Financiële aspecten van verzelfstandigingen; Verslag algemeen overleg op 9 april 1998 over onderdelen van het rapport "Financiële aspecten van verzelfstandigingen" van de Algemene Rekenkamer
Staten-Generaal — Kamerstuk 
Datum: 2014-07-10 00:00:00.000000
Rechtsgebied: Wetgeving


(function (window, document, dataLayerName, id) {
 window[dataLayerName] = window[dataLayerName] || [], window[dataLayerName].push({ start: (new Date).getTime(), event: "stg.start" }); var scripts = document.getElementsByTagName('script')[0], tags = document.createElement('script');
 function stgCreateCookie(a, b, c) { var d = ""; if (c) { var e = new Date; e.setTime(e.getTime() + 24 * c * 60 * 60 * 1e3), d = "; expires=" + e.toUTCString() } document.cookie = a + "=" + b + d + "; path=/; Secure" }
 var isStgDebug = (window.location.href.match("stg_debug") || document.cookie.match("stg_debug")) && !window.location.href.match("stg_disable_debug"); stgCreateCookie("stg_debug", isStgDebug ? 1 : "", isStgDebug ? 14 : -1);
 var qP = []; dataLayerName !== "dataLayer" && qP.push("data_layer_name=" + dataLayerName), qP.push("use_secure_cookies"), isStgDebug && qP.push("stg_debug"); var qPString = qP.length > 0 ? ("?" + qP.join("&")) : "";
 tags.async = !0, tags.src = "https://koop.piwik.pro/containers/" + id + ".js" + qPString, scripts.parentNode.insertBefore(tags, scripts);
 !function (a, n, i) { a[n] = a[n] || {}; for (var c = 0; c < i.length; c++)!function (i) { a[n][i] = a[n][i] || {}, a[n][i].api = a[n][i].api || function () { var a = [].slice.call(arguments, 0); "string" == typeof a[0] && window[dataLayerName].push({ event: n + "." + i + ":" + a[0], parameters: [].slice.call(arguments, 1) }) } }(i[c]) }(window, "ppms", ["tm", "cm"]);
 })(window, document, 'dataLayer', 'f8b9eee5-8d9c-4ea1-abd5-83e174f29813');
 
 
 
Direct naar content
Navigatie
Contextinformatie
Publicatie
Acties
Inhoudsopgave
Gerelateerde informatie

Menu

U bent nu hier: 
Publicaties
Officiële publicaties

Inloggen

Primaire navigatie

Andere sites binnen Overheid.nl
Home
Uitgebreid zoeken
Mijn abonnementen
Help

Andere sites binnen Overheid.nl

Berichten over uw Buurt
Zoals vergunningen, bouwplannen en lokale regelgeving.

Rondom uw woonadres
Rondom een zelfgekozen adres

Dienstverlening
Zoals belastingen, uitkeringen en subsidies.

Naar dienstverlening

Beleid & regelgeving
Officiële publicaties van de overheid.

Naar beleid & regelgeving

Contactgegevens overheden
Adressen en contactpersonen van overheidsorganisaties.

Naar overheidsorganisaties

 
 
 
U bent hier:

Home

Kamerstuk 25950, nr. 5

 
 
 

Kamerstuk

Datum publicatie
Organisatie
Vergaderjaar
Dossier- en ondernummer
Datum vergadering

15-06-1998

Tweede Kamer der Staten-Generaal

1997-1998

25950 nr. 5

02-06-1998

 

 

 
 
 Toon meer van: Inhoudsopgave
 
 

 
 AanhefLichaamVragen en opmerkingen uit de commissiesAntwoord van de regeringNadere gedachtewisselingOndertekeningBIJLAGEad a. een inzicht in de met KPN gemaakte afspraken ten
behoeve van de medewerking van de onderneming ten tijde van de beursgangad b. een nadere toelichting op de kostendeclaratie van
de PR-adviseurad c. het nalopen van de BTW-component op mogelijke dubbeltellingen
 

 
 
 Toon meer van: Extra informatie
 
 

 
 

Informatie over publicatie

 

 

 
 Toon meer van: Gerelateerd
 
 

 
 Publicaties in kamerdossier

Kamerdossier 25950Toon alle publicaties in het hoofddossier

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Publicaties referendum

 

 

 

 

 

Authentieke versie (PDF)
bestandsgrootte: 48 Kb

Informatie

Gerelateerd

Printen

Delen

 
 
 
25 950Financiële aspecten van verzelfstandigingennr. 5VERSLAG VAN EEN ALGEMEEN OVERLEGVastgesteld 2 juni 1998De commissie voor de Rijksuitgaven1 en de
vaste commissies voor Financiën2 en voor
Verkeer en Waterstaat3 hebben op 9 april 1998
overleg gevoerd met minister Zalm van Financiën over de onderdelen
van het algemene rekenkamerrapport Financiële aspecten van verzelfstandigingen(25 950, nrs. 1 en 2) te weten over de beursgang KPN en de afspraken
met KPN inzake invoering van BTW.De schriftelijke antwoorden op vragen van enkele Kamerleden zijn als bijlage
bij dit verslag gedrukt.Van dit overleg brengen de commissies bijgaand beknopt verslag uit. Vragen en opmerkingen uit de commissiesDe heer Van Walsem (D66) memoreerde dat het nu de derde maal
is dat de ARK wijst op een gebrekkige en/of onvoldoende informatievoorziening
van het vorige kabinet aan het parlement. Aangezien de ARK een belangrijk
instrument voor de Kamer is voor haar controle op het kabinet, moet die kritiek
serieus worden genomen en zou er ook snel duidelijkheid moeten worden verkregen.
De Kamer heeft een reeks schriftelijke vragen aan het kabinet voorgelegd en
daarop een uitvoerige en bevredigende beantwoording ontvangen. Toch bleef
bij hem de indruk ontstaan dat het vorige kabinet de Kamer niet altijd even
serieus heeft genomen en haar vaker van karige informatie heeft voorzien. De belangrijkste kritiek van de ARK op de beursgang van en met name de
BTW-invoering bij de KPN is eigenlijk dat het kabinet de negatieve effecten
voor de overheidsfinanciën na vijf jaar niet met het parlement heeft
gecommuniceerd. Volgens de minister heeft het vorige kabinet wel degelijk
voldaan aan de voorschriften die de Comptabiliteitswet terzake in art. 14
stelt en dat is die periode van vijf jaar. Wat er na een periode van vijf
jaar gebeurt, is ook een beetje koffiedik kijken. De heer Van Walsem herinnerde
eraan dat de minister van Financiën in 1997 met een aanscherping van
de handleiding art. 14 Comptabiliteitswet is gekomen, inhoudende dat voortaan
een raming van de totale verplichtingenuitgaven enontvangsten die (naar verwachting)
ten laste komen van het Rijk dienen te worden opgenomen. Het kabinet is daarmee
tegemoetgekomen aan verzoeken van zowel de ARK als de Kamer en de heer Van
Walsem vroeg zich af, of de kritiek van de ARK op de beursgang en de invoering
van de BTW, die in 1993 speelden, dan wel zo terecht is. Wettelijk gezien
heeft het toenmalige kabinet juist gehandeld. Echter, bij de vaststelling
van de jaarrekening – meestal enkele maanden na het verslagjaar –
zijn bedrijven wettelijk verplicht om dan bekende gegevens die van invloed
zijn op het resultaat van het verslagjaar te vermelden. Zou naar analogie
daarvan dan niet de vraag kunnen worden gesteld of, als het kabinet in 1993
die negatieve effecten na vijf jaar geweten heeft, het ook gehouden was die
de Kamer te melden? Hiermee wilde de heer Van Walsem niet ontkennen dat de
beursgang van de KPN en de daaraan voorafgaande invoering van de BTW een zeer
complex proces is geweest, dat de Staat er uiteindelijk met een positief saldo
uit is gekomen en dat achteraf oordelen altijd gemakkelijker is.Het vorige kabinet heeft de Kamer voorgehouden dat een en ander de schatkist
uiteindelijk nominaal gezien zo'n 300 mln. zal gaan kosten. Dat is echter
nooit onderbouwd, maar wellicht kan deze minister dat nu wel doen.In 1993 is er ongetwijfeld een discussie geweest tussen de ministeries
van Financiën en van Verkeer en Waterstaat over de beurswaarde die aan
KPN zou moeten worden toegerekend; de bedrijfswaarde of de waarde die beleggers
ervoor over zouden hebben? Stond Financiën op het standpunt dat het de
bedrijfswaarde zou moeten zijn? Zo ja, waarom is het dat dan niet geworden?
Waarom is het kabinet na de beursgang nooit met een evaluatie gekomen?De afboeking van de BTW-component bij de KPN over de investeringen in
1994 en 1995 bedroeg zo'n 660 mln. De heer Van Walsem kreeg uit het ARK-rapport
op blz. 71 de indruk dat dit tweemaal is gebeurd; allereerst is de totale
BTW-component ad 2,96 mld. op het vermogen afgeboekt en daarna nog eens die
660 mln. op de verlies- en winstrekening.Het verheugde de heer De Jong (PvdA) in elk geval uit het rapport
van de ARK te kunnen constateren dat het proces van de beursgang op zich goed
is verlopen, afgezien van enkele schoonheidsfoutjes.Het in het ARK-rapport genoemde bedrag van 52 mln. kon de ARK niet specificeren.
De minister heeft desgevraagd aangeboden om daartoe een poging te wagen. De
heer De Jong zou dat alleen al op prijs stellen om die kwestie af te kunnen
sluiten.Wat was het standpunt van de Kamer toen vijf jaar geleden de kwestie van
de BTW-invoering voorlag? Uit de beschikbare stukken blijkt dat daarover enkele
vragen worden gesteld in het kader van de wetsbehandeling en na de beantwoording
daarvan richt de Kamer zich verder helemaal op het feit dat invoering van
de BTW een verhoging van de collectievelastendruk met zich bracht. Daarom
diende de toenmalige coalitie een motie in om die extra kosten op de een of
andere manier terug te sluizen naar de burgers en wel 400 mln. per jaar. De
ARK toont aan dat er wel meer aan de hand is bij zo'n BTW-invoering. Dat was
de Kamer op dat moment niet bekend, vroeg er ook niet naar en werd ook niet
op het idee gebracht als het kabinet er al van op de hoogte was.
De vraag die de ARK opwerpt is in feite of de Kamer op dat moment wel of niet
goed werd ingelicht. In het antwoord op de vragen 2, 10 en 17 in de richting
van de ARK stelt de ARK dat de eisen inzake de informatieverschaffing pas
recent, en wel in 1997, zijn veranderd en dat de informatieverschaffing in
1993/1994 voldeed aan de toen geldende eisen. In zijn antwoord aan de Kamer
voegt de minister daar nog aan toe, dat die informatieverschaffing niet alleen
formeel juist was, maar op dat moment ook gebruikelijk. In dit verband was
voor de heer De Jong een belangrijke vraag of, als nu dezelfde problematiek
zou spelen, de Kamer dan wel de informatie krijgen die de ARK als wenselijk
ziet. De minister stelt zich op het standpunt dat het gebruikelijk is om de
directe gevolgen van een bepaald voorstel in beeld te brengen en dat als ook
de indirecte gevolgen in beeld moeten worden gebracht, dat ook alle indirecte
gevolgen zouden moeten zijn. De heer De Jong was ervan overtuigd dat als op
dit moment zo'n kwestie zou spelen de Kamer zou worden geïnformeerd over
de directe gevolgen en niet over een vijftal jaren gezien, maar veel verder
en dat de indirecte effecten ongevraagd niet inzichtelijk zouden worden gemaakt.
Als de Kamer er wel om zou vragen, zou die informatie ongetwijfeld komen en
dan had de Kamer ongetwijfeld dezelfde informatie gekregen; een combinatie
van de informatie die de ARK nu op tafel legt en de brief van de minister
die de Kamer gisteren heeft ontvangen. Hij kon zich voorstellen dat nu is
gebleken dat de indirecte gevolgen dezelfde financiële implicaties kunnen
hebben als de directe gevolgen, in het vervolg bij dit soort projecten ook
direct die indirecte gevolgen in beeld worden gebracht, maar het is de vraag
of de Kamer daar erg mee opschiet, omdat de minister nu ook is gekomen met
zeer onzekere cijfers. De verdere discussie daarover kon zijns inziens beter
op een ander moment worden gevoerd. Hij betreurde het overigens wel dat het
antwoord van de minister op de door de Kamer gestelde vragen nog niet even
aan de ARK is voorgelegd om te bezien welke gevolgen die zouden hebben voor
het standpunt van de ARK.Bij de KPN gaat het ook om het uiteindelijke resultaat. In de ogen van
de heer De Jong is indertijd terecht het idee van de gesloten beurzen gehanteerd
onder het motto dat de KPN toch voor de volle 100% eigendom van de Staat is.
Alle cijfers op een rijtje zettend kon hij geen andere conclusie trekken dan
dat het resultaat voor de Staat ten minste neutraal is geweest.Volgens de ARK hadden er nog zodanige afspraken moeten worden gemaakt
dat de minister op enig moment maar voor de beursgang met een nacalculatie
had kunnen komen. De minister antwoordt daarop dat het kabinet er de voorkeur
aan gaf om in een slag de onderhandelingen af te ronden opdat de zaak zeker
was. De heer De Jong vond beide opvattingen plausibel.Alles afwegende kon zijn fractie de teneur van het ARK-rapport, nl. dat
het een slecht proces is geweest, niet ondersteunen.De heer Kamp (VVD) was met de ARK de mening toegedaan dat de
beursgang van de KPN indertijd goed is verlopen, net zoals de liberalisering
van de telecom-markt op dit moment goed verloopt. Wel had hij nog enkele vragen
over de inschakeling van een PR-adviseur. Volgens Europese richtlijnen is
ook daarvoor een openbare aanbesteding vereist. De publicatie van die openbare
aanbesteding was in feite een farce, omdat voor de sluitingstermijn van inschrijving
er al een selectie was gemaakt van vier bedrijven waaruit de PR-adviseur zou
worden gekozen. Andere bedrijven hadden zich dus de moeite en de kosten kunnen
besparen. De Kamer is meegedeeld dat bij de selectie van de adviseur de Europese
richtlijn was gevolgd, terwijl dat dus materieel gezien niet het geval is,
dus is de Kamer onjuist geïnformeerd. Welke bewindspersoon heeft wanneer
en in welke bewoordingen die onjuiste informatie verstrekt? Er is gekozen voor een adviseur die achteraf gezien over onvoldoende kennis
bleek te beschikken van de Nederlandse media, terwijl het toch een belangrijk
onderdeel van de beursgang was om een groot deel van de aandelen bij de Nederlandse
belegger uit te zetten. Daarvoor is kennis van de Nederlandse media wel nodig.
Ook is er geen tijd gevonden om een contract met die PR-adviseur te tekenen.
Dat kan toch niet anders dan een smoes zijn?De heer Kamp had uit het ARK-rapport begrepen dat die PR-adviseur te hoge
declaraties heeft ingediend. Op het ministerie is dat niet ontdekt, maar wel
bij KPN zelf. Daardoor kon het ministerie dat ook rechtzetten. De beantwoording
van de ARK van vraag 1 vond hij onvoldoende. Er was immers gevraagd om bedragen
en die zijn niet gegeven. Op zijn minst had zijns inziens een orde van grootte
moeten worden aangegeven. Al met al vond hij dat een slechte gang van zaken
en hij vroeg zich af, of er intern nu al maatregelen zijn genomen om herhaling
van dergelijke fouten te voorkomen.Voorts ging de heer Kamp in op de afspraken die met KPN zijn gemaakt over
de invoering van BTW. Het desbetreffende onderdeel van het ARK-rapport is
wel zeer moeizaam totstandgekomen. Het onderzoek speelde zich af in de periode
1994–1996 en het conceptrapport is voor het eerst in 1996 aan de minister
van Financiën voorgelegd. Daarna duurde het nog eens twee jaar voordat
het definitieve rapport aan de Kamer kon worden voorgelegd. De ARK heeft er
dus zo'n vier jaar over gedaan en dat is ook wel te merken. Kennelijk moest
worden geknokt over elk woord, waardoor vrijwel geen enkele zin meer leesbaar
is. Het is meer een puzzel in plaats van een helder stuk dat inzicht geeft
en het mogelijk maakt om politieke conclusies te trekken. De Kamer heeft zichzelf
de taak opgelegd om die puzzel in een week op te lossen, eerst via schriftelijke
vragen aan de ARK en de minister en dan nog een overleg vrijwel direct na
het ontvangen van de antwoorden die elkaar op sommige punten ook nog tegenspreken.
Hij vond dat toch een onbevredigende gang van zaken.Zijns inziens wringen de afspraken die in 1993 met KPN zijn gemaakt op
een drietal punten. Het was met name de bedoeling om KPN tegemoet te komen
voor de nadelige financiële gevolgen voor het bedrijf van de invoering
van de BTW op telecom-diensten. Om een en ander voor de Kamer duidelijk te
maken vergeleek de minister de consequenties voor de rijksbegroting indien
de afspraken wel of niet zouden worden gemaakt. Achteraf bezien is de situatie
zonder die afspraken te ongunstig voorgesteld waardoor de afspraken in een
te gunstig daglicht kwamen te staan. Er was geen rekening mee gehouden dat
door terugbetaling van de BTW het bedrijf extra vennootschapsbelasting zou
moeten betalen. De conclusie van de ARK is dat de minister van Financiën
met zijn afspraken de KPN meer tegemoet is gekomen dan hij van plan was, zelfs
enkele honderden miljoenen guldens! Is dat indertijd inderdaad verkeerd ingeschat?Een deel van de terug te betalen BTW kon niet worden terugbetaald omdat
dat nog moest worden afgedragen. Daarvoor moesten zeer ingewikkelde berekeningen
worden gemaakt, waarbij volgens de ARK ook fouten zijn gemaakt van weer enkele
honderden miljoenen guldens.Ten slotte wrong het waar het gaat om de informatie van de minister aan
de Kamer in de Miljoenennota 1994 over de uiteindelijke gevolgen van de afspraken
met KPN. Het daarbij geschetste beeld was volgens de ARK onjuist. De minister
beperkte zich daarbij tot de gebruikelijke periode van vijf jaar. In die periode
was het resultaat 666 mln. positief. In de periode daarna echter, waarover
geen informatie was verstrekt, was het resultaat 1766 mln. negatief. Die periode
van vijf jaar kan nog zo gebruikelijk zijn, maar als in die tijd informatie
over de daaropvolgende periode beschikbaar was geweest, had die naar de mening
van de VVD-fractie ook moeten worden gegeven. De heer Kamp memoreerde dat de Staat weliswaar 100% eigenaar van KPN was,
maar ook dan had rekening moeten worden gehouden met de Comptabiliteitswet
waarin duidelijk staat wat moet worden gedaan als er een lening van 1,9 mld.
materieel wordt kwijtgescholden. Het in plaats daarvan verkrijgen van meer
aandelen haalt natuurlijk niets uit als je al 100% eigenaar bent. Bovendien
moet de Kamer ervan uit kunnen gaan dat de informatie die daarover wordt verstrekt
ook informatie is die een goed beeld geeft. Er kan wel gezegd worden dat de
Staat zich hiermee niet heeft benadeeld, maar het gaat er in feite om of de
Kamer daarover goed is geïnformeerd en het proces goed heeft kunnen volgen.
Met de ARK moest de heer Kamp tot de conclusie komen dat dit laatste niet
het geval is.De heer Reitsma (CDA) memoreerde dat de ARK in controlerende
zin als bondgenoot van de Kamer kan worden gezien en vaak ook die van de minister
van Financiën. Als dit gezaghebbend orgaan na zorgvuldig hoor en wederhoor
kritische kanttekeningen blijft plaatsen, is het de taak van de Kamer om daarover
nader met de regering van gedachten te wisselen. In die zin nam de CDA-fractie
het ARK-rapport, ongeacht welke bewindslieden uiteindelijk verantwoordelijk
zijn geweest voor de gang van zaken, zeer serieus en was zij de mening toegedaan
dat daaruit lessen voor de toekomst moeten worden getrokken.Het over het algemeen positieve oordeel van de ARK over de beursgang stemde
hem tot tevredenheid. Het proces is dus ordelijk en controleerbaar verlopen.
Terugkijkend zou hij van de minister van Financiën graag een overzicht
willen hebben van activiteiten die zijn ondernomen om de volledige medewerking
van de KPN te krijgen, want dat is in de stukken tot nu toe niet naar voren
gekomen, ondanks de herhaalde vragen. Ondanks dat er hoor en wederhoor heeft
plaatsgevonden is de ARK van mening dat de bewindslieden zich vooraf beter
hadden moeten verzekeren van die medewerking.Wat de PR-functionaris betreft, sloot hij zich kortheidshalve aan bij
de vragen van de heer Kamp. Welke maatregelen zijn inmiddels genomen om dit
soort slordigheden zoals de ARK ze noemt te voorkomen?De Kamer heeft er bij de toenmalige bewindslieden op aangedrongen om de
particulieren er meer bij te betrekken, maar zowel in haar rapport als in
haar beantwoording van de vragen stelt de ARK dat het in rekening brengen
van de Staat niet in overeenstemming is met het voornemen dat de minister
aan de Tweede Kamer heeft meegedeeld. Kan de minister dat toelichten?Bij vervreemdingsprocessen, zoals bij de KPN, is een evaluatie altijd
wenselijk, wederom om daaruit lessen te kunnen trekken. De heer Reitsma was
het met de ARK eens dat die evaluatie toch te beperkt is geweest. Wil de minister
toezeggen dergelijke evaluaties in de toekomst integraler en ook beter te
doen?Het had hem enigszins verrast dat de bewindslieden geen zicht hadden op
wat er met een klein deel van de aandelen – 5% à 6% – is
gebeurd. Kan daarvoor een verklaring worden gegeven?Op het punt van de afspraken met KPN over invoering van de BTW is de ARK
aanzienlijk minder lovend. Deelt de minister, achteraf gezien, de conclusie
dat dit proces op een aantal onderdelen wel wat beter had gekund? Een van
de kritiekpunten van de ARK is het verschil van 1,1 mld., terwijl in de stukken
van het kabinet zo'n 300 mln. werd aangegeven. Met de nadere onderbouwing
van de minister kon de heer Reitsma over het algemeen wel instemmen, zij het
dat er nog wel enige kritiek mogelijk is op enkele uitgangspunten. Als een
kabinet met dergelijke afspraken bij de Kamer komt moeten de uitgangspunten
daarvan wel helder in beeld worden gebracht. Dat nu is indertijd niet gebeurd.
De enige verklaring daarvan kan zijn dat anders de onderhandelingspositie
zou worden geschaad. Een parlement heeft er recht op, desnoods vertrouwelijk,
te weten waarom een minister iets doet wat in materiële zin
afspraken worden met in dit geval de KPN. De informatie die nu wordt voorgelegd
over de indirecte effecten had indertijd op papier, desnoods vertrouwelijk,
aan de Kamer moeten worden voorgelegd. Het is terecht dat de ARK dit politieke
punt naar voren brengt. In het geval van de Wijkertunnel, waarbij het om veel
grotere bedragen ging, is de Kamer wel uitvoerig geïnformeerd, ook vertrouwelijk.
Welke lessen trekt de minister uit deze kritiek van de ARK?De heer Reitsma was het met de heer Kamp eens dat het er eigenlijk niet
om gaat of de Staat der Nederlanden schade heeft ondervonden, maar uitgaande
van de Comptabiliteitswet en de controlerende functie van de Kamer moeten
beide processen wel helder in beeld worden gebracht om een politieke afweging
te kunnen maken.Naar zijn mening stelt de ARK in haar beantwoording op zich terecht dat
hetgeen de bewindslieden destijds hebben gedaan, dus enkel informatie over
de effecten voor een periode van vijf jaar, niet in strijd is geweest met
de toen vigerende regelgeving. Daarmee wil hij niet zeggen dat als die effecten
voor een langere termijn bekend waren geweest die niet aan de Kamer hadden
moeten worden gemeld. Overigens zal zeker een minister van Financiën
voor zijn afweging die effecten, ook na die vijf jaar, willen weten.In haar antwoord op vraag 13 stelt de ARK dat de geconstateerde verschillen
te verklaren zijn uit het feit dat de minister van Financiën een aantal
gevolgen van de afspraken met KPN niet of onvolledig/onjuist in de berekening
betrokken heeft. Kan de minister daarop ingaan, want vindt ook hij dit niet
een redelijk harde stelling van de ARK?Wat dit onderdeel betreft, gebruikt de ARK in de ogen van de heer Reitsma
te veel de opmerkingen «slechte onderbouwing», «niet in
detail gecontroleerd», «onderdelen niet schriftelijk vastgelegd».
Is de minister van mening dat dit niet meer mag voorkomen?Ten slotte vroeg hij zich af, waarom de toenmalige minister de Tweede
Kamer niet expliciet heeft gemeld dat de afspraken zouden leiden tot verhoging
van de waarde van KPN. Deelt hij de mening van de CDA-fractie en de ARK dat
dit aspect een relevante factor is voor een politieke beoordeling en afweging
door de Tweede Kamer die dan ook aan de Kamer had moeten worden gemeld?De heer Rabbae (GroenLinks) wilde allereerst ingaan op de beursgang
van de KPN en daarna op de afgang met de afspraken. Hij kon zich in grote
lijnen aansluiten bij het vrij positieve oordeel van zowel de ARK als deze
Kamer over de beursgang, maar toch hebben zich daarbij enkele zaken voorgedaan
die zijns inziens schade hebben toegebracht aan de financiële positie
van de staat. KPN heeft blijkbaar niet altijd willen meewerken. Kan de minister
aangeven wat de regering zoal heeft gedaan om de medewerking van de KPN te
verkrijgen? Waarom is dat niet helemaal gelukt?Volgens de ARK zou het gunstiger zijn geweest als de regering was uitgegaan
van de bedrijfswaarde en niet van de beurswaarde, maar het is gebleken dat
de regering gewoon geen inzicht had in die bedrijfswaarde. Bovendien was er
toen sprake van een tegenstelling tussen de minister van Financiën en
die van Verkeer en Waterstaat. Klopt dat verhaal van de ARK en, zo ja, wat
kan deze minister daarover nog vertellen?Is het overigens ook juist dat het syndicaat bij de afrekening ook wat
in eigen zak heeft gestopt en dat de regering daarop geen greep had? Volgens
de ARK gaat het daarbij om zo'n 300 mln. Kan de minister aangeven waar dat
geld gebleven is? Ook wat betreft de provisie die het syndicaat krijgt voor
het verkopen van de aandelen kreeg de regering een rekening voorgelegd, maar
zij had in feite geen inzicht in de verdeling van de aandelen. De heer Rabbae
vond dat toch wel merkwaardig voor een regering die in die tijd toch aanzienlijke
financiële problemen had. De korting voor het personeel van KPN was helemaal niet conform de bedoeling
van de minister zoals was meegedeeld aan de Kamer en de heer Rabbae vroeg
zich af, hoe dat heeft kunnen gebeuren.In deze periode is het nu voor de tweede maal dat er een verschil van
mening blijkt tussen het kabinet en de ARK en het wordt voor de Kamer dan
wel moeilijk om haar controlerende taak uit te oefenen als het kabinet heel
andere definities hanteert dat de ARK. Verdient het dan geen aanbeveling om
daarover met elkaar te praten en overeenstemming te bereiken?Er bestaat ook verschil van mening over het verlies, althans het nadeel
voor de staat. De regering spreekt over 300 mln., de ARK over 800 mln. Kan
de minister de door hem genoemde 300 mln. onderbouwen?De Kamer is informatie verschaft over de effecten voor de komende vijf
jaar, maar voor een langere periode was dat kennelijk niet mogelijk. Waarom
is dat wel mogelijk geweest in het geval van de Wijkertunnel? De informatievoorziening
aan de Kamer blijkt ook zeer mager te zijn geweest in het kader van de evaluatie.Al met al hoopte de heer Rabbae dat de regering lering zal trekken uit
hetgeen is voorgevallen en meer rekening zal houden met het belang van de
ARK voor de controlerende functie van het parlement. Antwoord van de regeringDe minister had net als de Kamer zojuist de beantwoording van
de ARK ontvangen van de nader door de Kamer gestelde vragen en kon derhalve
niet garanderen dat hij alle vragen die de commissie in eerste termijn heeft
gesteld direct kan beantwoorden.De eerste les die hijzelf uit de gang van zaken heeft getrokken is dat
je nooit haast moet hebben bij een beursgang. Die van de KPN had enige haast,
want die moest bijdragen aan de oplossing van budgettaire problemen. Dat zal
in de toekomst niet meer kunnen voorkomen, want verkoop van deelnemingen kan
daar überhaupt niet meer aan bijdragen; het is irrelevant voor het tekort,
ook het EMU-tekort en het telt niet mee bij de uitgaven.Hij had er geen behoefte aan in te gaan op de vraag of hij het anders
had gedaan en wel informatie had verschaft over een langere periode dan vijf
jaar, maar volstond met de opmerking dat indertijd in ieder geval is voldaan
aan de Comptabiliteitswet en dat dit door de wijziging van art. 14 nu anders
is bepaald.Wat de zogenaamde kwijtschelding van de schuld van 1,9 mld. betreft, vroeg
hij zich af, of als een eigenaar van een BV iets aan zijn BV leent en dat
vervolgens kwijt scheldt, is hij dan armer of rijker? Het gaat erom of de
Staat zich hiermee heeft benadeeld en dat is zijns inziens niet het geval.
Door de 100%-aandeelhoudersrol is de Staat gewoonweg niet in staat om zichzelf
te benadelen. In zo'n geval is de informatiebehoefte zijns inziens dan ook
secundair. Mede daarom is de benadering van de gesloten beurzen ook gekozen.
In die periode van zo'n vijf jaar verliep het zo'n beetje glad en voor zover
er toch nog financiële effecten waren, kreeg de Staat dat als aandeelhouder
toch weer terug via de waarde van het aandeel. Dat laat onverlet dat hij voor
zo'n beslissing ook graag de effecten op langere termijn zou willen weten,
maar mede daarom is toch ook de Comptabiliteitswet op dat punt gewijzigd?Er zijn veel technieken om de waarde van een bedrijf te berekenen. Een
daarvan is de contante waarde van de winst. Een wijziging in het vermogen
uit zich ook in die contante waarde, maar ook in de intrinsieke waarde en
de bedrijfswaarde. Er zijn verschillende calculaties gemaakt om de waarde
in de markt het dichtst te benaderen. Dat zal altijd een mix zijn van de intrinsieke
waarde en de contante waarde van de cashflow. Uit het koersverloop na introductie
is zijns inziens wel gebleken dat er een goede waardebepaling had plaatsgevonden. De discussie met de ARK richt zich op de vraag of er alleen naar de directe
effecten moet worden gekeken of ook naar de indirecte en, zo ja, over welke
termijn. Ook op dit punt zijn verschillende opvattingen denkbaar. Normaal
gesproken worden alleen de directe effecten gepresenteerd, zoals ook gebeurt
in het belastingplan, hoewel natuurlijk wordt erkend dat er ook indirecte
effecten zijn. Bij de opstelling van de rijksbegroting daarentegen worden
ook de indirecte effecten meegenomen en doorgerekend door het CPB. Naar de
mening van de minister kon het volgende scala worden geschetst: directe effecten,
statische indirecte effecten en de dynamische indirecte effecten. Wat er uiteindelijk
wordt gepresenteerd, hangt natuurlijk ook van het doel af. Standaard op de
rijksbegroting is alleen de directe effecten, maar hij kon zich voorstellen
dat bij sommige grote voorstellen een integrale doorberekening heel nuttig
kan zijn. Wat hij nooit zou doen is slechts op een onderdeel de indirecte
effecten meenemen en op een ander onderdeel niet en dat is zo'n beetje zijn
kritiek op de ARK. Nu hij de wensen van de Kamer op dit punt heeft gehoord
zegde hij toe dat in het vervolg bij dergelijke processen de indirecte effecten
zullen worden meegenomen, althans voor zover ze redelijkerwijs kunnen worden
berekend.Hij kon zich heel wel voorstellen dat de heer Rabbae stelt dat de Kamer
door die verschillende rekenwijzen moeilijker haar controlerende rol kan vervullen,
maar bij evaluaties zal altijd moeten worden geprobeerd om een gemeenschappelijke
grondslag te vinden. De ARK is dat ook van mening, maar in dit geval is dat
niet zo goed gelukt. Overigens beschouwde hij de kritiek van de ARK op de
kwestie van de BTW, de presentatie en de cashflows minder interessant dan
eventuele kritiek op de beursgang. Als die niet goed was verlopen, had dat
de Staat natuurlijk wel het nodige gekost. Voor zover hij heeft kunnen nagaan
is de informatie die het vorige kabinet aan de Kamer rondom KPN heeft gegeven
adequaat geweest en in overeenstemming met de Comptabiliteitswet, maar dat
neemt niet weg dat de lering is geweest dat het beter is om in het vervolg
een langere termijn te nemen en dat er duidelijkheid moet zijn of er indirecte
effecten worden meegenomen en, zo ja, welke en waarom.Voor zover de bewindsman had kunnen nagaan waren indertijd bij Financiën
noch bij Verkeer en Waterstaat die indirecte effecten berekend, waaruit hij
de conclusie trok dat ze ook niet relevant werden geacht voor de besluitvorming.Hij vond het verstandig dat is afgezien van een nacalculatie voor de beursgang,
want daarvoor zouden onderhandelingsresultaten moeten worden opengebroken
en zouden eventuele verschillen zich hebben moeten vertalen in de waarde van
het aandeel.Voor zover zijn informatie strekte zijn er twee BTW-afboekingen geweest;
de eerste sloeg op de periode tot en met 1993 en is via het vermogen gelopen
en de tweede op de jaren 1994 en 1995 en is via de verlies- en winstrekening
verlopen.Vervolgens ging de bewindsman in op de kritische vragen en opmerkingen
over de PR-adviseur die al bekend was uit de tijd dat de verkoop van de aandelen
van de Staat in NMB Postbank speelde en veel ervaring had met internationale
plaatsingen. Het lag zeker in de bedoeling om KPN ook internationaal te plaatsen
en de betrokkene had nu eenmaal grote kennis van de markt in het VK. Voor
zover de bewindsman wist, is er wel een procedure geopend waarop inschrijvingen
zijn ontvangen. Aangezien daaronder geen kandidaten zaten met een dergelijke
internationale ervaring, terwijl die toch uitdrukkelijk was gevraagd, is die
al bekende adviseur gevraagd. Waarschijnlijk zal een en ander dus niet helemaal
volgens de formele regels zijn gegaan, maar materieel gezien kwam het er toch
wel heel dicht bij.De declaraties zijn door Verkeer en Waterstaat gecontroleerd, zij het
nadat KPN op tekortkomingen had geattendeerd. Vervolgens zijn de nodige correcties
aangebracht. Mede gelet daarop is op Verkeer en Waterstaat de interne
administratieve organisatie aangepast om herhalingen in de toekomst te voorkomen.
Een en ander is ook vastgelegd in (interne) regelgeving.De bewindsman kon geen overzicht geven van de activiteiten die zijn ondernomen
om de medewerking van KPN te verkrijgen, maar zegde toe dat na te (laten)
gaan en de Kamer daarover binnen enkele weken te informeren.In de beantwoording was volgens hem al uitvoerig ingegaan op de kwestie
van aandelen voor het eigen personeel. Het werd pas na de beursgang bekend
en kon dus niet te voren worden gemeld.Hij was het ermee eens dat bij dergelijke omvangrijke beursgangen ook
voor de Kamer een uitvoeriger evaluatie te laten plaatsvinden dan is gedaan.
In dat verband leek het hem ook zinvol om de veiling van telecom-vergunningen
uitvoerig te evalueren.Dat 5% aandelen «spoorloos» zijn had voor zover hij begreep
te maken met de verdelingsmethodiek van het bankensyndicaat. Om oneffenheden
in de verdeling en de koersontwikkeling weg te werken, wordt altijd een kleine
reserve aangehouden. Dat de ARK op dit punt zo'n kritiek had, kon hij zich
niet goed voorstellen, want op zich zijn die aandelen natuurlijk wel gewoon
verkocht. Direct na de beursgang weet je wel zo ongeveer waar de aandelen
naar toe zijn gegaan, maar je weet niet of ze de dag erna niet worden verkocht,
dus raak je het zicht er sowieso op kwijt.Het syndicaat heeft geen geld in eigen zak gestoken, maar heeft natuurlijk
wel een vergoeding gevraagd van zo'n 2,7% van de bruto-opbrengst, hetgeen
voor dit soort aangelegenheden een zeer laag tarief is. Nadere gedachtewisselingDe heer Van Walsem (D66) twijfelde uiteraard niet aan de juistheid
van de opmerkingen van de minister, maar het zou hem wel deugd doen als nog
eens werd gekeken naar die BTW-afboekingen, want het staat zo stellig in het
ARK-rapport.De heer Kamp (VVD) had van de minister en van de ARK nog steeds
geen antwoord gehad op zijn vraag om welk bedrag het ging bij de opdracht
aan de PR-adviseur en bij de te hoge declaraties.De heer Rabbae (GroenLinks) waardeerde het dat de minister
geen oordeel wilde vellen over zijn voorganger, maar door aan te geven hoe
het in het vervolg zal gaan, heeft hij daar toch wel enige afstand van genomen.De heer Reitsma (CDA) sloot zich daarbij aan.De minister zegde toe op de volgende gestelde vragen van resp.
de Kamerleden Reitsma, Kamp en Van Walsem schriftelijk nader in te gaan:– de gemaakte afspraken tussen de Staat en KPN teneinde verzekerd
te zijn van de medewerking van de onderneming aan de beursgang;– een nadere toelichting op het punt van restitutie van te hoog
gedeclareerde kosten door de PR-adviseur;– het nalopen van de BTW-component op een mogelijke dubbeltelling.Hij achtte het duidelijk dat hij niet kon instemmen met de conclusies
van de heren Rabbae en Reitsma. Hij is gevoelig voor de wensen van de Kamer
waar het gaat om de informatiebehoefte, want als de Kamer iets vraagt of wenst
moet een minister zich dat aantrekken zonder daarmee zijn voorgangers te diskwalificeren
die het anders hebben gedaan, maar zonder meer aan de wettelijke vereisten
hebben voldaan. Ten slotte merkte hij nog in antwoord op een vraag van de heer De Jong
op dat de door hem genoemde 52 mln. een bijstelling van de dividendraming
betrof. De voorzitter van de commissie voor de Rijksuitgaven,Van ReyDe voorzitter van de vaste commissie voor Financiën,YbemaDe voorzitter van de vaste commissie voor Verkeer en Waterstaat,BiesheuvelDe griffier van de commissie voor de Rijksuitgaven,Van der Windt BIJLAGEAan de Voorzitter van de commissie voor de Rijksuitgaven van de Tweede
Kamer der Staten-Generaal Den Haag, 27 april 1998Tijdens het Algemeen Overleg op 9 april jl. over de bevindingen van de
Algemene Rekenkamer met betrekking tot de beursgang KPN en de financiële
gevolgen van de BTW-invoering heb ik u, naar aanleiding van vragen, toegezegd
daarop schriftelijk nader te reageren.De vragen hadden betrekking op:a. het geven van een inzicht van de met KPN vooraf gemaakte afspraken
ter verzekering van de medewerking van de onderneming aan de beursgang;b. een nadere toelichting op de nota van de PR-adviseur, met name op het
punt van restitutie van te hoog gedeclareerde onkosten;c. het nalopen van de BTW-component ad f 3,1 mld. op mogelijke dubbeltellingen.Na nadere bestudering van de desbetreffende dossiers bericht ik u, mede
namens mijn ambtgenoot van Verkeer en Waterstaat, het volgende: ad a. een inzicht in de met KPN gemaakte afspraken ten
behoeve van de medewerking van de onderneming ten tijde van de beursgangKPN achtte het noodzakelijk, vooraleer zij haar volle medewerking aan
de beursgang kon geven, dat een aantal onderwerpen adequaat zouden worden
opgelost waaronder afronding van de onderhandelingen over de fiscale openingsbalans;
het vinden van een aanvaardbare oplossing voor de financiële gevolgen
van de invoering van de BTW op telecommunicatiediensten en een statutenwijziging
(immers geschreven op basis van een 100% aandeelhouderschap van de Staat)
met voor KPN aanvaardbare beschermingsmaatregelen. Daaraan is destijds voldaan.Het voorafgaande laat onverlet dat gaande het beursgangtraject op tal
van terreinen nadere beslissingen dienen te worden genomen die vooraf ofwel
niet voorzienbaar waren ofwel ten tijde van de totstandkoming van de bovengenoemde
afspraken met KPN onvoldoende rijp waren voor definitieve besluitvorming.Kwesties als de beursgang in New York en het te voeren dividendbeleid
zijn pas in de uitvoeringsfase, nadat de beide partijen een financieel adviseur
hadden aangetrokken en de benoeming van de leider van het syndicaat een feit
was, nadrukkelijk aan de orde gekomen en daaromtrent heeft besluitvorming
pas in het najaar van 1993 respectievelijk in het voorjaar 1994 plaatsgevonden.Ik acht het bij processen met een lange voorbereidingstijd als de onderhavige
niet uitvoerbaar vooraf op alle (majeure) punten overeenstemming te krijgen.Resumerend zijn voorafgaande aan de beursgang tal van overeenkomsten tussen
de Staat en KPN gesloten.Het basisdocument, waarin de belangrijkste afspraken tussen de Staat en
KPN over de beursgang zijn neergelegd, betreft de Afspraken op Hoofdlijnen.
Deze Afspraken dateren van 12 mei 1993, nadien nader uitgewerkt bij brief
van 28 maart 1994, en behelzen onder meer het volgende:– de wijze van betrokkenheid bij en overleg met KPN ten tijde van
de herplaatsing van de aandelen door de Staat. Uitgangspunt was dat de Staat
een marktconforme opbrengt wilde realiseren.Nadere afspraken zouden worden gemaakt voor de kostenverdeling; – overeenstemming over de statuten, inclusief het vastleggen van
bevoegdheden van de Staat als (bijzonder) aandeelhouder. Het betrof in deze
goedkeuringsbevoegdheden over onderwerpen als uitgifte van aandelen, vervreemding
van aandelen, dividenduitkeringen in aandelen, juridische fusies, ontbinding
en aanpassing van de statutaire doelomschrijving terzake van de concessieuitvoering.De door KPN gewenste beschermingsmaatregelen dienden in overeenstemming
te zijn met het op dat punt vigerende beleid (conform bijlage X van het AEX
Fondsenreglement);– mede ter ondersteuning van het bijzonder aandeel is overeengekomen
dat de Staat voornemens was zijn belang gedurende tien jaar niet verder terug
te brengen dan tot 33⅓%;– nadere afspraken over eventuele emissies door KPN die zouden kunnen
clocheren met plannen tot verkoop van aandelen door de Staat. KPN zou bij
emissies steeds acht slaan op de lange termijn financiële belangen van
de staat als houder van een substantieel belang;– opschorting van de aflossing van een gedeelte van de leningen
van de Staat aan KPN in bijzondere financieringsgevallen. Dit betreft financiering
bij de uitoefening door de Staat van de optie teneinde hetzij op 33⅓%
te blijven hetzij, in geval van een door de Staat niet in het algemeen belang
geachte overname door een derde op 51% van het geplaatst aandelenkapitaal
van KPN uit te komen. In dat kader zijn afspraken gemaakt over de ruimte die
KPN resteert om verdere aandelen op de markt te brengen (de zg. vrije emissieruimte).In dit verband zijn separaat nadere afspraken tussen de Staat en KPN vastgelegd
als uitvloeisel van de financiële gevolgen van de BTW-invoering op telecomdiensten
en de daarop gebaseerde omzetting van leningen in aandelenkapitaal ad f 1,9
mld. (de afspraken van 10 maart 1993).De belangrijkste aspecten van al deze afspraken zijn destijds gemeld in
het wetsvoorstel en memorie van toelichting beursgang KPN. ad b. een nadere toelichting op de kostendeclaratie van
de PR-adviseurDoor het ministerie is achteraf vastgesteld dat de PR-adviseur abusievelijk
voor een totaal bedrag van BP 10 632,91 aan te hoge declaraties
van gemaakte kosten heeft ingediend. Aldus gaat het (tegen de toen geldende
koers) om een bedrag van ca. f 30 000,–. Door middel van een
creditnota is dit destijds alsnog rechtgezet. ad c. het nalopen van de BTW-component op mogelijke dubbeltellingenMet u ben ik overeengekomen dat over dit onderdeel overleg zou plaatsvinden
met de Algemene Rekenkamer. Dit overleg is nog gaande. Aangezien tijdens het
Algemeen Overleg van 9 april jl. door mij is toegezegd over 2 weken nadien
met een reactie te komen over de gemaakte afspraken met KPN voorafgaande aan
de beursgang, heb ik aan de beantwoording daarvan voorrang gegeven. Op de
vraag over de BTW kom ik derhalve spoedig terug.De Minister van Financiën,G. Zalm XNoot1Samenstelling: Leden: Schutte (GPV), Van Rey (VVD), voorzitter, Terpstra
(CDA), Van Gelder (PvdA), Smits (CDA), ondervoorzitter, Reitsma (CDA), Ter
Veer (D66), Ybema (D66), Witteveen-Hevinga (PvdA), Hillen (CDA), A. de
Jong (PvdA), Leerkes (Unie 55+), Van Wingerden (AOV), Rabbae (GroenLinks),
Noorman-den Uyl (PvdA), Liemburg (PvdA), H. G. J. Kamp (VVD),
Hoogervorst (VVD), Van der Ploeg (PvdA), Bakker (D66), Van Walsem(D66), Hofstra
(VVD), Passtoors (VVD), Ten Hoopen (CDA).Plv. leden: Van der Vlies (SGP), Hessing (VVD), De Haan (CDA), Adelmund
(PvdA), Heeringa (CDA), Wolters (CDA), Schimmel (D66), Jeekel (D66), Van Zuijlen
(PvdA), G. de Jong (CDA), Van Heemst (PvdA), Van Dijke (RPF), Hendriks,
Rosenmöller (GroenLinks), Vliegenthart (PvdA), Van Zijl (PvdA), Remkes
(VVD), B. M. de Vries (VVD), H. Vos (PvdA), Giskes (D66), Assen
(CDA), Verbugt (VVD), Klein Molekamp (VVD), Visser-van Doorn (CDA), Marijnissen
(SP).XNoot2Samenstelling: Leden: Schutte (GPV), Van Rey (VVD), Terpstra (CDA), Smits
(CDA), Reitsma (CDA), Vliegenthart (PvdA), Ybema (D66), voorzitter, Schimmel
(D66), Van Gijzel (PvdA), Witteveen-Hevinga (PvdA), Hillen (CDA), A. de
Jong (PvdA), Hoogervorst (VVD), ondervoorzitter, Van Wingerden (AOV), Rabbae
(GroenLinks), Voûte-Droste (VVD), Adelmund (PvdA), Giskes (D66), H. G. J. Kamp
(VVD), Van Dijke (RPF), Van der Ploeg (PvdA), B. M. de Vries (VVD),
Van Walsem (D66), Ten Hoopen (CDA).Plv. leden: Van der Vlies (SGP), Van Hoof (VVD), Visser-van Doorn (CDA),
Heeringa (CDA), Wolters (CDA), Noorman-den Uyl (PvdA), Bakker (D66), Jeekel
(D66), Van Zijl (PvdA), Van Zuijlen (PvdA), G. de Jong (CDA), Van Nieuwenhoven
(PvdA), Rijpstra (VVD), Verkerk, Rosenmöller (GroenLinks),Hofstra (VVD),
Crone (PvdA), Assen (CDA), M. M. H. Kamp (VVD), Leerkes (Unie
55+), Koenders (PvdA), Hessing (VVD), Van Boxtel (D66), De Haan (CDA), Marijnissen
(SP).XNoot3Samenstelling: Leden: Blaauw (VVD), ondervoorzitter, Van den Berg (SGP),
Lilipaly (PvdA), Biesheuvel (CDA), voorzitter, Reitsma (CDA), Versnel-Schmitz
(D66), Van Gijzel (PvdA), Leers (CDA), Van Heemst (PvdA), Feenstra (PvdA),
Verbugt (VVD), Poppe (SP), Van 't Riet (D66), H. G. J. Kamp
(VVD), Stellingwerf (RPF), Crone (PvdA), Roethof (D66), M. B. Vos
(GroenLinks), Verkerk, Van Zuijlen (PvdA), Van Waning (D66), Keur (VVD), Assen
(CDA), Ten Hoopen (CDA), Luchtenveld (VVD).Plv. leden: Blauw (VVD), Schutte (GPV), Van Gelder (PvdA), Soutendijk-van
Appeldoorn (CDA), Dankers (CDA), Jeekel (D66), Swildens-Rozendaal (PvdA),
Terpstra (CDA), A. de Jong (PvdA), Duivesteijn (PvdA), Hofstra (VVD),
Hillen (CDA), Remkes (VVD), Leerkes (Unie 55+), Witteveen-Hevinga (PvdA),
Augusteijn-Esser (D66), Rosenmöller (GroenLinks), Nijpels-Hezemans (groep-Nijpels),
Valk (PvdA), Hoekema (D66), Klein Molekamp (VVD), Van der Linden (CDA), Meijer
(CDA), Te Veldhuis (VVD). 
 
 Naar boven

 

Directe linkKopieer de link naar uw clipboard 

https://zoek.officielebekendmakingen.nl/kst-25950-5.html

Sluit modaal

 

Disclaimer
De hier aangeboden pdf-bestanden van het Staatsblad, Staatscourant, Tractatenblad, provinciaal blad, gemeenteblad, waterschapsblad en blad gemeenschappelijke regeling vormen de formele bekendmakingen in de zin van de Bekendmakingswet en de Rijkswet goedkeuring en bekendmaking verdragen voor zover ze na 1 juli 2009 zijn uitgegeven. Voor pdf-publicaties van vóór deze datum geldt dat alleen de in papieren vorm uitgegeven bladen formele status hebben; de hier aangeboden elektronische versies daarvan worden bij wijze van service aangeboden.

 

Over deze website
Contact
English
Help
Zoeken

Informatie hergebruiken
Privacy en cookies
Toegankelijkheid
Sitemap
Kwetsbaarheid melden

Open data
Linked Data Overheid
PUC Open Data

MijnOverheid.nl
Rijksoverheid.nl
Ondernemersplein.nl
Werkenbijdeoverheid.nl