Memorie van toelichting
Staten-Generaal — Kamerstuk Memorie van toelichting
Datum: 2023-05-11 00:00:00.000000
Rechtsgebied: Wetgeving


Vergaderjaar 2022‒2023
 Tweede Kamer der Staten-Generaal
 2
 Kamerstukken
 
 
 
 36 350
 X
 
 Wijziging van de begrotingsstaat van het Ministerie van Defensie (X) voor het jaar 2023 (wijziging samenhangende met de Voorjaarsnota)
 
 
 Nr. 2
 MEMORIE VAN TOELICHTING
 Ontvangen 11 mei 2023
 
 
 
 
 A.
 ARTIKELSGEWIJZE TOELICHTING BIJ HET WETSVOORSTEL 
 
 Artikel 1 
 De begrotingsstaten die onderdeel zijn van de Rijksbegroting, worden op grond van artikel 2.3, eerste lid, van de Comptabiliteitswet 2016 elk afzonderlijk bij de wet vastgesteld en derhalve ook gewijzigd. Het onderhavige wetsvoorstel strekt ertoe om voor het jaar 2023 wijzigingen aan te brengen in de departementale begrotingsstaat van het ministerie van Defensie (X). Vanwege de spoedeisende maatregelen is op 17 februari de eerste incidentele suppletoire begroting naar de Tweede Kamer verzonden. De behandeling in de Tweede Kamer heeft nog niet plaatsgevonden. Om deze reden is de in de begrotingsstaat opgenomen stand nog niet door de beide Kamers bekrachtigd. Vanwege de snelle opeenvolging van begrotingswetsvoorstellen, om het budgetrecht van de Staten Generaal te waarborgen, bevat de kolom ‘vastgestelde begroting’ zowel de vastgestelde stand bij ontwerpbegroting als de mutaties die bij incidentele suppletoire begroting zijn opgenomen.
 De in de begrotingsstaten opgenomen begrotingsartikelen worden in onderdeel B van deze memorie van toelichting toegelicht (de zgn. begrotingstoelichting). 
 
 
 
 
 De Minister van Defensie,
 
 K.H.
 Ollongren
 
 
 
 
 
 
 
 
 B.
 BEGROTINGSTOELICHTING
 
 
 
 1
 Leeswijzer
 
 
 De voorliggende eerste suppletoire begroting bevat de voorgestelde wijzigingen ten opzichte van de ontwerpbegroting 2023 van hoofdstuk X van de begroting van het Rijk. 
 
 In deze eerste suppletoire begroting van het ministerie van Defensie zijn de besluiten van het kabinet uit de Voorjaarsnota verwerkt. Deze suppletoire wet dient dan ook in samenhang te worden gezien met de Voorjaarsnota. Als gevolg hiervan wordt de Defensiebegroting 2023 met € 726,4 miljoen naar beneden bijgesteld tot € 15.552,3 miljoen. De begroting is naar beneden bijgesteld omdat budget uit 2023 doorgeschoven wordt naar latere jaren. 
 In paragraaf 2.1 wordt de cijfermatige aansluiting ten opzichte van de ontwerpbegroting uiteengezet. Vervolgens worden in paragraaf 2.2 de belangrijkste begrotingswijzigingen op deze begroting van het ministerie van Defensie vermeld, waarna deze in paragrafen 2.3, overzicht uitgavenmutaties, en 2.4, overzicht ontvangstenmutaties, worden toegelicht. Afsluitend is in paragraaf 2.5 per artikel een tabel opgenomen met daarin de budgettaire gevolgen van beleid en de uitgaven- en ontvangstenmutaties. Per artikel worden de mutaties groter dan of gelijk aan onderstaande staffel op het niveau van de financiële instrumenten (en eventueel artikelonderdeel) toegelicht. 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Omvang begrotingsartikel (stand ontwerpbegroting) in € miljoen
 
 
 
 
 Beleidsmatige mutaties (ondergrens in € miljoen)
 
 
 
 
 Technische mutaties (ondergrens in € miljoen)
 
 
 
 
 
 
 
 < 50
 
 
 1
 
 
 2
 
 
 
 
 => 50 en < 200
 
 
 2
 
 
 4
 
 
 
 
 => 200 < 1000
 
 
 5
 
 
 10
 
 
 
 
 => 1000
 
 
 10
 
 
 20
 
 
 
 
 
 De toelichtingen op de uitgaven gelden ook voor de verplichtingen. Alleen indien sprake is van een groot verschil van de verplichtingenmutaties ten opzichte van de uitgavenmutaties wordt dit verschil apart toegelicht. Deze verschillen ontstaan bijvoorbeeld doordat verplichtingen zijn aangegaan die niet tot een uitgavenmutatie leiden of door regelingen waarvoor de verplichtingen dit jaar worden aangegaan terwijl de uitgaven pas volgend jaar (of in de jaren daarna) plaatsvinden. 
 
 
 
 2
 Het beleid
 
 
 
 2.1
 Voorstel van wet
 
 Met het onderhavige wetsvoorstel wordt voorgesteld de uitgavenbegroting 2023 van het ministerie van Defensie (X) ten opzichte van de vastgestelde begroting met een bedrag van € 726,4 miljoen te verlagen. Voor het begrotingsbedrag van de ontvangsten 2023 wordt voorgesteld dit met € 3,2 miljoen te verhogen. Dit leidt voor het ministerie van Defensie tot een uitgavenbudget van € 15.552,3 miljoen en een ontvangstenbudget van € 145,4 miljoen. De begroting voor de in 2023 aan te gane verplichtingen daalt met € 71,1 miljoen tot € 16.176,9 miljoen. De cijfermatige aansluiting ten opzichte van de ontwerpbegroting 2023 is als volgt:
 
 Uitgaven (in duizend euro)
 
 
 
 
 
 
 Stand vastgestelde begroting 2023
 
 
 € 16.278.661
 
 
 
 
 
 
 Wijzigingen 1e suppletoire begroting 2023
 
 
 ‒ € 726.369
 
 
 
 
 Stand begroting Defensie (X) in de voorjaarsnota 2023
 
 
 € 15.552.292
 
 
 
 
 
 
 Ontvangsten (in duizend euro)
 
 
 
 
 
 
 Stand vastgestelde begroting 2023
 
 
 € 142.234
 
 
 
 
 
 
 Wijzigingen 1e suppletoire begroting 2023
 
 
 € 3.154
 
 
 
 
 Stand begroting Defensie (X) in de voorjaarsnota 2023
 
 
 € 145.388
 
 
 
 
 
 
 
 
 2.2
 Uitgavenmutaties
 
 Toelichting overzicht uitgavenmutaties
 
 Belangrijkste suppletoire uitgavenmutaties 2023 (Eerste suppletoire begroting) (bedragen x € 1.000)
 
 
 
 
 
 
 
 
 Toelichting
 
 
 Omschrijving
 
 
 Artikelen
 
 
 Totaal
 
 
 
 
 
 
 
 
 Begroting 2023 (incl. NvW, ISB, moties en amendementen)
 
 
 
 
 
 16.278.661
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Belangrijkste suppletoire mutaties
 
 
 
 
 
 ‒ 726.369
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 1
 
 
 Overheveling AP AV middelen
 
 
 12
 
 
 175.193
 
 
 
 
 2
 
 
 Overheveling AP Oekraine
 
 
 1
 
 
 560.000
 
 
 
 
 3
 
 
 Kasschuif AV middelen
 
 
 12
 
 
 ‒ 296.393
 
 
 
 
 4
 
 
 Kasschuif Oekraine
 
 
 1
 
 
 ‒ 665.568
 
 
 
 
 5
 
 
 Overige kasschuiven
 
 
 12
 
 
 ‒ 48.800
 
 
 
 
 6
 
 
 Technische verwerking voedingsartikel DMF
 
 
 13
 
 
 ‒ 1.075.517
 
 
 
 
 7
 
 
 Loonbijstelling Defensie
 
 
 12
 
 
 415.064
 
 
 
 
 8
 
 
 Prijsbijstelling Defensie
 
 
 12
 
 
 86.782
 
 
 
 
 9
 
 
 Eenmalige prijsbijstelling Defensie
 
 
 12
 
 
 14.734
 
 
 
 
 10
 
 
 Eindejaarsmarge Defensie
 
 
 12
 
 
 73.895
 
 
 
 
 11
 
 
 Eindejaarsmarge BIV/Srebrenica
 
 
 1
 
 
 12.700
 
 
 
 
 12
 
 
 Overige overboekingen
 
 
 1, 2, 5, 9, 10, 12, 13
 
 
 18.010
 
 
 
 
 13
 
 
 Overige mutaties
 
 
 1,2,5, 12, 13
 
 
 3.531
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Stand 1e suppletoire begroting 2023
 
 
 
 
 
 15.552.292
 
 
 
 
 
 
 Toelichting overzicht uitgavenmutaties
 1. Overheveling AP AV middelen
 Dit betreft het toevoegen van budget voor het arbeidsvoorwaardenpakket van Defensie vanuit de aanvullende post van het ministerie van Financiën. Deze middelen zijn onder andere bedoeld voor een nog in te voeren Individueel Keuzebudget (IKB) en een gemoderniseerd toelagenstelsel, conform afgesproken in het arbeidsvoorwaardenakkoord 2021-2023.
 2. Overheveling AP Oekraïne
 Dit betreft het toevoegen van budget voor uitgaven ten behoeve van Oekraïne voor geleverde en te leveren militaire steun vanuit aanvullende post van het ministerie van Financiën.
 3. Kasschuif AV middelen
 Het restant van € 296,4 miljoen aan arbeidsvoorwaardenmiddelen die vanuit het Coalitieakkoord aan het budget zijn toegevoegd, wordt doorgeschoven naar 2024 en 2025, omdat het de verwachting is dat dit budget in deze jaren uitgegeven zal worden. Hier maakt ook de overheveling vanuit de aanvullende post bij Financiën deel van uit. Deze middelen zijn onder andere bedoeld voor een nog verder uit te werken en in te voeren Individueel Keuzebudget (IKB) en een gemoderniseerd toelagenstelsel, conform afgesproken in het arbeidsvoorwaardenakkoord 2021-2023. Voordat deze hieraan uitgegeven kunnen worden dienen de sociale partners hier de komende tijd eerst overeenstemming over te bereiken.
 4. Kasschuif Oekraïne
 Een deel van de militaire steun aan Oekraïne leidt tot uitgaven in 2024. Daarom wordt € 665,7 miljoen vanuit 2023 doorgeschoven naar 2024. 
 
 
 5
 .
 Overige kasschuiven 
 
 Dit betreffen kasschuiven voor het programma Defensie Open op Orde dat voornamelijk is vertraagd als gevolg van de achterblijvende werving en selectie van informatieadviseurs, en verscheidene mutaties om het budget gedurende de begrotingsperiode in het juiste ritme te plaatsen.
 
 6. Technische verwerking voedingsartikel DMF
 Vanwege de mutaties dit voorjaar op het Defensiematerieelbegrotingsfonds (K) dient een evenredige mutatie plaats te vinden op artikel 13 van deze Defensiebegroting (X). Deze is technisch van aard en de mutaties worden in de eerste suppletoire begroting van het Defensiematerieelbegrotingsfonds toegelicht. 
 7. Loonbijstelling Defensie
 De loonbijstelling tranche 2023 van € 415,1 miljoen is toegevoegd aan de Defensiebegroting. De loonbijstelling is vooralsnog geparkeerd op artikel 12 Nog onverdeeld.
 8. Prijsbijstelling Defensie
 De prijsbijstelling tranche 2023 voor de defensiebegroting van €86,8 miljoen is toegevoegd aan de Defensiebegroting en vooralsnog geparkeerd op artikel 12 Nog onverdeeld.
 9. Eenmalige prijsbijstelling Defensie
 De eenmalige prijsbijstelling voortkomend uit de Najaarsnota 2022 (Kamerstukken II 2022/23, 36250, nr. 1) van €14,7 miljoen is toegevoegd aan de Defensiebegroting. De prijsbijstelling is vooralsnog geparkeerd op artikel 12 Nog onverdeeld.
 10. Eindejaarsmarge Defensie
 Dit betreft de toevoeging van de eindejaarsmarge 2022 van € 73,9 miljoen aan de begroting van Defensie.
 11. Eindejaarsmarge BIV/Srebrenica
 Dit betreft de toevoeging van de eindejaarsmarge 2022 van € 12,7 miljoen vanuit de HGIS-middelen aan de begroting van Defensie.
 12. Overige overboekingen
 Per saldo stijgt de begroting van Defensie als gevolg van de interdepartementale budgetoverhevelingen met € 18,0 miljoen. Voornamelijk als gevolg van aanvullend budget voor de beveiliging van ambassades door de Brigade Speciale Beveiligingsopdrachten (€ 25,2 miljoen)
 13. Overige mutaties
 Per saldo stijgt de begroting van Defensie als gevolg van de overige mutaties met € 3,5 miljoen. 
 
 
 
 2.3
 Ontvangstenmutaties
 
 
 Belangrijkste suppletoire ontvangstenmutaties 2023 (Eerste suppletoire begroting) (bedragen x € 1.000)
 
 
 
 
 
 
 
 
 Toelichting
 
 
 Omschrijving
 
 
 Artikelen
 
 
 Totaal
 
 
 
 
 
 
 
 
 Begroting 2023 (incl. NvW, ISB, moties en amendementen)
 
 
 
 
 
 142.234
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Belangrijkste suppletoire mutaties
 
 
 
 
 
 3.154
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 1
 
 
 Ontvangsten Kustwacht Caribisch gebied
 
 
 2
 
 
 1.563
 
 
 
 
 2
 
 
 Hoog risico beveiliging DNB
 
 
 5
 
 
 1.895
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 3
 
 
 Overige mutaties
 
 
 2, 5
 
 
 ‒ 304
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Stand 1e suppletoire begroting 2023
 
 
 
 
 
 145.388
 
 
 
 
 
 
 1. Ontvangsten Kustwacht Caribisch gebied
 Dit betreft de bijdrage die Kustwacht CARIB krijgt van de Joint Inter Agency Task Force (JIATF). JIATF is een samenwerkingsorganisatie met als doel de bestrijding van drugs-gerelateerde activiteiten.
 
 2. Hoogrisicobeveiliging DNB
 
 Dit betreft de vergoeding vanuit De Nederlandsche Bank voor de inzet van Hoogrisicobeveiliging.
 
 
 
 2.4
 Budgettaire gevolgen van beleid
 
 
 
 Beleidsartikel 1 Inzet
 
 
 Tabel 1 Artikel 1 Inzet (bedragen x € 1.000)
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Omschrijving
 
 
 Ontwerpbegroting 2023 (1)
 
 
 Mutaties via NvW, ISB, moties en amendementen (2)
 
 
 Vastgestelde begroting 2023 (3)=(1)+(2)
 
 
 Mutaties 1e suppletoire begroting (4)
 
 
 Stand 1e suppletoire begroting (5)=(3)+(4)
 
 
 Mutatie 2024
 
 
 Mutatie 2025
 
 
 Mutatie 2026
 
 
 Mutatie 2027
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Verplichtingen
 
 
 
 
 205.446
 
 
 
 
 1.240.000
 
 
 
 
 1.445.446
 
 
 
 
 549.765
 
 
 
 
 1.995.211
 
 
 
 
 ‒ 2.161
 
 
 
 
 ‒ 3.406
 
 
 
 
 ‒ 243.842
 
 
 
 
 ‒ 1.111
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Uitgaven
 
 
 
 
 232.925
 
 
 
 
 1.240.000
 
 
 
 
 1.472.925
 
 
 
 
 ‒ 107.198
 
 
 
 
 1.365.727
 
 
 
 
 98.396
 
 
 
 
 80.652
 
 
 
 
 ‒ 35.303
 
 
 
 
 20.099
 
 
 
 
 
 
 Waarvan juridisch verplicht
 
 
 
 
 16,0%
 
 
 
 
 
 
 
 122,6%
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Opdrachten
 
 
 
 
 232.925
 
 
 
 
 1.240.000
 
 
 
 
 1.472.925
 
 
 
 
 ‒ 107.198
 
 
 
 
 1.365.727
 
 
 
 
 98.396
 
 
 
 
 80.652
 
 
 
 
 ‒ 35.303
 
 
 
 
 20.099
 
 
 
 
 
 
 Crisisbeheersingsoperaties
 
 
 
 214.973
 
 
 1.240.000
 
 
 1.454.973
 
 
 ‒ 105.891
 
 
 1.349.082
 
 
 98.971
 
 
 81.227
 
 
 ‒ 34.728
 
 
 20.674
 
 
 
 
 
 Financiering nationale inzet krijgsmacht
 
 
 
 3.511
 
 
 0
 
 
 3.511
 
 
 ‒ 732
 
 
 2.779
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 
 
 
 Overige inzet
 
 
 
 14.441
 
 
 0
 
 
 14.441
 
 
 ‒ 575
 
 
 13.866
 
 
 ‒ 575
 
 
 ‒ 575
 
 
 ‒ 575
 
 
 ‒ 575
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Programma ontvangsten
 
 
 
 
 2.907
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 2.907
 
 
 
 
 ‒ 575
 
 
 
 
 2.332
 
 
 
 
 ‒ 575
 
 
 
 
 ‒ 575
 
 
 
 
 ‒ 575
 
 
 
 
 129.425
 
 
 
 
 
 
 Crisisbeheersingsoperaties
 
 
 
 1.407
 
 
 0
 
 
 1.407
 
 
 0
 
 
 1.407
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 130.000
 
 
 
 
 
 Overige Inzet
 
 
 
 1.500
 
 
 0
 
 
 1.500
 
 
 ‒ 575
 
 
 925
 
 
 ‒ 575
 
 
 ‒ 575
 
 
 ‒ 575
 
 
 ‒ 575
 
 
 
 
 
 Voor dit artikel worden mutaties met een grootte van € 5,0 miljoen of meer toegelicht.
 Toelichting op de verplichtingen
 Het verplichtingenbudget is met € 549,8 miljoen gestegen. De stijging is bijna geheel te verklaren door het overhevelen van € 560,0 miljoen van de Aanvullende Post van Financiën naar de Defensiebegroting om de steun aan Oekraïne te kunnen continueren.
 
 Toelichting op de uitgaven
 
 
 
 Opdrachten
 
 Het budget voor de opdrachten is met € 107,2 miljoen verlaagd. Dit wordt voornamelijk veroorzaakt door een lager budget voor Crisisbeheersingsoperaties. 
 
 Crisisbeheersingsoperaties
 
 Om de militaire steun aan Oekraine te kunnen continueren wordt € 560,0 miljoen overgeheveld van de Aanvullende Post van Financiën naar de Defensiebegroting. Deze gelden maken onderdeel uit van de door het kabinet gereserveerde € 2,5 miljard voor steun aan Oekraïne. Deze gelden en € 105,6 miljoen worden met name doorgeschoven dan wel ontvlecht naar de Defensie onderdelen. 
 
 
 
 
 Beleidsartikel 2 Koninklijke Marine
 
 
 Artikel 2 Koninklijke Marine (bedragen x € 1.000)
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Omschrijving
 
 
 Ontwerpbegroting 2023 (1)
 
 
 Mutaties via NvW, ISB, moties en amendementen (2)
 
 
 Vastgestelde begroting 2023 (3)=(1)+(2)
 
 
 Mutaties 1e suppletoire begroting (4)
 
 
 Stand 1e suppletoire begroting (5)=(3)+(4)
 
 
 Mutatie 2024
 
 
 Mutatie 2025
 
 
 Mutatie 2026
 
 
 Mutatie 2027
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Verplichtingen
 
 
 
 
 1.034.161
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 1.034.161
 
 
 
 
 ‒ 15.187
 
 
 
 
 1.018.974
 
 
 
 
 37.593
 
 
 
 
 37.255
 
 
 
 
 37.416
 
 
 
 
 37.446
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Uitgaven
 
 
 
 
 1.017.361
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 1.017.361
 
 
 
 
 ‒ 15.032
 
 
 
 
 1.002.329
 
 
 
 
 37.593
 
 
 
 
 37.255
 
 
 
 
 37.416
 
 
 
 
 37.446
 
 
 
 
 
 
 Waarvan juridisch verplicht
 
 
 
 
 81,0%
 
 
 
 
 
 
 
 99,7%
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Opdrachten
 
 
 
 
 68.506
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 68.506
 
 
 
 
 3.948
 
 
 
 
 72.454
 
 
 
 
 3.999
 
 
 
 
 4.069
 
 
 
 
 4.069
 
 
 
 
 4.069
 
 
 
 
 
 
 Gereedstelling
 
 
 
 17.270
 
 
 0
 
 
 17.270
 
 
 ‒ 519
 
 
 16.751
 
 
 ‒ 519
 
 
 ‒ 519
 
 
 ‒ 519
 
 
 ‒ 519
 
 
 
 
 
 Kustwacht NL
 
 
 
 36.741
 
 
 0
 
 
 36.741
 
 
 16.913
 
 
 53.654
 
 
 16.964
 
 
 17.034
 
 
 17.034
 
 
 17.034
 
 
 
 
 
 Kustwacht CARIB
 
 
 
 14.495
 
 
 0
 
 
 14.495
 
 
 ‒ 12.446
 
 
 2.049
 
 
 ‒ 12.446
 
 
 ‒ 12.446
 
 
 ‒ 12.446
 
 
 ‒ 12.446
 
 
 
 
 
 Personele uitgaven
 
 
 
 
 916.922
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 916.922
 
 
 
 
 ‒ 8.997
 
 
 
 
 907.925
 
 
 
 
 42.447
 
 
 
 
 46.190
 
 
 
 
 50.025
 
 
 
 
 52.758
 
 
 
 
 
 
 Eigen personeel
 
 
 
 846.692
 
 
 0
 
 
 846.692
 
 
 ‒ 17.719
 
 
 828.973
 
 
 39.854
 
 
 44.633
 
 
 48.467
 
 
 51.199
 
 
 
 
 
 Externe inhuur
 
 
 
 2.276
 
 
 0
 
 
 2.276
 
 
 5.801
 
 
 8.077
 
 
 ‒ 781
 
 
 ‒ 781
 
 
 ‒ 781
 
 
 ‒ 781
 
 
 
 
 
 Overige personele exploitatie
 
 
 
 37.469
 
 
 0
 
 
 37.469
 
 
 1.752
 
 
 39.221
 
 
 1.356
 
 
 678
 
 
 678
 
 
 678
 
 
 
 
 
 Kustwacht NL
 
 
 
 7.946
 
 
 0
 
 
 7.946
 
 
 911
 
 
 8.857
 
 
 1.139
 
 
 853
 
 
 853
 
 
 853
 
 
 
 
 
 Kustwacht CARIB
 
 
 
 22.539
 
 
 0
 
 
 22.539
 
 
 258
 
 
 22.797
 
 
 879
 
 
 807
 
 
 808
 
 
 809
 
 
 
 
 
 Materiële uitgaven
 
 
 
 
 31.933
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 31.933
 
 
 
 
 ‒ 9.983
 
 
 
 
 21.950
 
 
 
 
 ‒ 8.853
 
 
 
 
 ‒ 13.004
 
 
 
 
 ‒ 16.678
 
 
 
 
 ‒ 19.381
 
 
 
 
 
 
 Overige materiele exploitatie
 
 
 
 28.200
 
 
 0
 
 
 28.200
 
 
 ‒ 9.640
 
 
 18.560
 
 
 ‒ 9.004
 
 
 ‒ 13.155
 
 
 ‒ 16.829
 
 
 ‒ 19.532
 
 
 
 
 
 Kustwacht NL
 
 
 
 40
 
 
 0
 
 
 40
 
 
 56
 
 
 96
 
 
 50
 
 
 50
 
 
 50
 
 
 50
 
 
 
 
 
 Kustwacht CARIB
 
 
 
 3.693
 
 
 0
 
 
 3.693
 
 
 ‒ 399
 
 
 3.294
 
 
 101
 
 
 101
 
 
 101
 
 
 101
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Apparaatsontvangsten
 
 
 
 
 10.881
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 10.881
 
 
 
 
 1.443
 
 
 
 
 12.324
 
 
 
 
 1.443
 
 
 
 
 1.443
 
 
 
 
 1.443
 
 
 
 
 1.443
 
 
 
 
 
 
 Kustwacht NL Ontvangsten
 
 
 
 120
 
 
 0
 
 
 120
 
 
 ‒ 120
 
 
 0
 
 
 ‒ 120
 
 
 ‒ 120
 
 
 ‒ 120
 
 
 ‒ 120
 
 
 
 
 
 Kustwacht CARIB Ontvangsten
 
 
 
 4.857
 
 
 0
 
 
 4.857
 
 
 1.563
 
 
 6.420
 
 
 1.563
 
 
 1.563
 
 
 1.563
 
 
 1.563
 
 
 
 
 
 Kon. Marine Ontvangsten
 
 
 
 5.904
 
 
 0
 
 
 5.904
 
 
 0
 
 
 5.904
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 
 
 
 Voor dit artikel worden mutaties met een grootte van € 10,0 miljoen of meer toegelicht. 
 Toelichting op de verplichtingen
 Het verplichtingenbudget is met € 15,2 miljoen gedaald. De daling wordt grotendeels verklaard door de daling van de uitgaven. 
 Toelichting op de uitgaven 
 Opdrachten
 Het budget voor opdrachten is met € 3,9 miljoen gestegen. De budgetstijging van € 16,9 miljoen bij Kustwacht NL komt grotendeels door de toevoeging van budget ten behoeve van de leasecontracten Kustwacht vliegtuigen en de SAR helikopter. De budgetdaling van € 12,5 miljoen bij Kustwacht CARIB komt grotendeels omdat het luchtverkenningsbudget is overgeheveld naar het Defensiematerieelbegrotingsfonds. Dit budget is gebruikt voor het leasen van vliegtuigen voor de Kustwacht CARIB en valt daardoor onder het Defensiematerieelbegrotingsfonds.
 
 
 Personele uitgaven
 
 Het budget voor personele uitgaven is per saldo met € 9,0 miljoen gedaald. Door personele ondervulling is budget beschikbaar gesteld voor externe inhuur en is € 50,9 miljoen ingezet voor het oplossen van Defensiebrede problematiek, waaronder hogere kosten voor brandstof en energie. Daartegenover staat een verhoging van het budget ten behoeve van personele uitbreidingen (€ 12,7 miljoen) en is er vanuit artikel 12 Nog onverdeeld € 31,6 miljoen aan middelen voor arbeidsvoorwaarden overgeheveld naar artikel 5 Koninklijke Marine. Deze middelen zijn bestemd voor de gestegen personele uitgaven als gevolg van het arbeidsvoorwaardenakkoord 2021-2023, waaronder de loonsverhoging van 3,65% per 1 januari 2023, de bijzondere beloning van € 300,- netto in maart aan actief dienend defensiepersoneel vanwege het extra werk door de oorlog in Oekraïne en de gestegen sociale lasten. Het restant betreft diverse kleinere mutaties.
 
 Materi
 ë
 le uitgaven
 
 Het budget materiële uitgaven is met € 10,0 miljoen gedaald. Voor het overgrote deel betreft dit budget voor materieel ten behoeve van de uitbreiding personeel voor het versterken van de logistieke keten.
 
 
 
 
 Beleidsartikel 3 Koninklijke Landmacht
 
 
 Artikel 3 Koninklijke Landmacht (bedragen x € 1.000)
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Omschrijving
 
 
 Ontwerpbegroting 2023 (1)
 
 
 Mutaties via NvW, ISB, moties en amendementen (2)
 
 
 Vastgestelde begroting 2023 (3)=(1)+(2)
 
 
 Mutaties 1e suppletoire begroting (4)
 
 
 Stand 1e suppletoire begroting (5)=(3)+(4)
 
 
 Mutatie 2024
 
 
 Mutatie 2025
 
 
 Mutatie 2026
 
 
 Mutatie 2027
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Verplichtingen
 
 
 
 
 1.696.487
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 1.696.487
 
 
 
 
 18.600
 
 
 
 
 1.715.087
 
 
 
 
 63.991
 
 
 
 
 64.588
 
 
 
 
 65.051
 
 
 
 
 65.377
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Uitgaven
 
 
 
 
 1.696.487
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 1.696.487
 
 
 
 
 18.600
 
 
 
 
 1.715.087
 
 
 
 
 63.991
 
 
 
 
 64.588
 
 
 
 
 65.051
 
 
 
 
 65.377
 
 
 
 
 
 
 Waarvan juridisch verplicht
 
 
 
 
 78,0%
 
 
 
 
 
 
 
 96,3%
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Opdrachten
 
 
 
 
 90.957
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 90.957
 
 
 
 
 ‒ 5.087
 
 
 
 
 85.870
 
 
 
 
 500
 
 
 
 
 500
 
 
 
 
 500
 
 
 
 
 500
 
 
 
 
 
 
 Gereedstelling
 
 
 
 90.957
 
 
 0
 
 
 90.957
 
 
 ‒ 5.087
 
 
 85.870
 
 
 500
 
 
 500
 
 
 500
 
 
 500
 
 
 
 
 
 (Schade)vergoeding
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 500
 
 
 
 
 500
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 
 
 Schadevergoeding overig
 
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 500
 
 
 500
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 
 
 
 Personele uitgaven
 
 
 
 
 1.573.453
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 1.573.453
 
 
 
 
 20.385
 
 
 
 
 1.593.838
 
 
 
 
 64.181
 
 
 
 
 64.846
 
 
 
 
 65.309
 
 
 
 
 65.635
 
 
 
 
 
 
 Eigen personeel
 
 
 
 1.502.045
 
 
 0
 
 
 1.502.045
 
 
 ‒ 1.713
 
 
 1.500.332
 
 
 53.626
 
 
 52.684
 
 
 52.914
 
 
 53.241
 
 
 
 
 
 Externe inhuur
 
 
 
 8.290
 
 
 0
 
 
 8.290
 
 
 10.334
 
 
 18.624
 
 
 10.191
 
 
 11.991
 
 
 12.391
 
 
 12.380
 
 
 
 
 
 Overige personele exploitatie
 
 
 
 63.118
 
 
 0
 
 
 63.118
 
 
 11.764
 
 
 74.882
 
 
 364
 
 
 171
 
 
 4
 
 
 14
 
 
 
 
 
 Materiële uitgaven
 
 
 
 
 32.077
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 32.077
 
 
 
 
 2.802
 
 
 
 
 34.879
 
 
 
 
 ‒ 690
 
 
 
 
 ‒ 758
 
 
 
 
 ‒ 758
 
 
 
 
 ‒ 758
 
 
 
 
 
 Overige materiele exploitatie
 
 
 32.077
 
 
 0
 
 
 32.077
 
 
 2.802
 
 
 34.879
 
 
 ‒ 690
 
 
 ‒ 758
 
 
 ‒ 758
 
 
 ‒ 758
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Apparaatsontvangsten
 
 
 
 
 8.054
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 8.054
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 8.054
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 
 
 Voor dit artikel worden mutaties met een grootte van € 10,0 miljoen of meer toegelicht
 Toelichting op de uitgaven 
 Personele uitgaven
 Het totale budget voor personele uitgaven is per saldo met € 20,4 miljoen naar boven bijgesteld.
 Het budget voor externe inhuur is per saldo met € 10,3 miljoen verhoogd. Dit is gefinancierd uit het budget eigen personeel om openstaande vacatures bij militair personeel alternatief te vullen. Deze ondervulling is niet terug te zien in de post Eigen personeel door verschillende mutaties waaronder een toevoeging van middelen voor arbeidsvoorwaarden. Deze middelen zijn bestemd voor de gestegen personele uitgaven als gevolg van het arbeidsvoorwaardenakkoord 2021-2023, waaronder de loonsverhoging van 3,65% per 1 januari 2023, de bijzondere beloning van € 300,- netto in maart aan actief dienend defensiepersoneel vanwege het extra werk door de oorlog in Oekraïne en de gestegen sociale lasten. Het budget voor Overige personele exploitatie is per saldo met € 11,8 miljoen naar boven bijgesteld voor opleidingscapaciteit. Deze capaciteit zal worden gebruikt om nieuw personeel op te leiden. Ondanks een stijging in nieuw personeel, daalt het saldo van Eigen personeel per saldo. Budget dat niet dit jaar tot besteding komt is ingezet voor het oplossen van Defensiebrede problematiek, waaronder hogere kosten voor brandstof en energie.
 
 
 
 Beleidsartikel 4 Koninklijke Luchtmacht
 
 
 Artikel 4 Koninklijke Luchtmacht (bedragen x € 1.000)
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Omschrijving
 
 
 Ontwerpbegroting 2023 (1)
 
 
 Mutaties via NvW, ISB, moties en amendementen (2)
 
 
 Vastgestelde begroting 2023 (3)=(1)+(2)
 
 
 Mutaties 1e suppletoire begroting (4)
 
 
 Stand 1e suppletoire begroting (5)=(3)+(4)
 
 
 Mutatie 2024
 
 
 Mutatie 2025
 
 
 Mutatie 2026
 
 
 Mutatie 2027
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Verplichtingen
 
 
 
 
 778.887
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 778.887
 
 
 
 
 21.706
 
 
 
 
 800.593
 
 
 
 
 61.226
 
 
 
 
 61.714
 
 
 
 
 61.801
 
 
 
 
 60.384
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Uitgaven
 
 
 
 
 778.887
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 778.887
 
 
 
 
 22.046
 
 
 
 
 800.933
 
 
 
 
 61.226
 
 
 
 
 61.714
 
 
 
 
 61.801
 
 
 
 
 60.384
 
 
 
 
 
 
 Waarvan juridisch verplicht
 
 
 
 
 77,0%
 
 
 
 
 
 
 
 94,0%
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Opdrachten
 
 
 
 
 22.840
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 22.840
 
 
 
 
 3.703
 
 
 
 
 26.543
 
 
 
 
 877
 
 
 
 
 908
 
 
 
 
 908
 
 
 
 
 908
 
 
 
 
 
 
 Gereedstelling
 
 
 
 22.840
 
 
 0
 
 
 22.840
 
 
 3.703
 
 
 26.543
 
 
 877
 
 
 908
 
 
 908
 
 
 908
 
 
 
 
 
 Personele uitgaven
 
 
 
 
 730.028
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 730.028
 
 
 
 
 15.209
 
 
 
 
 745.237
 
 
 
 
 58.892
 
 
 
 
 59.626
 
 
 
 
 59.750
 
 
 
 
 58.374
 
 
 
 
 
 
 Eigen personeel
 
 
 
 640.330
 
 
 0
 
 
 640.330
 
 
 7.031
 
 
 647.361
 
 
 43.582
 
 
 43.237
 
 
 44.057
 
 
 43.954
 
 
 
 
 
 Externe inhuur
 
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 4.400
 
 
 4.400
 
 
 2.500
 
 
 2.500
 
 
 1.500
 
 
 0
 
 
 
 
 
 Overige personele exploitatie
 
 
 
 89.698
 
 
 0
 
 
 89.698
 
 
 3.778
 
 
 93.476
 
 
 12.810
 
 
 13.889
 
 
 14.193
 
 
 14.420
 
 
 
 
 
 Materiële uitgaven
 
 
 
 
 26.019
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 26.019
 
 
 
 
 3.134
 
 
 
 
 29.153
 
 
 
 
 1.457
 
 
 
 
 1.180
 
 
 
 
 1.143
 
 
 
 
 1.102
 
 
 
 
 
 
 Overige materiele exploitatie
 
 
 
 26.019
 
 
 0
 
 
 26.019
 
 
 3.134
 
 
 29.153
 
 
 1.457
 
 
 1.180
 
 
 1.143
 
 
 1.102
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Apparaatsontvangsten
 
 
 
 
 12.111
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 12.111
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 12.111
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 
 
 Voor dit artikel worden mutaties met een grootte van € 5,0 miljoen of meer toegelicht.
 Toelichting op de verplichtingen
 Het verplichtingenbudget is met € 21,7 miljoen gestegen. De stijging wordt grotendeels verklaard door het hogere uitgavenbudget.
 Toelichting op de uitgaven 
 Personele uitgaven 
 Het budget voor eigen personeel is per saldo gestegen (€ 7,0 miljoen). Deze stijging wordt verklaard doordat vanaf artikel 12 Nog onverdeeld € 24,2 miljoen aan middelen voor arbeidsvoorwaarden is overgeheveld. Deze middelen zijn bestemd voor de gestegen personele uitgaven als gevolg van het arbeidsvoorwaardenakkoord 2021-2023, waaronder de loonsverhoging van 3,65% per 1 januari 2023, de bijzondere beloning van € 300,- netto in maart aan actief dienend defensiepersoneel vanwege het extra werk door de oorlog in Oekraïne en de gestegen sociale lasten. Voor de exploitatie van 9 extra F-35 Jachtvliegtuigen is budget toegevoegd aan de CLSK begroting (€ 11,3 miljoen) terwijl het overtollige budget dat vrijkwam bij de verkoop van het oude tankvliegtuig KDC-10 ter beschikking is gesteld voor de inzet van Multi-Role Tanker and Transport Aircraft (MRTT) toestellen (€ 7,5 miljoen). Verwachte onderrealisatie als gevolg van formatieve ondervulling wordt deels gebruikt voor externe inhuur waar het gaat om schaars technisch personeel (€ 3,0 miljoen), en is deels ter beschikking gesteld voor dekking van problematiek binnen de Defensiebegroting (€ 20,0 miljoen), waaronder hogere kosten voor brandstof en energie.
 
 
 
 Beleidsartikel 5 Koninklijke Marechaussee
 
 
 Artikel 5 Koninklijke Marechaussee (bedragen x € 1.000)
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Omschrijving
 
 
 Ontwerpbegroting 2023 (1)
 
 
 Mutaties via NvW, ISB, moties en amendementen (2)
 
 
 Vastgestelde begroting 2023 (3)=(1)+(2)
 
 
 Mutaties 1e suppletoire begroting (4)
 
 
 Stand 1e suppletoire begroting (5)=(3)+(4)
 
 
 Mutatie 2024
 
 
 Mutatie 2025
 
 
 Mutatie 2026
 
 
 Mutatie 2027
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Verplichtingen
 
 
 
 
 614.826
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 614.826
 
 
 
 
 51.559
 
 
 
 
 666.385
 
 
 
 
 29.757
 
 
 
 
 33.928
 
 
 
 
 33.650
 
 
 
 
 33.877
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Uitgaven
 
 
 
 
 614.826
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 614.826
 
 
 
 
 51.559
 
 
 
 
 666.385
 
 
 
 
 29.757
 
 
 
 
 33.928
 
 
 
 
 33.650
 
 
 
 
 33.877
 
 
 
 
 
 
 Waarvan juridisch verplicht
 
 
 
 
 79,0%
 
 
 
 
 
 
 
 97,5%
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Opdrachten
 
 
 
 
 6.152
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 6.152
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 6.152
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 
 
 Gereedstelling
 
 
 
 6.152
 
 
 0
 
 
 6.152
 
 
 0
 
 
 6.152
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 
 
 
 Personele uitgaven
 
 
 
 
 586.255
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 586.255
 
 
 
 
 48.192
 
 
 
 
 634.447
 
 
 
 
 29.841
 
 
 
 
 34.008
 
 
 
 
 34.204
 
 
 
 
 34.431
 
 
 
 
 
 
 Eigen personeel
 
 
 
 560.266
 
 
 0
 
 
 560.266
 
 
 44.681
 
 
 604.947
 
 
 28.975
 
 
 32.868
 
 
 33.632
 
 
 33.859
 
 
 
 
 
 Externe inhuur
 
 
 
 3.478
 
 
 0
 
 
 3.478
 
 
 397
 
 
 3.875
 
 
 105
 
 
 105
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 
 
 
 Overige personele exploitatie
 
 
 
 22.511
 
 
 0
 
 
 22.511
 
 
 3.114
 
 
 25.625
 
 
 761
 
 
 1.035
 
 
 572
 
 
 572
 
 
 
 
 
 Materiële uitgaven
 
 
 
 
 22.419
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 22.419
 
 
 
 
 3.367
 
 
 
 
 25.786
 
 
 
 
 ‒ 84
 
 
 
 
 ‒ 80
 
 
 
 
 ‒ 554
 
 
 
 
 ‒ 554
 
 
 
 
 
 
 Overige materiele exploitatie
 
 
 
 22.419
 
 
 0
 
 
 22.419
 
 
 3.367
 
 
 25.786
 
 
 ‒ 84
 
 
 ‒ 80
 
 
 ‒ 554
 
 
 ‒ 554
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Apparaatsontvangsten
 
 
 
 
 4.459
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 4.459
 
 
 
 
 1.895
 
 
 
 
 6.354
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 
 
 Voor dit artikel worden mutaties met een grootte van € 5,0 miljoen of meer toegelicht.
 Toelichting op de uitgaven 
 Personele uitgaven
 Het budget voor de personele uitgaven neemt per saldo toe met € 48,2 miljoen, voornamelijk als gevolg van interdepartementale budgetoverhevelingen vanuit Buitenlande Zaken voor de beveiliging van ambassades door de Brigade Speciale Beveiligingsopdrachten (€ 14,2 miljoen), vanuit Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties voor het versterken van het grenstoezicht Caribische landen (€ 12,9 miljoen), van Justitie en Veiligheid voor Eurostar trein 4 (€ 1,1 miljoen) en De Nederlandsche Bank voor hoog risico beveiliging (€ 1,3 miljoen).
 Daarnaast is het budget per saldo met € 2,8 naar beneden bijgesteld vanwege een aantal kleinere mutaties, waarvan het naar beneden bijstellen van in 2022 reeds gerealiseerde uitgaven (€ 2,7 miljoen).
 Vanuit artikel 12 Nog onverdeeld is € 21,5 miljoen aan middelen voor arbeidsvoorwaarden overgeheveld naar artikel 5 Koninklijke Marechaussee. Deze middelen zijn bestemd voor de gestegen personele uitgaven als gevolg van het arbeidsvoorwaardenakkoord 2021-2023, waaronder de loonsverhoging van 3,65% per 1 januari 2023, de bijzondere beloning van € 300,- netto in maart aan actief dienend defensiepersoneel vanwege het extra werk door de oorlog in Oekraïne en de gestegen sociale lasten.
 
 
 
 Beleidsartikel 7 Defensie Materieel Organisatie
 
 
 Artikel 7 Defensie Materieel Organisatie (bedragen x € 1.000)
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Omschrijving
 
 
 Ontwerpbegroting 2023 (1)
 
 
 Mutaties via NvW, ISB, moties en amendementen (2)
 
 
 Vastgestelde begroting 2023 (3)=(1)+(2)
 
 
 Mutaties 1e suppletoire begroting (4)
 
 
 Stand 1e suppletoire begroting (5)=(3)+(4)
 
 
 Mutatie 2024
 
 
 Mutatie 2025
 
 
 Mutatie 2026
 
 
 Mutatie 2027
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Verplichtingen
 
 
 
 
 672.061
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 672.061
 
 
 
 
 28.372
 
 
 
 
 700.433
 
 
 
 
 39.841
 
 
 
 
 40.828
 
 
 
 
 40.479
 
 
 
 
 40.676
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Uitgaven
 
 
 
 
 672.061
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 672.061
 
 
 
 
 28.372
 
 
 
 
 700.433
 
 
 
 
 39.841
 
 
 
 
 40.828
 
 
 
 
 40.479
 
 
 
 
 40.676
 
 
 
 
 
 
 Waarvan juridisch verplicht
 
 
 
 
 70,0%
 
 
 
 
 
 
 
 91,5%
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Opdrachten
 
 
 
 
 148.492
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 148.492
 
 
 
 
 ‒ 2.157
 
 
 
 
 146.335
 
 
 
 
 7.185
 
 
 
 
 7.522
 
 
 
 
 7.522
 
 
 
 
 7.522
 
 
 
 
 
 
 Gereedstelling
 
 
 
 148.492
 
 
 0
 
 
 148.492
 
 
 ‒ 2.157
 
 
 146.335
 
 
 7.185
 
 
 7.522
 
 
 7.522
 
 
 7.522
 
 
 
 
 
 Personele uitgaven
 
 
 
 
 507.836
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 507.836
 
 
 
 
 24.968
 
 
 
 
 532.804
 
 
 
 
 33.223
 
 
 
 
 33.321
 
 
 
 
 32.972
 
 
 
 
 33.154
 
 
 
 
 
 
 Eigen personeel
 
 
 
 459.338
 
 
 0
 
 
 459.338
 
 
 22.364
 
 
 481.702
 
 
 33.239
 
 
 33.337
 
 
 32.988
 
 
 33.170
 
 
 
 
 
 Externe inhuur
 
 
 
 28.919
 
 
 0
 
 
 28.919
 
 
 2.633
 
 
 31.552
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 
 
 
 Overige personele exploitatie
 
 
 
 19.579
 
 
 0
 
 
 19.579
 
 
 ‒ 29
 
 
 19.550
 
 
 ‒ 16
 
 
 ‒ 16
 
 
 ‒ 16
 
 
 ‒ 16
 
 
 
 
 
 Materiële uitgaven
 
 
 
 
 15.733
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 15.733
 
 
 
 
 5.561
 
 
 
 
 21.294
 
 
 
 
 ‒ 567
 
 
 
 
 ‒ 15
 
 
 
 
 ‒ 15
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 
 Overige materiële exploitatie
 
 
 15.733
 
 
 0
 
 
 15.733
 
 
 5.561
 
 
 21.294
 
 
 ‒ 567
 
 
 ‒ 15
 
 
 ‒ 15
 
 
 0
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Apparaatsontvangsten
 
 
 
 
 25.765
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 25.765
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 25.765
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 
 
 Voor dit artikel worden mutaties met een grootte van € 5,0 miljoen of meer toegelicht.
 Defensie Materieel Organisatie (DMO) heeft een nieuwe naam. De organisatie heet voortaan Commando Materieel en IT (COMMIT). De toekomst van Defensie wordt nog meer hightech en informatie gestuurd dan nu het geval is. Materieel en IT gaan steeds meer hand-in-hand. De scheidslijn tussen wanneer iets enkel een IT-project of materieelproject is, vervaagt. Zonder IT rijdt, vliegt en vaart er straks niets meer. Daarom mag de IT-component niet ontbreken aan de naam. Het aanpassen van de naam van Beleidsartikel 7 vindt plaats bij de ontwerpbegroting 2024.
 
 Toelichting op de uitgaven
 
 
 
 Opdrachten
 
 Het budget voor gereedstelling is voor 2024 met € 2,2 miljoen verlaagd, maar wordt de komende jaren verhoogd oplopend naar € 7,5 miljoen structureel vanaf 2025. Dit budget is bestemd voor brandstof voor de 9 extra F-35 toestellen. Daartegenover staat dat het budget voor brandstof in 2023 is verlaagd, omdat deze uitgaven reeds in 2022 gerealiseerd zijn. Dit deel van het budget is in 2023 niet meer benodigd en is daarom in mindering gebracht op het beschikbare budget voor 2023.
 
 Personele uitgaven
 
 Het totale budget voor personele uitgaven is per saldo met € 25,0 miljoen naar boven bijgesteld.
 
 Het budget voor eigen personeel is met € 22,4 miljoen naar boven bijgesteld. Het grootste deel (€ 15,4 miljoen) bestaat uit middelen voor arbeidsvoorwaarden, die vanuit artikel 12 Nog onverdeeld zijn overgeheveld naar artikel 7. Deze middelen zijn bestemd voor de gestegen personele uitgaven als gevolg van het arbeidsvoorwaardenakkoord 2021-2023, waaronder de loonsverhoging van 3,65% per 1 januari 2023, de bijzondere beloning van € 300,- netto in maart aan actief dienend defensiepersoneel vanwege het extra werk door de oorlog in Oekraïne en de gestegen sociale lasten.
 Daarnaast is er € 7,6 miljoen toegevoegd aan het formatiebudget van COMMIT voor 2023 om de extra taken van COMMIT te kunnen blijven uitvoeren. Rekening houdend met een ingroei van het extra personeel is het budget vanaf 2024 met € 15,4 miljoen structureel opgehoogd.
 
 
 Materiële uitgaven
 
 De toename ten opzichte van de begroting bedraagt € 5,6 miljoen. Het grootste deel is de ophoging van het budget ten behoeve van het innoverend vermogen en nieuwe domeinen (kort cyclische innovatie) zoals vastgelegd in actielijn Innovatie en nieuwe domeinen in de Defensienota 2022. Dit betreft een budget van € 5,0 miljoen.
 
 
 
 
 Beleidsartikel 8 Defensie Ondersteuningscommando
 
 
 Artikel 8 Defensie Ondersteuningscommando (bedragen x € 1.000)
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Omschrijving
 
 
 Ontwerpbegroting 2023 (1)
 
 
 Mutaties via NvW, ISB, moties en amendementen (2)
 
 
 Vastgestelde begroting 2023 (3)=(1)+(2)
 
 
 Mutaties 1e suppletoire begroting (4)
 
 
 Stand 1e suppletoire begroting (5)=(3)+(4)
 
 
 Mutatie 2024
 
 
 Mutatie 2025
 
 
 Mutatie 2026
 
 
 Mutatie 2027
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Verplichtingen
 
 
 
 
 1.338.383
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 1.338.383
 
 
 
 
 156.926
 
 
 
 
 1.495.309
 
 
 
 
 59.212
 
 
 
 
 45.423
 
 
 
 
 45.774
 
 
 
 
 40.655
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Uitgaven
 
 
 
 
 1.348.383
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 1.348.383
 
 
 
 
 158.087
 
 
 
 
 1.506.470
 
 
 
 
 61.612
 
 
 
 
 47.823
 
 
 
 
 47.374
 
 
 
 
 42.255
 
 
 
 
 
 
 Waarvan juridisch verplicht
 
 
 
 
 57,0%
 
 
 
 
 
 
 
 96,1%
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 (Schade)vergoeding
 
 
 
 
 93.199
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 93.199
 
 
 
 
 11.414
 
 
 
 
 104.613
 
 
 
 
 3.281
 
 
 
 
 3.696
 
 
 
 
 4.109
 
 
 
 
 3.233
 
 
 
 
 
 
 Nationaal Fonds Ereschuld
 
 
 
 81.109
 
 
 0
 
 
 81.109
 
 
 10.315
 
 
 91.424
 
 
 3.231
 
 
 3.540
 
 
 3.905
 
 
 2.992
 
 
 
 
 
 Reservering Regeling Uitkering Chroom 6 Defensie
 
 
 
 3.851
 
 
 0
 
 
 3.851
 
 
 1.099
 
 
 4.950
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 
 
 
 Schadevergoeding, overig
 
 
 
 8.239
 
 
 0
 
 
 8.239
 
 
 0
 
 
 8.239
 
 
 50
 
 
 156
 
 
 204
 
 
 241
 
 
 
 
 
 Personele uitgaven
 
 
 
 
 949.816
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 949.816
 
 
 
 
 ‒ 3.268
 
 
 
 
 946.548
 
 
 
 
 51.590
 
 
 
 
 40.700
 
 
 
 
 44.498
 
 
 
 
 45.558
 
 
 
 
 
 
 Eigen personeel
 
 
 
 750.441
 
 
 0
 
 
 750.441
 
 
 ‒ 44.231
 
 
 706.210
 
 
 24.667
 
 
 28.183
 
 
 30.813
 
 
 31.425
 
 
 
 
 
 Externe inhuur
 
 
 
 4.035
 
 
 0
 
 
 4.035
 
 
 22.666
 
 
 26.701
 
 
 ‒ 334
 
 
 ‒ 334
 
 
 ‒ 334
 
 
 ‒ 334
 
 
 
 
 
 Overige personele exploitatie
 
 
 
 179.285
 
 
 0
 
 
 179.285
 
 
 16.102
 
 
 195.387
 
 
 23.207
 
 
 8.825
 
 
 9.935
 
 
 10.383
 
 
 
 
 
 Attaches
 
 
 
 16.055
 
 
 0
 
 
 16.055
 
 
 2.195
 
 
 18.250
 
 
 4.050
 
 
 4.026
 
 
 4.084
 
 
 4.084
 
 
 
 
 
 Materiële uitgaven
 
 
 
 
 305.368
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 305.368
 
 
 
 
 149.941
 
 
 
 
 455.309
 
 
 
 
 6.741
 
 
 
 
 3.427
 
 
 
 
 ‒ 1.233
 
 
 
 
 ‒ 6.536
 
 
 
 
 
 
 Overige materiële exploitatie
 
 
 
 298.084
 
 
 0
 
 
 298.084
 
 
 150.636
 
 
 448.720
 
 
 9.091
 
 
 5.753
 
 
 1.151
 
 
 ‒ 4.152
 
 
 
 
 
 Attaches
 
 
 
 7.284
 
 
 0
 
 
 7.284
 
 
 ‒ 695
 
 
 6.589
 
 
 ‒ 2.350
 
 
 ‒ 2.326
 
 
 ‒ 2.384
 
 
 ‒ 2.384
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Apparaatsontvangsten
 
 
 
 
 68.995
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 68.995
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 68.995
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 
 
 Voor dit artikel worden mutaties met een grootte van € 10,0 miljoen of meer toegelicht.
 
 Toelichting op de verplichtingen
 
 De verplichtingen zijn met € 156,9 miljoen toegenomen wat samenhangt met de uitgaven die hieronder worden toegelicht.
 Toelichting op de uitgaven 
 Schadevergoeding
 Het budget voor het Nationaal Fonds Ereschuld (NFE) stijgt met € 10,3 miljoen. Deze stijging wordt voornamelijk veroorzaakt doordat het budget dat in 2022 niet uitgegeven is, toegevoegd is aan het budget voor 2023 om de gestegen uitgaven voor het NFE te dekken (€ 8,2 miljoen). Daarnaast is als gevolg van het in 2022 gesloten arbeidsvoorwaardenakkoord (2021-2023) ook het budget voor 2023 verhoogd (€3,0 miljoen). Tevens heeft er een kleine herschikking plaatsgevonden waardoor het budget met € 0,9 miljoen naar beneden is bijgesteld. 
 Personele uitgaven
 
 
 Eigen personeel
 
 Het budget voor eigen personeel is per saldo met € 44,2 miljoen verlaagd. Vanuit artikel 12 Nog onverdeeld is € 26,5 miljoen aan middelen voor arbeidsvoorwaarden overgeheveld naar artikel 8 Defensie Ondersteuningscommando. Deze middelen zijn bestemd voor de gestegen personele uitgaven als gevolg van het arbeidsvoorwaardenakkoord 2021-2023, waaronder de loonsverhoging van 3,65% per 1 januari 2023, de bijzondere beloning van € 300 netto in maart aan actief dienend defensiepersoneel vanwege het extra werk door de oorlog in Oekraïne en de gestegen sociale lasten. Ook is € 10,9 miljoen toegevoegd aan het budget voor 2023 wegens onderrealisatie op dit budget in 2022. 
 
 Mede door krapte op de arbeidsmarkt wordt een lagere personele vulling verwacht en is er budget overgeheveld voor alternatieve vulling met externe inhuur van personeel (€ 22,7 miljoen) en wordt € 36,0 miljoen gebruikt ter dekking van tekorten elders op de begroting, onder andere de hogere brandstof- en energieprijzen. Het resterende verschil wordt voornamelijk veroorzaakt door diverse budgetoverhevelingen. Zo is € 17,2 miljoen overgeheveld naar de Bestuursstaf voor de overdracht van de Diensten Geestelijke Verzorging (DGV) en is € 7,6 miljoen overgeheveld naar het budget voor de materiële uitgaven. 
 
 
 Overige personele exploitatie
 
 Het budget voor personele exploitatie is met € 16,1 miljoen verhoogd. Dit wordt met name veroorzaakt door een onderrealisatie op het betreffende budget in 2022. Dit is toegevoegd aan het budget voor 2023 (€ 10,9 miljoen). Als gevolg van het in 2022 gesloten arbeidsvoorwaardenakkoord (2021-2023) is het budget ook verhoogd met € 4,1 miljoen.
 
 Materiële uitgaven
 Het budget voor de materiële uitgaven is per saldo met € 149,9 miljoen verhoogd. Dit wordt voornamelijk veroorzaakt door een hoger budget voor de overige materiële uitgaven (€ 150,6 miljoen). Voor € 127,0 miljoen bestaat dit uit extra budget ten behoeve van energie en water (€ 88,0 miljoen) vanwege de gestegen prijzen en voor transport (€ 39,0 miljoen) als gevolg van de toegenomen vraag. Daarnaast zorgen diverse budgetoverhevelingen voor een verhoging van het budget van per saldo € 23,6 miljoen. Dit bestaat onder andere uit het naar boven bijstellen van het budget vanwege de prijsstijgingen bij Paresto (€ 5,3 miljoen) en de overheveling vanuit het budget voor eigen personeel (€ 7,6 miljoen) voor schoonmaak en afvalverwerking. DOSCO ontvangt ook € 4,9 miljoen voor indirecte kosten die betrekking hebben op de exploitatie van de F-35. Ook is er € 4,0 miljoen voor kortcyclische innovatie beschikbaar gesteld en € 4,0 miljoen vanuit een herschikking van budget voor huisvesting in opdracht van de KMar.
 
 
 
 Niet-Beleidsartikel 9 Algemeen
 
 
 Artikel 9 Algemeen (bedragen x € 1.000)
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Omschrijving
 
 
 Ontwerpbegroting 2023 (1)
 
 
 Mutaties via NvW, ISB, moties en amendementen (2)
 
 
 Vastgestelde begroting 2023 (3)=(1)+(2)
 
 
 Mutaties 1e suppletoire begroting (4)
 
 
 Stand 1e suppletoire begroting (5)=(3)+(4)
 
 
 Mutatie 2024
 
 
 Mutatie 2025
 
 
 Mutatie 2026
 
 
 Mutatie 2027
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Verplichtingen
 
 
 
 
 187.215
 
 
 
 
 280
 
 
 
 
 187.495
 
 
 
 
 16.661
 
 
 
 
 204.156
 
 
 
 
 17.639
 
 
 
 
 6.700
 
 
 
 
 3.618
 
 
 
 
 192
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Uitgaven
 
 
 
 
 187.215
 
 
 
 
 280
 
 
 
 
 187.495
 
 
 
 
 16.661
 
 
 
 
 204.156
 
 
 
 
 17.639
 
 
 
 
 6.700
 
 
 
 
 3.618
 
 
 
 
 192
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Subsidies (regelingen)
 
 
 
 
 43.046
 
 
 
 
 280
 
 
 
 
 43.326
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 43.326
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 
 
 Subsidies
 
 
 
 43.046
 
 
 280
 
 
 43.326
 
 
 0
 
 
 43.326
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 
 
 
 Bijdrage aan (andere) begrotingshoofdstukken
 
 
 
 
 48.792
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 48.792
 
 
 
 
 2.550
 
 
 
 
 51.342
 
 
 
 
 2.500
 
 
 
 
 2.500
 
 
 
 
 2.750
 
 
 
 
 200
 
 
 
 
 
 
 Kennisopbouw TNO via EZ
 
 
 
 46.015
 
 
 0
 
 
 46.015
 
 
 1.250
 
 
 47.265
 
 
 1.500
 
 
 1.500
 
 
 1.750
 
 
 0
 
 
 
 
 
 Kennisopbouw NLR via EZ
 
 
 
 622
 
 
 0
 
 
 622
 
 
 1.300
 
 
 1.922
 
 
 800
 
 
 800
 
 
 800
 
 
 0
 
 
 
 
 
 Kennisopbouw MARIN via EZ
 
 
 
 2.072
 
 
 0
 
 
 2.072
 
 
 0
 
 
 2.072
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 
 
 
 Overige Bijdragen
 
 
 
 83
 
 
 0
 
 
 83
 
 
 0
 
 
 83
 
 
 200
 
 
 200
 
 
 200
 
 
 200
 
 
 
 
 
 Opdrachten
 
 
 
 
 15.405
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 15.405
 
 
 
 
 ‒ 50
 
 
 
 
 15.355
 
 
 
 
 233
 
 
 
 
 294
 
 
 
 
 462
 
 
 
 
 ‒ 8
 
 
 
 
 
 
 Opdrachten beleid
 
 
 
 10.523
 
 
 0
 
 
 10.523
 
 
 529
 
 
 11.052
 
 
 503
 
 
 570
 
 
 537
 
 
 67
 
 
 
 
 
 opdrachten milieu beleid
 
 
 
 4.819
 
 
 0
 
 
 4.819
 
 
 ‒ 503
 
 
 4.316
 
 
 ‒ 201
 
 
 ‒ 201
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 
 
 
 overige opdrachten
 
 
 
 63
 
 
 0
 
 
 63
 
 
 ‒ 76
 
 
 ‒ 13
 
 
 ‒ 69
 
 
 ‒ 75
 
 
 ‒ 75
 
 
 ‒ 75
 
 
 
 
 
 Bijdrage aan (inter-)nationale organisaties
 
 
 
 
 69.165
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 69.165
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 69.165
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 
 
 Bijdrage aan de NAVO
 
 
 
 61.840
 
 
 0
 
 
 61.840
 
 
 0
 
 
 61.840
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 
 
 
 Bijdrage aan internationale samenwerking
 
 
 
 6.110
 
 
 0
 
 
 6.110
 
 
 0
 
 
 6.110
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 
 
 
 Overige bijdragen
 
 
 
 1.215
 
 
 0
 
 
 1.215
 
 
 0
 
 
 1.215
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 
 
 
 Bekostiging
 
 
 
 
 4.051
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 4.051
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 4.051
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 
 
 Bekostiging diverse instellingen
 
 
 
 4.051
 
 
 0
 
 
 4.051
 
 
 0
 
 
 4.051
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 
 
 
 Inkomensoverdrachten
 
 
 
 
 300
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 300
 
 
 
 
 406
 
 
 
 
 706
 
 
 
 
 3.906
 
 
 
 
 3.906
 
 
 
 
 406
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 
 
 Overige bijdragen
 
 
 
 300
 
 
 0
 
 
 300
 
 
 406
 
 
 706
 
 
 3.906
 
 
 3.906
 
 
 406
 
 
 0
 
 
 
 
 
 (Schade)vergoeding
 
 
 
 
 6.456
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 6.456
 
 
 
 
 13.755
 
 
 
 
 20.211
 
 
 
 
 11.000
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 
 
 Schadevergoeding, overig
 
 
 
 1.680
 
 
 0
 
 
 1.680
 
 
 0
 
 
 1.680
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 
 
 
 Reservering Regeling Uitkering Chroom 6 Defensie
 
 
 
 4.776
 
 
 0
 
 
 4.776
 
 
 1.455
 
 
 6.231
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 
 
 
 Civielrechtelijke Regeling Srebrenica 2020
 
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 12.300
 
 
 12.300
 
 
 11.000
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Programma ontvangsten
 
 
 
 
 1.600
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 1.600
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 1.600
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 
 
 Voor dit artikel worden mutaties met een grootte van € 2,0 miljoen of meer toegelicht. 
 
 Toelichting op de uitgaven 
 
 Bijdrage aan (andere) begrotingshoofdstukken 
 Het budget voor bijdrage aan (andere) begrotingshoofdstukken is verhoogd met € 2,6 miljoen. Deze verhoging is het gevolg van de uitwerking van de Defensienota 2022 ten behoeve van kennisopbouw bij TNO en NLR. 
 Schadevergoedingen
 Het budget schadevergoedingen is verhoogd met € 13,8 miljoen. De verhoging is het gevolg van het beschikbaar stellen van het niet bestede budget uit 2022 voor de civielrechtelijke Regeling Srebrenica 2020, ter hoogte van € 12,3 miljoen en de regeling Chroom 6, van € 1,5 miljoen, die beide in 2023 van kracht zijn. Dit wordt veroorzaakt doordat de beoordeling van aanvragen veel tijd in beslag neemt, doordat vaak aanvullend onderzoek nodig is om zorgvuldige besluitvorming te kunnen waarborgen. De afhandeling van de verzoeken uit 2022 zal voor een groot deel pas in 2023 en 2024 tot uitkering komen. 
 
 
 
 Niet-Beleidsartikel 10 Apparaat kerndepartement
 
 
 Artikel 10 Apparaat kerndepartement (bedragen x € 1.000)
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Omschrijving
 
 
 Ontwerpbegroting 2023 (1)
 
 
 Mutaties via NvW, ISB, moties en amendementen (2)
 
 
 Vastgestelde begroting 2023 (3)=(1)+(2)
 
 
 Mutaties 1e suppletoire begroting (4)
 
 
 Stand 1e suppletoire begroting (5)=(3)+(4)
 
 
 Mutatie 2024
 
 
 Mutatie 2025
 
 
 Mutatie 2026
 
 
 Mutatie 2027
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Verplichtingen
 
 
 
 
 1.592.168
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 1.592.168
 
 
 
 
 66.333
 
 
 
 
 1.658.501
 
 
 
 
 86.328
 
 
 
 
 91.779
 
 
 
 
 77.503
 
 
 
 
 87.633
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Uitgaven
 
 
 
 
 1.592.168
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 1.592.168
 
 
 
 
 66.333
 
 
 
 
 1.658.501
 
 
 
 
 86.328
 
 
 
 
 91.779
 
 
 
 
 77.503
 
 
 
 
 87.633
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Personele uitgaven
 
 
 
 
 1.530.326
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 1.530.326
 
 
 
 
 81.088
 
 
 
 
 1.611.414
 
 
 
 
 76.108
 
 
 
 
 75.814
 
 
 
 
 75.838
 
 
 
 
 76.168
 
 
 
 
 
 
 Eigen personeel
 
 
 
 331.568
 
 
 0
 
 
 331.568
 
 
 20.763
 
 
 352.331
 
 
 42.478
 
 
 42.022
 
 
 41.660
 
 
 41.720
 
 
 
 
 
 Externe Inhuur
 
 
 
 1.500
 
 
 0
 
 
 1.500
 
 
 18.673
 
 
 20.173
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 
 
 
 Overige personele exploitatie
 
 
 
 18.928
 
 
 0
 
 
 18.928
 
 
 4.569
 
 
 23.497
 
 
 4.342
 
 
 4.342
 
 
 4.322
 
 
 4.322
 
 
 
 
 
 Uitkeringen (pensioenen en wachtgelden)
 
 
 
 1.178.330
 
 
 0
 
 
 1.178.330
 
 
 37.083
 
 
 1.215.413
 
 
 29.288
 
 
 29.450
 
 
 29.856
 
 
 30.126
 
 
 
 
 
 Materiële uitgaven
 
 
 
 
 61.842
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 61.842
 
 
 
 
 ‒ 14.755
 
 
 
 
 47.087
 
 
 
 
 10.220
 
 
 
 
 15.965
 
 
 
 
 1.665
 
 
 
 
 11.465
 
 
 
 
 
 Overige materiele exploitatie
 
 
 61.842
 
 
 0
 
 
 61.842
 
 
 ‒ 14.755
 
 
 47.087
 
 
 10.220
 
 
 15.965
 
 
 1.665
 
 
 11.465
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Apparaatsontvangsten
 
 
 
 
 7.462
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 7.462
 
 
 
 
 391
 
 
 
 
 7.853
 
 
 
 
 127
 
 
 
 
 127
 
 
 
 
 127
 
 
 
 
 127
 
 
 
 
 
 
 Voor dit artikel worden mutaties met een grootte van € 10,0 miljoen of meer toegelicht.
 
 Toelichting op de uitgaven 
 
 Personele uitgaven
 Het budget voor de personele uitgaven is met € 81,1 miljoen verhoogd. Dit wordt gedeeltelijk veroorzaakt door een hoger budget voor eigen personeel. Vanuit artikel 12 Nog onverdeeld is € 11,4 miljoen aan middelen voor arbeidsvoorwaarden overgeheveld naar artikel 10 Apparaat kerndepartement. Deze middelen zijn bestemd voor de gestegen personele uitgaven als gevolg van het arbeidsvoorwaardenakkoord 2021-2023, waaronder de loonsverhoging van 3,65% per 1 januari 2023, de bijzondere beloning van € 300,- netto in maart aan actief dienend defensiepersoneel vanwege het extra werk door de oorlog in Oekraïne en de gestegen sociale lasten. Daarnaast heeft er een overgang plaatsgevonden van de Dienst Geestelijke Verzorging naar de BS van DOSCO met het bijbehorende budget van € 17,8 miljoen. Daarnaast is het budget met € 4,6 miljoen verhoogd in verband met aanvullende functies voor de uitvoering van de Defensienota 2022. Door herschikking van onder andere het formatiebudget, is het budget van externe inhuur met € 18,6 miljoen verhoogd en wordt aangewend voor het alternatief vullen van openstaande functies. 
 Daarnaast is de stijging het gevolg van een hoger budget voor uitkeringen (pensioenen en wachtgelden) vanwege de doorwerking van het hogere Wettelijk Minimumloon (WML) op socialezekerheidsuitkeringen en de AOW die Defensie betaalt.
 Materiële uitgaven
 
 
 Overige materiële exploitatie
 
 Het budget voor overige materiële uitgaven is met € 14,8 miljoen naar beneden bijgesteld. Dit komt voornamelijk door een overheveling van budget naar het ministerie van Binnenlandse Zaken voor bedrijfsvoeringskosten van € 4,6 miljoen en voor bijdragen aan gezamenlijke eenheden van € 4,7 miljoen. Daarnaast is door herschikking van budget € 5,3 miljoen ingezet ten behoeve van externe inhuur. 
 
 
 
 
 Niet-Beleidsartikel 11 Geheim
 
 
 Artikel 11 Geheim (bedragen x € 1.000)
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Omschrijving
 
 
 Ontwerpbegroting 2023 (1)
 
 
 Mutaties via NvW, ISB, moties en amendementen (2)
 
 
 Vastgestelde begroting 2023 (3)=(1)+(2)
 
 
 Mutaties 1e suppletoire begroting (4)
 
 
 Stand 1e suppletoire begroting (5)=(3)+(4)
 
 
 Mutatie 2024
 
 
 Mutatie 2025
 
 
 Mutatie 2026
 
 
 Mutatie 2027
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Verplichtingen
 
 
 
 
 15.685
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 15.685
 
 
 
 
 2.500
 
 
 
 
 18.185
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Uitgaven
 
 
 
 
 15.685
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 15.685
 
 
 
 
 2.500
 
 
 
 
 18.185
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Niet-Beleidsartikel 12 Nog onverdeeld
 
 
 Artikel 12 Nog onverdeeld (bedragen x € 1.000)
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Omschrijving
 
 
 Ontwerpbegroting 2023 (1)
 
 
 Mutaties via NvW, ISB, moties en amendementen (2)
 
 
 Vastgestelde begroting 2023 (3)=(1)+(2)
 
 
 Mutaties 1e suppletoire begroting (4)
 
 
 Stand 1e suppletoire begroting (5)=(3)+(4)
 
 
 Mutatie 2024
 
 
 Mutatie 2025
 
 
 Mutatie 2026
 
 
 Mutatie 2027
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Verplichtingen
 
 
 
 
 351.055
 
 
 
 
 ‒ 280
 
 
 
 
 350.775
 
 
 
 
 149.816
 
 
 
 
 500.591
 
 
 
 
 269.001
 
 
 
 
 477.604
 
 
 
 
 287.870
 
 
 
 
 285.653
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Uitgaven
 
 
 
 
 361.055
 
 
 
 
 ‒ 280
 
 
 
 
 360.775
 
 
 
 
 149.816
 
 
 
 
 510.591
 
 
 
 
 269.001
 
 
 
 
 477.604
 
 
 
 
 287.870
 
 
 
 
 285.653
 
 
 
 
 
 
 Loonbijstelling
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Prijsbijstelling
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Nog onverdeeld
 
 
 
 361.055
 
 
 ‒ 280
 
 
 360.775
 
 
 149.816
 
 
 510.591
 
 
 269.001
 
 
 477.604
 
 
 287.870
 
 
 285.653
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Ontvangsten
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 
 
 Voor dit artikel worden mutaties met een grootte van € 2,0 miljoen of meer toegelicht.
 
 Toelichting op de uitgaven 
 
 Het budget op artikel 12 Nog onverdeeld is met € 149,8 miljoen naar boven bijgesteld. Dit is het gevolg van enerzijds een toevoeging van het budget voor het arbeidsvoorwaardenpakket van Defensie vanuit de aanvullende post van het ministerie van Financiën (€ 175,2 miljoen). En anderszijds het gevolg van onder andere de kasschuiven voor de arbeidsvoorwaardenmiddelen (€ 296,4 miljoen) die vanuit het Coalitieakkoord aan het budget zijn toegevoegd, en het programma Defensie Open op Orde (€ 24,8 miljoen). Daarnaast is vanuit artikel 12 Nog onverdeeld € 223,8 miljoen aan middelen voor arbeidsvoorwaarden overgeheveld naar de Defensieonderdelen. Deze middelen zijn bestemd voor de gestegen personele uitgaven als gevolg van het arbeidsvoorwaardenakkoord 2021-2023, waaronder de loonsverhoging van 3,65% per 1 januari 2023, de bijzondere beloning van € 300,- netto in maart aan actief dienend defensiepersoneel vanwege het extra werk door de oorlog in Oekraïne en de gestegen sociale lasten.
 Daartegenover staat het naar beneden bijstellen van het budget met € 12,9 miljoen als gevolg van een aantal interdepartementale budgetoverhevelingen, waarvan de bijdrage aan het ministerie van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties in het kader van de Kabinetsreactie op het rapport van bevindingen van het Adviescollege dialooggroep slavernijverleden de grootste is (€ 12,1 miljoen).
 Daarnaast is het budget naar beneden bijgesteld voor een aantal kleinere overige mutaties (€ 7,4 miljoen) en is een daling van het budget van € 50,5 miljoen het gevolg van herallocaties van budgetten en het oplossen van problematiek op de defensiebegroting, zoals hogere prijzen voor brandstof en energie en hogere lasten voor pensioenen en uitkeringen als gevolg van een hoger minimumloon en het militair invaliditeitspensioen.
 Tegenover deze bijstellingen staan een aantal ophogingen van het budget. De loonbijstelling tranche 2023 van € 415,1 miljoen is toegevoegd aan artikel 12. Ook de prijsbijstelling tranche 2023 van €86,8 miljoen is evenals de eenmalige prijsbijstelling voortkomend uit de Najaarsnota 2022 (Kamerstukken II 2022/23, 36250, nr. 1) van €14,7 miljoen toegevoegd aan artikel 12. Tot slot is de eindejaarsmarge 2022 van € 73,9 miljoen toegevoegd.
 
 
 
 Niet-Beleidsartikel 13 Bijdrage aan Defensiematerieelbegrotingsfonds
 
 
 Artikel 13 Bijdrage aan Defensiematerieelbegrotingsfonds (K) (bedragen x € 1.000)
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Omschrijving
 
 
 Ontwerpbegroting 2023 (1)
 
 
 Mutaties via NvW, ISB, moties en amendementen (2)
 
 
 Vastgestelde begroting 2023 (3)=(1)+(2)
 
 
 Mutaties 1e suppletoire begroting (4)
 
 
 Stand 1e suppletoire begroting (5)=(3)+(4)
 
 
 Mutatie 2024
 
 
 Mutatie 2025
 
 
 Mutatie 2026
 
 
 Mutatie 2027
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Verplichtingen
 
 
 
 
 6.521.608
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 6.521.608
 
 
 
 
 ‒ 1.118.113
 
 
 
 
 5.403.495
 
 
 
 
 1.374.500
 
 
 
 
 1.308.896
 
 
 
 
 1.135.611
 
 
 
 
 1.217.010
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Uitgaven
 
 
 
 
 6.521.608
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 6.521.608
 
 
 
 
 ‒ 1.118.113
 
 
 
 
 5.403.495
 
 
 
 
 1.374.500
 
 
 
 
 1.308.896
 
 
 
 
 1.135.611
 
 
 
 
 1.217.010
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Bijdrage aan Defensiematerieelbegrotingsfonds
 
 
 
 6.521.608
 
 
 0
 
 
 6.521.608
 
 
 ‒ 1.118.113
 
 
 5.403.495
 
 
 1.374.500
 
 
 1.308.896
 
 
 1.135.611
 
 
 1.217.010
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Ontvangsten
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 
 
 Voor dit artikel worden mutaties met een grootte van € 10,0 miljoen of meer toegelicht.
 
 Toelichting op de uitgaven 
 
 De mutatie van € 1.118,1 miljoen betreft de bijdrage vanuit de begroting Hoofdstuk X Defensie aan hoofdstuk K Defensiematerieelbegrotingsfonds ten behoeve van uitgaven die op het fonds worden verantwoord.
 
 
 
 
 
 3
 Bijlage subsidieoverzicht
 
 
 Subsidieoverzicht
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Naam
 
 
 2021
 
 
 2022
 
 
 Ontwerpbegroting 2023
 
 
 Stand 1e suppletoire begroting 2023
 
 
 Afwijking 1e suppletoire 2023 t.o.v. ontwerpbegroting 2023
 
 
 mutatie 2024
 
 
 mutatie 2025
 
 
 mutatie 2026
 
 
 Reden afwijking stand van 1e suppletoire t.o.v. Oontwerpbegroting 2023
 
 
 Laatste evaluatie
 
 
 Volgende evaluatie
 
 
 Einddatum
 
 
 
 
 
 
 Stichting Nederlands Veteraneninstituut (NLVi)
 
 
 21.765
 
 
 24.502
 
 
 23.496
 
 
 23.496
 
 
 0
 
 
 
 
 
 
 2022
 
 
 2026
 
 
 2026
 
 
 
 
 Nationaal Comité Herdenking Capitulatie 1945 Wageningen
 
 
 25
 
 
 25
 
 
 25
 
 
 25
 
 
 0
 
 
 
 
 
 
 2021
 
 
 2026
 
 
 2026
 
 
 
 
 Stichting Veteranen Platform (VP)
 
 
 304
 
 
 212
 
 
 212
 
 
 246
 
 
 34
 
 
 34
 
 
 34
 
 
 34
 
 
 Additionele aanvraag voor capaciteitsuitbreiding
 
 
 2022
 
 
 2027
 
 
 2027
 
 
 
 
 Stichting Koninklijke Defensiemusea
 
 
 16.550
 
 
 17.141
 
 
 18.184
 
 
 18.184
 
 
 0
 
 
 
 
 
 
 2019
 
 
 2024
 
 
 2024
 
 
 
 
 Stichting Nationale Taptoe
 
 
 276
 
 
 304
 
 
 304
 
 
 324
 
 
 20
 
 
 20
 
 
 20
 
 
 20
 
 
 Meerkosten voor het organiseren van het evenement
 
 
 2022
 
 
 2027
 
 
 2027
 
 
 
 
 Universiteit van Amsterdam
 
 
 74
 
 
 74
 
 
 77
 
 
 77
 
 
 0
 
 
 
 
 
 
 2022
 
 
 2027
 
 
 2027
 
 
 
 
 Stichting Maritiem Kenniscentrum
 
 
 28
 
 
 23
 
 
 25
 
 
 25
 
 
 0
 
 
 
 
 
 
 2022
 
 
 2027
 
 
 2027
 
 
 
 
 Stichting Phantasy in Blue
 
 
 25
 
 
 
 25
 
 
 10
 
 
 ‒ 15
 
 
 ‒ 25
 
 
 ‒ 25
 
 
 ‒ 25
 
 
 Subsidie wordt afgebouwd
 
 
 2022
 
 
 n.v.t.
 
 
 n.v.t.
 
 
 
 
 Stichting Historische Vlucht
 
 
 111
 
 
 118
 
 
 125
 
 
 125
 
 
 0
 
 
 
 
 
 
 2022
 
 
 2027
 
 
 2027
 
 
 
 
 SWoon NLDA
 
 
 15
 
 
 22
 
 
 25
 
 
 25
 
 
 0
 
 
 
 
 
 
 2022
 
 
 2027
 
 
 2027
 
 
 
 
 Stichting Klachtentelefoon Luchtverkeer Limburg
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 75
 
 
 75
 
 
 75
 
 
 75
 
 
 75
 
 
 Subsidie per 2023 overgeheveld vanuit het Ministerie van Infrastructuur en Waterstaat.
 
 
 n.v.t.
 
 
 2027
 
 
 2027
 
 
 
 
 ASL BISL Foundation
 
 
 40
 
 
 
 40
 
 
 0
 
 
 ‒ 40
 
 
 ‒ 40
 
 
 ‒ 40
 
 
 ‒ 40
 
 
 Subsidie wordt afgebouwd
 
 
 2017
 
 
 n.v.t.
 
 
 n.v.t.
 
 
 
 
 Stichting Power of Freedom, Invictus Games
 
 
 0
 
 
 4.850
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 
 
 
 
 eenmalig
 
 
 eenmalig
 
 
 eenmalig
 
 
 
 
 Subsidies te verstrekken na evaluatie/ nader te verdelen
 
 
 
 37
 
 
 508
 
 
 714
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Totaal subsidies
 
 
 
 
 39.213
 
 
 
 
 47.308
 
 
 
 
 43.046
 
 
 
 
 43.326
 
 
 
 
 
 44
 
 
 
 
 44
 
 
 
 
 44
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 De genoemde bedragen betreffen het wettelijk plafond voor subsidies
 
 
 
 
 
 
 
 De genoemde bedragen zijn exclusief de door het Ministerie van Financien vestrekte loon- en prijsbijstelling