180
koeien. De vraag is dan of het bedrijf de resterende ruimte mag benutten voor
een andere, nieuwe veehouderijtak. Dat is eigenlijk niet conform de bedoeling
van de wet die binnen dat ruimere plafond alleen voorziet in uitbreiding met
melkvee. De wet maakt het echter mogelijk om het melkrundvee dat op 1 januari
2002 al aanwezig was in de veehouderij (in ammoniakemissie uitgedrukt) «om
te wisselen» voor dieren van een andere categorie. Het hangt dus van
de veebezetting op genoemde datum af in hoeverre de resterende ruimte voor
een nieuwe veehouderijtak kan worden benut. Overigens is het de vraag of er
in de praktijk behoeft bestaat aan een dergelijke uitbreidingsmogelijkheid.3. Verhouding tot andere wetgevingDe leden van de fractie van het CDA wijzen op het feit dat duizenden bedrijven
in de buurt van Vogel- en Habitatrichtlijngebieden in onzekerheid verkeren
en zijn van mening dat dit wetsvoorstel ook het toetsingskader zou moeten
zijn voor Vogel- en Habitatrichtlijngebieden.De leden van de VVD-fractie vragen meer in zijn algemeenheid hoe de Wav
zich verhoudt tot de Vogel- en Habitatrichtlijn en daarop volgend de Nbwet
en de bijbehorende vergunning. Ook de leden van de ChristenUnie-fractie vragen de regering hoe de Wet
ammoniak en veehouderij aan gaat sluiten op de Habitatrichtlijn en wetten
als de Nbwet en de Wet milieubeheer, zodat geen gaten vallen in het natuurbeschermingsbeleid.In dit verband merken de leden van de PvdA-fractie op dat uit de memorie
van toelichting blijkt dat in veel gevallen, binnen en buiten de 250-meter-zone
alsnog een individuele toetsing noodzakelijk is op basis van de Habitatrichtlijn.
Deze leden vragen zich af waarom niet gekomen is tot en geïntegreerd
wetgevingskader voor de Wav en de Nbwet, waarin de individuele toetsing leidend
is en waarin zowel de passende beoordeling als de beperkingen binnen de 250-meter-zone
worden meegenomen. Op die wijze zouden tegelijk zowel de Nbwet-vergunning
als de milieuvergunning getoetst worden.Ook de leden van de fractie van de SGP constateren dat voor gebieden die
aangewezen of aangemeld zijn als Vogel- en Habitatrichtlijngebied, de zogenaamde
speciale beschermingszones (SBZ), een aanvullend toetsingskader geldt op grond
van de Nbwet. Bedrijven die een negatief significant effect op de natuurkwaliteit
van een SBZ kunnen veroorzaken, dienen een vergunning aan te vragen bij de
provincie. Uit de jurisprudentie van de Afdeling bestuursrechtspraak van de
Raad van State blijkt dat daarbij gebieden op en veel grotere afstand dan
250 m bij de beoordeling moeten worden betrokken. Het aantal bedrijven dat
geen ontwikkelingsmogelijkheden heeft als gevolg van de nabijheid van een
SBZ is daardoor waarschijnlijk veel groter dan het aantal bedrijven dat te
maken heeft met een emissieplafond op grond van de Wav. Deze leden zijn van
mening dat de wet op dit punt geen oplossing, waar een oplossing juist hard
nodig is, en vraagt de regering of zij het daarmee eens is.Het beoordelingskader voor de Vogel- en Habitatrichtlijngebieden is neergelegd
in de Nbwet. Bij de wijziging van Nbwet in 2005 waarbij dat beoordelingskader
is geïmplementeerd is uitdrukkelijk gekozen voor het uitvoeren van de
habitattoet door gedeputeerde staten en een afzonderlijke Nbwet-vergunning.
Zoals in paragraaf 4 van de memorie van toelichting bij het wetsvoorstel
is uiteengezet, is weliswaar overwogen om in dit wetsvoorstel te voorzien
in een afstemmingsregeling tussen de Wav en de Nbwet, maar is geconcludeerd
dat afstemming op het niveau van de Wet milieubeheer meer voor de hand lag
omdat bij de habitattoetsing ook andere milieuaspecten dan ammoniak aan de
orde komen. Ook hiervan is uiteindelijk afgezien, omdat er inmiddels een voorstel
voor een Wet algemene bepalingen omgevingsrecht wordt voorbereid, waarin wordt
voorzien in een afstemmingsregeling met de Nbwet en in de tussentijd als alternatief
gebruik kan worden gemaakt van de mogelijkheid van procedurele coördinatie
zoals geregeld in de Nbwet. Bij de beantwoording van de vragen verderop in
deze paragraaf wordt nader ingaan op de afstemming tussen milieu- en natuurbeschermingswetgeving.
In de huidige systematiek waarin de Nbwet enerzijds en de Wet milieubeheer/Wav
naast elkaar voorkomen elk met een eigen beoordelingskader, zijn bij mogelijk
significante effecten van een activiteit op een Vogel- of Habitatrichtlijngebied
steeds 2 afzonderlijke vergunningen nodig, zowel een Nbwetvergunning als een
milieuvergunning. Zoals reeds in paragraaf 1 (Inleiding) bij de beantwoording
van de vragen van de leden van de PvdA-fractie en die van de LPF-fractie is
uiteengezet, verschillen de Wav en de Nbwet voor wat betreft de gebieden die
ze beschermen, het beoordelingskader en het beschermingsniveau. Het zoneringsregime
van de Wav is voor alle kwetsbare gebieden gelijk en beperkt zich tot een
zone van 250 meter rond een kwetsbaar gebied en is alleen al daarom niet geschikt
om als alles omvattend beoordelingskader voor Vogel- en Habitatrichtlijngebieden
te dienen. Het beoordelingskader van de Nbwet vereist namelijk een individuele
toetsing, waarbij rekening wordt gehouden met de specifieke kenmerken van het natuurgebied en de plaatselijke milieusituatie en kan dan
ook niet beperkt blijven tot 250 meter van een kwetsbaar gebied.Anders dan de leden van de fractie van de ChristenUnie vrezen, vallen
er bij deze systematiek geen gaten in het natuurbeschermingsbeleid, wel is
er sprake van aanvulling van natuurbeschermingswetgeving door milieuwetgeving
en andersom.Afhankelijk van de instandhoudingsdoelstellingen van een bepaald Vogel-
of Habitatrichtlijngebied en de lokale milieusituatie, zal het aantal bedrijven
dat beperkingen ondervindt in zijn ontwikkelingsmogelijkheden in de nabijheid
van zo’n gebied waarschijnlijk veel groter zijn dan het aantal bedrijven
dat te maken heeft met een emissieplafond op grond van de Wav. Dit is echter
geen nieuw feit, want al bij de totstandkoming van de huidige Wav was bekend
dat met het zoneringsregime van de Wav in veel gevallen niet zou kunnen worden
voldaan aan de vereisten van de Vogel- en Habitatrichtlijn. Wij delen de mening
van de leden van de SGP-fractie dat de wet op dit punt geen oplossing biedt,
maar dat is ook niet beoogd met dit wetsvoorstel. Wel zijn we van mening dat
aan zowel het bevoegd gezag als aan de veehouders ten aanzien van de beoordeling
van de ammoniakemissie in het kader van de habitattoets snel meer duidelijkheid
moet worden geboden. Om de onzekerheid over de ontwikkelings-mogelijkheden
van veehouderijen zoveel mogelijk weg te nemen, wordt momenteel een afzonderlijk
toetsingskader voor ammoniak voor Vogel- en Habitatrichtlijngebieden opgesteld
dat uiterlijk op 1 januari 2007 operationeel moet zijn (zie brief van
29 juni 2006, Kamerstukken II 2005/06, 29 043, nr. 4). Bij
de beantwoording van vragen daarover verderop in deze paragraaf wordt nader
op dit toetsingskader ingegaan.De leden van de CDA-fractie vinden het niet voldoende dat bestaand gebruik
wordt gerespecteerd, maar zijn van mening dat bestaand gebruik gelegaliseerd
moet worden. In dit verband vragen de leden van de CDA-fractie of de regering
hun opvatting deelt dat bedrijven op basis van de huidige rechten (milieuvergunning
of een algemene maatregel van bestuur) een Nbwet-vergunning zouden moet krijgen
zodat hun bedrijf ook in het kader van de Nbwet wordt gelegaliseerd.Ook de leden van de SGP-fractie zijn van mening dat bedrijven een Nbwet-vergunning
moeten krijgen op basis van de huidige rechten (milieuvergunning of algemene
maatregel van bestuur), zodat hun bedrijf ook in het kader van de Nbwet wordt
gelegaliseerd.De leden van de fractie van de VVD vragen in dit verband of bestaand gebruik
door veehouders in de buurt van Vogel- en Habitatrichtlijngebieden is gegarandeerd,
bijvoorbeeld op basis van een geldende milieuvergunning, of dat bestaand gebruik
van veehouders in de buurt van deze gebieden in gevaar kan komen.Onder bestaand gebruik wordt verstaan, een activiteit die op het moment
van aanwijzing van een gebied als beschermd natuurmonument of ter uitvoering
van de Vogel- en Habitatrichtlijn bestond en sedertdien onafgebroken heeft
plaatsgevonden. Op basis van de vigerende Nbwet is bestaand gebruik vergunningplichtig
indien als gevolg van dat gebruik de kwaliteit van de natuurlijke habitats
en de habitats van soorten in en aangewezen Vogel- en Habitatrichtlijngebied,
gelet op de instandhoudingsdoelstelling, kan verslechteren of een verstorend
effect kan hebben op de soorten waarvoor het gebied is aangewezen. Voor de
beoordeling van het bestaand gebruik is niet maatgevend of dat gebruik op
basis van een milieuvergunning of op grond van een algemene maatregel van
bestuur die de milieuvergunningplicht opheft, is toegestaan. Als dat gebruik
een verslechtering of verstorend effect kan veroorzaken, kan een Nbwetvergunning
nodig zijn. Daaraan zullen in geval van een significante verslechtering of
verstoring beperkende voorschriften moeten worden verbonden dan wel zal de
vergunning zo nodig (gedeeltelijk) dienen te worden geweigerd.
Dat zou anders zijn als in het kader van de verlening van de milieuvergunning
reeds een toetsing van dat bestaand gebruik zou hebben plaatsgevonden –
via een rechtstreekse toepassing van de Habitatrichtlijn – maar dat
zal veelal niet het geval zijn.Inmiddels heeft de minister van LNV op 1 september jl. in een brief
aan de Kamer met betrekking tot bestaand gebruik een wijziging van het vergunningenregime
aangekondigd (zie Kamerstukken II 2005/06, 30 192, nr. 2). Daarbij
wordt geconstateerd dat het onmogelijk is om nu reeds de effecten van alle
bestaande activiteiten in de Vogel- en Habitatrichtlijngebieden te beoordelen.
Om te komen tot een zorgvuldige afweging van bestaand gebruik is het namelijk
nodig te beschikken over instandhoudingsdoelstellingen en over een beheerplan
voor het gebied waarin het gebruik plaatsvindt. In het beheerplan dienen immers
de beoogde resultaten met het oog op het behoud of herstel van natuurwaarden
te worden beschreven mede in samenhang met het bestaand gebruik. Zeker in
geval dat verschillende veehouderijen tegelijkertijd ammoniak emitteren op
eenzelfde Vogel- of Habitatrichtlijngebied kan de beoordeling daarvan het
beste op een samenhangende wijze in een beheerplan plaatsvinden. In verband
daarmee zal in een nog bij de Tweede Kamer in te dienen wetsvoorstel de vergunningplicht
voor bestaand gebruik tot het moment waarop de beheerplannen zijn vastgesteld
worden opgeheven. In plaats daarvan zal het bevoegd gezag de bevoegdheid krijgen
om bestaande activiteiten te beëindigen of preventieve of herstelmaatregelen
te laten verrichten voor zover dit noodzakelijk is om te voorkomen dat de
kwaliteit van de habitats verslechtert of dat er storende factoren optreden
die een significant effect kunnen hebben op de soorten waarvoor het gebied
is aangewezen. Met name in ecologisch urgente situaties zal het bestaand gebruik
aan beperkingen worden onderworpen of zo nodig worden verboden. Voorzover
bestaand gebruik betrekking heeft op de emissie van ammoniak van veehouderijen,
wordt verwacht dat een dergelijke ingreep slechts in uitzonderlijke situaties
nodig zal zijn, mede omdat een mogelijke verslechtering van de kwaliteit van
natuurwaarden veelal door regulier beheer en mitigerende effectgerichte maatregelen
kan worden voorkomen. Hierbij moet wel worden opgemerkt dat het hiervoor noodzakelijke
wetsvoorstel pas zal worden ingediend nadat uit contact met de Europese Commissie
is gebleken dat deze hiertegen geen bezwaren heeft.De leden van de PvdA-fractie vragen zich af of met het voorgestelde zoneringsbeleid
kan worden voldaan aan alle eisen van Europese richtlijnen (de IPPC-, de NEC-,
de Vogel- en de Habitatrichtlijn en de Kaderrichtlijn water). Deze leden wijzen
in dit verband tevens op het stand-still-beginsel in de Kaderrichtlijn water
en vragen of de regering (generiek) zeker kan stellen dat bij een uitbreiding
van het aantal koeien in de nabijheid van kwetsbare natuur niet een extra
belasting van het oppervlakte- en grondwater optreedt en zo neen, of dat niet
elk geval afzonderlijk hierop beoordeeld moet worden.Verder vragen deze leden of is overwogen uitbreiding van de rundveestapel
te koppelen aan ammoniakbeperkende maatregelen, bijvoorbeeld via het voerspoor.De leden van de fractie van de PvdA wijzen er bovendien op dat in de memorie
van toelichting wordt gesteld dat ten behoeve van de duidelijkheid voor de
vergunningverlening nader onderzocht zal worden, welke aanvullende of strengere
eisen aan veehouderijen moeten worden gesteld en in welke situaties. Deze
leden vragen de regering wanneer die duidelijkheid er is en waarom die er
nu nog niet is.Zoals uit de beantwoording van de vragen van de leden van de fracties
van CDA, VVD, PvdA, ChristenUnie en SGP aan het begin van deze paragraaf al
blijkt, zal met het voorgestelde zoneringsbeleid van de Wav veelal niet kunnen
worden voldaan aan de vereisten van de Vogel- en Habitatrichtlijn.
Bij mogelijke significante gevolgen van activiteiten nabij een Vogel- of Habitatrichtlijngebied
kan daarom ook een Nbwet-vergunning nodig zijn waarin met name buiten de zone
van 250 meter aanvullende beperkingen zullen moeten worden gesteld of waarbij
ingeval van significante gevolgen de Nbwet-vergunning zelfs zal moeten worden
geweigerd.Dat geldt in bepaalde mate ook met betrekking tot de IPPC-richtlijn. Ook
daar zal met name buiten de zone van 250 meter bij uitbreiding van een veehouderij
in de nabijheid van een kwetsbaar natuurgebied bezien moeten worden of vanwege
de lokale milieusituatie verdergaande technische maatregelen moeten worden
geëist. Overigens wordt in dit wetsvoorstel voorgesteld de afstemming
met de IPPC-richtlijn juridisch anders vorm te geven. Bij de beantwoording
van de vragen over de IPPC-richtlijn verderop in deze paragraaf wordt hierop
nader ingegaan.Wat de NEC-richtlijn betreft, kan in dit verband worden verwezen naar
paragraaf 1 (Inleiding) waar bij de beantwoording van de vragen van de
leden van de fracties van CDA en VVD reeds is uiteengezet, dat de Wav in eerste
instantie niet gericht is op de reductie van ammoniakemissie maar op het voorkomen
en beperken van depositiepieken in de directe nabijheid van kwetsbare gebieden.
De verplichting die voortvloeit uit de NEC-richtlijn kan dan ook alleen door
middel van generiek emissiebeleid worden gerealiseerd.Het stand-still-beginsel uit de Kaderrichtlijn water is in relatie met
de uitbreiding van de melkrundveestapel met name relevant voor de Vogel- en
Habitatrichtlijngebieden. Afhankelijk van de instandhoudingsdoelstelling kan
de extra belasting van het grond- en oppervlaktewater bij uitbreiding van
het aantal koeien nabij zo’n richtlijngebied significant zijn. In dat
geval is een passende beoordeling in het kader van de Nbwet nodig.De vraag van de PvdA-fractieleden of overwogen is de uitbreiding van de
melkveestapel te koppelen aan ammoniakreducerende maatregelen zoals veevoermaatregelen,
moet ontkennend worden beantwoord. Uit onderzoek van onder andere het CLM
is namelijk gebleken dat de effectiviteit van stalmaatregelen bij melkveehouderijen
waar beweiding wordt toegepast in relatie tot de intensieve veehouderij gering
is. Wat het voerspoor betreft, bestaat er reeds een bestuurlijke afspraak
met de sector om het ureumgetal voor 2010 aanzienlijk te verlagen (Kamerstukken
II 2002/03, 24 445, nr. 65). Deze afspraak betreft de gehele melkrundveesector,
dus ook de bedrijven die in de 250-meter-zone rond de zeer kwetsbare gebieden
zijn gelegen.Het door de leden van de PvdA-fractie genoemde onderzoek naar eventuele
aanvullende of strengere eisen heeft geen betrekking op melkrundveebedrijven
maar op intensieve varkens- en pluimveebedrijven die onder de werkingssfeer
van de IPPC-richtlijn vallen. Hierop wordt bij de beantwoording van de vragen
over de IPPC-richtlijn verderop in deze paragraaf nader ingegaan.De leden van de VVD-fractie vragen voorts naar de stand van zaken rondom
de Natura 2000-gebieden. Ze vragen of er al meer duidelijkheid is over de
ruimte voor de veehouderij in of in de buurt van deze gebieden. Deze leden
vragen zich verder af of de Nederlandse interpretatie van het Europese beleid
strenger is dan in naburige lidstaten. Wordt er bijvoorbeeld in Duitsland
een veel praktischer invulling gegeven van het beleid en waarom gebeurt dit
dan niet ook in Nederland.De leden van de PvdA-fractie merken in dit verband op dat in de media
de verwachting wordt uitgesproken dat het op handen zijnde toetsingskader
voor ammoniak (met betrekking tot de Natura 2000-gebieden) duidelijke normen
zullen staan. Deze leden vragen of de regering het met hen eens is dat de
normstelling per gebied specifiek is, gezien de natuurlijke situatie en vragen
daarom wat de meerwaarde van een handreiking is. Moet onder een handreiking
een procedurebeschrijving worden verstaan, waarin beschreven
staat hoe beheersplannen op te stellen, vast te stellen en passende beoordelingen
uit te voeren?Volgens de leden van de fractie van PvdA zal het beheersplan van het nabije
natuurgebied leidend zijn bij de beoordeling van alle individuele gevallen.
De leden vragen de regering wanneer die beheersplannen beschikbaar komen.
Hoe gaat de regering de provincies aanzetten tot een snelle vaststelling van
deze plannen, opdat de agrariërs duidelijkheid krijgen?Door het ministerie van LNV wordt in nauw overleg met het IPO, de VNG,
het ministerie van VROM, LTO Nederland en de Stichting Natuur en Milieu gewerkt
aan een toetsingskader voor ammoniak voor Natura 2000-gebieden (de Vogel-
en Habitatrichtlijngebieden). Het is een interim-toetsingskader omdat het
bedoeld is voor de periode tot de beheerplannen zijn vastgesteld. Aan de hand
van een aantal praktijkgevallen zal worden getracht zoveel mogelijk duidelijkheid
te krijgen over de mogelijkheden voor de intensieve veehouderij nabij de kwetsbare
delen van deze gebieden. Daarbij zal ook worden bezien of extra ontwikkelingsruimte
aan grondgebonden melkveehouderijen kan worden gegeven. De uitkomsten zullen
worden verwerkt in een stappenplan dat door veehouders en provincies als toetsingskader
voor de beoordeling van de effecten door veehouderijen in en nabij deze gebieden
kan worden gehanteerd. Anders dan de fractieleden van de PvdA veronderstellen
is het stappenplan niet alleen procedureel van aard. De bedoeling is om aan
de hand van een aantal meer generieke uitgangspunten uitspraken te kunnen
doen over de aanvaardbaarheid van uitbreidingen van veehouderijen. Onderdeel
daarvan is een onderzoek naar de mogelijkheid om een drempelwaarde vast te
stellen die aangeeft tot welke omvang een toename van de ammoniakemissie als
niet-significant kan worden beschouwd. Daarnaast zijn ook procedurele handleidingen
opgesteld voor onder andere het uitvoeren van de habitattoets en het opstellen
van een beheerplan. Op 29 juni 2006 heeft de minister van LNV de Kamer
over de stand van zaken met betrekking tot dit interim-toetsingskader geïnformeerd
(Kamerstukken II 2005/06, 29 043, nr. 4). Verwacht wordt dat het
toetsingskader uiterlijk per 1 januari 2007 operationeel zal zijn.Zoals de leden van de PvdA-fractie constateren zijn de nog op te stellen
beheerplannen van groot belang voor de beoordeling van de ontwikkelingsmogelijkheden
van veehouderijen, mede omdat de realisatie van de instandhoudingsdoelstellingen
van de Natura 2000-gebieden daarin bezien wordt in relatie tot het bestaand
gebruik van deze bedrijven. In de Nbwet is bepaald dat deze beheerplannen
moeten worden vastgesteld binnen 3 jaar na het vaststellen van de aanwijzingsbesluiten –
waarin ook de instandhoudingsdoelen worden opgenomen. In een aantal gebieden,
bijvoorbeeld in de Wieden en Weerribben is men al bezig met het opstellen
van een beheerplan. Om de totstandkoming van beheerplannen te faciliteren,
is er inmiddels een handreiking voor het opstellen van beheerplannen met praktijkvoorbeelden
beschikbaar. Verder is er regulier afstemmingsoverleg tussen rijk en provincies
over een goede, eenduidige en snelle wijze van opstellen van beheerplannen
en wordt er een steunpunt opgezet waar de opstellers van beheerplannen met
vragen over de inhoud en het proces terecht kunnen. De minister van LNV heeft
in een Algemeen Overleg op 14 september jl. toegezegd de Kamer nog in
2006 te zullen informeren over deze ondersteunende organisatie.Wat betreft de vraag van de fractieleden van de VVD over de Nederlandse
interpretatie van het Europese beleid in relatie tot dat van de naburige lidstaten,
en met name in Duitsland, kan worden verwezen naar een tweetal onderzoeken
waarin de Nederlandse implementatie wordt vergeleken met de implementatie
in andere lidstaten. Het betreft onderzoeken van het Centrum voor Omgevingsrecht
en Beleid/NILOS van de Universiteit van Utrecht en van Alterra, Wageningen
UR. Uit de onderzoeken blijkt niet dat Nederland de Vogel- en
Habitatrichtlijn strenger implementeert dan de andere onderzochte landen,
waaronder Duitsland (zie de brief aan de Tweede Kamer van 1 september
2006, Kamerstukken 2005/06, 30 192, nr. 2, met name paragraaf 4 «Vergelijkende
onderzoeken», blz. 7 e.v.). Daarnaast is specifiek met betrekking tot
de ammoniaktoetsing in het concept-rapport van Alterra (eerder genoemd in
paragraaf 1) de Duitse beoordelingsmethodiek ten aanzien van stikstofdepositie
in beschouwing genomen. Daarbij werd geconcludeerd dat bij deze methodiek
de cumulatieve belasting niet begrensd wordt, waardoor deze werkwijze in de
Nederlandse situatie – waarin in de meeste Habitatgebieden de kritische
depositiewaarden fors worden overschreden – tot significante effecten
zal leiden (zie blz 33–34 en blz. 40 van het concept-rapport). De minister
van LNV heeft daarom Alterra opdracht gegeven nader te onderzoeken of een
objectieve onderbouwing van een meer generieke benadering in de vorm van een
drempelwaarde mogelijk is (zie de hiervoor genoemde brief van 29 juni
2006, Kamerstukken 2005/06. 29 043, nr. 4 en de brief van 14 september
jl. waarbij het concept-rapport van Alterra aan de Kamer is aangeboden (Kamerstukken
II 2005/06, 29 717, nr. 6).De leden van de SGP-fractie vinden het belangrijk dat het aantal veehouderijbedrijven
rondom Vogel- en Habitatrichtlijngebieden in beeld komt, dat vanwege ammoniak
te maken krijgt met aanvullende beperkingen ten opzichte van het wetsvoorstel.
Daarom vragen deze leden om een cijfermatige onderbouwing over de gevolgen
van de Natura 2000-gebieden voor veehouderijbedrijven.Zoals hiervoor aan het begin van deze paragraaf op vragen van de leden
van de fracties van SGP, ChristenUnie, CDA en PvdA en in het antwoord op de
vorige vraag van de leden van de VVD-fractie is uiteengezet, wordt momenteel
een afzonderlijk toetsingskader voor ammoniak voor Vogel- en Habitatrichtlijngebieden
opgesteld dat uiterlijk op 1 januari 2007 in werking moet zijn (zie Kamerstukken
II 2005/06, 29 043, nr. 4). Pas als duidelijkheid over de inhoud
van dit toetsingskader bestaat, is het mogelijk zinvolle en verantwoorde uitspraken
te doen over aantal veehouderijen dat met beperkingen te maken zal krijgen
en over de aard en de omvang van deze beperkingen.In lijn met hun eerdere vraag over de aansluiting van de Wet ammoniak
en veehouderij met de Habitatrichtlijn, de Nbwet 1998 en andere wetten, vragen
de leden van de fractie van de ChristenUnie aandacht voor een afstemmingsregeling
tussen de Wet ammoniak en veehouderij (en de Wet milieubeheer) en de Nbwet
1998. Gezien het belang van de duidelijkheid over milieuvergunning voor veehouderijen
vragen deze leden de regering of het verschaffen van duidelijkheid in het
voorziene wetsvoorstel Algemene bepalingen omgevingsrecht niet te laat is,
aangezien de inwerkingtreding van deze wet pas voorzien is in 2008. De regering
geeft aan dat er voorzien is in de mogelijkheid van procedurele coördinatie
en dat dit in de tussentijd voldoende is, temeer daar de regering zal proberen
te bevorderen dat optimaal gebruik wordt gemaakt van deze regeling. De leden
van de ChristenUnie-fractie horen graag van de regering hoe het gebruik hiervan
wordt bevorderd en deze leden zijn benieuwd naar de uitwerking van deze regeling
in de praktijk.In aanvulling op hun pleidooi voor een wetgevingskader voor de Wav en
de Nbwet (zie de eerste vraag van deze paragraaf) merken de leden van de PvdA-fractie
ten aanzien van het voornemen de Nbwet-vergunning in de omgevingsvergunning
op te nemen, dat het de bedoeling lijkt dat eerstgenoemde vergunning aan de
omgevingsvergunning ondergeschikt wordt gemaakt. Daarmee wordt in de ogen
van de van de leden van de PvdA-fractie onvoldoende zeker gesteld dat de passende
beoordeling en de Nbwet-vergunning voor beroep vatbaar zijn. Door het opnemen
van de passende beoordeling in de habitatrichtlijn, de toetsing
aan de IPPC-richtlijn en toepassing van de beperkingen binnen de 250-meter-zone
van de Wav in de milieuvergunning kan een en ander worden opgelost. Het eventueel
afzien van de Nbwet-vergunning kan immers alleen als met de passende beoordeling
is vastgesteld dat er geen significante effecten optreden. Vooruitlopend op
een eventueel vast te stellen nieuwe omgevingsvergunning, waarin in de ogen
van deze leden de passende beoordeling in het kader van de Habitatrichtlijn
niet ondergeschikt kan zijn aan de milieubeoordeling, zou een afstemmingsartikel
in de Nbwet wenselijk zijn.In dit verband vragen de leden van de SP-fractie een nadere en overtuigende
onderbouwing te geven waarom de aanbeveling van de Raad van State om te komen
tot een inhoudelijke afstemmingsregeling wordt weerlegd.Anders dan de SP-fractie meent, wordt de aanbeveling van de Raad van State
om te komen tot een inhoudelijke afstemmingsregeling tussen de Nbwet enerzijds
en de Wet milieubeheer/Wav anderzijds niet weerlegd, maar juist «als
zeer wenselijk» onderschreven (zie het advies van de Raad van State
en het nader rapport, Kamerstukken 2005/06, 30 654, nr. 4, onder
punt 6 op blz. 13). Wel zijn wij, anders dan de Raad, van mening dat een tussentijdse
wijziging van de Wet milieubeheer waarin deze afstemming wordt geregeld, niet
noodzakelijk is, omdat inmiddels wordt voorzien in een afstemmingsregeling
in het wetsvoorstel dat in voorbereiding is met betrekking tot de omgevingsvergunning,
terwijl in de tussenliggende periode de coördinatieregeling in de Nbwet
een goed alternatief biedt. Op die wijze kan, zoals de Raad van State aanbeveelt,
worden bereikt dat de toetsing op grond van de Nbwet gelijktijdig plaatsvindt
met de beoordeling van de aanvraag om de milieuvergunning. De afstemming in
het voorziene wetsvoorstel Algemene bepalingen omgevingsrecht komt daarom
naar onze mening ook niet te laat. Sinds de inwerkingtreding van de Nbwet
op 1 oktober 2005 ontbreekt het immers al aan een afstemmingsregeling.
Ook zou een afstemmingsregeling zoals de Raad voorstelt op zijn vroegst begin
2007 in werking kunnen treden, terwijl de inwerkingtreding van het wetsvoorstel
waarin de omgevingsvergunning wordt geregeld voorzien is per 1 januari
2008.De bedoelde coördinatieregeling in de artikel 19 ka, derde lid, van
de Nbwet impliceert dat de bij de vergunningverlening betrokken overheidsorganen,
bij veehouderijen meestal B&W (milieuvergunning) en gedeputeerde staten
(Nbwetvergunning), ambtshalve tot coördinatie van besluitvorming besluiten.
Wij zijn voornemens deze coördinatie te bevorderen door daarover in het
kader van het bestuurlijk overleg over het hiervoor gememoreerde interim-toetsingskader
voor ammoniak in Vogel- en Habitatrichtlijngebieden afspraken te maken met
het IPO en de VNG. Over de uitwerking van de coördinatieregeling in de
praktijk kunnen daarom op dit moment nog geen uitspraken worden gedaan.Anders dan de fractieleden van de PvdA kennelijk veronderstellen zal de
habitattoets bij integratie in het voorziene wetsvoorstel Algemene bepalingen
omgevingsrecht niet ondergeschikt worden aan de omgevingsvergunning. De afstemming
met de omgevingsvergunning zal namelijk worden geregeld door middel van een «verklaring
van geen bedenkingen» die moet worden afgegeven door het bestuursorgaan
dat anders de Nbwet-vergunning zou verlenen, meestal gedeputeerde staten.
Dit bestuursorgaan blijft dus verantwoordelijk voor een juiste toepassing
van de habitattoets bij de verlening van een omgevingsvergunning.Wat betreft de opmerking van de leden van de PvdA-fractie dat vooruitlopend
op een afstemmingsregeling in het kader van de nieuwe omgevingsvergunning
een afstemmingsregeling in de Nbwet wenselijk is, moet worden opgemerkt dat
het meer voor de hand ligt om, zoals de Raad van State aanbeveelt, een dergelijke
tijdelijke regeling in de Wet milieubeheer op te nemen. Zoals
wij hierboven nog eens uiteen hebben gezet, achten wij een tijdelijke afstemmingsregeling
echter niet noodzakelijk.In de memorie van toelichting bij het wetsvoorstel wordt ingegaan op de
vraag hoe de omgevingstoets uit de IPPC-richtlijn toegepast moet worden. Dit
is naar de mening van de leden van de CDA-fractie een sterke verbetering ten
opzichte van de huidige Wav. De vraag is nu in welke gevallen er aanvullende
technieken geëist moeten worden. In genoemde memorie van toelichting
geeft de regering aan dat in uitzonderingsgevallen extra maatregelen bovenop
de beste beschikbare technieken (BBT) gevraagd zullen worden. De leden van
de CDA-fractie hebben twijfels of dit in de praktijk zo uitwerkt. Die twijfel
is gebaseerd op de huidige praktijk van vergunningverlening bij gemeenten
en provincies. De grote varkens- en pluimveebedrijven zijn voor het overgrote
deel te vinden in de provincies waar ook de voor verzuringgevoelige natuurgebieden
liggen. In bijna alle gevallen wordt de kritische depositiewaarden voor deze
natuurgebieden overschreden. Deze leden vragen hoe in het wetsvoorstel de
lijn vastgelegd kan worden, dat alleen in uitzonderingsgevallen extra technische
eisen worden gesteld.De leden van de ChristenUnie-fractie vragen eveneens aandacht voor de
bedrijven die gelegen zijn in grote verzuringsgevoelige gebieden, waar ook
zonder de intensieve veehouderij de kritische depositiewaarden worden overschreden.
In de memorie van toelichting (blz. 15 en 16) geeft de regering aan dat één
van de belangrijkste voorwaarden voor het verlenen van een vergunning het
voorkomen van belangrijke verontreiniging is. De vergunning moet emissiegrenswaarden
bevatten voor de belangrijkste verontreinigingen die uit een installatie kunnen
vrijkomen, gebaseerd op de BBT, met inachtneming van onder andere de geografische
ligging. Deze leden vragen zich naar aanleiding van het advies van LTO Nederland
af, in welke gevallen er aanvullende technieken op de BBT gevraagd zullen
worden. Volgens de memorie van toelichting zullen alleen in uitzonderingsgevallen
extra eisen worden gesteld, maar deze leden vragen zich af of dat ook opgaat
voor de zandgebieden, waar de kritische depositiewaarden vaak worden overschreden.
In dat geval is er immers sprake van een grote invloed van de geografische
ligging voor het al dan niet verlenen van een vergunning. Deze leden vragen
de regering daarop een reactie te geven.De leden van de PvdA-fractie vragen of het gezien de vereisten uit de
IPPC-richtlijn niet eenvoudiger te stellen is dat alle IPPC-bedrijven een
individuele beoordeling dienen te ondergaan, zowel binnen als buiten de 250-meter
zone, er van uitgaande dat het aantal van deze gevallen binnen die zone uitermate
klein zal zijn.De IPPC-richtlijn spreekt van belangrijke verontreiniging. Het is de leden
van de PvdA-fractie onduidelijk hoe dit geoperationaliseerd wordt. Deze leden
vragen wanneer de agrariër weet of sprake zou kunnen zijn van belangrijke
verontreiniging en wanneer het onderzoek dat hierover uitsluitsel zou moeten
geven (blz. 19 van de memorie van toelichting) ter beschikking komt.De leden van de SP-fractie vragen de regering meer in algemene zin nader
in te gaan op de relatie van de voorgestelde wetswijziging met de IPPC-richtlijn.Op dit moment blijkt het voor bedrijven die onder de werkingssfeer van
de IPPC-richtlijn vallen in de praktijk vrijwel onmogelijk om in de nabijheid
van een kwetsbaar natuurgebied een uitbreiding te realiseren waarbij de ammoniakemissie
uit de stallen (substantieel) toeneemt, zelfs als daarbij vergaande emissiebeperkende
technieken worden toegepast. Dit lijkt mede een gevolg van het feit dat het
begrip «belangrijke verontreiniging» in de vigerende Wav als een
harde norm wordt gehanteerd; bij een belangrijke (toename van) verontreiniging
moet de vergunning worden geweigerd. Zoals in de paragraaf 3.2
van de memorie van toelichting reeds is aangegeven, is het «voorkomen
van een belangrijke verontreiniging» in de IPPC-richtlijn geformuleerd
als een van de beginselen waar bij de vergunningverlening rekening mee moet
worden gehouden. De richtlijn zelf bepaalt niet expliciet dat bij een belangrijke
verontreiniging de vergunning moet worden geweigerd. Uit de jurisprudentie
van de Afdeling bestuursrechtspraak van de Raad van State is af te leiden
dat het beginsel «geen belangrijke verontreiniging» geen zelfstandige
toetsingsnorm is, maar dat de eigenlijke toetsingsnorm is opgenomen in artikel
9, derde en vierde lid, van de richtlijn. In dit verband is met name het vierde
lid van belang. Daarin wordt bepaald dat de emissiegrenswaarden in een vergunning
gebaseerd moeten zijn op de «beste beschikbare technieken» (BBT)
en daarbij rekening moet worden gehouden met de technische kenmerken en de
geografische ligging van de inrichting, en met de plaatselijke milieuomstandigheden.
De richtlijn bepaalt niet op welke wijze rekening moet worden gehouden met
deze aspecten, behalve wanneer Europese milieukwaliteitsnormen in het geding
zijn. Om te voorkomen dat deze worden overschreden moeten zo nodig strengere
eisen dan BBT worden gesteld en als niet aan een dergelijk milieukwaliteitsnorm
wordt voldaan, moet de vergunning worden geweigerd. In andere situaties lijkt
de overheid dus over enige beleidsruimte te beschikken bij het stellen van
verdergaande eisen dan BBT of het eventueel weigeren van de vergunning. Mede
op basis van dit nieuwe inzicht wordt in het wetsvoorstel voorgesteld de betreffende
artikelleden in de huidige Wav op grond waarvan de vergunning bij een belangrijke
(toename van) verontreiniging moet worden geweigerd, te vervangen door een
regeling die nauw aansluit bij artikel 9, vierde lid, van de richtlijn. De
voorgestelde regeling bepaalt dat ten aanzien van IPPC-bedrijven de vergunning
ook moet worden geweigerd als vanwege de technische kenmerken of de geografische
ligging van het bedrijf of de lokale milieusituatie strengere voorschriften
moeten worden gesteld dan BBT en de veehouderij daaraan niet kan of wil voldoen.Naar verwachting zal deze bepaling tot gevolg hebben dat een milieuvergunning
minder vaak zal hoeven te worden geweigerd dan bij de huidige regeling in
de Wav en dat in veel gevallen zal kunnen worden volstaan met het toepassen
van BBT.In samenhang met de voorgestelde wetswijziging heeft het ministerie van
VROM in overleg met het ministerie van LNV, IPO en VNG onderzocht in welke
situaties het in het kader van de toepassing van de IPPC-richtlijn bij uitbreiding
van veehouderijen noodzakelijk is om aanvullende en strengere eisen dan BBT
te stellen. Dit onderzoek zal op korte termijn resulteren in een voorstel
voor een beleidslijn voor IPPC-bedrijven dat zo spoedig mogelijk aan de Tweede
Kamer zal worden aangeboden.Uit het voorgaande kan worden opgemaakt dat het, anders dan de fractieleden
van de PvdA kennelijk menen, niet de bedoeling van voornoemd onderzoek is
het begrip «belangrijke verontreiniging» te operationaliseren.Ten aanzien van de twijfels van de leden van de fracties van CDA en ChristenUnie
over de uitwerking van de nieuwe beleidslijn met name waar het de concentratiegebieden
betreft waarin bijna alle gevallen de kritische depositiewaarden van de kwetsbare
natuurgebieden worden overschreden, kan het volgende worden opgemerkt. De
huidige strenge jurisprudentie van de Afdeling bestuursrechtspraak kan naar
onze mening niet los worden gezien van het huidige (te) strenge toetsingskader
voor IPPC-bedrijven in de Wav. Om op dit punt tot wijziging in de jurisprudentie
te komen, is de realisatie van de voorgestelde wetswijziging een noodzakelijke
en onmisbare voorwaarde. Verder zal in de voorgestelde beleidslijn onderscheid
worden gemaakt tussen reconstructiegebieden en overige gebieden, waarbij de
aanvullende eisen in de reconstructiegebieden vanwege de hoge achtergrondbelasting
over het algemeen strenger zullen zijn. Desalniettemin zal op
voorhand geen garantie kunnen worden gegeven dat de voorgestelde beleidslijn,
ook al wordt deze juridisch goed onderbouwd, in de jurisprudentie aanvaard
zal worden. De praktijk zal dat moeten uitwijzen.Het is niet de bedoeling en overigens juridisch ook niet wenselijk om
in het wetsvoorstel vast te leggen dat alleen in uitzonderingsgevallen extra
technische eisen zullen worden gesteld. Dit houdt verband met het feit dat
er op grond van de IPPC-richtlijn in principe altijd een individuele toetsing
zal dienen plaats te vinden om vast te stellen of de technische kenmerken
of de geografische ligging van het bedrijf dan wel de lokale milieusituatie
aanleiding moeten zijn om verdergaande technische maatregelen te treffen of
wanneer dat niet mogelijk is de vergunning eventueel te weigeren. Die individuele
toetsing aan de hand van de plaatselijke omstandigheden vloeit ook impliciet
voort uit de voorgestelde regeling in artikel 3, derde lid, van de Wav.De vraag die we met deze nieuwe benadering van de IPPC-toetsing proberen
op te lossen is dus niet of het, zoals de leden van de PvdA-fractie voorstellen,
niet eenvoudiger zou zijn om te regelen dat alle IPPC-bedrijven een individuele
beoordeling dienen te ondergaan, maar of het mogelijk is om door middel van
een nieuwe beleidslijn te komen tot een meer generieke benadering van deze
individuele toetsing.De leden van de PvdA-fractie wijzen op de Wet milieubeheer, naar de beste
beschikbare technieken die zouden moeten worden toegepast. Deze leden vragen
of het klopt dat op deze lijst nog niet de laatste beschikbaar gekomen BBT
zijn opgenomen (bijvoorbeeld hoogrendements luchtwassers) en vragen hoe vaak
deze lijst wordt geactualiseerd. Vereist het alara-principe niet, zo vragen
deze leden, dat deze lijst zeer regelmatig (jaarlijks) geactualiseerd wordt?
Verder willen deze leden in dit verband weten of ook gehandhaafd wordt op
het gebruik (na installatie) van de toegepaste technieken, met andere woorden,
hoe wordt voorkomen dat luchtwassers wel worden geïnstalleerd, maar niet
aangezet?In de Wet milieubeheer is bepaald dat bij of krachtens een algemene maatregel
van bestuur wordt geregeld op welke wijze de voor een inrichting in aanmerking
komende beste beschikbare technieken worden bepaald (artikel 8.11, vierde
lid). In het Inrichtingen- en vergunningenbesluit (Ivb) is daartoe een opsomming
van aspecten opgenomen waarbij bij de vaststelling van BBT rekening moet worden
gehouden (artikel 5a.1). Daaronder worden ook genoemd Europese en andere informatiedocumenten
die bij ministeriele regeling zijn aangewezen. In de zogeheten «Regeling
aanwijzing BBT-documenten» is met betrekking tot intensieve veehouderijen
onder meer het Europese BREF-document voor de intensieve varkens- en pluimveehouderij
aangewezen. In dit BBT-referentiedocument staan de technieken omschreven die
op Europees niveau als BBT worden beschouwd. Bij de vaststelling van BBT moet
echter ook met andere relevante aspecten die in voornoemd Ivb staan opgenomen,
rekening worden gehouden, waaronder de vooruitgang van de techniek en de wetenschappelijke
kennis. Daardoor kunnen ook nieuwere technieken dan die in het BREF-document
zijn genoemd, mits deze economisch en technisch haalbaar in de sector kunnen
worden toegepast, als BBT worden beschouwd. Dat is bij de vaststelling van
de maximale emissiewaarden in de AMvB huisvesting voor verschillende diercategorieën
ook gebeurd. Luchtwassers worden evenwel momenteel nog niet als BBT aangemerkt,
met name vanwege de hoge exploitatiekosten van dergelijke systemen. Ook hebben
luchtwassystemen momenteel nog nadelige milieu-effecten zoals een hoog energiegebruik
en het vrijkomen van grote hoeveelheden spuiwater waaraan bij de vergunningverlening
specifiek aandacht aan zal moeten worden besteed. Dat wil niet zeggen dat
luchtwassers niet mogen worden toegepast. Integendeel, in veel situaties met
een hoge ammoniak- of stankbelasting wordt bewust voor toepassing
van deze techniek gekozen, omdat dan vanwege het hoge rendement nog uitbreiding
van de veestapel mogelijk is. Het BREF-document wordt regelmatig geactualiseerd,
naar verwachting voor het eerst in 2008, maar zoals hiervoor is aangegeven,
opname in de BREF is geen noodzakelijke voorwaarde voor nieuwe technieken
om als BBT te worden aangemerkt.De Wet milieubeheer verplicht niet tot een regelmatige actualisering van
deze lijst of van voornoemde ministeriële regeling. Wel vereist de actualiseringsplicht
van artikel 8.22 van de wet dat de milieuvergunning regelmatig wordt aangepast
aan de technische ontwikkelingen.Dat luchtwassers op de juiste wijze worden toegepast, kan onder andere
worden gehandhaafd door in de vergunning voor te schrijven het gebruik van
zwavelzuur (bij chemische luchtwassers) en het energieverbruik te registreren
en daarop te controleren.Bij de leden van de GroenLinks-fractie roept de toelichting over de gevolgen
van het wetsvoorstel voor de reconstructie (paragraaf 5.2 van de memorie
van toelichting) een aantal vragen op, met name over de situatie in Noord-Brabant.
Deze leden vragen welke mogelijkheden tot aanpassing het wetsvoorstel hier
in principe biedt, zowel kwantitatief als kwalitatief en waarop de regering
de stellingname baseert dat daarvan geen gebruik zal worden gemaakt. Voorts
vragen deze leden wat dit betekent dit voor de maatschappelijke kosten die
al zijn gemaakt voor het verplaatsen van bedrijven.Zoals in paragraaf 5.2 van de memorie van toelichting uiteen is gezet,
vervalt als gevolg van de wijziging van de Wav de zoneringsbescherming van
die kwetsbare gebieden die straks door de provincie niet als zeer kwetsbaar
gebied worden aangewezen. Als een dergelijk gebied in een reconstructieplan,
eventueel met de zone van 250 meter, als extensiveringsgebied met het primaat
natuur is aangemerkt, zal de doelstelling van het reconstructieplan voor een
dergelijk gebied – het onmogelijk maken van uitbreiding, hervestiging
of nieuwvestiging van intensieve veehouderijen – alleen nog via het
ruimtelijk spoor worden gerealiseerd. Op grond van de milieuwetgeving wordt
nieuwvestiging en uitbreiding immers in beginsel weer mogelijk. In de Brabantse
reconstructieplannen zijn de 250-meter-zones rond de extensiveringsgebieden
die in het kader van de Wav niet als zeer kwetsbaar zullen worden aangewezen,
merendeels aangemerkt als verwevingsgebieden. Daardoor zal de ontwikkelingsruimte
voor de intensieve veehouderij in die gebieden toenemen, terwijl ook het planologisch
regime over het algemeen nog relatief veel ruimte voor uitbreiding van intensieve
veehouderijen biedt. Om deze ontwikkeling te voorkomen zou het planologisch
regime in deze gebieden moeten worden aangepast of zou een dergelijk gebied
alsnog als extensiveringsgebied moeten worden aangemerkt. De Reconstructiewet
concentratiegebieden biedt daartoe in principe de mogelijkheid door middel
van een wijziging van het reconstructieplan. Met de reconstructieprovincies
is afgesproken om na de vaststelling van de Wav de consequenties voor de reconstructieplannen
in beeld te brengen. De verwachting die in de memorie van toelichting wordt
uitgesproken, dat de wijziging van de Wav in Noord-Brabant naar verwachting
niet zal leiden tot aanvullende maatregelen en voorzieningen in de reconstructieplannen
was gebaseerd op de opvattingen van de verschillende belangengroeperingen
daarover binnen de reconstructie, met name die van de natuur- en milieuorganisaties
enerzijds en die van de landbouworganisaties anderzijds. Voor wat betreft
de reeds gemaakte maatschappelijke kosten van verplaatsingen binnen de reconstructie,
hoeft de wijziging van de Wav geen gevolgen te hebben. De doelstellingen van
de reconstructie staan immers in beginsel los van de Wav. Alleen in het geval
dat een verplaatsing mede in verband met de ammoniakproblematiek van een kwetsbaar gebied plaatsvindt dat in het kader van de Wav niet als zeer kwetsbaar
wordt aangemerkt en het reconstructieplan zou in verband daarmee zodanig worden
gewijzigd dat het kwetsbare gebied in het kader van de reconstructie niet
meer wordt aangemerkt als een extensiveringsgebied, zou sprake kunnen zijn
van een achteraf onnodige verplaatsing. Het is echter niet waarschijnlijk
dat zich in de praktijk een dergelijke situatie zal voordoen.4. Effecten voor het milieuDe leden van de fracties van de PvdA, SP en GroenLinks betreuren het dat
als gevolg van deze wetswijziging 12% minder natuurgebieden zullen
worden beschermd dan onder de huidige wet het geval is. Daardoor zal de emissiereductie
met minder dan 0,8 kton ammoniak worden verlaagd. Het is volgens de leden
van de SP-fractie een gemiste kans dat de Wav geen reductiedoelstelling kent
ten aanzien van de ammoniakemissie. De regering stelt zelf dat het doel van
de Wav is om kwetsbare gebieden aanvullend op het generieke beleid te beschermen.
Het eindresultaat is een wetsvoorstel geworden om het areaal natuurgebied,
dat bescherming krijgt, te verkleinen.Zowel in paragraaf 1 als in paragraaf 3 is bij de beantwoording
van verschillende vragen opgemerkt dat de Wav niet is gericht op de reductie
van ammoniak, maar vooral dient om door middel van het zoneringsregime bestaand
depositiepieken in de zone van 250 meter te beperken en te voorkomen dat nieuwe
depositiepieken in die zone ontstaan. De zoneringsmaatregelen leiden als neveneffect
wel tot enige, zij het geringe, emissiereductie. Als gevolg van dit wetsvoorstel
zal deze reductie volgens de berekeningen van het MNP minder dan 0,1 kiloton
op jaarbasis bedragen (wat dus aanzienlijk minder is dan de 0,8 kiloton waarvan
eerder was uitgegaan in het ontwerp-wetsvoorstel dat aan de Raad van State
voor advies is voorgelegd).Zoals de fractieleden van de SP terecht opmerken, zal dit wetsvoorstel
tot resultaat hebben dat het areaal natuurgebied dat beschermd wordt door
de Wav verkleind. Inperking van het areaal te beschermen natuurgebied door
deze bescherming te beperken tot de meest kwetsbare natuurgebieden is immers
exact hetgeen is afgesproken in het Regeerakkoord uit 2003. Dit is een politieke
keuze die, gezien het feit dat tegenover een afname van 12% te beschermen
natuur een gelijktijdige afname van het aantal bedrijven dat thans beperkingen
van de Wav-zonering ondervindt, van 38% staat, naar onze mening alleszins
verdedigbaar is.De leden van de fractie van GroenLinks constateren dat, hoewel de wetswijziging
nauwelijks gevolgen heeft voor de generieke emissie van ammoniak onder de
NEC-richtlijn, het wetsvoorstel het halen van de NEC-richtlijn ook geenszins
dichterbij haalt. De leden van deze fractie vragen de regering daarom aan
te geven wat het NEC-plafond voor de landbouw bedraagt. Hoe groot is de huidige
ammoniakuitstoot van de landbouw en welke maatregelen worden genomen om het
NEC-plafond voor de landbouw in 2010 te bereiken?Het wetsvoorstel brengt de doelstelling van de NEC-richtlijn niet dichterbij,
zo stelt de fractie van GroenLinks. Dit is een logisch gevolg van het feit
dat de Wav niet bedoeld is om de emissie van ammoniak te beperken. De voor
de NEC-doelstelling benodigde reductie zal door middel van generieke maatregelen
moeten worden gerealiseerd. Het NEC-plafond voor ammoniak bedraagt 128 kiloton
voor 2010. Omdat plafond te kunnen halen mag de landbouw in 2010 niet meer
dan 114 kiloton ammoniak emitteren. De ammoniakemissie vanuit de landbouw
over 2004 is door het MNP geraamd op 120 kiloton. Voor 2005 verwacht het MNP
geen wijziging ten opzichte van de raming over 2004 (Milieubalans
2006, blz. 164). De komende jaren zal met name de toepassing van emissiearme
technieken in bestaande stallen in het kader van de uitvoering van de AMvB
huisvesting een belangrijke bijdrage moeten leveren aan het halen van de NEC-doelstelling
voor 2010. Mede dankzij de invoering van de AMvB huisvesting bedraagt de geraamde
ammoniakemissie voor 2010 in totaal 126 kiloton, juist onder het plafond van
de NEC-richtlijn (Milieubalans 2006, blz. 126).De leden van de GroenLinks-fractie zouden graag een overzicht ontvangen
van welke gebieden (naar verwachting) onderdeel uitmaken van de genoemde 12%,
uitgesplitst naar provincie.De bedoelde gegevens zijn bij de rijksoverheid niet beschikbaar. Ook is
het niet mogelijk om een dergelijk overzicht op korte termijn aan de hand
van door de provincies verzamelde gegevens te verstrekken.De leden van de VVD-fractie vragen de regering of deze wijziging van de
Wav tot gevolg heeft dat de kwetsbare natuur in zijn geheel onder de werking
van de Wav wegvalt?De wijziging van de Wav heeft tot gevolg dat het zoneringsregime van de
Wav niet meer van toepassing is op die kwetsbare gebieden die in het aanwijzingsbesluit
van de provincies niet worden aangewezen als zeer kwetsbare gebieden. In het
wetsvoorstel is echter ook voorzien in een nieuwe regeling voor intensieve
veehouderijen die onder de werkingssfeer van de IPPC-richtlijn vallen. Op
grond daarvan moet de milieuvergunning voor dergelijke bedrijven ook worden
geweigerd als onder meer de geografische ligging van het bedrijf of de lokale
milieusituatie aanleiding zijn tot het stellen van emissie-eisen die verder
gaan dan BBT en de veehouderij kan of wil daar niet aan voldoen. In het kader
van de IPPC-richtlijn zal daarbij ook rekening moeten worden gehouden met
de kwetsbare gebieden die niet als zeer kwetsbaar worden aangewezen. Voor
een nadere beschouwing hierover wordt verwezen naar de vorige paragraaf waarin
reeds uitgebreid is ingegaan op het voorgenomen nieuwe IPPC-toetsingskader
voor ammoniak.Volgens de leden van de fractie van de SP schetst de Milieubalans 2006
een groot risico op overschrijding van het NEC-doel. De natuurdoelstellingen
van deze regering worden niet gehaald. De totale stikstofbelasting is in Nederland
vele malen te hoog. We produceren meer stikstof dan de spankracht van de natuur
aankan. De leden van de SP-fractie vragen wat de onderhavige wetswijziging
betekent voor de resultaatsverplichting om de EHS te realiseren in 2018? Kan
de regering toelichten hoe deze wijziging bijdraagt aan enerzijds het bereiken
van de natuurdoelstelling van deze regering en anderzijds aan het verminderen
van ammoniak in de bodem en het water?Zoals hiervoor in het antwoord op de vraag daarover van de fractieleden
van GroenLinks is de kans dat het NEC-plafond voor ammoniak in 2010 wordt
gehaald juist vrij groot. Het MNP raamt de totale ammoniakemissie in 2010
namelijk op 126 kiloton, wat 2 kiloton minder is dan het plafond dat voor
2010 geldt op grond van de NEC-richtlijn (128 kiloton). Vanwege onzekerheden
bedraagt het risico op overschrijding van dit plafond echter circa 45%.
Het MNP waarschuwt in dat verband tegen uitstel van invoering van emissiearme
staltechnieken voor bepaalde onderdelen van de intensieve veehouderij. In
dat geval neemt de kan dat het NEC-plafond wordt gehaald af van circa 55%
tot ongeveer 35%.Wat de natuurdoelstelling in relatie tot ammoniak betreft, is duidelijk
dat ook wanneer het ammoniakplafond dat voortvloeit uit de NEC-richtlijn in 2010 wordt gehaald nog maar 20% tot 30% van de natuur
voldoende beschermd is tegen de gevolgen van ammoniak. Zoals hiervoor reeds
aantal malen is uiteengezet heeft de Wav noch dit wetsvoorstel tot doel de
emissie van ammoniak te reduceren. Het wetsvoorstel dient om de omvang van
het areaal te beschermen natuur te beperken tot de zeer kwetsbare gebieden.
Als gevolg daarvan zou de jaarlijkse emissie van ammoniak enigszins kunnen
toenemen, maar deze hoeveelheid is relatief gering (volgens het onderzoek
door het MNP minder dan 0,1 kiloton). De invloed van het wetsvoorstel op het
bereiken van de natuurdoelstelling, de realisatie van de EHS en het verminderen
van de stikstofbelasting van bodem en water is dan ook verwaarloosbaar.De leden van de SP-fractie stellen dat de wijziging van de Wav verstrekkende
gevolgen heeft voor de kwaliteit en kwantiteit van de natuur in Nederland.
Het is belangrijk de adviezen van de Raad van State hierbij serieus te nemen.
De (voorlopige) wijze van behandeling van onderhavig wetsvoorstel schetst
de haast van de indieners van de motie, die ten grondslag ligt aan dit wetsvoorstel.
Zoals het wetsvoorstel nu naar de Kamer gezonden is kunnen de leden van de
SP-fractie er niet mee instemmen.Anders dan de fractieleden van de SP stellen, zijn wij van mening dat
dit wetsvoorstel slechts relatief geringe effecten heeft op de kwaliteit van
de natuur in Nederland en op de kwantiteit daarvan zelfs geen effect heeft.
Slechts 41 000 ha (12%) van de ongeveer 354 000 ha van de
huidige kwetsbare gebieden zullen als gevolg van de wijziging van de Wav niet
meer door het zoneringsregime van deze wet worden beschermd. Dit heeft geen
gevolgen voor de kwantiteit van de natuur. De betreffende gebieden blijven
namelijk gewoon deel uitmaken van de EHS en blijven dus als zodanig aangemerkt
als natuurgebied. Wel impliceert deze wetswijziging dat de gewenste natuurkwaliteit
in die gebieden door generieke emissiemaatregelen, reguliere beheersmaatregelen
en effectgerichte maatregelen zal moeten worden gerealiseerd. In de praktijk
zal de gewenste natuurkwaliteit daardoor later dan voorzien worden bereikt.
Overigens wordt verwacht dat de milieueffecten van deze wetswijziging in de
praktijk zullen meevallen, omdat ook andere regelgeving zoals het stelsel
van dierrechten en het melkquotum beperkingen aan de omvang van de veestapel
stellen.Zoals hiervoor in paragraaf 2 naar aanleiding van opmerkingen van
de fractieleden van de SP van gelijke strekking reeds is betoogd, is het advies
van de Raad van State met de gepaste zorgvuldigheid behandeld en zeer serieus
genomen. Dat het advies op een aantal punten niet is gevolgd doet daaraan
niet af. Ten aanzien van die punten is in het nader rapport steeds uitgebreid
en duidelijk gemotiveerd waarom het kabinet een andere opvatting heeft. Dat
heeft enerzijds te maken met de complexiteit van de ammoniak- en de natuurbeschermingswetgeving
en anderzijds met de politieke keuze die aan dit wetsvoorstel ten grondslag
ligt.5. Effecten voor bedrijfsleven en overheidMet verwijzing naar de brief van de staatssecretaris van VROM in het kader
van de behandeling van het wetsvoorstel geurhinder en veehouderij van 28 juni
jl. (Kamerstukken II 2005/06, 30 453, nr. 21) wensen de leden van
de fracties van CDA en SGP dat snel duidelijk wordt hoe intern salderen in
het Besluit ammoniakemissie huisvesting veehouderij (hierna: AMvB huisvesting)
geregeld wordt, met name opdat veehouderijen die onder de werkingssfeer van
de IPPC-richtlijn vallen en waarvan de vergunning vóór 31 oktober
2007 IPPC-proof moet zijn, daarop bij het voorbereiden van een wijziging van
hun milieuvergunning en het maken van hun bedrijfsplan kunnen anticiperen. Ook de leden van de VVD-fractie zijn van mening dat «intern salderen»
mogelijk moet zijn, bijvoorbeeld als een bedrijf vijf schuren heeft, waarvan
twee emissiearm en de rest niet. Deze leden vragen wanneer er duidelijkheid
komt over «intern salderen», omdat het in verband met vergunningaanvragen
en het bedrijfsplan voor ondernemers belangrijk is te weten hoe het «intern
salderen» geregeld gaat worden.De leden van de CDA-fractie stellen voor om de bedrijven in het kader
van «intern salderen» een emissieplafond toe te kennen op basis
van de drempelwaarde van de AMvB huisvesting. Daarbij moet volgens deze leden
aan «voorlopers» die hun bedrijf hebben ontwikkeld op een niveau
dat ver onder de drempelwaarden ligt, extra ruimte voor bedrijfsontwikkeling
worden gegeven. Ook vragen deze leden de regering om de AMvB huisvesting voor
1 oktober 2006 naar de Kamer te sturen.Volgens de leden van de PvdA-fractie heeft de regering in de media al
laten doorschemeren «intern salderen» toe te willen staan. Deze
leden vragen de regering onder welke criteria de regering dit wil toestaan
en of in verband daarmee nog een wijziging van de wet naar de Kamer zal worden
gezonden. Voorts vragen deze leden hoe kan worden voorkómen dat een
gat in de wet wordt gecreëerd, waarbij met een minimale vernieuwing van
een bijgebouw het hele bedrijf opnieuw beoordeeld wordt.In bovenvermelde brief van 28 juni 2006 heb ik de Tweede Kamer in
het kader van de behandeling van het wetsvoorstel geurhinder en veehouderij
reeds laten weten, «interne saldering» mogelijk willen maken,
omdat daarmee de toepassing wordt bevorderd van technieken die niet alleen
de emissie van ammoniak, maar ook die van geur en fijn stof reduceren. Op
8 september jl. heb ik de Kamer de resultaten doen toekomen van het onderzoek
van het LEI naar «interne saldering» (Kamerstukken II, 2005/06,
29 435 en 30 252, nr. 173). Het toepassen van «interne
saldering» bij het invoeren van emissiearme staltechnieken blijkt een
belangrijke kostenbesparing op te kunnen leveren, vooral in de varkenshouderij.
Uit het onderzoek van het LEI blijkt eveneens dat het toepassen van emissiearme
technieken in bestaande stallen, afhankelijk van de concrete bedrijfssituatie,
relatief duur is. Tegelijkertijd blijkt uit het gelijktijdig verrichte onderzoek
van het MNP dat de emissiereductie die met het aanpassen van bestaande stallen
kan worden gerealiseerd, hard nodig is om de doelstelling van de NEC-richtlijn
voor 2010 te halen. Door het toepassen van «intern salderen» is
het in beginsel mogelijk om tegen lagere kosten toch de milieudoelstelling
voor 2010 te halen. Ook dit is een belangrijk argument op «intern salderen»
toe te staan.De wijze waarop »intern salderen» in de AMvB huisvesting zal
worden geregeld, komt overeen met de systematiek zoals de leden van de CDA-fractie
die beschrijven. In plaats van dat elk stalsysteem moet voldoen aan de emissienormen
van de AMvB, kan een veehouder ervoor kiezen om te voldoen aan een emissieplafond
op bedrijfsniveau dat wordt berekend aan de hand van de emissienormen van
de AMvB. De totale emissie die een veehouderij vanuit de stallen mag emitteren
is in beide gevallen gelijk. Door bij een nieuw te bouwen stal (bij uitbreiding)
of bij een reeds bestaande stal te kiezen voor toepassing van een verdergaande
techniek, hoeft een deel van de bestaande stallen niet te worden aangepast.
Bedrijven die reeds verdergaande technieken hebben geïmplementeerd («voorlopers»)
kunnen hun «emissie-overschot» eveneens gebruiken om een of meer
bestaande stallen niet aan te passen. Verder zullen nieuw te bouwen stallen
en uitbreiding van het aantal dierplaatsen in bestaande stallen wel aan de
emissienormen van de AMvB huisvesting moeten voldoen, waarbij een eventueel «emissie-overschot»
kan worden gebruikt om het niet aanpassen van een bestaande stal te compenseren.Zoals voorgeschreven zal de voorgenomen wijziging van de AMvB huisvesting
eind dit jaar tegelijk met de voorpublicatie in de Staatscourant ten behoeve
van de inspraak, worden «voorgehangen» bij de Staten-Generaal.
Voor het toepassen van «interne saldering» hoeft echter niet te
worden gewacht op de inwerkingtreding van de gewijzigde AMvB huisvesting.
Vooruitlopend daarop kan «interne saldering» al worden toegepast
op basis van een circulaire of dergelijke, mits de systematiek niet in strijd
is met (Europese of nationale) wetgeving. In verband daarmee mag de AMvB huisvesting
niet in zijn huidige vorm in werking treden, maar pas nadat deze is gewijzigd.
Zodra de systematiek van «intern salderen» duidelijk is en voldoende
zeker is dat «intern salderen» verenigbaar is met de IPPC-richtlijn,
zouden het bevoegd gezag en de veehouders daarop in principe bij de vergunningverlening
kunnen anticiperen. Naar verwachting moet dat uiterlijk per 1 januari
2007 mogelijk zijn.Momenteel wordt bezien of het toepassen van «interne saldering»
strijd op zou kunnen leveren met de Wet milieubeheer, omdat het begrip BBT
daarin een prominente plaats inneemt. Mocht de conclusie luiden dat strijdigheid
niet is uit te sluiten, dan zal het onderhavige wetsvoorstel in verband hiermee
alsnog worden aangevuld via een nota van wijziging. Deze zal tijdig voor de
plenaire behandeling bij de Kamer worden ingediend.Wat betreft de tweede vraag van de fractieleden van de PvdA kan worden
opgemerkt dat een beoordeling of een bedrijf aan de emissienormen van de AMvB
huisvesting voldoet of bij «intern salderen» aan het daarvoor
in de plaats komende emissieplafond, alleen aan de orde is als het aantal
dierplaatsen via uitbreiding van een stal of nieuwbouw wordt vergroot en niet
bij een minimale vernieuwing van een bijgebouw.Ook delen de leden van de fractie van het CDA de opvatting dat het wetsvoorstel
amper negatieve gevolgen heeft voor de emissie van ammoniak in Nederland.
De hoeveelheid dieren is immers door middel van dierrechten voor varkens en
pluimvee, door de strenge gebruiksnormen voor het gebruik van dierlijke mest
en door de melkquota sterk aan beperkingen onderhevig. Deze leden zijn juist
van mening dat een combinatie van dit wetsvoorstel en het juist toepassen
van een «interne saldering» tot een versnelde toepassing zal leiden
van beste beschikbare technieken (BBT), zodat veel sneller het NEC-plafond
voor ammoniak behaald gaat worden.In het onderzoek van het LEI naar «interne saldering» wordt
ten aanzien van de emissiebeperking daarentegen geconcludeerd dat de emissiereductie
bij «intern salderen» op korte termijn iets minder zal zijn dan
zonder «intern salderen». Het gaat daarbij overigens om een relatief
geringe hoeveelheid van naar schatting 0,7 kiloton ammoniak in 2010. Voor
de langere termijn (na 2010) wordt echter een sterkere daling van de emissie
verwacht bij «intern salderen». Dit omdat verwacht wordt dat bij «intern
salderen» substantieel meer geïnvesteerd zal worden in verdergaande
technieken dan BBT zoals luchtwassers, ook bij de vervanging of vernieuwing
van de resterende bestaande stallen – die als gevolg van de toepassing
van «interne saldering» aanvankelijk niet hoefden te worden aangepast –
na afloop van hun economische afschrijvingstermijn (zie het rapport van LEI/MNP,
blz. 13 en 82).De leden van de VVD-fractie vragen hoe de regering tegenover investeringen
in emissiearme stallen staat als het gaat om nieuw te bouwen stallen en hier
de bestaande stallen te ontzien, rekening houdend met de afschrijvingstermijn.
Deze leden vragen zich bovendien af of er een impuls komt voor onderzoek naar
emissiearme stallen.Zoals uit het de resultaten van het onderzoek van het MNP blijkt, zal
bij het niet emissiearm uitvoeren van bestaande stallen waarschijnlijk niet
kunnen worden voldaan aan de verplichting die voortvloeit uit de NEC-richtlijn
voor 2010. Het MNP heeft het kabinet er onlangs in de Milieubalans
2006 nog eens op gewezen dat uitstel van de aanpassing van bestaande stallen
tot na 2010 vrijwel zeker zal leiden tot het niet halen van de doelstelling
van de NEC-richtlijn voor ammoniak (Milieubalans 2006, blz. 101 en 126–127).
Door het toestaan van«interne saldering» heeft een veehouder de
mogelijkheid in een nieuwe of bestaande stal een verdergaande techniek toe
te passen, waardoor (een deel van) de overige bestaande stallen niet hoeven
te worden aangepast. Deze stallen hoeven dan pas bij vervanging na afloop
van de afschrijvingstermijn te voldoen aan de emissienormen van de AMvB huisvesting.
Daarnaast worden voor de aanpassing van bestaande stallen in sommige situaties
en voor sommige diercategorieën, met name in de pluimveesector, voor
bestaande stallen in de AMvB huisvesting reeds thans in een langere overgangstermijn
voorzien. Verder heeft de staatssecretaris van VROM in de brief van 8 september
jl. waarin het LEI/MNP-rapport aan de Kamer is aangeboden, aangegeven bereid
te zijn om in overleg met de sector naar oplossingen te zoeken voor eventueel
resterende knelpunten. De doelstelling van de NEC-richtlijn mag daarbij overigens
niet in gevaar komen (Kamerstukken II 2005/06, 29 435 en 30 252,
nr. 173)Het lijkt ons voorts niet nodig om een (extra) impuls te geven aan het
onderzoek naar emissiearme stallen. In het kader van het beleidsondersteunend
onderzoek dat Wageningen UR in opdracht van het ministerie van LNV uitvoert,
wordt het onderzoek naar emissiearme stallen immers al jaren gefaciliteerd.
Dit zal de komende jaren ook zo blijven. Daarnaast vindt er op verzoek van
de ministeries van VROM en LNV onderzoek plaats om de procedures voor het
opnemen van emissiearme stallen in de Regeling ammoniak en veehouderij te
stroomlijnen. Bovendien wordt via het programma luchtwassers (Kamerstukken
II 2005/06, 28 385, nr. 68) al een impuls gegeven aan de innovatie
van de techniek van de gecombineerde luchtwassers. Daarnaast komt het regelmatig
voor dat de ministeries van VROM en LNV ad hoc verzoeken om bij te dragen
aan onderzoek naar emissiearme stallen, honoreren.De leden van de CDA-fractie zijn benieuwd wanneer de toegezegde subsidieregeling
voor luchtwassers, die door de regering is toegezegd bij de behandeling van
de begroting van het ministerie van LNV voor het jaar 2006, in werking treedt.In de brief aan de Kamer van 1 februari 2006 over het programma luchtwassers
(Kamerstukken II, 2005/06, 28 385, nr. 68) is aangegeven dat de
investeringsregeling in 2006 zal worden opengesteld, mits de Europese Commissie
hiermee instemt. Een andere randvoorwaarde waaraan voldaan moet zijn voor
het openstellen van de investeringsregeling, is het opnemen van de gecombineerde
luchtwassers in de Regeling ammoniak en veehouderij. In deze regeling wordt
de emissiefactor van de luchtwasser (hoe groot is de emissiereductie van het
systeem) vastgelegd. Zolang niet aan deze randvoorwaarde is voldaan, is investeren
in een gecombineerde luchtwasser voor een veehouder feitelijk niet zinvol.
Om een milieuvergunning voor een uitbreiding met toepassing van en gecombineerde
luchtwasser te kunnen krijgen, is het nodig dat de emissieprestatie van dat
systeem bekend is.Binnenkort zal een wijziging van genoemde regeling worden gepubliceerd
in de Staatscourant, waardoor er twee gecombineerde luchtwassers voor de praktijk
beschikbaar zullen komen.Bij een inventarisatie naar de geschiktheid van bestaande subsidieregelingen
voor het gericht stimuleren van de gecombineerde luchtwasser bleek dat geen
van de bestaande subsidieregelingen hiervoor geschikt was. De consequentie
hiervan was, dat er een geheel nieuwe regeling gemaakt moet worden. Voor deze
regeling is uiteraard goedkeuring nodig van de Europese Commissie. De openstelling van dit modulair subsidiestelsel en dus ook de investeringsregeling
voor gecombineerde luchtwassers zal zo spoedig mogelijk plaatsvinden, maar
waarschijnlijk niet meer in 2006.Overigens kunnen agrarische ondernemers op dit moment al subsidie voor
gecombineerde luchtwassers krijgen via de fiscale regelingen VAMIL/MIA en
de Regeling subsidiëring gebiedsgericht beleid en reconstructiegebieden.De leden van de LPF-fractie hebben enkele concrete vragen over de gevolgen
van dit wetsvoorstel. Stel dat een gemengd bedrijf een emissie-uitstoot heeft
van 1200 kg ammoniak per jaar voor de koeien en 600 kg ammoniak per jaar voor
de varkens (dus in totaal 1800 kg). Kan dit bedrijf het aantal koeien uitbreiden
met 646 kg ammoniak, zodat het plafond van 2446 kg bereikt wordt of moet dan
eerst de intensieve veehouderijtak worden afgestoten en in dat laatste geval,
waarom dan?Op basis van voorliggend wetsvoorstel kan een dergelijk bedrijf het aantal
melkkoeien uitbreiden tot met 646 kg tot het plafond van 2446 kg. Het wetsvoorstel
verplicht het bedrijf er niet toe eerst de intensieve veehouderijtak af te
stoten. Wel geldt als voorwaarde dat het gemengde bedrijf op 31 december
2001 reeds melkrundvee moet hebben gehouden.Verder vragen de leden van de fractie van LPF of de regering kan aangeven
of de Wav ook geldt voor proefbedrijven, dierentuinen, onderzoeksbedrijven
e.d., voor biologische veehouderijen en voor bedrijven die paarden binnenhouden
en zo neen, waarom niet?De Wav is van toepassing op veehouderijen. Daaronder wordt in de wet verstaan
een inrichting die is bestemd voor het kweken, fokken, mesten, houden, verhandelen,
verladen of wegen van dieren. Onder deze ruime definitie vallen zowel proefbedrijven,
dierentuinen, onderzoeksbedrijven, biologische bedrijven en bedrijven waar
paarden worden gehouden. De Wav legt echter geen beperkingen op aan bedrijven
als ze willen uitbreiden met paarden, schapen of met dieren die volgens de
biologische productiemethode worden gehouden.De Staatssecretaris van Volkshuisvesting, Ruimtelijke Ordening en
Milieubeheer,P. L. B. A. van Geel 
 
 Naar boven

 

Directe linkKopieer de link naar uw clipboard 

https://zoek.officielebekendmakingen.nl/kst-30654-6.html

Sluit modaal

 

Disclaimer
De hier aangeboden pdf-bestanden van het Staatsblad, Staatscourant, Tractatenblad, provinciaal blad, gemeenteblad, waterschapsblad en blad gemeenschappelijke regeling vormen de formele bekendmakingen in de zin van de Bekendmakingswet en de Rijkswet goedkeuring en bekendmaking verdragen voor zover ze na 1 juli 2009 zijn uitgegeven. Voor pdf-publicaties van vóór deze datum geldt dat alleen de in papieren vorm uitgegeven bladen formele status hebben; de hier aangeboden elektronische versies daarvan worden bij wijze van service aangeboden.

 

Over deze website
Contact
English
Help
Zoeken

Informatie hergebruiken
Privacy en cookies
Toegankelijkheid
Sitemap
Kwetsbaarheid melden

Open data
Linked Data Overheid
PUC Open Data

MijnOverheid.nl
Rijksoverheid.nl
Ondernemersplein.nl
Werkenbijdeoverheid.nl