Memorie van toelichting
Staten-Generaal — Kamerstuk Memorie van toelichting
Datum: 2024-09-17 00:00:00.000000
Rechtsgebied: Wetgeving


Vergaderjaar 2024–2025
 Tweede Kamer der Staten-Generaal
 2
 Kamerstukken
 
 
 
 36 600
 M
 
 Vaststelling van de begrotingsstaat van het Klimaatfonds (M) voor het jaar 2025
 
 
 Nr. 2
 MEMORIE VAN TOELICHTING
 Ontvangen 17 september 2024
 
 
 
 
 TOEGEKENDE EN BESCHIKBARE MIDDELEN
 
 Normaliter start de Memorie van Toelichting van een (fonds)begroting met de "geraamde uitgaven en ontvangsten". Voor de begroting van het Klimaatfonds is er bewust gekozen om de Memorie van Toelichting te starten met de "toegekende en beschikbare middelen". De reden hiervoor is dat een figuur met de «geraamde uitgaven en ontvangsten» geen informatie zou verschaffen, omdat met het Klimaatfonds enkel middelen worden overgeheveld naar departementale begrotingen. Een nadere toelichting hierop is te lezen in de leeswijzer.
 Figuur 1 geeft een overzicht van reeds toegekende- en de voor het Meerjarenprogramma 2026 (en verder) gereserveerde en nog beschikbare middelen. Daarmee is het grootste deel van de middelen uit het Klimaatfonds bestemd, met uitzondering van het perceel kernenergie. Op totaalniveau is nog € 14,6 mld vrij te besteden (waarvan € 14,1 mld op het perceel kernenergie).
 
 Figuur 1 Weergave reserveringen, toegekende- en nog beschikbare middelen Klimaatfonds (bedragen x € 1 mln)
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 A.
 ARTIKELSGEWIJZE TOELICHTING BIJ HET BEGROTINGSWETSVOORSTEL
 
 Wetsartikel 1
 De begrotingsstaten die onderdeel zijn van de Rijksbegroting worden op grond van artikel 2.3, eerste lid, van de Comptabiliteitswet 2016 elk afzonderlijk bij de wet vastgesteld. Krachtens artikel 4 lid 1 van de Tijdelijke wet Klimaatfonds wordt jaarlijks de begrotingsstaat van het Klimaatfonds vastgesteld.
 Het wetsvoorstel strekt ertoe om de onderhavige begrotingsstaat voor het aangegeven jaar vast te stellen. 
 Alle voor dit jaar vastgestelde begrotingswetten tezamen vormen de Rijksbegroting voor dat jaar. Een toelichting bij de Rijksbegroting als geheel is opgenomen in de Miljoenennota. 
 Met de vaststelling van dit wetsartikel worden de uitgaven, verplichtingen en ontvangsten vastgesteld. De in de begrotingsstaat opgenomen begrotingsartikelen worden in onderdeel B van deze memorie van toelichting toegelicht (de zogenoemde begrotingstoelichting).
 
 
 
 
 De Minister van Klimaat en Groene Groei,
 
 S.T.M.
 Hermans
 
 
 
 
 
 
 
 
 B.
 ARTIKELSGEWIJZE TOELICHTING BIJ DE BEGROTINGSARTIKELEN
 
 
 Het Ministerie van Klimaat en Groene Groei heeft twee begrotingen:
 
 
 1.
 De beleidsbegroting (Hoofdstuk 23 van de Rijksbegroting) en;
 
 
 2.
 de fondsbegroting van het Klimaatfonds (Hoofdstuk M van de Rijksbegroting).
 
 
 
 Voor u ligt de begroting van het Klimaatfonds.
 
 
 1.
 Leeswijzer
 
 Deze leeswijzer gaat in op de volgende onderwerpen:
 1. Begrotingsstructuur;
 2. Groeiparagraaf;
 3. Ondergrenzen toelichtingen.
 1. Begrotingsstructuur
 Beleidsagenda
 Dit onderdeel bevat onder «beleidsprioriteiten» het doel van het Klimaatfonds en de belangrijkste ontwikkelingen ten opzichte van de proeve van de begroting 2024. Vervolgens worden de belangrijkste beleidsmatige mutaties voor 2025 toegelicht.
 Begrotingsartikelen
 In de begrotingsartikelen worden de zes deelprogramma's van het Klimaatfonds beschreven. Daarnaast is begrotingsartikel 7 Onverdeeld opgesteld om toevoegingen en onttrekkingen aan het fonds op te nemen.
 1. Kernenergie
 2. CO2-vrije gascentrales
 3. Energie-infrastructuur
 4. Vroege fase opschaling
 5. Verduurzaming industrie en innovatie mkb
 6. Verduurzaming gebouwde omgeving
 7. Onverdeeld
 De opbouw per begrotingsartikel is respectievelijk de algemene doelstelling, de rol en de verantwoordelijkheid van de minister van Klimaat en Groene Groei, de beleidswijzigingen, de tabel met de budgettaire gevolgen van beleid (hierna: budgettaire tabel) met bijbehorende toelichtingen op de financiële instrumenten, een verdiepingstabel en een toelichting op de begrotingsmutaties.
 Binnen de begrotingsartikelen zijn de klimaatfondsmiddelen gecategoriseerd naar:
 (1) toekenning (toegekende voorwaardelijke en onvoorwaardelijke middelen);
 (2) gereserveerde middelen (deze middelen worden voorwaardelijk of onvoorwaardelijk gereserveerd voor specifieke maatregelen voor het Meerjarenprogramma 2026); 
 (3) resterende middelen (middelen die nog niet toegekend zijn aan maatregelen, maar beschikbaar zijn binnen een begrotingsartikel).
 Zie ook het Meerjarenprogramma Klimaatfonds 2025 (hierna: MJP25) voor meer informatie.
 Normaliter staat de verdiepingstabel in de bijlagen, maar er is bewust voor gekozen om de verdiepingstabel binnen ieder beleidsartikel (artikel 1 t/m 7) te plaatsen. De verdiepingstabel biedt in het geval van het Klimaatfonds meer informatie dan de budgettaire tabel, want in de verdiepingstabel zijn per artikel de overhevelingen voor het MJP25 te zien. Vanuit het Klimaatfonds vinden geen overhevelingen naar private partijen plaats, maar alleen overhevelingen naar departementale begrotingen.
 Bijlagen
 Tot slot bevat dit begrotingshoofdstuk drie bijlagen.
 Bijlage 1 "totaaloverzicht Klimaatfonds" geeft alle toegekende budgetten, reserveringen, verhoudingen modaliteiten per maatregel en uitvoeringskosten weer.
 In bijlage 2 "moties en toezeggingen" staan de door de Staten-Generaal aanvaarde moties en door de bewindslieden gedane toezeggingen.
 Bijlage 3 is de «verdiepingsbijlage» die de mutaties toelicht tussen de eerste suppletoire begroting 2024 en de ontwerpbegroting 2025.
 2. Groeiparagraaf
 Deze begroting van het begrotingsfonds (Hoofdstuk M) is de opvolger van de indicatieve Klimaatfondsbegroting 2024.
 Aan de begroting 2025 is de Strategische evaluatieagenda (SEA) toegevoegd om overzicht te geven in onderzoek en evaluaties die op het Klimaatfonds plaats gaan vinden.
 3. Ondergrenzen toelichtingen
 Voor de volledigheid worden in deze begroting alle mutaties toegelicht.
 
 
 
 2.
 Beleidsagenda
 
 
 
 Beleidsprioriteiten
 
 Het Klimaatfonds volgt uit artikel 2 lid 1 Tijdelijke wet Klimaatfonds [Stb. 2024, 16]. Artikel 4 lid 1 van diezelfde wet bepaalt dat jaarlijks een formele Klimaatfondsbegroting wordt opgesteld, die als onderdeel van de Rijksbegroting op Prinsjesdag wordt aangeboden aan het parlement. Deze begroting geeft invulling aan dit artikel en bevat een integraal overzicht van de overgehevelde middelen uit het Klimaatfondsfonds naar departementale begrotingen.
 Het Klimaatfonds heeft als doel het faciliteren van maatregelen die bijdragen aan het behalen van de aangescherpte broeikasgasreductiedoelen van tenminste 55% in 2030 en klimaatneutraliteit in 2050 (artikel 2, eerste en tweede lid Klimaatwet). Daarnaast beoogt het Klimaatfonds bij te dragen aan de transitie naar een klimaatneutrale energievoorziening, economie en samenleving en een rechtvaardige klimaattransitie. Dit gebeurt door middel van het beschikbaar stellen van financiële middelen voor drie specifieke bestedingsdoelen, zoals omschreven in artikel 2 lid 2 Tijdelijke wet Klimaatfonds:
 A - een broeikasgasneutrale energievoorziening in 2050;
 B - het stimuleren van de implementatie van technieken voor energie-efficiëntie en het stimuleren van de toepassing van hernieuwbare energie en overige broeikasgas-reducerende en circulaire technieken en maatregelen in het bedrĳfsleven;
 C - het stimuleren van de toepassing van technieken voor energie-efficiëntie, van hernieuwbare energie en van koolstofvastlegging in de gebouwde omgeving.
 Om de doelstellingen te kunnen behalen, is het van belang de komende jaren consistent te investeren in klimaatmaatregelen die direct en indirect CO2-emissies reduceren. Het Klimaatfonds maakt, naast andere instrumenten als de SDE++, deze investeringen mogelijk omdat zij de beschikbaarheid van middelen op de middellange termijn garandeert. Daarnaast helpt het fonds om zorgvuldige en integrale besluitvorming over de besteding van deze middelen te borgen. Overheidsuitgaven dragen ook bij aan het realiseren van de randvoorwaarden voor de klimaat- en energietransitie, zoals nieuwe energie-infrastructuur, en faciliteren de noodzakelĳke verduurzaming van bepaalde sectoren, zoals industrie en mobiliteit.
 
 De doelen van het Klimaatfonds zĳn verder uitgewerkt tot algemene doelstellingen voor ieder van de zes percelen. De percelen worden in deze begroting aangeduid als «artikelen». De algemene doelstellingen per artikel worden verderop in deze begroting nader toegelicht. De initiële verdeling van middelen was conform de indicatieve budgetverdeling in de Memorie van Toelichting van de Tijdelijke wet Klimaatfonds. In het Hoofdlijnenakkoord van mei 2024 is besloten het budget van het perceel Kernenergie op te hogen en op de percelen Energie-infrastructuur en Vroege fase een verlaging in te boeken voor batterijen en waterstof. De huidige verdeling van de middelen is daarom als volgt:
 
 
 –
 Kernenergie (€ 14,1 mld),
 
 
 –
 CO2-vrĳe elektriciteitscentrales (€ 851,4 mln),
 
 
 –
 Energie-infrastructuur (€ 670,9 mln),
 
 
 –
 Vroege fase opschaling (€ 5,2 mld),
 
 
 –
 Verduurzaming industrie en innovatie mkb (€ 3,4 mld),
 
 
 –
 Verduurzaming gebouwde omgeving (€ 1,6 mld),
 
 
 –
 Onverdeeld (€ 150 mln).
 
 
 
 In totaal staat er op dit moment € 26,0 mld op het Klimaatfonds, waarvan een groot gedeelte voorwaardelijk is toegekend of gereserveerd is voor het Meerjarenprogramma 2026 (namelijk € 11 mld).
 
 Tabel 1 Totale omvang Klimaatfonds (bedragen in € 1.000)
 
 
 
 
 
 
 Beginstand Coalitieakkoord
 
 
 35.000.000
 
 
 
 
 
 
 Overhevelingen i.v.m. urgente uitgaven 2022/2023
 
 
 ‒ 3.973.350
 
 
 
 
 Onttrekking - Dekking generaal beeld voorjaar 2022
 
 
 ‒ 880.000
 
 
 
 
 Toevoeging - Loon- en prijs bijstelling 2022
 
 
 82.753
 
 
 
 
 
 Stand voor MJP24
 
 
 
 
 30.229.403
 
 
 
 
 
 Overhevelingen MJP24
 
 
 ‒ 11.006.796
 
 
 
 
 Toevoeging - Ophoging voorjaarsbesluitvorming Klimaat
 
 
 807.500
 
 
 
 
 Onttrekking - Dekking generaal beeld voorjaar 2023
 
 
 ‒ 806.613
 
 
 
 
 Toevoeging - Loon- en prijs bijstelling 2023
 
 
 1.867.024
 
 
 
 
 
 Stand voor MJP25
 
 
 
 
 21.090.518
 
 
 
 
 
 Overhevelingen MJP25
 
 
 ‒ 4.669.552
 
 
 
 
 Tussentijdse overhevelingen (NJN en ISB)
 
 
 ‒ 207.300
 
 
 
 
 Terugvloei van departementale begrotingen
 
 
 80.201
 
 
 
 
 Toevoeging - Loon- en prijs bijstelling 2024
 
 
 737.093
 
 
 
 
 Hoofdlijnenakkoord - Ophoging perceel Kernenergie
 
 
 9.500.000
 
 
 
 
 Hoofdlijnenakkoord - Verlaging n.a.v. bezuiniging waterstof en batterijen
 
 
 ‒ 971.000
 
 
 
 
 Ophoging CO2-heffing voor industrie en afvalverbrandingsinstallaties
 
 
 441.000
 
 
 
 
 Ophoging noodfonds bedrijven
 
 
 24.700
 
 
 
 
 
 Stand voor MJP26
 
 
 
 
 26.025.660
 
 
 
 
 
 
 - Waarvan voorwaardelijke toekenningen en reserveringen
 
 
 
 
 10.909.950
 
 
 
 
 
 
 - Waarvan nog niet bestemd
 
 
 
 
 15.115.710
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Belangrijkste beleidsmatige mutaties
 
 Totaaloverzicht belangrĳkste beleidsmatige mutaties t.o.v. vorig jaar
 Tabel 1 geeft een overzicht van de belangrijkste beleidsmatige mutaties ten opzichte van de indicatieve Klimaatfondsbegroting 2024. Dit zijn de grootste en de politiek-relevante mutaties. Aangezien er vanuit het Klimaatfonds geen directie uitgaven kunnen worden gedaan, zijn de middelen overgeboekt naar (andere) departementale begrotingen.
 
 Tabel 2 Belangrijkste beleidsmatige mutaties t.o.v. vorig jaar (bedragen x € 1.000)
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Art.
 
 
 2024
 
 
 2025
 
 
 2026
 
 
 2027
 
 
 2028
 
 
 2029
 
 
 2030
 
 
 na 2030
 
 
 cum
 
 
 
 
 
 
 
 Stand ontwerpbegroting 2024
 
 
 
 
 
 96.949
 
 
 
 
 797.450
 
 
 
 
 3.945.100
 
 
 
 
 2.829.672
 
 
 
 
 2.627.104
 
 
 
 
 2.547.359
 
 
 
 
 4.478.580
 
 
 
 
 ‒
 
 
 
 
 17.322.214
 
 
 
 
 
 Belangrijkste mutaties
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Nieuwbouw kerncentrales
 
 
 1
 
 
 ‒
 
 
 ‒ 2.500
 
 
 ‒ 2.500
 
 
 ‒ 9.050
 
 
 ‒ 2.500
 
 
 ‒ 2.500
 
 
 ‒ 2.500
 
 
 
 
 ‒ 21.550
 
 
 
 
 
 Ondersteuning ontwikkeling SMR's
 
 
 1
 
 
 ‒
 
 
 ‒ 4.100
 
 
 ‒ 14.600
 
 
 ‒ 14.100
 
 
 ‒ 9.600
 
 
 ‒ 7.100
 
 
 ‒ 5.100
 
 
 
 
 ‒ 54.600
 
 
 
 
 
 Uitvoeringslasten
 
 
 1
 
 
 ‒ 569
 
 
 ‒ 1.799
 
 
 ‒ 1.799
 
 
 ‒ 8.899
 
 
 ‒ 1.799
 
 
 ‒ 1.799
 
 
 ‒ 945
 
 
 
 
 ‒ 17.609
 
 
 
 
 
 Versterking Nucleaire Kennisinfrastructuur
 
 
 1
 
 
 ‒
 
 
 ‒ 5.415
 
 
 ‒ 4.983
 
 
 ‒ 6.900
 
 
 ‒ 7.200
 
 
 ‒ 7.500
 
 
 ‒ 7.500
 
 
 
 
 ‒ 39.498
 
 
 
 
 
 Laadinfrastructuur schoon en emissieloos bouwen
 
 
 3
 
 
 ‒
 
 
 ‒ 50.000
 
 
 ‒ 54.000
 
 
 ‒ 60.000
 
 
 ‒ 50.000
 
 
 ‒
 
 
 ‒
 
 
 
 
 ‒ 214.000
 
 
 
 
 
 Slimme laadinfrastructuur
 
 
 3
 
 
 ‒ 20.000
 
 
 ‒ 12.500
 
 
 ‒ 6.500
 
 
 ‒
 
 
 ‒
 
 
 ‒
 
 
 ‒
 
 
 
 
 ‒ 39.000
 
 
 
 
 
 Waterstofnetwerk op zee
 
 
 3
 
 
 ‒
 
 
 ‒ 100.000
 
 
 ‒
 
 
 ‒
 
 
 ‒
 
 
 ‒
 
 
 ‒
 
 
 
 
 ‒ 100.000
 
 
 
 
 
 Invoering batterijverplichting voor zonneparken
 
 
 3
 
 
 ‒
 
 
 ‒
 
 
 ‒ 20.000
 
 
 ‒ 20.000
 
 
 ‒ 20.000
 
 
 ‒ 20.000
 
 
 ‒ 20.000
 
 
 
 
 ‒ 100.000
 
 
 
 
 
 Nationale subsidieregeling warmtenetten
 
 
 3
 
 
 ‒
 
 
 ‒ 166.700
 
 
 ‒ 166.700
 
 
 ‒ 166.700
 
 
 ‒ 166.700
 
 
 ‒ 166.700
 
 
 ‒ 139.000
 
 
 
 
 ‒ 972.500
 
 
 
 
 
 Gebiedsinvesteringen Netten op Zee
 
 
 4
 
 
 ‒ 50.000
 
 
 ‒ 100.000
 
 
 ‒ 50.000
 
 
 ‒ 75.000
 
 
 ‒ 75.000
 
 
 ‒ 75.000
 
 
 ‒ 75.000
 
 
 
 
 ‒ 500.000
 
 
 
 
 
 Normering en stimulering biobased bouwen
 
 
 4
 
 
 ‒ 1.300
 
 
 ‒ 12.756
 
 
 ‒ 15.859
 
 
 ‒
 
 
 ‒
 
 
 ‒
 
 
 ‒
 
 
 
 
 ‒ 29.915
 
 
 
 
 
 Ondersteuning van o.a. ketenvorming en recyclingtechnieken circulaire plastics
 
 
 4
 
 
 ‒
 
 
 ‒ 12.000
 
 
 ‒ 21.000
 
 
 ‒ 18.000
 
 
 ‒ 6.000
 
 
 ‒ 3.000
 
 
 ‒
 
 
 
 
 ‒ 60.000
 
 
 
 
 
 Subsidie voor verduurzaming van de binnenvaart n.a.v. ETS-2 opt-in*
 
 
 4
 
 
 
 ‒ 3.766
 
 
 ‒ 7.766
 
 
 ‒ 12.766
 
 
 ‒ 29.766
 
 
 ‒ 42.766
 
 
 ‒ 66.700
 
 
 
 
 ‒ 163.530
 
 
 
 
 
 Subsidie voor waterstof in wegvervoer en binnenvaart (binnenvaart)
 
 
 4
 
 
 ‒ 2.033
 
 
 ‒ 6.100
 
 
 ‒ 6.100
 
 
 ‒ 6.100
 
 
 ‒ 4.067
 
 
 ‒ 4.067
 
 
 ‒ 2.033
 
 
 
 
 ‒ 30.500
 
 
 
 
 
 Subsidie voor waterstof in wegvervoer en binnenvaart (wegvervoer)
 
 
 4
 
 
 ‒
 
 
 ‒ 33.000
 
 
 ‒ 55.000
 
 
 ‒ 50.000
 
 
 ‒ 44.000
 
 
 ‒ 28.000
 
 
 ‒
 
 
 
 
 ‒ 210.000
 
 
 
 
 
 Verduurzaming zeevaartschepen
 
 
 4
 
 
 ‒
 
 
 ‒ 989
 
 
 ‒ 9.789
 
 
 ‒ 16.029
 
 
 ‒ 24.429
 
 
 ‒ 37.869
 
 
 ‒ 22.195
 
 
 
 
 ‒ 111.300
 
 
 
 
 
 Vergassing: stimulering projecten vergassing 1e en 2e fase
 
 
 4
 
 
 ‒
 
 
 ‒ 11.100
 
 
 ‒ 44.400
 
 
 ‒ 77.800
 
 
 ‒ 94.400
 
 
 ‒ 100.000
 
 
 ‒ 172.300
 
 
 
 
 ‒ 500.000
 
 
 
 
 
 Vrouwen in de techniek (gendergelijkheid)
 
 
 4
 
 
 ‒
 
 
 ‒ 100
 
 
 ‒ 400
 
 
 ‒ 400
 
 
 ‒ 400
 
 
 ‒ 400
 
 
 ‒ 100
 
 
 
 
 ‒ 1.800
 
 
 
 
 
 Intensivering DEI+ (uit reservering ophoging perceel, titel voorheen DEI-XL)
 
 
 5
 
 
 ‒
 
 
 ‒ 14.025
 
 
 ‒ 30.600
 
 
 ‒ 26.350
 
 
 ‒ 8.500
 
 
 ‒ 4.250
 
 
 ‒ 4.250
 
 
 
 
 ‒ 87.975
 
 
 
 
 
 Nationaal Isolatie Programma
 
 
 6
 
 
 ‒ 90.600
 
 
 ‒
 
 
 ‒ 223.560
 
 
 ‒ 32.160
 
 
 ‒ 36.860
 
 
 ‒ 41.860
 
 
 ‒ 41.860
 
 
 
 
 ‒ 466.900
 
 
 
 
 
 Warmtefonds ophogen
 
 
 6
 
 
 ‒
 
 
 ‒ 35.300
 
 
 ‒ 35.300
 
 
 ‒ 35.300
 
 
 ‒ 35.300
 
 
 ‒ 35.300
 
 
 ‒ 35.300
 
 
 
 
 ‒ 211.800
 
 
 
 
 
 HLA-intensivering Kernenergie
 
 
 1
 
 
 
 
 
 250.000
 
 
 350.000
 
 
 500.000
 
 
 750.000
 
 
 7.650.000
 
 
 
 9.500.000
 
 
 
 
 
 HLA-ombuiging waterstof/batterij
 
 
 2 ‒ 3 ‒ 4
 
 
 ‒
 
 
 ‒ 60.000
 
 
 ‒ 280.000
 
 
 ‒ 106.000
 
 
 ‒ 90.000
 
 
 ‒ 89.000
 
 
 ‒ 346.000
 
 
 
 
 ‒ 971.000
 
 
 
 
 
 Loon en prijsbijstelling op Klimaatfonds
 
 
 1 ‒ 7
 
 
 11.559
 
 
 85.517
 
 
 127.356
 
 
 127.359
 
 
 130.788
 
 
 127.257
 
 
 127.257
 
 
 
 
 737.093
 
 
 
 
 
 Kasschuiven*
 
 
 1 ‒ 7
 
 
 ‒ 75.426
 
 
 ‒ 156.475
 
 
 ‒ 737.408
 
 
 ‒ 456.863
 
 
 ‒ 310.575
 
 
 ‒ 424.875
 
 
 ‒ 550.353
 
 
 2.711.975
 
 
 
 ‒
 
 
 
 
 
 Overige mutaties
 
 
 1 ‒ 7
 
 
 131.420
 
 
 663.481
 
 
 498.479
 
 
 431.559
 
 
 845.297
 
 
 405.684
 
 
 393.910
 
 
 ‒
 
 
 
 3.369.830
 
 
 
 
 
 
 Stand ontwerpbegroting 2025
 
 
 
 
 
 ‒
 
 
 
 
 757.823
 
 
 
 
 2.782.671
 
 
 
 
 2.440.173
 
 
 
 
 2.936.093
 
 
 
 
 2.488.314
 
 
 
 
 4.258.611
 
 
 
 
 10.361.975
 
 
 
 
 26.025.660
 
 
 
 
 
 
 Toelichting
 Nieuwbouw kerncentrales
 Voor de beoogde nieuwbouw van kerncentrales is veel technische, financiële en juridische kennis vereist, die KGG zelf niet in huis heeft. KGG wil daarom voor de periode 2025 tot en met 2030 een lender’s technical advisor (LTA) inhuren. Om inspraak te organiseren en draagvlak te creëren in Borssele/Zeeland wil KGG in deze regio een informatiecentrum inrichten. Daarnaast is op basis van politieke besluitvorming extra middelen toegekend tijdens de augustusbesluitvorming. Het betreft middelen die nodig zijn om de verhoogde ambitie uit het Hoofdlijnenakkoord te realiseren. Op korte termijn zijn er extra middelen nodig voor onderzoek en rapportages t.b.v. geschikte locaties voor extra kerncentrales, en de personele kosten die hierbij komen voor zowel beleidsdepartementen als uitvoeringsinstanties.
 Ondersteuning ontwikkeling SMR's
 Deze maatregel richt zich niet op de productie van een volledige SMR. Voor Small Modular Reactors (SMR’s) zijn meerdere toepassingen denkbaar, waaronder stabilisatie van het net, productie op afgelegen locaties, als bron van hoge-temperatuur-warmte voor de energie-intensieve industrie, als bron van stadverwarming, of voor de productie van waterstof. Deze maatregel beoogt de ontwikkeling van SMR’s te versnellen door te ondersteunen bij de overgangsfase van ontwerp naar realisatie. De overgang zou moeten worden versneld door een praktische koppeling tot stand te brengen tussen maakindustrie en ontwikkelaars van SMR’s. De vormgeving van de maatregel volgt de volgende ketenstructuur: SMR-ontwikkelaars, productie toelevering, quality assurance, en vergunningverlening/toezicht. SMR-ontwikkelaars. In de uitvoering van de maatregel moeten de elementen in deze ketenstructuur parallel ondersteund worden.
 Uitvoeringslasten kernenergie
 Dit betreft financiering voor uitvoeringslasten vanuit de Autoriteit Nucleaire Veiligheid en Stralingsbescherming (ANVS) en bij de ministeries van KGG en IenW, alsmede een toekenning van een werkbudget voor de provincie Zeeland en de gemeente Borsele voor ambities rondom de bedrijfsduurverlenging van de kerncentrale in Borssele en het nieuwbouwtraject. Daarnaast is op basis van politieke besluitvorming extra middelen toegekend tijdens de augustusbesluitvorming. Het betreft middelen die nodig zijn om de verhoogde ambitie uit het Hoofdlijnenakkoord te realiseren. Op korte termijn zijn er extra middelen nodig voor onderzoek en rapportages t.b.v. geschikte locaties voor extra kerncentrales, en de personele kosten die hierbij komen voor zowel beleidsdepartementen als uitvoeringsinstanties.
 Versterking Nucleaire Kennisinfrastructuur
 Er wordt door het missieteam – waarin het bedrijfsleven, onderzoeks- en onderwijsinstellingen en de overheid zijn vertegenwoordigd – gewerkt aan het Meerjarig Missiegedreven Innovatieprogramma (MMIP) Kernenergie. In dit MMIP is een nadere prioritering van onderzoeksthema’s aangebracht en wordt ingezet op het opbouwen van een toepasselijk opgeleide workforce en versterking van nucleaire kennisontwikkeling en -innovatie.
 Laadinfrastructuur schoon en emissieloos bouwen 
 Dit betreft een voorstel om middelen beschikbaar te stellen voor laadinfrastructuur voor de bouw. Volgens het voorstel is dit nodig om de gang naar emissieloos te realiseren, wat nodig is voor onder andere stikstofreductie en CO2-reductie. De middelen worden gebruikt via lopende en in ontwikkeling zijnde instrumenten: (1) Inzet via de nieuwe regeling voor private laadinfra (voor mobiele laadpalen en aansluitingen), publieke laadinfra (eis minimaal één laadplek per laadlocatie voor mobiele werktuigen) en via de bestaande Subsidieregeling Schoon en Emissieloos Bouwmaterieel (SSEB) (batterijcontainers, wisselpakketten, en nieuwe oplossingen zoals inzet van een vliegwiel in de bouw voor het opvangen van piekvermogens) en (2) Aanvullende middelen naar aanbestedende rijksdiensten en een Specifieke Uitkering Schoon en Emissieloos Bouwen (SPUK SEB) voor medeoverheden.
 Slimme laadinfrastructuur
 De maatregel bevat een aantal gerichte investeringen in slimme laadinfrastructuur. Dit betreft: 1) het realiseren van slimme laadinfrastructuur op witte vlekken ten behoeve van het ontwikkelen van een landelijk dekkend netwerk van publieke laadinfrastructuur; 2) het realiseren van slimme laadinfrastructuur op private (bedrijfs)locaties, om daarmee de druk op de publieke laadinfrastructuur te verlagen en inpassing in een toekomstbestendig en duurzaam energiesysteem te versnellen; 3) het realiseren van de pilot stopcontact-op-land om te zorgen dat de beschikbare capaciteit op het elektriciteitsnet zo optimaal mogelijk en meervoudig wordt benut; en 4) het investeren in tijdige ontwikkeling van publieke toegankelijke laadinfrastructuur voor logistiek, voorbereidend op de invoering van de ZE-zones (zero-emissiezones) in 2025 en de snelle ingroei van het aantal elektrische vracht- en bestelvoertuigen.
 Waterstofnetwerk op zee
 Met de middelen voor Waterstofnetwerk kan in 2031/2032 de waterstof die geproduceerd wordt in het grootschalige demonstratieproject van elektrolyse op zee bij windgebied Ten Noorden van de Waddeneilanden aan land gebracht worden, gevolgd door de verdere uitrol van waterstofproductie op zee in windgebied 6/7. De middelen voor de aanleg en het beheer van het waterstoftransportnet op zee zullen, net als bij het waterstoftransportnet op land, dienen om door middel van subsidie de aanloopkosten en de verliezen af te dekken (vollooprisico). Subsidies vloeien terug naar het Klimaatfonds als aanloopverliezen kleiner zijn dan verondersteld als gevolg van lagere kosten of hogere transportinkomsten.
 Invoering batterijverplichting voor zonneparken
 Deze maatregel is erop gericht dat extra duurzame elektriciteitsproductie wordt gerealiseerd, door elektriciteit in een batterij op te slaan en op het net wordt ingevoed op momenten van tekorten aan duurzame energie en netcapaciteit. Dit wordt ook wel uitgestelde levering genoemd.
 Nationale subsidieregeling warmtenetten
 Dit betreft een nationale subsidieregeling voor warmtenetten om de onrendabele top te beperken. De subsidie bedraagt ten hoogste € 30 mln per project dat ziet op de aanleg van een efficiënt warmtenet, waarbij de hoogte van de subsidiebijdrage maximaal 45 procent van de subsidiabele kosten bedraagt of de subsidiebijdrage vastgesteld is op maximaal € 6.000 per te realiseren kleinverbruikersaansluiting voor een huurwoning en maximaal € 7.000 voor een particuliere woning.
 Gebiedsinvesteringen Netten op Zee 
 Dit voorstel is gericht op het verbeteren van de leef kwaliteit van de vijf locaties die in de (aanvullende) routekaart windenergie op zee zijn aangewezen voor de aanlanding voor de elektriciteit van windparken op zee, teneinde regionaal draagvlak voor huidige en toekomstige energie-infrastructuur te behouden. Bij Voorjaarsnota 2022 is besloten de incidentele kosten voor de inpassing van windenergie op zee te dekken uit het Klimaatfonds (routekaart windenergie op zee 21 GW), omdat ze bijdragen aan de klimaatdoelstellingen. De middelen worden beschikbaar gesteld voor het behoud en versterken van de natuur, verbeteren van de fysieke leefomgeving, versterken van de regionale economie of versnellen en toepassen van de (duurzame) energietransitie. Het gevraagde budget is € 500 mln. De middelen voor de gebiedsinvesteringen zijn eenmalig en worden beschikbaar gesteld via twee tranches.
 Normering en stimulering biobased bouwen
 Dit betreft een pakket aan maatregelen voor het stimuleren van het gebruik van biobased materialen in de bouwsector en grond- weg- en waterbouwsector door middel van een ketenbenadering. Er wordt ingezet op het stimuleren van de vraag naar biobased bouwmaterialen door middel van een subsidie voor het gebruik van deze materialen, het opzetten van een verwerkende industrie door middel van een investeringssubsidie, het stimuleren van het aanbod door het opzetten van een stelsel van koolstofcertificaten en het bijeenbrengen van vraag en aanbod.
 Ondersteuning van o.a. ketenvorming en recyclingtechnieken circulaire plastics
 Dit betreft een tweetal maatregelen met als doel het ondersteunen van de normering voor de toepassing van een minimum aandeel recyclaat en biogebaseerd plastic. De eerste maatregel is een programmalijn die voorziet in ten eerste een kennisloket waar het mkb advies kan inwinnen over de praktische toepassing van recyclaat en biogebaseerd plastic en ten tweede voor activiteiten die bijdragen aan de toepassing van recyclaat en biogebaseerd plastic bij eindklanten. De tweede maatregel betreft een apart luik binnen de DEI+ en VEKI voor investeringssubsidies voor sorteer- en recyclingsprocessen van kunststofafval en productie van biogebaseerde kunststoffen.
 Subsidie voor verduurzaming van de binnenvaart n.a.v. ETS-2 opt-in*
 De maatregel bevat ten eerste een tijdelijke subsidieregeling met een looptijd van 2025-2030 voor scheepseigenaren. Zij kunnen een bijdrage krijgen voor de onrendabele top voor investeringen (CAPEX) in Tank-To-Wake emissieloze aandrijflijnen of motoren die op hernieuwbare brandstoffen varen. Ook wordt de maatregel ingezet voor het inrichten van een programma-aanpak ‘verduurzaming binnenvaart’ t/m 2030.
 Subsidie voor waterstof in wegvervoer en binnenvaart (binnenvaart)
 Deze maatregel is erop gericht dat 18 binnenvaartschepen worden omgebouwd zodat ze op waterstof kunnen varen, zodat een begin wordt gemaakt met de opschaling naar emissieloos varen op langere afstanden in de binnenvaart. De CAPEX-subsidie (50% van de ombouwkosten) voor varen op waterstof sluit aan bij aangekondigde maatregelen, waaronder de implementatie van de Renewable Energy Directive III.
 Subsidie voor waterstof in wegvervoer en binnenvaart (wegvervoer)
 De Subsidieregeling voor Waterstof in Mobiliteit (SWiM) is een nieuwe regeling, die zich richt op consortia van waterstoftankstations en vervoerders die gebruik willen maken van waterstofvoertuigen. Het gaat om een tenderregeling die zich richt op de additionele investeringskosten (ten opzichte van fossiele alternatief). Subsidiabel zijn de aanleg of opschaling van waterstoftankstations (subsidiepercentage max. 40%) en de aanschaf van waterstofvoertuigen (max. subsidiepercentage 80% van de meerkosten ten opzichte van fossiel alternatief), waarbij de nadruk ligt op zwaar vervoer.
 Verduurzaming zeevaartschepen
 Dit betreft een tijdelijke subsidieregeling die een CAPEX-tegemoetkoming biedt bij: (1) aanschaf en inbouw van aandrijftechnieken voor varen op waterstof of methanol, eventueel aan te vullen met aanschaf van de energiebesparende techniek Wind Assisted Ship Propulsion (WASP) of een andere energiebesparende techniek; en (2) aanschaf en installatie van een batterijpakket inclusief aanvullende benodigde aanpassingen aan boord. Doel is dat dit pakket in de haven via de walstroomaansluiting geladen wordt met als doel om emissieloos de (Nederlandse) haven in en uit te kunnen varen.
 Vergassing: stimulering projecten vergassing 1e en 2e fase
 Dit zijn middelen voor een apart budget binnen de DEI+ gericht op vergassingstechniek. (Biogene) reststromen worden op hoge temperatuur of druk gekraakt tot gasvormige moleculen die kunnen worden opgewaardeerd tot brandstof of grondstof. De vele verschillende grondstoffen die gebruikt kunnen worden en producten die met vergassing gemaakt kunnen worden behoeven ook een groot aantal innovatieve technieken met elk eigen uitdagingen.
 Vrouwen in de techniek (gendergelijkheid)
 Dit zijn maatregelen die ertoe moeten leiden dat de ondervertegenwoordiging van vrouwen in de technieksector kleiner wordt. De maatregelen richten zich op training voor docenten, ondersteunend (les)materiaal voor het doorbreken van genderstereotypering en jongerenparticipatie/ambassadeurs.
 Intensivering Demonstratie Energie- en Klimaatinnovatie (DEI+, titel voorheen DEI-XL)
 In de huidige openstelling van de DEI+ is het maximale subsidiebedrag opgehoogd naar € 30 mln en zijn de thema’s waar subsidie voor aangevraagd kan worden uitgebreid met innovatieve klimaattechnologieën voor de industrie.
 Nationaal Isolatie Programma (NIP)
 Het doel van het NIP is het isoleren van 2,5 miljoen woningen in 2030 met de nadruk op de € 1,5 mln slechtgeïsoleerde woningen (label E, F en G). Het programma bestaat uit vier actielijnen. Actielijn 1, de lokale aanpak, wordt ingericht als specifieke uitkering voor gemeenten. Actielijn 2, die ziet op huur, is gericht op onder meer prestatieafspraken met corporaties en normering van slecht geïsoleerde woningen. Actielijn 3 richt zich op de nationale aanpak koopwoningen en VvE's, middels de ISDE en SEEH. Dit zijn bestaande regelingen die worden geïntensiveerd met klimaatfondsmiddelen. Actielijn 4 betreft een brede inzet op energie besparen met laagdrempelige maatregelen, met een verduurzamingscoalitie van maatschappelijke partijen. Daarnaast worden middelen uitgetrokken voor communicatie, contingenten aanpak en natuurinclusief, duurzaam en circulair isoleren.
 Warmtefonds ophogen 
 Deze middelen worden ingezet om de inkomensgrens van het Warmtefonds op te hogen en om VvE’s in staat te stellen goedkoper te lenen. Het verlagen van de rente die het Warmtefonds rekent voor haar leningen naar 0% voor burgers met een inkomen tot € 60.000 (indicatief), om daarmee de remmende werking van de gestegen marktrente weg te nemen en een prikkel te geven aan woningeigenaren om te verduurzamen. Voor VvE’s wordt de rente verlaagd met circa 1,5% (waarmee de rente nu zou uitkomen op 2,5-3%).
 HLA-intensivering Kernenergie
 Het perceel kernenergie wordt naar aanleiding van de maatregel in het Hoofdlijnenakkoord verhoogd met € 9,5 mld voor de bouw van vier kerncentrales tot en met 2035. Hiervan is € 1,9 mld gereserveerd voor de periode 2027 ‒ 2030 en € 7,7 mld voor de periode 2031 ‒ 2035.
 HLA-ombuiging waterstof/batterij
 In het Hoofdlĳnenakkoord is besloten € 1,2 mld te bezuinigingen op de middelen voor de ontwikkeling van batterĳen en groene waterstof. Deze bezuiniging wordt gedeeltelijk ingezet op de middelen uit het perceel CO2-vrije gascentrales (€ 146 mln), perceel Energie-infrastructuur (€ 46 mln) en perceel Vroege fase opschaling (€ 779 mln). In totaal is er hiermee € 971 mln omgebogen op het Klimaatfonds. De rest is omgebogen op reeds overhevelde middelen voor batterij en groene waterstof van de departementale begrotingen van de ministeries Klimaat en Groene Groene Groei en Infrastructuur en Waterstaat.
 
 Tabel 3 Invulling Maatregel 71. Ombuiging Klimaatfonds groene batterĳen en waterstof (HLA)
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 bedragen in € miljoenen
 
 
 2025
 
 
 2026
 
 
 2027
 
 
 2028
 
 
 2029
 
 
 2030
 
 
 Totaal
 
 
 
 
 
 
 
 Klimaatfonds
 
 
 
 
 ‒ 60
 
 
 
 
 ‒ 280
 
 
 
 
 ‒ 106
 
 
 
 
 ‒ 90
 
 
 
 
 ‒ 89
 
 
 
 
 ‒ 346
 
 
 
 
 ‒ 971
 
 
 
 
 
 Invoering batterijverplichting (Energie-infastructuur)
 
 
 ‒
 
 
 ‒
 
 
 ‒ 7
 
 
 ‒ 7
 
 
 ‒ 7
 
 
 ‒ 7
 
 
 ‒ 28
 
 
 
 
 Elektrolyse, onshore: 500-1.000 MW (productsubsidies) (Vroege fase opschaling)
 
 
 ‒ 59
 
 
 ‒ 89
 
 
 ‒ 59
 
 
 ‒ 44
 
 
 ‒ 44
 
 
 ‒ 133
 
 
 ‒ 428
 
 
 
 
 Elektrolyse, onshore: 500-1.000 MW (vraagsubsidies) (Vroege fase opschaling)
 
 
 ‒
 
 
 ‒ 133
 
 
 ‒
 
 
 ‒
 
 
 ‒
 
 
 ‒
 
 
 ‒ 133
 
 
 
 
 Elektrolyse, offshore: 500 MW (CAPEX + OPEX) (Vroege fase opschaling)
 
 
 ‒
 
 
 ‒ 37
 
 
 ‒ 37
 
 
 ‒ 37
 
 
 ‒ 37
 
 
 ‒ 59
 
 
 ‒ 207
 
 
 
 
 De-risken waterstofopslag (Energie-infastructuur)
 
 
 ‒
 
 
 ‒ 18
 
 
 ‒
 
 
 ‒
 
 
 ‒
 
 
 ‒
 
 
 ‒ 18
 
 
 
 
 Subsidie voor waterstof in binnenvaart (Energie-infastructuur)
 
 
 ‒ 1
 
 
 ‒ 3
 
 
 ‒ 3
 
 
 ‒ 2
 
 
 ‒ 1
 
 
 ‒ 1
 
 
 ‒ 11
 
 
 
 
 Subsidie voor ombouw gascentrales (CO2-vrije gascentrales)
 
 
 ‒
 
 
 ‒
 
 
 ‒
 
 
 ‒
 
 
 ‒
 
 
 ‒ 146
 
 
 ‒ 146
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 KGG-begroting
 
 
 
 
 ‒ 107
 
 
 
 
 ‒ 61
 
 
 
 
 ‒ 21
 
 
 
 
 ‒ 3
 
 
 
 
 ‒ 3
 
 
 
 
 ‒ 3
 
 
 
 
 ‒ 198
 
 
 
 
 
 Invoering batterijverplichting (Energie-infastructuur)
 
 
 ‒
 
 
 ‒ 3
 
 
 ‒ 3
 
 
 ‒ 3
 
 
 ‒ 3
 
 
 ‒ 3
 
 
 ‒ 15
 
 
 
 
 IPCEI jaren 2024 en verder (Vroege fase opschaling)
 
 
 ‒ 107
 
 
 ‒ 58
 
 
 ‒ 18
 
 
 ‒
 
 
 ‒
 
 
 ‒
 
 
 ‒ 183
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 I&W-begroting
 
 
 
 
 ‒ 5
 
 
 
 
 ‒ 8
 
 
 
 
 ‒ 7
 
 
 
 
 ‒ 7
 
 
 
 
 ‒ 4
 
 
 
 
 ‒
 
 
 
 
 ‒ 31
 
 
 
 
 
 Subsidie voor waterstof in wegvervoer (Energie-infastructuur)
 
 
 ‒ 5
 
 
 ‒ 8
 
 
 ‒ 7
 
 
 ‒ 7
 
 
 ‒ 4
 
 
 ‒
 
 
 ‒ 31
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Totaal
 
 
 
 
 ‒ 172
 
 
 
 
 ‒ 349
 
 
 
 
 ‒ 134
 
 
 
 
 ‒ 100
 
 
 
 
 ‒ 96
 
 
 
 
 ‒ 349
 
 
 
 
 ‒ 1.200
 
 
 
 
 
 
 Loon en prijsbijstelling
 Dit betreft de verwerking van de loon- prĳsontwikkeling die uitgekeerd is op het Klimaatfonds.
 
 Kasschuiven
 
 In de tabel zijn kasschuiven opgenomen waarmee het budget beter aansluit bij de verwachte uitgaven. Er kasschuiven gedaan om het ritme van het fonds aan te laten sluiten bij over te hevelen middelen voor MJP25. De grootste kasschuif vindt plaats op het perceel kernenergie, daar zijn de middelen in een realistisch rimte gezet.
 Overige mutaties
 Overige mutaties die onderdeel zijn van het Meerjarenprogramma Klimaatfonds 2025. Zie bijlage 1 totaaloverzicht Klimaatfonds voor meer informatie.
 
 
 
 Stategische Evaluatie Agenda
 
 De Strategische Evaluatie Agenda is bedoeld om inzicht te krijgen in effecten van beleidsmaatregelen. Op deze wijze kunnen leerervaringen benut worden om het beleid tussentijds bij te sturen, als dat nodig blijkt.
 
 Tabel 4 Strategische Evaluatie Agenda
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Thema
 
 
 Type onderzoek
 
 
 Afronding
 
 
 Status
 
 
 Toelichting onderzoek
 
 
 Begrotingshoofdstuk
 
 
 Begrotingsartikel(en)
 
 
 Vindplaats
 
 
 
 
 
 
 Klimaatfonds
 
 
 ex-durante
 
 
 2027
 
 
 te starten
 
 
 Artikel 8 van de Tijdelijke Wet Klimaatfonds schrijft voor dat de Minister binnen vier jaar na de inwerkingtreding van deze wet een verslag over de doeltreffendheid en de effecten van het Klimaatfonds naar de Staten-Generaal stuurt.
 
 
 M
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 3.
 Beleidsartikelen
 
 
 
 3.1
 Beleidsartikel 1 Kernenergie
 
 
 
 A.
 Algemene doelstelling
 
 
 Het eerste begrotingsartikel van het Klimaatfonds is bedoeld voor maatregelen voor kernenergie. De doelstelling van dit begrotingsartikel is als volgt:
 
 
 –
 Het onderzoeken van het veilig en doelmatig verlengen van de levensduur van de kerncentrale in Borssele.
 
 
 –
 Het voorbereiden van de bouw van vier nieuwe kerncentrales. Hierbij gaat het onder andere om:
 
 
 •
 Het bepalen van een (voorkeurs)locatie voor de eerste twee nieuwe kerncentrales en het bepalen van de techniek die gebruikt zal worden. Onderdeel hiervan is ook het opstellen van een milieueffectrapportage.
 
 
 •
 Het uitwerken van een financieringsconstructie voor de bouw van de eerste twee nieuwe kerncentrales, in samenspraak met commerciële partijen.
 
 
 •
 Het laten uitvoeren van de benodigde (haalbaarheids)studies voor de eerste twee nieuwe kerncentrales door relevante commerciële partijen en hier middelen voor beschikbaar stellen.
 
 
 •
 Het uitwerken van een organisatiestructuur voor het uitvoeren van de overheidsrol bij de aanbesteding, bouw en exploitatie van de nieuwe kerncentrales.
 
 
 •
 Het in kaart brengen van de benodigde extra te zetten stappen voor de realisatie van een derde en vierde kerncentrale.  
 
 
 
 
 –
 Het creëren van randvoorwaardelijk beleid voor de ontwikkeling van kernenergie in Nederland. Daarbij gaat het onder andere om:
 
 
 •
 Het versterken van de nucleaire kennisinfrastructuur. Om als Nederland op een effectieve en veilige wijze nieuwe kerncentrales te bouwen, moet onze kennisinfrastructuur verbeterd worden.
 
 
 •
 Het versterken van de Europese en internationale samenwerking en kennisuitwisseling.
 
 
 •
 Het versterken van de Nederlandse en Europese waardeketen en brandstofcyclus.
 
 
 
 
 
 
 
 –
 Het versnellen van de ontwikkeling van Small Modular Reactors (SMR’s) door te ondersteunen bij de overgangsfase van ontwerp naar realisatie.
 
 
 •
 D.m.v. simulaties met stakeholders knelpunten en kansen rondom SMR’s inzichtelijk maken.
 
 
 •
 In kaart brengen potentie en mogelijke inpassing SMR’s in het Nederlandse energiesysteem, evenals de randvoorwaarden.
 
 
 •
 Daaruit voortvloeiende keuzes en doelen verder concretiseren in nationale visie op SMR’s.
 
 
 
 
 –
 Zorgdragen voor voldoende uitvoeringscapaciteit bij het Rijk en decentrale overheden.
 
 
 
 
 
 B.
 Rol en verantwoordelijkheid
 
 De minister van Klimaat en Groene Groei is als fondsbeheerder verantwoordelijk voor de begroting van het Klimaatfonds. Zij is daarmee primair verantwoordelijk voor het beheer en de uitvoering van het Klimaatfonds. Naast fondsbeheerder is de minister van Klimaat en Groene Groei beleidsinhoudelijk verantwoordelijk voor kernenergie.
 
 
 
 C.
 Beleidswijzigingen
 
 In het Hoofdlijnenakkoord is afgesproken dat bovenop het openblijven van de kerncentrale in Borssele en de voorgenomen bouw van twee kerncentrales, wordt ingezet op de bouw van twee extra kerncentrales. Ook worden de mogelijkheden voor meerdere kleine centrales (SMR's) onderzocht. Deze beleidswijziging is verwerkt in de algemene doelstelling onder A.
 
 
 
 D.
 Budgettaire gevolgen van beleid
 
 
 Tabel 5 Budgettaire gevolgen van artikel 1 Kernenergie (bedragen x € 1.000)
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 2023
 
 
 2024
 
 
 2025
 
 
 2026
 
 
 2027
 
 
 2028
 
 
 2029
 
 
 
 
 
 
 
 Verplichtingen
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 917.001
 
 
 
 
 903.121
 
 
 
 
 932.707
 
 
 
 
 935.208
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Uitgaven
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 150.000
 
 
 
 
 386.350
 
 
 
 
 892.395
 
 
 
 
 1.042.395
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Bijdrage aan (andere) begrotingshoofdstukken
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 150.000
 
 
 
 
 386.350
 
 
 
 
 892.395
 
 
 
 
 1.042.395
 
 
 
 
 
 Kernenergie onverdeeld
 
 
 
 
 
 150.000
 
 
 386.350
 
 
 892.395
 
 
 1.042.395
 
 
 
 
 
 
 Tabel 6 Uitsplitsing verplichtingen artikel 1 Kernenergie (bedragen x € 1.000)
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 2023
 
 
 2024
 
 
 2025
 
 
 2026
 
 
 2027
 
 
 2028
 
 
 2029
 
 
 
 
 
 
 
 Verplichtingen
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 917.001
 
 
 
 
 903.121
 
 
 
 
 932.707
 
 
 
 
 935.208
 
 
 
 
 
 
 waarvan garantieverplichtingen
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 
 
 
 waarvan overige verplichtingen
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 917.001
 
 
 903.121
 
 
 932.707
 
 
 935.208
 
 
 
 
 
 
 Tabel 7 Meerjarenoverzicht Beleidsartikel 1 Kernenergie (bedragen x € 1.000)
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 2023
 
 
 2024
 
 
 2025
 
 
 2026
 
 
 2027
 
 
 2028
 
 
 2029
 
 
 2030 t/m 2035
 
 
 Totaal
 
 
 
 
 
 
 
 Verplichtingen Kernenergie
 
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 917.001
 
 
 903.121
 
 
 932.707
 
 
 935.208
 
 
 937.473
 
 
 4.625.510
 
 
 
 
 
 Uitgaven Kernenergie
 
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 150.000
 
 
 386.350
 
 
 892.395
 
 
 1.042.395
 
 
 11.654.370
 
 
 14.125.510
 
 
 
 
 
 
 
 
 E.
 Toelichting op de financiële instrumenten
 
 De tabellen hierboven tonen het totale uitgaven- en verplichtingenbudget van het artikel Kernenergie. Dat bevat vrije middelen, voorwaardelijke toekenningen en reserveringen. Voor een totaaloverzicht aan maatregelen wordt verwezen naar bijlage 1.
 
 
 
 F.
 Verdiepingstabel
 
 
 Tabel 8 Verdiepingstabel artikel 1 Kernenergie (bedragen x € 1.000)
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 2024*
 
 
 2025
 
 
 2026
 
 
 2027
 
 
 2028
 
 
 2029
 
 
 2030
 
 
 2031 t/m 2035
 
 
 
 
 
 
 
 Beschikbare middelen ontwerpbegroting 2024
 
 
 
 146.633
 
 
 211.921
 
 
 871.757
 
 
 874.089
 
 
 885.808
 
 
 886.108
 
 
 886.808
 
 
 
 
 
 Maatregelen
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Amendement Erkens Ontwerpbegroting 2024
 
 
 
 
 ‒ 7.300
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Nieuwbouw kerncentrales
 
 
 
 
 
 ‒ 2.500
 
 
 
 
 ‒ 2.500
 
 
 
 
 ‒ 2.500
 
 
 
 
 ‒ 2.500
 
 
 
 
 ‒ 2.500
 
 
 
 
 ‒ 2.500
 
 
 
 
 
 
 
 Ondersteuning ontwikkeling SMR's
 
 
 
 
 
 ‒ 4.100
 
 
 
 
 ‒ 14.600
 
 
 
 
 ‒ 14.100
 
 
 
 
 ‒ 9.600
 
 
 
 
 ‒ 7.100
 
 
 
 
 ‒ 5.100
 
 
 
 
 
 
 
 Uitvoeringslasten
 
 
 
 
 ‒ 569
 
 
 
 
 ‒ 1.799
 
 
 
 
 ‒ 1.799
 
 
 
 
 ‒ 1.799
 
 
 
 
 ‒ 1.799
 
 
 
 
 ‒ 1.799
 
 
 
 
 ‒ 945
 
 
 
 
 
 
 
 Versterking Nucleaire Kennisinfrastructuur
 
 
 
 
 
 ‒ 5.415
 
 
 
 
 ‒ 4.983
 
 
 
 
 ‒ 6.900
 
 
 
 
 ‒ 7.200
 
 
 
 
 ‒ 7.500
 
 
 
 
 ‒ 7.500
 
 
 
 
 
 
 
 Nieuwbouw kerncentrales
 
 
 
 
 
 
 
 ‒ 6.550
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Uitvoeringslasten
 
 
 
 
 
 
 
 ‒ 7.100
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Hoofdlijnenakkoord 2024
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 HLA Ophoging perceel Kernenergie
 
 
 
 
 
 
 
 250.000
 
 
 
 
 350.000
 
 
 
 
 500.000
 
 
 
 
 750.000
 
 
 
 
 7.650.000
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Technische verwerking
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Toevoeging LPO 2024
 
 
 
 
 5.181
 
 
 
 
 7.487
 
 
 
 
 30.799
 
 
 
 
 30.881
 
 
 
 
 31.294
 
 
 
 
 31.306
 
 
 
 
 31.306
 
 
 
 
 
 
 
 kasschuiven
 
 
 
 
 ‒ 138.663
 
 
 
 
 ‒ 194.826
 
 
 
 
 ‒ 699.127
 
 
 
 
 ‒ 700.045
 
 
 
 
 ‒ 323.586
 
 
 
 
 ‒ 326.087
 
 
 
 
 ‒ 329.641
 
 
 
 
 2.711.975
 
 
 
 
 
 
 Herschikking
 
 
 
 
 ‒ 5.282
 
 
 
 
 ‒ 10.768
 
 
 
 
 ‒ 29.547
 
 
 
 
 ‒ 29.626
 
 
 
 
 ‒ 30.022
 
 
 
 
 ‒ 30.033
 
 
 
 
 ‒ 30.033
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Beschikbare middelen Ontwerpbegroting 2025
 
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 150.000
 
 
 386.350
 
 
 892.395
 
 
 1.042.395
 
 
 1.292.395
 
 
 10.361.975
 
 
 
 
 *Deze stand is gebasseerd op de proeve van de Klimaatfondsbegroting 2024
 
 
 
 
 
 
 
 
 G.
 Toelichting op de begrotingsmutaties
 
 Amendement Erkens Ontwerpbegroting 2024
 Dit amenendement stelt voor om de toekenning van € 2,7 mln voor de de ontwikkeling van Small Modular Reactors (SMR's) 2024 op te hogen naar totaal € 10 mln.
 
 Nieuwbouw kerncentrales
 
 Voor de beoogde nieuwbouw van kerncentrales is veel technische, financiële en juridische kennis vereist, die KGG zelf niet in huis heeft. KGG wil daarom voor de periode 2025 tot en met 2030 een lender’s technical advisor (LTA) inhuren. Om inspraak te organiseren en draagvlak te creëren in Borssele/Zeeland wil KGG in deze regio een informatiecentrum inrichten.
 
 Ondersteuning ontwikkeling SMR’s
 
 Deze maatregel richt zich niet op de productie van een volledige SMR. Voor Small Modular Reactors (SMR’s) zijn meerdere toepassingen denkbaar, waaronder stabilisatie van het net, productie op afgelegen locaties, als bron van hoge-temperatuur-warmte voor de energie-intensieve industrie, als bron van stadverwarming, of voor de productie van waterstof. Deze maatregel beoogt de ontwikkeling van SMR’s te versnellen door te ondersteunen bij de overgangsfase van ontwerp naar realisatie. De overgang zou moeten worden versneld door een praktische koppeling tot stand te brengen tussen maakindustrie en ontwikkelaars van SMR’s. De vormgeving van de maatregel volgt de volgende ketenstructuur: SMR-ontwikkelaars, productie toelevering, quality assurance, en vergunningverlening/toezicht. SMR-ontwikkelaars. In de uitvoering van de maatregel moeten de elementen in deze ketenstructuur parallel ondersteund worden.
 
 Uitvoeringslasten
 
 Dit betreft financiering voor uitvoeringslasten vanuit de Autoriteit Nucleaire Veiligheid en Stralingsbescherming (ANVS) en de ministeries van KGG en IenW, alsmede een toekenning van een werkbudget voor de provincie Zeeland en de gemeente Borsele voor ambities rondom de bedrijfsduurverlenging van de kerncentrale in Borssele en het nieuwbouwtraject.
 
 Versterking Nucleaire Kennisinfrastructuur
 
 Er wordt door het missieteam – waarin het bedrijfsleven, onderzoeks- en onderwijsinstellingen en de overheid zijn vertegenwoordigd – gewerkt aan het Meerjarig Missiegedreven Innovatieprogramma (MMIP) Kernenergie. In dit MMIP is een nadere prioritering van onderzoeksthema’s aangebracht en wordt ingezet op het opbouwen van een toepasselijk opgeleide workforce en versterking van nucleaire kennisontwikkeling en -innovatie.
 Nieuwbouw kerncentrales
 Deze maatregel is op basis van politieke besluitvorming toegekend tijdens de augustusbesluitvorming. Het betreft middelen die nodig zijn om de verhoogde ambitie uit het Hoofdlijnenakkoord te realiseren. Op korte termijn zijn er extra middelen nodig voor onderzoek en rapportages t.b.v. geschikte locaties voor extra kerncentrales, en de personele kosten die hierbij komen voor zowel beleidsdepartementen als uitvoeringsinstanties.
 Uitvoeringslasten
 Deze maatregel is op basis van politieke besluitvorming toegekend tijdens de augustusbesluitvorming. Het betreft middelen die nodig zijn om de verhoogde ambitie uit het Hoofdlijnenakkoord te realiseren. Op korte termijn zijn er extra middelen nodig voor onderzoek en rapportages t.b.v. geschikte locaties voor extra kerncentrales, en de personele kosten die hierbij komen voor zowel beleidsdepartementen als uitvoeringsinstanties.
 HLA Ophoging perceel Kernenergie
 Het perceel kernenergie wordt naar aanleiding van de maatregel in het Hoofdlijnenakkoord verhoogd met € 9,5 mld voor de bouw van vier kerncentrales tot en met 2035.
 Technische verwerking
 Dit betreft de verwerking van de loon- prĳsontwikkeling die uitgedeeld is op dit artikel en mutaties (kasschuiven en interne herschikkingen) die dienen om het perceel in de benodigde en realistische kasritmes tebrengen, zodat de toekenningen conform het MJP25 mogelijk zijn en aansluiten bij de verwachtingen voor MJP26.
 
 
 
 
 3.2
 Beleidsartikel 2 CO2-vrije gascentrales
 
 
 
 A.
 Algemene doelstelling
 
 
 Het tweede begrotingsartikel van het Klimaatfonds is bedoeld voor maatregelen voor CO2-vrije gascentrales. De doelstelling van dit begrotingsartikel is als volgt:
 
 
 –
 Realisatie van voldoende omgebouwde gascentrales zodat bij passende beschikbaarheid van CO2-vrije energiedragers zoals hernieuwbare waterstof ten minste 0,5 tot 2 Mton CO2-reductie kan worden gerealiseerd.
 
 
 
 
 
 
 B.
 Rol en verantwoordelijkheid
 
 De minister van Klimaat en Groene Groei is als fondsbeheerder verantwoordelijk voor de begroting van het Klimaatfonds. Zij is daarmee primair verantwoordelijk voor het beheer en de uitvoering van het Klimaatfonds. Naast fondsbeheerder is de minister van Klimaat en Groene Groei beleidsinhoudelijk verantwoordelijk voor broeikasgas neutrale gascentrales.
 
 
 
 C.
 Beleidswijzigingen
 
 In dit artikel is geen sprake van beleidswijzigingen.
 
 
 
 D.
 Budgettaire gevolgen van beleid
 
 
 Tabel 9 Budgettaire gevolgen van artikel 2 CO2-vrije gascentrales (bedragen x € 1.000)
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 2023
 
 
 2024
 
 
 2025
 
 
 2026
 
 
 2027
 
 
 2028
 
 
 2029
 
 
 
 
 
 
 
 Verplichtingen
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Uitgaven
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Bijdrage aan (andere) begrotingshoofdstukken
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 
 Co2-gasvrije gascentrales onverdeeld
 
 
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 
 
 
 
 Tabel 10 Uitsplitsing verplichtingen artikel 2 CO2-vrij gascentrales (bedragen x € 1.000)
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 2023
 
 
 2024
 
 
 2025
 
 
 2026
 
 
 2027
 
 
 2028
 
 
 2029
 
 
 
 
 
 
 
 Verplichtingen
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 
 
 waarvan garantieverplichtingen
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 
 
 
 waarvan overige verplichtingen
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 
 
 
 
 Tabel 11 Meerjarenoverzicht Beleidsartikel 2 CO2-vrije gascentrales (bedragen x € 1.000)
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 2023
 
 
 2024
 
 
 2025
 
 
 2026
 
 
 2027
 
 
 2028
 
 
 2029
 
 
 2030
 
 
 Totaal
 
 
 
 
 
 
 
 Verplichtingen Co2-vrije gascentrales
 
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 851.440
 
 
 851.440
 
 
 
 
 
 Uitgaven Co2-vrije gascentrales
 
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 851.440
 
 
 851.440
 
 
 
 
 
 
 
 
 E.
 Toelichting op de financiële instrumenten
 
 De tabellen hierboven tonen het totale uitgaven- en verplichtingenbudget van het artikel CO2-vrije gascentrales. Dat bevat vrije middelen, voorwaardelijke toekenningen en reserveringen. Voor een totaaloverzicht aan maatregelen wordt verwezen naar bijlage 1.
 
 
 
 F.
 Verdiepingstabel
 
 
 Tabel 12 Verdiepingstabel artikel 2 CO2-vrije gascentrales (bedragen x € 1.000)
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 2024*
 
 
 2025
 
 
 2026
 
 
 2027
 
 
 2028
 
 
 2029
 
 
 2030
 
 
 
 
 
 
 
 Beschikbare middelen ontwerpbegroting 2024
 
 
 
 159
 
 
 201.043
 
 
 202.047
 
 
 147.773
 
 
 149.413
 
 
 149.413
 
 
 149.411
 
 
 
 
 Hoofdlijnenakkoord 2024
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 HLA-ombuiging
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 ‒ 146.000
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Technische verwerking
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Toevoeging LPO 2024
 
 
 
 
 8
 
 
 
 
 10.631
 
 
 
 
 10.685
 
 
 
 
 7.814
 
 
 
 
 7.901
 
 
 
 
 7.901
 
 
 
 
 7.901
 
 
 
 
 
 
 Kasschuiven
 
 
 
 
 ‒ 159
 
 
 
 
 ‒ 197.509
 
 
 
 
 ‒ 202.481
 
 
 
 
 ‒ 148.091
 
 
 
 
 ‒ 149.734
 
 
 
 
 ‒ 149.734
 
 
 
 
 847.708
 
 
 
 
 
 
 Herschikking
 
 
 
 
 ‒ 8
 
 
 
 
 ‒ 14.165
 
 
 
 
 ‒ 10.251
 
 
 
 
 ‒ 7.496
 
 
 
 
 ‒ 7.580
 
 
 
 
 ‒ 7.580
 
 
 
 
 ‒ 7.580
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Beschikbare middelen Ontwerpbegroting 2025
 
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 851.440
 
 
 
 
 *Deze stand is gebasseerd op de proeve van de Klimaatfondsbegroting 2024
 
 
 
 
 
 
 
 
 G.
 Toelichting op de begrotingsmutaties
 
 HLA - ombuiging
 In het Hoofdlijnenakkoord is besloten € 1,2 mld te bezuinigingen op de middelen voor de ontwikkeling van batterijen en groene waterstof. Deze bezuiniging wordt gedeeltelijk ingevuld met middelen uit het perceel CO2-vrije gascentrales (€ 146 mln). Er is gekozen om bij de naar rato bezuiniging ook de subsidie voor CO2-vrije gascentrales mee te nemen, omdat de beoogde subsidieregeling bedoeld is voor toepassing van waterstof in gascentrales.  
 Technische verwerking
 Dit betreft de verwerking van de loon- prĳsontwikkeling die uitgedeeld is op dit artikel en mutaties (kasschuiven en interne herschikkingen) die dienen om het perceel in de benodigde en realistische kasritmes tebrengen, zodat de toekenningen conform het MJP25 mogelijk zijn en aansluiten bij de verwachtingen voor MJP26.
 
 
 
 
 3.3
 Beleidsartikel 3 Energie-infrastructuur
 
 
 
 A.
 Algemene doelstelling 
 
 
 Het derde begrotingsartikel van het Klimaatfonds is bedoeld voor maatregelen voor energie-infrastructuur. De doelstelling van dit begrotingsartikel is als volgt:
 
 
 –
 Uitrol van infrastructuur die noodzakelijk is voor de energietransitie, zoals infrastructuur voor waterstof en warmte en laadinfrastructuur. Er wordt ex ante geen selectie gemaakt voor bepaalde technologieën of sectoren.
 
 
 –
 Ondersteuning vanuit het fonds voor het oplossen van knelpunten in de niet-gereguleerde infrastructuur en de gereguleerde infrastructuur op het gebied van netcongestie, die geen onderdeel zijn van de reguliere financiering van netbeheerders (waarmee investeringen in de fysieke infrastructuur zelf zijn uitgesloten).
 
 
 
 
 
 
 B.
 Rol en verantwoordelijkheid
 
 De minister van Klimaat en Groene Groei is als fondsbeheerder verantwoordelijk voor de begroting van het Klimaatfonds. Zij is daarmee primair verantwoordelijk voor het beheer en de uitvoering van het Klimaatfonds. Naast fondsbeheerder is de minister van Klimaat en Groene Groei beleidsinhoudelijk verantwoordelijk voor energie-infrastructuur.
 
 
 
 C.
 Beleidwijzigingen
 
 In dit artikel is geen sprake van beleidswijzigingen.
 
 
 
 D.
 Budgettaire gevolgen van beleid
 
 
 Tabel 13 Budgettaire gevolgen van artikel 3 Energie-infrastructuur (bedragen x € 1.000)
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 2023
 
 
 2024
 
 
 2025
 
 
 2026
 
 
 2027
 
 
 2028
 
 
 2029
 
 
 
 
 
 
 
 Verplichtingen
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 40.000
 
 
 
 
 188.500
 
 
 
 
 120.500
 
 
 
 
 128.000
 
 
 
 
 63.000
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Uitgaven
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 40.000
 
 
 
 
 188.500
 
 
 
 
 120.500
 
 
 
 
 128.000
 
 
 
 
 63.000
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Bijdrage aan (andere) begrotingshoofdstukken
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 40.000
 
 
 
 
 188.500
 
 
 
 
 120.500
 
 
 
 
 128.000
 
 
 
 
 63.000
 
 
 
 
 
 Energie- Infrastructuur onverdeeld
 
 
 
 
 40.000
 
 
 188.500
 
 
 120.500
 
 
 128.000
 
 
 63.000
 
 
 
 
 
 
 Tabel 14 Uitsplitsing verplichtingen artikel 3 Energie-infrastructuur (bedragen x € 1.000)
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 2023
 
 
 2024
 
 
 2025
 
 
 2026
 
 
 2027
 
 
 2028
 
 
 2029
 
 
 
 
 
 
 
 Verplichtingen
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 40.000
 
 
 
 
 188.500
 
 
 
 
 120.500
 
 
 
 
 128.000
 
 
 
 
 63.000
 
 
 
 
 
 
 waarvan garantieverplichtingen
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 
 
 
 waarvan overige verplichtingen
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 40.000
 
 
 188.500
 
 
 120.500
 
 
 128.000
 
 
 63.000
 
 
 
 
 
 
 Tabel 15 Meerjarenoverzicht Beleidsartikel 3 Energie- Infrastructuur (bedragen x € 1.000)
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 2023
 
 
 2024
 
 
 2025
 
 
 2026
 
 
 2027
 
 
 2028
 
 
 2029
 
 
 20230
 
 
 Totaal
 
 
 
 
 
 
 
 Verplichtingen Energie- Infrastructuur
 
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 40.000
 
 
 188.500
 
 
 120.500
 
 
 128.000
 
 
 63.000
 
 
 130.917
 
 
 670.917
 
 
 
 
 
 Uitgaven Energie- Infrastructuur
 
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 40.000
 
 
 188.500
 
 
 120.500
 
 
 128.000
 
 
 63.000
 
 
 130.917
 
 
 670.917
 
 
 
 
 
 
 
 
 E.
 Toelichting op de financiële instrumenten
 
 De tabellen hierboven tonen het totale uitgaven- en verplichtingenbudget van het artikel Energie-infrastructuur. Dat bevat vrije middelen, voorwaardelijke toekenningen en reserveringen. Voor een totaaloverzicht aan maatregelen wordt verwezen naar bijlage 1.
 
 
 
 F.
 Verdiepingstabel
 
 
 Tabel 16 Verdiepingstabel artikel 3 Energie-infrastructuur (bedragen x € 1.000)
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 2024*
 
 
 2025
 
 
 2026
 
 
 2027
 
 
 2028
 
 
 2029
 
 
 2030
 
 
 
 
 
 
 
 Beschikbare middelen ontwerpbegroting 2024
 
 
 
 31.759
 
 
 313.912
 
 
 313.242
 
 
 307.543
 
 
 316.808
 
 
 316.808
 
 
 306.808
 
 
 
 
 Maatregelen
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Laadinfrastructuur schoon en emissieloos bouwen
 
 
 
 
 
 ‒ 50.000
 
 
 
 
 ‒ 54.000
 
 
 
 
 ‒ 60.000
 
 
 
 
 ‒ 50.000
 
 
 
 
 
 
 
 
 Slimme laadinfrastructuur
 
 
 
 
 ‒ 20.000
 
 
 
 
 ‒ 12.500
 
 
 
 
 ‒ 6.500
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Verduurzaming dieselspoorlijnen Zutphen-Oldenzaal, Almelo-Mariënberg
 
 
 
 
 ‒ 2.000
 
 
 
 
 ‒ 9.000
 
 
 
 
 ‒ 20.000
 
 
 
 
 ‒ 34.000
 
 
 
 
 ‒ 26.000
 
 
 
 
 ‒ 7.000
 
 
 
 
 
 
 
 Waterstofnetwerk op zee
 
 
 
 
 
 ‒ 100.000
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Invoering batterijverplichting voor zonneparken
 
 
 
 
 
 
 ‒ 20.000
 
 
 
 
 ‒ 20.000
 
 
 
 
 ‒ 20.000
 
 
 
 
 ‒ 20.000
 
 
 
 
 ‒ 20.000
 
 
 
 
 
 
 Nationale subsidieregeling warmtenetten
 
 
 
 
 
 ‒ 166.700
 
 
 
 
 ‒ 166.700
 
 
 
 
 ‒ 166.700
 
 
 
 
 ‒ 166.700
 
 
 
 
 ‒ 166.700
 
 
 
 
 ‒ 139.000
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Hoofdlijnenakkoord 2024
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Ombuiging budget Waterstof/ batterijen
 
 
 
 
 
 
 ‒ 18.000
 
 
 
 
 ‒ 7.000
 
 
 
 
 ‒ 7.000
 
 
 
 
 ‒ 7.000
 
 
 
 
 ‒ 7.000
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Technische verwerking
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Toevoeging LPO 2024
 
 
 
 
 980
 
 
 
 
 9.687
 
 
 
 
 9.666
 
 
 
 
 9.490
 
 
 
 
 9.776
 
 
 
 
 9.776
 
 
 
 
 9.776
 
 
 
 
 
 
 Kasschuiven
 
 
 
 
 ‒ 211.739
 
 
 
 
 42.086
 
 
 
 
 114.379
 
 
 
 
 67.900
 
 
 
 
 70.719
 
 
 
 
 ‒ 63.281
 
 
 
 
 ‒ 20.064
 
 
 
 
 
 
 Correctie perceel Gebouwde omgeving (EJM)
 
 
 
 
 100.000
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Toevoeging perceel Gebouwde omgeving (wegvallen zon-PV)
 
 
 
 
 100.000
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Toevoeging EJM EZK
 
 
 
 
 1.000
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Herschikking
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 12.515
 
 
 
 
 36.413
 
 
 
 
 23.267
 
 
 
 
 397
 
 
 
 
 397
 
 
 
 
 397
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Beschikbare middelen Ontwerpbegroting 2025
 
 
 
 0
 
 
 40.000
 
 
 188.500
 
 
 120.500
 
 
 128.000
 
 
 63.000
 
 
 130.917
 
 
 
 
 *Deze stand is gebasseerd op de proeve van de Klimaatfondsbegroting 2024
 
 
 
 
 
 
 
 
 G.
 Toelichting op de begrotingsmutaties
 
 Laadinfrastructuur schoon en emissieloos bouwen
 Dit betreft een voorstel om middelen beschikbaar te stellen voor laadinfrastructuur voor de bouw. Volgens het voorstel is dit nodig om de gang naar emissieloos te realiseren, wat nodig is voor onder andere stikstofreductie en CO2-reductie. De middelen worden gebruikt via lopende en in ontwikkeling zĳnde instrumenten: (1) Inzet via de nieuwe regeling voor private laadinfra (voor mobiele laadpalen en aansluitingen), publieke laadinfra (eis minimaal één laadplek per laadlocatie voor mobiele werktuigen) en via de bestaande Subsidieregeling Schoon en Emissieloos Bouwmaterieel (SSEB) (batterĳcontainers, wisselpakketten, en nieuwe oplossingen zoals inzet van een vliegwiel in de bouw voor het opvangen van piekvermogens) en (2) Aanvullende middelen naar aanbestedende rĳksdiensten en een Specifieke Uitkering Schoon en Emissieloos Bouwen (SPUK SEB) voor medeoverheden.
 Slimme laadinfrastructuur
 De maatregel bevat een aantal gerichte investeringen in slimme laadinfrastructuur. Dit betreft: 1) het realiseren van slimme laadinfrastructuur op witte vlekken ten behoeve van het ontwikkelen van een landelĳk dekkend netwerk van publieke laadinfrastructuur; 2) het realiseren van slimme laadinfrastructuur op private (bedrĳfs)locaties, om daarmee de druk op de publieke laadinfrastructuur te verlagen en inpassing in een toekomstbestendig en duurzaam energiesysteem te versnellen; 3) het realiseren van de pilot stopcontact-op-land om te zorgen dat de beschikbare capaciteit op het elektriciteitsnet zo optimaal mogelĳk en meervoudig wordt benut; en 4) het investeren in tĳdige ontwikkeling van publieke toegankelĳke laadinfrastructuur voor logistiek, voorbereidend op de invoering van de ZE-zones (zero-emissiezones) in 2025 en de snelle ingroei van het aantal elektrische vracht- en bestelvoertuigen.
 Verduurzaming dieselspoorlijnen Zutphen-Oldenzaal, Almelo-Mariënberg
 Dit betreft een bijdrage van 50 procent van de kosten van elektrificatie van twee regionale spoorlijnen in Overijssel en Gelderland, te weten Zutphen-Oldenzaal en Almelo- Hardenberg. Door deze spoorlijnen van bovenleidingen en onderstations te voorzien kunnen daar elektrische treinen rijden, die de huidige (en toekomstige aanschaf van) dieseltreinen vervangen.
 Waterstofnetwerk op zee
 Voor de aansluiting van het eerste grootschalige demonstratieproject van elektrolyse bij windgebied ten Noorden van de Waddeneilanden is een waterstofleiding op zee nodig. Deze leiding kan daarna ook gebruikt worden voor de verdere uitrol van waterstofproductie op zee in windgebied 6/7. De toegewezen middelen zijn bestemd voor de ontwikkelingsfase van het netwerk. Voor de daadwerkelijke aanleg en het beheer van het netwerk zijn naar verwachting aanvullende middelen nodig om aanloopkosten af te dekken.
 Invoering batterijverplichting voor zonneparken
 Deze maatregel is erop gericht dat extra duurzame elektriciteitsproductie wordt gerealiseerd, dat deze elektriciteit in een batterij wordt opgeslagen en op het net wordt ingevoed op momenten van tekorten aan duurzame energie en netcapaciteit. Dit wordt ook wel uitgestelde levering genoemd.
 Nationale subsidieregeling warmtenetten
 Dit betreft een nationale subsidieregeling voor warmtenetten om de onrendabele top te beperken. De subsidie bedraagt ten hoogste € 30 mln per project dat ziet op de aanleg van een efficiënt warmtenet, waarbĳ de hoogte van de subsidiebĳdrage maximaal 45 procent van de subsidiabele kosten bedraagt of de subsidiebĳdrage vastgesteld is op maximaal € 6.000 per te realiseren kleinverbruikersaansluiting voor een huurwoning en maximaal € 7.000 voor een particuliere woning.
 Ombuiging budget Waterstof/ batterijen Hoofdlijnenakkoord 2024
 In het Hoofdlĳnenakkoord is besloten € 1,2 mld te bezuinigingen op de middelen voor de ontwikkeling van batterĳen en groene waterstof. Een deel hiervan wordt verwerkt op perceel Energie-infrastructuur.
 Technische verwerking
 Dit betreft de verwerking van de loon- prĳsontwikkeling die uitgedeeld is op dit artikel en mutaties (kasschuiven en interne herschikkingen) die dienen om het perceel in de benodigde en realistische kasritmes tebrengen, zodat de toekenningen conform het MJP25 mogelijk zijn en aansluiten bij de verwachtingen voor MJP26. Daarnaast wordt nog extra toegelicht de toevoeging eindejaarsmarge EZK, correctie perceel gebouwde omgeving en de toevoeging perceel gebouwde omgeving.
 Toevoeging eindejaarsmarge (EJM) EZK
 Verwerking van terugvloeiende middelen naar het Klimaatfonds middels de EJM.
 Correctie perceel Gebouwde omgeving (EJM)
 De integrale besluitvorming in het voorjaar heeft geleid tot een schuif van € 200 mln van het perceel gebouwde omgeving naar het perceel Energie-infrastructuur. De, met MJP 2024 per abuis verwerkte, ophoging van het perceel gebouwde omgeving met € 100 mln ten koste van de percelen Energie-infrastructuur wordt hiermee rechtgezet.
 Toevoeging perceel Gebouwde omgeving (wegvallen zon-PV)
 De integrale besluitvorming in het voorjaar heeft geleid tot een schuif van € 200 mln van het perceel gebouwde omgeving naar het perceel energie-infrastructuur. De afgewezen reservering van € 100 mln voor Zon PV in huursector ingezet voor een ophoging van het budget voor Energie-infrastructuur.
 
 
 
 
 3.4
 Beleidsartikel 4 Vroege fase opschaling
 
 
 
 A.
 Algemene doelstelling 
 
 
 Het vierde begrotingsartikel van het Klimaatfonds is bedoeld voor maatregelen voor Vroege fase opschaling van hernieuwbare energiedragers. De doelstelling van dit begrotingsartikel is als volgt:
 
 
 –
 Het vergroten van de beschikbaarheid van innovatieve technologie met een schaalbare functie en belangrijke rol voor de Nederlandse klimaatneutrale samenleving, zodat het daardoor mogelijk wordt om verdere uitrol te bewerkstelligen door generiek beleidsinstrumentarium.
 
 
 –
 Dit gaat in eerste instantie om technieken voor hoogwaardige hernieuwbare energiedragers die pas kosteneffectieve CO2-reductie kunnen faciliteren bij substantiële opschaling. Gestart wordt daarbij met innovatieve en kansrijke technieken op de terreinen elektrolyse, vergassing en pyrolyse wat bijdraagt aan de beschikbaarheid van 3 tot 4 GW waterstof in 2030 en de opschaling van groen gas.
 
 
 –
 Binnen het perceel zal - uitgaande van realisatie van de doelstellingen voor hoogwaardige energiedragers - daarnaast ook ruimte zijn voor andere toekomstige technologieën, mits deze voldoen aan de voorwaarden dat deze opschaalbaar zijn en bijdragen aan de klimaatneutrale samenleving. Welke technieken hiervoor in aanmerking komen wordt de komende tijd nader uitgewerkt.
 
 
 
 
 
 
 B.
 Rol en verantwoordelijkheid
 
 De minister van Klimaat en Groene Groei is als fondsbeheerder verantwoordelijk voor de begroting van het Klimaatfonds. Zij is daarmee primair verantwoordelijk voor het beheer en de uitvoering van het Klimaatfonds. Naast fondsbeheerder is de minister van Klimaat en Groene Groei beleidsinhoudelijk verantwoordelijk voor Vroege fase opschaling.
 
 
 
 C.
 Beleidswijzigingen
 
 In dit artikel is geen sprake van beleidswijzigingen.
 
 
 
 D.
 Budgettaire gevolgen van beleid
 
 
 Tabel 17 Budgettaire gevolgen van artikel 4 Vroege fase opschaling (bedragen x € 1.000)
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 2023
 
 
 2024
 
 
 2025
 
 
 2026
 
 
 2027
 
 
 2028
 
 
 2029
 
 
 
 
 
 
 
 Verplichtingen
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 365.332
 
 
 
 
 1.426.375
 
 
 
 
 760.407
 
 
 
 
 855.910
 
 
 
 
 662.269
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Uitgaven
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 362.157
 
 
 
 
 1.419.618
 
 
 
 
 748.542
 
 
 
 
 826.979
 
 
 
 
 619.503
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Bijdrage aan (andere) begrotingshoofdstukken
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 362.157
 
 
 
 
 1.419.618
 
 
 
 
 748.542
 
 
 
 
 826.979
 
 
 
 
 619.503
 
 
 
 
 
 Vroege fase opschaling onverdeeld
 
 
 
 0
 
 
 362.157
 
 
 1.419.618
 
 
 748.542
 
 
 826.979
 
 
 619.503
 
 
 
 
 
 
 Tabel 18 Uitsplitsing verplichtingen artikel 4 Vroege fase opschaling (bedragen x € 1.000)
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 2023
 
 
 2024
 
 
 2025
 
 
 2026
 
 
 2027
 
 
 2028
 
 
 2029
 
 
 
 
 
 
 
 Verplichtingen
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 365.332
 
 
 
 
 1.426.375
 
 
 
 
 760.407
 
 
 
 
 855.910
 
 
 
 
 662.269
 
 
 
 
 
 
 waarvan garantieverplichtingen
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 
 
 
 waarvan overige verplichtingen
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 365.332
 
 
 1.426.375
 
 
 760.407
 
 
 855.910
 
 
 662.269
 
 
 
 
 
 
 Tabel 19 Meerjarenoverzicht Beleidsartikel 4 Vroege fase opschaling (bedragen x € 1.000)
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 2023
 
 
 2024
 
 
 2025
 
 
 2026
 
 
 2027
 
 
 2028
 
 
 2029
 
 
 2030
 
 
 Totaal
 
 
 
 
 
 
 
 Verplichtingen Vroege fase opschaling
 
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 365.332
 
 
 1.426.375
 
 
 760.407
 
 
 855.910
 
 
 662.269
 
 
 1.320.031
 
 
 5.390.324
 
 
 
 
 
 Uitgaven Vroege fase opschaling
 
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 362.157
 
 
 1.419.618
 
 
 748.542
 
 
 826.979
 
 
 619.503
 
 
 1.253.331
 
 
 5.230.130
 
 
 
 
 
 
 
 
 E.
 Toelichting op de financiële instrumenten
 
 De tabellen hierboven tonen het totale uitgaven- en verplichtingenbudget van het artikel Vroege fase opschaling. Dat bevat vrije middelen, voorwaardelijke toekenningen en reserveringen. Voor een totaaloverzicht aan maatregelen wordt verwezen naar bijlage 1.
 
 
 
 F.
 Verdiepingstabel
 
 
 Tabel 20 Verdiepingstabel artikel 4 Vroege fase opschaling (bedragen x € 1.000)
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 2024*
 
 
 2025
 
 
 2026
 
 
 2027
 
 
 2028
 
 
 2029
 
 
 2030
 
 
 
 
 
 
 
 Beschikbare middelen ontwerpbegroting 2024
 
 
 
 130.809
 
 
 1.181.040
 
 
 1.211.402
 
 
 1.244.745
 
 
 1.316.237
 
 
 1.267.699
 
 
 1.448.262
 
 
 
 
 Maatregelen
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Algemene reservering uitvoeringskosten, G10 uitfasering slechte energielabels utiliteitsbouw
 
 
 
 
 
 ‒ 1.000
 
 
 
 
 ‒ 1.000
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Algemene reservering uitvoeringskosten, IC12 bijmenging plastic
 
 
 
 
 ‒ 346
 
 
 
 
 ‒ 319
 
 
 
 
 ‒ 140
 
 
 
 
 ‒ 2.536
 
 
 
 
 ‒ 3.166
 
 
 
 
 ‒ 3.166
 
 
 
 
 ‒ 3.166
 
 
 
 
 
 
 Algemene reservering uitvoeringskosten, IC15 CO2 heffing AVI's
 
 
 
 
 ‒ 502
 
 
 
 
 ‒ 620
 
 
 
 
 ‒ 620
 
 
 
 
 ‒ 502
 
 
 
 
 ‒ 502
 
 
 
 
 ‒ 502
 
 
 
 
 ‒ 502
 
 
 
 
 
 
 Gebiedsinvesteringen Netten op Zee
 
 
 
 
 ‒ 50.000
 
 
 
 
 ‒ 100.000
 
 
 
 
 ‒ 50.000
 
 
 
 
 ‒ 75.000
 
 
 
 
 ‒ 75.000
 
 
 
 
 ‒ 75.000
 
 
 
 
 ‒ 75.000
 
 
 
 
 
 
 Normering en stimulering biobased bouwen (BZK)
 
 
 
 
 
 ‒ 7.146
 
 
 
 
 ‒ 10.738
 
 
 
 
 ‒ 1.101
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Normering en stimulering biobased bouwen (EZ)
 
 
 
 
 
 ‒ 14.700
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Normering en stimulering biobased bouwen (KGG)
 
 
 
 
 
 
 ‒ 1.400
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Normering en stimulering biobased bouwen (IenW)
 
 
 
 
 
 ‒ 2.756
 
 
 
 
 ‒ 3.859
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Normering en stimulering biobased bouwen (LVVN)
 
 
 
 
 ‒ 1.300
 
 
 
 
 ‒ 10.000
 
 
 
 
 ‒ 12.000
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Opschalen duurzame infra-innovatietechnieken met launching customer programma
 
 
 
 
 
 ‒ 10.000
 
 
 
 
 ‒ 20.000
 
 
 
 
 ‒ 20.000
 
 
 
 
 ‒ 20.000
 
 
 
 
 ‒ 20.000
 
 
 
 
 ‒ 10.000
 
 
 
 
 
 
 Subsidie voor waterstof in wegvervoer en binnenvaart (wegvervoer)
 
 
 
 
 
 ‒ 33.000
 
 
 
 
 ‒ 55.000
 
 
 
 
 ‒ 50.000
 
 
 
 
 ‒ 44.000
 
 
 
 
 ‒ 28.000
 
 
 
 
 
 
 
 Verduurzaming zeevaartschepen
 
 
 
 
 
 ‒ 989
 
 
 
 
 ‒ 9.789
 
 
 
 
 ‒ 16.029
 
 
 
 
 ‒ 24.429
 
 
 
 
 ‒ 37.869
 
 
 
 
 ‒ 22.195
 
 
 
 
 
 
 Vrouwen in de techniek (gendergelijkheid)
 
 
 
 
 
 ‒ 100
 
 
 
 
 ‒ 400
 
 
 
 
 ‒ 400
 
 
 
 
 ‒ 400
 
 
 
 
 ‒ 400
 
 
 
 
 ‒ 100
 
 
 
 
 
 
 Subsidieregeling praktijkleren
 
 
 
 
 
 
 ‒ 7.000
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Alcohol-to-jet (ATJ)
 
 
 
 
 
 ‒ 4.500
 
 
 
 
 ‒ 11.000
 
 
 
 
 ‒ 20.000
 
 
 
 
 ‒ 20.000
 
 
 
 
 ‒ 18.500
 
 
 
 
 ‒ 16.000
 
 
 
 
 
 
 Biopyrolyse
 
 
 
 
 
 ‒ 3.000
 
 
 
 
 ‒ 12.000
 
 
 
 
 ‒ 19.500
 
 
 
 
 ‒ 21.000
 
 
 
 
 ‒ 15.000
 
 
 
 
 ‒ 19.500
 
 
 
 
 
 
 Duurzame luchtvaartbrandstoffen (E-fuels)
 
 
 
 
 
 ‒ 4.500
 
 
 
 
 ‒ 9.000
 
 
 
 
 ‒ 13.500
 
 
 
 
 ‒ 13.500
 
 
 
 
 ‒ 11.000
 
 
 
 
 ‒ 8.500
 
 
 
 
 
 
 Flex (onderzoek voor bedrijven en industrie)
 
 
 
 
 
 ‒ 10.000
 
 
 
 
 ‒ 10.000
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Flex (opschaling innovatieve flex)
 
 
 
 
 
 ‒ 4.000
 
 
 
 
 ‒ 12.000
 
 
 
 
 ‒ 10.000
 
 
 
 
 ‒ 10.000
 
 
 
 
 ‒ 4.000
 
 
 
 
 
 
 
 Vergassing: stimulering projecten vergassing 1e en 2e fase
 
 
 
 
 
 ‒ 11.100
 
 
 
 
 ‒ 44.400
 
 
 
 
 ‒ 77.800
 
 
 
 
 ‒ 94.400
 
 
 
 
 ‒ 100.000
 
 
 
 
 ‒ 172.300
 
 
 
 
 
 
 Ondersteuning van o.a. ketenvorming en recyclingtechnieken circulaire plastics
 
 
 
 
 
 ‒ 12.000
 
 
 
 
 ‒ 21.000
 
 
 
 
 ‒ 18.000
 
 
 
 
 ‒ 6.000
 
 
 
 
 ‒ 3.000
 
 
 
 
 
 
 
 Subsidie voor waterstof in wegvervoer en binnenvaart (binnenvaart)
 
 
 
 
 
 ‒ 21.472
 
 
 
 
 ‒ 672
 
 
 
 
 ‒ 5.872
 
 
 
 
 ‒ 672
 
 
 
 
 ‒ 672
 
 
 
 
 ‒ 1.140
 
 
 
 
 
 
 Subsidie voor verduurzaming binnenvaart n.a.v. ETS2 opt-in*
 
 
 
 
 
 ‒ 3.766
 
 
 
 
 ‒ 7.766
 
 
 
 
 ‒ 12.766
 
 
 
 
 ‒ 29.766
 
 
 
 
 ‒ 42.766
 
 
 
 
 ‒ 66.700
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Hoofdlijnenakkoord 2024
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Ombuiging budget Waterstof/ batterijen
 
 
 
 
 ‒ 60.000
 
 
 ‒ 262.000
 
 
 ‒ 99.000
 
 
 ‒ 83.000
 
 
 ‒ 82.000
 
 
 ‒ 193.000
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Technische verwerking
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Toevoeging LPO 2024
 
 
 
 
 4.304
 
 
 
 
 38.874
 
 
 
 
 39.873
 
 
 
 
 40.972
 
 
 
 
 43.323
 
 
 
 
 41.727
 
 
 
 
 41.727
 
 
 
 
 
 
 Overboeking vanaf FIN-begroting
 
 
 
 
 500
 
 
 
 
 500
 
 
 
 
 500
 
 
 
 
 380
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Terug van FIN: Uitvoeringskosten aanpassing vier tarieven energiebelasting
 
 
 
 
 1.400
 
 
 
 
 770
 
 
 
 
 770
 
 
 
 
 770
 
 
 
 
 770
 
 
 
 
 770
 
 
 
 
 770
 
 
 
 
 
 
 Terug van FIN: Uitvoeringskosten vrijstelling energiebelasting voor non-energetisch verbruik van aardgas vanaf 2026
 
 
 
 
 1.000
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Kasschuiven
 
 
 
 
 ‒ 86.040
 
 
 
 
 ‒ 548.953
 
 
 
 
 725.993
 
 
 
 
 ‒ 99.119
 
 
 
 
 ‒ 90.346
 
 
 
 
 ‒ 250.514
 
 
 
 
 348.979
 
 
 
 
 
 
 Herschikking
 
 
 
 
 175
 
 
 
 
 4.010
 
 
 
 
 1.621
 
 
 
 
 1.665
 
 
 
 
 1.761
 
 
 
 
 1.696
 
 
 
 
 1.696
 
 
 
 
 
 
 Handhavings- en uitvoeringskosten voor emissielabels binnenvaart (terugboeking)
 
 
 
 
 
 884
 
 
 
 
 1.243
 
 
 
 
 1.135
 
 
 
 
 1.069
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Beschikbare middelen Ontwerpbegroting 2025
 
 
 
 0
 
 
 362.157
 
 
 1.419.618
 
 
 748.542
 
 
 826.979
 
 
 619.503
 
 
 1.253.331
 
 
 
 
 *Deze stand is gebasseerd op de proeve van de Klimaatfondsbegroting 2024
 
 
 
 
 
 
 
 
 G.
 Toelichting op de begrotingsmutaties
 
 Algemene reservering uitvoeringskosten
 Deze middelen zijn bedoeld voor uitvoerings- en handhavingskosten voor normerende en beprijzende maatregelen die zijn afgesproken in de voorjaarsbesluitvorming klimaat 2023.
 G10: uitfasering slechte energielabels utiliteitsbouw
 Er komt normering voor de utiliteitsbouw: voor gebouwen met slechte energielabels, voor industriegebouwen en voor maatschappelijk vastgoed met een labelplicht. Deze is gebaseerd op de Energye Performance of Buldings Directive (EPBD). Deze Europese eisen houden in dat 16% van de op energieprestatie slechtst presterende gebouwen in 2030 verbeterd moeten zijn en in 2033 26%. Voor winkels, logiesgebouwen en bijeenkomstgebouwen wordt de eis van 2033 naar voren gehaald naar 2030 om daarmee de doelen van het Klimaatakkoord sneller te benaderen. Dit wordt getoetst op basis van het energielabel. Daarnaast krijgt maatschappelijk vastgoed conform de EPBD een labelplicht, dit wil zeggen dat het energielabels te allen tijde aanwezig moet zijn (en niet alleen op transactiemomenten). Consultatie van de implementatie van de EPBD IV zal in de tweede helft van 2025 plaatsvinden. Voor effectieve normering is adequaat toezicht & handhaving essentieel. Hiervoor zijn middelen nodig voor toezichthouders.
 IC12: bijmenging plastics
 Het kabinet heeft in de voorjaarsbesluitvorming 2023 besloten tot een nationale verplichting cq. Norm voor de toepassing van een minimumaandeel plastic recyclaat en biogebaseerd plastic. Voor de uitwerking van deze maatregel moeten uitvoeringskosten worden gemaakt. In het MJP24 is hier reeds € 4,4 mln voor toegekend.
 IC15: Heffing AVI’s
 Ter voorbereiding voor de maatwerksubsidies voor AVI’s (gereserveerd MJP26 perceel Verduurzaming industrie en innovatie mkb) is aanvullende capaciteit nodig voor beleidsvorming. Dit is additioneel aan al lopend beleid van IenW.
 Gebiedsinvesteringen netten op zee (voorheen Wind op zee)
 Dit voorstel is gericht op het verbeteren van de leef kwaliteit van de vijf locaties die in de (aanvullende) routekaart windenergie op zee zijn aangewezen voor de aanlanding voor de elektriciteit van windparken op zee, teneinde regionaal draagvlak voor huidige en toekomstige energie-infrastructuur te behouden. Bij Voorjaarsnota 2022 is besloten de incidentele kosten voor de inpassing van windenergie op zee te dekken uit het Klimaatfonds (routekaart windenergie op zee 21 GW), omdat ze bijdragen aan de klimaatdoelstellingen. De middelen worden beschikbaar gesteld voor het behoud en versterken van de natuur, verbeteren van de fysieke leefomgeving, versterken van de regionale economie of versnellen en toepassen van de (duurzame) energietransitie. Het gevraagde budget is € 500 mln. De middelen voor de gebiedsinvesteringen zijn eenmalig en worden beschikbaar gesteld via twee tranches.
 Normering en stimulering biobased bouwen
 Dit voorstel betreft een pakket aan maatregelen voor het stimuleren van het gebruik van biobased materialen in de bouwsector en grond- weg- en waterbouwsector door middel van een ketenbenadering. Er wordt tegelijkertijd ingezet op het stimuleren van de vraag naar biobased bouwmaterialen door middel van een subsidie voor het gebruik van deze materialen, het opzetten van een verwerkende industrie door middel van een investeringssubsidie, het stimuleren van het aanbod door het opzetten van een stelsel van koolstofcertificaten en het bijeenbrengen van vraag en aanbod. Er worden hiervoor middelen overgeheveld naar diverse departementen.
 Opschalen duurzame infra-innovatietechnieken met launching customer programma
 Dit voorstel betreft subsidie voor het versneld opschalen van beschikbare duurzame innovatietechnieken in de asfaltsector door middel van een launching customer programma. In dit programma hanteert de overheid in haar aanbestedingen innovatieve asfalttechnieken, namelijk duurzame asfaltmengsel en levensduur verlengende maatregel voor asfalt.
 Subsidie voor waterstof in wegvervoer en binnenvaart (wegvervoer)
 De Subsidieregeling voor Waterstof in Mobiliteit (SWiM) is een nieuwe regeling, die zich richt op consortia van waterstoftankstations en vervoerders die gebruik willen maken van waterstofvoertuigen. Het gaat om een tenderregeling die zich richt op de additionele investeringskosten (ten opzichte van fossiele alternatief). Subsidiabel zijn de aanleg of opschaling van waterstoftankstations (subsidiepercentage max. 40%) en de aanschaf van waterstofvoertuigen (max. subsidiepercentage 80% van de meerkosten ten opzichte van fossiel alternatief), waarbij de nadruk ligt op zwaar vervoer.
 Verduurzaming zeevaartschepen
 Dit betreft een tijdelijke subsidieregeling die een CAPEX-tegemoetkoming biedt bij: (1) aanschaf en inbouw van aandrijftechnieken voor varen op waterstof of methanol, eventueel aan te vullen met aanschaf van de energiebesparende techniek Wind Assisted Ship Propulsion (WASP) of een andere energiebesparende techniek; en (2) aanschaf en installatie van een batterijpakket inclusief aanvullende benodigde aanpassingen aan boord. Doel is dat dit pakket in de haven via de walstroomaansluiting geladen wordt met als doel om emissieloos de (Nederlandse) haven in en uit te kunnen varen.
 Vrouwen in de techniek (gendergelijkheid)
 In dit voorstel wordt een aantal maatregelen voorgesteld die ertoe moeten leiden dat de ondervertegenwoordiging van vrouwen in de technieksector kleiner wordt. Het voorstel richt zich op training voor docenten, ondersteunend (les)materiaal voor het doorbreken van genderstereotypering en jongerenparticipatie/ambassadeurs.
 Subsidieregeling praktijkleren
 Dit voorstel ziet toe op het creëren van extra leerwerkplekken in de sectoren die benodigd zijn voor de klimaat- en energietransitie, door het bieden van een extra subsidie voor deze leerwerkplekken. Het gaat om circa € 1.000 extra per nieuw gerealiseerde praktijkleerplaats zodat circa 8.000 extra vakmensen kunnen worden opgeleid.
 Alcohol to Jet
 Het voorstel betreft een innovatiebudget, (mogelijk) via een extra budget binnen de DEI+-regeling, voor de productie van grondstoffen voor alcohol-to-jet (ATJ) vliegtuigbrandstoffen. De subsidie is niet bedoeld voor de ATJ-installaties zelf, maar voor het opzetten van innovatieve installaties waarin biomassa wordt omgezet in alcoholen. Het ATJ-proces zelf is volwassen technologie.
 Biopyrolyse
 Het voorstel betreft een innovatiebudget via een extra budget binnen de DEI+-regeling, voor de productie van duurzame luchtvaartbrandstoffen via biopyrolyse. Biopyrolyse is een technologie om reststromen zoals biogrondstoffen om te zetten in een vloeistof, pyrolyseolie, die gebruikt kan worden als grondstof voor de petrochemie, waar er onder meer luchtvaartbrandstoffen van gemaakt kunnen worden.
 Duurzame luchtvaartbrandstoffen (E-fuels)
 Dit voorstel bevat twee maatregelen: ten eerste een innovatiesubsidie voor ontwikkeling van verschillende onderdelen van e-fueltechnologie, waaronder de omzetting van CO2 naar CO, en daarnaast een investeringssubsidie voor pre-commerciële fabrieken die de DEI+-regeling zijn ontgroeid voor de productie van synthetische kerosine en e-methanol.
 Flex (onderzoek voor bedrijven en industrie)
 Om een CO2-neutraal elektriciteitssysteem te realiseren is flexibiliteit in zowel de aanbodkant als vraagkant nodig. Dit voorstel betreft een subsidie om bedrijven te ondersteunen bij het uitvoeren van onderzoek naar hun flexcapaciteit.
 Flex (opschaling innovatieve flex)
 Om een CO2-neutraal elektriciteitssysteem te realiseren is flexibiliteit in zowel de aanbodkant als vraagkant nodig. Dit voorstel betreft een subsidie om technieken op te schalen die bedrijven kunnen inzetten om meer flexibel te opereren.
 Vergassing: stimulering projecten vergassing 1e en 2e fase
 Er wordt voorgesteld de middelen toe te kennen aan een apart budget binnen de DEI+ gericht op vergassingstechniek. (Biogene) reststromen worden op hoge temperatuur of druk gekraakt tot gasvormige moleculen die kunnen worden opgewaardeerd tot brandstof of grondstof. De vele verschillende grondstoffen die gebruikt kunnen worden en producten die met vergassing gemaakt kunnen worden behoeven ook een groot aantal innovatieve technieken met elk eigen uitdagingen. Hiervoor is in het MJP 2024 al € 100 mln toegekend en nog eens € 500 mln gereserveerd. Dit betreft de uitwerking van deze gereserveerde € 500 mln.
 Ondersteuning van o.a. ketenvorming en recyclingtechnieken circulaire plastics (onder voorwaarden)
 Dit voorstel betreft een tweetal maatregelen met als doel het ondersteunen van de normering voor de toepassing van een minimum aandeel recyclaat en biogebaseerd plastic. De eerste maatregel is een programmalijn die voorziet in ten eerste een kennisloket waar het mkb advies kan inwinnen over de praktische toepassing van recyclaat en biogebaseerd plastic en tweede geld voor activiteiten die bijdragen aan de toepassing van recyclaat en biogebaseerd plastic bij eindklanten. De tweede maatregel betreft een apart luik binnen de DEI+ en VEKI voor investeringssubsidies voor sorteer- en recyclingsprocessen van kunststofafval en productie van biogebaseerde kunststoffen.
 Subsidie voor waterstof in wegvervoer en binnenvaart (binnenvaart)
 Deze maatregel is erop gericht dat 18 binnenvaartschepen worden omgebouwd zodat ze op waterstof kunnen varen, zodat een begin wordt gemaakt met de opschaling naar emissieloos varen op langere afstanden in de binnenvaart. De CAPEX-subsidie (50% van de ombouwkosten) voor varen op waterstof sluit aan bij aangekondigde maatregelen, waaronder de implementatie van de Renewable Energy Directive III.
 Subsidie voor verduurzaming binnenvaart n.a.v. ETS2 opt-in*
 De maatregel bevat ten eerste een tijdelijke subsidieregeling met een looptijd van 2025-2030 voor scheepseigenaren. Zij kunnen een bijdrage krijgen voor de onrendabele top voor investeringen (CAPEX) in Tank-To-Wake emissieloze aandrijflijnen of motoren die op hernieuwbare brandstoffen varen. Ook wordt de maatregel ingezet voor het inrichten van een programma-aanpak ‘verduurzaming binnenvaart’ t/m 2030.
 Ombuiging budget Waterstof/ batterijen Hoofdlijnenakkoord 2024
 Het Hoofdlĳnenakkoord schrĳft een ombuiging voor op het Klimaatfondsbudget van € 1,2 mld, op de middelen voor de ontwikkeling van batterĳen en groene waterstof. Een deel hiervan wordt verwerkt op perceel Vroege fase opschaling.
 Technische verwerking
 Dit betreft de verwerking van de loon- prĳsontwikkeling die uitgedeeld is op dit artikel en mutaties (kasschuiven en interne herschikkingen) die dienen om het perceel in de benodigde en realistische kasritmes tebrengen, zodat de toekenningen conform het MJP25 mogelijk zijn en aansluiten bij de verwachtingen voor MJP26. Daarnaast wordt nog extra toegelicht de terugboeking naar het fonds van toegekende middelen van FIN en IenW.
 Terug van FIN: Uitvoeringskosten aanpassing vier tarieven energiebelasting
 Per abuis zijn voor maatregel Algemene reservering uitvoeringskosten, S23 Uitvoeringskosten aanpassing vier tarieven energiebelasting voor 1,2 Mton pakket middelen overgeheveld bij Miljoenennota 2024, terwijl nog niet aan de voorwaarde was voldaan omdat de besluitvorming over de beprijzende maatregel nog niet is afgerond.
 Terug van FIN: Uitvoeringskosten vrijstelling energiebelasting voor non-energetisch verbruik van aardgas vanaf 2026.
 Per abuis zijn voor maatregel Algemene reservering uitvoeringskosten, S13: Uitvoeringskosten vrijstelling energiebelasting voor non-energetisch verbruik van aardgas vanaf 2026 middelen overgeheveld bij Miljoenennota 2024, terwijl nog niet aan de voorwaarde was voldaan omdat de besluitvorming over de beprijzende maatregel nog niet is afgerond.
 Handhavings- en uitvoeringskosten voor emissielabels binnenvaart (terugboeking)
 Oorspronkelijk is er met het MJP 2024 € 6,2 mln toegekend aan IenW die met MJP25 gedeeltelijke teruggeboekt wordt omdat het doel van de maatregel is veranderd.
 
 
 
 
 3.5
 Beleidsartikel 5 Verduurzaming industrie en innovatie mkb
 
 
 
 A.
 Algemene doelstelling 
 
 
 Het vijfde begrotingsartikel van het Klimaatfonds is bedoeld voor maatregelen voor verduurzaming van de industrie en innovatie in het mkb. De doelstelling van dit begrotingsartikel is als volgt:
 
 
 –
 Ondersteuning vanuit het fonds voor het verwezenlijken van groene industriepolitiek in het bijzonder via het maken van bindende maatwerkafspraken met de 10-20 grootste uitstoters, waarbij wederkerigheid het uitgangspunt is. 
 
 
 –
 Ondersteuning bij implementatie van innovatieve broeikasgasemissie reducerende technieken bij het mkb. 
 
 
 –
 Er is samenloop met de percelen energie-infrastructuur en vroege fase opschaling. 
 
 
 –
 De maatwerkaanpak is, in samenhang met de andere instrumenten voor verduurzaming van de industrie, van belang om de reductieopgave voor de industrie in 2030 te realiseren. 
 
 
 •
 In het Coalitieakkoord was de opgave voor de industrie vastgesteld op 5,9 Mton per jaar additionele reductie in 2030. Daarvan wordt 4 Mton per jaar via de CO2-heffing geborgd en 1,9 Mton via de maatwerkafspraken met de 10-20 grootste uitstoters.
 
 
 •
 In het voorjaar heeft het kabinet de opgave voor de maatwerkafspraken met de grootste industriële uitstoters verhoogd van 1,9 Mton tot 3,5 Mton in 2030 ten opzichte van de CO2-heffing. 
 
 
 •
 Aanvullend hierop is in augustus besloten om de opgave van de industrie met 0,5 Mton verder te verhogen. De aanvullende reductie zal gerealiseerd worden door verbreding van de maatwerkaanpak naar cluster 6 bedrijven (0,3 Mton) en reductie van emissies bij afvalwater- en rioolzuiveringsinstallaties.
 
 
 •
 Hiermee komt de opgave voor de maatwerkaanpak uit op 3,8 Mton in 2030 ten opzichte van de CO2-heffing. 
 
 
 •
 Naast bindende afspraken over de realisatie van extra CO2-reductie, wil het kabinet afspraken maken over de lange termijn verduurzamingsplannen voor klimaatneutrale en circulaire productie en grootschalige technologische doorbraakprojecten.
 
 
 
 
 
 
 
 
 B.
 Rol en verantwoordelijkheid
 
 De minister van Klimaat en Groene Groei is als fondsbeheerder verantwoordelijk voor de begroting van het Klimaatfonds. Zij is daarmee primair verantwoordelijk voor het beheer en de uitvoering van het Klimaatfonds. Naast fondsbeheerder is de minister vanKlimaat en Groene Groei beleidsinhoudelijk verantwoordelijk voor verduurzaming industrie en innovatie in het mkb.
 
 
 
 C.
 Beleidswijzigingen
 
 In dit artikel is geen sprake van beleidswijzigingen.
 
 
 
 D.
 Budgettaire gevolgen van beleid
 
 
 Tabel 21 Budgettaire gevolgen van artikel 5 Verduurzaming industrie en innovatie mkb (bedragen x € 1.000)
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 2023
 
 
 2024
 
 
 2025
 
 
 2026
 
 
 2027
 
 
 2028
 
 
 2029
 
 
 
 
 
 
 
 Verplichtingen
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 330.666
 
 
 
 
 859.553
 
 
 
 
 654.101
 
 
 
 
 595.979
 
 
 
 
 437.776
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Uitgaven
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 330.666
 
 
 
 
 859.553
 
 
 
 
 654.101
 
 
 
 
 595.979
 
 
 
 
 437.776
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Bijdrage aan (andere) begrotingshoofdstukken
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 330.666
 
 
 
 
 859.553
 
 
 
 
 654.101
 
 
 
 
 595.979
 
 
 
 
 437.776
 
 
 
 
 
 Verduurzaming industrie onverdeeld
 
 
 
 
 330.666
 
 
 859.553
 
 
 654.101
 
 
 595.979
 
 
 437.776
 
 
 
 
 
 
 Tabel 22 Uitsplitsing verplichtingen artikel 5 Verduurzaming industrie en innovatie mkb (bedragen x € 1.000)
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 2023
 
 
 2024
 
 
 2025
 
 
 2026
 
 
 2027
 
 
 2028
 
 
 2029
 
 
 
 
 
 
 
 Verplichtingen
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 330.666
 
 
 
 
 859.553
 
 
 
 
 654.101
 
 
 
 
 595.979
 
 
 
 
 437.776
 
 
 
 
 
 
 waarvan garantieverplichtingen
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 
 
 
 waarvan overige verplichtingen
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 330.666
 
 
 859.553
 
 
 654.101
 
 
 595.979
 
 
 437.776
 
 
 
 
 
 
 Tabel 23 Meerjarenoverzicht Beleidsartikel 5 Verduurzaming industrie en innovatie mkb (bedragen x € 1.000)
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 2023
 
 
 2024
 
 
 2025
 
 
 2026
 
 
 2027
 
 
 2028
 
 
 2029
 
 
 2030
 
 
 Totaal
 
 
 
 
 
 
 
 Verplichtingen Verduurzaming industrie
 
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 330.666
 
 
 859.553
 
 
 654.101
 
 
 595.979
 
 
 437.776
 
 
 473.272
 
 
 3.351.347
 
 
 
 
 
 Uitgaven Verduurzaming industrie
 
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 330.666
 
 
 859.553
 
 
 654.101
 
 
 595.979
 
 
 437.776
 
 
 473.272
 
 
 3.351.347
 
 
 
 
 
 
 
 
 E.
 Toelichting op de financiële instrumenten
 
 De tabellen hierboven tonen het totale uitgaven- en verplichtingenbudget van het artikel Verduurzaming industrie en innovatieve mkb. Dat bevat vrije middelen, voorwaardelijke toekenningen en reserveringen. Voor een totaaloverzicht aan maatregelen wordt verwezen naar bijlage 1.
 
 
 
 F.
 Verdiepingstabel
 
 
 Tabel 24 Verdiepingstabel artikel 5 Verduurzaming industrie en innovatie mkb (bedragen x € 1.000)
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 2024*
 
 
 2025
 
 
 2026
 
 
 2027
 
 
 2028
 
 
 2029
 
 
 2030
 
 
 
 
 
 
 
 Beschikbare middelen ontwerpbegroting 2024
 
 
 
 26.052
 
 
 368.123
 
 
 483.685
 
 
 531.797
 
 
 536.123
 
 
 503.632
 
 
 479.582
 
 
 
 
 Maatregelen
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Nobian
 
 
 
 
 
 ‒ 24.000
 
 
 
 
 ‒ 65.000
 
 
 
 
 ‒ 20.000
 
 
 
 
 ‒ 63.000
 
 
 
 
 ‒ 8.000
 
 
 
 
 ‒ 20.000
 
 
 
 
 
 
 Ondersteuning cluster 6
 
 
 
 
 
 ‒ 1.017
 
 
 
 
 ‒ 1.017
 
 
 
 
 ‒ 1.017
 
 
 
 
 ‒ 1.017
 
 
 
 
 ‒ 1.017
 
 
 
 
 ‒ 1.015
 
 
 
 
 
 
 Ondersteuning mkb bij aangescherpte Energiebesparingsplicht
 
 
 
 
 ‒ 10.000
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 CO2-heffing industrie
 
 
 
 
 
 17.000
 
 
 
 
 61.000
 
 
 
 
 88.000
 
 
 
 
 125.000
 
 
 
 
 
 
 
 
 Intensivering DEI+
 
 
 
 
 
 ‒ 14.025
 
 
 
 
 ‒ 30.600
 
 
 
 
 ‒ 26.350
 
 
 
 
 ‒ 8.500
 
 
 
 
 ‒ 4.250
 
 
 
 
 ‒ 4.250
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Technische verwerking
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Toevoeging LPO 2024
 
 
 
 
 1.048
 
 
 
 
 14.813
 
 
 
 
 19.462
 
 
 
 
 21.398
 
 
 
 
 21.573
 
 
 
 
 20.265
 
 
 
 
 20.265
 
 
 
 
 
 
 Opboeking VEKI
 
 
 
 
 
 
 18.874
 
 
 
 
 19.564
 
 
 
 
 17.689
 
 
 
 
 11.449
 
 
 
 
 2.655
 
 
 
 
 
 
 Kasschuiven
 
 
 
 
 ‒ 17.100
 
 
 
 
 ‒ 46.463
 
 
 
 
 349.979
 
 
 
 
 ‒ 12.302
 
 
 
 
 ‒ 83.566
 
 
 
 
 ‒ 135.443
 
 
 
 
 ‒ 55.105
 
 
 
 
 
 
 Herschikking
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 16.235
 
 
 
 
 23.170
 
 
 
 
 28.311
 
 
 
 
 51.677
 
 
 
 
 51.140
 
 
 
 
 51.140
 
 
 
 
 
 
 Toevoeging middelen Noodfonds
 
 
 
 
 
 
 
 24.700
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Beschikbare middelen Ontwerpbegroting 2025
 
 
 
 0
 
 
 330.666
 
 
 859.553
 
 
 654.101
 
 
 595.979
 
 
 437.776
 
 
 473.272
 
 
 
 
 *Deze stand is gebasseerd op de proeve van de Klimaatfondsbegroting 2024
 
 
 
 
 
 
 
 
 G.
 Toelichting op de begrotingsmutaties
 
 Maatwerkfinanciering: Nobian
 Op 22 november jl. is een Joint Letter of Intent (JLoI) met Nobian ondertekend. Met behulp van maatwerkafspraken kan Nobian haar fabrieken ombouwen en daarmee haar klimaatdoelstellingen met 10 jaar versnellen door in 2030 al nagenoeg geen CO2 meer uit te stoten. Om deze doelstellingen te behalen heeft Nobian om een financiële bĳdrage gevraagd, naast hun eigen investeringen, voor drie van de vĳf projecten die zijn opgenomen in de JLoI. Middels een Incidentele Suppletoire Begroting (ISB)18 is € 200 mln overgeboekt uit het Klimaatfonds naar de KGG-begroting voor de eerste twee projecten (Delfzĳl en Hengelo) die goed zĳn voor circa 540 Kton CO2-reductie.
 Ondersteuning cluster 6
 Het betreft maatregelen om bedrijven die onder het zogeheten zesde industriële cluster vallen te ondersteunen bij het reduceren van hun CO2-uitstoot. Deels worden middelen geclaimd voor procesmatige ondersteuning (hiervoor is in het MJP24 al € 3 mln overgeheveld) en deels worden middelen geclaimd voor drie sporen om de transitie bij cluster 6 gericht te ondersteunen. In het eerste spoor is budget beschikbaar voor ondersteuning van pilots bij bedrijven, het tweede spoor wordt een instrument waarbij bedrijven ‘doorgelicht’ worden en advies krijgen voor een concreet pad voor verduurzaming en het derde spoor betreft een branchegerichte aanpak voor het bepalen van een transitiepad voor de gehele branche.
 Ondersteuning mkb bij aangescherpte Energiebesparingsplicht
 Als onderdeel van een breder voorstel om het mkb te ondersteunen bij het reduceren van hun CO2-uitstoot en de aangescherpte energiebesparingsplicht, wordt nu eerst € 10 mln beschikbaar gesteld voor microfinanciering voor verduurzamingsmaatregelen bij het kleinbedrijf via Qredits.
 CO2-heffing industrie
 In het Klimaatakkoord en het coalitieakkoord van Rutte IV is afgesproken dat de opbrengsten van de CO2-heffing via het Klimaatfonds ten goede moeten komen aan de verduurzaming van de industrie. Omdat er tot nu toe geen opbrengsten zijn verondersteld, is dit niet eerder budgettair verwerkt. Nu wel opbrengsten worden verwacht, is bij de Miljoenennota 2025 een ex ante raming gemaakt van de totale verwachte inkomsten van de CO2-heffing industrie voor de komende vier jaar (t/m 2028) en structureel. Wanneer een opbrengst wordt verwacht, dan is parallel een tegenreeks ingeboekt aan de uitgavenkant van de begroting. Het budget aan de uitgavenkant wordt verwerkt op de Klimaatfonds percelen «verduurzaming industrie» en – voor wat betreft de middelen van de CO2-heffing voor afvalverbrandingsinstallaties (AVI’s) – «onverdeeld» van het Klimaatfonds. Het uitgavenbudget in het Klimaatfonds kan worden uitgegeven vanaf het jaar waarin ex ante de inkomsten zijn geraamd.
 Intensivering DEI+
 In de huidige openstelling van de DEI+ is het maximale subsidiebedrag opgehoogd naar € 30 mln en zĳn de thema’s waar subsidie voor aangevraagd kan worden uitgebreid met innovatieve klimaattechnologieën voor de industrie.
 Technische verwerking
 Dit betreft de verwerking van de loon- prĳsontwikkeling die uitgedeeld is op dit artikel en mutaties (kasschuiven en interne herschikkingen) die dienen om het perceel in de benodigde en realistische kasritmes tebrengen, zodat de toekenningen conform het MJP25 mogelijk zijn en aansluiten bij de verwachtingen voor MJP26. Daarnaast wordt nog extra toegelicht de opboeking VEKI en toevoeging middelen Noodfonds.
 Opboeking VEKI
 De integrale besluitvorming in het voorjaar heeft geleid tot een terugboeking op het Klimaatfonds van de toegekende middelen voor de VEKI.
 Toevoeging middelen Noodfonds
 De middelen die bestemd waren voor het Noodfonds Bedrijven zijn toegevoegd aan de Klimaatfondsbegroting onder het perceel Verduurzaming Industrie ten behoeve van de Maatwerkafspraken. Dit stond eerder gereserveerd op de Aanvullende post van het ministerie van Financiën.
 
 
 
 
 3.6
 Beleidsartikel 6 Verduurzaming gebouwde omgeving
 
 
 
 A.
 Algemene doelstelling
 
 
 Het zesde begrotingsartikel van het Klimaatfonds is bedoeld voor maatregelen voor verduurzaming van de gebouwde omgeving. De doelstelling van dit begrotingsartikel is als volgt:
 
 
 –
 Het terugdringen van de energiebehoefte en uitstoot van broeikasgassen door isolatie en de toename van duurzame installaties zoals warmtepompen in de gebouwde omgeving. Dit betekent in ieder geval:
 
 
 1.
 Overstappen op duurzamere installaties of een warmtenet, waaronder 1 miljoen geïnstalleerde hybride warmtepompen en 500.000 nieuwe aansluitingen op een warmtenet in de bestaande bouw in uiterlijk 2030.
 
 
 2.
 Het isoleren van 2,5 miljoen woningen in uiterlijk 2030.
 
 
 3.
 De uitfasering van gebouwen met de slechtste energieprestaties in de utiliteitsbouw, waaronder maatschappelijk vastgoed.
 
 
 
 
 –
 Binnen het perceel zal – uitgaande van realisatie van bovengenoemde doelstellingen voor verduurzaming gebouwde omgeving - daarnaast ook ruimte zijn voor andere doelen die bijdragen aan het realiseren van de benodigde broeikasgasreductiereductie.
 
 
 
 
 
 
 B.
 Rol en verantwoordelijkheid
 
 De minister van Klimaat en Groene Groei is als fondsbeheerder verantwoordelijk voor de begroting van het Klimaatfonds. De minister van Volkshuisvesting en Ruimtelijke Ordening is beleidsinhoudelijk verantwoordelijk voor de maatregelen waar middelen voor worden overgeheveld naar de begroting van het ministerie van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties gericht op het verduurzamen van de gebouwde omgeving.
 
 
 
 C.
 Beleidswijzigingen
 
 In dit artikel is geen sprake van beleidswijzigingen.
 
 
 
 D.
 Budgettaire gevolgen van beleid
 
 
 Tabel 25 Budgettaire gevolgen van artikel 6 Verduurzaming gebouwde omgeving (bedragen x € 1.000)
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 2023
 
 
 2024
 
 
 2025
 
 
 2026
 
 
 2027
 
 
 2028
 
 
 2029
 
 
 
 
 
 
 
 Verplichtingen
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 25.000
 
 
 
 
 165.000
 
 
 
 
 479.680
 
 
 
 
 393.740
 
 
 
 
 325.640
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Uitgaven
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 25.000
 
 
 
 
 165.000
 
 
 
 
 479.680
 
 
 
 
 393.740
 
 
 
 
 325.640
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Bijdrage aan (andere) begrotingshoofdstukken
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 25.000
 
 
 
 
 165.000
 
 
 
 
 479.680
 
 
 
 
 393.740
 
 
 
 
 325.640
 
 
 
 
 
 Gebouwde omgeving onverdeeld
 
 
 
 
 25.000
 
 
 165.000
 
 
 479.680
 
 
 393.740
 
 
 325.640
 
 
 
 
 
 
 Tabel 26 Uitsplitsing verplichtingen artikel 6 Verduurzaming gebouwde omgeving (bedragen x € 1.000)
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 2023
 
 
 2024
 
 
 2025
 
 
 2026
 
 
 2027
 
 
 2028
 
 
 2029
 
 
 
 
 
 
 
 Verplichtingen
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 25.000
 
 
 
 
 165.000
 
 
 
 
 479.680
 
 
 
 
 393.740
 
 
 
 
 325.640
 
 
 
 
 
 
 waarvan garantieverplichtingen
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 
 
 
 waarvan overige verplichtingen
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 25.000
 
 
 165.000
 
 
 479.680
 
 
 393.740
 
 
 325.640
 
 
 
 
 
 
 Tabel 27 Meerjarenoverzicht Beleidsartikel 6 Verduurzaming gebouwde omgeving (bedragen x € 1.000)
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 2023
 
 
 2024
 
 
 2025
 
 
 2026
 
 
 2027
 
 
 2028
 
 
 2029
 
 
 2030
 
 
 Totaal
 
 
 
 
 
 
 
 Verplichtingen Gebouwde omgeving
 
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 25.000
 
 
 165.000
 
 
 479.680
 
 
 393.740
 
 
 325.640
 
 
 257.256
 
 
 1.646.316
 
 
 
 
 
 Uitgaven Gebouwde omgeving
 
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 25.000
 
 
 165.000
 
 
 479.680
 
 
 393.740
 
 
 325.640
 
 
 257.256
 
 
 1.646.316
 
 
 
 
 
 
 
 
 E.
 Toelichting op de financiële instrumenten
 
 De tabellen hierboven tonen het totale uitgaven- en verplichtingenbudget van het artikel Verduurzaming gebouwde omgeving. Dat bevat vrije middelen, voorwaardelijke toekenningen en reserveringen. Voor een totaaloverzicht aan maatregelen wordt verwezen naar bijlage 1.
 
 
 
 F.
 Verdiepingstabel
 
 
 Tabel 28 Verdiepingstabel artikel 6 Verduurzaming gebouwde omgeving (bedragen x € 1.000)
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 2024*
 
 
 2025
 
 
 2026
 
 
 2027
 
 
 2028
 
 
 2029
 
 
 2030
 
 
 
 
 
 
 
 Beschikbare middelen ontwerpbegroting 2024
 
 
 
 1.118
 
 
 119.598
 
 
 501.358
 
 
 499.386
 
 
 502.869
 
 
 483.869
 
 
 483.869
 
 
 
 
 Maatregelen
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 MaVa: verzoek ophoging budget
 
 
 
 
 
 ‒ 42.000
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Nationaal Isolatie Programma (BZK)
 
 
 
 
 ‒ 90.600
 
 
 
 
 
 ‒ 6.860
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Nationaal Isolatie Programma (KGG)
 
 
 
 
 
 
 ‒ 216.700
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Nationaal Isolatie Programma (BZK)
 
 
 
 
 
 
 
 ‒ 32.160
 
 
 
 
 ‒ 36.860
 
 
 
 
 ‒ 41.860
 
 
 
 
 ‒ 41.860
 
 
 
 
 
 
 Programmatische aanpak maatschappelijk vastgoed
 
 
 
 
 
 ‒ 2.568
 
 
 
 
 ‒ 7.385
 
 
 
 
 ‒ 7.385
 
 
 
 
 ‒ 10.828
 
 
 
 
 ‒ 10.778
 
 
 
 
 ‒ 10.778
 
 
 
 
 
 
 Warmtefonds ophogen
 
 
 
 
 
 ‒ 35.300
 
 
 
 
 ‒ 35.300
 
 
 
 
 ‒ 35.300
 
 
 
 
 ‒ 35.300
 
 
 
 
 ‒ 35.300
 
 
 
 
 ‒ 35.300
 
 
 
 
 
 
 Maatschappelijk vastgoed: fonds
 
 
 
 
 
 ‒ 74.910
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Technische verwerking
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Toevoeging LPO 2024
 
 
 
 
 38
 
 
 
 
 4.025
 
 
 
 
 16.871
 
 
 
 
 16.804
 
 
 
 
 16.921
 
 
 
 
 16.282
 
 
 
 
 16.282
 
 
 
 
 
 
 Verhoging perceel EJM
 
 
 
 
 100.000
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Toevoeging perceel Energie-infrastructuur (wegvallen zon-PV)
 
 
 
 
 ‒ 100.000
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Naar ander perceel (wegvallen zon-PV)
 
 
 
 
 ‒ 100.000
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Kasschuif
 
 
 
 
 189.480
 
 
 
 
 63.982
 
 
 
 
 ‒ 70.799
 
 
 
 
 54.456
 
 
 
 
 ‒ 26.829
 
 
 
 
 ‒ 70.953
 
 
 
 
 ‒ 139.337
 
 
 
 
 
 
 Herschikking
 
 
 
 
 ‒ 36
 
 
 
 
 ‒ 7.827
 
 
 
 
 ‒ 16.185
 
 
 
 
 ‒ 16.121
 
 
 
 
 ‒ 16.233
 
 
 
 
 ‒ 15.620
 
 
 
 
 ‒ 15.620
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Beschikbare middelen Ontwerpbegroting 2025
 
 
 
 0
 
 
 25.000
 
 
 165.000
 
 
 479.680
 
 
 393.740
 
 
 325.640
 
 
 257.256
 
 
 
 
 *Deze stand is gebasseerd op de proeve van de Klimaatfondsbegroting 2024
 
 
 
 
 
 
 
 
 G.
 Toelichting op de begrotingsmutaties
 
 MaVa: verzoek ophoging budget
 Via deze maatregel worden twee posten uit de DUMAVA- en Verduurzaming Rijksvastgoedregelingen geïndexeerd. Deze indexatie is bedoeld om de inflatie tegen te gaan en er voor te zorgen dat de doelen van de twee genoemde regelingen behaald worden.
 Nationaal Isolatie Programma
 Het doel van het NIP is het isoleren van 2,5 mln woningen in 2030 met de nadruk op de 1,5 mln slechtgeïsoleerde woningen (label E, F en G). Het programma bestaat uit vier actielijnen. Actielijn 1, de lokale aanpak, wordt ingericht als specifieke uitkering voor gemeenten. Actielijn 2, die ziet op huur, is gericht op onder meer prestatieafspraken met corporaties en normering van slecht geïsoleerde woningen. Actielijn 3 richt zich op de nationale aanpak koopwoningen en VvE's, middels de ISDE en SEEH. Dit zijn bestaande regelingen die worden geïntensiveerd met klimaatfondsmiddelen. Actielijn 4 betreft een brede inzet op energie besparen met laagdrempelige maatregelen, met een verduurzamingscoalitie van maatschappelijke partijen. Daarnaast worden middelen uitgetrokken voor communicatie, contingenten aanpak en natuurinclusief, duurzaam en circulair isoleren. Er worden voor de NIP middelen overgeheveld naar BZK en KGG.
 Programmatische aanpak maatschappelijk vastgoed
 Deze maatregel ziet op het oprichten van een programmabureau om via een programmatische aanpak de verduurzaming van maatschappelijk vastgoed te ondersteunen en te versnellen. De programmatische aanpak is aanvullend op het Ontzorgingsprogramma Maatschappelijk vastgoed, dat zich met name richt op kleine eigenaren en de n=1 aanpak nog merendeels wordt toegepast. De impact van de programmatische aanpak is groter, doordat er ook daadwerkelijk geïnvesteerd gaat worden via aanbestedingen, contracten en door uitvoerende partijen.
 Warmtefonds ophogen
 Middelen worden ingezet om de inkomensgrens van het warmtefonds op te hogen en om VvE’s in staat te stellen goedkoper te lenen. Het verlagen van de rente die het Warmtefonds rekent voor haar leningen naar 0% voor burgers met een inkomen tot € 60.000 (indicatief), om daarmee de remmende werking van de gestegen marktrente weg te nemen en een prikkel te geven aan woningeigenaren om te verduurzamen. Voor VvE’s wordt de rente verlaagd met circa 1,5% (waarmee de rente nu zou uitkomen op 2,5-3%).
 Maatschappelijk vastgoed: fonds
 Deze maatregel ziet op het doen van dotaties aan bestaande fondsen voor de verduurzaming van maatschappelijk vastgoed. Via deze dotaties wordt een voor maatschappelijk vastgoedbeheerders belangrijke oplossing geboden voor de financieringsproblemen waarmee zij vaak te maken hebben.
 Technische verwerking
 Dit betreft de verwerking van de loon- prĳsontwikkeling die uitgedeeld is op dit artikel en mutaties (kasschuiven en interne herschikkingen) die dienen om het perceel in de benodigde en realistische kasritmes tebrengen, zodat de toekenningen conform het MJP25 mogelijk zijn en aansluiten bij de verwachtingen voor MJP26. Daarnaast wordt nog extra toegelicht de verhoging perceel eindejaarsmarge, correctie perceel gebouwde omgeving en de toevoeging perceel gebouwde omgeving.
 Verhoging perceel eindejaarsmarge (EJM)
 Verwerking van terugvloeiende middelen naar het Klimaatfonds middels de EJM.
 Correctie perceel Gebouwde omgeving (EJM)
 De integrale besluitvorming in het voorjaar heeft geleid tot een schuif van € 200 mln van het perceel gebouwde omgeving naar het perceel Energie-infrastructuur. De, met MJP 2024 per abuis verwerkte, ophoging van het perceel gebouwde omgeving met € 100 mln ten koste van de percelen Energie-infrastructuur wordt hiermee rechtgezet.
 Toevoeging perceel Gebouwde omgeving (wegvallen zon-PV)
 De integrale besluitvorming in het voorjaar heeft geleid tot een schuif van € 200 mln van het perceel gebouwde omgeving naar het perceel energie-infrastructuur. De afgewezen reservering van € 100 mln voor Zon PV in huursector ingezet voor een ophoging van het budget voor Energie-infrastructuur.
 
 
 
 
 3.7
 Beleidsartikel 7 Onverdeeld
 
 
 
 A.
 Algemene doelstelling 
 
 Begrotingsartikel 7 Onverdeeld is opgesteld voor de financiële verwerking van toevoegingen aan en onttrekkingen uit het Klimaatfonds.
 
 
 
 B.
 Rol en verantwoordelijkheid
 
 De Minister van Klimaat en Groene Groei is verantwoordelijk voor de begroting van het Klimaatfonds en treedt tevens op als fondsbeheerder. Zij is daarmee primair verantwoordelijk voor het beheer en de uitvoering van het Klimaatfonds.
 
 
 
 C.
 Beleidswijzigingen
 
 In dit artikel is geen sprake van beleidswijzigingen.
 
 
 
 D.
 Budgettaire gevolgen van beleid
 
 
 Tabel 29 Budgettaire gevolgen van artikel 7 Onverdeeld (bedragen x € 1.000)
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 2023
 
 
 2024
 
 
 2025
 
 
 2026
 
 
 2027
 
 
 2028
 
 
 2029
 
 
 
 
 
 
 
 Verplichtingen
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 51.000
 
 
 
 
 99.000
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Uitgaven
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 51.000
 
 
 
 
 99.000
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Onverdeeld
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 51.000
 
 
 
 
 99.000
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 
 Onverdeeld
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 51.000
 
 
 99.000
 
 
 0
 
 
 
 
 
 
 Tabel 30 Uitsplitsing verplichtingen artikel 7 Onverdeeld (bedragen x € 1.000)
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 2023
 
 
 2024
 
 
 2025
 
 
 2026
 
 
 2027
 
 
 2028
 
 
 2029
 
 
 
 
 
 
 
 Verplichtingen
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 51.000
 
 
 
 
 99.000
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 
 
 waarvan garantieverplichtingen
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 
 
 
 waarvan overige verplichtingen
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 51.000
 
 
 99.000
 
 
 0
 
 
 
 
 
 
 Tabel 31 Meerjarenoverzicht Beleidsartikel 7 Onverdeeld (bedragen x € 1.000)
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 2023
 
 
 2024
 
 
 2025
 
 
 2026
 
 
 2027
 
 
 2028
 
 
 2029
 
 
 2030
 
 
 Totaal
 
 
 
 
 
 
 
 Verplichtingen Onverdeeld
 
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 51.000
 
 
 99.000
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 150.000
 
 
 
 
 
 Uitgaven Onverdeeld
 
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 51.000
 
 
 99.000
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 150.000
 
 
 
 
 
 
 
 
 E.
 Toelichting op de financiële instrumenten
 
 De tabellen hierboven tonen het totale uitgaven- en verplichtingenbudget van het artikel Onverdeeld. Dat bevat vrije middelen, voorwaardelijke toekenningen en reserveringen. Voor een totaaloverzicht aan maatregelen wordt verwezen naar bijlage 1.
 
 
 
 F.
 Verdiepingstabel
 
 
 Tabel 32 Verdiepingstabel artikel 7 Onverdeeld (bedragen x € 1.000)
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 2024*
 
 
 2025
 
 
 2026
 
 
 2027
 
 
 2028
 
 
 2029
 
 
 2030
 
 
 
 
 
 
 
 Beschikbare middelen ontwerpbegroting 2024
 
 
 
 ‒
 
 
 ‒
 
 
 ‒
 
 
 ‒
 
 
 ‒
 
 
 ‒
 
 
 ‒
 
 
 
 
 Maatregelen
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 CO2-heffing voor afvalverbrandingsinstallaties
 
 
 
 
 
 
 51.000
 
 
 99.000
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Technische verwerking
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Opboeken EJM BZK
 
 
 
 
 3.500
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Opboeken EJM EZK
 
 
 
 
 421.743
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Opboeken EJM IenW
 
 
 
 
 8.509
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Opboeken EJM LVVN
 
 
 
 
 34.241
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 EJM BZK
 
 
 
 
 ‒ 3.500
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 EJM EZK
 
 
 
 
 ‒ 420.743
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 EJM IenW
 
 
 
 
 ‒ 8.439
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 EJM LVVN
 
 
 
 
 ‒ 34.241
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Restant EJM naar perceel Energie-infrastructuur
 
 
 
 
 ‒ 1.000
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Restant EJM naar perceel Kernenergie
 
 
 
 
 ‒ 70
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Beschikbare middelen Ontwerpbegroting 2025
 
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 51.000
 
 
 99.000
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 
 
 *Deze stand is gebasseerd op de proeve van de Klimaatfondsbegroting 2024
 
 
 
 
 
 
 
 
 G.
 Toelichting op de begrotingsmutaties
 
 
 CO2-heffing voor afvalverbrandingsinstsallaties
 
 In het Klimaatakkoord en het coalitieakkoord van Rutte IV is afgesproken dat de opbrengsten van de CO2-heffing via het Klimaatfonds ten goede moeten komen aan de verduurzaming van de industrie. Omdat er tot nu toe geen opbrengsten zijn verondersteld is dit niet eerder budgettair verwerkt. Nu wel opbrengsten worden verwacht, is bij Miljoenennota 2025 een ex ante raming gemaakt van de totale verwachte inkomsten van de CO2-heffing industrie voor de komende vier jaar (t/m 2028) en structureel. Wanneer een opbrengst wordt verwacht, dan is parallel een tegenreeks ingeboekt aan de uitgavenkant van de begroting. Het budget aan de uitgavenkant wordt verwerkt op de Klimaatfonds percelen «verduurzaming industrie» en – voor wat betreft de middelen van de CO2-heffing voor afvalverbrandingsinstallaties (AVI’s) – «onverdeeld» van het Klimaatfonds. Het uitgavenbudget in het Klimaatfonds kan worden uitgegeven vanaf het jaar waarin ex ante de inkomsten zijn geraamd.
 Technische verwerking
 Dit betreft de verwerking van de 100% eindejaarsmarge van het Klimaatfonds en mutaties die dienen om het perceel in het benodigde kasritme te brengen zodat de toekenningen conform het MJP25 mogelijk zijn.
 
 
 
 
 
 4.
 Bijlagen
 
 
 
 Bijlage 1: Totaaloverzicht Klimaatfonds
 
 Het totaaloverzicht Klimaatfonds bevat vier tabellen de verhouding modaliteiten per maatregel, alle toekenningen uet het Klimaatfonds, alle actuele reserveringen uit het Meerjarenprogramma Klimaatfonds en een overzicht van alle uitvoeringskosten.
 Verhouding modaliteiten per maatregel (excl. uitvoeringskosten)
 Onderstaande tabel weergeeft hoeveel per maatregel definitief is toegekend of gereserveerd. Maatregelen met een voorwaardelijke toekenning waarvan de voorwaarde nog niet voldaan is worden opgenomen als een reservering voor het MJP26.
 
 Tabel 33 Modaliteiten per maatregel (bedragen x € 1.000)
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Totaaloverzicht Klimaatfonds toekenningen en reserveringen
 
 
 
 
 
 
 
 Dept.
 
 
 
 
 Jaar
 
 
 
 
 Maatregel
 
 
 
 
 Toegekend
 
 
 
 
 Gereserveerd
 
 
 
 
 
 
 
 
 Kernenergie
 
 
 
 
 
 
 
 KGG
 
 
 2023
 
 
 Onderzoeken nieuwbouw kerncentrales
 
 
 20.000
 
 
 
 
 
 KGG
 
 
 2024
 
 
 Bedrijfsduur-verlenging Borssele
 
 
 10.000
 
 
 
 
 
 KGG
 
 
 2024
 
 
 Kennisinfra
 
 
 25.502
 
 
 
 
 
 KGG
 
 
 2024
 
 
 Ondersteuning ontwikkeling SMR's
 
 
 3.100
 
 
 
 
 
 KGG
 
 
 2024
 
 
 Onderzoeken nieuwbouw kerncentrales
 
 
 117.000
 
 
 
 
 
 KGG
 
 
 2024
 
 
 Uitvoeringslasten
 
 
 62.000
 
 
 
 
 
 KGG
 
 
 2025
 
 
 Nieuwbouw kerncentrales
 
 
 21.550
 
 
 
 
 
 KGG
 
 
 2025
 
 
 Ondersteuning ontwikkeling SMR's
 
 
 61.900
 
 
 
 
 
 KGG
 
 
 2025
 
 
 Uitvoeringslasten
 
 
 17.609
 
 
 
 
 
 KGG
 
 
 2025
 
 
 Versterking Nucleaire Kennisinfrastructuur
 
 
 39.498
 
 
 
 
 
 
 
 
 Totaal
 
 
 
 
 378.159
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Dept.
 
 
 
 
 Jaar
 
 
 
 
 Maatregel
 
 
 
 
 Toegekend
 
 
 
 
 Gereserveerd
 
 
 
 
 
 
 
 
 CO2-vrije gascentrales
 
 
 
 
 
 
 
 KGG
 
 
 2025
 
 
 Subsidieregeling CO2-vrije gascentrales
 
 
 
 839.000
 
 
 
 
 
 
 
 Totaal
 
 
 
 
 
 839.000
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Dept.
 
 
 
 
 Jaar
 
 
 
 
 Maatregel
 
 
 
 
 Toegekend
 
 
 
 
 Gereserveerd
 
 
 
 
 
 
 
 
 Energie-infrastructuur
 
 
 
 
 
 
 
 KGG
 
 
 2023
 
 
 Nationale subsidieregeling warmtenetten
 
 
 200.000
 
 
 
 
 
 KGG
 
 
 2024
 
 
 Coördinatie MIEK-projecten
 
 
 7.000
 
 
 
 
 
 KGG
 
 
 2024
 
 
 De-risken grootschalige waterstofopslag
 
 
 125.000
 
 
 
 
 
 KGG
 
 
 2024
 
 
 EBN: versnellen onderzoek CCS
 
 
 45.000
 
 
 
 
 
 KGG
 
 
 2024
 
 
 Efficiëntere benutting elektriciteitsnetten
 
 
 166.432
 
 
 
 
 
 KGG
 
 
 2024
 
 
 Nationale subsidieregeling warmtenetten
 
 
 400.000
 
 
 
 
 
 KGG
 
 
 2024
 
 
 Randvoorwaarden technische arbeidsmarkt
 
 
 30.000
 
 
 
 
 
 KGG
 
 
 2024
 
 
 Realisatie van 3 GW zon op zee in 2030
 
 
 44.499
 
 
 
 
 
 KGG
 
 
 2024
 
 
 Toekomstbestendigheid energienetwerken (netcapaciteit)
 
 
 84.000
 
 
 
 
 
 KGG
 
 
 2024
 
 
 Waterstofnetwerk op zee
 
 
 50.000
 
 
 
 
 
 KGG
 
 
 2025
 
 
 Aanvullende normering zon dak
 
 
 
 150.000
 
 
 
 
 KGG
 
 
 2025
 
 
 Demand Side Response (DSR) in eindgebruikerssectoren
 
 
 
 9.000
 
 
 
 
 KGG
 
 
 2025
 
 
 De-risken grootschalige waterstofopslag
 
 
 
 102.000
 
 
 
 
 KGG
 
 
 2025
 
 
 Invoering batterijverplichting voor zonneparken
 
 
 100.000
 
 
 
 
 
 KGG
 
 
 2025
 
 
 Invoering batterijverplichting voor zonneparken (reservering MJP 2026)
 
 
 
 172.000
 
 
 
 
 KGG
 
 
 2025
 
 
 Nationale subsidieregeling warmtenetten
 
 
 972.500
 
 
 
 
 
 KGG
 
 
 2025
 
 
 Waarborgfonds warmtenetten
 
 
 
 215.500
 
 
 
 
 KGG
 
 
 2025
 
 
 Waterstofnetwerk op zee
 
 
 100.000
 
 
 
 
 
 I&W
 
 
 2023
 
 
 Slimme laadinfrastructuur
 
 
 13.000
 
 
 
 
 
 I&W
 
 
 2024
 
 
 Laadinfra bouw
 
 
 120.000
 
 
 
 
 
 I&W
 
 
 2024
 
 
 Laadinfra walstroom
 
 
 40.000
 
 
 
 
 
 I&W
 
 
 2024
 
 
 Laadinfrastructuur voor wegvervoer
 
 
 403.800
 
 
 
 
 
 I&W
 
 
 2025
 
 
 Aanleg Electric Road Systems
 
 
 
 20.000
 
 
 
 
 I&W
 
 
 2025
 
 
 Laadinfrastructuur schoon en emissieloos bouwen
 
 
 214.000
 
 
 
 
 
 I&W
 
 
 2025
 
 
 Slimme laadinfrastructuur
 
 
 39.000
 
 
 
 
 
 I&W
 
 
 2025
 
 
 Verduurzaming dieselspoorlijnen Zutphen-Oldenzaal, Almelo-Mariënberg
 
 
 98.000
 
 
 
 
 
 LVVN
 
 
 2024
 
 
 Distributienetten glastuinbouw
 
 
 300.000
 
 
 
 
 
 
 
 
 Totaal
 
 
 
 
 3.552.231
 
 
 
 
 668.500
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Dept.
 
 
 
 
 Jaar
 
 
 
 
 Maatregel
 
 
 
 
 Toegekend
 
 
 
 
 Gereserveerd
 
 
 
 
 
 
 
 
 Vroege fase opschaling
 
 
 
 
 
 
 
 BZK
 
 
 2024
 
 
 Normering en stimulering biobased bouwen
 
 
 19.300
 
 
 
 
 
 BZK
 
 
 2025
 
 
 Algemene reservering uitvoeringskosten, G1 uitfasering slechte huurwoningen
 
 
 
 28.970
 
 
 
 
 BZK
 
 
 2025
 
 
 Algemene reservering uitvoeringskosten, G10 uitfasering slechte energielabels utiliteitsbouw (reservering MJP 2026)
 
 
 
 16.690
 
 
 
 
 BZK
 
 
 2025
 
 
 Normering en stimulering biobased bouwen
 
 
 18.985
 
 
 
 
 
 FIN
 
 
 2024
 
 
 Onderzoek Nationaal Emissieplafond voor ESR sectoren
 
 
 2.000
 
 
 
 
 
 FIN
 
 
 2025
 
 
 Algemene reservering uitvoeringskosten, S13 Uitvoeringskosten vrijstelling energiebelasting voor non-energetisch verbruik van aardgas vanaf 2026
 
 
 
 1.000
 
 
 
 
 FIN
 
 
 2025
 
 
 Algemene reservering uitvoeringskosten, S23 Uitvoeringskosten aanpassing vier tarieven energiebelasting voor 1,2 Mton pakket
 
 
 
 6.020
 
 
 
 
 FIN
 
 
 2025
 
 
 Onderzoek nationaal emissieplafond voor ESR sectoren (MJP 2024)
 
 
 
 1.880
 
 
 
 
 I&W
 
 
 2023
 
 
 Wind op Zee
 
 
 580.100
 
 
 
 
 
 I&W
 
 
 2024
 
 
 Bevorderen circulair doen en gedrag
 
 
 33.700
 
 
 
 
 
 I&W
 
 
 2024
 
 
 Normering en stimulering biobased bouwen
 
 
 3.000
 
 
 
 
 
 I&W
 
 
 2024
 
 
 Ondersteuning van o.a. ketenvorming en recyclingtechnieken circulaire plastics
 
 
 69.100
 
 
 
 
 
 I&W
 
 
 2024
 
 
 Uitbreiden zero-emissiezones voor gemeenten
 
 
 6.660
 
 
 
 
 
 I&W
 
 
 2025
 
 
 Algemene reservering uitvoeringskosten, M7 aanscherpen CO2-prestaties goederenvervoer
 
 
 
 6.000
 
 
 
 
 I&W
 
 
 2025
 
 
 Aanscherpen normen duurzaam inkopen
 
 
 
 30.200
 
 
 
 
 I&W
 
 
 2025
 
 
 Alcohol-to-jet (ATJ)
 
 
 90.000
 
 
 
 
 
 I&W
 
 
 2025
 
 
 Duurzame luchtvaartbrandstoffen (E-fuels)
 
 
 60.000
 
 
 
 
 
 I&W
 
 
 2025
 
 
 Duurzame luchtvaartbrandstoffen (E-fuels) (reservering MJP 2026)
 
 
 
 150.000
 
 
 
 
 I&W
 
 
 2025
 
 
 Handhavings- en uitvoeringskosten voor emissielabels binnenvaart (terugboeking)
 
 
 ‒ 4.331
 
 
 
 
 
 I&W
 
 
 2025
 
 
 Normering en stimulering biobased bouwen
 
 
 6.615
 
 
 
 
 
 I&W
 
 
 2025
 
 
 Ondersteuning van o.a. ketenvorming en recyclingtechnieken circulaire plastics
 
 
 
 137.900
 
 
 
 
 I&W
 
 
 2025
 
 
 Opschalen duurzame infra-innovatietechnieken met launching customer programma
 
 
 100.000
 
 
 
 
 
 I&W
 
 
 2025
 
 
 Subsidie voor verduurzaming van de binnenvaart n.a.v. ETS-2 opt-in*
 
 
 163.530
 
 
 
 
 
 I&W
 
 
 2025
 
 
 Subsidie voor waterstof in wegvervoer en binnenvaart (binnenvaart)
 
 
 30.500
 
 
 
 
 
 I&W
 
 
 2025
 
 
 Subsidie voor waterstof in wegvervoer en binnenvaart (binnenvaart) (reservering MJP 2026)
 
 
 
 33.500
 
 
 
 
 I&W
 
 
 2025
 
 
 Subsidie voor waterstof in wegvervoer en binnenvaart (wegvervoer)
 
 
 210.000
 
 
 
 
 
 I&W
 
 
 2025
 
 
 Verduurzaming zeevaartschepen
 
 
 111.300
 
 
 
 
 
 KGG
 
 
 2023
 
 
 IPCEI Waterstof golf 2
 
 
 785.000
 
 
 
 
 
 KGG
 
 
 2023
 
 
 IPCEI Waterstof golf 3
 
 
 600.000
 
 
 
 
 
 KGG
 
 
 2023
 
 
 IPCEI Waterstof golf 4
 
 
 199.000
 
 
 
 
 
 KGG
 
 
 2023
 
 
 Programma Opwek Energie op Rijksvastgoed (OER)
 
 
 82.500
 
 
 
 
 
 KGG
 
 
 2023
 
 
 Wind op Zee
 
 
 259.900
 
 
 
 
 
 KGG
 
 
 2024
 
 
 Continuering DEI+CE
 
 
 55.192
 
 
 
 
 
 KGG
 
 
 2024
 
 
 Correctieregeling duurzame warmte motie Grinwis – Erkens
 
 
 60.000
 
 
 
 
 
 KGG
 
 
 2024
 
 
 Elektrolyse, offshore: <=100 MW (CAPEX)
 
 
 380.000
 
 
 
 
 
 KGG
 
 
 2024
 
 
 Elektrolyse, onshore: 50 MW
 
 
 249.900
 
 
 
 
 
 KGG
 
 
 2024
 
 
 Elektrolyse, onshore: 500-1.000 MW
 
 
 1.000.000
 
 
 
 
 
 KGG
 
 
 2024
 
 
 Elektrolyse: kennisplatform offshore en ketenbrede consortia
 
 
 2.000
 
 
 
 
 
 KGG
 
 
 2024
 
 
 Geothermie, hoge temperatuur
 
 
 52.000
 
 
 
 
 
 KGG
 
 
 2024
 
 
 Geothermie, lage temperatuur
 
 
 100.000
 
 
 
 
 
 KGG
 
 
 2024
 
 
 H2Global, import van groene waterstof
 
 
 300.000
 
 
 
 
 
 KGG
 
 
 2024
 
 
 Normering en stimulering biobased bouwen
 
 
 1.400
 
 
 
 
 
 KGG
 
 
 2024
 
 
 Verbeterd toezicht en handhaving aangescherpte energiebesparingsplicht
 
 
 6.650
 
 
 
 
 
 KGG
 
 
 2024
 
 
 Vergassing: expertisecentrum, organisatie, haalbaarheidsstudies
 
 
 25.000
 
 
 
 
 
 KGG
 
 
 2024
 
 
 Vergassing: stimulering projecten vergassing 1e en 2e fase
 
 
 100.000
 
 
 
 
 
 KGG
 
 
 2025
 
 
 Biopyrolyse
 
 
 90.000
 
 
 
 
 
 KGG
 
 
 2025
 
 
 Elektrolyse, offshore: 500 MW (CAPEX + OPEX)
 
 
 
 1.193.000
 
 
 
 
 KGG
 
 
 2025
 
 
 Elektrolyse, onshore: 500-1.000 MW (productiesubsidies)
 
 
 
 2.472.000
 
 
 
 
 KGG
 
 
 2025
 
 
 Elektrolyse, onshore: 500-1.000 MW (productiesubsidies) (reservering MJP 2026)
 
 
 
 767.000
 
 
 
 
 KGG
 
 
 2025
 
 
 Flex (onderzoek voor bedrijven en industrie)
 
 
 20.000
 
 
 
 
 
 KGG
 
 
 2025
 
 
 Flex (opschaling innovatieve flex)
 
 
 40.000
 
 
 
 
 
 KGG
 
 
 2025
 
 
 Flex (opschaling innovatieve flex) (reservering MJP 2026)
 
 
 
 160.000
 
 
 
 
 KGG
 
 
 2025
 
 
 Gebiedsinvesteringen Netten op Zee
 
 
 500.000
 
 
 
 
 
 KGG
 
 
 2025
 
 
 Handhaving aangescherpte energiebesparingsplicht
 
 
 
 6.670
 
 
 
 
 KGG
 
 
 2025
 
 
 Normering en stimulering biobased bouwen
 
 
 14.700
 
 
 
 
 
 KGG
 
 
 2025
 
 
 Normering en stimulering biobased bouwen (ISDE)
 
 
 1.400
 
 
 
 
 
 KGG
 
 
 2025
 
 
 Normering en stimulering biobased bouwen (reservering MJP 2026)
 
 
 
 111.300
 
 
 
 
 KGG
 
 
 2025
 
 
 Ondersteuning van o.a. ketenvorming en recyclingtechnieken circulaire plastics
 
 
 60.000
 
 
 
 
 
 KGG
 
 
 2025
 
 
 Vergassing: stimulering projecten vergassing 1e en 2e fase
 
 
 500.000
 
 
 
 
 
 LVVN
 
 
 2023
 
 
 Wind op Zee
 
 
 345.300
 
 
 
 
 
 LVVN
 
 
 2025
 
 
 Normering en stimulering biobased bouwen
 
 
 23.300
 
 
 
 
 
 LVVN
 
 
 2025
 
 
 Subsidie voor verduurzaming landbouw n.a.v. ETS2 opt-in*
 
 
 
 77.000
 
 
 
 
 OCW
 
 
 2025
 
 
 Subsidieregeling praktijkleren
 
 
 7.000
 
 
 15.000
 
 
 
 
 OCW
 
 
 2025
 
 
 Vrouwen in de techniek (gendergelijkheid)
 
 
 1.800
 
 
 
 
 
 
 2023
 
 
 Dekking generale beeld
 
 
 880.000
 
 
 
 
 
 
 
 
 Totaal
 
 
 
 
 8.242.501
 
 
 
 
 5.214.130
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Dept.
 
 
 
 
 Jaar
 
 
 
 
 Maatregel
 
 
 
 
 Toegekend
 
 
 
 
 Gereserveerd
 
 
 
 
 
 
 
 
 Verduurzaming industrie en innovatie mkb
 
 
 
 
 
 
 
 KGG
 
 
 2023
 
 
 NIKI
 
 
 22.000
 
 
 
 
 
 KGG
 
 
 2023
 
 
 VEKI
 
 
 28.000
 
 
 
 
 
 KGG
 
 
 2024
 
 
 NIKI (2022)
 
 
 228.000
 
 
 
 
 
 KGG
 
 
 2024
 
 
 Ondersteuning cluster 6
 
 
 2.960
 
 
 
 
 
 KGG
 
 
 2024
 
 
 Ondersteuning mkb bij aangescherpte Energiebesparingsplicht
 
 
 
 
 
 
 KGG
 
 
 2024
 
 
 Topsector Energie Haalbaarheidsstudies
 
 
 25.000
 
 
 
 
 
 KGG
 
 
 2024
 
 
 Uitvoeringskosten maatwerkafspraken
 
 
 66.000
 
 
 
 
 
 KGG
 
 
 2024
 
 
 VEKI
 
 
 525.000
 
 
 
 
 
 KGG
 
 
 2024
 
 
 VEKI (2022)
 
 
 112.000
 
 
 
 
 
 LVVN
 
 
 2024
 
 
 EG-regeling (Energie-efficiëntie Glastuinbouw)
 
 
 199.900
 
 
 
 
 
 KGG
 
 
 2025
 
 
 Intensivering DEI+ (titel voorheen DEI-XL)
 
 
 87.975
 
 
 348.625
 
 
 
 
 KGG
 
 
 2025
 
 
 Maatwerkfinanciering (uit reservering eventuele maatwerksubsidies)
 
 
 
 574.700
 
 
 
 
 KGG
 
 
 2025
 
 
 Maatwerkfinanciering (uit reservering ophoging perceel)
 
 
 
 229.600
 
 
 
 
 KGG
 
 
 2025
 
 
 Maatwerkfinanciering Nobian
 
 
 200.000
 
 
 
 
 
 KGG
 
 
 2025
 
 
 Maatwerksubsidies AVI’s
 
 
 
 222.000
 
 
 
 
 KGG
 
 
 2025
 
 
 NIKI
 
 
 
 1.000.000
 
 
 
 
 KGG
 
 
 2025
 
 
 Ondersteuning cluster 6
 
 
 6.100
 
 
 
 
 
 KGG
 
 
 2025
 
 
 Ondersteuning cluster 6 (reservering MJP 2026)
 
 
 
 37.902
 
 
 
 
 KGG
 
 
 2025
 
 
 Ondersteuning mkb bij aangescherpte Energiebesparingsplicht
 
 
 10.000
 
 
 
 
 
 KGG
 
 
 2025
 
 
 Ondersteuning mkb bij aangescherpte Energiebesparingsplicht (reservering MJP 2026)
 
 
 
 140.000
 
 
 
 
 I&W
 
 
 2025
 
 
 Uitvoeringskosten maatwerkaanpak AVI's
 
 
 
 2.793
 
 
 
 
 
 
 
 Totaal
 
 
 
 
 1.512.935
 
 
 
 
 2.555.620
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Dept.
 
 
 
 
 Jaar
 
 
 
 
 Maatregel
 
 
 
 
 Toegekend
 
 
 
 
 Gereserveerd
 
 
 
 
 
 
 
 
 Verduurzaming gebouwde omgeving
 
 
 
 
 
 
 
 BZK
 
 
 2023
 
 
 Energiebesparende maatregelen
 
 
 160.000
 
 
 
 
 
 BZK
 
 
 2023
 
 
 Nationaal Isolatieprogramma
 
 
 100.000
 
 
 
 
 
 BZK
 
 
 2023
 
 
 Versnelling lokale aanpak Nationaal Isolatieprogramma
 
 
 62.500
 
 
 
 
 
 BZK
 
 
 2024
 
 
 Aanpak kwetsbare wijken en dorpen versterken
 
 
 425.000
 
 
 
 
 
 BZK
 
 
 2024
 
 
 Doe-het-zelf-vouchers
 
 
 50.000
 
 
 
 
 
 BZK
 
 
 2024
 
 
 Maatschappelijk vastgoed: Duurzaam Rijksoverheidsvastgoed
 
 
 364.600
 
 
 
 
 
 BZK
 
 
 2024
 
 
 Maatschappelijk vastgoed: Ondersteuning maatschappelijk vastgoed
 
 
 89.620
 
 
 
 
 
 BZK
 
 
 2024
 
 
 Maatschappelijk vastgoed: subsidie DUMAVA
 
 
 1.916.000
 
 
 
 
 
 BZK
 
 
 2024
 
 
 Nationaal Isolatie Programma
 
 
 798.190
 
 
 
 
 
 BZK
 
 
 2024
 
 
 Ontzorging en ondersteuning verenigingen van eigenaren
 
 
 25.000
 
 
 
 
 
 BZK
 
 
 2024
 
 
 Warmtefonds ophogen
 
 
 88.000
 
 
 
 
 
 BZK
 
 
 2025
 
 
 Maatschappelijk vastgoed: fonds
 
 
 74.910
 
 
 175.000
 
 
 
 
 BZK
 
 
 2025
 
 
 MaVa: verzoek ophoging budget
 
 
 42.000
 
 
 
 
 
 BZK
 
 
 2025
 
 
 Nationaal Isolatie Programma extra
 
 
 152.740
 
 
 
 
 
 BZK
 
 
 2025
 
 
 Nationaal Isolatie Programma: veranderde inzet middelen en ophoging budget
 
 
 97.460
 
 
 
 
 
 BZK
 
 
 2025
 
 
 Nationaal Isolatie Programma: veranderde inzet middelen en ophoging budget (reservering MJP 2026)
 
 
 
 866.700
 
 
 
 
 BZK
 
 
 2025
 
 
 Programmatische aanpak maatschappelijk vastgoed
 
 
 49.722
 
 
 
 
 
 BZK
 
 
 2025
 
 
 Warmtefonds ophogen
 
 
 211.800
 
 
 
 
 
 KGG
 
 
 2023
 
 
 ISDE
 
 
 100.000
 
 
 
 
 
 KGG
 
 
 2024
 
 
 Aanvulling ISDE indien nodig i.c.m. normering Cv-ketels
 
 
 100.000
 
 
 
 
 
 KGG
 
 
 2024
 
 
 Nationaal Isolatie Programma
 
 
 796.240
 
 
 
 
 
 KGG
 
 
 2024
 
 
 Stimulering van hybride warmtepompen bestaande bouw
 
 
 485.000
 
 
 
 
 
 KGG
 
 
 2025
 
 
 Aanvulling ISDE indien nodig i.c.m. normering Cv-ketels
 
 
 
 190.000
 
 
 
 
 KGG
 
 
 2025
 
 
 Nationaal Isolatie Programma: veranderde inzet middelen en ophoging budget
 
 
 216.700
 
 
 
 
 
 KGG
 
 
 2025
 
 
 Stimulering van hybride warmtepompen bestaande bouw
 
 
 
 401.000
 
 
 
 
 OCW
 
 
 2024
 
 
 Maatschappelijk vastgoed: Ondersteuning maatschappelijk vastgoed
 
 
 17.070
 
 
 
 
 
 VWS
 
 
 2024
 
 
 Maatschappelijk vastgoed: Ondersteuning maatschappelijk vastgoed
 
 
 21.210
 
 
 
 
 
 
 
 
 Totaal
 
 
 
 
 6.443.762
 
 
 
 
 1.632.700
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Dept.
 
 
 
 
 Jaar
 
 
 
 
 Maatregel
 
 
 
 
 Toegekend
 
 
 
 
 Gereserveerd
 
 
 
 
 
 
 
 
 Onverdeeld
 
 
 
 
 
 
 
 KGG
 
 
 2024
 
 
 Burgerforum
 
 
 6.186
 
 
 
 
 
 KGG
 
 
 2024
 
 
 Wetenschappelijke klimaatraad
 
 
 35.000
 
 
 
 
 
 
 2024
 
 
 Dekking generale beeld
 
 
 806.613
 
 
 
 
 
 
 
 
 Totaal
 
 
 
 
 847.799
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Totaal Klimaatfonds
 
 
 
 
 20.977.387
 
 
 
 
 10.909.950
 
 
 
 
 
 
 Toekenningen (excl. uitvoeringskosten)
 In onderstaande tabel staan, met uitzondering van de uitvoeringskosten, de maatregelen die zijn opgenomen in de proeve van begroting Klimaatfonds 2023 en de maatregelen die zijn toegekend met het beoordelingsproces van het MJP24 en MJP25.
 
 Tabel 34 Toekenningen (bedragen x € 1.000)
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Toekenningen
 
 
 
 
 
 
 
 Dept.
 
 
 
 
 Jaar
 
 
 
 
 Maatregel
 
 
 
 
 Totaal
 
 
 
 
 2022
 
 
 
 
 2023
 
 
 
 
 2024
 
 
 
 
 2025
 
 
 
 
 2026
 
 
 
 
 2027
 
 
 
 
 2028
 
 
 
 
 2029
 
 
 
 
 2030
 
 
 
 
 
 
 
 
 Kernenergie
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 KGG
 
 
 2023
 
 
 Onderzoeken nieuwbouw kerncentrales
 
 
 20.000
 
 
 
 20.000
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 KGG
 
 
 2024
 
 
 Bedrijfsduur-verlenging Borssele
 
 
 10.000
 
 
 
 
 5.350
 
 
 4.650
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 KGG
 
 
 2024
 
 
 Kennisinfra
 
 
 25.502
 
 
 
 
 11.000
 
 
 3.585
 
 
 2.400
 
 
 3.717
 
 
 1.800
 
 
 1.500
 
 
 1.500
 
 
 
 
 KGG
 
 
 2024
 
 
 Ondersteuning ontwikkeling SMR's
 
 
 3.100
 
 
 
 400
 
 
 2.700
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 KGG
 
 
 2024
 
 
 Onderzoeken nieuwbouw kerncentrales
 
 
 117.000
 
 
 
 22.800
 
 
 13.200
 
 
 14.800
 
 
 13.200
 
 
 13.300
 
 
 13.200
 
 
 13.300
 
 
 13.200
 
 
 
 
 KGG
 
 
 2024
 
 
 Uitvoeringslasten
 
 
 62.000
 
 
 
 2.300
 
 
 8.200
 
 
 10.700
 
 
 10.100
 
 
 9.000
 
 
 7.500
 
 
 7.400
 
 
 6.800
 
 
 
 
 KGG
 
 
 2025
 
 
 Nieuwbouw kerncentrales
 
 
 21.550
 
 
 
 
 
 2.500
 
 
 2.500
 
 
 9.050
 
 
 2.500
 
 
 2.500
 
 
 2.500
 
 
 
 
 KGG
 
 
 2025
 
 
 Ondersteuning ontwikkeling SMR's
 
 
 61.900
 
 
 
 
 7.300
 
 
 4.100
 
 
 14.600
 
 
 14.100
 
 
 9.600
 
 
 7.100
 
 
 5.100
 
 
 
 
 KGG
 
 
 2025
 
 
 Uitvoeringslasten
 
 
 17.609
 
 
 
 
 569
 
 
 1.799
 
 
 1.799
 
 
 8.899
 
 
 1.799
 
 
 1.799
 
 
 945
 
 
 
 
 KGG
 
 
 2025
 
 
 Versterking Nucleaire Kennisinfrastructuur
 
 
 39.498
 
 
 
 
 
 5.415
 
 
 4.983
 
 
 6.900
 
 
 7.200
 
 
 7.500
 
 
 7.500
 
 
 
 
 
 
 
 Totaal
 
 
 
 
 378.159
 
 
 
 
 
 45.500
 
 
 
 
 48.319
 
 
 
 
 47.549
 
 
 
 
 49.582
 
 
 
 
 64.966
 
 
 
 
 43.599
 
 
 
 
 41.099
 
 
 
 
 37.545
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Dept.
 
 
 
 
 Jaar
 
 
 
 
 Maatregel
 
 
 
 
 Totaal
 
 
 
 
 2022
 
 
 
 
 2023
 
 
 
 
 2024
 
 
 
 
 2025
 
 
 
 
 2026
 
 
 
 
 2027
 
 
 
 
 2028
 
 
 
 
 2029
 
 
 
 
 2030
 
 
 
 
 
 
 
 
 Energie-infrastructuur
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 KGG
 
 
 2023
 
 
 Nieuwe subsidieregeling warmtenetten
 
 
 200.000
 
 
 
 130.000
 
 
 70.000
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 KGG
 
 
 2024
 
 
 Coördinatie MIEK-projecten
 
 
 7.000
 
 
 
 
 3.500
 
 
 2.000
 
 
 1.500
 
 
 
 
 
 
 
 
 KGG
 
 
 2024
 
 
 De-risken grootschalige waterstofopslag
 
 
 125.000
 
 
 
 
 125.000
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 KGG
 
 
 2024
 
 
 EBN: versnellen onderzoek CCS
 
 
 45.000
 
 
 
 11.250
 
 
 11.250
 
 
 11.250
 
 
 11.250
 
 
 
 
 
 
 
 
 KGG
 
 
 2024
 
 
 Efficiëntere benutting elektriciteitsnetten
 
 
 166.432
 
 
 
 
 23.776
 
 
 23.776
 
 
 23.776
 
 
 23.776
 
 
 23.776
 
 
 23.776
 
 
 23.776
 
 
 
 
 KGG
 
 
 2024
 
 
 Nationale subsidieregeling warmtenetten
 
 
 400.000
 
 
 
 
 40.000
 
 
 60.000
 
 
 80.000
 
 
 80.000
 
 
 40.000
 
 
 40.000
 
 
 60.000
 
 
 
 
 KGG
 
 
 2024
 
 
 Randvoorwaarden technische arbeidsmarkt
 
 
 30.000
 
 
 
 
 10.000
 
 
 10.000
 
 
 10.000
 
 
 
 
 
 
 
 
 KGG
 
 
 2024
 
 
 Realisatie van 3 GW zon op zee in 2030
 
 
 44.499
 
 
 
 
 6.357
 
 
 6.357
 
 
 6.357
 
 
 6.357
 
 
 6.357
 
 
 6.357
 
 
 6.357
 
 
 
 
 KGG
 
 
 2024
 
 
 Toekomstbestendigheid energienetwerken (netcapaciteit)
 
 
 84.000
 
 
 
 
 21.000
 
 
 21.000
 
 
 21.000
 
 
 21.000
 
 
 
 
 
 
 
 KGG
 
 
 2024
 
 
 Waterstofnetwerk op zee
 
 
 50.000
 
 
 
 
 
 10.000
 
 
 20.000
 
 
 20.000
 
 
 
 
 
 
 
 KGG
 
 
 2025
 
 
 Waterstofnetwerk op zee
 
 
 100.000
 
 
 
 
 
 100.000
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 KGG
 
 
 2025
 
 
 Invoering batterijverplichting voor zonneparken
 
 
 100.000
 
 
 
 
 
 
 20.000
 
 
 20.000
 
 
 20.000
 
 
 20.000
 
 
 20.000
 
 
 
 
 KGG
 
 
 2025
 
 
 Nationale subsidieregeling warmtenetten
 
 
 972.500
 
 
 
 
 
 166.700
 
 
 166.700
 
 
 166.700
 
 
 166.700
 
 
 166.700
 
 
 139.000
 
 
 
 
 I&W
 
 
 2024
 
 
 Laadinfra bouw
 
 
 120.000
 
 
 
 
 4.000
 
 
 16.000
 
 
 28.000
 
 
 28.000
 
 
 22.000
 
 
 12.000
 
 
 10.000
 
 
 
 
 I&W
 
 
 2024
 
 
 Laadinfra walstroom
 
 
 40.000
 
 
 
 
 10.000
 
 
 18.000
 
 
 10.000
 
 
 2.000
 
 
 
 
 
 
 
 I&W
 
 
 2024
 
 
 Laadinfrastructuur voor wegvervoer
 
 
 403.800
 
 
 
 
 29.160
 
 
 63.180
 
 
 63.180
 
 
 63.180
 
 
 63.180
 
 
 63.180
 
 
 58.740
 
 
 
 
 I&W
 
 
 2025
 
 
 Laadinfrastructuur schoon en emissieloos bouwen
 
 
 214.000
 
 
 
 
 
 50.000
 
 
 54.000
 
 
 60.000
 
 
 50.000
 
 
 
 
 
 
 I&W
 
 
 2025
 
 
 Slimme laadinfrastructuur
 
 
 39.000
 
 
 
 
 20.000
 
 
 12.500
 
 
 6.500
 
 
 
 
 
 
 
 
 I&W
 
 
 2025
 
 
 Verduurzaming dieselspoorlijnen Zutphen-Oldenzaal, Almelo-Mariënberg
 
 
 98.000
 
 
 
 
 2.000
 
 
 9.000
 
 
 20.000
 
 
 34.000
 
 
 26.000
 
 
 7.000
 
 
 
 
 
 I&W
 
 
 2023
 
 
 Slimme laadinfrastructuur
 
 
 13.000
 
 
 
 13.000
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 LVVN
 
 
 2024
 
 
 Distributienetten glastuinbouw
 
 
 300.000
 
 
 
 
 15.100
 
 
 29.900
 
 
 49.800
 
 
 66.100
 
 
 61.300
 
 
 45.100
 
 
 32.700
 
 
 
 
 
 
 
 Totaal
 
 
 
 
 3.552.231
 
 
 
 
 
 154.250
 
 
 
 
 391.143
 
 
 
 
 609.663
 
 
 
 
 592.063
 
 
 
 
 591.113
 
 
 
 
 479.313
 
 
 
 
 384.113
 
 
 
 
 350.573
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Dept.
 
 
 
 
 Jaar
 
 
 
 
 Maatregel
 
 
 
 
 Totaal
 
 
 
 
 2022
 
 
 
 
 2023
 
 
 
 
 2024
 
 
 
 
 2025
 
 
 
 
 2026
 
 
 
 
 2027
 
 
 
 
 2028
 
 
 
 
 2029
 
 
 
 
 2030
 
 
 
 
 
 
 
 
 Vroege fase opschaling
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 BZK
 
 
 2024
 
 
 Normering en stimulering biobased bouwen
 
 
 19.300
 
 
 
 2.000
 
 
 10.450
 
 
 6.850
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 BZK
 
 
 2025
 
 
 Normering en stimulering biobased bouwen
 
 
 18.985
 
 
 
 
 
 7.146
 
 
 10.738
 
 
 1.101
 
 
 
 
 
 
 
 FIN
 
 
 2024
 
 
 Onderzoek Nationaal Emissieplafond voor ESR sectoren
 
 
 2.000
 
 
 
 120
 
 
 500
 
 
 500
 
 
 500
 
 
 380
 
 
 
 
 
 
 
 I&W
 
 
 2023
 
 
 Wind op Zee
 
 
 580.100
 
 
 
 29.800
 
 
 31.100
 
 
 29.500
 
 
 429.800
 
 
 8.100
 
 
 23.100
 
 
 23.000
 
 
 5.700
 
 
 
 
 I&W
 
 
 2024
 
 
 Bevorderen circulair doen en gedrag
 
 
 33.700
 
 
 
 
 2.200
 
 
 3.300
 
 
 5.100
 
 
 5.100
 
 
 6.000
 
 
 6.000
 
 
 6.000
 
 
 
 
 I&W
 
 
 2024
 
 
 Normering en stimulering biobased bouwen
 
 
 3.000
 
 
 
 
 1.600
 
 
 1.400
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 I&W
 
 
 2024
 
 
 Ondersteuning van o.a. ketenvorming en recyclingtechnieken circulaire plastics
 
 
 69.100
 
 
 
 
 11.900
 
 
 23.800
 
 
 16.650
 
 
 6.250
 
 
 3.000
 
 
 3.000
 
 
 4.500
 
 
 
 
 I&W
 
 
 2024
 
 
 Uitbreiden zero-emissiezones voor gemeenten
 
 
 6.660
 
 
 
 
 1.332
 
 
 1.332
 
 
 1.332
 
 
 1.332
 
 
 1.332
 
 
 
 
 
 
 I&W
 
 
 2025
 
 
 Alcohol-to-jet (ATJ)
 
 
 90.000
 
 
 
 
 
 4.500
 
 
 11.000
 
 
 20.000
 
 
 20.000
 
 
 18.500
 
 
 16.000
 
 
 
 
 I&W
 
 
 2025
 
 
 Duurzame luchtvaartbrandstoffen (E-fuels)
 
 
 60.000
 
 
 
 
 
 4.500
 
 
 9.000
 
 
 13.500
 
 
 13.500
 
 
 11.000
 
 
 8.500
 
 
 
 
 I&W
 
 
 2025
 
 
 Normering en stimulering biobased bouwen
 
 
 6.615
 
 
 
 
 
 2.756
 
 
 3.859
 
 
 
 
 
 
 
 
 I&W
 
 
 2025
 
 
 Opschalen duurzame infra-innovatietechnieken met launching customer programma
 
 
 100.000
 
 
 
 
 
 10.000
 
 
 20.000
 
 
 20.000
 
 
 20.000
 
 
 20.000
 
 
 10.000
 
 
 
 
 I&W
 
 
 2025
 
 
 Subsidie voor verduurzaming van de binnenvaart n.a.v. ETS-2 opt-in*
 
 
 163.530
 
 
 
 
 
 3.766
 
 
 7.766
 
 
 12.766
 
 
 29.766
 
 
 42.766
 
 
 66.700
 
 
 
 
 I&W
 
 
 2025
 
 
 Subsidie voor waterstof in wegvervoer en binnenvaart (binnenvaart)
 
 
 30.500
 
 
 
 
 2.033
 
 
 6.100
 
 
 6.100
 
 
 6.100
 
 
 4.067
 
 
 4.067
 
 
 2.033
 
 
 
 
 I&W
 
 
 2025
 
 
 Subsidie voor waterstof in wegvervoer en binnenvaart (wegvervoer)
 
 
 210.000
 
 
 
 
 
 33.000
 
 
 55.000
 
 
 50.000
 
 
 44.000
 
 
 28.000
 
 
 
 
 
 I&W
 
 
 2025
 
 
 Verduurzaming zeevaartschepen
 
 
 111.300
 
 
 
 
 
 989
 
 
 9.789
 
 
 16.029
 
 
 24.429
 
 
 37.869
 
 
 22.195
 
 
 
 
 I&W
 
 
 2025
 
 
 Handhavings- en uitvoeringskosten voor emissielabels binnenvaart (terugboeking)
 
 
 ‒ 4.331
 
 
 
 
 
 ‒ 884
 
 
 ‒ 1.243
 
 
 ‒ 1.135
 
 
 ‒ 1.069
 
 
 
 
 
 
 KGG
 
 
 2023
 
 
 IPCEI Waterstof golf 2
 
 
 785.000
 
 
 
 95.000
 
 
 230.000
 
 
 275.000
 
 
 185.000
 
 
 
 
 
 
 
 
 KGG
 
 
 2023
 
 
 IPCEI Waterstof golf 3
 
 
 600.000
 
 
 
 50.000
 
 
 60.000
 
 
 234.000
 
 
 150.000
 
 
 106.000
 
 
 
 
 
 
 
 KGG
 
 
 2023
 
 
 IPCEI Waterstof golf 4
 
 
 199.000
 
 
 
 
 
 116.000
 
 
 60.000
 
 
 14.000
 
 
 3.000
 
 
 3.000
 
 
 3.000
 
 
 
 
 KGG
 
 
 2023
 
 
 Programma Opwek Energie op Rijksvastgoed (OER)
 
 
 82.500
 
 
 
 15.280
 
 
 16.805
 
 
 16.805
 
 
 16.805
 
 
 16.805
 
 
 
 
 
 
 
 KGG
 
 
 2023
 
 
 Wind op Zee
 
 
 259.900
 
 
 
 64.700
 
 
 67.800
 
 
 67.400
 
 
 16.400
 
 
 15.500
 
 
 12.700
 
 
 7.700
 
 
 7.700
 
 
 
 
 KGG
 
 
 2024
 
 
 Continuering DEI+CE
 
 
 55.192
 
 
 
 
 2.000
 
 
 7.992
 
 
 14.500
 
 
 15.500
 
 
 10.100
 
 
 4.100
 
 
 1.000
 
 
 
 
 KGG
 
 
 2024
 
 
 Correctieregeling duurzame warmte motie Grinwis – Erkens
 
 
 60.000
 
 
 
 60.000
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 KGG
 
 
 2024
 
 
 Elektrolyse, offshore: <=100 MW (CAPEX)
 
 
 380.000
 
 
 
 
 95.000
 
 
 95.000
 
 
 95.000
 
 
 95.000
 
 
 
 
 
 
 
 KGG
 
 
 2024
 
 
 Elektrolyse, onshore: 50 MW
 
 
 249.900
 
 
 
 
 13.000
 
 
 13.000
 
 
 13.000
 
 
 20.000
 
 
 17.000
 
 
 17.000
 
 
 156.900
 
 
 
 
 KGG
 
 
 2024
 
 
 Elektrolyse,onshore: 500-1.000 MW
 
 
 1.000.000
 
 
 
 
 150.000
 
 
 150.000
 
 
 100.000
 
 
 100.000
 
 
 100.000
 
 
 100.000
 
 
 300.000
 
 
 
 
 KGG
 
 
 2024
 
 
 Elektrolyse: kennisplatform offshore en ketenbrede consortia
 
 
 2.000
 
 
 
 1.000
 
 
 1.000
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 KGG
 
 
 2024
 
 
 Geothermie, hoge temperatuur
 
 
 52.000
 
 
 
 
 1.000
 
 
 1.000
 
 
 50.000
 
 
 
 
 
 
 
 
 KGG
 
 
 2024
 
 
 Geothermie, lage temperatuur
 
 
 100.000
 
 
 
 
 
 20.000
 
 
 30.000
 
 
 30.000
 
 
 20.000
 
 
 
 
 
 
 KGG
 
 
 2024
 
 
 H2Global, import van groene waterstof
 
 
 300.000
 
 
 
 
 50.000
 
 
 50.000
 
 
 40.000
 
 
 40.000
 
 
 40.000
 
 
 40.000
 
 
 40.000
 
 
 
 
 KGG
 
 
 2024
 
 
 Normering en stimulering biobased bouwen
 
 
 1.400
 
 
 
 
 500
 
 
 900
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 KGG
 
 
 2024
 
 
 Verbeterd toezicht en handhaving aangescherpte energiebesparingsplicht
 
 
 6.650
 
 
 
 
 2.650
 
 
 3.000
 
 
 1.000
 
 
 
 
 
 
 
 
 KGG
 
 
 2024
 
 
 Vergassing: expertisecentrum, organisatie, haalbaarheidsstudies
 
 
 25.000
 
 
 
 
 10.000
 
 
 5.000
 
 
 5.000
 
 
 5.000
 
 
 
 
 
 
 
 KGG
 
 
 2024
 
 
 Vergassing: stimulering projecten vergassing 1e en 2e fase
 
 
 100.000
 
 
 
 
 11.100
 
 
 33.330
 
 
 27.770
 
 
 16.700
 
 
 11.100
 
 
 
 
 
 
 KGG
 
 
 2025
 
 
 Biopyrolyse
 
 
 90.000
 
 
 
 
 
 3.000
 
 
 12.000
 
 
 19.500
 
 
 21.000
 
 
 15.000
 
 
 19.500
 
 
 
 
 KGG
 
 
 2025
 
 
 Flex (onderzoek voor bedrijven en industrie)
 
 
 20.000
 
 
 
 
 
 10.000
 
 
 10.000
 
 
 
 
 
 
 
 
 KGG
 
 
 2025
 
 
 Flex (opschaling innovatieve flex)
 
 
 40.000
 
 
 
 
 
 4.000
 
 
 12.000
 
 
 10.000
 
 
 10.000
 
 
 4.000
 
 
 
 
 
 KGG
 
 
 2025
 
 
 Gebiedsinvesteringen Netten op Zee
 
 
 500.000
 
 
 
 
 50.000
 
 
 100.000
 
 
 50.000
 
 
 75.000
 
 
 75.000
 
 
 75.000
 
 
 75.000
 
 
 
 
 KGG
 
 
 2025
 
 
 Normering en stimulering biobased bouwen
 
 
 14.700
 
 
 
 
 
 14.700
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 KGG
 
 
 2025
 
 
 Normering en stimulering biobased bouwen (ISDE)
 
 
 1.400
 
 
 
 
 
 
 1.400
 
 
 
 
 
 
 
 
 KGG
 
 
 2025
 
 
 Ondersteuning van o.a. ketenvorming en recyclingtechnieken circulaire plastics
 
 
 60.000
 
 
 
 
 
 12.000
 
 
 21.000
 
 
 18.000
 
 
 6.000
 
 
 3.000
 
 
 
 
 
 KGG
 
 
 2025
 
 
 Vergassing: stimulering projecten vergassing 1e en 2e fase
 
 
 500.000
 
 
 
 
 
 11.100
 
 
 44.400
 
 
 77.800
 
 
 94.400
 
 
 100.000
 
 
 172.300
 
 
 
 
 LVVN
 
 
 2023
 
 
 Wind op Zee
 
 
 345.300
 
 
 
 35.100
 
 
 40.100
 
 
 43.100
 
 
 46.600
 
 
 44.600
 
 
 49.600
 
 
 45.600
 
 
 40.600
 
 
 
 
 LVVN
 
 
 2025
 
 
 Normering en stimulering biobased bouwen
 
 
 23.300
 
 
 
 
 1.300
 
 
 10.000
 
 
 12.000
 
 
 
 
 
 
 
 
 OCW
 
 
 2025
 
 
 Subsidieregeling praktijkleren
 
 
 7.000
 
 
 
 
 
 
 7.000
 
 
 
 
 
 
 
 
 OCW
 
 
 2025
 
 
 Vrouwen in de techniek (gendergelijkheid)
 
 
 1.800
 
 
 
 
 
 100
 
 
 400
 
 
 400
 
 
 400
 
 
 400
 
 
 100
 
 
 
 
 
 2023
 
 
 Dekking generale beeld
 
 
 880.000
 
 
 
 
 50.000
 
 
 300.000
 
 
 300.000
 
 
 230.000
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Totaal
 
 
 
 
 8.242.501
 
 
 
 
 
 353.000
 
 
 
 
 913.370
 
 
 
 
 1.734.982
 
 
 
 
 1.906.666
 
 
 
 
 1.109.328
 
 
 
 
 658.425
 
 
 
 
 609.002
 
 
 
 
 957.728
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Dept.
 
 
 
 
 Jaar
 
 
 
 
 Maatregel
 
 
 
 
 Totaal
 
 
 
 
 2022
 
 
 
 
 2023
 
 
 
 
 2024
 
 
 
 
 2025
 
 
 
 
 2026
 
 
 
 
 2027
 
 
 
 
 2028
 
 
 
 
 2029
 
 
 
 
 2030
 
 
 
 
 
 
 
 
 Verduurzaming industrie en innovatie mkb
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 KGG
 
 
 2023
 
 
 NIKI
 
 
 22.000
 
 
 
 22.000
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 KGG
 
 
 2023
 
 
 VEKI
 
 
 28.000
 
 
 
 28.000
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 KGG
 
 
 2024
 
 
 NIKI (2022)
 
 
 228.000
 
 
 
 
 10.115
 
 
 84.733
 
 
 72.629
 
 
 36.314
 
 
 24.209
 
 
 
 
 
 
 KGG
 
 
 2024
 
 
 Ondersteuning cluster 6
 
 
 2.960
 
 
 
 
 1.120
 
 
 920
 
 
 920
 
 
 
 
 
 
 
 
 KGG
 
 
 2024
 
 
 Topsector Energie Haalbaarheidsstudies
 
 
 25.000
 
 
 
 
 4.200
 
 
 8.300
 
 
 8.300
 
 
 4.200
 
 
 
 
 
 
 
 KGG
 
 
 2024
 
 
 Uitvoeringskosten maatwerkafspraken
 
 
 66.000
 
 
 
 
 15.800
 
 
 15.200
 
 
 15.000
 
 
 5.000
 
 
 5.000
 
 
 5.000
 
 
 5.000
 
 
 
 
 KGG
 
 
 2024
 
 
 VEKI
 
 
 525.000
 
 
 
 
 56.800
 
 
 92.900
 
 
 102.600
 
 
 107.200
 
 
 94.700
 
 
 53.100
 
 
 17.700
 
 
 
 
 KGG
 
 
 2024
 
 
 VEKI (2022)
 
 
 112.000
 
 
 
 
 49.000
 
 
 42.000
 
 
 14.000
 
 
 7.000
 
 
 
 
 
 
 
 KGG
 
 
 2025
 
 
 Ondersteuning cluster 6
 
 
 6.100
 
 
 
 
 
 1.017
 
 
 1.017
 
 
 1.017
 
 
 1.017
 
 
 1.017
 
 
 1.015
 
 
 
 
 KGG
 
 
 2025
 
 
 Ondersteuning mkb bij aangescherpte Energiebesparingsplicht
 
 
 10.000
 
 
 
 
 10.000
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 KGG
 
 
 2025
 
 
 Maatwerkfinanciering Nobian
 
 
 200.000
 
 
 
 
 
 24.000
 
 
 65.000
 
 
 20.000
 
 
 63.000
 
 
 8.000
 
 
 20.000
 
 
 
 
 KGG
 
 
 2025
 
 
 Intensivering DEI+ (titel voorheen DEI-XL)
 
 
 87.975
 
 
 
 
 
 14.025
 
 
 30.600
 
 
 26.350
 
 
 8.500
 
 
 4.250
 
 
 4.250
 
 
 
 
 LVVN
 
 
 2024
 
 
 EG-regeling (Energie-efficiëntie Glastuinbouw)
 
 
 199.900
 
 
 
 
 17.600
 
 
 26.400
 
 
 27.000
 
 
 28.200
 
 
 26.800
 
 
 25.900
 
 
 48.000
 
 
 
 
 
 
 
 Totaal
 
 
 
 
 1.512.935
 
 
 
 
 
 50.000
 
 
 
 
 164.635
 
 
 
 
 309.495
 
 
 
 
 337.066
 
 
 
 
 235.281
 
 
 
 
 223.226
 
 
 
 
 97.267
 
 
 
 
 95.965
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Dept.
 
 
 
 
 Jaar
 
 
 
 
 Maatregel
 
 
 
 
 Totaal
 
 
 
 
 2022
 
 
 
 
 2023
 
 
 
 
 2024
 
 
 
 
 2025
 
 
 
 
 2026
 
 
 
 
 2027
 
 
 
 
 2028
 
 
 
 
 2029
 
 
 
 
 2030
 
 
 
 
 
 
 
 
 Verduurzaming gebouwde omgeving
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 BZK
 
 
 2023
 
 
 Nationaal Isolatieprogramma
 
 
 100.000
 
 
 
 
 
 100.000
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 BZK
 
 
 2023
 
 
 Versnelling lokale aanpak Nationaal Isolatieprogramma
 
 
 62.500
 
 
 
 62.500
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 BZK
 
 
 2024
 
 
 Aanpak kwetsbare wijken en dorpen versterken
 
 
 425.000
 
 
 
 119.000
 
 
 160.000
 
 
 146.000
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 BZK
 
 
 2024
 
 
 Doe-het-zelf-vouchers
 
 
 50.000
 
 
 
 
 25.000
 
 
 25.000
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 BZK
 
 
 2024
 
 
 Maatschappelijk vastgoed: Duurzaam Rijksoverheidsvastgoed
 
 
 364.600
 
 
 
 
 
 147.800
 
 
 98.600
 
 
 47.300
 
 
 23.700
 
 
 23.600
 
 
 23.600
 
 
 
 
 BZK
 
 
 2024
 
 
 Maatschappelijk vastgoed: Ondersteuning maatschappelijk vastgoed
 
 
 89.620
 
 
 
 
 17.300
 
 
 8.090
 
 
 23.340
 
 
 5.040
 
 
 15.450
 
 
 4.950
 
 
 15.450
 
 
 
 
 BZK
 
 
 2024
 
 
 Maatschappelijk vastgoed: subsidie DUMAVA
 
 
 1.916.000
 
 
 
 
 287.400
 
 
 325.600
 
 
 325.600
 
 
 275.600
 
 
 275.600
 
 
 275.600
 
 
 150.600
 
 
 
 
 BZK
 
 
 2024
 
 
 Nationaal Isolatie Programma
 
 
 798.190
 
 
 
 8.080
 
 
 435.660
 
 
 354.450
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 BZK
 
 
 2024
 
 
 Ontzorging en ondersteuning verenigingen van eigenaren
 
 
 25.000
 
 
 
 
 5.500
 
 
 7.000
 
 
 7.000
 
 
 5.500
 
 
 
 
 
 
 
 BZK
 
 
 2024
 
 
 Warmtefonds ophogen
 
 
 88.000
 
 
 
 88.000
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 BZK
 
 
 2025
 
 
 Maatschappelijk vastgoed: fonds
 
 
 74.910
 
 
 
 
 
 74.910
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 BZK
 
 
 2025
 
 
 MaVa: verzoek ophoging budget
 
 
 42.000
 
 
 
 
 
 42.000
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 BZK
 
 
 2025
 
 
 Nationaal Isolatie Programma extra
 
 
 152.740
 
 
 
 
 
 
 
 32.160
 
 
 36.860
 
 
 41.860
 
 
 41.860
 
 
 
 
 BZK
 
 
 2025
 
 
 Nationaal Isolatie Programma: verzoek om toekenning reservering, veranderde inzet middelen en ophoging budget
 
 
 97.460
 
 
 
 
 90.600
 
 
 
 6.860
 
 
 
 
 
 
 
 
 BZK
 
 
 2025
 
 
 Programmatische aanpak maatschappelijk vastgoed
 
 
 49.722
 
 
 
 
 
 2.568
 
 
 7.385
 
 
 7.385
 
 
 10.828
 
 
 10.778
 
 
 10.778
 
 
 
 
 BZK
 
 
 2025
 
 
 Warmtefonds ophogen
 
 
 211.800
 
 
 
 
 
 35.300
 
 
 35.300
 
 
 35.300
 
 
 35.300
 
 
 35.300
 
 
 35.300
 
 
 
 
 KGG
 
 
 2023
 
 
 Energiebesparende maatregelen
 
 
 160.000
 
 
 155.000
 
 
 5.000
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 KGG
 
 
 2023
 
 
 ISDE
 
 
 100.000
 
 
 
 100.000
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 KGG
 
 
 2024
 
 
 Aanvulling ISDE indien nodig i.c.m. normering Cv-ketels
 
 
 100.000
 
 
 
 
 
 100.000
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 KGG
 
 
 2024
 
 
 Nationaal Isolatie Programma
 
 
 796.240
 
 
 
 140.000
 
 
 262.290
 
 
 393.950
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 KGG
 
 
 2024
 
 
 Stimulering van hybride warmtepompen bestaande bouw
 
 
 485.000
 
 
 
 23.000
 
 
 74.500
 
 
 212.300
 
 
 175.200
 
 
 
 
 
 
 
 
 KGG
 
 
 2025
 
 
 Nationaal Isolatie Programma: verzoek om toekenning reservering, veranderde inzet middelen en ophoging budget
 
 
 216.700
 
 
 
 
 
 
 216.700
 
 
 
 
 
 
 
 
 OCW
 
 
 2024
 
 
 Maatschappelijk vastgoed: Ondersteuning maatschappelijk vastgoed
 
 
 17.070
 
 
 
 
 
 470
 
 
 3.320
 
 
 3.320
 
 
 3.320
 
 
 3.320
 
 
 3.320
 
 
 
 
 VWS
 
 
 2024
 
 
 Maatschappelijk vastgoed: Ondersteuning maatschappelijk vastgoed
 
 
 21.210
 
 
 
 
 
 4.040
 
 
 4.040
 
 
 4.040
 
 
 3.030
 
 
 3.030
 
 
 3.030
 
 
 
 
 
 
 
 Totaal
 
 
 
 
 6.443.762
 
 
 
 
 155.000
 
 
 
 
 545.580
 
 
 
 
 1.358.250
 
 
 
 
 1.979.478
 
 
 
 
 903.345
 
 
 
 
 415.645
 
 
 
 
 404.088
 
 
 
 
 398.438
 
 
 
 
 283.938
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Dept.
 
 
 
 
 Jaar
 
 
 
 
 Maatregel
 
 
 
 
 Totaal
 
 
 
 
 2022
 
 
 
 
 2023
 
 
 
 
 2024
 
 
 
 
 2025
 
 
 
 
 2026
 
 
 
 
 2027
 
 
 
 
 2028
 
 
 
 
 2029
 
 
 
 
 2030
 
 
 
 
 
 
 
 
 Onverdeeld
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 KGG
 
 
 2024
 
 
 Burgerforum
 
 
 6.186
 
 
 
 3.491
 
 
 2.695
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 KGG
 
 
 2024
 
 
 Wetenschappelijke klimaatraad
 
 
 35.000
 
 
 
 
 5.000
 
 
 5.000
 
 
 5.000
 
 
 5.000
 
 
 5.000
 
 
 5.000
 
 
 5.000
 
 
 
 
 
 2024
 
 
 Dekking generale beeld
 
 
 806.613
 
 
 
 5.743
 
 
 50.580
 
 
 81.074
 
 
 161.990
 
 
 193.624
 
 
 104.534
 
 
 104.534
 
 
 104.534
 
 
 
 
 
 
 
 Totaal
 
 
 
 
 847.799
 
 
 
 
 
 9.234
 
 
 
 
 58.275
 
 
 
 
 86.074
 
 
 
 
 166.990
 
 
 
 
 198.624
 
 
 
 
 109.534
 
 
 
 
 109.534
 
 
 
 
 109.534
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Totaal Klimaatfonds
 
 
 
 
 20.977.387
 
 
 
 
 155.000
 
 
 
 
 1.157.564
 
 
 
 
 2.933.992
 
 
 
 
 4.767.241
 
 
 
 
 3.955.712
 
 
 
 
 2.614.957
 
 
 
 
 1.918.185
 
 
 
 
 1.639.453
 
 
 
 
 1.835.283
 
 
 
 
 
 
 Reserveringen
 Onderstaand tabel weergeeft de actuele reserveringen zoals opgenomen in het Meerjarenprogramma Klimaatfonds 2025. Maatregelen met een voorwaardelijke toekenning waarvan de voorwaarde nog niet voldaan is worden opgenomen als een reservering voor het MJP26.
 
 Tabel 35 Reserveringen (bedragen x € 1.000)
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Reserveringen
 
 
 
 
 
 
 
 Dept.
 
 
 
 Jaar
 
 
 Maatregel
 
 
 Totaal
 
 
 2022
 
 
 2023
 
 
 2024
 
 
 2025
 
 
 2026
 
 
 2027
 
 
 2028
 
 
 2029
 
 
 2030
 
 
 
 
 
 
 
 CO2-vrije gascentrales
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 KGG
 
 
 2025
 
 
 Subsidieregeling CO2-vrije gascentrales
 
 
 839.000
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 839.000
 
 
 
 
 
 
 
 
 839.000
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 839.000
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Dept.
 
 
 
 Jaar
 
 
 Maatregel
 
 
 Totaal
 
 
 2022
 
 
 2023
 
 
 2024
 
 
 2025
 
 
 2026
 
 
 2027
 
 
 2028
 
 
 2029
 
 
 2030
 
 
 
 
 
 
 
 Energie-infrastructuur
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 I&W
 
 
 2025
 
 
 Aanleg Electric Road Systems
 
 
 20.000
 
 
 
 
 
 
 2.500
 
 
 2.500
 
 
 15.000
 
 
 
 
 
 
 KGG
 
 
 2025
 
 
 Aanvullende normering zon dak
 
 
 150.000
 
 
 
 
 
 
 50.000
 
 
 50.000
 
 
 50.000
 
 
 
 
 
 
 KGG
 
 
 2025
 
 
 Demand Side Response (DSR) in eindgebruikerssectoren
 
 
 9.000
 
 
 
 
 
 
 9.000
 
 
 
 
 
 
 
 
 KGG
 
 
 2025
 
 
 De-risken grootschalige waterstofopslag
 
 
 102.000
 
 
 
 
 
 
 102.000
 
 
 
 
 
 
 
 
 KGG
 
 
 2025
 
 
 Invoering batterijverplichting voor zonneparken (reservering MJP 2026)
 
 
 172.000
 
 
 
 
 
 
 
 43.000
 
 
 43.000
 
 
 43.000
 
 
 43.000
 
 
 
 
 KGG
 
 
 2025
 
 
 Waarborgfonds warmtenetten
 
 
 215.500
 
 
 
 
 
 40.000
 
 
 25.000
 
 
 25.000
 
 
 20.000
 
 
 20.000
 
 
 85.500
 
 
 
 
 
 
 
 
 668.500
 
 
 
 
 
 
 
 40.000
 
 
 
 
 188.500
 
 
 
 
 120.500
 
 
 
 
 128.000
 
 
 
 
 63.000
 
 
 
 
 128.500
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Dept.
 
 
 
 Jaar
 
 
 Maatregel
 
 
 Totaal
 
 
 2022
 
 
 2023
 
 
 2024
 
 
 2025
 
 
 2026
 
 
 2027
 
 
 2028
 
 
 2029
 
 
 2030
 
 
 
 
 
 
 
 Vroege fase opschaling
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 BZK
 
 
 2025
 
 
 Algemene reservering uitvoeringskosten, G1 uitfasering slechte huurwoningen
 
 
 28.970
 
 
 
 
 
 
 5.794
 
 
 5.794
 
 
 5.794
 
 
 5.794
 
 
 5.794
 
 
 
 
 BZK
 
 
 2025
 
 
 Algemene reservering uitvoeringskosten, G10 uitfasering slechte energielabels utiliteitsbouw (reservering MJP 2026)
 
 
 16.690
 
 
 
 
 
 
 
 4.173
 
 
 4.173
 
 
 4.172
 
 
 4.172
 
 
 
 
 FIN
 
 
 2025
 
 
 Algemene reservering uitvoeringskosten, S13 Uitvoeringskosten vrijstelling energiebelasting voor non-energetisch verbruik van aardgas vanaf 2026
 
 
 1.000
 
 
 
 
 
 1.000
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 FIN
 
 
 2025
 
 
 Algemene reservering uitvoeringskosten, S23 Uitvoeringskosten aanpassing vier tarieven energiebelasting voor 1,2 Mton pakket
 
 
 6.020
 
 
 
 
 
 1.004
 
 
 1.004
 
 
 1.003
 
 
 1.003
 
 
 1.003
 
 
 1.003
 
 
 
 
 FIN
 
 
 2025
 
 
 Onderzoek nationaal emissieplafond voor ESR sectoren (MJP 2024)
 
 
 1.880
 
 
 
 
 
 500
 
 
 500
 
 
 880
 
 
 
 
 
 
 
 I&W
 
 
 2025
 
 
 Aanscherpen normen duurzaam inkopen
 
 
 30.200
 
 
 
 
 
 700
 
 
 7.000
 
 
 7.000
 
 
 6.000
 
 
 5.200
 
 
 4.300
 
 
 
 
 I&W
 
 
 2025
 
 
 Algemene reservering uitvoeringskosten, M7 aanscherpen CO2-prestaties goederenvervoer
 
 
 6.000
 
 
 
 
 
 1.000
 
 
 1.000
 
 
 1.000
 
 
 1.000
 
 
 1.000
 
 
 1.000
 
 
 
 
 I&W
 
 
 2025
 
 
 Duurzame luchtvaartbrandstoffen (E-fuels) (reservering MJP 2026)
 
 
 150.000
 
 
 
 
 
 
 40.000
 
 
 40.000
 
 
 40.000
 
 
 30.000
 
 
 
 
 
 I&W
 
 
 2025
 
 
 Ondersteuning van o.a. ketenvorming en recyclingtechnieken circulaire plastics
 
 
 137.900
 
 
 
 
 
 
 19.900
 
 
 38.000
 
 
 44.000
 
 
 24.000
 
 
 12.000
 
 
 
 
 I&W
 
 
 2025
 
 
 Subsidie voor waterstof in wegvervoer en binnenvaart (binnenvaart) (reservering MJP 2026)
 
 
 33.500
 
 
 
 
 
 
 5.440
 
 
 5.720
 
 
 8.720
 
 
 9.320
 
 
 4.300
 
 
 
 
 OCW
 
 
 2025
 
 
 Subsidieregeling praktijkleren
 
 
 15.000
 
 
 
 
 
 
 
 8.000
 
 
 7.000
 
 
 
 
 
 
 KGG
 
 
 2025
 
 
 Elektrolyse, offshore: 500 MW (CAPEX + OPEX)
 
 
 1.193.000
 
 
 
 
 
 
 40.000
 
 
 210.000
 
 
 389.000
 
 
 213.000
 
 
 341.000
 
 
 
 
 KGG
 
 
 2025
 
 
 Elektrolyse, onshore: 500-1.000 MW (productiesubsidies)
 
 
 2.472.000
 
 
 
 
 
 341.000
 
 
 511.000
 
 
 341.000
 
 
 256.000
 
 
 256.000
 
 
 767.000
 
 
 
 
 KGG
 
 
 2025
 
 
 Elektrolyse, onshore: 500-1.000 MW (productiesubsidies) (reservering MJP 2026)
 
 
 767.000
 
 
 
 
 
 
 767.000
 
 
 
 
 
 
 
 
 KGG
 
 
 2025
 
 
 Flex (opschaling innovatieve flex) (reservering MJP 2026)
 
 
 160.000
 
 
 
 
 
 
 4.000
 
 
 16.000
 
 
 26.000
 
 
 36.000
 
 
 78.000
 
 
 
 
 KGG
 
 
 2025
 
 
 Handhaving aangescherpte energiebesparingsplicht
 
 
 6.670
 
 
 
 
 
 3.000
 
 
 2.670
 
 
 1.000
 
 
 
 
 
 
 
 KGG
 
 
 2025
 
 
 Normering en stimulering biobased bouwen (reservering MJP 2026)
 
 
 111.300
 
 
 
 
 
 
 
 54.770
 
 
 24.153
 
 
 20.947
 
 
 11.430
 
 
 
 
 LVVN
 
 
 2025
 
 
 Subsidie voor verduurzaming landbouw n.a.v. ETS2 opt-in*
 
 
 77.000
 
 
 
 
 
 12.835
 
 
 12.833
 
 
 12.833
 
 
 12.833
 
 
 12.833
 
 
 12.833
 
 
 
 
 
 
 
 
 5.214.130
 
 
 
 
 
 
 
 361.039
 
 
 
 
 1.418.141
 
 
 
 
 747.173
 
 
 
 
 825.676
 
 
 
 
 619.269
 
 
 
 
 1.242.832
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Dept.
 
 
 
 Jaar
 
 
 Maatregel
 
 
 Totaal
 
 
 2022
 
 
 2023
 
 
 2024
 
 
 2025
 
 
 2026
 
 
 2027
 
 
 2028
 
 
 2029
 
 
 2030
 
 
 
 
 
 
 
 Verduurzaming industrie en innovatie mkb
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 I&W
 
 
 2025
 
 
 Intensivering DEI+ (titel voorheen DEI-XL)
 
 
 348.625
 
 
 
 
 
 2.475
 
 
 25.400
 
 
 46.650
 
 
 58.500
 
 
 54.750
 
 
 160.850
 
 
 
 
 KGG
 
 
 2025
 
 
 Maatwerkfinanciering (uit reservering eventuele maatwerksubsidies)
 
 
 574.700
 
 
 
 
 
 250.000
 
 
 250.000
 
 
 74.700
 
 
 
 
 
 
 
 KGG
 
 
 2025
 
 
 Maatwerkfinanciering (uit reservering ophoging perceel)
 
 
 229.600
 
 
 
 
 
 
 114.800
 
 
 68.880
 
 
 45.920
 
 
 
 
 
 
 KGG
 
 
 2025
 
 
 Maatwerksubsidies AVI’s
 
 
 222.000
 
 
 
 
 
 37.000
 
 
 37.000
 
 
 37.000
 
 
 37.000
 
 
 37.000
 
 
 37.000
 
 
 
 
 KGG
 
 
 2025
 
 
 NIKI
 
 
 1.000.000
 
 
 
 
 
 30.000
 
 
 135.000
 
 
 215.000
 
 
 225.000
 
 
 205.000
 
 
 190.000
 
 
 
 
 KGG
 
 
 2025
 
 
 Ondersteuning cluster 6 (reservering MJP 2026)
 
 
 37.902
 
 
 
 
 
 6.317
 
 
 6.317
 
 
 6.317
 
 
 6.317
 
 
 6.317
 
 
 6.317
 
 
 
 
 KGG
 
 
 2025
 
 
 Ondersteuning mkb bij aangescherpte Energiebesparingsplicht (reservering MJP 2026)
 
 
 140.000
 
 
 
 
 
 
 140.000
 
 
 
 
 
 
 
 
 KGG
 
 
 2025
 
 
 Uitvoeringskosten maatwerkaanpak AVI's
 
 
 2.793
 
 
 
 
 
 399
 
 
 399
 
 
 798
 
 
 399
 
 
 399
 
 
 399
 
 
 
 
 
 
 
 
 2.555.620
 
 
 
 
 
 
 
 326.191
 
 
 
 
 708.916
 
 
 
 
 449.345
 
 
 
 
 373.136
 
 
 
 
 303.466
 
 
 
 
 394.566
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Dept.
 
 
 
 Jaar
 
 
 Maatregel
 
 
 Totaal
 
 
 2022
 
 
 2023
 
 
 2024
 
 
 2025
 
 
 2026
 
 
 2027
 
 
 2028
 
 
 2029
 
 
 2030
 
 
 
 
 
 
 
 Verduurzaming gebouwde omgeving
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 BZK
 
 
 2025
 
 
 Maatschappelijk vastgoed: fonds
 
 
 175.000
 
 
 
 
 
 25.000
 
 
 50.000
 
 
 25.000
 
 
 25.000
 
 
 25.000
 
 
 25.000
 
 
 
 
 BZK
 
 
 2025
 
 
 Nationaal Isolatie Programma: verzoek om toekenning reservering, veranderde inzet middelen en ophoging budget (reservering MJP 2026)
 
 
 866.700
 
 
 
 
 
 
 
 216.680
 
 
 216.740
 
 
 216.640
 
 
 216.640
 
 
 
 
 KGG
 
 
 2025
 
 
 Aanvulling ISDE indien nodig i.c.m. normering Cv-ketels
 
 
 190.000
 
 
 
 
 
 
 115.000
 
 
 75.000
 
 
 
 
 
 
 
 KGG
 
 
 2025
 
 
 Stimulering van hybride warmtepompen bestaande bouw
 
 
 401.000
 
 
 
 
 
 
 
 163.000
 
 
 152.000
 
 
 84.000
 
 
 2.000
 
 
 
 
 
 
 
 
 1.632.700
 
 
 
 
 
 
 
 25.000
 
 
 
 
 165.000
 
 
 
 
 479.680
 
 
 
 
 393.740
 
 
 
 
 325.640
 
 
 
 
 243.640
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Totaal Klimaatfonds
 
 
 
 
 10.909.950
 
 
 
 
 
 
 
 752.230
 
 
 
 
 2.480.557
 
 
 
 
 1.796.698
 
 
 
 
 1.720.552
 
 
 
 
 1.311.375
 
 
 
 
 2.848.538
 
 
 
 
 
 
 Uitvoeringskosten Klimaatfonds
 Vooruitlopend op de instellingswet heeft het kabinet met de voorjaarsbesluitvorming 2022 besloten dat uitvoeringskosten die verband houden met het Klimaatfonds in beginsel uit fondsmiddelen worden gefinancieerd. Onderstaande reeks aan uitvoeringskosten is overgeboekt naar de verantwoordelijke departementen.
 
 Tabel 36 Uitvoeringskosten Klimaatfonds (bedragen x € 1.000)
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Uitvoeringskosten
 
 
 2022
 
 
 2023
 
 
 2024
 
 
 2025
 
 
 2026
 
 
 2027
 
 
 2028
 
 
 2029
 
 
 2030
 
 
 cum
 
 
 
 
 
 
 
 Capaciteit Rijk
 
 
 
 
 9.725
 
 
 
 
 20.870
 
 
 
 
 30.545
 
 
 
 
 34.034
 
 
 
 
 32.330
 
 
 
 
 33.608
 
 
 
 
 32.738
 
 
 
 
 32.738
 
 
 
 
 32.738
 
 
 
 
 259.326
 
 
 
 
 
 KGG
 
 
 8.818
 
 
 17.472
 
 
 23.472
 
 
 26.772
 
 
 26.772
 
 
 26.772
 
 
 26.772
 
 
 26.772
 
 
 26.772
 
 
 210.394
 
 
 
 
 BZK
 
 
 382
 
 
 1.528
 
 
 1.528
 
 
 2.528
 
 
 2.528
 
 
 1.528
 
 
 1.528
 
 
 1.528
 
 
 1.528
 
 
 14.606
 
 
 
 
 FIN
 
 
 
 
 3.400
 
 
 770
 
 
 770
 
 
 770
 
 
 770
 
 
 770
 
 
 770
 
 
 8.020
 
 
 
 
 I&W
 
 
 525
 
 
 1.870
 
 
 2.145
 
 
 3.964
 
 
 2.260
 
 
 4.538
 
 
 3.668
 
 
 3.668
 
 
 3.668
 
 
 26.306
 
 
 
 
 
 Apparaatskosten uitvoerings- organisaties en kennisinstellingen
 
 
 
 
 19.000
 
 
 
 
 40.700
 
 
 
 
 40.700
 
 
 
 
 40.700
 
 
 
 
 32.950
 
 
 
 
 33.000
 
 
 
 
 33.000
 
 
 
 
 33.000
 
 
 
 
 33.000
 
 
 
 
 306.050
 
 
 
 
 
 Onderzoek
 
 
 1.000
 
 
 2.000
 
 
 2.000
 
 
 2.000
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 7.000
 
 
 
 
 Projecten Rijkscoördinatieregeling (RCR)
 
 
 1.800
 
 
 2.100
 
 
 700
 
 
 200
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 4.800
 
 
 
 
 Projecten Klimaatakkoord
 
 
 1.000
 
 
 5.700
 
 
 5.700
 
 
 5.700
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 18.100
 
 
 
 
 ILT
 
 
 1.000
 
 
 1.000
 
 
 1.000
 
 
 1.000
 
 
 1.000
 
 
 1.000
 
 
 1.000
 
 
 1.000
 
 
 1.000
 
 
 9.000
 
 
 
 
 TNO
 
 
 2.900
 
 
 3.000
 
 
 3.000
 
 
 3.000
 
 
 3.000
 
 
 3.000
 
 
 3.000
 
 
 3.000
 
 
 3.000
 
 
 26.900
 
 
 
 
 VIVET
 
 
 1.000
 
 
 1.000
 
 
 1.000
 
 
 1.000
 
 
 1.000
 
 
 1.000
 
 
 1.000
 
 
 1.000
 
 
 1.000
 
 
 9.000
 
 
 
 
 RVO
 
 
 5.000
 
 
 10.000
 
 
 10.000
 
 
 10.000
 
 
 10.000
 
 
 10.000
 
 
 10.000
 
 
 10.000
 
 
 10.000
 
 
 85.000
 
 
 
 
 NEa
 
 
 1.000
 
 
 5.000
 
 
 5.000
 
 
 5.000
 
 
 5.000
 
 
 5.000
 
 
 5.000
 
 
 5.000
 
 
 5.000
 
 
 41.000
 
 
 
 
 KNMI
 
 
 115
 
 
 115
 
 
 115
 
 
 115
 
 
 115
 
 
 115
 
 
 115
 
 
 115
 
 
 115
 
 
 1.035
 
 
 
 
 RWS
 
 
 500
 
 
 500
 
 
 500
 
 
 500
 
 
 500
 
 
 500
 
 
 500
 
 
 500
 
 
 500
 
 
 4.500
 
 
 
 
 RIVM
 
 
 1.000
 
 
 1.000
 
 
 1.000
 
 
 1.000
 
 
 1.000
 
 
 1.000
 
 
 1.000
 
 
 1.000
 
 
 1.000
 
 
 9.000
 
 
 
 
 ACM
 
 
 2.028
 
 
 4.340
 
 
 3.641
 
 
 3.007
 
 
 3.111
 
 
 3.111
 
 
 3.111
 
 
 3.111
 
 
 3.111
 
 
 28.571
 
 
 
 
 SodM
 
 
 312
 
 
 467
 
 
 467
 
 
 467
 
 
 467
 
 
 467
 
 
 467
 
 
 467
 
 
 467
 
 
 4.048
 
 
 
 
 Overige personele uitgaven
 
 
 345
 
 
 4.478
 
 
 6.577
 
 
 7.711
 
 
 7.757
 
 
 7.807
 
 
 7.807
 
 
 7.807
 
 
 7.807
 
 
 58.096
 
 
 
 
 
 Totaal
 
 
 
 
 28.725
 
 
 
 
 61.570
 
 
 
 
 71.245
 
 
 
 
 74.734
 
 
 
 
 65.280
 
 
 
 
 66.608
 
 
 
 
 65.738
 
 
 
 
 65.738
 
 
 
 
 65.738
 
 
 
 
 565.376
 
 
 
 
 
 
 Met de ontwerpbegroting 2023 was totaal € 529 mln aan uitvoeringskosten overgeheveld aan diverse departementen. Met het MJP24 is aanvullend € 18,6 mln toegekend aan FIN en IenW waarbij totaal € 547,6 mln toegekend is aan uitvoeringskosten. Met het MJP25 is aan BZK en IenW aanvullend € 18,6 mln toegekend.
 Zie het MJP25 voor meer informatie.
 BZK
 
 Dit betreft uitvoeringskosten voor de:
 
 
 –
 uitfasering slechte energielabels utiliteitsbouw (€ 2,0 mln)
 
 
 
 IenW
 
 Dit betreft uitvoeringskosten voor de:
 
 
 –
 normering 25-30% bijmengen plastic recyclaat of bioplastic (€ 12,8 mln);
 
 
 –
 heffing afvalverbrandingsinstallaties AVI's (€ 3,8 mln).
 
 
 
 
 
 
 Bijlage 2: Moties en toezeggingen
 
 Door de Staten-Generaal aanvaarde moties
 
 Tabel 37 Stand van zaken moties minister voor Klimaat en Energie parlementair jaar 2021 t/m 2024 (Tweede Kamer)
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Indieners
 
 
 Omschrijving van de motie
 
 
 Datum stemming
 
 
 Vindplaats
 
 
 Stand van zaken
 
 
 
 
 
 
 Segers
 Hermans
 
 
 Verzoekt de regering de Kamer bij de vormgeving van het klimaat- en transitiefonds en stikstoffonds nadrukkelijk te betrekken, recht te doen aan haar budgetrecht, en vooruitlopend op de instellingswetten een proeve van beide fondsbegrotingen op Prinsjesdag 2022 aan de Kamer voor te leggen.
 
 
 19 januari 2022
 
 
 
 Kamerstuk II2021-2022, 35788, nr. 137
 
 
 Afgedaan met indicatieve vaststelling van de begrotingsstaat van het Klimaatfonds voor het jaar 2023
 
 
 
 
 Heinen
 Grinwis
 
 
 Verzoekt de regering een horizonbepaling voor beide fondsen op te nemen in beide instellingswetten zodat wettelijk verankerd is dat deze fondsen eindig zijn.
 
 
 8 maart 2022
 
 
 
 Kamerstuk II 2021-2022, 35925, nr. 148
 
 
 
 Afgedaan met het wetsvoorstel Tijdelijke wet Klimaatfonds (Kamerstuk II 2022-2023, 36274, nr. 2).
 
 
 
 
 Heinen
 Grinwis
 
 
 Verzoekt de regering in het besluitvormingsproces over de uitgaven uit het klimaat- en transitiefonds en stikstoffonds objectieve toetsing op doelmatigheid en doeltreffendheid, bijvoorbeeld door middel van maatschappelijke kosten-batenanalyses, voorwaardelijk te maken en dit te verankeren in de bij deze fondsen behorende spelregels.
 
 
 8 maart 2022
 
 
 
 Kamerstuk II 2021-2022, 35925, nr. 149
 
 
 
 Afgedaan met het wetsvoorstel Tijdelijke wet Klimaatfonds (Kamerstuk II 2022-2023, 36274, nr. 2).
 
 
 
 
 Grinwis
 
 
 Verzoekt de regering in het aangekondigde pakket aanvullende maatregelen komend voorjaar de omslag naar in Nederland geteelde biogrondstoffen in de bouw te versnellen en daartoe een voorstel uit te werken uitgaande van subsidiëring uit het klimaatfonds en normering, bijvoorbeeld door aanpassing van het Bouwbesluit en de daarin vastgelegde bepalingsmethode Milieuprestatie Gebouwen ten faveure van biobased bouwen.
 
 
 1 mei 2023
 
 
 
 Kamerstuk II2022-2023, 36200, nr. 83
 
 
 Onderhanden
 
 
 
 
 Erkens
 Boucke
 
 
 Verzoekt de regering te monitoren waar burgers en bedrijven tegen aanlopen bij het indienen van een subsidieaanvraag alsook waar op dit moment het overzicht van subsidieregelingen gebrekkig is; verzoekt de regering de uitkomsten van deze monitor te betrekken bij het opzetten van nieuwe regelingen onder andere gefinancierd uit het Klimaatfonds, om zo aan de voorkant al te zorgen voor eenvoudigere aanvraagtrajecten.
 
 
 4 juli 2023
 
 
 
 Kamerstuk II2022-2023, 36274, nr. 37
 
 
 Afgedaan met het definitieve MJP 2024 dat een bijlage is bij deze proeve van begroting
 
 
 
 
 Boucke
 
 
 Verzoekt de regering om te regelen dat de fondsbeheerder betrokken blijft
 bij de uitwerking van toegekende maatregelen en te verzekeren dat aan de
 gestelde beoordelingscriteria blijft worden voldaan.
 
 
 4 juli 2023
 
 
 
 Kamerstuk II2022-2023, 36274, nr. 38
 
 
 Afgedaan met het definitieve MJP 2024 dat een bijlage is bij deze proeve van begroting
 
 
 
 
 Thijssen
 Kröger
 
 
 Verzoekt de regering om, met inachtneming van de reflectie van experts over de sociaaleconomische gevolgen, bij het Meerjarenprogramma 2024 de klimaattransitie rechtvaardig vorm te geven, met daarbij speciale aandacht voor:
 -	een betaalbare energierekening;
 -	eerlijke verdeling van subsidie tussen lage en hoge inkomens;
 -	omscholing van werknemers en toeleiding naar nieuw werk;
 -	de vervuiler betaalt.
 
 
 4 juli 2023
 
 
 
 Kamerstuk II2022-2023, 36274, nr. 42
 
 
 Afgedaan met het definitieve MJP 2024 dat een bijlage is bij deze proeve van begroting
 
 
 
 
 Kröger
 Thijssen
 
 
 Verzoekt de regering in regelingen gericht op de ombouw van industrie, zoals beschreven in perceel 5 (NIKI en maatwerk) als voorwaarde op te nemen een route naar klimaatneutraliteit van het bedrijf die in lijn is met de doelstellingen van de Klimaatwet, of hogere doelstellingen in het recht van de Europese Unie.
 Verzoekt de regering om als ontvangers van subsidie niet aan de subsidieverplichting blijken te voldoen, de subsidie terug te vorderen.
 
 
 4 juli 2023
 
 
 
 Kamerstuk II2022-2023, 36274, nr. 43
 
 
 Afgedaan met het definitieve MJP 2024 dat een bijlage is bij deze proeve van begroting
 
 
 
 
 Grinwis
 Stoffer
 
 
 Verzoekt de regering om in het jaarlijkse Meerjarenprogramma Klimaatfonds dan wel in de jaarlijkse Klimaatnota overzicht te bieden, samenhang
 aan te brengen en in te zetten op synergie tussen alle ingezette relevante
 sporen, programma’s en financiële arrangementen, waardoor de Kamer
 haar controlerende taak en budgetrecht beter kan uitoefenen.
 
 
 4 juli 2023
 
 
 
 Kamerstuk II2022-2023, 36274, nr. 45
 
 
 Onderhanden
 
 
 
 
 Grinwis
 Van der Plas
 
 
 Verzoekt de regering het ontwikkelen en trainen van mensen met een
 afstand tot de arbeidsmarkt te stimuleren en hierover, samen met de
 bewindspersonen van Sociale Zaken en Werkgelegenheid, met concrete
 voorstellen te komen.
 
 
 4 juli 2023
 
 
 
 Kamerstuk II 2022-2023, 36274, nr. 46
 
 
 
 Onderhanden
 
 
 
 
 Thijssen
 Kröger
 
 
 Verzoekt de regering om een commissie van experts te laten reflecteren
 op de sociaaleconomische gevolgen van het meerjarenprogramma 2024
 in lijn met de rechtvaardigheidsprincipes uit het WRR-rapport over
 klimaatrechtvaardigheid en deze reflectie de Kamer samen met het
 meerjarenprogramma te doen toekomen.
 
 
 4 juli 2023
 
 
 
 Kamerstuk II 2022-2-23, 36274, nr 42.
 
 
 
 Aangehouden
 
 
 
 
 Thijssen
 Kröger
 
 
 Verzoekt de regering om in het meerjarenprogramma 2024 de regelingen
 voor het bedrijfsleven – uitgezonderd het midden- en kleinbedrijf – zo
 vorm te geven dat er financieringsinstrumenten gekozen worden die het
 mogelijk maken om een proportioneel deel van de profijten die het
 bedrijfsleven dankzij de middelen uit dit fonds behaalt, terug te laten
 vloeien als inkomsten van het Rijk of op een andere manier de
 maatschappij hiervan te laten meeprofiteren, en financiering terug te
 vorderen als aan verplichtingen niet wordt voldoen, en hier alleen
 gemotiveerd van af te wijken.
 
 
 4 juli 2023
 
 
 
 Kamerstuk II 2022-2023, 36274, nr. 44
 
 
 
 Aangehouden
 
 
 
 
 Eppink
 
 
 Verzoekt de regering om een overzicht naar de Kamer te sturen over de omvang van de middelen uit het Klimaatfonds die bestemd zijn voor het verduurzamen van het mkb, het klein mkb en huishoudens, en hierbij ook aan te geven of de middelen in verhouding staan tot de eisen; verzoekt de regering om deze regelingen simpeler en meer toegankelijk te maken.
 
 
 12 oktober 2023
 
 
 
 Kamerstuk II, 2023-2024, 36410, nr. 71
 
 
 
 Onderhanden
 
 
 
 
 Boucke
 
 
 Verzoekt de regering om zo snel mogelĳk, maar uiterlĳk februari 2023, de definitieve kaders en voorwaarden voor aanvragen en bestedingen uit het klimaatfonds met de Tweede Kamer te delen;
 verzoekt de regering om in ieder geval als voorwaarde op te nemen dat de besteding bĳdraagt aan 60% CO2-reductie in 2030 of klimaatneutraliteit in 2050.
 
 
 23 november
 2022
 
 
 
 Kamerstuk II 2022-2023,
 
 
 
 36200, nr. 49
 
 
 
 
 Afgedaan met het wetsvoorstel Tĳdelĳke wet Klimaatfonds (Kamerstuk II 2022-2023, 36274, nr. 2).
 
 
 
 
 Erkens
 
 
 Verzoekt de regering bovenstaande trajecten zo snel mogelĳk te starten en hiervoor bĳ de Voorjaarsnota de middelen voor kernenergie verder aan te vullen
 richting minimaal de 50 miljoen uit het coalitieakkoord en dit te dekken uit de daarvoor bestemde middelen in het klimaatfonds.
 
 
 23 november
 2022
 
 
 
 Kamerstuk II 2022-2023,
 
 
 
 36200, nr. 49
 
 
 
 
 Afgedaan met Voorjaarsnota 2023, kamerstuk II 2022-2023, 36350, nr.1
 
 
 
 
 Leĳten
 Thĳssen
 Kröger
 Van Raan
 Koekkoek
 
 
 Verzoekt de regering een onafhankelĳke toets te laten doen voor aangegane verplichtingen of uitgaven uit het klimaatfonds, zolang er nog geen wet op het klimaatfonds bestaat.
 
 
 23 november
 2022
 
 
 
 Kamerstuk II 2022-2023,
 
 
 
 36200, nr. 42
 
 
 
 
 Afgedaan met de voorjaarsbesluitvorming Klimaat, ontwerp-MJP 2024 Klimaatfonds (Kamerstuk II 2022-2023, 32813, nr. 1230).
 
 
 
 
 
 Door bewindslieden gedane toezeggingen
 
 Tabel 38 Toezeggingen minister voor Klimaat en Energie aan Tweede Kamer parlementair jaar 2021 t/m 2024 (Tweede Kamer)
 
 
 
 
 
 
 
 Omschrijving van de toezegging
 
 
 Vindplaats
 
 
 Stand van zaken
 
 
 
 
 
 
 De minister voor Klimaat en Energie zal voor de Voorjaarsnota een brief aan Tweede en Eerste Kamer zenden over een robuust mechanisme in het Klimaatfonds voor besluitvorming en governance.
 
 
 Debat Regeringsverklaring Eerste Kamer 15 februari 2022
 
 
 Afgedaan met Kamerstuk 29 826, nr. 146
 
 
 
 
 Het Kabinet zal zowel voor de het Klimaatfonds als het Stikstoffonds een instellingswet indienen, zodat een volwaardige parlementaire behandeling kan worden doorlopen.
 
 
 Debat Regeringsverklaring Eerste Kamer 15 februari 2022
 
 
 Afgedaan met Kamerstuk 36 274, nrs. 1 en 2, Kamerstuk 36 277, nr. 1 en 2
 
 
 
 
 De Minister van EZK heeft toegezegd in 2023 een speelveldtoets voor de industrie uit te voeren.
 
 
 Parlementaire agenda [27-01-2022] - CD Fit for 55 - CBAM en ETS
 
 
 Onderhanden
 
 
 
 
 De Minister van EZK zegt toe de Kamer te informeren over het klimaatfonds en mogelijke overlap en of samenloop met en tussen bestaande fondsen uiterlijk voor Prinsjesdag.
 
 
 Parlementaire agenda [07-04-2022] - CD Verduurzaming industrie
 
 
 Afgedaan met Kamerstuk 35 925, nr. 33
 
 
 
 
 De minister zal de Kamer nog deze zomer informeren over opschalingsinstrumenten voor waterstof, ondersteuning elektrolyse vanuit klimaatfonds en planning en openstellingen van regelingen
 
 
 Parlementaire agenda [22-06-2022] - CD Energieraad
 
 
 Afgedaan met Kamerstuk 32 813, nr. 1060
 
 
 
 
 De Minister voor KenE zegt toe, in de volgende «Fit for 55»-voortgangsbrief nader in te gaan op het speelveld rond de sociaalklimaatfondsmethoden.
 
 
 Parlementaire agenda [27-01-2022] - CD Fit for 55 - CBAM en ETS
 
 
 Afgedaan met Kamerstuk 22 112, nr. 3409
 
 
 
 
 (Volt) in het format van de fiches een motiveringsplicht op te nemen zodat duidelijk is tussen welke partijen (bedrijven en andere nongouvernementele organisaties) en welke bewindspersonen communicatie is geweest.
 
 
 Parlementaire agenda [04-07-2023] – Debat Tijdelijke wet Klimaatfonds
 
 
 Afgedaan met het definitieve MJP 2024 dat een bijlage is bij deze proeve van begroting
 
 
 
 
 (GL) jaarlijks onafhankelijk advies aan te vragen bij PBL voor het meerjarenprogramma.
 
 
 Parlementaire agenda [04-07-2023] – Debat Tijdelijke wet Klimaatfonds
 
 
 Afgedaan met het gewijzigd wetsvoorstel Tijdelijke wet Klimaatfonds (Kamerstuk I, 2022-2023, 36274, A) en het definitieve MJP 2024 dat een bijlage is bij deze proeve van begroting.
 
 
 
 
 (SP) in het ficheformat opnemen waar middelen neerslaan en in hoeverre er sprake is van klimaatrechtvaardigheid.
 
 
 Parlementaire agenda [04-07-2023] – Debat Tijdelijke wet Klimaatfonds
 
 
 Afgedaan met het definitieve MJP 2024 dat een bijlage is bij deze proeve van begroting
 
 
 
 
 (VVD) Bij de voorjaarsbesluitvorming 2024 (tbv MJP 2025) zullen kernenergie middelen bestemd worden (4,6 miljard).
 
 
 Parlementaire agenda [04-07-2023] – Debat Tijdelijke wet Klimaatfonds
 
 
 Onderhanden
 
 
 
 
 (D66) bij voorjaar 2024 toelichting of en zo ja hoeveel publiek geld er nog nodig is voor kernenergie (of in ieder geval zo concreet mogelijk maken).
 
 
 Parlementaire agenda [04-07-2023] – Debat Tijdelijke wet Klimaatfonds
 
 
 Onderhanden
 
 
 
 
 (CU) in de begroting van EZK wordt opgenomen welke overwegingen ten grondslag liggen aan de keuze tussen een subsidie of een fiscale regeling rondom middelen van het Klimaatfonds.
 
 
 Parlementaire agenda [10-07-2024] Debat suppletoire begroting EZK en Nationaal Groeifonds 2024
 
 
 Afgedaan met het definitieve MJP 2025 dat een bijlage is bij deze begroting
 
 
 
 
 
 
 
 
 Bijlage 3: Verdiepingsbijlage
 
 In deze bijlage worden voor alle artikelen op de Klimaatfondsbegroting de mutaties van de uitgaven en ontvangsten tussen de eerste suppletoire begroting 2024 en de ontwerpbegroting 2025 gedetailleerd toegelicht.
 
 Tabel 39 Uitgaven beleidsartikel 1 (bedragen x € 1.000)
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 2024
 
 
 2025
 
 
 2026
 
 
 2027
 
 
 2028
 
 
 2029
 
 
 
 
 
 
 
 Stand ontwerpbegroting 2024
 
 
 
 
 146.633
 
 
 
 
 211.921
 
 
 
 
 871.757
 
 
 
 
 874.089
 
 
 
 
 885.808
 
 
 
 
 886.108
 
 
 
 
 
 Mutatie Nota van Wijziging 2024
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Mutatie amendement 2024
 
 
 ‒ 7.300
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Mutatie 1e suppletoire begroting 2024
 
 
 ‒ 139.333
 
 
 ‒ 209.421
 
 
 88.341
 
 
 72.308
 
 
 76.921
 
 
 79.133
 
 
 
 
 Nieuwe mutaties
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 HLA Ophoging perceel Kernenergie
 
 
 
 
 
 250.000
 
 
 350.000
 
 
 500.000
 
 
 
 
 Nieuwbouw kerncentrales
 
 
 
 
 
 ‒ 6.550
 
 
 
 
 
 
 Uitvoeringslasten
 
 
 
 
 
 ‒ 7.100
 
 
 
 
 
 
 Technische mutaties
 
 
 0
 
 
 ‒ 2.500
 
 
 ‒ 810.098
 
 
 ‒ 796.397
 
 
 ‒ 420.334
 
 
 ‒ 422.846
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Stand ontwerpbegroting 2025
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 150.000
 
 
 
 
 386.350
 
 
 
 
 892.395
 
 
 
 
 1.042.395
 
 
 
 
 
 
 
 HLA Ophoging perceel Kernenergie
 
 Het perceel kernenergie wordt naar aanleiding van de maatregel in het Hoofdlĳnenakkoord verhoogd met € 9,5 mld voor de bouw van vier kerncentrales tot en met 2035.
 
 Nieuwbouw kerncentrales
 
 Voor de beoogde nieuwbouw van kerncentrales is veel technische, financiële en juridische kennis vereist, die KGG zelf niet in huis heeft. KGG wil daarom voor de periode 2025 tot en met 2030 een lender’s technical advisor (LTA) inhuren. Om inspraak te organiseren en draagvlak te creëren in Borssele/Zeeland wil KGG in deze regio een informatiecentrum inrichten.
 
 Uitvoeringslasten
 
 Deze overheveling betreft financiering voor uitvoeringslasten vanuit de Autoriteit Nucleaire Veiligheid en Stralingsbescherming (ANVS) en de ministeries van KGG en IenW, alsmede een toekenning van een werkbudget voor de provincie Zeeland en de gemeente Borsele voor ambities rondom de bedrijfsduurverlenging van de kerncentrale in Borssele en het nieuwbouwtraject.
 
 Technische mutaties
 
 Dit betreft de verwerking van de loon- prĳsontwikkeling die uitgedeeld is op dit artikel en mutaties die dienen om het perceel in de benodigde en realistische kasritmes tebrengen, zodat de toekenningen conform het MJP25 mogelĳk zĳn en aansluiten bĳ de verwachtingen voor MJP26.
 
 Tabel 40 Uitgaven beleidsartikel 2 (bedragen x € 1.000)
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 2024
 
 
 2025
 
 
 2026
 
 
 2027
 
 
 2028
 
 
 2029
 
 
 
 
 
 
 
 Stand ontwerpbegroting 2024
 
 
 
 
 159
 
 
 
 
 201.043
 
 
 
 
 202.047
 
 
 
 
 147.773
 
 
 
 
 149.413
 
 
 
 
 149.413
 
 
 
 
 
 Mutatie Nota van Wijziging 2024
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Mutatie amendement 2024
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Mutatie 1e suppletoire begroting 2024
 
 
 1.304
 
 
 ‒ 195.997
 
 
 ‒ 188.232
 
 
 ‒ 137.103
 
 
 ‒ 137.017
 
 
 ‒ 137.017
 
 
 
 
 Nieuwe mutaties
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Technische mutaties
 
 
 ‒ 1.463
 
 
 ‒ 5.046
 
 
 ‒ 13.815
 
 
 ‒ 10.670
 
 
 ‒ 12.396
 
 
 ‒ 12.396
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Stand ontwerpbegroting 2025
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 
 
 
 Technische mutaties
 
 Dit betreft de verwerking van de loon- prĳsontwikkeling die uitgedeeld is op dit artikel en mutaties die dienen om het perceel in de benodigde en realistische kasritmes tebrengen, zodat de toekenningen conform het MJP25 mogelĳk zĳn en aansluiten bĳ de verwachtingen voor MJP26.
 
 Tabel 41 Uitgaven beleidsartikel 3 (bedragen x € 1.000)
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 2024
 
 
 2025
 
 
 2026
 
 
 2027
 
 
 2028
 
 
 2029
 
 
 
 
 
 
 
 Stand ontwerpbegroting 2024
 
 
 
 
 31.759
 
 
 
 
 313.912
 
 
 
 
 313.242
 
 
 
 
 307.543
 
 
 
 
 316.808
 
 
 
 
 316.808
 
 
 
 
 
 Mutatie Nota van Wijziging 2024
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Mutatie amendement 2024
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Mutatie 1e suppletoire begroting 2024
 
 
 ‒ 25.692
 
 
 ‒ 276.855
 
 
 ‒ 158.157
 
 
 ‒ 228.958
 
 
 ‒ 218.459
 
 
 ‒ 214.821
 
 
 
 
 Nieuwe mutaties
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Ombuiging Hoofdlijnenakkoord
 
 
 
 
 ‒ 18.000
 
 
 ‒ 7.000
 
 
 ‒ 7.000
 
 
 ‒ 7.000
 
 
 
 
 Technische mutaties
 
 
 ‒ 6.067
 
 
 2.943
 
 
 51.415
 
 
 48.915
 
 
 36.651
 
 
 ‒ 31.987
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Stand ontwerpbegroting 2025
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 40.000
 
 
 
 
 188.500
 
 
 
 
 120.500
 
 
 
 
 128.000
 
 
 
 
 63.000
 
 
 
 
 
 
 
 Ombuiging Hoofdlijnenakkoord
 
 Het Hoofdlĳnenakkoord schrĳft een ombuiging voor op het Klimaatfondsbudget van € 1,2 mld, op de middelen voor de ontwikkeling van batterĳen en groene waterstof. Een deel hiervan wordt verwerkt op perceel Energie-infrastructuur.
 
 Technische mutaties
 
 Dit betreft de verwerking van de loon- prĳsontwikkeling die uitgedeeld is op dit artikel en mutaties die dienen om het perceel in de benodigde en realistische kasritmes tebrengen, zodat de toekenningen conform het MJP25 mogelĳk zĳn en aansluiten bĳ de verwachtingen voor MJP26.Daarnaast heeft en correctie plaatsgevonden op dit perceel, dat samenhangt met een foutieve ophoging van Energie-infrastructuur. Ook heeft de afgewezen reservering van € 100 mln voor Zon PV in huursector gezorgd voor een ophoging van het budget voor Energie-infrastructuur.
 
 Tabel 42 Uitgaven beleidsartikel 4 (bedragen x € 1.000)
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 2024
 
 
 2025
 
 
 2026
 
 
 2027
 
 
 2028
 
 
 2029
 
 
 
 
 
 
 
 Stand ontwerpbegroting 2024
 
 
 
 
 130.809
 
 
 
 
 1.181.040
 
 
 
 
 1.211.402
 
 
 
 
 1.244.745
 
 
 
 
 1.316.237
 
 
 
 
 1.267.699
 
 
 
 
 
 Mutatie Nota van Wijziging 2024
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Mutatie amendement 2024
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Mutatie 1e suppletoire begroting 2024
 
 
 ‒ 93.658
 
 
 ‒ 771.559
 
 
 632.827
 
 
 ‒ 400.264
 
 
 ‒ 603.754
 
 
 ‒ 559.890
 
 
 
 
 Nieuwe mutaties
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Subsidie voor waterstof in wegvervoer en binnenvaart (binnenvaart)
 
 
 
 ‒ 21.472
 
 
 ‒ 672
 
 
 ‒ 5.872
 
 
 ‒ 672
 
 
 ‒ 672
 
 
 
 
 Subsidie voor verduurzaming van de binnenvaart n.a.v. ETS-2 opt-in*
 
 
 
 ‒ 3.766
 
 
 ‒ 7.766
 
 
 ‒ 12.766
 
 
 ‒ 29.766
 
 
 ‒ 42.766
 
 
 
 
 Handhavings- en uitvoeringskosten voor emissielabels binnenvaart (terugboeking)
 
 
 
 884
 
 
 1.243
 
 
 1.135
 
 
 1.069
 
 
 
 
 
 Ombuiging Hoofdlijnenakkoord
 
 
 
 ‒ 60.000
 
 
 ‒ 262.000
 
 
 ‒ 99.000
 
 
 ‒ 83.000
 
 
 ‒ 82.000
 
 
 
 
 Technische mutaties
 
 
 ‒ 37.151
 
 
 37.030
 
 
 ‒ 155.416
 
 
 20.564
 
 
 226.865
 
 
 37.132
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Stand ontwerpbegroting 2025
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 362.157
 
 
 
 
 1.419.618
 
 
 
 
 748.542
 
 
 
 
 826.979
 
 
 
 
 619.503
 
 
 
 
 
 
 
 Subsidie voor waterstof in wegvervoer en binnenvaart (binnenvaart)
 
 De Subsidieregeling voor Waterstof in Mobiliteit (SWiM) is een nieuwe regeling, die zich richt op consortia van waterstoftankstations en vervoerders die gebruik willen maken van waterstofvoertuigen. Het gaat om een tenderregeling die zich richt op de additionele investeringskosten (ten opzichte van fossiele alternatief). Subsidiabel zijn de aanleg of opschaling van waterstoftankstations tot de AFIR-vereisten (subsidiepercentage max. 40%) en de aanschaf van waterstofvoertuigen (max. subsidiepercentage 80% van de meerkosten ten opzichte van fossiel alternatief) uit de categorieën N1, 2 en 3 en M1 (beperkt tot doelgroepenvervoer), 2 en 3, waarbij de nadruk ligt op zwaar vervoer. Er is € 103 mln beschikbaar voor de periode 2024-2030.
 
 Subsidie voor verduurzaming van de binnenvaart n.a.v. ETS-2 opt-in*
 
 De maatregel bevat ten eerste een tijdelijke subsidieregeling met een looptijd van 2025-2030 voor scheepseigenaren. Zij kunnen een bijdrage krijgen voor de onrendabele top voor investeringen (CAPEX) in Tank-To-Wake emissieloze aandrijflijnen of motoren die op hernieuwbare brandstoffen varen. Ook wordt de maatregel ingezet voor het inrichten van een programma-aanpak ‘verduurzaming binnenvaart’ t/m 2030.
 
 Handhavings- en uitvoeringskosten voor emissielabels binnenvaart (terugboeking)
 
 Oorspronkelijk is er met het MJP 2024 € 6,2 mln toegekend aan IenW die met MJP25 gedeeltelijke teruggeboekt wordt, omdat het doel van de maatregel is veranderd.
 
 Ombuiging Hoofdlijnenakkoord
 
 Het Hoofdlĳnenakkoord schrĳft een ombuiging voor op het Klimaatfondsbudget van € 1,2 mld, op de middelen voor de ontwikkeling van batterĳen en groene waterstof. Een deel hiervan wordt verwerkt op perceel Vroege fase opschaling.
 
 Technische mutaties
 
 Dit betreft de verwerking van de loon- prĳsontwikkeling die uitgedeeld is op dit artikel en mutaties die dienen om het perceel in de benodigde en realistische kasritmes tebrengen, zodat de toekenningen conform het MJP25 mogelĳk zĳn en aansluiten bĳ de verwachtingen voor MJP26. Daarnaast zijn er middelen teruggevloeid van Financiën voor de uitvoeringskosten aanpassing vier tarieven energiebelasting en voor de uitvoeringskosten vrijstelling energiebelasting voor non-energetisch verbruik van aardgas vanaf 2026. Deze middelen zijn te vroeg overgeheveld, de besluitvorming hierover was nog niet afgerond.
 
 Tabel 43 Uitgaven beleidsartikel 5 (bedragen x € 1.000)
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 2024
 
 
 2025
 
 
 2026
 
 
 2027
 
 
 2028
 
 
 2029
 
 
 
 
 
 
 
 Stand ontwerpbegroting 2024
 
 
 
 
 26.052
 
 
 
 
 368.123
 
 
 
 
 483.685
 
 
 
 
 531.797
 
 
 
 
 536.123
 
 
 
 
 503.632
 
 
 
 
 
 Mutatie Nota van Wijziging 2024
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Mutatie amendement 2024
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 1e Incidentiele suppletoire begroting
 
 
 
 ‒ 24.000
 
 
 ‒ 65.000
 
 
 ‒ 20.000
 
 
 ‒ 63.000
 
 
 ‒ 8.000
 
 
 
 
 Mutatie 1e suppletoire begroting 2024
 
 
 24.765
 
 
 ‒ 26.819
 
 
 387.775
 
 
 ‒ 42.351
 
 
 ‒ 42.875
 
 
 ‒ 101.933
 
 
 
 
 Nieuwe mutaties
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Intensivering DEI+ (uit reservering ophoging perceel, titel voorheen DEI-XL)
 
 
 
 ‒ 14.025
 
 
 ‒ 30.600
 
 
 ‒ 26.350
 
 
 ‒ 8.500
 
 
 ‒ 4.250
 
 
 
 
 Toevoeging middelen Noodfonds
 
 
 
 
 
 24.700
 
 
 
 
 
 
 CO2-heffing industrie
 
 
 
 17.000
 
 
 61.000
 
 
 88.000
 
 
 125.000
 
 
 
 
 
 Technische mutaties
 
 
 ‒ 50.817
 
 
 10.387
 
 
 22.693
 
 
 98.305
 
 
 49.231
 
 
 48.327
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Stand ontwerpbegroting 2025
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 330.666
 
 
 
 
 859.553
 
 
 
 
 654.101
 
 
 
 
 595.979
 
 
 
 
 437.776
 
 
 
 
 
 
 
 Intensivering DEI+ (uit reservering ophoging perceel, titel voorheen DEI-XL)
 
 In de huidige openstelling van de DEI+ is het maximale subsidiebedrag opgehoogd naar € 30 mln en zĳn de thema’s waar subsidie voor aangevraagd kan worden uitgebreid met innovatieve klimaattechnologieën voor de industrie.
 Toevoeging middelen Noodfonds
 De middelen die bestemd waren voor het Noodfonds Bedrijven zijn toegevoegd aan de Klimaatfondsbegroting onder het perceel Verduurzaming Industrie ten behoeve van de Maatwerkafspraken. Dit stond eerder gereserveerd op de Aanvullende post van het ministerie van Financiën.
 
 CO2-heffing industrie
 
 In het Klimaatakkoord en het coalitieakkoord van Rutte IV is afgesproken dat de opbrengsten van de CO2-heffing via het Klimaatfonds ten goede moeten komen aan de verduurzaming van de industrie. Omdat er tot nu toe geen opbrengsten zijn verondersteld is dit niet eerder budgettair verwerkt. Nu wel opbrengsten worden verwacht, is bij Miljoenennota 2025 een ex ante raming gemaakt van de totale verwachte inkomsten van de CO2-heffing industrie voor de komende vier jaar (t/m 2028) en structureel. Wanneer een opbrengst wordt verwacht, dan is parallel een tegenreeks ingeboekt aan de uitgavenkant van de begroting.Het budget aan de uitgavenkant wordt verwerkt op de Klimaatfonds percelen «verduurzaming industrie» en – voor wat betreft de middelen van de CO2-heffing voor afvalverbrandingsinstallaties (AVI’s) – «onverdeeld» van het Klimaatfonds. Het uitgavenbudget in het Klimaatfonds kan worden uitgegeven vanaf het jaar waarin ex ante de inkomsten zijn geraamd.
 
 Technische mutaties
 
 Dit betreft de verwerking van de loon- prĳsontwikkeling die uitgedeeld is op dit artikel en mutaties die dienen om het perceel in de benodigde en realistische kasritmes tebrengen, zodat de toekenningen conform het MJP25 mogelĳk zĳn en aansluiten bĳ de verwachtingen voor MJP26. Daarnaast heeft bij de integrale besluitvorming in het voorjaar geleid tot een terugboeking op het Klimaatfonds van de toegekende middelen voor VEKI.
 
 Tabel 44 Uitgaven beleidsartikel 6 (bedragen x € 1.000)
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 2024
 
 
 2025
 
 
 2026
 
 
 2027
 
 
 2028
 
 
 2029
 
 
 
 
 
 
 
 Stand ontwerpbegroting 2024
 
 
 
 
 1.118
 
 
 
 
 119.598
 
 
 
 
 501.358
 
 
 
 
 499.386
 
 
 
 
 502.869
 
 
 
 
 483.869
 
 
 
 
 
 Mutatie Nota van Wijziging 2024
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Mutatie amendement 2024
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Mutatie 1e suppletoire begroting 2024
 
 
 333
 
 
 ‒ 93.536
 
 
 ‒ 335.945
 
 
 ‒ 19.293
 
 
 ‒ 91.970
 
 
 ‒ 117.642
 
 
 
 
 Nieuwe mutaties
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Technische mutaties
 
 
 ‒ 1.451
 
 
 ‒ 1.062
 
 
 ‒ 413
 
 
 ‒ 413
 
 
 ‒ 17.159
 
 
 ‒ 40.587
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Stand ontwerpbegroting 2025
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 25.000
 
 
 
 
 165.000
 
 
 
 
 479.680
 
 
 
 
 393.740
 
 
 
 
 325.640
 
 
 
 
 
 
 
 Technische mutaties
 
 Dit betreft de verwerking van de loon- prĳsontwikkeling die uitgedeeld is op dit artikel en mutaties die dienen om het perceel in de benodigde en realistische kasritmes tebrengen, zodat de toekenningen conform het MJP25 mogelĳk zĳn en aansluiten bĳ de verwachtingen voor MJP26.
 
 Tabel 45 Uitgaven beleidsartikel 7 (bedragen x € 1.000)
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 2024
 
 
 2025
 
 
 2026
 
 
 2027
 
 
 2028
 
 
 2029
 
 
 
 
 
 
 
 Stand ontwerpbegroting 2024
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 
 Mutatie Nota van Wijziging 2024
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Mutatie amendement 2024
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Mutatie 1e suppletoire begroting 2024
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Nieuwe mutaties
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 CO2-heffing voor afvalverbrandingsinstallaties
 
 
 
 
 
 51.000
 
 
 99.000
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Stand ontwerpbegroting 2025
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 51.000
 
 
 
 
 99.000
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 
 
 
 CO2-heffing voor afvalverbrandingsinstallaties
 
 In het Klimaatakkoord en het coalitieakkoord van Rutte IV is afgesproken dat de opbrengsten van de CO2-heffing via het Klimaatfonds ten goede moeten komen aan de verduurzaming van de industrie. Omdat er tot nu toe geen opbrengsten zijn verondersteld is dit niet eerder budgettair verwerkt. Nu wel opbrengsten worden verwacht, is bij Miljoenennota 2025 een ex ante raming gemaakt van de totale verwachte inkomsten van de CO2-heffing industrie voor de komende vier jaar (t/m 2028) en structureel. Wanneer een opbrengst wordt verwacht, dan is parallel een tegenreeks ingeboekt aan de uitgavenkant van de begroting.Het budget aan de uitgavenkant wordt verwerkt op de Klimaatfonds percelen «verduurzaming industrie» en – voor wat betreft de middelen van de CO2-heffing voor afvalverbrandingsinstallaties (AVI’s) – «onverdeeld» van het Klimaatfonds. Het uitgavenbudget in het Klimaatfonds kan worden uitgegeven vanaf het jaar waarin ex ante de inkomsten zijn geraamd.