Wijziging van de Wet publieke gezondheid onder meer in verband met de Wet veiligheidsregio's; Memorie van toelichting
Staten-Generaal — Kamerstuk Memorie van toelichting
Datum: 2014-07-03 00:00:00.000000
Rechtsgebied: Wetgeving


Tweede Kamer der Staten-Generaal
 2
 Vergaderjaar 2009-2010
 
 
 
 KST136739
 2009-2010
 
 32 195
 Wijziging van de Wet publieke gezondheid onder meer in verband met de
Wet veiligheidsregio’s
 
 
 
 
 Nr. 
 3
 MEMORIE VAN TOELICHTING
 I ALGEMEEN
 1 Aanleiding
 Dit voorstel tot wijziging van de Wet publieke gezondheid bestaat uit
vier aspecten. Het eerste aspect en tevens de belangrijkste aanleiding voor
de voorgestelde wetswijziging, gaat over de voorbereiding op grootschalige
infectieziekte-uitbraken. Het tweede aspect betreft enige overige wijzigingen
inzake de infectieziektebestrijding. Het derde aspect betreft het versterken
van de zogenaamde preventiecyclus en het bevorderen van de uitvoering van
de gemeentelijke nota gezondheidsbeleid. Het vierde aspect is het opnemen
van een gemeentelijke taak voor het bieden van prenatale voorlichting aan
aanstaande ouders.
 2 De voorbereiding op grootschalige publieke gezondheidscrises
 2.1 Inleiding
 Met de uitbraak van SARS in 2004 kwam de infectieziektedreiging weer prominent
op de mondiale agenda. Het werd pijnlijk duidelijk hoe snel een ernstige infectieziekte
zich, met het toegenomen internationale verkeer, wereldwijd kan verspreiden.
De dreiging van een ernstige grieppandemie heeft er in 2008 toe geleid dat
deze door het kabinet bovenin de lijst is gezet van meest risicovolle dreigingen
in de Nationale Risicobeoordeling. Op het moment van schrijven van deze toelichting
krijgt de dreiging van een pandemische uitbraak van Nieuwe Influenza A (H1N1)
volop de aandacht. Met de Wet publieke gezondheid (hierna: Wpg) is de wettelijke
infrastructuur aangepast aan de (inter)nationale noodzaak daartoe. In het
kielzog van nieuwe taken en bevoegdheden heeft ook de gemeentelijke gezondheidsdienst
(hierna: GGD), als uitvoerder van de infectieziektebestrijding, een belangrijker
rol gekregen.
 
 In dit hoofdstuk wordt eerst de samenhang met het voorstel voor een Wet
veiligheidsregio’s (kamerstukken II 2007–2008, 31 117) (hierna:
Wvr) beschreven en aangegeven waarom het noodzakelijk is dat deze wet en de Wpg goed op elkaar aansluiten. Tot slot wordt aangegeven hoe de gewenste
samenhang met de Wvr via dit voorstel wordt vormgegeven.
 2.2 Samenhang opgeschaalde publieke gezondheidszorg
met crisisbeheersing
 2.2.1 Wvr – schaalvergroting crisisbeheersing
 De Wvr regelt onder meer de voorbereiding bij rampenbestrijding, crisisbeheersing
en geneeskundig hulpverlening, alsmede het optreden bij bovenlokale rampen
en crises ten aanzien van de aspecten openbare orde en veiligheid. De organisatie
van de rampen- en crisisbeheersing wordt regionaal aangepakt vanuit de gedachte
dat de gemeentelijke schaal te klein is om een ramp of een crisis aan te kunnen.
 Introductie bestuur van de veiligheidsregio
 Met de Wvr wordt de voorbereiding op de bestrijding van branden, rampenbestrijding
en crisisbeheersing opgedragen aan het bestuur van de veiligheidsregio. In
dit bestuur hebben alle burgemeesters van de gemeenten uit de betreffende
regio zitting. De leiding van de rampenbestrijding en crisisbeheersing, zoals
gedefinieerd in de Wvr, ligt bij bovenlokale rampen en crises op grond van
de Wvr bij de voorzitter van de veiligheidsregio, tevens de korpsbeheerder
van het regionale politiekorps.
 Congruentie werkgebieden van hulpverleningsdiensten
 De Wvr regelt ook dat, onder verantwoordelijkheid van het bestuur van
de veiligheidsregio, de hulpverleningsdiensten politie, brandweer en GHOR-organisatie
op eenzelfde schaalgrootte functioneren (25 hulpverleningsregio’s).
Met de nieuwe Wet ambulancezorg wordt de regionale ambulancevoorziening ook
op de schaal van de politie- en veiligheidsregio’s georganiseerd.
 2.2.2 Relatie Wvr – Wpg
 Het is om verschillende redenen van groot belang dat de Wpg goed aansluit
bij de Wvr. De Wvr regelt dat het bestuur van de veiligheidsregio verantwoordelijk
is voor de voorbereiding op rampenbestrijding en crisisbeheersing en dat de
voorzitter van de veiligheidsregio ten behoeve van de rampenbestrijding en
crisisbeheersing bij bovenlokale rampen en crises verantwoordelijk is voor
het uitoefenen van bevoegdheden ter zake van openbare orde en veiligheid.
Het is zeer waarschijnlijk dat een grootschalige uitbraak van een infectieziekte
maatschappelijke ontwrichting tot gevolg heeft. Handhaving van de openbare
orde en de bestrijding van de grootschalige infectieziekte-uitbraak dienen
dan hand in hand te gaan. Een effectieve beheersing van een dergelijke grootschalige
uitbraak staat of valt dan met het vertrouwen van de bevolking in een eensluidend
optredende overheid. De kans dat maatregelen, die nodig zijn om de infectieziekte-uitbraak
te kunnen beheersen, worden opgevolgd, is sterk afhankelijk van het gezag
van deze overheid. Deze is op haar beurt afhankelijk van de mate waarin zij
de openbare orde weet te handhaven. Daarom moeten de bevoegdheden ten aanzien
van het handhaven van de openbare orde en de bestrijding van een grootschalige
infectieziekte-uitbraak in één hand worden gelegd. Dit wordt
gerealiseerd met een aanpassing van de Wpg via een ander wetsvoorstel, te
weten: het voorstel voor een aanpassing van wetten aan de Wet veiligheidsregio’s
(kamerstukken II, 2008–2009, 31 968). De voorbereiding op een dergelijke
uitbraak dient hierop aansluitend ook op hetzelfde niveau ter hand te worden
genomen. In paragraaf 2.3 wordt nader ingegaan wat dit dient
te betekenen voor de rol van het bestuur van de veiligheidsregio ter zake
van een infectieziektecrisis.
 
 Daarnaast is het van belang te regelen dat de werkgebieden van de GGD,
als publieke hulpverleningsdienst, overeenkomen met de werkgebieden van de
overige publieke hulpverleningsdiensten in de veiligheidsregio’s. Op
deze manier wordt gewaarborgd dat in de veiligheidsregio door de bestuurlijk
verantwoordelijken en hun uitvoerders optimaal kan worden afgestemd over de
inzet bij volksgezondheidscrises, waarmee ook de slagkracht kan worden vergroot.
Deze congruentie van werkgebieden wordt in het onderhavige wetsvoorstel geregeld.
In paragraaf 2.4 wordt hierop nader ingegaan.
 Bovengenoemde ontwikkelingen dienen er verder toe te leiden dat «de
witte kolom» met slagkracht wordt gepositioneerd naast politie en brandweer
opdat de veiligheidsregio ook bij een grootschalige infectieziekte-uitbraak
adequaat kan opereren. De relatie tussen de opgeschaalde publieke gezondheidszorg
en de crisisbeheersing kan ook operationeel nog verder worden versterkt door
het positioneren van de «directeur publieke gezondheid». Op dat
laatste punt wordt in paragraaf 2.5 ingegaan.
 2.3 Rol bestuur van de veiligheidregio
 Voorzitter van de veiligheidsregio
 Zoals hierboven aangegeven, wordt reeds via het voorstel voor een aanpassing
van wetten aan de Wet veiligheidsregio’s (de invoeringswet van de Wvr)
de Wpg aangepast en krijgt de voorzitter van de veiligheidsregio (in plaats
van de burgemeester) de taak en de bevoegdheden om de bestrijding van een
epidemie van een infectieziekte behorend tot groep A of een directe dreiging
daarvan ter hand te nemen. Ten behoeve van deze bestrijding wordt de voorzitter
van de veiligheidsregio bij uitsluiting bevoegd om, in plaats van de burgemeester,
toepassing te geven aan de maatregelen van hoofdstuk V van de Wpg. De reden
voor het overhevelen van deze bevoegdheid van burgemeester naar voorzitter
van de veiligheidsregio is dat aldus verzekerd wordt dat deze crisisbevoegdheid
en het gezag inzake de openbare orde in één hand blijft indien
eenhoofdig bovenlokaal gezag vereist is.
 
 De infectieziekten behorende tot groep A zijn momenteel: Nieuwe Influenza
A (H1N1), pokken, polio en severe acute respiratory
syndrome (SARS). Met het onderhavige voorstel wordt daaraan virale hemorragische
koorts toegevoegd, waarover hieronder meer. Via de Wpg kunnen infectieziekten
uit een andere categorie of die daarin niet zijn opgenomen, dan wel ziektebeelden
met een volgens de stand van de wetenschap onbekende oorzaak, waarbij een
gegrond vermoeden bestaat van besmettelijkheid en ernstig gevaar voor de volksgezondheid,
door de Minister van VWS zeer snel worden aangemerkt als behorende tot groep
A en aldus onder de werking van de wet worden gebracht.
 Zodra er sprake is van de bestrijding van een infectieziekte behorend
tot groep A, of een directe dreiging daarvan, heeft de Minister van VWS de
leiding over de bestrijding. Dat betekent dat de minister het kader voor de
bestrijding vaststelt, met andere woorden: aanwijzingen geeft over het te
voeren bestrijdingsbeleid. De voorzitter van de veiligheidsregio blijft samen
met de GGD verantwoordelijk voor de uitvoering van de daadwerkelijke bestrijding
en heeft ook de eindverantwoordelijkheid over individuele gevallen.
 Bestuur van de veiligheidsregio
 Met het toedelen van bovengenoemde taak aan de voorzitter van de veiligheidsregio, is het nodig om de voorbereiding op een grootschalige
infectieziekte-uitbraak ook te beleggen op het niveau waarop de voorzitter
optreedt, namelijk de veiligheidsregio. Het algemeen bestuur van de veiligheidsregio
wordt met dit voorstel daarom verantwoordelijk voor de voorbereiding op de
bestrijding van een epidemie van een infectieziekte behorend tot groep A,
alsmede op de bestrijding van een nieuw subtype humaan influenzavirus, waarbij
ernstig gevaar voor de volksgezondheid bestaat. Nieuwe Influenza A (H1N1)
is al opgenomen in groep A. Andere nieuwe subtypen humaan influenzavirus,
waarbij ernstig gevaar voor de volksgezondheid bestaat (zoals een H5N1 variant),
zijn er nog niet en daarom nog niet opgenomen in groep A. Zodra een dergelijk
virus zich zal voordoen, zal het worden opgenomen in groep A en zal de bestrijding
onder leiding van de Minister van VWS op niveau van de veiligheidsregio plaats
vinden.
 
 Het bestuur van de veiligheidsregio’s krijgt een taak op het punt
van grootschalige infectieziekte-uitbraken op dezelfde schaalgrootte als de
rampen- en crisisbeheersing. Aldus sluit deze zorg ook meer aan op de rampenbestrijding
en crisisbeheersing. De GGD blijft voor alle duidelijkheid altijd verantwoordelijk
voor de operationele voorbereiding en uitvoering van de gehele infectieziektebestrijding,
dus ook voor de grootschalige infectieziekte-uitbraken.
 Aansturing van het bestuur van de veiligheidsregio door
de minister van VWS
 Met het onderhavige voorstel kan de minister van VWS zonodig het bestuur
van de veiligheidsregio aanwijzingen geven en op te dragen om bepaalde maatregelen
te treffen inzake de voorbereiding van bovengenoemde bestrijding. Nu kan de
minister dit doen ten aanzien van de colleges van burgemeester en wethouders.
Met de verschuiving van deze taak naar het bestuur van de veiligheidsregio
dient ook deze bevoegdheid van de minister mee te bewegen.
 Crisisplannen
 Met bovengenoemde verantwoordelijkheid voor het bestuur van de veiligheidsregio,
dient het bestuur het aspect van grootschalige infectieziektebestrijding ook
te verankeren in de vierjaarlijkse crisisplannen die het bestuur op grond
van de Wvr dient vast te stellen. In dat crisisplan zullen de taken en bevoegdheden
voor deze infectieziektebestrijding, alsmede de organisatie daarvan moeten
worden uitgewerkt. Het is met name van belang om een goede afstemming tussen
de mogelijke medische en bestuurlijke aspecten te bewerkstelligen. Relevante
partijen ter zake lopen uiteen van RIVM/GGD/GHOR tot politie en leger.
 
 Dat deel van het crisisplan dat betrekking heeft op een grootschalige
infectieziekte-uitbraak dient door het bestuur van de veiligheidsregio te
worden vastgesteld in overeenstemming met het algemeen bestuur van de GGD.
Dit zal ertoe leiden dat reguliere taken en opgeschaalde taken nadrukkelijk
met elkaar in verband moeten worden gebracht. Het bestuur van de veiligheidsregio,
verantwoordelijk voor het opgeschaalde publieke gezondheidsbeleid, zal het
bestuur dat verantwoordelijk is voor het reguliere publieke gezondheidsbeleid
moeten betrekken bij het opgeschaalde publieke gezondheidsbeleid. Vanuit de
gedachte dat reguliere en opgeschaalde zorg één op één
in elkaar overgaan, mag worden verwacht dat dit een positieve uitwerking heeft
voor de voorbereiding op een grootschalige infectieziekte-uitbraak.
 2.4 Congruentie van werkgebieden GGD en veiligheidsregio’s
 Zoals hierboven is beschreven wordt met de Wvr gebiedscongruentie beoogd voor hulpverleningsdiensten. Via de Wet ambulancezorg worden
de diensten regionale ambulancevervoer ook op dat niveau in hun uitvoering
georganiseerd. De publieke gezondheidszorg maakt echter op basis van de Wvr
slechts ten dele onderdeel uit van de veiligheidsregio’s, namelijk als
onderdeel van de GHOR. Door nu de voorzitter van de veiligheidsregio in plaats
van de burgemeester te belasten met de bestrijding van grootschalige infectieziekte-uitbraken
en het bestuur van de veiligheidsregio in plaats van het college van burgemeester
en wethouders met de voorbereiding daarop, wordt de positie van de GGD in
de veiligheidsregio vergroot. De GGD ondersteunt immers het bestuur van de
veiligheidsregio voor deze taak. Het is belangrijk dat de GGD daarom op dezelfde
schaalgrootte als de veiligheidsregio wordt georganiseerd. Hiermee kan het
bestuur eenduidig worden ondersteund en wordt de samenwerking tussen alle
publieke hulpverleningsdiensten vergemakkelijkt. Binnen de GGD regio’s
heeft al een voortdurende schaalvergroting plaatsgehad vanuit het oogpunt
om de benodigde expertise te bundelen en te waarborgen. De regio’s hebben
deze schaalvergroting nagenoeg vanuit hun verantwoordelijkheid voor de inhoudelijke
taakuitvoering autonoom doorgevoerd. Met dit wetsvoorstel wordt de territoriale
congruentie vastgelegd.
 2.5 Directeur publieke gezondheid
 Het bovenstaande, de taak voor het bestuur van de veiligheidsregio’s
en de gebiedscongruentie van GGD’en en veiligheidsregio’s, vraagt
ook om herbezinning van de eerder ingezette lijn om de publieke gezondheidszorg
in opgeschaalde vorm operationeel af te zonderen van de publieke gezondheidszorg
in reguliere vorm. Voor een goed begrip van de meerwaarde van deze toenmalige
keuze, volgt eerst een beschrijving van de geschiedenis van de geneeskundige
hulpverlening. Vervolgens wordt ingegaan op de ontwikkelingen die sindsdien
in de publieke gezondheidszorg hebben plaatsgehad.
 Geschiedenis
 De grootschalige geneeskundige hulpverlening was ooit een Rijksverantwoordelijkheid
en was belegd bij de Organisatie Bescherming Bevolking en bij het Korps Mobiele
Colonnes. Het grote nadeel van deze constructie was dat het geen parate organisaties
waren, terwijl juist bij hulpverlening direct optreden van levensbelang is.
Reguliere zorg en crisisbeheersing moeten naadloos in elkaar overlopen. In
de jaren tachtig is besloten om de rampenbestrijding uit te laten voeren door
reguliere operationele organisaties zoals de brandweer, de ambulancediensten
en de GGD’en en de verantwoordelijkheid voor de organisatie van de grootschalige
geneeskundige hulpverlening te beleggen bij de gemeenten.
 De GGD’en waren op andere schaal georganiseerd dan de brandweer,
politie en ambulancezorg en werden op andere wijze aangestuurd. Binnen de
GGD’en was onvoldoende aandacht voor deze taak. Dreiging werd anders
opgevat en samenwerking met de private partijen werd vanuit de reguliere situatie
nog niet als noodzakelijk gevoeld. Ook was de GGD nog veelal op gemeentelijk
niveau georganiseerd en niet regionaal, zoals de politie en een gedeelte van
de brandweer dat wel waren. Hierdoor was het moeilijk afspraken te maken met
deze partners in de crisisbeheersing. Dit was (onder meer) aanleiding voor
het tot stand brengen van de Wet geneeskundige hulpverlening bij ongevallen
en rampen (hierna: Wet GHOR).
 
 Een andere aanleiding voor de Wet GHOR was dat de opbouw van de GGD regio’s
onvoldoende tot stand kwam. Dit was mede het gevolg van een gebrek aan bestuurlijke
aandacht en het ontbreken van een gemeenschappelijk gedragen doel voor geneeskundige
hulpverlening bij rampen en zware ongevallen. Laatstgenoemde hulpverlening
is opgeschaalde reguliere zorg. De reguliere hulpverlening van ongevallen
moet de basis zijn van deze opgeschaalde zorg. De kwaliteit van zorg dient
in alle situaties zoveel mogelijk gelijk te zijn. De Wet GHOR heeft tot doel
de geneeskundige hulpverlening bij rampen en zware ongevallen te organiseren
en daarbij de samenwerking met politie en brandweer te bevorderen. Daarom
werden er met de politieregio’s congruente GHOR-regio’s ingericht
onder verantwoordelijkheid van een eigen bestuur, samengesteld uit vertegenwoordigers
van de colleges van burgemeester en wethouders van de aangesloten gemeenten
uit de regio’s. De operationele leiding van de GHOR-organisatie kwam
te liggen bij Regionaal Geneeskundig Functionaris (hierna: RGF) onder aansturing
van het bestuur van de GHOR-regio.
 
 De GGD van vandaag is een andere organisatie dan tien jaar geleden. De
GGD’en zijn nu overwegend regionaal georganiseerd. Daarnaast is de kwaliteit
verbeterd, mede dankzij de ondersteuning van het Centrum Infectieziektebestrijding
(CIb) en het Centrum voor Gezondheid en Milieu (CGM), beide behorende tot
het RIVM. Ook wordt de voorbereiding op rampen en crises serieus genomen:
er zijn rampenopvangplannen ontwikkeld en er zijn opleiding, training en oefenplannen
opgesteld in samenhang met de overige gezondheidszorgpartijen. Deze worden
dan ook gezamenlijk geïmplementeerd en binnen elk van de tien traumaregio’s
beoefend.
 Overheveling van de GHOR uit de Wet GHOR naar de Wvr
 Met de Wvr komt de GHOR-organisatie onder verantwoordelijkheid van het
bestuur van de veiligheidsregio en wordt de operationele leiding uitgeoefend
door de directeur GHOR. De hoofdtaak van de directeur GHOR (de opvolger van
de RGF) blijft de samenwerking binnen de geneeskundige hulpverlening te organiseren
ter voorbereiding op de daadwerkelijke grootschalige geneeskundige inzet bij
de bestrijding van een ramp (waaronder begrepen een zwaar ongeval) of crisis,
afgestemd met de andere hulpverleningsdiensten, zoals brandweer en politie.
In geval van een calamiteit staat de directeur GHOR, als operationeel geneeskundig
leider, rechtstreeks onder het gezag van een burgemeester respectievelijk
voorzitter van de veiligheidsregio. Met de Wvr blijft echter de organisatorische
scheiding tussen reguliere en opgeschaalde publieke gezondheidszorg bestaan.
 Operationele scheiding tussen reguliere en opgeschaalde
publieke gezondheidszorg
 De GGD is binnen de publieke gezondheidszorg
verantwoordelijk voor de uitvoering van de infectieziektebestrijding onder
aansturing van het college van burgemeester en wethouders. De GHOR is verantwoordelijk
voor de coördinatie van de opgeschaalde publieke en
private gezondheidszorg. In de opgeschaalde publieke gezondheidszorg, zoals bij (een dreiging van) een grootschalige
infectieziekte-uitbraak, raken deze taakvelden elkaar. De arts infectieziektebestrijding/directeur
GGD geeft op basis van de Wpg een inhoudelijk advies aan de betreffende burgemeester
(en straks ook aan de voorzitter van de veiligheidsregio) over de te nemen
maatregelen. De directeur GHOR adviseert op basis van de Wvr de burgemeester
of de voorzitter van de veiligheidsregio over de coördinatie van de inzet
van gezondheidszorg. In dergelijke situaties zou de bestuurder te maken krijgen
met twee adviseurs op bijna hetzelfde gebied. Dit kan mogelijk leiden tot
verschillende of zelfs tegenstrijdige adviezen. Dit kan worden weggenomen
door te komen tot één adviseur voor beide gebieden. Dit komt
de eenduidigheid in aanpak ten goede. Een belangrijk aspect dat juist in een
crisissituatie goed geregeld dient te zijn. 
 Eén directeur publieke gezondheid
 Op basis van bovenstaande argumenten is er dus veel voor te zeggen om
naast de in voorgaande paragrafen beschreven bestuurlijke en territoriale
knip ook de organisatorische knip op te heffen. Daarom wordt een éénhoofdig
operationele leiding van de GGD en GHOR voorgesteld, vormgegeven in een nieuwe
functie: de directeur publieke gezondheid. Dit staat niet in de weg aan het
inrichten van een meerhoofdige directie van GGD en GHOR, zolang de verantwoordelijkheid
voor de leiding van GGD en GHOR berust bij de directeur publieke gezondheid.
Het gehele pakket van publieke gezondheidstaken: regulier, opgeschaald, alsook
de taken uit het grensgebied wordt in één ondeelbare hand gelegd.
De publieke gezondheid krijgt hiermee één gezicht, zowel in
de interne crisisorganisatie als in de gesprekken en afspraken met de overige
gezondheidszorgverleners. De directeur publieke gezondheid wordt namens het
bestuur van de veiligheidsregio verantwoordelijk voor het maken van afspraken
met de (private) zorgketen. Voor zowel de GGD als de GHOR levert dit naast
het oplossen van het geschetste probleem nog extra voordelen op. De GHOR krijgt
een grote reguliere organisatie naast zich terwijl de GGD makkelijker ingang
krijgt in de acute zorgketen.
 
 Deze directeur publieke gezondheid geeft leiding aan twee organisaties
onder twee verschillende besturen. Beide besturen dienen hun verantwoordelijkheid
waar te kunnen maken. Daarom wordt met dit wetsvoorstel geregeld dat de benoeming
van de directeur publieke gezondheid dient te geschieden door het algemeen
bestuur van de GGD in overeenstemming met het bestuur van de veiligheidsregio.
Dit versterkt nog meer de ongedeelde aanpak van publieke gezondheidszorg door
het openbaar bestuur.
 
 Verder zal de directeur publieke gezondheid naar verwachting een rol krijgen
bij het opstellen van het onder 2.3 genoemde crisisplan. Hij kan er mede voor
zorgen dat reguliere publieke gezondheidsaspecten voldoende terugkomen in
de crisisplannen en dat er met de gemaakte afspraken in het crisisplan rekening
wordt gehouden bij de uitvoering van het reguliere publieke gezondheidsbeleid.
 3 Overige wijzigingen infectieziektebestrijding
 In het onderhavige voorstel worden nog een tweetal andere wijzigingen
op het terrein van de infectieziektebestrijding doorgevoerd.
 Uitbreiding infectieziekten behorende tot groep A met
virale hemorragische koorts
 De categorie infectieziekten behorende tot groep A bestaat momenteel uit:
Nieuwe Influenza A (H1N1), pokken, polio en severe
acute respiratory syndrome (SARS). Met het onderhavige voorstel wordt daaraan
virale hemorragische koorts toegevoegd. In 2008 is een met het Marburgvirus
(een virale hemorragische koorts, zoals ook Ebola) geïnfecteerd persoon
in Nederland geconstateerd. Virale hemorragische koorts is momenteel een infectieziekte
behorende tot groep B1. De ervaring met het behandelen van deze casus heeft
evenwel aangetoond dat onverwijlde melding bij vermoeden nodig is in verband
met het opleggen van de maatregel van isolatie. Ook dient het contactonderzoek
onmiddellijk te worden gestart. Een onverwijlde melding is verplicht bij infectieziekten
behorende tot groep A, terwijl bij infectieziekten behorende tot groep B1
een melding binnen 24 uur dient te geschieden. Voorts zullen quarantainemaatregelen
en medische controles nodig kunnen zijn als mogelijk geïnfecteerde personen,
zoals in de Marburgcasus het geval was, tegen het advies in toch willen gaan
reizen. Quarantaine kan echter alleen worden opgelegd aan een
persoon die (mogelijk) contact heeft gehad met iemand die (vermoedelijk) is
geïnfecteerd met een ziekte behorend tot groep A.
 Het melden van (vermoedelijke) gevallen van een humane
infectie veroorzaakt door een dierlijk influenzavirus
 Met de totstandbrenging van de Wet publieke gezondheid is een humane infectie,
veroorzaakt door een aviair influenzavirus, in categorie B1 ingevoegd. De
reden daarvoor was de implementatie van de nieuwe Internationale Gezondheidsregeling.
Ter verbetering van de meldings- en bestrijdingssystematiek en om adequaat
te kunnen voldoen aan de verplichtingen uit de Internationale Gezondheidsregeling
dient deze omschrijving bij nader inzien te worden geherformuleerd.
 
 Gelet op de mogelijkheid dat nieuwe humane infecties kunnen worden veroorzaakt
door diverse dierlijke influenzavirussen, wordt met dit voorstel de omschrijving
van een humane infectie, veroorzaakt door een aviair influenzavirus, gewijzigd
in een humane infectie, veroorzaakt door een dierlijk
influenzavirus. Dit brengt een dergelijk geval onder de meldingsplicht en
opent de mogelijkheid van het opleggen van de maatregel van isolatie aan iemand
die hieraan lijdt. Aanvankelijk werd ook het griepvirus Nieuwe Influenza A
(N1H1) beschouwd als een humane infectie, veroorzaakt door (grotendeels) een
varkens influenzavirus. Inmiddels wordt dit virus beschouwd als een nieuw
menselijk influenzavirus.
 
 Verder dient een enkel vermoeden van de aanwezigheid van een dergelijk
virus al meldingsplichtig te zijn. Elke humane infectie met een uit dieren
afkomstige influenzavariant vormt een potentieel pandemisch virus en dient
als zodanig, zowel nationaal als internationaal, te worden behandeld.
 4 Versterking preventiecyclus en bevordering implementatie
gemeentelijke nota gezondheidsbeleid
 4.1 Inleiding
 De publieke gezondheidszorg bestrijkt een zeer divers terrein. Onderwerpen
als verslavingspreventie, voorlichting over dementie, reizigersvaccinatie,
het bevorderen van de afstemming van de publieke gezondheidszorg met de curatieve
gezondheidszorg, de jeugdarts en het stimuleren van het opknappen van vochtige
woningen, behoren alle tot dat domein. Vanwege de samenhang van de publieke
gezondheidszorg met allerlei andere beleidsterreinen, is de gemeente de aangewezen
organisatie voor deze zorg. Op het lokale niveau liggen vele mogelijkheden
om directe verbanden te leggen tussen bijvoorbeeld leefstijl, leefomgeving,
maatschappelijke ondersteuning, volkshuisvesting en milieubeleid/gezondheidsrisico’s,
alsmede tussen bijvoorbeeld de jeugdgezondheidszorg en de curatieve zorg.
In dat verband kunnen door gemeenten, al dan niet na advies van de GGD, op
lokaal niveau ook duidelijke afspraken worden gemaakt met zorgverzekeraars,
welzijnsinstellingen, sportorganisaties, zorgaanbieders en consumenten- en
patiëntenorganisaties. Juist ook op lokaal niveau kan naar samenwerking
en het samengaan van belangen worden gezocht en gemeenten hebben daarbij een
belangrijke regie- en aanjaagrol.
 Sturing
 Publieke gezondheidszorg is op grond van de Wpg een gezamenlijke verantwoordelijkheid
van gemeenten en Rijk. De publieke gezondheidszorg vraagt om een doelmatige
wisselwerking tussen het lokale en landelijke niveau. Gemeenten en Rijk vervullen
complementaire taken. De verdeling van wat decentraal en wat centraal te doen
op het gebied van publieke gezondheidszorg wisselt naar de aard
van de te onderscheiden taken binnen de Wpg. In de wet wordt een onderscheid
gemaakt naar algemene bevorderingstaken (artikel 2), jeugdgezondheidszorg
(artikel 5), ouderengezondheidszorg (artikel 5a) en infectieziektebestrijding
(artikel 6). Aan deze taken liggen verschillende sturingsprincipes ten grondslag.
 
 Op het terrein van het uniform deel van het basistakenpakket van de jeugdgezondheidszorg
(kwetsbare doelgroep) en infectieziektebestrijding (direct algemeen belang,
soms zelfs relatie met algemeen crisis- en veiligheidsbeleid) is er vanuit
de Wpg (via het Besluit publieke gezondheid) sprake van meer centrale sturing.
Het Rijk bepaalt dan de kaders en/of de taken en de gemeente draagt vervolgens
zorg voor de uitvoering. De gemeentelijke beleidsvrijheid is daarbij dus beperkt.
Ten aanzien van de algemene bevorderingstaken (en naar verwachting ook voor
de ouderengezondheidszorg ) is er daarentegen
sprake van beduidend meer gemeentelijke beleidsvrijheid. Het Rijk stelt via
het Besluit publieke gezondheid weliswaar enige nadere regels over de invulling
van deze taak, maar gemeenten hebben bij deze invulling veel ruimte voor eigen
keuzes. Zo kan een gemeente in aanvulling op de Tabakswet of de Drank- en
horecawet, al dan niet in samenspraak met lokale actoren, instrumenten en
maatregelen inzetten die passen bij de lokale context.
 
 Aan deze sturingsrelatie ligt, indachtig het Bestuursakkoord tussen de
Minister van BZK en de VNG uit 2007 en de Code Interbestuurlijke Verhoudingen
tussen het Rijk, IPO en VNG uit 2005, ten grondslag: «lokaal wat kan
en landelijk wat moet». Bij de bevorderingstaken
past het niet dat op landelijk niveau allerlei gedetailleerde normen worden
ontwikkeld waaraan gemeenten moeten voldoen. Gemeenten moeten de ruimte hebben
om in te spelen op de typische gezondheidsaspecten van de lokale situatie. Voor het Rijk geldt hier vooral een «systeemverantwoordelijkheid». Het Rijk stelt de kaders waarna lokaal «het spel
wordt gespeeld». De beoogde wisselwerking tussen enerzijds de landelijke
kaders en anderzijds het lokale speelveld krijgt hier vooral vorm via de zogenaamde
preventiecyclus.
 4.2 Vierjaarlijkse cyclus publieke gezondheidszorg
(preventiecyclus)
 In de Wpg zijn de verantwoordelijkheden voor de gemeenten, de Minister
van VWS (en het RIVM) en de Inspectie voor de Gezondheidszorg vastgelegd ter
zake van de publieke gezondheidszorg. De interacties en de verhouding tussen
de landelijke en lokale verantwoordelijkheden zijn evenwel niet beschreven.
Deze verhouding krijgt wel vorm in de zogenaamde preventiecyclus.
 
 Met de preventiecyclus wordt gedoeld op de vierjarige beleidscyclus aan
de hand waarvan specifieke doelstellingen en uitvoering van het Nederlandse
gezondheidsbeleid worden vastgelegd, uitgevoerd en bijgesteld. In 2007 heeft
het kabinet aangegeven de cyclus langjarig te gaan gebruiken als basis voor
het volksgezondheidsbeleid. Er is sprake van
een structurele cyclus omdat wordt aangesloten bij de vierjarige gemeenteraadsverkiezingen.
Kort gesteld komt de cyclus op het volgende neer. Op basis van landelijk beschikbare
epidemiologische gegevens brengt het RIVM elke vier jaar de Volksgezondheid
Toekomst Verkenning (VTV) uit. Op basis van de VTV stelt de Minister van VWS
vervolgens op grond van artikel 13 van de Wpg in een landelijke nota gezondheidsbeleid
de landelijke prioriteiten vast op het gebied van de publieke gezondheidszorg.
Gemeenten vertalen, na advies van de GGD, de landelijke prioriteiten naar
lokaal gezondheidsbeleid in de nota gemeentelijk gezondheidsbeleid. Niet alleen
de landelijke prioriteiten vormen de basis van het lokale gezondheidsbeleid,
juist ook de lokale epidemiologische gegevens bepalen de lokale
prioriteiten op het terrein van de publieke gezondheidszorg. In omgekeerde
volgorde geldt het zelfde: de prioriteiten van gemeentelijk gezondheidsbeleid
krijgen een vertaling in het landelijk beleid.
De lokale epidemiologische gegevens zijn immers een belangrijke basis voor
de landelijke epidemiologische gegevens en daarmee ook voor de landelijke
prioriteiten. Tot slot houdt de Inspectie voor de Gezondheidszorg toezicht
op dit proces.
 
 Om de beoogde wisselwerking tussen deze taken voor gemeente en Rijk te
versterken en de complementaire relatie te verduidelijken, is in het onderhavige
voorstel in artikel 13 opgenomen dat de gemeenteraad de landelijke prioriteiten
in acht neemt bij het vaststellen van de nota gemeentelijk gezondheidsbeleid.
 Zoals hierboven al aangegeven is de koppeling tussen de landelijke nota
gezondheidsbeleid en gemeentelijke nota’s met name relevant voor de
algemene bevorderingstaken.
 
 Op dit terrein is er namelijk geen uitgewerkt kader zoals bij het uniform
deel van het basistakenpakket van de jeugdgezondheidszorg of sturing zoals
bij de infectieziektebestrijding. Hier dient juist de nota landelijke prioriteiten
aangrijpingspunten te bieden voor gemeenten om effectiever beleid te kunnen
voeren. Het gaat daarbij om aangrijpingspunten
en niet meer dan dat. Op basis van lokale epidemiologische gegevens of ander
inzicht, zoals een inventarisatie van reeds bestaande lokale of regionale
beleidsinitiatieven, kan blijken dat bepaalde publieke gezondheidsproblemen
minder relevant zijn of al in voldoende mate worden aangepakt. Dit kan voor
gemeenten aanleiding zijn om gemotiveerd af te wijken van de landelijke prioriteiten.
 
 De met dit voorstel ter zake beoogde aanpassingen sluiten overigens aan
bij de huidige beleidspraktijk en ook bij hetgeen
in de MvT behorende bij de Wet collectieve preventie volksgezondheid al was
beschreven.
 Landelijk programma voor het uitvoeren van onderzoek
 Naast het definiëren van de landelijke prioriteiten richt de verantwoordelijkheid
van het Rijk zich op het onderhouden van een adequate kennisinfrastructuur.
Deel van de Rijkstaak is te zorgen voor een doelmatig kennisbeleid op het
terrein van de publieke gezondheidszorg. De Minister dient op grond van artikel
13 van de Wpg naast de landelijke nota gezondheidsbeleid tevens een landelijk
onderzoeksprogramma vast te stellen op het gebied van de publieke gezondheidszorg.
In dat verband worden dan ook vierjaarlijks middelen beschikbaar gesteld.
Het doel hiervan is het structurele karakter van de preventiecyclus te koppelen
aan structurele middelen vanuit het Rijk ten behoeve van (toegepast) onderzoek
op het gebied van de publieke gezondheidszorg, zoals dat onder meer vorm krijgt
in het vierjaarlijkse preventieprogramma van ZonMw (zie artikel 9 van de Wet
op de organisatie ZorgOnderzoek Nederland). Daarnaast worden door landelijke
weging en het voor lokale professionals toegankelijk maken van landelijke
beschikbare kennis op het terrein van de publieke gezondheidszorg, gemeenten
en GGD’en ondersteund bij het verbeteren van de kwaliteit en doelmatigheid
van de in de Wpg genoemde taken.
 4.3 Bevorderen implementatie nota gemeentelijk gezondheidsbeleid
 Op grond van artikel 13, tweede lid, van de Wpg dient de gemeenteraad
in de nota gemeentelijk gezondheidsbeleid aan te geven hoe zij uitvoering
geven aan de algemene bevorderingstaken, jeugdgezondheidszorg, (en op grond
van het onderhavige voorstel ook de ouderengezondheidszorg) en infectieziektebestrijding,
alsmede aan de in artikel 16 van de wet genoemde verplichting
om advies aan de gemeentelijke gezondheidsdienst te vragen voordat besluiten
worden genomen die belangrijke gevolgen kunnen hebben voor de publieke gezondheidszorg.
De Inspectie voor de Gezondheidszorg concludeerde in verschillende rapportages dat de implementatie van de nota’s gemeentelijk
gezondheidsbeleid op het terrein van de algemene bevorderingstaken tekort
schiet: in de nota’s gemeentelijk gezondheidsbeleid gaat het vaker om
algemene intenties dan om het concreet realiseren van expliciete doelstellingen
via een plan van aanpak.
 
 Om hierin verbetering te brengen wordt met het onderhavige voorstel de
nota gemeentelijk gezondheidsbeleid nader procesmatig gestructureerd naar
analogie van artikel 3, vierde lid, van de Wet maatschappelijke ondersteuning
(hierna: Wmo). Dit houdt in dat de gemeenteraad in de nota in ieder geval
moet vermelden wat de gemeentelijke doelstellingen
zijn op het terrein van de publieke gezondheidzorg (ter uitvoering van de
artikelen 2, 5, 5a en 6), welke acties in de bestreken
periode worden ondernomen om deze doelen te halen en welke resultaten de gemeenten in die periode wenst te realiseren. De verwachting
is dat op deze wijze gemeenten meer aandacht zullen besteden aan de concrete
implementatiemogelijkheden van de beleidsvoornemens in de gemeentelijke nota.
 Dit sluit aan bij de visie van de VNG en
hetgeen reeds in de MvT bij de Wcpv was bepaald.
Daarnaast biedt deze procesmatige structurering van de gemeentelijke nota’s
handvatten voor het evalueren van het gevoerde gezondheidsbeleid. Dit sluit
dan ook aan bij het versterken van de controlerende rol van de gemeenteraad
in het duale lokale bestuur alsmede bij een effectieve rol van de Inspectie
voor de Gezondheidszorg in het kader van het toezicht.
 Relatie met de Wmo
 Het beleid van de gemeente inzake de publieke gezondheidszorg omvat meer
dan strikte uitvoering van de taken binnen de Wpg. Het vormt onderdeel van
het lokale politieke debat en afstemming met andere gemeentelijke beleidsonderwerpen,
zoals wonen, werken, onderwijs en welzijn, is op zijn plaats. Naast de Wpg hebben gemeenten met de Wmo nog een instrument in handen
voor een doeltreffend gezondheidsbeleid. Het bevorderen van deelname aan het
maatschappelijk leven (Wmo) en het bevorderen van de publieke gezondheid (Wpg)
liggen immers in elkaars verlengde. De meeste
winst op beide terreinen is doorgaans te behalen bij door de Wpg en Wmo gedeelde
doelgroepen (jeugd, ouderen en groepen met een lage sociaal economische status).
In de wisselwerking tussen beide wetten liggen er voor gemeenten kansen om
vanuit beide invalshoeken te komen tot integraal lokaal beleid. Het kabinet
juicht samenhang tussen nota’s gemeentelijk gezondheidsbeleid en de
beleidsplannen op grond van de Wmo toe. Het
naar analogie van laatstgenoemde wet nader structureren van de nota’s
gemeentelijk gezondheidsbeleid kan de koppeling van nota’s en plannen
versterken. Voorts maakt de ondersteuning vanuit de VNG dat ook mogelijk:
met het oog op het efficiënt benutten van de beschikbare lokale capaciteit
heeft de VNG een handreiking opgesteld met aanbevelingen om gemeentelijke
nota’s in het kader van de Wpg en Wmo te combineren.
 5 Prenatale voorlichting
 Met onderdeel B wordt een wettelijke taak geformuleerd in de Wpg voor
gemeenten om prenatale voorlichting aan te bieden aan aanstaande ouders. Prenatale
voorlichting houdt in het geven van voorlichting aan aanstaande ouders in
het belang van de gezondheid en welzijn van moeder en kind. 
 
 Er wordt vanuit gegaan dat gemeenten prenatale voorlichting aanbieden
via het Centrum voor Jeugd en Gezin en dat de prenatale voorlichting wordt
afgestemd op de behoeften van de aanstaande ouders in lijn met het lokale
gezondheidsbeleid. De gemeente kan zelf de inhoud van het aanbod van prenatale
voorlichting en de keuze van de aanbieders bepalen. Prenatale voorlichting
kan worden uitgevoerd door diverse aanbieders, zoals de jeugdgezondheidszorg,
thuiszorginstellingen, verloskundigen en kraamverzorgers, respectievelijk
kraamcentra, al dan niet in samenwerking met elkaar.
 
 Prenatale voorlichting was tot 1 januari 2009 een aanspraak op grond
van artikel 16 van het Besluit zorgaanspraken Algemene Wet Bijzondere Ziektekosten
(AWBZ) (Overigens werd toen de term «prenatale zorg» gebruikt).
Vanaf die datum is de aanspraak op prenatale zorg in de AWBZ komen te vervallen
en zijn de gemeenten opdrachtgever geworden voor prenatale voorlichting. De
middelen die hiervoor landelijk beschikbaar waren in het Budgettair Kader
Zorg zijn overgeheveld naar en toegevoegd aan de Brede Doel Uitkering Centra
Jeugd en Gezin (BDU CJG). Deze uitkering loopt in ieder geval tot en met 2011
en zal daarna mogelijk overgaan naar het Gemeentefonds, als sprake is van
landelijke dekking van de Centra voor Jeugd en Gezin. Om structureel vast
te leggen dat gemeenten tot taak hebben ervoor te zorgen dat prenatale voorlichting
wordt aangeboden, is dit in dit voorstel verwerkt.
 6 Financiële gevolgen en administratieve lasten
 Infectieziektebestrijding – rol bestuur van de veiligheidsregio
 De taak van het bestuur van de veiligheidsregio voor de voorbereiding
op de bestrijding van een epidemie van een infectieziekte behorend tot groep
A, alsmede op de bestrijding van een nieuw subtype humaan influenzavirus,
waarbij ernstig gevaar voor de volksgezondheid bestaat, is niet te beschouwen
als een nieuwe gemeentelijke taak. Het bestuur van de veiligheidsregio treedt
immers ter zake op in plaats van de colleges van burgemeester en wethouders.
De operationele uitvoering van deze taak blijft in handen van de GGD. Op dat
punt verandert er met dit voorstel niets. De financiering blijft lopen via
het gemeentefonds. 
 Infectieziektebestrijding – territoriale congruentie
 Sinds 2003 hebben gemeenten het aantal GGD’en doen afnemen van 63
tot de huidige 28. Aan dit proces is, vooruitlopend op de komst van de veiligheidsregio’s,
in de periode 2005–2007 projectondersteuning gegeven voor onderzoek
naar de gebiedsinrichting. De schaalvergroting, als gevolg van het congruent
maken van de werkgebieden van de GGD aan die van de veiligheidsregio, speelt
dus nog maar in drie regio’s (daarnaast zijn er nog twee regio’s
waarbij gemeenten in een andere gemeenschappelijke regeling moeten deelnemen).
Dit zal enige incidentele en frictiekosten met zich meebrengen. Uit het feit
dat nu het aantal GGD’en nog maar van 28 tot 25 behoeft te worden teruggebracht,
valt te herleiden dat de meeste gemeenten zelf de voordelen van schaalvergroting
hebben ingezien voor de noodzakelijke kwaliteitslevering en bekostiging van
specifieke GGD-taken. Voldoende schaalgrootte is essentieel voor kwalitatieve
uitvoering van de specialistische publieke gezondheidstaken. Hiermee wordt
op termijn efficiëntiewinst geboekt. Bovendien nemen de administratieve
lasten af, omdat afspraken in dezelfde colleges van burgemeester en wethouders
worden gemaakt, als waarvan de bestuurders van de veiligheidsregio deel uitmaken.
 
 Het berekenen van de incidentele en frictiekosten en van de bovengenoemde
doelmatigheidswinst is bijzonder lastig gelet op de specifieke regionale omstandigheden.
Daarom is een specificatie daarvan in deze toelichting niet aangegeven.
Wel zal het Rijk de regio’s die het proces van territoriale congruentie
nog niet geheel doorlopen hebben, ondersteuning in het proces aanbieden. Indien
blijkt dat de incidentele en frictiekosten, die rechtstreeks toe te schrijven
zijn aan het proces om te komen tot territoriale congruentie, uitstijgen boven
hetgeen binnen een redelijke termijn kan worden terugverdiend, kunnen de gemeenten
die het aangaat zich bij de Minister van VWS melden en zal deze alsdan bezien
of compensatie op zijn plaats en mogelijk is.
 Versterking preventiecyclus en bevordering implementatie
gemeentelijke nota gezondheidsbeleid
 Omdat het om het aanscherpen van een bestaande praktijk gaat, worden op
dit punt geen financiële consequenties verwacht. Zoals in de MvT bij
de Wmo ook is gesteld, kan de uitvoeringslast
voor gemeenten in aanzienlijke mate afnemen als de gemeente het opstellen
van de nota gemeentelijk gezondheidsbeleid combineert met het opstellen van
het beleidsplan op grond van de Wmo.
 Prenatale voorlichting
 Het met de gemeentelijke taak voor prenatale voorlichting gemoeide bedrag
is nu in de Brede Doeluitkering Centra Jeugd en Gezin opgenomen. Dit budget
blijft gelijk.
 7 Toezicht
 Het Staatstoezicht op de volksgezondheid van het Ministerie van Volksgezondheid,
Welzijn en Sport (Inspectie voor de Gezondheidszorg) is verantwoordelijk voor
het toezicht op de naleving van de Wpg. Voor wat betreft het toezicht op de
nieuwe taak van het bestuur van de veiligheidsregio zal deze inspectie nauw
samenwerken met de Inspectie openbare orde en veiligheid van het Ministerie
van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties.
 8 Advies Vereniging van Nederlandse Gemeenten en
Veiligheidsberaad
 De VNG en het Veiligheidsberaad hebben, als (huidige en gedeeld toekomstige)
vertegenwoordigers van het uitvoerend openbaar bestuur, op verzoek van de
Minister van VWS advies uitgebracht over het voorstel. De VNG en het veiligheidsberaad
kunnen zich in grote lijnen vinden in het voorstel, maar hebben beide een
aantal aandachtspunten. Dit betrof de voorziene 25 regio’s voor GGD’en,
de nieuwe voorbereidingstaak voor het bestuur van de veiligheidsregio, de
functie van de directeur publieke gezondheid, de financiële gevolgen
en (voor de VNG) de preventiecyclus. Deze punten zijn vervolgens met de VNG
doorgenomen.
 
 Ten aanzien van de bezorgdheid over een mogelijke verdere inperking van
de regio’s (dan 25) is aangegeven dat er op dit moment geen aanleiding
is om tot een verdere reductie te komen. Ten aanzien van de taak voor het
bestuur van de veiligheidsregio is verduidelijkt dat dit onlosmakelijk samenhangt
met de taak voor de voorzitter van de veiligheidsregio ter zake. Over de functie
van de directeur publieke gezondheid is naar aanleiding van de adviezen in
de memorie van toelichting verduidelijkt dat dit niet in de weg staat aan
het inrichten van een meerhoofdige directie van GGD en GHOR, zolang de verantwoordelijkheid
voor de leiding van GGD en GHOR berust bij de directeur publieke gezondheid.
Verder is in de memorie van toelichting verduidelijking gegeven over de financiële
consequenties. Tot slot is met betrekking tot de preventiecyclus de tekst
van het wetsvoorstel zo geformuleerd dat de interactie tussen de landelijke
en lokale partijen en documenten beter tot uitdrukking komt. 
 II ARTIKELSGEWIJS
 Artikel I, onderdeel A
 Met de wijziging van artikel 1 wordt de infectieziekte «virale hemorragische
koorts» verplaatst van groep B1 naar groep A.
 Artikel I, onderdelen B en F
 Met de toevoeging in artikel 2, tweede lid, onder h, is de gemeentelijke
taak voor het aanbieden van prenatale voorlichting aan aanstaande ouders als
bevorderingstaak gesteld.
 
 De wijziging van artikel 14, tweede lid, dient om – analoog aan
de jeugdgezondheidszorg – duidelijk te stellen dat het college van burgemeester
en wethouders de prenatale voorlichting ook door een ander dan de gemeentelijke
gezondheidsdienst mag overlaten.
 Artikel I, onderdeel E
 De wijziging in het eerste lid van artikel 13 dient enkel voor het herstellen
van een redactioneel foutje.
 
 Het tweede lid, onderdeel a, regelt de bevordering van de implementatie
van de nota gemeentelijke gezondheidsbeleid.
 
 Het derde lid bevat de in het algemeen deel van de toelichting beschreven
preventiecyclus.
 Artikelen II, III en IV
 De artikelen II en IV voorzien in een aanpassing van de Wpg respectievelijk
Wvr indien de Wvr is vastgesteld en in werking is getreden.
 
 Artikel III voorziet voor de beoogde wijziging van artikel 14 van de Wpg
in de situatie dat de Wvr eerder in werking treedt dan het onderhavige voorstel.
In dat geval vervalt artikel I, onderdeel F, en wordt artikel 14 gewijzigd
via artikel II, onderdeel E.
 Artikel II, onderdeel A
 In het nieuwe tweede lid staat de taak voor het algemeen bestuur van de
veiligheidsregio om te zorgen voor de voorbereiding op de bestrijding van
een epidemie van een infectieziekte behorend tot groep A of de bestrijding
van een nieuw subtype humaan influenzavirus, waarbij ernstig gevaar voor de
volksgezondheid bestaat. Dit komt overeen met een grootschalige infectieziekte-uitbraak.
Nieuwe infectieziekten of ziektebeelden kunnen snel aan groep A worden toegevoegd
en zo onder de verantwoordelijkheid van het bestuur van de veiligheidsregio
worden gebracht.
 
 Via het voorstel voor een aanpassing van wetten aan de Wet veiligheidsregio’s
verkrijgt de voorzitter van de veiligheidsregio bevoegdheden om de bestrijding
van een epidemie van een infectieziekte behorend tot groep A of een directe
dreiging daarvan ter hand te nemen. De onderhavige wijziging gaat uit van
de tekst van artikel 6 van de Wpg waarin deze taak van de voorzitter van de
veiligheidsregio is verwerkt.
 Artikel II, onderdeel C
 In verband met de nieuwe taak voor het bestuur van de veiligheidsregio
in artikel 6, dient ook artikel 8 te worden aangepast, opdat de Minister van
VWS het bestuur van de veiligheidsregio kan aansturen op de voorbereiding
van een grootschalige infectieziekte-uitbraak in plaats van het college van
burgemeester en wethouders.
 
 Op grond van het tweede lid dient het bestuur van de veiligheidsregio
in de op grond van artikel 16 van de Wvr vierjaarlijks vast te stellen crisisplannen
aandacht te besteden aan de bestrijding van en de voorbereiding op de bestrijding
van een epidemie van een infectieziekte behorend tot groep A, alsmede de voorbereiding
op de bestrijding van een nieuw subtype humaan influenzavirus waarbij ernstig
gevaar voor de volksgezondheid bestaat. Het bepaalde van artikel 16, tweede
en derde lid, van de Wvr is daarmee ook van toepassing op dit deel van het
crisisplan. Op grond van het derde lid van artikel 8 van de Wet publieke gezondheid
dient dit deel van het crisisplan te worden vastgesteld in overeenstemming
met het algemeen bestuur van de gemeentelijke gezondheidsdienst.
 Artikel II, onderdelen E en F
 Het eerste lid van artikel 14 regelt de opdracht aan de colleges van burgemeester
en wethouders om de territoriale congruentie van de werkgebieden van de GGD’en
met die van de veiligheidsregio’s te realiseren via de oprichting van
een regionale gezondheidsdienst. Per veiligheidsregio dient er één
regionale gezondheidsdienst te komen. Via het tweede lid blijft de aanduiding «gemeentelijke
gezondheidsdienst» als merknaam behouden voor deze instanties. De verplichte
oprichting op regionaal niveau van de gemeentelijke gezondheidsdiensten brengt
overigens geen verandering in de mogelijkheden die de Wet publieke gezondheid
biedt voor gemeenten om de uitvoering van de in deze wet opgedragen taken
te organiseren.
 
 Het derde lid regelt de nieuwe functie van de directeur publieke gezondheid,
die dient te worden benoemd door het algemeen bestuur van de GGD in overeenstemming
met het algemeen bestuur van de veiligheidsregio. De directeur publieke gezondheid
geeft tevens leiding aan de GHOR, bedoeld in artikel 32 van de Wvr.
 
 Om redactionele redenen wordt artikel 17 aangepast en daarin de term directeur
publieke gezondheid gehanteerd.
 Artikel IV, onderdelen A en B
 De wijzigingen van de artikelen 32 en 62 van de Wvr hangen samen met de
nieuwe functie voor de directeur publieke gezondheid in artikel 14, derde
lid, van de Wpg.
 
 De minister van Volksgezondheid, Welzijn en Sport, mede namens de
Minister van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties,
 A. Klink 
 
 
 
 
 Nieuwe Influenza A (H1N1) wordt toegevoegd via een wijziging van de Wet
publieke gezondheid tot incorporatie van de Regeling Mexicaanse griep (Kamerstukken
II, 2008–2009, 31 978).
 
 
 Zie noot 1.
 
 
 De VNG maakt dan ook een onderverdeling in de meer medisch georiënteerde
zorg (infectieziektebestrijding en JGZ) en de meer maatschappelijk georiënteerde
zorg (algemene bevorderingstaken). Zie «Toekomstvisie op publieke gezondheid –
Maatschappelijke vraagstukken centraal – verbinden verschillende beleidsdomeinen»,
VNG, 2009, pp. 12, 30.
 
 
 Artikel 5a van de Wpg is nog niet in werking getreden.
 
 
 Zie ook «Manifest Publieke Gezondheid, GGD Nederland, 2008, p.3
en Toekomstvisie op publieke gezondheid – Maatschappelijke vraagstukken
centraal – verbinden verschillende beleidsdocumenten», VNG, 2009,
p. 8.
 
 
 «Toekomstvisie op publieke gezondheid – Maatschappelijke vraagstukken
centraal – verbinden verschillende beleidsdomeinen», VNG, 2009,
p. 9.
 
 
 «Kiezen voor gezond leven 2007–2010», VWS, 2006, p.
19.
 
 
 MvT Wcpv, Kamerstukken II, 2001–2002, 28 063, nr. 3, p. 7.
 
 
 Gezond zijn, gezond blijven – Een visie op gezondheid en preventie,
2007, p. 45.
 
 
 Zo maakt GGD Nederland een overzicht van de strekking van de gemeentelijke
nota’s gezondheidsbeleid.
 
 
 Dat neemt niet weg dat de Minister van VWS – op basis van de landelijke
VTV – in de nota landelijke prioriteiten bijvoorbeeld een bepaalde infectieziekte
aanmerkt als een landelijke prioriteit, in aanvulling op de ter beschikking
staande instrumenten van Rijkssturing.
 
 
 De IGZ constateerde in 2005 en in 2007 dat de landelijke prioriteiten
door ca. driekwart van de gemeenten worden overgenomen in de lokale nota’s
gezondheidsbeleid. De VNG adviseert gemeenten de landelijke speerpunten in
de lokale nota gezondheidsbeleid op te nemen. Zie «Lokaal gezondheidsbeleid
en Wmo in samenhang» 2007, p. 10.
 
 
 «De aldus vastgestelde landelijke prioriteiten kunnen de uitgangspunten
bieden voor de gemeentelijke gezondheidsnota’s. [...] ruim
vóór de voor de eerste gemeentelijke nota voorgestelde termijn.
Op die manier kunnen de gemeentelijke nota’s acht slaan op de inhoud
van de landelijke nota. Op deze wijze ontstaat een cyclisch proces waarin
de landelijke nota en de gemeentelijke nota’s op elkaar voortbouwen.»
MvT Wcpv, Kamerstukken II, 2001–2002, 28 063, nr. 3, p. 7.
 
 
 IGZ, «Staat van de gezondheidszorg 2005 – Openbare gezondheidszorg:
hoe houden we het volk gezond?» en IGZ, «Vrijwel alle gemeenten
hebben een nota lokaal gezondheidsbeleid vastgesteld», 2007.
 
 
 Uit «Toekomstvisie op publieke gezondheid – Maatschappelijke
vraagstukken centraal – verbinden verschillende beleidsdomeinen»,
VNG, 2009, p. 10.
 
 
 MvT Wcpv, Kamerstukken II, 2001–2002, 28 063, nr. 3, p. 6.
 
 
 Zie noot 1 op deze blz.
 
 
 Uit «Toekomstvisie op publieke gezondheid – Maatschappelijke
vraagstukken centraal – verbinden verschillende beleidsdomeinen»,
VNG, 2009, pp. 15–17.
 
 
 «Gezond zijn, gezond blijven – Een visie op gezondheid en
preventie», VWS, 2007, p. 48, MvT Wmo, Kamerstukken II, 2004–2005,
30 131, nr.3, p. 18 en «Kiezen voor gezond leven 2007–2010»,
VWS, 2006, p. 18.
 
 
 VNG (SGBO/LOGIN), «Lokaal gezondheidsbeleid en Wmo in samenhang»,
2007.
 
 
 MvT Wmo, Kamerstukken II, 2004–2005, 30 1331, nr. 3, p. 18.