Samenvoeging van de gemeenten Wervershoof, Andijk en Medemblik; Memorie van toelichting
Staten-Generaal — Kamerstuk Memorie van toelichting
Datum: 2014-07-03 00:00:00.000000
Rechtsgebied: Wetgeving


Tweede Kamer der Staten-Generaal
 2
 Vergaderjaar 2009-2010
 
 
 
 KST138442
 2009-2010
 
 32 246
 Samenvoeging van de gemeenten Wervershoof, Andijk en Medemblik
 
 
 
 
 Nr. 
 3
 MEMORIE VAN TOELICHTING
 1. Inleiding
 Dit voorstel betreft de vrijwillige samenvoeging van de gemeenten Wervershoof,
Andijk en Medemblik. De naamgeving van de nieuw te vormen gemeente is Medemblik.
De naam is door de gemeenten zelf aangereikt. Hierbij kan worden aangetekend
dat gemeenten op grond van artikel 158 van de Gemeentewet de bevoegdheid hebben
hun naam te wijzigen.
 
 Met dit voorstel wordt het herindelingsadvies van de gemeenten Wervershoof,
Andijk en Medemblik ongewijzigd overgenomen. Het herindelingsadvies past goed
binnen de uitgangspunten van het ten tijde gevoerde arhi-procedure vigerende
Beleidskader gemeentelijke herindeling (Kamerstukken II, 2002/03, 28 750,
nr. 1) en de afspraken in het coalitieakkoord. Het herindelingsadvies past
tevens in het vernieuwde Beleidskader gemeentelijke herindeling dat het kabinet
heeft vastgesteld op 3 april 2009 en dat aan de Tweede Kamer is aangeboden
(Kamerstukken II, 2008/09, 28 750, nr. 5).
 
 Gedeputeerde staten van Noord-Holland hebben een positieve zienswijze
gegeven op het herindelingsadvies. Het herindelingsadvies kan rekenen op breed
bestuurlijk draagvlak en voldoende, maar niet unaniem, draagvlak bij omliggende
gemeenten.
 
 De nieuw te vormen gemeente zal bijna 42 000 inwoners hebben op een
gebied van ruim 25 000 ha (waarvan 13 000 ha water). Met de samenvoeging
van de huidige gemeenten Wervershoof, Andijk en Medemblik ontstaat een nieuwe
bestuurskrachtige en tevens duurzame gemeente met een duidelijke eigen identiteit,
met een samenhangende landschappelijke structuur, een vitaal gemeenschapsleven
en een sterkere en diverse economische structuur. Voorts draagt de vorming
van de nieuwe gemeente bij aan evenwichtiger bestuurlijke verhoudingen in
de regio West-Friesland. 
 2. Voorgeschiedenis en totstandkoming herindelingsadvies
 2.1 Voorgeschiedenis
 De discussie over gemeentelijke schaalvergroting in de regio West-Friesland
gaat terug tot 1994, nadat eind jaren zeventig van de vorige eeuw verschillende
gemeenten in West-Friesland zijn samengevoegd. Dit proces begon met het zogeheten
Drechterlands Beraad. Eind 1997 is in regionaal verband opdracht gegeven tot
een extern onderzoek naar de gewenste bestuurlijke schaal van de West-Friese
gemeenten, inclusief de Wieringermeer. In eerste aanleg kozen de gemeentebesturen
van Medemblik en Noorder-Koggenland voor een samenvoeging met de gemeenten
Wervershoof en Andijk. In 2002 trok het gemeentebestuur van Wervershoof zich
terug uit het herindelingsproces en was deze combinatie niet langer te realiseren.
Door de gemeentebesturen van Wognum, Medemblik en Noorder-Koggenland is vervolgens
de mogelijkheid van samenvoeging onderzocht. Dit heeft geresulteerd in een
fusie van deze gemeenten per 1 januari 2007 tot de nieuwe gemeente Medemblik
met 28 000 inwoners, waarbij de mogelijkheid om in de toekomst verder
op te schalen nadrukkelijk werd opengelaten.
 Na een korte periode waarin de gemeenten Wervershoof en Andijk het concept
van «versterkt zelfstandig» hebben uitgewerkt, kwamen de beide
gemeentebesturen onafhankelijk van elkaar tot de conclusie dat, gelet op de
taken de op de gemeenten afkwamen, schaalvergroting op termijn onontkoombaar
was. Direct na de gemeenteraadsverkiezingen van 2006 en nog voor de beoogde
fusiedatum van de gemeenten Medemblik, Noorder-Koggenland en Wognum tot de
nieuwe gemeente Medemblik, is opnieuw gesproken over de mogelijkheid van een
vrijwillige herindeling tussen de gemeenten Wervershoof, Andijk en Medemblik.
Dit resulteerde in december 2006 in een besluit van de gemeenteraad van Wervershoof
om schaalvergroting na te streven. Ook het gemeentebestuur van Andijk gaf
aan schaalvergroting na te streven, maar wenste zich nog niet definitief vast
te leggen op een keuze voor de gemeenten Wervershoof en Medemblik als enige
fusiepartners.
 
 In oktober 2007 hebben de gemeenteraden van de drie betrokken gemeenten
de intentie tot samenvoeging uitgesproken met als gewenste herindelingsdatum
1 januari 2010. In de periode december 2007 – februari 2008 heeft
verder overleg plaats gehad over de inhoudelijke visie op de nieuw te vormen
gemeente. De resultaten hiervan zijn neergelegd in de «Beleidsuitgangspunten
voor de nieuwe gemeente WAM» (Wervershoof, Andijk en Medemblik) dat in
april 2008 is vastgesteld.
 2.2 Totstandkoming herindelingsadvies
 De gemeenteraden van de betrokken gemeenten hebben op 22 maart 2008
het herindelingsontwerp unaniem vastgesteld. Vervolgens heeft het ontwerp
gedurende acht weken ter inzage gelegen. Op het herindelingsontwerp zijn twee
negatieve zienswijzen van inwoners van Andijk gekomen, waarbij het zienswijzen
betreft die ieder gesteund worden door verschillende burgers. Het herindelingsontwerp
is tevens toegezonden aan alle buurgemeenten van de drie gemeenten. Op het
herindelingsontwerp zijn in mei 2008 afwijzende zienswijzen ingediend door
de gemeenteraden van Hoorn, Stede Broec en Enkhuizen. De kern van de ingediende
bezwaren was dat de beoogde fusie van de gemeenten Wervershoof, Andijk en
Medemblik alternatieve mogelijkheden van schaalvergroting voor de overige
West-Friese gemeenten (te) sterk zou beperken bij afwezigheid van een bestuurlijke
visie op de gehele regio West-Friesland. Daarnaast sprak de gemeenteraad van
Wieringermeer in zijn zienswijze de intentie uit voor een vrijwillige
herindeling per 1 januari 2011 met de gemeente Medemblik als één
van de mogelijk beoogde fusiepartners.
 De drie betrokken gemeenten hebben gereageerd op de zienswijzen van Enkhuizen,
Stede Broec en Hoorn waarin de motieven voor deze vrijwillige samenvoeging
nog eens uiteengezet zijn gezet. Op 25 juni 2008 hebben de betrokken
gemeenteraden het herindelingsadvies vastgesteld.
 2.3 Regionale visie bestuurlijke organisatie West-Friesland
 Naar aanleiding van de afwijzende zienswijzen van Hoorn, Stede Broec en
Enkhuizen hebben gedeputeerde staten op 14 oktober 2008 besloten het
herindelingsadvies aan te houden en eerst in overleg met de negen West-Friese
gemeenten een regionale visie op de bestuurlijke organisatie van West-Friesland
te ontwikkelen. Dit besluit is door gedeputeerde staten genomen op grond van
de overweging dat er een inhoudelijk kader ontbrak om het herindelingadvies
af te wegen tegen de zienswijzen (en de daarin eventueel aangegeven alternatieven)
van Hoorn, Stede Broec en Enkhuizen. Deze procedure moet tevens worden bezien
tegen de achtergrond van een schriftelijk verzoek op 24 november 2006
van de minister van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties aan het provinciebestuur
van Noord-Holland om meer regie te voeren op herindelingsprocedures, waarmee
gevolg is gegeven aan een eerdere toezegging op 15 juni 2006 aan de Tweede
Kamer. Tegelijkertijd hebben gedeputeerde staten
om procedurele overwegingen besloten een provinciale arhi-procedure te starten
voor de regio West-Friesland. Met deze procedure hebben gedeputeerde staten
willen verzekeren dat de regionale visieontwikkeling geen vertraging zou opleveren
voor de beoogde fusiedatum van 1 januari 2011.
 
 In de op 13 januari 2009 vastgestelde «Concept visie bestuurlijke
organisatie West-Friesland» geven gedeputeerde staten een analyse van
de problemen die gemeenten in deze regio ondervinden. Dit betreft enerzijds
problemen met de slagkracht van de organisatie en anderzijds een gebrek aan
effectiviteit van de regionale samenwerking. De gemeenten Andijk (en in mindere
mate Wervershoof en Enkhuizen) geven aan dat de huidige schaal voor de langere
periode (te) beperkt is, waarbij voor Andijk tevens sprake is van een financieel
zwakke positie. Op basis van deze probleemanalyse geven gedeputeerde staten
aan dat gemeentelijke herindeling in West-Friesland kan bijdragen aan meer
robuuste en bestuurskrachtige gemeenten die minder kwetsbaar zijn voor het
uitvoeren van hun (boven)lokale taken. Bovendien schept bestuurlijke opschaling
betere randvoorwaarden voor een meer effectieve, doelmatige en transparante
regionale samenwerking; vanwege een afnemende bestuurlijke drukte kan meer
vanuit bestuurlijke samenhang worden gestuurd op regionale ontwikkelingen.
Dit standpunt werken gedeputeerde staten uit in een regionaal eindbeeld, dat
is gebaseerd op een onderscheid tussen een verstedelijkt en een landelijk
deel van West-Friesland waarbij voor elk deel maximaal twee gemeenten (in
totaal vier) ontstaan. Het landelijk deel bestaat uit de gemeenten Koggenland,
Opmeer, Medemblik, Andijk en Wervershoof, het verstedelijkt deel wordt gevormd
door de gemeenten Hoorn, Enkhuizen en Stede Broec. De fusie van de gemeenten
Wervershoof, Andijk en Medemblik kan een van de twee landelijke gemeenten
opleveren, zo geven gedeputeerde staten aan.
 
 De concept regiovisie van gedeputeerde staten is vervolgens aan de negen
West-Friese gemeenten voor een reactie voorgelegd. De negen gemeenten hebben
verdeeld gereageerd op de concept regiovisie. De gemeenteraden van Wervershoof,
Andijk, Medemblik en Hoorn onderschrijven de concept regiovisie, met dien
verstande dat de gemeenteraad van Hoorn voorstander is van een fusie van Hoorn
met de gemeenten Drechterland, Enkhuizen en Stede Broec als enige te vormen
gemeente voor het stedelijk deel van de regio. De gemeenteraden
van Enkhuizen, Stede Broec en Drechterland onderschrijven het regionale eindbeeld
niet. De gemeenteraad van Enkhuizen heeft daarbij een voorkeur uitgesproken
voor een fusie van Enkhuizen, Andijk en Stede Broec als minimumvariant. Door
de gemeenteraad van Opmeer zijn kritische kanttekeningen geplaatst bij de
concept regiovisie, terwijl de gemeenteraad van Koggenland geen uitspraken
heeft gedaan over de concept regiovisie.
 Naar aanleiding van deze reacties hebben gedeputeerde staten geen aanleiding
gezien hun eerdere standpunt te herzien, met dien verstande dat de reacties
wel tot verschillende aanpassingen in de tekst van de regiovisie hebben geleid.
Ten aanzien van de alternatieve variant van Enkhuizen constateren gedeputeerde
staten dat er geen bestuurlijk draagvlak bestaat voor een fusie tussen Enkhuizen,
Andijk en Stede Broec. Vervolgens hebben gedeputeerde staten de definitieve
regiovisie voor de bestuurlijke organisatie van West-Friesland op 7 april
2009 vastgesteld. Met het vaststellen van de regiovisie en de positieve zienswijze
op het herindelingsadvies van Wervershoof, Andijk en Medemblik hebben gedeputeerde
staten de op 14 oktober 2008 gestarte provinciale Arhi-procedure tot
vaststelling van de regiovisie voor de negen West-Friese gemeenten beëindigd.
 3. Toets aan het Beleidskader gemeentelijke herindeling
en het coalitieakkoord
 Op 3 april 2009 heeft het kabinet het vernieuwde Beleidskader gemeentelijke
herindeling vastgesteld. In dit Beleidskader zijn de afspraken uit het coalitieakkoord
over gemeentelijke herindeling nader uitgewerkt. De gemeente is als eerste
aan zet om maatregelen te nemen om de bestuurskracht te vergroten, indien
deze tekortschiet.
 Het kabinet toetst de herindelingsvoorstellen primair op het gevoerde
proces. In het Beleidskader gemeentelijke herindeling zijn procesmatige criteria
opgenomen om invulling te geven aan deze toetsende rol. Voor dit voorstel
is de beoordeling van het gevoerde proces van belang evenals de toets aan
de volgende criteria: draagvlak, bestuurskracht, duurzaamheid, interne samenhang
en regionale samenhang en evenwicht.
 3.1 Toets draagvlak
 Draagvlak is een centraal begrip bij gemeentelijke herindeling. Het streven
dient bij herindelingsprocessen gericht te zijn op het bereiken van een zo
groot mogelijk draagvlak. In het Beleidskader gemeentelijke herindeling wordt
een onderscheid gemaakt tussen bestuurlijk draagvlak, maatschappelijk draagvlak
en regionaal draagvlak. Bij het beoordelen van het draagvlak dient de provincie
uit te gaan van het lokaal bestuurlijke en het regionale draagvlak. Het is
de verantwoordelijkheid van het gemeentebestuur in een representatieve democratie
om te investeren in het maatschappelijk draagvlak, maar tevens ook om lokale
opvattingen en belangen tegen elkaar af te wegen.
 Bestuurlijk draagvlak
 De voorgenomen samenvoeging van de gemeenten Wervershoof, Andijk en Medemblik
kan rekenen op een breed bestuurlijk draagvlak. Ik constateer dat op basis
van het feit dat het herindelingsontwerp unaniem en het herindelingsadvies
nagenoeg unaniem door de betrokken gemeenteraden is vastgesteld.
 Maatschappelijk draagvlak
 De betrokken gemeenten zijn feitelijk al vanaf 2001 met elkaar, met
debevolking en maatschappelijke organisaties in gesprek over versterking
van de (boven)lokale bestuurskracht. Ter voorbereiding van de bestuurlijke
besluitvorming zijn inwoners en maatschappelijke organisaties op verschillende
manieren op de hoogte gesteld van en betrokken geweest bij het proces door
middel van informatiebijeenkomsten, hoorzittingen, raadsdebatten en voorlichting
via een gezamenlijke website en fusiekrant.
 
 Naast de betrokkenheid van de inwoners en maatschappelijke organisaties
bij de standpuntbepaling van het gemeentebestuur, heeft het herindelingsontwerp
ook ter inzage gelegen. Op het herindelingsontwerp zijn, zoals aangegeven,
twee negatieve zienswijzen van inwoners van Andijk gekomen, die elk worden
ondersteund door verschillende burgers. De zienswijzen hebben betrekking op
een (verondersteld) gebrek aan maatschappelijk draagvlak voor deze herindeling
waarbij tevens een voorkeur wordt uitgesproken voor behoud van zelfstandigheid
van Andijk en samenwerking op ambtelijk niveau. In het herindelingsadvies
geven de betrokken gemeenten aan dat uit de informatiebijeenkomsten met de
inwoners van Wervershoof, Andijk en Medemblik is gebleken dat er maatschappelijk
s voor het voorstel. Daarnaast wijzen de gemeenten op de wisselende ervaringen
in het land met ambtelijke samenwerking alsook op het feit dat de gemeente
Andijk in de afgelopen jaren heeft gefunctioneerd vanuit de visie van «versterkt
zelfstandig».
 Op basis daarvan is het gemeentebestuur van Andijk tot de conclusie gekomen
dat schaalvergroting de beste oplossing is om zijn taken ook in de toekomst
goed uit te kunnen voeren.
 Regionaal draagvlak
 Het gemeentebestuur van Stede Broec heeft zijn aanvankelijke negatieve
zienswijze tegen het herindelingsontwerp ingetrokken, terwijl het gemeentebestuur
van Enkhuizen bij zijn afwijzende standpunt is gebleven. In hun zienswijze
geven gedeputeerde staten aan dat de negatieve zienswijze van het gemeentebestuur
van Hoorn de facto als ingetrokken wordt beschouwd.
Dit omdat het gemeentebestuur van Hoorn de regiovisie heeft onderschreven
en zich heeft uitgesproken voor een samenvoeging met de gemeenten Drechterland,
Enkhuizen en Stede Broec, wat geen belemmeringen opwerpt voor het onderhavige
voorstel. Bij brief van 16 april 2009 wijzen burgemeester en wethouders
van Hoorn er echter op dat het gemeentebestuur van Hoorn zijn eerder gegeven
zienswijze niet heeft ingetrokken en de betreffende passages in de zienswijze
van gedeputeerde staten geen recht doen aan de feitelijke situatie.
 
 Gedeputeerde staten geven in hun zienswijze aan dat de bezwaren van het
gemeentebestuur van Enkhuizen (en naar nu blijkt ook die van de gemeente Hoorn),
niet opwegen tegen het (regionaal) belang van de samenvoeging van de gemeenten
Wervershoof, Andijk en Medemblik. De vrijwillige fusie van deze gemeenten
past volgens gedeputeerde staten «naadloos» binnen het regionale
eindbeeld, zoals vastgelegd in de regiovisie. Voor de gemeenten die een negatieve
zienswijze op het herindelingsontwerp hebben ingediend blijven volgens gedeputeerde
staten voldoende opties open. Bovendien geven gedeputeerde staten aan deze
opties wenselijker te vinden dan een fusie met een of meer van de gemeenten
die onderwerp zijn van dit voorstel. Voorts geven gedeputeerde staten een
positief oordeel over de bijdrage die de nieuw te vormen gemeente, in overleg
met de gemeente Hoorn, wil leveren aan versterking van de centrumfunctie van
Hoorn en daarmee aan versterking van de regio.
 
 Ik heb begrip voor de bovengenoemde afweging van gedeputeerde staten.
De omliggende gemeenten zijn in de gelegenheid gesteld hun zienswijze te geven
en eventuele alternatieven aan te dragen voor de voorgenomen fusie
van de drie betrokken gemeenten. Als gevolg daarvan hebben gedeputeerde staten
een additionele procedure gevolgd ter vaststelling van een regionale visie
op de bestuurlijke organisatie van West-Friesland met betrokkenheid van de
negen gemeenten. Ik ben mij er van bewust dat er ten aanzien van de regiovisie
van gedeputeerde staten sprake is van verdeeld gemeentelijk draagvlak. Ik
constateer echter dat gedeputeerde staten op grond van hun eigen afweging
tot de conclusie zijn gekomen dat samenvoeging van de gemeenten Wervershoof,
Andijk en Medemblik zeer goed past binnen de regionale visie. Een dergelijke
inhoudelijke afweging door het provinciebestuur is conform de bestuurlijke
rolverdeling, zoals deze is beschreven in het Beleidskader gemeentelijke herindeling.
Gedeputeerde staten hebben daarbij afdoende aangegeven dat er geen bestuurlijk
draagvlak bestaat voor de door het gemeentebestuur van Enkhuizen genoemde
alternatieve variant van een fusie van de gemeenten Enkhuizen, Andijk en Stede
Broec.
 3.2 Toets bestuurskracht
 Het kabinet hanteert procesmatige criteria waaraan de wijze waarop aandacht
is besteed aan de bestuurskracht in een herindelingsadvies wordt getoetst.
Het kabinet toetst op basis van het Beleidskader gemeentelijke herindeling
of een herindelingsadvies een inschatting bevat van de bestuurskracht van
de nieuw te vormen gemeente. Het totale oordeel hierover dient positief te
zijn. Ook dient in het herindelingsadvies te zijn aangegeven in welke mate
de bestuurskracht een rol heeft gespeeld.
 
 Versterking van de bestuurskracht is een belangrijke drijfveer geweest
voor het proces dat uiteindelijk heeft geresulteerd in het herindelingsvoorstel.
Gedeputeerde staten geven in hun zienswijze aan dat de gemeente Andijk (en
in mindere mate Wervershoof) in toenemende mate problemen hebben om hun taken
goed te vervullen. Van de nieuw te vormen gemeente wordt verwacht dat de bestuurskracht
groter zal zijn dan die van de drie afzonderlijke gemeenten. Door de vorming
van de nieuwe gemeente zal zij, zo geven de betrokken gemeenten aan in het
herindelingsadvies, beter in staat zijn de sterke kanten van de huidige gemeenten
te benutten en verder te ontwikkelen op terreinen als economie, woningbouw,
(water)recreatie, natuur en landschap. Tevens biedt de nieuw te vormen gemeente
een betere bescherming voor en mogelijkheden tot versterking van de leefbaarheid
in de onderscheidenlijke dorpen en kernen. Tot slot, zo geven de gemeenten
aan, wordt door de fusie de ambtelijke organisatie versterkt en kan de dienstverlening
beter en efficiënter worden georganiseerd.
 3.3 Toets duurzaamheid
 Getoetst wordt of een herindelingsadvies een inschatting bevat van de
duurzaamheid van de nieuw te vormen gemeente mede in relatie tot de regionale
omgeving van de nieuw te vormen gemeente. Het totale oordeel hierover dient
positief te zijn.
 
 Met het voorstel wordt in een duurzame oplossing voorzien voor de betrokken
gemeenten, die zich in twee fasen voltrekt. De eerste fase kreeg haar beslag
met de samenvoeging van de gemeenten Medemblik, Noorder-Koggenland en Wognum
tot de huidige gemeente Medemblik per 1 januari 2007. De tweede fase
krijgt haar gevolg met dit voorstel. Gedeputeerde staten geven in hun zienswijze
aan dat de vorming van de huidige gemeente Medemblik onvoldoende duurzaam
is geweest. Daarbij past de aantekening dat de gemeente Medemblik destijds
al de ambitie had om een grotere schaal te bereiken dan met de fusie met Noorder-Koggenland
en Wognum mogelijk was en met oog daarop de gemeenten Andijk en
Wervershoof in beeld waren. De besluitvorming door de gemeenteraden van Andijk
en Wervershoof was in die fase echter nog niet voldoende uitgekristalliseerd
en bovendien was de voorgenomen fusie van Medemblik, Noorder-Koggenland en
Wognum al in een te ver gevorderd stadium.
 
 In het Beleidskader gemeentelijke herindeling wordt aangegeven dat herindelingen
een duurzaam karakter moeten hebben, waarbij heringedeelde gemeenten niet
te snel weer in een herindelingsdicussie en een mogelijk fusieproces moeten
worden betrokken. De huidige gemeente Medemblik is ruim twee jaar geleden
ontstaan als gevolg van een herindeling. Dat is betrekkelijk kort geleden.
Echter, gelet op de aanleiding en voorgeschiedenis van dit voorstel, het vrijwillige
karakter van de fusie en de als noodzakelijk ervaren versterking van de bestuurskracht
van Andijk (en in mindere mate Wervershoof), heb ik begrip voor de keuze van
de betrokken gemeenten om met elkaar te willen fuseren per 1 januari
2011. Van de nieuw te vormen gemeente kan worden verwacht dat zij goed is
toegerust voor een langere periode en beter in staat zal zijn haar (boven)lokale
opgaven en taken te vervullen. De financiële scan, die door de provincie
is uitgevoerd, bevestigt deze verwachting (zie paragraaf 4).
 3.4 Toets interne samenhang
 Het kabinet toetst of een herindelingsadvies een beschrijving bevat van
de mate van interne samenhang van de nieuw te vormen gemeente. In het bijzonder
bij meerkernige gemeenten is het van belang dat de betrokken gemeenten aandacht
hebben en houden voor de identiteit en leefbaarheid in dorpen en kernen.
 
 De gemeenten Wervershoof (8 500 inwoners), Andijk (6 600 inwoners)
en Medemblik (26 500 inwoners) behoren tot de Noord-Hollandse regio West-Friesland
en zijn alle drie gelegen aan het IJsselmeer. De drie gemeenten vertonen veel
overeenkomsten; zij worden gekenmerkt door de vele – vaak langgerekte –
dorpen en kernen. Behoud en versterking van deze gemeenschappelijke kenmerken
zijn steeds een belangrijke dreefveer, naast de als noodzakelijk ervaren versterking
van de bestuurskracht, geweest voor het uiteindelijke voornemen tot een vrijwillige
fusie. De nieuw te vormen gemeente zal 17 dorpen en kernen omvatten. De aandacht
voor de identiteit van en een laagdrempelige en goede dienstverlening voor
de onderscheidenlijke dorpen en kernen is een belangrijk kenmerk van de betrokken
gemeenten. In de Beleidsuitgangspunten voor de nieuwe gemeente wordt aangegeven
dat ook in de toekomst wordt geïnvesteerd in de betrokkenheid van inwoners
bij het gemeentelijke beleid, onder meer door het actief voeren van een kleine
kernenbeleid, de introductie van het burgerinitiatief, aandacht voor de eigenheid
van de kernen en een actieve rol voor de dorpsraden. In Andijk, Medemblik
en Wervershoof wordt een loketfunctie voor publiekszaken gerealiseerd, vooral
ook voor de doelgroep ouderen. Tot besluit hebben de betrokken gemeenten een
gemeenschappelijke visie uitgewerkt voor de nieuwe gemeente voor de overige
beleidsterreinen.
 
 Ik constateer, gelet op de gemeenschappelijke kenmerken, ambities en opgaven
van de betrokken gemeenten dat de nieuw te vormen gemeente voldoende interne
samenhang zal vertonen. Daar binnen past een gemeenschappelijke ambitie van
de betrokken gemeentebesturen om tevens de eigen identiteit en de vitaliteit
van dorpen en kernen te behouden en, waar mogelijk, te versterken. 
 3.5. Toets regionale samenhang en evenwicht
 Voorts toetst het kabinet op basis van het Beleidskader gemeentelijke
herindeling of een herindelingsadvies een beschrijving bevat van de voorziene
effecten van de beoogde herindeling voor de samenhang en het evenwicht in
de regio. Daarbij is aangegeven dat versterking van de regionale bestuurlijke
verhoudingen expliciet een reden kan zijn voor een herindelingsvoorstel.
 
 De schaalvergroting in relatie tot het wederzijds aanvullende karakter
van de drie betrokken gemeenten zal ertoe leiden dat de nieuw te vormen gemeente
een sterkere partner zal zijn in regionaal verband. De nieuwe gemeente zal
direct goed ingebed zijn in diverse bestuurlijke verbanden. Daarnaast werken
de drie gemeenten al op operationeel gebied samen, zoals op het gebied van
de brandweerzorg en regionale milieudienst. Over de uitvoering van de Wet
maatschappelijke ondersteuning (Wmo) zijn tussen de gemeenten al eerder afspraken
gemaakt. Met de fusie kan de bestuurskracht in de regio toenemen, doordat
het aantal samenwerkingspartners afneemt en eenvoudiger afspraken kunnen worden
gemaakt over de aanpak van regionale opgaven. Met dit voorstel wordt een bijdrage
geleverd aan evenwichtiger bestuurlijke verhoudingen in de regio West-Friesland,
passend binnen het regionale eindbeeld, zoals dat is opgenomen in de regiovisie
van gedeputeerde staten. Tot slot is er geen sprake van zogeheten restproblematiek
als gevolg van dit voorstel; de overige West-Friese gemeenten wordt voldoende
ruimte gelaten in hun bestuurlijke en/of ruimtelijke ontwikkeling voor de
komende jaren.
 3.6.Conclusies toets Beleidskader
 Ik concludeer dat het voorstel aan de criteria uit het Beleidskader gemeentelijke
herindeling voldoet. Het proces is verlopen volgens de daarvoor geldende criteria
uit de Wet arhi en het Beleidskader. Tijdens het gevolgde proces en in het
herindelingsadvies zijn de overwegingen die het kabinet heeft geformuleerd
in het Beleidskader op een zorgvuldige en evenwichtige wijze gehanteerd. Er
is sprake van een voorstel tot vrijwillige fusie tussen de gemeenten Wervershoof,
Andijk en Medemblik dat kan rekenen op een zeer breed lokaal bestuurlijk draagvlak.
Ten aanzien van het regionaal draagvlak voor het voorstel heb ik aangegeven
hoe de door gedeputeerde staten gemaakte afwegingen door mij zijn beoordeeld.
 4. Financiële aspecten
 Bij de voorbereiding van het herindelingsadvies is door de provincie de
verwachte financiële positie van de te vormen gemeente onderzocht op
basis van de uitgangsposities van de huidige gemeenten. Op grond van de bevindingen
uit dat onderzoek deel ik de conclusie uit het herindelingsadvies dat de financiële
startpositie van deze nieuwe gemeente als gezond wordt ingeschat. Op basis
daarvan concludeer ik dat de nieuwe gemeente voldoende financieel levensvatbaar
is.
 De algemene uitkering voor de nieuw te vormen gemeente zal volgens berekeningen
een bedrag van ruim € 1,1 miljoen lager zijn dan de som van de algemene
uitkeringen, die de samenstellende gemeenten in 2011 zonder samenvoeging zouden
ontvangen. Dit bedrag is het resultaat van het saldo van negatieve effecten
bij vooral de maatstaven «vast bedrag per gemeente» en «schaalfactor
sociale dienst». Deze structurele verlaging kan worden opgevangen door
de te verwachten vermindering van de bestuurskosten en andere efficiencyvoordelen
van de nieuwe organisatie. De nieuwe gemeente zal bij herindeling per 1 januari
2011 een uitkering ontvangen op grond van de maatstaf herindeling van € 8,2
miljoen. Dit bedrag wordt gespreid over de eerste vier jaren na de gemeentelijke herindeling betaald, waarbij in het eerste jaar 40% en in de
drie volgende jaren telkens 20% tot betaling komt. Deze berekeningen
zijn gebaseerd op de gegevens uit de meicirculaire 2009 (bedragen per eenheid
2009, uitkeringsfactor 2010).
 5. Overige aspecten
 5.1 Inwerkingtreding
 Deze wet treedt op de dag na publicatie in werking en naar verwachting
zal deze samenvoeging op 1 januari 2011 effectief kunnen worden. Deze
datum sluit aan bij de streefdatum van de provincies en de betrokken gemeenten.
Dit wetsvoorstel zal uiterlijk september 2010 in werking moeten treden om
tijdig de voorbereidingen te kunnen treffen voor de verkiezingen naar aanleiding
van de beoogde herindeling.
 5.2 Verkiezingen
 Bij een datum van herindeling per 1 januari 2011, zal in november
of december 2010 een herindelingsverkiezing plaatsvinden voor de raad van
de nieuw te vormen gemeente. Op grond van artikel 55, tweede lid, van de Wet
algemene regels herindeling bepalen gedeputeerde staten de datum voor de herindelingsverkiezing.
De huidige gemeente Medemblik is op grond van dit voorstel verantwoordelijk
voor de voorbereidingen van deze gemeenteraadsverkiezing. De gemeenteraad
die bij de herindelingsverkiezing wordt gekozen zal zitting hebben tot maart
2014.
 
 De eerstvolgende reguliere gemeenteraadsverkiezingen op 3 maart 2010
zullen voor de gemeenten genoemd in dit wetsvoorstel niet doorgaan. Dit wordt
geregeld in de Wet van 9 november tot verlenging van de zittingsduur
van gemeenteraden in gemeenten waarvoor een wijziging van de gemeentelijke
indeling met ingang van 1 januari 2011 in voorbereiding is (Stb. 2009,
476). De raad van de nieuwe gemeente houdt zitting tot de eerste reguliere
verkiezingen na de datum van herindeling.
 6. Samenloop met het voorstel voor de Wet veiligheidsregio’s
 In artikel 8 is een bepaling opgenomen die regelt dat de indeling van
de veiligheidsregio’s in het voorstel voor een Wet veiligheidsregio’s,
wordt aangepast aan de voorgestelde herindeling. Op het moment van indiening
van dit voorstel is nog onduidelijk wanneer dat wetsvoorstel in werking zal
treden. Wanneer de Wet veiligheidsregio’s voor de datum van herindeling
in werking treedt, regelt het eerste lid dat de bijlage bij de Wet veiligheidsregio’s
wordt aangepast met ingang van de datum van herindeling. Wanneer de Wet veiligheidsregio’s
in werking treedt op of na de datum van de herindeling, regelt het tweede
lid dat die bijlage wordt aangepast op het moment van de inwerkingtreding
van de Wet veiligheidsregio’s.
 
 Bijlage: herindelingsadvies fusie van de gemeenten Wervershoof, Andijk
en Medemblik en zienswijze gedeputeerde staten van de provincie Noord-Holland.
 
 De staatssecretaris van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties,
 A. Th. B. Bijleveld-Schouten 
 
 
 
 
 Handelingen Tweede Kamer, blz. 87–5338.
 
 
 Ter inzage gelegd bij het Centraal Informatiepunt Tweede Kamer.