Memorie van toelichting
Staten-Generaal — Kamerstuk Memorie van toelichting
Datum: 2024-11-29 00:00:00.000000
Rechtsgebied: Wetgeving


Vergaderjaar 2024‒2025
 Tweede Kamer der Staten-Generaal
 2
 Kamerstukken
 
 
 
 36 625
 XIV
 
 Wijziging van de begrotingsstaten van het Ministerie van Landbouw, Visserij, Voedselzekerheid en Natuur (XIV) en het Diergezondheidsfonds (F) voor het jaar 2024 (wijziging samenhangende met de Najaarsnota)
 
 
 Nr. 2
 MEMORIE VAN TOELICHTING
 Ontvangen 29 november 2024
 
 
 
 
 A.
 ARTIKELSGEWIJZE TOELICHTING BIJ HET WETSVOORSTEL 
 
 Wetsartikelen 1 tot en met 3
 
 De begrotingsstaten die onderdeel zijn van de Rijksbegroting, worden op grond van artikel 2.3, eerste lid, van de Comptabiliteitswet 2016 elk afzonderlijk bij wet vastgesteld en derhalve ook gewijzigd. Het onderhavige wetsvoorstel strekt ertoe om voor het jaar 2024 wijzigingen aan te brengen in:
 
 
 1.
 de departementale begrotingsstaat van het Ministerie van Landbouw, Visserij, Voedselzekerheid en Natuur;
 
 
 2.
 de begrotingsstaat inzake de agentschappen van dit ministerie;
 
 
 3.
 de begrotingsstaat voor het begrotingsfonds Diergezondheidsfonds.
 
 
 
 De in de begrotingsstaten opgenomen begrotingsartikelen worden in onderdeel B van deze memorie van toelichting toegelicht (de zgn. begrotingstoelichting).
 
 
 
 
 
 De Minister van Landbouw, Visserij, Voedselzekerheid en Natuur,
 F.M. Wiersma 
 
 
 
 
 
 
 
 
 B.
 BEGROTINGSTOELICHTING
 
 
 
 1
 Leeswijzer
 
 
 Tabel 1 Ondergrenzen conform RBV
 
 
 
 
 
 
 
 Omvang begrotingsartikel (stand ontwerpbegroting) in € miljoen
 
 
 Beleidsmatige mutaties (ondergrens in € miljoen)
 
 
 Technische mutaties (ondergrens in € miljoen)
 
 
 
 
 
 
 < 50
 
 
 1
 
 
 2
 
 
 
 
 => 50 en < 200
 
 
 2
 
 
 4
 
 
 
 
 => 200 en < 1000
 
 
 5
 
 
 10
 
 
 
 
 => 1000
 
 
 10
 
 
 20
 
 
 
 
 
 
 
 
 2
 Beleid
 
 
 
 2.1
 Overzicht belangrijkste uitgaven- en ontvangstenmutaties
 
 
 Tabel 2 Belangrijkste suppletoire uitgavenmutaties 2024 (Tweede suppletoire begroting) (Bedragen x € 1.000)
 
 
 
 
 
 
 
 Overzicht belangrijkste suppletoire uitgavenmutaties 2024 (Tweede suppletoire begroting) (bedragen x € 1.000)
 
 
 
 
 
 Artikel
 
 
 Uitgaven 2024
 
 
 
 
 
 
 
 Vastgestelde begroting 2024
 
 
 
 
 3.999.859
 
 
 
 
 
 Stand bij suppletoire begroting september 2024
 
 
 
 
 4.385.412
 
 
 
 
 
 Belangrijkste mutaties tweede suppletoire begroting
 
 
 
 
 
 
 
 1) Ramingsbijstelling Lbv / Lbv-plus
 
 
 21
 
 
 ‒ 76.247
 
 
 
 
 2) DU indirecte uitvoeringskosten
 
 
 22
 
 
 ‒ 49.043
 
 
 
 
 3) Storting begrotingsreserve Apurement
 
 
 51, 21
 
 
 33.000
 
 
 
 
 4) Terugvordering Europese Commissie
 
 
 21
 
 
 22.068
 
 
 
 
 5) Monitoring dierveiligheid
 
 
 21
 
 
 12.311
 
 
 
 
 6) Uitgaven apparaat
 
 
 50
 
 
 ‒ 10.796
 
 
 
 
 7) Uitvoeringskosten Piekbelastersaanpak
 
 
 22
 
 
 ‒ 9.940
 
 
 
 
 8) Overheveling NMBP
 
 
 22
 
 
 ‒ 7.009
 
 
 
 
 9) Uitvoeringskosten Lbv / Lbv-plus
 
 
 21
 
 
 5.848
 
 
 
 
 10) NVWA
 
 
 24
 
 
 5.800
 
 
 
 
 11) RVO in beslag nemen dieren
 
 
 21
 
 
 5.724
 
 
 
 
 12) Overige mutaties
 
 
 
 ‒ 76.397
 
 
 
 
 
 Stand 2e suppletoire begroting 2024
 
 
 
 
 4.240.731
 
 
 
 
 
 Toelichting
 
 
 1.
 Ramingsbijstelling Lbv/Lbv-plus
 
 
 Uitgaven op de Lbv / Lbv-plus regelingen worden verlaagd om aan te sluiten bij het tempo waarin deelnemers maatregelen uitvoeren.
 2. DU's indirecte uitvoeringskosten provincies
 Middelen voor de indirecte uitvoeringskosten van provincies worden per decentralisatie uitkering (DU) verstrekt vanuit het provinciefonds. Deze middelen zijn bedoeld ter compensatie van uitvoeringskosten van provincies die niet direct zijn toe te rekenen aan specifieke gebiedsprocessen of maatregelen waarvoor de provincies een specifieke uitkering ontvangen op grond van de Regeling provinciale maatregelen landelijk gebied.
 3. Storting begrotingsreserve Apurement
 Dit betreft grotendeels een overheveling van artikel 51 naar artikel 21 ten behoeve van het aanvullen van de begrotingsreserve Apurement. De begrotingsreserve Apurement is bedoeld om financiële correcties opgelegd door de Europese Commissie met betrekking tot het Gemeenschappelijk Landbouw Beleid op te vangen.
 4. Terugvordering Europese Commissie
 Op 16 oktober jl. heeft de EC aangegeven dat Nederland een bedrag van circa € 40 mln. Europese subsidies moet terugbetalen inzake FresQ. Dit gaat over uitbetaalde EU subsidies in de jaren 2009 tot en met 2012 aan de producentenorganisatie FresQ. Deze terugvordering van € 22,7 mln. van de Europese Commissie betreft grotendeels ongeveer de eerste helft van terugbetaling FresQ.
 5. Diergezondheid en dierwelzijn
 Op het moment van overheveling was de verwachting dat er aanvullend budget nodig was en veiligheidshalve is er toen aanvullend budget overgebracht. Volgens de laatste inzichten is dit niet meer nodig en zal hiervoor worden gecorrigeerd.
 6. Uitgaven apparaat
 Deze mutatie betreft voor het overgrote deel de verlaging in het budget voor eigen personeel. Vacatures worden minder snel vervuld dan verwacht, waardoor het budget naar beneden is bijgesteld.
 7. Uitvoeringskosten piekbelastersaanpak
 De uitgaven op Piekbelastersaanpak worden verlaagd hoofdzakelijk omdat de vraag naar zaakbegeleiders achterblijft.
 8. Overheveling Natuur- en milieubeleidsplan
 Dit betreft een bijdrage aan het BES-fonds voor de uitvoering van het Natuur- en milieubeleidsplan Caribisch Nederland en de Uitvoeringsagenda's Bonaire, Saba en Sint Eustatius.
 9. Uitvoeringskosten Lbv/Lbv-plus
 Het totaal aantal uren dat nodig was voor het beoordelen en afhandelen van aanvragen voor Lbv en Lbv-plus regelingen vallen hoger uit dan verwacht.
 10. NVWA
 Er is besloten de extra kosten van de nieuwe CAO Rijk pas vanaf 1-1-2025 door te rekenen aan derden. Hiervoor dient de NVWA gecompenseerd te worden om niet tot een verlies te leiden.
 11. RVO
 De RVO heeft meer goederen in beslag genomen, en heeft hierdoor meer kosten gemaakt.
 
 Tabel 3 Belangrijkste suppletoire ontvangstenmutaties 2024 (Tweede suppletoire begroting) (Bedragen x € 1.000)
 
 
 
 
 
 
 
 Overzicht belangrijkste suppletoire ontvangstmutaties 2024 (Tweede suppletoire begroting) (bedragen x € 1.000)
 
 
 
 
 
 Artikel
 
 
 Ontvangsten 2024
 
 
 
 
 
 
 
 Vastgestelde begroting 2024
 
 
 
 
 97.775
 
 
 
 
 
 Stand suppletoire begroting september 2024
 
 
 
 
 157.580
 
 
 
 
 Belangrijkste suppletoire mutaties
 
 
 
 
 
 
 1) Terugvordering 2023 ELGF
 
 
 21
 
 
 22.068
 
 
 
 
 2) Ontvangsten natuur bijstelling
 
 
 22
 
 
 17.129
 
 
 
 
 3) Afrekening RVO jaarrekening 2023
 
 
 24
 
 
 4.342
 
 
 
 
 Overige mutaties
 
 
 
 10.073
 
 
 
 
 
 Stand 2e suppletoire begroting 2024
 
 
 
 
 211.192
 
 
 
 
 
 Toelichting
 
 
 1.
 Terugvordering 2023 ELGF
 
 
 Dit betreft een terugvordering van de EC omtrent het Europees Landbouwgarantiefonds (ELFG) voor het jaar 2023.
 2. Ontvangsten natuur bijstelling
 Een aantal provincies hebben eerder dan verwacht ongebruikte middelen van een regeling teruggestort.
 3. Afrekening jaarrekening RVO 2023
 De RVO heeft in 2023 teveel ontvangsten vanuit LVVN ontvangen. Dit wordt hiermee verrekend.
 
 
 
 
 3
 Beleidsartikelen
 
 
 
 3.1
 Artikel 21 Land- en tuinbouw
 
 Budgettaire gevolgen van beleid
 
 Tabel 4 Budgettaire gevolgen van beleid art. 21 (bedragen x € 1.000)
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 21 Land- en tuinbouw
 
 
 bedragen x1.000
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Art.
 
 
 Omschrijving
 
 
 Stand 1e suppletoire begroting (incl. ISB, NvW en amendementen) (1)
 
 
 Mutaties 2e suppletoire begroting (2)
 
 
 Stand 2e suppletoire begroting (3) = (1) + (2)
 
 
 
 
 
 
 Verplichtingen
 
 
 
 
 3.434.794
 
 
 
 
 ‒ 23.604
 
 
 
 
 3.411.190
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Uitgaven
 
 
 
 
 1.122.364
 
 
 
 
 ‒ 28.112
 
 
 
 
 1.094.252
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Subsidies (regelingen)
 
 
 
 
 1.016.633
 
 
 
 
 ‒ 85.477
 
 
 
 
 931.156
 
 
 
 
 
 
 Sociaal economische positie boeren
 
 
 163.395
 
 
 23.516
 
 
 186.911
 
 
 
 
 
 Duurzame veehouderij
 
 
 659.273
 
 
 ‒ 108.795
 
 
 550.478
 
 
 
 
 
 Glastuinbouw en weerbare planten en teeltsystemen
 
 
 77.172
 
 
 6.935
 
 
 84.107
 
 
 
 
 
 Mestbeleid
 
 
 103.322
 
 
 ‒ 7.488
 
 
 95.834
 
 
 
 
 
 Diergezondheid en dierenwelzijn
 
 
 4.520
 
 
 1.242
 
 
 5.762
 
 
 
 
 
 Voedselzekerheid en internationale agrarische samenwerking
 
 
 1.186
 
 
 ‒ 707
 
 
 479
 
 
 
 
 
 Integraal voedselbeleid
 
 
 7.765
 
 
 ‒ 180
 
 
 7.585
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Leningen
 
 
 
 
 24.500
 
 
 
 
 2.796
 
 
 
 
 27.296
 
 
 
 
 
 
 Lening Investeringsfonds Duurzame Landbouw
 
 
 24.500
 
 
 2.796
 
 
 27.296
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Garanties
 
 
 
 
 1805
 
 
 
 
 91
 
 
 
 
 1896
 
 
 
 
 
 
 Bijdrage borgstellingsreserve
 
 
 0
 
 
 91
 
 
 91
 
 
 
 
 
 Verliesdeclaraties borgstellingsfaciliteit
 
 
 1.805
 
 
 0
 
 
 1.805
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Opdrachten
 
 
 
 
 30.757
 
 
 
 
 14.146
 
 
 
 
 44.903
 
 
 
 
 
 
 Sociaal economische positie boeren
 
 
 4.189
 
 
 ‒ 1.945
 
 
 2.244
 
 
 
 
 
 Duurzame veehouderij
 
 
 1.644
 
 
 ‒ 1.317
 
 
 327
 
 
 
 
 
 Mestbeleid
 
 
 552
 
 
 ‒ 552
 
 
 0
 
 
 
 
 
 Diergezondheid en dierenwelzijn
 
 
 18.741
 
 
 17.206
 
 
 35.947
 
 
 
 
 
 Voedselzekerheid en internationale agrarische samenwerking
 
 
 3.805
 
 
 667
 
 
 4.472
 
 
 
 
 
 Integraal voedselbeleid
 
 
 1.826
 
 
 87
 
 
 1.913
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Bijdrage aan ZBO's/RWT's
 
 
 
 
 17.250
 
 
 
 
 7.822
 
 
 
 
 25.072
 
 
 
 
 
 
 College toelating gewasbeschermingsmiddelen en biociden
 
 
 3.712
 
 
 860
 
 
 4.572
 
 
 
 
 
 Centrale Commissie Dierproeven
 
 
 2.502
 
 
 870
 
 
 3.372
 
 
 
 
 
 Medebewind/voormalige productschappen
 
 
 687
 
 
 ‒ 187
 
 
 500
 
 
 
 
 
 Raad voor de Plantenrassen
 
 
 1.511
 
 
 369
 
 
 1.880
 
 
 
 
 
 Keuringsdiensten
 
 
 8.838
 
 
 5.910
 
 
 14.748
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Bijdrage aan medeoverheden
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 
 
 Specifieke uitkeringen
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Bijdrage aan (inter-)nationale organisaties
 
 
 
 
 11.333
 
 
 
 
 ‒ 490
 
 
 
 
 10.843
 
 
 
 
 
 
 FAO en overige contributies
 
 
 11.333
 
 
 ‒ 490
 
 
 10.843
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Storting/onttrekking begrotingsreserve
 
 
 
 
 7.555
 
 
 
 
 33.000
 
 
 
 
 40.555
 
 
 
 
 
 
 Storting begrotingsreserve landbouw
 
 
 1.428
 
 
 0
 
 
 1.428
 
 
 
 
 
 Storting begrotingsreserve apurement
 
 
 2.500
 
 
 33.000
 
 
 35.500
 
 
 
 
 
 Storting begrotingsreserve borgstelling
 
 
 3.627
 
 
 0
 
 
 3.627
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Bijdrage aan (andere) begrotingshoofdstukken
 
 
 
 
 12.531
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 12.531
 
 
 
 
 
 
 Diergezondheidsfonds
 
 
 12.531
 
 
 0
 
 
 12.531
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Ontvangsten
 
 
 
 
 98.400
 
 
 
 
 28.467
 
 
 
 
 126.867
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Ontvangsten
 
 
 
 
 98.400
 
 
 
 
 28.467
 
 
 
 
 126.867
 
 
 
 
 
 
 Sociaal economische positie boeren
 
 
 245
 
 
 360
 
 
 605
 
 
 
 
 
 ZBO's/RWT's
 
 
 2.500
 
 
 0
 
 
 2.500
 
 
 
 
 
 Agroketens
 
 
 2.013
 
 
 4.471
 
 
 6.484
 
 
 
 
 
 Agrarische innovatie en overig
 
 
 0
 
 
 186
 
 
 186
 
 
 
 
 
 Mestbeleid
 
 
 7.209
 
 
 100
 
 
 7.309
 
 
 
 
 
 Garanties
 
 
 1.800
 
 
 0
 
 
 1.800
 
 
 
 
 
 Weerbare planten en teeltsystemen
 
 
 1.428
 
 
 ‒ 167
 
 
 1.261
 
 
 
 
 
 Diergezondheid en dierenwelzijn
 
 
 11.600
 
 
 1.003
 
 
 12.603
 
 
 
 
 
 Voedselzekerheid en internationale agrarische samenwerking
 
 
 6.515
 
 
 446
 
 
 6.961
 
 
 
 
 
 Onttrekkingen begrotingsreserves
 
 
 65.090
 
 
 22.068
 
 
 87.158
 
 
 
 
 
 Toelichting
 Subsidies
 Sociaal economische positie boeren
 Het subsidiebudget voor Sociaal economische positie boeren wordt verhoogd met € 23,5 mln. De verhoging wordt voor € 22,7 mln. verklaard door een  terugvordering van de Europese Commissie. Deze terugvordering betreft grotendeels ongeveer de eerste helft van de FresQ korting. Op 16 oktober jl. heeft de EC aangegeven dat Nederland een bedrag van circa € 40,0 mln. moet terugbetalen in de zaak FresQ. Dit heeft betrekking op uitbetaalde EU subsidies in de jaren 2009 tot en met 2012 aan de producentenorganisatie FresQ. Op grond van de Europese regelgeving geldt een maximale terugvorderingstermijn van 8 jaar, daarna moeten de financiële gevolgen worden verrekend tussen de Europese Commissie en de lidstaat. Sinds 2021 lopen hier gesprekken over met de Europese Commissie. De EC heeft nu besloten dat Nederland dit bedrag moet terug betalen.
 Duurzame veehouderij
 Het subsidiebudget voor Duurzame veehouderij wordt met € 108,8 mln. verlaagd. Het budget voor de Lbv/LbvPlus vrijwillige stoppersregeling voor veehouders wordt € 76,2 mln. onderuitputting verwacht en daarom wordt het budget neerwaarts bijgesteld. Deze onderuitputting treedt met name op bij de Lbv. Daar geldt dat een groot deel van de veehouders de maximale doorlooptijd van 6 maanden voor de ondertekening van de overeenkomst, een voorwaarde voor het eerste betaalmoment, benut terwijl in de prognoses is uitgegaan van een kortere doorlooptijd. Er is daarmee van vertraging in de betalingsmomenten.
 Glastuinbouw en weerbare planten en teeltsystemen
 Het subsidiebudget voor Glastuinbouw en weerbare planten en teeltsystemen wordt met € 6,9 mln. verhoogd. Door het vervallen van de 100% eindejaarsmarge op Klimaatfondsmiddelen konden middelen uit 2023 onverwacht niet worden doorgeschoven, waardoor in 2024 onvoldoende budget was om verplichtingen uit te betalen. Met deze overboeking wordt hier aan tegemoetgekomen. De stijging van het subsidiebudget in 2024 pakt lager uit door het neerwaarts bijstellen van ramingen over diverse kleinere projecten.
 Mestbeleid
 Het subsidiebudget voor Mestbeleid wordt met € 7,5 mln. verlaagd. Dit komt voornamelijk doordat meerdere projecten vertraging hebben opgelopen of zijn uitgesteld door de wisseling van het kabinet en de benodigde inzet voor de aanpak van de mestmarkt, waaraan in 2024 veel tijd is besteed. Daarnaast wordt in 2024 voor de subsidie Hoogwaardige mestverwerking een lager bedrag uitbetaald dan er budget beschikbaar was.
 Opdrachten
 Diergezondheid en dierenwelzijn
 Het opdrachtenbudget voor Diergezondheid en dierenwelzijn wordt verlaagd met € 17,2 mln. Dit wordt voor het grootste deel veroorzaakt door een onjuist raming van kosten bij de RVO voor I&R die niet juist waren geraamd. Verder maakte de RVO meer kosten voor het in beslag nemen van goederen.
 Bijdrage aan ZBO's / RWT's
 Bijdrage aan Keuringsdiensten
 De bijdrage aan Keuringsdiensten wordt verhoogd met € 5,9 mln. Dit heeft onder meer te maken met een hogere LVVN-bijdrage aan Skal ad € 5,3 mln. door het tijdelijk niet kunnen retribueren van wettelijk verplichte taken, met name op het gebied van import, in 2026.
 Storting begrotingsreserve
 Begrotingsreserve Apurement
 De begrotingsreserve Apurement is bedoeld om financiële correcties opgelegd door de Europese Commissie met betrekking tot het Gemeenschappelijk Landbouw Beleid op te vangen. De begrotingsreserve Apurement wordt aangevuld met totaal € 33,0 mln. Dit bedrag bestaat uit een extra storting vanuit het Rijk (€ 31,0 mln.) en bijdragen vanuit de provincies (€ 2,0 mln. voor 2023 en 2024). De € 31,0 mln. van het Rijk betreft een overheveling van artikel 51 naar artikel 21 ten behoeve van het aanvullen van de begrotingsreserve Apurement.
 Ontvangsten
 Ontvangsten
 Dit is de onttrekking uit de begrotingsreserve Apurement voor de bij subsidies sociaal economische positie boeren genoemde terugbetaling aan de Europese Commissie (€ 22,7 mln.).
 
 
 
 3.2
 Artikel 22 Natuur, visserij en gebiedsgericht werken
 
 Budgettaire gevolgen van beleid
 
 Tabel 5 Budgettaire gevolgen van beleid art. 22 (bedragen x € 1.000)
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 22 Natuur, visserij en gebiedsgericht werken
 
 
 bedragen x1.000
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Art.
 
 
 Omschrijving
 
 
 Stand 1e suppletoire begroting (incl. ISB, NvW en amendementen) (1)
 
 
 Mutaties 2e suppletoire begroting (2)
 
 
 Stand 2e suppletoire begroting (3) = (1) + (2)
 
 
 
 
 
 
 Verplichtingen
 
 
 
 
 3.799.626
 
 
 
 
 ‒ 146.526
 
 
 
 
 3.653.100
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Uitgaven
 
 
 
 
 1.947.943
 
 
 
 
 ‒ 120.990
 
 
 
 
 1.826.953
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Subsidies (regelingen)
 
 
 
 
 109.540
 
 
 
 
 ‒ 8.836
 
 
 
 
 100.704
 
 
 
 
 
 
 Vermaatschappelijking Natuur en Biodiversiteit
 
 
 11.701
 
 
 ‒ 173
 
 
 11.528
 
 
 
 
 
 Natuur en Biodiversiteit op land
 
 
 52.070
 
 
 881
 
 
 52.951
 
 
 
 
 
 Beheer Kroondomeinen
 
 
 763
 
 
 ‒ 2
 
 
 761
 
 
 
 
 
 Duurzame visserij
 
 
 33.198
 
 
 ‒ 11.164
 
 
 22.034
 
 
 
 
 
 Overige stelsel activiteiten
 
 
 7.908
 
 
 499
 
 
 8.407
 
 
 
 
 
 Natuur en Biodiversiteit Grote Wateren
 
 
 3.900
 
 
 1.123
 
 
 5.023
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Leningen
 
 
 
 
 26.345
 
 
 
 
 ‒ 4.200
 
 
 
 
 22.145
 
 
 
 
 
 
 Leningen rente en aflossing
 
 
 26.345
 
 
 ‒ 4.200
 
 
 22.145
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 (Schade)vergoeding
 
 
 
 
 1.900
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 1.900
 
 
 
 
 
 
 Vermaatschappelijking natuur en biodiversiteit
 
 
 1.900
 
 
 0
 
 
 1.900
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Opdrachten
 
 
 
 
 89.001
 
 
 
 
 ‒ 38.475
 
 
 
 
 50.526
 
 
 
 
 
 
 Vermaatschappelijking Natuur en Biodiversiteit
 
 
 8.875
 
 
 ‒ 5.879
 
 
 2.996
 
 
 
 
 
 Natuur en Biodiversiteit op land
 
 
 51.805
 
 
 ‒ 27.226
 
 
 24.579
 
 
 
 
 
 Natuur en Biodiversiteit Grote Wateren
 
 
 14.039
 
 
 ‒ 1.510
 
 
 12.529
 
 
 
 
 
 Duurzame visserij
 
 
 6.696
 
 
 ‒ 2.988
 
 
 3.708
 
 
 
 
 
 Internationale Samenwerking
 
 
 2.675
 
 
 ‒ 173
 
 
 2.502
 
 
 
 
 
 Klimaatimpuls Natuur en Biodiversiteit
 
 
 4.911
 
 
 ‒ 699
 
 
 4.212
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Bijdrage aan agentschappen
 
 
 
 
 16.110
 
 
 
 
 387
 
 
 
 
 16.497
 
 
 
 
 
 
 Rijkswaterstaat
 
 
 14.389
 
 
 241
 
 
 14.630
 
 
 
 
 
 Rijksvastgoedbedrijf
 
 
 1.630
 
 
 ‒ 630
 
 
 1.000
 
 
 
 
 
 Overige agentschappen
 
 
 91
 
 
 776
 
 
 867
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Bijdrage aan ZBO's/RWT's
 
 
 
 
 32.782
 
 
 
 
 1.953
 
 
 
 
 34.735
 
 
 
 
 
 
 Staatsbosbeheer
 
 
 32.629
 
 
 60
 
 
 32.689
 
 
 
 
 
 Overige ZBO's
 
 
 153
 
 
 1.893
 
 
 2.046
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Bijdrage aan medeoverheden
 
 
 
 
 1.669.190
 
 
 
 
 ‒ 71.819
 
 
 
 
 1.597.371
 
 
 
 
 
 
 Caribisch Nederland
 
 
 8.046
 
 
 ‒ 7.342
 
 
 704
 
 
 
 
 
 Specifieke uitkering
 
 
 1.661.144
 
 
 ‒ 64.477
 
 
 1.596.667
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Bijdrage aan (inter-)nationale organisaties
 
 
 
 
 1.841
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 1.841
 
 
 
 
 
 
 Internationale Samenwerking
 
 
 1.841
 
 
 0
 
 
 1.841
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Storting/onttrekking begrotingsreserve
 
 
 
 
 1.234
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 1.234
 
 
 
 
 
 
 Storting begrotingsreserve visserij
 
 
 1.234
 
 
 0
 
 
 1.234
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Bijdrage aan (andere) begrotingshoofdstukken
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 
 
 Bijdrage aan provinciefonds
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Ontvangsten
 
 
 
 
 45.329
 
 
 
 
 16.379
 
 
 
 
 61.708
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Ontvangsten
 
 
 
 
 45.329
 
 
 
 
 16.379
 
 
 
 
 61.708
 
 
 
 
 
 
 Landinrichtingsrente
 
 
 22.845
 
 
 ‒ 431
 
 
 22.414
 
 
 
 
 
 Verkoop gronden
 
 
 500
 
 
 ‒ 500
 
 
 0
 
 
 
 
 
 Overige ontvangsten natuur
 
 
 11.994
 
 
 16.970
 
 
 28.964
 
 
 
 
 
 Duurzame visserij
 
 
 9.990
 
 
 340
 
 
 10.330
 
 
 
 
 
 Toelichting
 Subsidies
 Duurzame Visserij
 Het subsidiebudget van Duurzame visserij wordt met € 11,2 mln. verlaagd. Dit behelst verschillende mutaties, waaronder een terugbetalingen van voorschotten van € 5,0 mln. aan de Provincie Flevoland en € 1,3 mln. aan Rijkswaterstaat voor de Saneringsregeling IJsselmeervisserij waar geen gebruik van gemaakt is. Daarnaast zijn er minder inschrijvingen op de Energie Efficiëntieregeling Visserij dan verwacht waardoor er sprake was van onderuitputting van € 3,5 mln.
 Opdrachten
 Natuur en Biodiversiteit op land
 De opdrachtbudgetten voor Natuur en Biodiversiteit op land worden met € 27,2 mln. verlaagd. Dat heeft verschillende oorzaken, de voornaamste zijnde de onderuitputting op de Piekbelastersaanpak ad € 10,0 mln., hoofdzakelijk doordat de vraag naar zaakbegeleiders achterblijft. Verder is € 8,6 mln. overgeheveld naar het Gemeente- en Provinciefonds voor maatregelen in het kader van natuurbrandpreventie- en mitigatie.
 Bijdrage aan medeoverheden
 Specifieke uitkeringen
 Het budget voor Specifieke uitkeringen wordt met € 64,5 mln. verlaagd. Dit betreft voornamelijk middelen voor de indirecte uitvoeringskosten die voor een decentralisatie uitkering (DU) worden overgeheveld naar het Provinciefonds ad € 49,0 mln. Deze middelen zijn bedoeld ter compensatie van apparaatskosten van provincies die niet direct zijn toe te rekenen aan concrete gebiedsprocessen of maatregelen waarvoor de provincies een specifieke uitkering ontvangen op grond van de Regeling provinciale maatregelen landelijk gebied. Daarnaast wordt voor de regeling provinciale maatregelpakketten het deel van de uitgaven van de provincie die btw compensabel zijn ter waarde van € 8,4 mln. overgeheveld naar het BTW compensatiefonds.
 Caribisch Nederland
 Verder wordt het kasbudget voor Caribisch Nederland wordt met € 7,3 mln. verlaagd. Dit betreft met name een overheveling naar het BES-fonds ten behoeve van van de uitvoering van het Natuur- en milieubeleidsplan Caribisch Nederland 2020-2030 en de uitvoeringsagenda's Bonaire, Saba en Sint Eustatius.
 Ontvangsten
 Overige ontvangsten natuur
 De ontvangsten op de post Overige ontvangsten natuur stijgen met € 16,9 mln. Dat komt doordat een aantal provincies eerder dan verwacht ongebruikte middelen van de regeling Maatregel Gerichte Aankoop tranche 1 teruggestort hebben.
 
 
 
 3.3
 Artikel 23 Kennis en innovatie
 
 Budgettaire gevolgen van beleid
 
 Tabel 6 Budgettaire gevolgen van beleid art. 23 (bedragen x € 1.000)
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 23 Kennis en innovatie
 
 
 bedragen x1.000
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Art.
 
 
 Omschrijving
 
 
 Stand 1e suppletoire begroting (incl. ISB, NvW en amendementen) (1)
 
 
 Mutaties 2e suppletoire begroting (2)
 
 
 Stand 2e suppletoire begroting (3) = (1) + (2)
 
 
 
 
 
 
 Verplichtingen
 
 
 
 
 577.099
 
 
 
 
 135.334
 
 
 
 
 712.433
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Uitgaven
 
 
 
 
 347.391
 
 
 
 
 372
 
 
 
 
 347.763
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Subsidies (regelingen)
 
 
 
 
 190.440
 
 
 
 
 4.955
 
 
 
 
 195.395
 
 
 
 
 
 
 Beleidsondersteunend onderzoek
 
 
 54.937
 
 
 21.143
 
 
 76.080
 
 
 
 
 
 Missiegedreven topsectoren- en innovatiebeleid
 
 
 57.841
 
 
 ‒ 10.203
 
 
 47.638
 
 
 
 
 
 Kennisverspreiding en groen onderwijs
 
 
 77.662
 
 
 ‒ 5.985
 
 
 71.677
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Opdrachten
 
 
 
 
 17.182
 
 
 
 
 ‒ 501
 
 
 
 
 16.681
 
 
 
 
 
 
 Kennisontwikkeling en innovatie
 
 
 17.182
 
 
 ‒ 501
 
 
 16.681
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Bijdrage aan agentschappen
 
 
 
 
 15.282
 
 
 
 
 1.331
 
 
 
 
 16.613
 
 
 
 
 
 
 Rijksinstituut voor Volksgezondheid en Milieu
 
 
 15.282
 
 
 1.331
 
 
 16.613
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Bijdrage aan ZBO's/RWT's
 
 
 
 
 124.487
 
 
 
 
 ‒ 5.413
 
 
 
 
 119.074
 
 
 
 
 
 
 Wageningen Research
 
 
 124.487
 
 
 ‒ 5.413
 
 
 119.074
 
 
 
 
 
 ZonMw
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Ontvangsten
 
 
 
 
 9.362
 
 
 
 
 3.484
 
 
 
 
 12.846
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Ontvangsten
 
 
 
 
 9.362
 
 
 
 
 3.484
 
 
 
 
 12.846
 
 
 
 
 
 
 Kennisontwikkeling en innovatie
 
 
 9.362
 
 
 3.484
 
 
 12.846
 
 
 
 
 
 Toelichting
 Verplichtingen
 De verplichtingen op artikel 23 worden met 135,3 mln. verhoogd. Hiervan is € 128,1 mln. om enkele wettelijke onderzoekstaken en de kennisbasis voor de jaren 2025 tot en met 2027 meerjarig aan Wageningen Research (WR) te kunnen verplichten. Het resterende bedrag van € 7,2 mln. betreft ophogingen van het verplichtingenbudget voor meerjarige projecten gericht op beleidsondersteunend onderzoek en ophogingen die direct zijn gekoppeld aan de onderstaande kasophogingen.
 Subsidies
 Subsidie beleidsondersteunend onderzoek
 Het subsidiebudget voor beleidsondersteunend onderzoek wordt met € 21,2 mln. verhoogd. Deze verhoging is het saldo van bijdragen vanuit onderbesteding op missiegdreven topsectoren van € 10,2 mln., onderbesteding op de wettelijke onderzoekstaken van € 5 mln. en bijdragen vanuit andere artikelen. Er is een zekere overlap tussen de missies die zijn vastgelegd vanuit missiegedreven topsectoren en de onderzoeken voor beleidsondersteuning en voor de wettelijke taken wordt minder aanvullend gesubsidieerd.
 Subsidie kennisverspreiding en groen onderwijs
 Het subsidiebudget voor kennisverspreiding en groen onderwijs wordt verlaagd met € 6,0 mln. Dit komt deels door een bijdrage van € 2,7 mln. aan het ministerie van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap (OCW) voor NWO-SIA Programma Praktijkkennis Voedsel en Groen (PPVG). Ook wordt er € 1,3 mln. overgeheveld naar artikel 24 om de uitvoeringskosten van de RVO voor verschillende projecten te financieren.
 Bijdrage aan ZBO's/RWT's
 Bijdrage ZBO's/RWT's
 De uitgaven voor bijdrage aan ZBO’s/RWT’s wordt met € 5,6 mln. verlaagd. Dit wordt voornamelijk veroorzaakt door de mutatie van wettelijke onderzoekstaken van € 5 mln. naar beleidsondersteunend onderzoek.
 Ontvangsten
 Ontvangsten
 De ontvangsten op artikel 23 stijgen met € 3,5 mln. Dit komt voort uit de vaststelling van de subsidiebeschikking van WR voor 2022. Omdat het bevoorschotte subsidiebedrag niet volledig is benut, wordt een deel van de subsidie teruggevorderd.
 
 
 
 3.4
 Artikel 24 Uitvoering en toezicht
 
 Budgettaire gevolgen van beleid
 
 Tabel 7 Budgettaire gevolgen van beleid art. 24
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 24 Uitvoering en toezicht
 
 
 bedragen x1.000
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Art.
 
 
 Omschrijving
 
 
 Stand 1e suppletoire begroting (incl. ISB, NvW en amendementen) (1)
 
 
 Mutaties 2e suppletoire begroting (2)
 
 
 Stand 2e suppletoire begroting (3)=(1+2)
 
 
 
 
 
 
 Verplichtingen
 
 
 
 
 678.779
 
 
 
 
 15.907
 
 
 
 
 694.686
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Uitgaven
 
 
 
 
 678.779
 
 
 
 
 15.907
 
 
 
 
 694.686
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Bijdrage aan agentschappen
 
 
 
 
 678.779
 
 
 
 
 15.907
 
 
 
 
 694.686
 
 
 
 
 
 
 Nederlandse Voedsel- en Warenautoriteit
 
 
 339.438
 
 
 13.676
 
 
 353.114
 
 
 
 
 
 Rijksdienst voor Ondernemend Nederland
 
 
 339.341
 
 
 2.231
 
 
 341.572
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Ontvangsten
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 5.282
 
 
 
 
 5.282
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Ontvangsten
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 5.282
 
 
 
 
 5.282
 
 
 
 
 
 
 Agentschappen en overig
 
 
 0
 
 
 5.282
 
 
 5.282
 
 
 
 
 
 Toelichting
 Bijdrage aan agentschappen
 Nederlandse Voedsel en Warenautoriteit
 De bijdrage aan de NVWA is met € 13,7 mln. verhoogd. Voor € 10,5 mln. komt deze verhoging voort uit de afrekening van een voorschot aan RVO op basis van de jaarrekening.
 Rijksdienst voor Ondernemend Nederland
 Hiernaast is de bijdrage aan de RVO per saldo met € 2,2 mln. verhoogd. Er zijn € 5,8 mln. uitvoeringskosten gemaakt voor de Lbv en Lbv-plus. Dit is een gevolg van extra inhuur van medewerkers en extra maatregelen en herstelacties als gevolg van toepassing van de Regeling ammoniak en veehouderij (RAV) en extra vergoeding voor scharrelruimtes. De bijdrage aan RVO is anderzijds met € 5,3 mln. naar beneden bijgesteld door de loonkosten van LVVN medewerkers in het LVVN Attaché Netwerk (LAN).
 Ontvangsten
 Ontvangsten
 De ontvangsten op artikel 24 stijgen met € 5,3 mln. Dit komt voor € 4,3 mln. uit de afrekening van het voorschot van de NVWA uit 2023. Op basis van de NVWA jaarrekening 2023 vindt een verrekening plaats van het LVVN voorschot 2023.
 
 
 
 
 4
 Niet-beleidsartikelen
 
 
 
 4.1
 Artikel 50 Apparaat
 
 
 Tabel 8 Apparaatsuitgaven Kerndepartement (Bedragen x €1000)
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 50 Apparaat
 
 
 bedragen x1.000
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Art.
 
 
 Omschrijving
 
 
 Stand 1e suppletoire begroting (incl. ISB, NvW en amendementen) (1)
 
 
 Mutaties 2e suppletoire begroting (2)
 
 
 Stand 2e suppletoire begroting (3)=(1+2)
 
 
 
 
 
 
 Verplichtingen
 
 
 
 
 262.039
 
 
 
 
 252
 
 
 
 
 262.291
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Uitgaven
 
 
 
 
 262.039
 
 
 
 
 252
 
 
 
 
 262.291
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Personele uitgaven
 
 
 
 
 211.180
 
 
 
 
 ‒ 8.999
 
 
 
 
 202.181
 
 
 
 
 
 
 Eigen personeel
 
 
 186.700
 
 
 ‒ 7.439
 
 
 179.261
 
 
 
 
 
 Externe inhuur
 
 
 22.151
 
 
 ‒ 1.811
 
 
 20.340
 
 
 
 
 
 Overige personele uitgaven
 
 
 2.329
 
 
 251
 
 
 2.580
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Materiële uitgaven
 
 
 
 
 50859
 
 
 
 
 9251
 
 
 
 
 60110
 
 
 
 
 
 
 ICT
 
 
 0
 
 
 500
 
 
 500
 
 
 
 
 
 Bijdrage aan SSO's (exclusief DICTU)
 
 
 8.122
 
 
 5.427
 
 
 13.549
 
 
 
 
 
 SSO DICTU
 
 
 22.613
 
 
 2.904
 
 
 25.517
 
 
 
 
 
 Overige materiële uitgaven
 
 
 20.124
 
 
 420
 
 
 20.544
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Ontvangsten
 
 
 
 
 4.489
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 4.489
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Ontvangsten
 
 
 
 
 4.489
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 4.489
 
 
 
 
 
 
 Ontvangsten
 
 
 4.489
 
 
 0
 
 
 4.489
 
 
 
 
 
 Toelichting
 Personele uitgaven
 Eigen personeel
 Het budget voor personele uitgaven op artikel 50 wordt per saldo met € 9,0 mln. verlaagd. Dit betreft voor het overgrote deel de verlaging in het budget voor eigen personeel. Vacatures worden minder snel vervuld dan verwacht, waardoor het budget naar beneden is bijgesteld. Daarnaast hebben een aantal technische mutaties plaatsgevonden vanaf de personele uitgaven naar de materiele uitgaven.
 Materiële uitgaven
 Het budget voor de materiele uitgaven op artikel 50 wordt per saldo met circa € 9,3 mln. verhoogd. Dit komt onder andere door een aantal technische mutaties waarbij budget van personele uitgaven is overgeheveld naar dat van materiële uitgaven. Daarnaast is het budget voor SSO DICTU met € 3,2 mln. verhoogd vanwege stijgende ICT-kosten. Ook is er € 1,9 mln. overgeheveld van de begroting van EZ/KGG ter compensatie van de kosten die EZ/KGG maakt op de gedeelde budgetten voor het Programma Transparantie in Informatie (PTiI).
 
 
 
 4.2
 Artikel 51 Nog onverdeeld
 
 
 Tabel 9 Artikel 51 Nog onverdeeld (Bedragen x € 1.000)
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 51 Nog onverdeeld
 
 
 
 bedragen x1.000
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Art.
 
 
 Omschrijving
 
 
 Stand 1e suppletoire begroting (incl. ISB, NvW en amendementen) (1)
 
 
 Mutaties 2e suppletoire begroting (2)
 
 
 Stand 2e suppletoire begroting (3)=(1+2)
 
 
 
 
 
 
 
 Overige mutaties 2esuppletoire begroting
 
 
 
 
 
 
 
 Verplichtingen
 
 
 
 
 26.896
 
 
 
 
 ‒ 23.287
 
 
 
 
 3.609
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Uitgaven
 
 
 
 
 26.896
 
 
 
 
 ‒ 23.287
 
 
 
 
 3.609
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Nog te verdelen
 
 
 26.896
 
 
 ‒ 23.287
 
 
 3.609
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Ontvangsten
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 
 
 Toelichting
 Artikel 51 is een administratief begrotingstechnisch artikel. Dit betekent dat er geen daadwerkelijke uitgaven ten laste van artikel 51 worden gedaan.
 Het budget wordt met € 23,3 mln. verlaagd door verschillende overhevelingen. Er vindt een overheveling plaats van € 12,7 mln. naar het subsidiebudget voor Glastuinbouw en weerbare planten en teeltsystemen. Daarnaast is er € 6,5 mln. van de klimaatfondsmiddelen die niet meer worden ingezet generaal teruggeboekt in overleg met het ministerie van Klimaat en Groene Groei.
 
 
 
 
 5
 Agentschappen
 
 
 
 5.1
 Agentschapsparagraaf Nederlandse Voedsel- en Warenautoriteit
 
 Toelichting
 De agentschapsparagraaf is in deze Tweede suppletoire begroting niet op genomen. Op basis van de regeling Rijksbegrotingsvoorschriften 2024 wordt een agentschapsparagraaf opgesteld indien de realisatie cumulatief 5% of cumulatief € 20 mln. afwijkt van de begroting. Hier is geen sprake van.
 
 
 
 
 6
 Begrotingsfonds
 
 
 
 6.1
 De begroting van het Diergezondheidsfonds (DGF)
 
 Toelichting
 Voor het Diergezondheidsfonds is geen sprake van wijzigingen in de begroting ten opzichte van de stand bij suppletoire begroting september.