Memorie van toelichting
Staten-Generaal — Kamerstuk Memorie van toelichting
Datum: 2025-11-28 00:00:00.000000
Rechtsgebied: Wetgeving


Vergaderjaar 2025‒2026Tweede Kamer der Staten-Generaal2Kamerstukken36 850JWijziging van de begrotingsstaat van het Deltafonds (J) voor het jaar 2025 (wijziging samenhangende met de Najaarsnota)Nr. 2MEMORIE VAN TOELICHTINGOntvangen 28 november 2025A.ARTIKELSGEWIJZE TOELICHTING BIJ HET WETSVOORSTEL Wetsartikelen 1De begrotingsstaten die onderdeel zijn van de Rijksbegroting, worden op grond van artikel 2.3, eerste lid, van de Comptabiliteitswet 2016 elk afzonderlijk bij wet vastgesteld en derhalve ook gewijzigd. Het onderhavige wetsvoorstel strekt ertoe om voor het jaar 2025 wijzigingen aan te brengen in:1.de begrotingsstaat voor het begrotingsfonds Deltafonds (J)De in de begrotingsstaten opgenomen begrotingsartikelen worden in onderdeel B van deze memorie van toelichting toegelicht (de zgn. begrotingstoelichting).De Minister van Infrastructuur en Waterstaat,R. TiemanB.BEGROTINGSTOELICHTING1LeeswijzerAlgemeenNaar aanleiding van de motie van de leden Van Helvert en Van Veldhoven (Kamerstukken II 2015–2016 34 475 XII, nr. 12) worden bij alle begrotingsartikelen op het Mobiliteitsfonds en Deltafonds groter dan € 1 miljard de begrotingsmutaties boven de € 5 miljoen toegelicht. Dit heeft als praktische uitwerking dat bij de artikelen tussen de € 200 miljoen en € 1 miljard de ondergrens voor technische mutaties ook neerwaarts is bijgesteld. Voor beleidsmatige mutaties was er bij de artikelen van deze omvang reeds sprake van een ondergrens van € 5 miljoen. De norm voor het toelichten van de begrotingsmutaties op het niveau van artikelonderdeel is als volgt:Tabel 1 Ondergrenzen conform RBVOmvang begrotingsartikel (stand ontwerp-begroting) in € miljoenBeleidsmatige mutaties (ondergrens in € miljoen)Technische mutaties (ondergrens in € miljoen)< 5012=> 50 en < 20024=> 200 < 100055=> 100055OpbouwDit wetsvoorstel kent een opbouw waarbij afhankelijk van de informatie vraag- en behoefte verder kan worden ingezoomd. Deze verdiepingsslag is als volgt opgebouwd:–Allereerst is de begroting(wet)staat voor het Deltafonds voor het jaar 2025 opgenomen. Deze dient ter autorisatie van de mutaties die op artikelniveau in de verplichtingen-, uitgaven- en ontvangstenramingen worden voorgesteld.–Daarna is eerst op hoofdlijnen (paragraaf 2.1) inzicht verstrekt in de belangrijkste budgettaire voorstellen die leiden tot wijziging van de begroting. Hiermee kan snel een indruk worden verkregen van de inhoud van dit wetsvoorstel.–Via de artikelsgewijze toelichting (paragraaf 3) worden alle beleidsmatig relevante mutaties op het niveau van het artikelonderdeel zichtbaar gemaakt, en waar zinvol en relevant, ook toegelicht. Dit rekening houdend met de norm zoals hierboven is aangegeven.–Als onderdeel van de artikelsgewijze toelichting is in de verdiepingsbijlage (paragraaf 4.1) door middel van een meerjarige mutatietabel op artikelonderdeelniveau de aansluiting gemaakt tussen de vorige stand van de begroting en de nu voorgestelde stand. Dit voor de volledige looptijd van het fonds.–Tenslotte zijn in de verdiepingsbijlage (paragraaf 4.2) van dit wetsvoorstel de MIRT projecttabellen met de realisatieprojecten alsmede de verkenningen en planuitwerking programma’s opgenomen waarin de begrotingsmutaties op projectniveau zichtbaar zijn gemaakt. Deze (meerjarige) MIRT- tabellen zijn in ieder geval voorzien van toelichtingen indien sprake is:•van een wijziging (anders dan door de verwerking van prijsbijstelling) in het taakstellend projectbudget groter dan 10% of meer dan € 10 miljoen•van een wijziging groter dan 1 jaar in de oplevering van het project.2De producten2.1Overzicht belangrijkste uitgaven- en ontvangstenmutatiesIn de onderstaande worden de belangrijkste mutaties van deze suppletoire begroting toegelicht.Tabel 2 Belangrijkste suppletoire uitgavenmutaties 2025 (Tweede suppletoire begroting) (Bedragen x € 1 miljoen)Vastgestelde begroting 20251.723,0Stand 1e suppletoire begroting 20251.744,7Stand Suppletoire Begroting September 20251.792,0Belangrijkste suppletoire mutatiesRelevante kadermutaties:1) Nadelig saldo 2025105,52) Diverse overboekingen ministeriesdiversen‒ 1,03) Diverse overboekingen naar begroting IenWdiversen1,14) Desalderingen10,1Stand 2e suppletoire begroting 20251.897,6Tabel 3 Belangrijkste suppletoire ontvangstenmutaties 2025 (Tweede suppletoire begroting) (Bedragen x € 1 miljoen)Vastgestelde begroting 20251.723,0Stand 1e suppletoire begroting 20251.744,7Stand Suppletoire Begroting September 20251.792,0Belangrijkste suppletoire mutatiesRelevante kadermutaties:1) Nadelig saldo 20255,52) Diverse overboekingen ministeriesdiversen‒ 1,03) Diverse overboekingen naar begroting IenWdiversen1,14) Desalderingen10,1Stand 2e suppletoire begroting 20251.797,6Toelichting1.Nadelig saldo 2025Het saldo 2025 bestaat uit € 105,5 miljoen hogere uitgaven en € 5,5 miljoen hogere ontvangsten. Per saldo wordt er een nadelig saldo 2025 van € 100,0 miljoen verwacht. Zowel de saldomutaties op de uitgaven als de ontvangsten worden in 2026, conform de Comptabiliteitswet 2016, artikel 2.11 lid 4, geboekt ten laste van de begroting van het daarop volgende jaar (in dit geval 2026). Hierdoor blijft de omvang van de budgetten meerjarig ongewijzigd. Voor een nadere toelichting hoe het saldo is verwerkt op de artikelen wordt verwezen naar de artikelsgewijze toelichting (hoofdstuk 3). De verwerking in 2026 zal plaats vinden bij de 1e suppletoire begroting (Voorjaarsnota) 2026.2.Diverse overboekingen ministeries3.Diverse overboekingen naar begroting IenW4.DesalderingenDe wijzigingen, posten 2 t/m 4, zijn kleiner dan de gehanteerde norm en worden daarom niet uiteengezet (zie de leeswijzer).3Productartikelen3.1Artikel 1 Investeren in waterveiligheidBudgettaire gevolgen van uitvoeringTabel 4 Budgettaire gevolgen van uitvoering artikel 1 Investeren in waterveiligheid (bedragen x € 1.000)Vastgestelde begroting(incl. Suppletoire Begrotingen,NvW en amendementen)Mutaties2e SuppletoireBegrotingStand 2eSuppletoireBegroting(1)(2)(3)=(1)+(2)Verplichtingen2.027.266‒ 512.2281.515.038Uitgaven644.546171.596816.142waarvan juridisch verpplicht79%1.01Grote projecten waterveiligheid110.207‒ 5.766104.4411.01.01Programma HWBP-2 Waterschapsprojecten106.736‒ 4.505102.2311.01.02Programma HWBP-2 Rijksprojecten1.784‒ 1.0427421.01.03Ruimte voor de rivier780‒ 2974831.01.04Maaswerken907789851.02Ontwikkeling waterveiligheid504.457183.222687.6791.02.01Planning waterveilgheid82.404‒ 30.33252.072- Waarvan bijdrage aan agentschap RWS2.0882.0881.02.02Aanleg waterveiligheid422.053213.554635.6071.03Studiekosten29.882‒ 5.86024.0221.03.01Studie en onderzoekskosten29.882‒ 5.86024.022- Waarvan bijdrage aan agentschap RWS10.03733610.373Ontvangsten183.0825.537188.6191.09Ontvangsten investeren in waterveiligheid183.0825.537188.6191.09.01Ontvangsten waterschappen HWBP-204.8914.8911.09.03Ontvangsten waterschappen HWBP181.598181.5981.09.04Overige ontvangsten HWBP02582581.09.05Overige aanleg ontvangsten1.4843881.872ToelichtingVerplichtingenOp het artikel Investeren in waterveiligheid zal in 2025 ca. € -512 miljoen minder aan verplichtingen worden vastgelegd.HWBP Waterschapsprojecten (€ -373 miljoen)–Bij de HWBP waterschapsprojecten wordt de lagere verplichtingenrealisatie in 2025 met name veroorzaakt door:HWBP Zwolle-Olst (€ -217 miljoen), waarbij het project in drie deelprojecten is gesplitst waarbij deel 2 en deel 3 in 2027 en 2029 verplicht worden.–Door vertragingen in onder andere besluitvorming, extra onderzoeken, of gewijzigde uitvoeringsplanningen wordt € -139 miljoen verschoven, voornamelijk bij:•HWBP Sterke Lekdijk (€ -71miljoen),•HWBP Koehool-Lauwersmeer (€ -24 miljoen),•HWBP Dijkringen Noordelijke Maasvallei (€ -20 miljoen),•HWBP Noordelijke Lekdijk (€ -7,4 miljoen),–en nog 4 projecten (€ -17 miljoen).–Bij het HWBP Spijk-Werstervoort € € -7 miljoen) is een schuif door beperkte capaciteit en acualisatie van de duur van de projectfases.–Diverse andere mutaties van per saldo € -10 miljoen.HWBP Rijksprojecten (€ -55 miljoen)Doordat in 2025 de reservering voor Rijksprojecten niet aan aangesproken, wordt een bedrag van € -40 miljoen aan verplichtingenbudget doorgeschoven naar 2026. Daarnaast wordt € -13 miljoen naar latere jaren doorgeschoven in verband met een, door het waterschap, gewijzigde uitvoeringsplanning voor het project Lekdijk. Diverse kleinere muttaies van per saldo € -2 miljoen.Rivierverruiming Maas (€ -35 miljoen)Voor de Rivierverruiming Maas wordt € -35 miljoen doorgeschoven van 2025 naar 2026. Dit betreft het project Ruimte voor de Maas bij Oeffelt. De vergunningverlening door de bevoegde gezagen kost meer tijd dan beoogd.Diverse kleinere mutaties tellen per saldo op tot € -49 miljoen.Uitgaven1.01 Grote projectenDe mutatie op dit artikelonderdeel van € -5,8 miljoen heeft betrekking op lagere realisatie van € -5,2 miljoen op de risicoreserveringen HWBP-2 waarop in 2025 geen beroep is gedaan. Daarnaast wordt op het project Markeermeerdijk € 1,8 miljoen. Diverse kleinere mutaties van per saldo € -2,4 miljoen.1.02 Overige aanlegprojecten waterveiligheidIn 2025 wordt op dit artikelonderdeel € 183,2 miljoen meer gerealiseerd.–Ruimte voor de Rivier (€ - 7,5 miljoen): Dit betreft de projecten Dam Lateraalkanaal die langer lopen dan gepland doordat RWS eisen stelt aan dijkversteking Buggenum. Voor Lob van Gennep is subsidie ontvangen, die later wordt ingezet bij de realisatiefase. Daarnaast zijn een aantal onderwerpen vertraagd/lopen langer door. In overleg met RWS is het niet mogelijk gebleken om al dit jaar onderzoeken te starten voor het Maasstroomgebied. Dit heeft te maken met de capaciteitsdruk bij RWS. Deze onderzoeken zijn daarom verplaatst naar 2026.–HWBP (€ 121,3 miljoen): Op het programma HWBP is een tekort ontstaan van per saldo € 112 miljoen. Dit tekort wordt veroorzaakt door dat de projecten conform planning zijn uitgevoerd waardoor een interne overprogrammering van € 121 miljoen niet kan worden opgevangen. De overprogrammering betreft de programmering waartegenover in 2025 geen beschikbare middelen staan omdat eerder er werd uitgegaan dat de uitvoering van de programmering onvoorziene vertragingen zou ondervinden.–Rivierverruiming Maas (€ - 15,9 miljoen):. Voor Rivierverruiming Maas wordt € -15,9 miljoen doorgeschoven van 2025 naar 2026. Dit betreft het project Ruimte voor de Maas bij Oeffelt. De vergunningverlening door de bevoegde gezagen kost meer tijd dan beoogd.–Ijsseldelta fase 2 (€ -2,7 miljoen): Dit betreft het projectbudget van IJsseldelta fase 2. Dit zal ingezet worden voor de afrondingen van de realisatiefase dat na de afkoopsom van de Roggebotbrug (naar verwachting in 2025) zal plaatsvinden.–Reservering areaalgroei (€ - 3,0 miljoen):De reservering areaalgroei wordt doorgeschoven naar 2026 omdat er in 2025 geen beroep op de reservering is gedaan.–Overprogrammering (€ 107,6 miljoen) In de ontwerpbegroting 2026 bedroeg de programmering € 183,7 miljoen meer dan de beschikbare middelen. De verwachting is dat vertragingen in het programma niet voldoende zullen zijn om de overprogrammering binnen het kader op te vangen, hetgeen resulteert in hogere realisatie dan eerder begroot.–Diverse andere mutaties van per saldo € -16,6 miljoen.1.03 StudiekostenIn 2025 wordt op dit artikel € -5,9 miljoen minder gerealiseerd. Dit betreft een overboeking van € -2,0 miljoen naar artikel 5.02 voor een bijdrage van I&W aan het beheer en onderhoud van het modelinstrumentarium van Deltares 2025. Daarnaast schuif € -3,2 miljoen door naar 2026 met name Cybersecurity als gevolg van dit moment onvoldoende capaciteit om stappen te zetten op het cybersecuritydossier. Diverse andere mutaties van per saldo € -0,7 miljoen.Ontvangsten1.09 Ontvangsten investeren in waterveiligheidDe ontvangsten in 2025 vallen € 5,5 miljoen hoger uit dan verwacht. Dit komt voornamelijk door hogere ontvangsten naar aanleiding van de afwikkeling juridische schikking bij project Eemdijk en Zuidelijke Randmeren. Dit in verband met de afwikkeling herstelkosten thermisch gereinigde grond (€ 4,9 miljoen) en diverse kleine mutaties (€ 0,6 miljoen).3.2Artikel 2 Investeren in zoetwatervoorzieningenBudgettaire gevolgen van uitvoeringTabel 5 Budgettaire gevolgen van uitvoering artikel 2 Investeren in zoetwatervoorzieningen (bedragen x € 1.000)Vastgestelde begroting(incl. Suppletoire Begrotingen,NvW en amendementen)Mutaties2e SuppletoireBegrotingStand 2eSuppletoireBegroting(1)(2)(3)=(1)+(2)Verplichtingen50.979‒ 36.63114.348Uitgaven54.491‒ 23.05031.441waarvan juridisch verpplicht92%2.02Ontwikkeling zoetwatervoorziening41.333‒ 13.37727.9562.02.01Planning zoeterwatervoorziening002.02.02Aanleg zoetwatervoorziening41.333‒ 13.37727.9562.03Studiekosten13.158‒ 9.6733.4852.03.01Studie en onderzoekskosten Deltaprogramma13.158‒ 9.6733.485- Waarvan bijdrage aan agentschap RWS42085505Ontvangsten00ToelichtingVerplichtingenDe verlaging van het beschikbare verplichtingenbedrag met € -36,6 miljoen, is gerelateerd aan de hieronder toegelichte uitgavenmutaties. Voor het Deltaplan zoetwater bedraagt de verplichtingenmutatie € -26,9 miljoen, voor bevaarbaarheid jachthavens € -8,8 miljoen en diverse kleinere mutaties van per saldo € -0,9 miljoen.Uitgaven2.02 Overige waterinvesteringen zoetwatervoorzieningDe mutaties op dit artikelonderdeel betreffen;–Deltaplan Zoetwater (€ - 11,1 miljoen) Vanwege beperkte capaciteit konden aanvullende projecten niet worden opgestart, waaronder projecten projecten regio LAAG Noord Nederland en bij regio Zuid-Westelijke Delta. Een bedrag van € - 8,5 miljoen wordt doorgeschoven naar 2026. Daarnaast wordt € - 2,6 miljoen overgeboekt naar artkel 7 Investeren in waterkwaliteit ter financiering van enkele projeten van het PAGW.–Ecologische maatregelen markermeer (€ - 1,5 miljoen): De huidige samenwerkingsovereenkomst tussen Rijkswaterstaat en provincie Noord-Holland is verlopen en in 2026 zal worden herzien. Als gevolg hiervan wordt € -1,5 miljoen doorgeschoven naar 2026.–Diverse kleinere mutatie van per saldo € 0,8 miljoen2.03 StudiekostenDe mutaties op dit artikelonderdeel betreffen;–Bevaarbaarheid jachthavens (€ - 9,4 miljoen): De subsidieregelig Bevaarbaarheid jachthavens loopt dit jaar af en wordt niet verlengd. Het saldo wordt herschikt ten behoeve van Deltaplan Zoetwater van waaruit de regeling oorspronkelijk is gefinancierd.–Diverse kleinere mutatie van per saldo € -0,3 miljoen.3.3Artikel 3 Beheer, Onderhoud en VervangingBudgettaire gevolgen van uitvoeringTabel 6 Budgettaire gevolgen van uitvoering artikel 3 Beheer, Onderhoud en Vervanging (bedragen x € 1.000)Vastgestelde begroting(incl. Suppletoire Begrotingen,NvW en amendementen)Mutaties2e SuppletoireBegrotingStand 2eSuppletoireBegroting(1)(2)(3)=(1)+(2)Verplichtingen427.527‒ 8.194419.333Uitgaven423.290‒ 2.239421.051waarvan juridisch verpplicht100%3,01Exploitatie8.5588.5583,01.01Exploitatie watermanagement8.5588.558- Waarvan bijdrage aan agentschap RWS8.5588.5583,02Onderhoud en vernieuwing414.732‒ 2.239412.4933,02.01Onderhoud waterveiligheid354.613354.613- Waarvan bijdrage aan agentschap RWS354.613354.6133,02.02Onderhoud zoetwatervoorziening34.5493034.579- Waarvan bijdrage aan agentschap RWS34.5493034.5793,02.03Vernieuwing25.570‒ 2.26923.301OntvangstenToelichtingVerplichtingenVerplichtingenschuif van per saldo € -8,2 miljoen naar 2026 betreft het doorschuiven van de risicoreservering € -7,7 miljoen, € 0,7 miljoen lagere realisatie op het project stroomlijnen. Diverse kleinere mutaties van per saldo € 0,2 miljoen.UitgavenArtikelonderdeel 3.02 Onderhoud en vernieuwingDe wijzigingen zijn kleiner dan de gehanteerde norm en worden daarom niet uiteengezet (zie de leeswijzer).3.4Artikel 4 Experimenteren cf. Art. III DeltawetBudgettaire gevolgen van uitvoeringTabel 7 Budgettaire gevolgen van uitvoering artikel 4 Experimenteren cf. Art. III Deltawet (bedragen x € 1.000)Vastgestelde begroting(incl. Suppletoire Begrotingen,NvW en amendementen)Mutaties2e SuppletoireBegrotingStand 2eSuppletoireBegroting(1)(2)(3)=(1)+(2)Verplichtingen31.728‒ 2.18729.541Uitgaven118.366‒ 21.52496.842waarvan juridisch verpplicht100%4,02GIV/PPS118.366‒ 21.52496.8424,02.01GIV/PPS118.366‒ 21.52496.842OntvangstenToelichtingVerplichtingen/ UitgavenArtikelonderdeel 4.02 GIV/PPSIn 2025 zijn de uitgaven op de Afsluitdijk € -21,5 miljoen en de verplichtingen € -2,2 miljoen lager dan verwacht. Dit wordt voornamelijk veroorzaakt door uitstel besluitvorming of herijking van planning op een aantal (endogene en exogene) wijzigingen en de financiering daarvan (€ -21,3 miljoen). De belangrijkste oorzaken zijn de vertraging bij het collega-project renovatie Monument de Vlieter met als gevolg dat de werkzaamheden aan Dijk niet meer in 2025 plaatsvinden, herijking van het risicomanagementdossier en verwante planning van risico's, herijking kosten en betaaltermijnen voor werkzaamheden ten behoeve van bodembescherming Kornwerderzand.3.5Artikel 5 Netwerkgebonden kosten en overige uitgavenBudgettaire gevolgen van uitvoeringTabel 8 Budgettaire gevolgen van uitvoering artikel 5 Netwerkgebonden kosten en overige uitgaven (bedragen x € 1.000)Vastgestelde begroting(incl. Suppletoire Begrotingen,NvW en amendementen)Mutaties2e SuppletoireBegrotingStand 2eSuppletoireBegroting(1)(2)(3)=(1)+(2)Verplichtingen417.518‒ 4.868412.650Uitgaven414.291‒ 2.023412.268waarvan juridisch verpplicht98%5.01Apparaat328.0956.625334.7205.01.01Staf Deltacommissaris1.571781.6495.01.02Apparaatskosten RWS326.5246.547333.071- Waarvan bijdrage aan agentschap RWS326.5246.547333.0715.02Overige uitgaven75.4961.85277.3485.02.01Overige netwerkgebonden uitgaven72.3351.86274.197- Waarvan bijdrage aan agentschap RWS72.3351.86274.1975.02.02Programma-uitgaven DC3.161‒ 103.1515.03Investeringsruimte10.700‒ 10.5002005.03.01Programmaruimte10.700‒ 10.5002005.04Reserveringen005.04.01Reserveringen00Ontvangsten27.79727.7975.10Saldo afgesloten rekeningen27.79727.797ToelichtingVerplichtingenOp het artikel Netwerkgebonden kosten en overige uitgaven zal in 2025 € -4,9 miljoen minder aan verplichtingen worden vastgelegd dan aanvankelijk werd gepland. Dit betreft voor € -4,7 miljoen de investeringsruimte, reservering Integraal Rivierenmanagent € -3,2 miljoen, en de bijdrage van IenW aan het beheer en onderhoud van het modelinstrumentarium van Deltares 2025 € 2,0 miljoen. Daarnaast enkele kleinere mutaties van per saldo € 1,0 miljoen.UitgavenArtikel 5.01 ApparaatHet budget op dit artikelonderdeel is in 2025 met € 6,6 miljoen verhoogd. Dit komt met name door de verhoging van de bijdrage aan de apparaatskosten van RWS met € 5,8 miljoen vanuit de investeringsruimte (artikelonderdeel 5.03) om de dotatie van RWS aan de verlofreservering in 2025 volledig te dekken. De invoering van het IKB-spaarverlof en de verruiming van het aantal IKB-uren heeft gevolgen voor de jaarlijkse lasten van agentschappen. Agentschappen zijn op basis van de geldende wet- en regelgeving verplicht om voor de openstaande verlofuren (regulier verlof en IKB-verlof) een kortlopende schuld op de balans op te nemen. Sinds de verruiming van het aantal IKB-uren, die kunnen worden toegevoegd aan het IKB-spaarverlof, is een aanzienlijke stijging zichtbaar in het totaal aantal verlofuren ultimo het jaar en de hiermee samenhangende kortlopende schuld op de balans van RWS. De lasten die samenhangen met de groei van het aantal IKB-verlofuren zijn bij RWS niet gedekt, met als gevolg dat de totale dotatie aan de verlofreservering in 2025 niet volledig was gedekt. Daarnaast is sprake van enkele kleinere mutaties van per saldo € 0,8 miljoen.Artikel 5.02 Overige uitgavenDe wijzigingen zijn kleiner dan de gehanteerde norm en worden daarom niet uiteengezet (zie de leeswijzer).Artikel 5.03 InvesteringsruimteHet budget op dit artikelonderdeel is in 2025 met € 10,5 miljoen verlaagd. Dit komt door de overboeking van € 5,8 miljoen naar de apparaatskosten van RWS (artikelonderdeel 5.01) om de dotatie van RWS aan de verlofreservering in 2025 volledig te dekken. Daarnaast wordt € -4,7 miljoen doorgeschoven naar 2026 daar er voor dit bedrag in 2025 geen beroep wordt gedaan op de investeringsruimte.3.6Artikel 6 Bijdragen andere begrotingen van het RijkBudgettaire gevolgen van uitvoeringTabel 9 Budgettaire gevolgen van uitvoering artikel6 Bijdragen andere begrotingen van het Rijk (bedragen x € 1.000)Vastgestelde begroting(incl. Suppletoire Begrotingen,NvW en amendementen)Mutaties2e SuppletoireBegrotingStand 2eSuppletoireBegroting(1)(2)(3)=(1)+(2)00Ontvangsten1.580.114581.580.1726.09Ten laste van begroting IenW1.580.114581.580.172ToelichtingDe wijziging is kleiner dan de gehanteerde norm en wordt daarom niet uiteengezet (zie de leeswijzer).3.7Artikel 7 Investeren in WaterkwaliteitBudgettaire gevolgen van uitvoeringTabel 10 Budgettaire gevolgen van uitvoering artikel 7 Investeren in Waterkwaliteit (bedragen x € 1.000)Vastgestelde begroting(incl. Suppletoire Begrotingen,NvW en amendementen)Mutaties2e SuppletoireBegrotingStand 2eSuppletoireBegroting(1)(2)(3)=(1)+(2)Verplichtingen379.143‒ 32.642346.501Uitgaven136.997‒ 17.182119.815waarvan juridisch verpplicht95%7.01Ontwikkeling Kaderrichtlijn Water82.663‒ 14.96867.6957.01.01Real.progr.Kaderrichtlijn water82.663‒ 14.96867.6957.02Ontwikkeling waterkwaliteit31.0521.94032.9927.02.01Aanleg waterkwaliteit25.3381.96127.299- Waarvan bijdrage aan agentschap RWS1061067.02.02Planning waterkwaliteit5.714‒ 215.693- Waarvan bijdrage aan agentschap RWS5.545‒ 155.5307.03Studiekosten waterkwaliteit23.282‒ 4.15419.1287.03.01Studiekosten waterkwaliteit23.282‒ 4.15419.128- Waarvan bijdrage aan agentschap RWS7.3908048.194Ontvangsten988‒ 17971ToelichtingVerplichtingenOp het artikel Investeren in waterkwaliteit zal in 2025 ca. € -32,6 miljoen minder aan verplichtingen worden vastgelegd dan aanvankelijk werd gepland. De oorzaak hiervan is:–Kaderrichtlijn Water (€ -24,5 miljoen)•In 2025 zal voor € - 24,5 miljoen minder aan verplichtingen worden aangegaan dan aanvankelijk werd gepland.Dit komt voornamelijk door;•KRW ON UWDH (€ -22,7 miljoen) om risico's op grond (vervuild en mindere toepassing) en op conditionering met opdrachtnemer af te sluiten.•KRW/N2000 MN (€ -1,4 miljoen) omdat de situatie buiten afwijkt van de beschreven uitgangspositie in het project opdracht formulier waardoor meer tijd en onderzoek nodig is om de scope vast te stellen. Ook het opstellen van de samenwerkingsovereenkomst met Staatsbosbeheer neemt meer tijd in beslag en dit leidt tot vertraging.•KRW MN 2e & 3e tranche (€ -0,9 miljoen) is er een verplichtingenschuif omdat de ramingen voor vispassage Zuidersluis en Houtribdijk lager zijn uitgevallen dan eerder is aangenomen doordat de projecten eenvoudiger uitgevoerd kunnen worden dan waarmee in de verkenningsfase rekening is gehouden. Het vrijvallende verplichtingenbudget wordt doorgeschoven naar 2026 om elders binnen de KRW te worden benut.•ZN C KRW 2e en 3e tranche (€ -0,8 miljoen) heeft een verplichtingenschuif wegens het vervallen van een grondaankooptransactie bij geul Leijgraaf Arcen, welke is opgelost met een afspraak met de huidige eigenaar over beheer en onderhoud van het terrein rondom de aan te leggen geul.•Diverse kleinere mutatie van per saldo € 1,3 miljoen.–Delta-aanpak Agrarisch Waterbeheer (€ -5,0 miljoen): Het betreft een overboeking van € 3,0 miljoen naar de begroting Hoofdstuk XII voor de bijdrageverlening aan het Kadaster. Tevens is de verwachting dat een deel van de subsidieaanvragen door de waterschappen in 2026 wordt ingediend (€ -2,0 mln.).–Emissietoets RWZI (€ -3,4 miljoen); Het betreft een budgetschuif naar 2026. De opdracht voor de emissietoets RWZI wordt in 2026 verstrekt vanwege een langere doorlooptijd van het vooronderzoek..–Diverse kleinere mutaties van per saldo € 0,3 miljoen.Uitgaven7.01 Real. Progr. Kaderrichtlijn waterDe kasschuif van 2025 naar 2026 van € -15,0 miljoen wordt grotendeels veroorzaakt bij projecten–KRW Oost-Nederland (€ -8 miljoen): door uitloop voor de planstudie door GROW waardoor termijnbedragen verder in de tijd schuiven. Ook is het aantal transacties voor het verkrijgen van gronden voor 2025 nog beperkt. Daarnaast kan de capaciteitsbehoefte door toepassing van het kader voor de wet DBA niet in de volle breedte worden ingevuld.–KRW/N2000 Midden-Nederland (€ -1,7 miljoen); de situatie buiten afwijkt van de beschreven uitgangspositie. Hierdoor is er meer tijd en onderzoek nodig om de scope vast te stellen voor deze maatregelen. Ook het opstellen van de samenwerkingsovereenkomst met Staatsbosbeheer neemt meer tijd in beslag en dit leidt tot vertraging.–KRW Klimaatpark IJsselpoort (€ -1,6 miljoen); vanwege vertraging in de afstemming van dit project zijn in 2025 minder kosten gemaakt dan verwacht.–KRW/N2000 Friesland (€ -1,0 miljoen); doordat de formalisering van de financiële afspraken tussen Provincie Friesland en PAGW vertraging heeft opgelopen, waardoor de uitvoering niet meer in 2025 kan plaatsvinden.–Diverse kleinere mutaties van per saldo € -2,7 miljoen.7.02 Ontwikkeling waterkwaliteitDe wijziging zijn kleiner dan de gehanteerde norm en worden daarom niet uiteengezet (zie de leeswijzer).7.03 Studiekosten waterkwaliteit–Emissietoets RWZI (€ -4,2 miljoen); Het betreft een budgetschuif naar 2026. De opdracht voor de emissietoets RWZI wordt in 2026 verstrekt doordat het vooronderzoek een langere doorlooptijd.–Diverse kleinere mutaties van per saldo € 0,2 miljoen.4Bijlagen4.1VerdiepingsbijlageTabel 11 Artikel 1 Investeren in waterveiligheid1 Investeren in waterveiligheidTotaal mutatie202520262027202820292030203120322033203420352036203720382039Ontwerpbegroting 2025 artikelonderdeel 1.01 Grote projecten waterveiligheid36.00460.12235.119163.5826.6347.2290Mutaties Voorjaarsnota 202570.679‒ 44.780‒ 20.7738.548230343Stand eerste suppletoire wet 2025 artikelonderdeel 1.01 Grote projecten waterveiligheid106.68315.34214.346172.1306.8647.5720Mutaties Miljoenennota 20263.5245074745.685227250Stand ontwerpbegroting 2026 artikelonderdeel 1.01 Grote projecten waterveiligheid110.20715.84914.820177.8157.0917.8220Saldo 2025 Investeren in waterveiligheid0‒ 5.7665.766Mutaties najaarsnota 2025‒ 5.7665.7660000000000000Stand tweede suppletoire wet 2025 artikelonderdeel 1.01 Grote projecten waterveiligheid104.44121.61514.820177.8157.0917.822000000000Ontwerpbegroting 2025 artikelonderdeel 1.02 Ontwikkeling waterveiligheid490.979716.188666.251520.841541.258509.776411.090535.622616.762523.907556.608536.135487.005404.523417.122Mutaties Voorjaarsnota 2025‒ 55.023‒ 170.548‒ 81.885‒ 114.83413.257112.07631.876‒ 66.309‒ 97.905‒ 101.129‒ 71.8834.420225.811322.601‒ 28.555Stand eerste suppletoire wet 2025 artikelonderdeel 1.02 Ontwikkeling waterveiligheid435.956545.640584.366406.007554.515621.852442.966469.313518.857422.778484.725540.555712.816727.124388.567Mutaties Miljoenennota 202668.50113.89549.03816.536‒ 102.007‒ 31.25313.3505.9308.99315.73620.15622.19218.85620.615102.327Stand ontwerpbegroting 2026 artikelonderdeel 1.02 Ontwikkeling waterveiligheid504.457559.535633.404422.543452.508590.599456.316475.243527.850438.514504.881562.747731.672747.739490.894RvdR 2.0 Sedimentatiesuppleties‒ 265‒ 265Saldo 2025 Investeren in waterveiligheid0183.487‒ 183.487Mutaties najaarsnota 2025183.222‒ 183.4870000000000000Stand tweede suppletoire wet 2025 artikelonderdeel 1.02 Overige aanlegprojecten waterveiligheid687.679376.048633.404422.543452.508590.599456.316475.243527.850438.514504.881562.747731.672747.739490.894Ontwerpbegroting 2025 artikelonderdeel 1.03 Studiekosten33.49729.18232.62720.83617.72316.87213.67213.67213.68813.43213.43213.43213.43213.43213.432Mutaties Voorjaarsnota 20253.2527.5002.7268.154944498498498‒ 702‒ 702‒ 702‒ 702‒ 702‒ 702‒ 702Stand eerste suppletoire wet 2025 artikelonderdeel 1.03 Studiekosten36.74936.68235.35328.99018.66717.37014.17014.17012.98612.73012.73012.73012.73012.73012.730Mutaties Miljoenennota 2026‒ 6.8671.424‒ 433‒ 4934.498253206206189185185185185185185Stand ontwerpbegroting 2026 artikelonderdeel 1.03 Studiekosten29.88238.10634.92028.49723.16517.62314.37614.37613.17512.91512.91512.91512.91512.91512.915B&O modelinstrumentarium Deltares‒ 2.000‒ 2.000BCF: DU Bovenregionale Analyse - BTW‒ 126‒ 126Bijdrage Interne kosten voor de RWS-fte's‒ 68‒ 68BZK: DU Bovenregionale Analyse‒ 1.464‒ 1.464EZ: POA TKI Watertechnologie en TKI Deltatechnologie‒ 200‒ 200Herschikking budget LWKM7171Herschikking DC 1.9 fte RWS‒ 237‒ 237HXII: Kennisonderzoek Water en Bodem Deltares 2025 aanv.861861Inzet Deltaprogramma Centraal holland‒ 94‒ 94Kennisonderzoek Water en Bodem Deltares 2025 aanv.‒ 90‒ 90Saldo 2025 Investeren in waterveiligheid0‒ 3.2483.248Subsidieonvangst EU project Flood Wisdom Transnationaal6060VRO: Bijdrage aan Platform Samen Klimaatbestendig100100VRO: Bijdrage Platform Samen Klimaatbestendig Hitte175175VWS: Bijdrage Platform Samen Klimaatbestendig400400Mutaties najaarsnota 2025‒ 5.8603.2480000000000000Stand tweede suppletoire wet 2025 artikelonderdeel 1.03 Studiekosten24.02241.35434.92028.49723.16517.62314.37614.37613.17512.91512.91512.91512.91512.91512.915Totaal Uitgaven Stand ontwerpbegroting 2056 Investeren in waterveiligheid560.480805.492733.997705.259565.615533.877424.762549.294630.450537.339570.040549.567500.437417.955Totaal Uitgaven Stand eerste suppletoire wet 2025 Investeren in waterveiligheid579.388597.664634.065607.127580.046646.794457.136483.483531.843435.508497.455553.285725.546739.854Totaal Uitgaven Stand ontwerpbegroting 2026 Investeren in waterveiligheid644.546613.490683.144628.855482.764616.044470.692489.619541.025451.429517.796575.662744.587760.654503.809Totaal Uitgaven stand 2e suppletoire wet 2025 Investeren in waterveiligheid816.142439.017683.144628.855482.764616.044470.692489.619541.025451.429517.796575.662744.587760.654503.809Ontwerpbegroting 2025 artikelonderdeel 1.09 Ontvangsten investeren in waterveiligheid167.535150.786157.715178.013192.523187.905209.466211.335194.004220.954192.267197.148190.040190.040190.040Mutaties Voorjaarsnota 2025‒ 7.6141.4332781.121‒ 9.40313.657Stand eerste suppletoire wet 2025 artikelonderdeel 1.09 Ontvangsten investeren in waterveiligheid159.921152.219157.993179.134183.120201.562209.466211.335194.004220.954192.267197.148190.040190.040190.040Mutaties Miljoenennota 202623.16114.120‒ 12.9461.9749.506‒ 8.2454.4324.1275.4863.2926.2317.1444.0255.557‒ 233Stand ontwerpbegroting 2026 artikelonderdeel 1.09 Ontvangsten investeren in waterveiligheid183.082166.339145.047181.108192.626193.317213.898215.462199.490224.246198.498204.292194.065195.597189.807Saldo 2025 Investeren in waterveiligheid05.477‒ 5.477Subsidieonvangst EU project Flood Wisdom Transnationaal6060Mutaties najaarsnota 20255.537‒ 5.4770000000000000Stand tweede suppletoire wet 2025 artikelonderdeel 1.09 Ontvangsten investeren in waterveiligheid188.619160.862145.047181.108192.626193.317213.898215.462199.490224.246198.498204.292194.065195.597189.807Totaal Ontvangsten Stand ontwerpbegroting 2025 Investeren in waterveiligheid167.535150.786157.715178.013192.523187.905209.466211.335194.004220.954192.267197.148190.040190.040Totaal Ontvangsten Stand eerste suppletoire wet 2025 Investeren in waterveiligheid159.921152.219157.993179.134183.120201.562209.466211.335194.004220.954192.267197.148190.040190.040Totaal Ontvangsten Stand ontwerpbegroting 2026 Investeren in waterveiligheid183.082166.339145.047181.108192.626193.317213.898215.462199.490224.246198.498204.292194.065195.597189.807Totaal Ontvangsten stand 2e suppletoire wet 2025 Investeren in waterveiligheid188.619160.862145.047181.108192.626193.317213.898215.462199.490224.246198.498204.292194.065195.597189.807Tabel 12 Artikel 2 Investeren in zoetwatervoorziening2 Investeren in zoetwatervoorzieningTotaal mutatie202520262027202820292030203120322033203420352036203720382039Ontwerpbegroting 2025 artikelonderdeel 2.02 Ontwikkeling zoetwatervoorziening48.09746.83065.94641.78011.804258258258277280258258258258258Mutaties Voorjaarsnota 2025‒ 7.3177.3001.2532.488984‒ 19‒ 22Stand eerste suppletoire wet 2025 artikelonderdeel 2.02 Ontwikkeling zoetwatervoorziening40.78054.13067.19944.26812.788258258258258258258258258258258Mutaties Miljoenennota 20265531.953‒ 12.043708‒ 10.057‒ 244999999999Stand ontwerpbegroting 2026 artikelonderdeel 2.02 Ontwikkeling zoetwatervoorziening41.33356.08355.15644.9762.73114267267267267267267267267267Herschikking DP zoetwater fase 2‒ 2.573‒ 2.573Saldo 2025 Investeren in zoetwatervoorziening0‒ 10.80410.804Mutaties najaarsnota 2025‒ 13.37710.8040000000000000Stand tweede suppletoire wet 2025 artikelonderdeel 2.02 Ontwikkeling zoetwatervoorziening27.95666.88755.15644.9762.73114267267267267267267267267267Ontwerpbegroting 2025 artikelonderdeel 2.03 Studiekosten11.1402.2002.2001.000Mutaties Voorjaarsnota 20251.354Stand eerste suppletoire wet 2025 artikelonderdeel 2.03 Studiekosten12.4942.2002.2001.000Mutaties Miljoenennota 2026664123210105Stand ontwerpbegroting 2026 artikelonderdeel 2.03 Studiekosten13.1582.3232.4101.105Saldo 2025 Investeren in zoetwatervoorziening0‒ 9.6739.673Mutaties najaarsnota 2025‒ 9.6739.6730000000000000Stand tweede suppletoire wet 2025 artikelonderdeel 2.03 Studiekosten3.48511.9962.4101.10500000000000Totaal Uitgaven Stand ontwerpbegroting 2025 Investeren in zoetwatervoorziening59.23749.03068.14642.78011.804258258258277280258258258258Totaal Uitgaven Stand eerste suppletoire wet 2025 Investeren in zoetwatervoorziening53.27456.33069.39945.26812.788258258258258258258258258258Totaal Uitgaven Stand ontwerpbegroting 2026 Investeren in zoetwatervoorziening54.49158.40657.56646.0812.73114267267267267267267267267267Totaal Uitgaven stand 2e suppletoire wet 2025 Investeren in zoetwatervoorziening31.44178.88357.56646.0812.73114267267267267267267267267267Ontwerpbegroting 2025 artikelonderdeel 2.09 Ontvangsten investeren in waterkwantiteit en zoetwatervoorzieningenMutaties Voorjaarsnota 2025Stand eerste suppletoire wet 2025 artikelonderdeel 2.09 Ontvangsten investeren in waterkwantiteit en zoetwatervoorzieningen000000000000000Mutaties Miljoenennota 2026Stand ontwerpbegroting 2026 artikelonderdeel 2.09 Ontvangsten investeren in waterkwantiteit en zoetwatervoorzieningen000000000000000Mutaties najaarsnota 2025000000000000000Stand tweede suppletoire wet 2025 artikelonderdeel 2.09 Ontvangsten investeren in waterkwantiteit en zoetwatervoorzieningen000000000000000Totaal Ontvangsten Stand ontwerpbegroting 2025 Investeren in zoetwatervoorziening00000000000000Totaal Ontvangsten Stand eerste suppletoire wet 2025 Investeren in zoetwatervoorziening00000000000000Totaal Ontvangsten Stand ontwerpbegroting 2026 Investeren in zoetwatervoorziening000000000000000Totaal Ontvangsten stand 2e suppletoire wet 2025 Investeren in zoetwatervoorziening000000000000000Tabel 13 Artikel 3 Exploitatie, onderhoud en vernieuwing3 Exploitatie, onderhoud en vernieuwingTotaal mutatie202520262027202820292030203120322033203420352036203720382039Ontwerpbegroting 2025 artikelonderdeel 3.01 Exploitatie8.26114.18117.09816.84416.64316.97720.74221.2208.5238.5238.5238.5238.5238.5238.523Mutaties Voorjaarsnota 202523‒ 1.334‒ 1.33411.0809.7309.7519.0539.0539.1649.164Stand eerste suppletoire wet 2025 artikelonderdeel 3.01 Exploitatie8.28414.18117.09816.84416.64316.97719.40819.88619.60318.25318.27417.57617.57617.68717.687Mutaties Miljoenennota 2026274468565556550561641657647603604581581584584Stand ontwerpbegroting 2026 artikelonderdeel 3.01 Exploitatie8.55814.64917.66317.40017.19317.53820.04920.54320.25018.85618.87818.15718.15718.27118.271Mutaties najaarsnota 2025000000000000000Stand tweede suppletoire wet 2025 artikelonderdeel 3.01 Exploitatie8.55814.64917.66317.40017.19317.53820.04920.54320.25018.85618.87818.15718.15718.27118.271Ontwerpbegroting 2025 artikelonderdeel 3.02 Onderhoud en vernieuwing388.962337.306316.188381.089430.609423.058415.285410.590264.591296.857296.858313.784313.784250.493250.482Mutaties Voorjaarsnota 202512.106121.000124.95899.99557.2434.097118.681216.974338.150330.899338.332322.676327.679390.859343.170Stand eerste suppletoire wet 2025 artikelonderdeel 3.02 Onderhoud en vernieuwing401.068458.306441.146481.084487.852427.155533.966627.564602.741627.756635.190636.460641.463641.352593.652Mutaties Miljoenennota 202613.66413.97314.04614.81314.96512.76416.70319.79418.97419.79920.04620.00320.16820.16318.588Stand ontwerpbegroting 2026 artikelonderdeel 3.02 Onderhoud en vernieuwing414.732472.279455.192495.897502.817439.919550.669647.358621.715647.555655.236656.463661.631661.515612.240RvdR 2.0 Sedimentatiesuppleties3030Saldo 2025 Exploitatie, onderhoud en vernieuwing0‒ 2.2692.269Mutaties najaarsnota 2025‒ 2.2392.2690000000000000Stand tweede suppletoire wet 2025 artikelonderdeel 3.02 Onderhoud en vernieuwing412.493474.548455.192495.897502.817439.919550.669647.358621.715647.555655.236656.463661.631661.515612.240Totaal Uitgaven Stand ontwerpbegroting 2025 Exploitatie, onderhoud en vernieuwing397.223351.487333.286397.933447.252440.035436.027431.810273.114305.380305.381322.307322.307259.016Totaal Uitgaven Stand eerste suppletoire wet 2025 Exploitatie, onderhoud en vernieuwing409.352472.487458.244497.928504.495444.132553.374647.450622.344646.009653.464654.036659.039659.039Totaal Uitgaven Stand ontwerpbegroting 2026 Exploitatie, onderhoud en vernieuwing423.290486.928472.855513.297520.010457.457570.718667.901641.965666.411674.114674.620679.788679.786630.511Totaal Uitgaven stand 2e suppletoire wet 2025 Exploitatie, onderhoud en vernieuwing421.051489.197472.855513.297520.010457.457570.718667.901641.965666.411674.114674.620679.788679.786630.511Tabel 14 Artikel 4 Experimenteren cf. art. III Deltawet4 Experimenteren cf. art. III DeltawetTotaal mutatie202520262027202820292030203120322033203420352036203720382039Ontwerpbegroting 2025 artikelonderdeel 4.02 GIV/PPS96.59091.58662.91562.69962.89462.43259.21959.06961.81661.83058.95358.47455.42959.32852.372Mutaties Voorjaarsnota 202519.843‒ 2.81822.243‒ 2.389‒ 2.374‒ 2.369‒ 306‒ 274‒ 135‒ 94‒ 26‒ 3236‒ 24.781‒ 122Stand eerste suppletoire wet 2025 artikelonderdeel 4.02 GIV/PPS116.43388.76885.15860.31060.52060.06358.91358.79561.68161.73658.92758.44255.46534.54752.250Mutaties Miljoenennota 20261.9331.4741.4141.0011.0059979789761.0241.025978970921573867Stand ontwerpbegroting 2026 artikelonderdeel 4.02 GIV/PPS118.36690.24286.57261.31161.52561.06059.89159.77162.70562.76159.90559.41256.38635.12053.117Saldo 2025 Experimenteren cf art III Deltawet0‒ 21.52421.524Mutaties najaarsnota 2025‒ 21.52421.5240000000000000Stand tweede suppletoire wet 2025 artikelonderdeel 4.02 GIV/PPS96.842111.76686.57261.31161.52561.06059.89159.77162.70562.76159.90559.41256.38635.12053.117Totaal Uitgaven Stand ontwerpbegroting 2025 Experimenteren cf. art. III Deltawet96.59091.58662.91562.69962.89462.43259.21959.06961.81661.83058.95358.47455.42959.328Totaal Uitgaven Stand eerste suppletoire wet 2025 Experimenteren cf. art. III Deltawet116.43388.76885.15860.31060.52060.06358.91358.79561.68161.73658.92758.44255.46534.547Totaal Uitgaven Stand ontwerpbegroting 2026 Experimenteren cf. art. III Deltawet118.36690.24286.57261.31161.52561.06059.89159.77162.70562.76159.90559.41256.38635.12053.117Totaal Uitgaven stand 2e suppletoire wet 2025 Experimenteren cf. art. III Deltawet96.842111.76686.57261.31161.52561.06059.89159.77162.70562.76159.90559.41256.38635.12053.117Tabel 15 Artikel 5 Netwerkgebonden kosten en overige uitgaven5 Netwerkgebonden kosten en overige uitgavenTotaal mutatie202520262027202820292030203120322033203420352036203720382039Ontwerpbegroting 2025 artikelonderdeel 5.01 Apparaat312.729321.914314.853309.703309.952305.453303.740293.490293.490293.490293.490293.490294.244293.334295.513Mutaties Voorjaarsnota 20253.120681‒ 400‒ 1.499‒ 3.246‒ 3.301‒ 4.1753.475‒ 4.175‒ 4.175‒ 4.175‒ 4.329‒ 4.329‒ 4.329‒ 6.467Stand eerste suppletoire wet 2025 artikelonderdeel 5.01 Apparaat315.849322.595314.453308.204306.706302.152299.565296.965289.315289.315289.315289.161289.915289.005289.046Mutaties Miljoenennota 202612.24615.69513.98013.78213.50813.35213.46613.36113.04713.04713.04713.04213.07413.03613.037Stand ontwerpbegroting 2026 artikelonderdeel 5.01 Apparaat328.095338.290328.433321.986320.214315.504313.031310.326302.362302.362302.362302.203302.989302.041302.083Bijdrage Interne kosten voor de RWS-fte's6868Herschikking van programmageld naar personeelskosten1010Inzet Deltaprogramma Centraal holland9494KGG: Indexering Wind op Zee 2025148148LVVN: Natuurmonitoring IenW / RWS270270Risicoreservering Individueel Keuze Budget5.8005.800RvdR 2.0 Sedimentatiesuppleties235235Mutaties najaarsnota 20256.62500000000000000Stand tweede suppletoire wet 2025 artikelonderdeel 5.01 Apparaat334.720338.290328.433321.986320.214315.504313.031310.326302.362302.362302.362302.203302.989302.041302.083Ontwerpbegroting 2025 artikelonderdeel 5.02 Overige uitgaven76.648131.435153.204151.339148.834151.780184.984189.20177.13777.13777.13777.13777.13777.03077.030Mutaties Voorjaarsnota 2025‒ 1.835‒ 100.909‒ 124.159‒ 122.412‒ 119.908‒ 122.854‒ 164.481‒ 168.698‒ 56.681‒ 56.681‒ 56.681‒ 56.681‒ 56.681‒ 56.681‒ 56.681Stand eerste suppletoire wet 2025 artikelonderdeel 5.02 Overige uitgaven74.81330.52629.04528.92728.92628.92620.50320.50320.45620.45620.45620.45620.45620.34920.349Mutaties Miljoenennota 2026683499475474474474335335334334334334334332332Stand ontwerpbegroting 2026 artikelonderdeel 5.02 Overige uitgaven75.49631.02529.52029.40129.40029.40020.83820.83820.79020.79020.79020.79020.79020.68120.681B&O modelinstrumentarium Deltares2.0002.000EZ: Kennisprogramma Natte Kunstwerken (KpNK)‒ 138‒ 138Herschikking van programmageld naar personeelskosten‒ 10‒ 10Mutaties najaarsnota 20251.85200000000000000Stand tweede suppletoire wet 2025 artikelonderdeel 5.02 Overige uitgaven77.34831.02529.52029.40129.40029.40020.83820.83820.79020.79020.79020.79020.79020.68120.681Ontwerpbegroting 2025 artikelonderdeel 5.03 Investeringsruimte55.40098.760126.25744.91341.500116.945127.29982.38082.795100.186154.298214.087253.050380.505335.255Mutaties Voorjaarsnota 2025‒ 27.500‒ 55.632‒ 49.79923.3665.559‒ 53.495‒ 39.916‒ 48.869‒ 46.884‒ 67.775‒ 121.886‒ 181.675‒ 241.475‒ 369.9188.240Stand eerste suppletoire wet 2025 artikelonderdeel 5.03 Investeringsruimte27.90043.12876.45868.27947.05963.45087.38333.51135.91132.41132.41232.41211.57510.587343.495Mutaties Miljoenennota 2026‒ 17.2000000000000000‒ 86.758Stand ontwerpbegroting 2026 artikelonderdeel 5.03 Investeringsruimte10.70043.12876.45868.27947.05963.45087.38333.51135.91132.41132.41232.41211.57510.587256.737Risicoreservering Individueel Keuze Budget‒ 5.800‒ 5.800Saldo 2025 Investeringsruimte0‒ 4.7004.700Mutaties najaarsnota 2025‒ 10.5004.7000000000000000Stand tweede suppletoire wet 2025 artikelonderdeel 5.03 Investeringsruimte20047.82876.45868.27947.05963.45087.38333.51135.91132.41132.41232.41211.57510.587256.737Ontwerpbegroting 2025 artikelonderdeel 5.04 Reserveringen4.87511.68411.30073.89098.833161.160197.450121.950359.716477.516474.516472.516472.512479.333481.167Mutaties Voorjaarsnota 2025‒ 4.875‒ 2.4424846.460‒ 9.925‒ 2.300164.667164.667‒ 97.599‒ 97.599‒ 97.600‒ 97.600‒ 264.262‒ 271.083‒ 272.917Stand eerste suppletoire wet 2025 artikelonderdeel 5.04 Reserveringen09.24211.78480.35088.908158.860362.117286.617262.117379.917376.916374.916208.250208.250208.250Mutaties Miljoenennota 2026‒ 251‒ 100‒ 3.425‒ 3.527‒ 8.511‒ 11.484‒ 7.800‒ 6.985‒ 16.129‒ 16.129‒ 16.129‒ 16.129‒ 16.129‒ 16.129Stand ontwerpbegroting 2026 artikelonderdeel 5.04 Reserveringen08.99111.68476.92585.381150.349350.633278.817255.132363.788360.787358.787192.121192.121192.121Mutaties najaarsnota 2025000000000000000Stand tweede suppletoire wet 2025 artikelonderdeel 5.04 Reserveringen08.99111.68476.92585.381150.349350.633278.817255.132363.788360.787358.787192.121192.121192.121Totaal Uitgaven Stand ontwerpbegroting 2025 Netwerkgebonden kosten en overige uitgaven449.652563.793605.614579.845599.119735.338813.473687.021813.138948.329999.4411.057.2301.096.9431.230.202Totaal Uitgaven Stand eerste suppletoire wet 2025 Netwerkgebonden kosten en overige uitgaven418.562405.491431.740485.760471.599553.388769.568637.596607.799722.099719.099716.945530.196528.191Totaal Uitgaven Stand ontwerpbegroting 2026 Netwerkgebonden kosten en overige uitgaven414.291421.434446.095496.591482.054558.703771.885643.492614.195719.351716.351714.192527.475525.430771.622Totaal Uitgaven stand 2e suppletoire wet 2025 Netwerkgebonden kosten en overige uitgaven412.268426.134446.095496.591482.054558.703771.885643.492614.195719.351716.351714.192527.475525.430771.622Ontwerpbegroting 2025 artikelonderdeel 5.10 Saldo afgesloten rekeningenMutaties Voorjaarsnota 202527.797Stand eerste suppletoire wet 2025 artikelonderdeel 5.10 Saldo afgesloten rekeningen27.79700000000000000Mutaties Miljoenennota 2026Stand ontwerpbegroting 2026 artikelonderdeel 5.10 Saldo afgesloten rekeningen27.79700000000000000Mutaties najaarsnota 2025000000000000000Stand tweede suppletoire wet 2025 artikelonderdeel 5.10 Saldo afgesloten rekeningen27.79700000000000000Totaal Ontvangsten Stand ontwerpbegroting 2025 Netwerkgebonden kosten en overige uitgaven00000000000000Totaal Ontvangsten Stand eerste suppletoire wet 2025 Netwerkgebonden kosten en overige uitgaven27.7970000000000000Totaal Ontvangsten Stand ontwerpbegroting 2026 Netwerkgebonden kosten en overige uitgaven27.79700000000000000Totaal Ontvangsten stand 2e suppletoire wet 2025 Netwerkgebonden kosten en overige uitgaven27.79700000000000000Tabel 16 Artikel 6 Bijdragen andere begrotingen Rijk6 Bijdragen andere begrotingen RijkTotaal mutatie202520262027202820292030203120322033203420352036203720382039Ontwerpbegroting 2025 artikelonderdeel 6.09 Ten laste van begroting IenW1.555.4331.981.5791.950.2801.672.5671.543.8401.641.1151.617.7561.631.7631.673.5491.648.9661.742.1741.791.0561.785.7021.776.9841.741.379Mutaties Voorjaarsnota 2025586‒ 259.40887.46445.231‒ 4.965‒ 64.79565.20550.20510.20510.305‒ 4.695‒ 4.695‒ 4.695‒ 4.695‒ 4.695Stand eerste suppletoire wet 2025 artikelonderdeel 6.09 Ten laste van begroting IenW1.556.0191.722.1712.037.7441.717.7981.538.8751.576.3201.682.9611.681.9681.683.7541.659.2711.737.4791.786.3611.781.0071.772.2891.736.684Mutaties Miljoenennota 202624.095‒ 1.722.171‒ 2.037.744‒ 1.717.798‒ 1.538.875‒ 1.576.320‒ 1.682.961‒ 1.681.968‒ 1.683.754‒ 1.659.271‒ 1.737.479‒ 1.786.361‒ 1.781.007‒ 1.772.289‒ 1.736.684Stand ontwerpbegroting 2026 artikelonderdeel 6.09 Ten laste van begroting IenW1.580.11400000000000000BCF: DU Bovenregionale Analyse - BTW‒ 126‒ 126Bijdrage aan LVVN Steurproject‒ 65‒ 65BZK: DU Bovenregionale Analyse‒ 1.464‒ 1.464EZ: Kennisprogramma Natte Kunstwerken (KpNK)‒ 138‒ 138EZ: POA TKI Watertechnologie en TKI Deltatechnologie‒ 200‒ 200Herschikking DC 1.9 fte RWS‒ 237‒ 237HXII: Kennisonderzoek Water en Bodem Deltares 2025 aanv.1.3171.317KGG: Indexering Wind op Zee 2025148148LVVN: Bijdrage Ctgb-KRW methodiek‒ 122‒ 122LVVN: Natuurmonitoring IenW / RWS270270VRO: Bijdrage aan Platform Samen Klimaatbestendig100100VRO: Bijdrage Platform Samen Klimaatbestendig Hitte175175VWS: Bijdrage Platform Samen Klimaatbestendig400400Mutaties najaarsnota 20255800000000000000Stand tweede suppletoire wet 2025 artikelonderdeel 6.09 Ten laste van begroting IenW1.580.17200000000000000Totaal Ontvangsten Stand ontwerpbegroting 2025 Bijdragen andere begrotingen Rijk1.555.4331.981.5791.950.2801.672.5671.543.8401.641.1151.617.7561.631.7631.673.5491.648.9661.742.1741.791.0561.785.7021.776.984Totaal Ontvangsten Stand eerste suppletoire wet 2025 Bijdragen andere begrotingen Rijk1.556.0191.722.1712.037.7441.717.7981.538.8751.576.3201.682.9611.681.9681.683.7541.659.2711.737.4791.786.3611.781.0071.772.289Totaal Ontvangsten Stand ontwerpbegroting 2026 Bijdragen andere begrotingen Rijk1.580.11400000000000000Totaal Ontvangsten stand 2e suppletoire wet 2025 Bijdragen andere begrotingen Rijk1.580.17200000000000000Tabel 17 Artikel 7 Investeren in waterkwaliteit7 Investeren in waterkwaliteitTotaal mutatie202520262027202820292030203120322033203420352036203720382039Ontwerpbegroting 2025 artikelonderdeel 7.01 Ontwikkeling Kaderrichtlijn Water83.314180.031182.7893.5080Mutaties Voorjaarsnota 2025‒ 3.294‒ 41.450160.68393.6792.659Stand eerste suppletoire wet 2025 artikelonderdeel 7.01 Ontwikkeling Kaderrichtlijn Water80.020138.581343.47297.1872.659Mutaties Miljoenennota 20262.6434.57711.3453.21088Stand ontwerpbegroting 2026 artikelonderdeel 7.01 Ontwikkeling Kaderrichtlijn Water82.663143.158354.817100.3972.747Saldo 2025 Investeren in waterkwaliteit0‒ 14.96814.968Mutaties najaarsnota 2025‒ 14.96814.9680000000000000Stand tweede suppletoire wet 2025 artikelonderdeel 7.01 Ontwikkeling Kaderrichtlijn Water67.695158.126354.817100.3972.7470000000000Ontwerpbegroting 2025 artikelonderdeel 7.02 Ontwikkeling waterkwaliteit55.24576.874115.42357.46748.75955.97693.218115.38188.49316.497103103103Mutaties Voorjaarsnota 20252.34912.41843.12035.08530.10016.031‒ 40.480‒ 50.100‒ 35.100‒ 2.322Stand eerste suppletoire wet 2025 artikelonderdeel 7.02 Ontwikkeling waterkwaliteit57.59489.292158.54392.55278.85972.00752.73865.28153.39314.175103103103Mutaties Miljoenennota 2026‒ 26.542‒ 3.438‒ 56.335‒ 21.159118.80334.2841.6592.0741.35938324033Stand ontwerpbegroting 2026 artikelonderdeel 7.02 Ontwikkeling waterkwaliteit31.05285.854102.20871.393197.662106.29154.39767.35554.75214.558343106106Herschikking DP zoetwater fase 22.5732.573Kennisonderzoek Water en Bodem Deltares 2025 aanv.‒ 6‒ 6Saldo 2025 Investeren in waterkwaliteit0‒ 627627Mutaties najaarsnota 20251.9406270000000000000Stand tweede suppletoire wet 2025 artikelonderdeel 7.02 Ontwikkeling waterkwaliteit32.99286.481102.20871.393197.662106.29154.39767.35554.75214.55834310610600Ontwerpbegroting 2025 artikelonderdeel 7.03 Studiekosten waterkwaliteit21.22714.0725.8251.0899201.104265265265265265265265265265Mutaties Voorjaarsnota 20258.87511.9309.2919.71110.109136175175175175175175175175175Stand eerste suppletoire wet 2025 artikelonderdeel 7.03 Studiekosten waterkwaliteit30.10226.00215.11610.80011.0291.240440440440440440440440440440Mutaties Miljoenennota 2026‒ 6.820‒ 1.450‒ 2261.444713631666666666Stand ontwerpbegroting 2026 artikelonderdeel 7.03 Studiekosten waterkwaliteit23.28224.55214.89012.24411.7421.871446446446446446446446446446Bijdrage aan LVVN Steurproject‒ 65‒ 65Herschikking budget LWKM‒ 71‒ 71HXII: Kennisonderzoek Water en Bodem Deltares 2025 aanv.456456Kennisonderzoek Water en Bodem Deltares 2025 aanv.9696LVVN: Bijdrage Ctgb-KRW methodiek‒ 122‒ 122Saldo 2025 Investeren in waterkwaliteit0‒ 4.4484.448Mutaties najaarsnota 2025‒ 4.1544.4480000000000000Stand tweede suppletoire wet 2025 artikelonderdeel 7.03 Studiekosten waterkwaliteit19.12829.00014.89012.24411.7421.871446446446446446446446446446Totaal Uitgaven Stand ontwerpbegroting 2025 Investeren in waterkwaliteit159.786270.977304.03762.06449.67957.08093.483115.64688.75816.762368368368265Totaal Uitgaven Stand eerste suppletoire wet 2025 Investeren in waterkwaliteit167.716253.875517.131200.53992.54773.24753.17865.72153.83314.615543543543440Totaal Uitgaven Stand ontwerpbegroting 2026 Investeren in waterkwaliteit136.997253.564471.915184.034212.151108.16254.84367.80155.19815.004789552552446446Totaal Uitgaven 2e suppletoire wet 2025 Investeren in waterkwaliteit119.815273.607471.915184.034212.151108.16254.84367.80155.19815.004789552552446446Ontwerpbegroting 2025 artikelonderdeel 7.09 Ontvangsten investeringen in waterkwaliteit00Mutaties Voorjaarsnota 2025988225Stand eerste suppletoire wet 2025 artikelonderdeel 7.09 Ontvangsten investeringen in waterkwaliteit9882250000000000Mutaties Miljoenennota 2026Stand ontwerpbegroting 2026 artikelonderdeel 7.09 Ontvangsten investeringen in waterkwaliteit9882250000000000000Saldo 2025 Investeren in waterkwaliteit0‒ 1717Mutaties najaarsnota 20250‒ 17170000000000000Stand tweede suppletoire wet 2025 artikelonderdeel 7.09 Ontvangsten investeringen in waterkwaliteit9712420000000000000Totaal Ontvangsten Stand ontwerpbegroting 2025 Investeren in waterkwaliteit00000000000000Totaal Ontvangsten Stand eerste suppletoire wet 2025 Investeren in waterkwaliteit988225000000000000Totaal Ontvangsten Stand ontwerpbegroting 2026 Investeren in waterkwaliteit9882250000000000000Totaal Ontvangsten stand 2e suppletoire wet 2025 Investeren in waterkwaliteit97124200000000000004.2ProjectoverzichtenIn deze bijlage zijn de MIRT projecttabellen met de realisatieprojecten alsmede de verkenningen en planuitwerking programma’s opgenomen waarin de begrotingsmutaties op projectniveau zichtbaar zijn gemaakt. Deze MIRT- tabellen zijn in ieder geval voorzien van toelichtingen indien sprake is:–van een wijziging (anders dan door de verwerking van prijsbijstelling) in het taakstellend projectbudget groter dan 10% of meer dan € 10 miljoen;–van een wijziging groter dan 1 jaar in de oplevering van het project.De stand «vorig» betreft de stand in de Ontwerpbegroting 2026.Tabel 18 Tweede HoogwaterbeschermingsprogrammaProjectoverzicht tweede Hoogwaterbeschermingsprogramma (1.01.01/02)Kasbudget 2025ProjectbudgetOpleveringToelichtinghuidigvorighuidigvorighuidigvorigProject HWBP-220272027Projecten NationaalHWBP-2 Rijksprojecten12170170HWBP-2 Waterschapsprojecten1021072.6592.659Overige projectkosten (Programmabureau)005050afrondingenProgramma1031092.8792.879Begroting (DF 1.01.01/02)103109Tabel 19 Ruimte voor de rivierProjectoverzicht Ruimte voor de Rivier (1.01.03)Kasbudget 2025ProjectbudgetOpleveringToelichtinghuidigvorighuidigvorighuidigvorigProject RvdR20192019Projecten NationaalProjectbudget RvdR012.2472.247afrondingenProgramma012.2462.246Begroting (DF 1.01.03)01Tabel 20 MaaswerkenProjectoverzicht Maaswerken (1.01.04)Kasbudget 2025ProjectbudgetOpleveringToelichtinghuidigvorighuidigvorighuidigvorigProject MaaswerkenProjecten Zuid-NederlandGrensmaas111211212017/20272017/2027Zandmaas0039139120212021afrondingenProgramma11512512Begroting (DF 1.01.04)11Tabel 21 Verkenningen en planuitwerking waterveiligheidVerkenningen en Planuitwerkingen (1.02.01)BudgetOpenstellingProjectomschrijvingHuidigVorigHuidigVorigProjecten NationaalReservering Areaalgroei2828Ruimte voor de Rivier 2.016216220292029Projecten Noordwest-NederlandEPK Planuitw. en verkenningen Waterveiligheid (mn Afsluitdijk)1010Projecten Zuid-NederlandMeerkosten rivierverruiming Rijn en Maas280280Projecten Oost-NederlandIJsseldelta 2e fase11911920242024afrondingTotaal programma planuitwerking en verkenning599599Begroting DF 1.02.01599599Tabel 22 Realisatieprogramma waterveiliheidProjectoverzicht Realisatieprogr. (1.02.02)Kasbudget 2025ProjectbudgetOpleveringToelichtinghuidigvorighuidigvorighuidigvorigProjecten NationaalProgramma HWBPHWBP Rijksprojecten2022780780HWBP Waterschapsprojecten6585338.6108.610HWBP Overige projectkosten (programmabureau)1214229229Wettelijk BeoordelingsInstrumentarium 202347454520272027Zandhonger Oosterschelde011211Landelijk Verbeterprogr. Regionale Rijksk.011514Kennisprogramma Zeespiegelstijging111010Meanderende Maas249920312031Projecten Noord-NederlandAfsluitdijk25181820272027Afsluitdijk Bestaande Spuisluis47207207Projecten Oost-NederlandKribverlaging Pannerdensch Kanaal01292920232023IJsseldelta 2e fase939320212021Monitoring Langsdammen Waal015520282028Projecten Zuidwest-NederlandOverige onderzoeken en kleine projecten08888Dijkversterking en herstel steenbekleding0082782720232023Projecten Zuid-NederlandBeekdalen7831031020302030afrondingen21Programma71260611.28711.285Begroting (DF 1.02.02)636422Overprogrammering (-)‒ 76‒ 184Tabel 23 Realisatieprogramma zoetwatervoorzieningProjectoverzicht realisatieprogramma (2.02.02)Kasbudget 2025ProjectbudgetOpleveringToelichtinghuidigvorighuidigvorighuidigvorigProjecten NationaalDeltaplan Zoetwater Fase 144797920272027Deltaplan Zoetwater Fase 2223324024320272027Impulsregeling ruimtelijke adaptie167167Waterbewust leven127720302030Projecten Zuidwest-NederlandEcologische maatregelen Markermeer1101120232023Besluit Beheer Haringvlietsluizen1285852018/20302018/2030Afrondingen‒ 1Programma2841588592Begroting (DF 2.02.02)2841Tabel 24 Programma vernieuwingKasbudget 2025ProjectbudgetOpleveringToelichtingProjectomschrijvingHuidigVorighuidigvorigHuidigVorigProgramma Vernieuwing23302.5172.517DiversDiversTotaal programma23302.5172.517Begroting DF 3.02.032326Overprogrammering (-)0‒ 4Tabel 25 Geïntegreerde contractvormen/PPSGeïntegreerde contractvormen/PPSKasbudget 2025ProjectbudgetOpleveringToelichtingProjectomschrijvingHuidigVorighuidigvorigHuidigVorigAfsluitdijk97832.0792.07920252025Totaal programma97832.0792.079Begroting DF 4.02.019783Tabel 26 Realisatieprogramma Kaderrichtlijn waterKasbudget 2025ProjectbudgetOpleveringToelichtingProjectomschrijvinghuidigvorighuidigvorighuidigvorigProjecten waterkwaliteitProjecten NationaalKRW 1e tranche3030KRW 2e en 3e tranche688393293220272027afrondingenTotaal programma6883962962Begroting DF 7.01.016883Tabel 27 Realisatieprogramma waterkwaliteitKasbudget 2025ProjectbudgetOpleveringToelichtingProjectomschrijvinghuidigvorighuidigvorighuidigvorigProjecten waterkwaliteitProjecten NationaalBijdrageregeling medicijnresten65616120282028Grote wateren121060360120332033Verruiming vaargeul Westerschelde2626Natuurcompensatie Perkpolder17720282028DAW Projecten (subsidies aan o.a. Kadaster, LTO)992929afrondingenTotaal programma2725726724Begroting DF 7.02.012725Tabel 28 Verkenning en planuitwerking waterkwaliteitVerkenningen en planuitw.programma (7.02.02)BudgetOplevering/openstellingToelichtingProjectomschrijvingHuidigVorigHuidigVorigEPK Planuitwerking en verkenningen Waterkwaliteit2513Projecten Zuid-NederlandGrevelingen111111Totaal programma planuitwerking en verkenning136124Begroting DF 7.02.02136124