Memorie van toelichting
Staten-Generaal — Kamerstuk Memorie van toelichting
Datum: 2019-11-26 00:00:00.000000
Rechtsgebied: Wetgeving


Vergaderjaar 2019‒2020
 Tweede Kamer der Staten-Generaal
 2
 Kamerstukken
 
 
 
 35 350
 XIII
 
 Wijziging van de begrotingsstaten van het Ministerie van Economische Zaken en Klimaat (XIII) voor het jaar 2019 (wijziging samenhangende met de Najaarsnota)
 
 
 Nr. 2
 MEMORIE VAN TOELICHTING
 
 
 INHOUDSOPGAVE
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 A.
 
 
 
 
 ARTIKELSGEWIJZE TOELICHTING BIJ HET WETSVOORSTEL 
 
 
 
 
 2
 
 
 
 
 
 
 B.
 
 
 
 
 BEGROTINGSTOELICHTING
 
 
 
 
 3
 
 
 
 
 
 
 1
 
 
 Leeswijzer
 
 
 3
 
 
 
 
 
 2
 
 
 Het beleid
 
 
 4
 
 
 
 
 
 3
 
 
 De beleidsartikelen
 
 
 7
 
 
 
 
 
 4
 
 
 De niet-beleidsartikelen
 
 
 25
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 A.
 ARTIKELSGEWIJZE TOELICHTING BIJ HET WETSVOORSTEL 
 
 Wetsartikel 1 
 De begrotingsstaten die onderdeel zijn van de Rijksbegroting, worden op grond van artikel 2.3, eerste lid, van de Comptabiliteitswet 2016 elk afzonderlijk bij wet vastgesteld en derhalve ook gewijzigd. Het onderhavige wetsvoorstel strekt ertoe om voor het jaar 2019 wijzigingen aan te brengen in de departementale begrotingsstaat van het Ministerie van Economische Zaken en Klimaat.
 De in de begrotingsstaten opgenomen begrotingsartikelen worden in onderdeel B van deze memorie van toelichting toegelicht (de zgn. begrotingstoelichting).
 De Minister van Economische Zaken en Klimaat, mede namens de Minister van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties,
 
 
 
 
 E. D. Wiebes
 
 
 
 
 
 
 
 B.
 BEGROTINGSTOELICHTING
 
 
 
 1
 Leeswijzer
 
 
 Opbouw 2e suppletoire begroting 2019
 
 Deze 2e suppletoire begroting geeft een geactualiseerd beeld van de begrotingsuitvoering 2019. Onderdeel B, de begrotingstoelichting, is als volgt opgebouwd:
 
 
 1.
 Leeswijzer.
 
 
 2.
 Overzicht belangrijkste suppletoire uitgaven- en ontvangstenmutaties. De belangrijkste verplichtingenmutaties zijn toegelicht in de artikelen.
 
 
 3.
 De beleidsartikelen. Voor ieder beleidsartikel is de tabel «Budgettaire gevolgen van beleid» opgenomen. Hierin zijn de begrotingsmutaties voor de verplichtingen, uitgaven en ontvangsten weergegeven. 
 
 
 4.
 De niet-beleidsartikelen. In de budgettaire tabellen zijn de begrotingsmutaties voor de verplichtingen, uitgaven en ontvangsten opgenomen. 
 
 
 5.
 In deze 2e suppletoire begroting is er geen sprake van aanpassingen in de agentschapsparagrafen. 
 
 
 De Minister van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties (BZK) is met ingang van 16 oktober 2019 beleidsverantwoordelijk voor het versterken van gebouwen in Groningen en het bieden van een toekomstperspectief voor de regio. Tot 16 oktober 2019 betrof dit de beleidsverantwoordelijkheid van de Minister van Economische Zaken en Klimaat (EZK). Met nota van wijziging bij de begroting 2020 worden met ingang van 1 januari 2020 de budgetten ten behoeve van de versterkingsoperatie van gebouwen in Groningen evenals de budgetten voor het Nationaal Programma Groningen van het Ministerie van EZK (XIII) toegevoegd aan de begroting van het Ministerie van BZK (VII). 
 Voor 2019 vindt de uitvoering van dit beleid nog plaats via de EZK-begroting. Om die reden wordt de nu voorliggende suppletoire begroting van EZK ondertekend mede namens de Minister van BZK.
 
 Tabel 1 Ondergrenzen conform RBV
 
 
 
 
 
 
 
 Omvang begrotingsartikel (stand ontwerp-begroting) in € miljoen
 
 
 Beleidsmatige mutaties (ondergrens in € miljoen)
 
 
 Technische mutaties (ondergrens in € miljoen)
 
 
 
 
 
 
 < 50
 
 
 1
 
 
 2
 
 
 
 
 => 50 en < 200
 
 
 2
 
 
 4
 
 
 
 
 => 200 < 1000
 
 
 5
 
 
 10
 
 
 
 
 => 1000
 
 
 10
 
 
 20
 
 
 
 
 
 
 
 
 2
 Het beleid
 
 
 
 2.1
 Overzicht belangrijke uitgaven- en ontvangstenmutaties
 
 
 Tabel 2 Belangrijkste suppletoire uitgavenmutaties 2019 (Tweede suppletoire begroting) (Bedragen x € 1.000)
 
 
 
 
 
 
 
 
 Artikelnummer
 
 
 Uitgaven 2019
 
 
 
 
 
 
 
 Vastgestelde begroting 2019
 
 
 
 
 
 4.609.162
 
 
 
 
 
 
 Stand 1e suppletoire begroting 2019
 
 
 
 
 
 4.910.029
 
 
 
 
 
 
 Stand incidentele suppletoire begroting 2019
 
 
 
 
 
 5.024.429
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Belangrijkste suppletoire mutaties
 
 
 
 
 
 
 
 Terugbetaling boetes ACM
 
 
 1
 
 
 45.571
 
 
 
 
 Decentralisatie MIT
 
 
 2
 
 
 ‒ 14.200
 
 
 
 
 Verduurzaming industrie
 
 
 2
 
 
 ‒ 22.732
 
 
 
 
 Tenderregeling Energie-Innovatie (TSE) en Demonstratieregeling Energie-Innovatie (DEI)
 
 
 4
 
 
 ‒ 18.244
 
 
 
 
 SDE+
 
 
 4
 
 
 ‒ 12.423
 
 
 
 
 Verduurzamingsopgave Groningen (plafond relevante uitgaven)
 
 
 5
 
 
 ‒ 16.781
 
 
 
 
 Bijdrage NAM aan het Nationaal Programma Groningen
 
 
 5
 
 
 103.100
 
 
 
 
 Rijksbijdrage Batch 1588
 
 
 5
 
 
 42.000
 
 
 
 
 Schadebetalingen
 
 
 5
 
 
 71.800
 
 
 
 
 Brutering vergoeding interim-akkoord
 
 
 5
 
 
 363.000
 
 
 
 
 Overige mutaties
 
 
 
 ‒ 24.073
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Stand 2e suppletoire begroting 2019
 
 
 
 
 
 5.541.447
 
 
 
 
 
 
 Toelichting op de belangrijkste uitgaven
 
 
 Terugbetaling boetes ACM
 
 Door een gerechtelijke uitspraak heeft de ACM een boete die eerder was ontvangen moeten terugbetalen aan de NS. Inclusief de terug te betalen wettelijke rente gaat het om een bedrag van € 42,5 mln. Daarnaast zijn enkele kleine boetes terugbetaald.
 
 Decentralisatie MIT
 
 Voor de uitvoering van het decentrale deel van de MKB Innovatiestimulering Topsectoren (MIT) wordt € 14,2 mln overgeboekt naar het Provinciefonds.
 
 Verduurzaming industrie
 
 
 Tenderregeling Energie-Innovatie (TSE) en Demonstratieregeling Energie Innovatie (DEI)
 
 Op de klimaatenveloppemiddelen die bestemd zijn voor de Verduurzaming industrie (artikel 2) en de TSE en DEI (beide artikel 4) is sprake van lagere uitgaven. Omdat vooruitlopend op het afsluiten van het Klimaatakkoord slechts middelen beschikbaar waren voor 2019, moesten projectvoorstellen voldoen aan een 1-jarige bestedingseis, hetgeen het aantal aanvragen beperkte. Deze eis zal niet gelden voor toekomstige subsidieaanvragen. 
 
 SDE+
 
 Voor de uitgaven van het Maritiem Informatievoorzieningen Servicepunt (MIVSP) wordt in totaal € 12,4 mln budget overgeheveld naar Rijkswaterstaat.
 
 Verduurzamingsopgave Groningen (plafond relevante uitgaven)
 
 In 2019 is de versterking nog onvoldoende op snelheid waardoor er nog zeer beperkt subsidieaanvragen zijn geweest voor de regeling duurzaamheid in combinatie met versterking.
 
 Bijdrage NAM aan het Nationaal Programma Groningen
 
 In het akkoord op hoofdlijnen met Shell en Exxon Mobil is afgesproken dat de NAM in totaal € 500 mln bijdraagt aan het Nationaal Programma Groningen. De bijdrage in 2019 bedroeg € 150 mln. Deze bijdrage kan door de regio in 2019 niet volledig worden omgezet in kansrijke projecten (- € 45 mln) omdat er onvoldoende projecten zijn ingediend. Daarnaast is er uit dit budget € 1,9 mln beschikbaar gesteld voor de aanpak van gezondheidsgevolgen van de aardbevingen.
 
 Rijksbijdrage Batch 1588
 
 Betreft de bijdrage vanuit het Rijk voor de versterking van de woningen in Batch 1588. Dit bedrag is afkomstig van de Aanvullende Post. Vanuit het Nationaal Programma Groningen is daarnaast ook € 42 mln beschikbaar gesteld voor Batch 1588, waarmee in totaal € 84 mln beschikbaar is.
 
 Schadebetalingen
 
 De verwachte stijging van de uitgaven aan schadevergoedingen komt voornamelijk door de stuwmeerregeling en versnellingen van de Tijdelijke commissie mijnbouw Groningen (TCMG).
 
 Brutering vergoeding interim-akkoord
 
 Deze mutatie volgt uit het interim-akkoord met Shell en Exxon over de snellere beëindiging van de Groninger gaswinning. Hierin staat dat de Staat een voorschot van € 90 mln netto aan NAM zal betalen. In de begroting is geraamd het brutobedrag, dat hoger ligt vanwege constructies in het gasgebouw en omdat NAM over een aanbetaling wettelijk btw en vpb verschuldigd is. Zie ook brief van 14 november over diverse onderwerpen met betrekking tot de EZK-begroting.
 
 
 Tabel 3 Belangrijkste suppletoire ontvangstenmutaties 2019 (Tweede suppletoire begroting) (Bedragen x € 1.000)
 
 
 
 
 
 
 
 
 Artikelnummer
 
 
 Ontvangsten 2019
 
 
 
 
 
 
 
 Vastgestelde begroting 2019
 
 
 
 
 
 4.179.847
 
 
 
 
 
 
 Stand 1e suppletoire begroting 2019
 
 
 
 
 
 4.251.232
 
 
 
 
 
 
 Stand incidentele suppletoire begroting 2019
 
 
 
 
 
 4.422.182
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Belangrijkste suppletoire mutaties
 
 
 
 
 
 
 
 High Trust
 
 
 1
 
 
 ‒ 24.246
 
 
 
 
 Verlaging onttrekking begrotingsreserve maatregelen voor CO2-reductie
 
 
 4
 
 
 ‒ 55.160
 
 
 
 
 Aardgasbaten
 
 
 5
 
 
 ‒ 770.000
 
 
 
 
 Bijdrage NAM aan het Nationaal Programma Groningen
 
 
 5
 
 
 150.000
 
 
 
 
 Overig
 
 
 
 1.965
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Stand 2e suppletoire begroting 2019
 
 
 
 
 
 3.724.741
 
 
 
 
 
 
 Toelichting op de belangrijkste ontvangsten
 
 
 High Trust 
 
 Op basis van de huidige realisatie wordt de raming van de boeteontvangsten met € 24,2 mln verlaagd. De ACM is onafhankelijk in de keuze al dan niet een boete op te leggen. Het bedrag aan boetes dat feitelijk wordt ontvangen, kan daarom fors fluctueren en is moeilijk te ramen. 
 
 Verlaging onttrekking begrotingsreserve maatregelen voor CO2-reductie
 
 Op basis van de prognoses van de ministeries van EZK, LNV en BZK van de in 2019 te besteden middelen wordt de geplande onttrekking aan de begrotingsreserve met € 55,2 mln verlaagd.
 
 Aardgasbaten
 
 In de raming van de gasbaten zijn de volgende wijzigingen doorgevoerd:
 
 
 •
 Bijstelling (- € 470 mln) op basis van de meest recente prijsverwachting en de versnelling van de afbouw van de gaswinning in Groningen, conform Kamerbrief van 8 februari 2019 (Kamerstuk 33 529, nr. 580) en de reductie van de Groningenproductie tot 11, 8 miljard Nm3 in een gemiddeld jaar in het gasjaar 2019-2020 (Kamerstuk 33 529, nr. 678).
 
 
 •
 Bijstelling (- € 450 mln) door het eenmalig versterken van het eigen vermogen van EBN met 450 mln. Dit vindt plaats door een lagere dividendafdracht aan de Staat. Deze versterking geeft EBN een robuustere buffer voor de afnemende inkomsten door de afbouw van de Groningen gaswinning en hoge verplichtingen voor aardbevingsschade- en opruimkosten.
 
 
 •
 Verhoging aardgasbaten (€ 150 mln) naar aanleiding van het interim-akkoord . Deze mutatie bestaat uit de winstafdrachten van EBN (€ 90 mln) en NAM (€ 60 mln) in het kader van het interim-akkoord met Shell en Exxon over de snellere beëindiging van de Groninger gaswinning. Zie ook de mutatie «Brutering vergoeding interim-akkoord» bij de uitgaven.
 
 
 
 Bijdrage NAM aan het Nationaal Programma Groningen
 
 In het akkoord op hoofdlijnen met Shell en Exxon Mobil is afgesproken dat de NAM in totaal € 500 mln (gespreid over de jaren 2019–2029) bijdraagt aan het Nationaal Programma Groningen. Daarnaast draagt het Rijk € 650 mln bij.
 
 
 
 
 
 3
 De beleidsartikelen
 
 
 
 3.1
 Beleidsartikel 1 Goed functionerende economie en markten
 
 
 
 Budgettaire gevolgen van beleid
 
 
 Tabel 4 Budgettaire gevolgen van beleid art. 1 Goed functionerende economie en markten (Bedragen x € 1.000)
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Vastgestelde begroting (1)
 
 
 Stand 1e suppletoire begroting (2)
 
 
 Stand incidentele suppletoire begroting (3)
 
 
 Mutaties 2e suppletoire begroting (4)
 
 
 Stand 2e suppletoire begroting (5)= (3+4)
 
 
 
 
 Mutaties Miljoennota 2020
 
 
 Overige mutaties 2e suppletoire begroting
 
 
 
 
 
 
 
 Verplichtingen
 
 
 
 
 197.060
 
 
 
 
 209.709
 
 
 
 
 209.709
 
 
 
 
 7.914
 
 
 
 
 49.412
 
 
 
 
 267.035
 
 
 
 
 
 Waarvan garantieverplichtingen
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Waarvan overige verplichtingen
 
 
 197.060
 
 
 209.709
 
 
 209.709
 
 
 7.914
 
 
 49.412
 
 
 267.035
 
 
 
 
 
 Uitgaven
 
 
 
 
 196.389
 
 
 
 
 200.660
 
 
 
 
 200.660
 
 
 
 
 7.914
 
 
 
 
 43.262
 
 
 
 
 251.836
 
 
 
 
 
 Waarvan juridisch verplicht
 
 
 
 97%
 
 
 97%
 
 
 
 
 99%
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Subsidies
 
 
 
 
 400
 
 
 
 
 543
 
 
 
 
 543
 
 
 
 
 70
 
 
 
 
 ‒ 112
 
 
 
 
 501
 
 
 
 
 
 Cyber security
 
 
 400
 
 
 543
 
 
 543
 
 
 70
 
 
 ‒ 112
 
 
 501
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Opdrachten
 
 
 
 
 11.545
 
 
 
 
 11.617
 
 
 
 
 11.617
 
 
 
 
 ‒ 542
 
 
 
 
 43.545
 
 
 
 
 54.620
 
 
 
 
 
 Onderzoek & opdrachten
 
 
 2.543
 
 
 2.617
 
 
 2.617
 
 
 201
 
 
 ‒ 613
 
 
 2.205
 
 
 
 
 Beleidsvoorbereiding en evaluaties Veiligheid en Frequenties
 
 
 6.347
 
 
 6.488
 
 
 6.488
 
 
 ‒ 679
 
 
 ‒ 98
 
 
 5.711
 
 
 
 
 Digital trust centre
 
 
 1.122
 
 
 979
 
 
 979
 
 
 ‒ 64
 
 
 ‒ 915
 
 
 0
 
 
 
 
 Cyber security
 
 
 1.533
 
 
 1.533
 
 
 1.533
 
 
 
 ‒ 400
 
 
 1.133
 
 
 
 
 Terugbetaling boetes ACM
 
 
 
 
 
 
 45.571
 
 
 45.571
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Bijdrage aan agentschappen
 
 
 
 
 26.846
 
 
 
 
 30.902
 
 
 
 
 30.902
 
 
 
 
 4.201
 
 
 
 
 ‒ 146
 
 
 
 
 34.957
 
 
 
 
 
 Bijdrage RVO.nl
 
 
 8.756
 
 
 8.701
 
 
 8.701
 
 
 2.677
 
 
 ‒ 1
 
 
 11.377
 
 
 
 
 Bijdrage Agentschap Telecom
 
 
 18.090
 
 
 22.201
 
 
 22.201
 
 
 1.524
 
 
 ‒ 145
 
 
 23.580
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Bijdrage aan ZBO's/RWT's
 
 
 
 
 153.794
 
 
 
 
 153.824
 
 
 
 
 153.824
 
 
 
 
 4.076
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 157.900
 
 
 
 
 
 Bijdrage Metrologie
 
 
 9.338
 
 
 9.302
 
 
 9.302
 
 
 181
 
 
 
 9.483
 
 
 
 
 Raad vvor de Accreditatie
 
 
 195
 
 
 261
 
 
 261
 
 
 ‒ 20
 
 
 
 241
 
 
 
 
 Bijdrage ACM
 
 
 714
 
 
 714
 
 
 714
 
 
 22
 
 
 
 736
 
 
 
 
 Bijdrage aan het CBS
 
 
 143.547
 
 
 143.547
 
 
 143.547
 
 
 3.893
 
 
 
 147.440
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Bijdragen aan (inter)nationale organisaties
 
 
 
 
 3.804
 
 
 
 
 3.774
 
 
 
 
 3.774
 
 
 
 
 109
 
 
 
 
 ‒ 25
 
 
 
 
 3.858
 
 
 
 
 
 Bijdrage Nederlands Normalisatie Instituut
 
 
 1.130
 
 
 1.130
 
 
 1.130
 
 
 26
 
 
 
 1.156
 
 
 
 
 Bijdrage aan internationale organisaties
 
 
 2.674
 
 
 2.644
 
 
 2.644
 
 
 83
 
 
 ‒ 25
 
 
 2.702
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Ontvangsten
 
 
 
 
 31.062
 
 
 
 
 31.934
 
 
 
 
 31.934
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 ‒ 24.226
 
 
 
 
 7.708
 
 
 
 
 
 Ontvangsten ACM
 
 
 162
 
 
 162
 
 
 162
 
 
 
 
 162
 
 
 
 
 Ontvangsten High Trust
 
 
 30.200
 
 
 30.200
 
 
 30.200
 
 
 
 ‒ 24.246
 
 
 5.954
 
 
 
 
 Diverse ontvangsten
 
 
 700
 
 
 1.572
 
 
 1.572
 
 
 
 20
 
 
 1.592
 
 
 
 
 
 
 
 Toelichting
 
 Verplichtingen
 Het verplichtingbudget wordt per saldo met € 49,4 mln verhoogd.
 
 Dit wordt met name veroorzaakt door:
 
 
 –
 Terugbetaling boetes ACM (€ 45,6 mln). Eerder in 2019 heeft de ACM na een gerechtelijke uitspraak de NS de boete moeten terugbetalen die in 2017 was opgelegd en van de NS was ontvangen. Inclusief de terug te betalen wettelijke rente gaat het om een bedrag van ongeveer € 42,5 mln. Daarnaast zijn enkele lagere boetes terugbetaald. 
 
 
 –
 Bijdrage internationale organisaties (€ 4,3 mln). De verplichting voor betaling van de contributie voor de internationale Telecommunicatie (ITU) voor de jaren 2019 t/m 2022 is meerjarig vastgelegd. Het verplichtingenbudget is hiervoor opgehoogd, de dekking hiervoor komt uit de jaren 2020, 2021 en 2022.
 
 
 
 Uitgaven
 
 Opdrachten
 
 
 Terugbetaling boetes ACM
 Zie toelichting onder de verplichtingen.
 
 
 Ontvangsten
 
 
 
 Ontvangsten High Trust
 
 Deze mutatie betreft Ontvangsten High Trust (- € 24,2 mln). De ACM is onafhankelijk in de keuze al dan niet een boete op te leggen, en ook in het bepalen van de hoogte van een op te leggen boete. Het bedrag aan boetes dat feitelijk wordt ontvangen, kan daarom fluctueren en is moeilijk te ramen. Op basis van de gerealiseerde ontvangsten begin september van bijna € 6 mln is het verschil daarvan met de begrote € 30,2 mln afgeboekt.
 
 
 
 
 
 
 3.2
 Beleidsartikel 2 Bedrijvenbeleid: innovatie en duurzaam ondernemen
 
 
 
 Budgettaire gevolgen van beleid
 
 
 Tabel 5 Budgettaire gevolgen van beleid art. 2 Bedrijvenbeleid: innovatie en duurzaam ondernemen (Bedragen x € 1.000)
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Vastgestelde begroting (1)
 
 
 Stand 1e suppletoire begroting (2)
 
 
 Stand incidentele suppletoire begroting (3)
 
 
 Mutaties 2e suppletoire begroting (4)
 
 
 Stand 2e suppletoire begroting (5)= (3+4)
 
 
 
 
 Mutaties Miljoennota 2020
 
 
 Overige mutaties 2e suppletoire begroting
 
 
 
 
 
 
 
 Verplichtingen
 
 
 
 
 2.135.414
 
 
 
 
 2.197.964
 
 
 
 
 2.218.964
 
 
 
 
 38.440
 
 
 
 
 ‒ 23.741
 
 
 
 
 2.233.663
 
 
 
 
 
 Waarvan garantieverplichtingen
 
 
 1.300.000
 
 
 1.300.000
 
 
 1.300.000
 
 
 
 
 1.300.000
 
 
 
 
 Waarvan overige verplichtingen
 
 
 835.414
 
 
 897.964
 
 
 918.964
 
 
 38.440
 
 
 ‒ 23.741
 
 
 933.663
 
 
 
 
 
 Uitgaven
 
 
 
 
 937.668
 
 
 
 
 975.006
 
 
 
 
 992.506
 
 
 
 
 16.654
 
 
 
 
 ‒ 85.674
 
 
 
 
 923.486
 
 
 
 
 
 Waarvan juridisch verplicht
 
 
 
 82%
 
 
 82%
 
 
 
 
 96%
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Subsidies
 
 
 
 
 146.319
 
 
 
 
 144.355
 
 
 
 
 161.855
 
 
 
 
 6.103
 
 
 
 
 ‒ 61.070
 
 
 
 
 106.888
 
 
 
 
 
 MKB-Innovatiestimulering Topsectoren (MIT)
 
 
 34.747
 
 
 29.191
 
 
 29.191
 
 
 337
 
 
 ‒ 13.800
 
 
 15.728
 
 
 
 
 Eurostars
 
 
 17.958
 
 
 17.119
 
 
 17.119
 
 
 174
 
 
 ‒ 1.193
 
 
 16.100
 
 
 
 
 Bevorderen ondernemerschap
 
 
 14.301
 
 
 19.065
 
 
 19.065
 
 
 970
 
 
 ‒ 1.457
 
 
 18.578
 
 
 
 
 Biobased Economy
 
 
 
 152
 
 
 152
 
 
 495
 
 
 ‒ 50
 
 
 597
 
 
 
 
 Cofinanciering EFRO
 
 
 27.464
 
 
 27.344
 
 
 27.344
 
 
 ‒ 75
 
 
 ‒ 2.705
 
 
 24.564
 
 
 
 
 Bijdrage aan ROM's
 
 
 5.507
 
 
 5.507
 
 
 5.507
 
 
 154
 
 
 
 5.661
 
 
 
 
 Verduurzaming industrie
 
 
 43.900
 
 
 43.535
 
 
 43.535
 
 
 ‒ 5.000
 
 
 ‒ 24.845
 
 
 13.690
 
 
 
 
 Startup-beleid
 
 
 
 
 
 4.000
 
 
 
 4.000
 
 
 
 
 Urgendamaatregelen Industrie
 
 
 
 
 17.500
 
 
 5.000
 
 
 ‒ 20.100
 
 
 2.400
 
 
 
 
 Invest-NL
 
 
 
 
 
 
 1.000
 
 
 1.000
 
 
 
 
 Overig
 
 
 2.442
 
 
 2.442
 
 
 2.442
 
 
 48
 
 
 2.080
 
 
 4.570
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Garanties
 
 
 
 
 56.892
 
 
 
 
 56.892
 
 
 
 
 56.892
 
 
 
 
 188
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 57.080
 
 
 
 
 
 BMKB
 
 
 36.375
 
 
 36.375
 
 
 36.375
 
 
 188
 
 
 
 36.563
 
 
 
 
 Groeifaciliteit
 
 
 8.772
 
 
 8.772
 
 
 8.772
 
 
 
 
 8.772
 
 
 
 
 Garantie Ondernemersfinanciering
 
 
 11.745
 
 
 11.745
 
 
 11.745
 
 
 
 
 11.745
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Opdrachten
 
 
 
 
 19.578
 
 
 
 
 17.843
 
 
 
 
 17.843
 
 
 
 
 66
 
 
 
 
 ‒ 3.808
 
 
 
 
 14.101
 
 
 
 
 
 Onderzoek en opdrachten
 
 
 3.898
 
 
 3.853
 
 
 3.853
 
 
 156
 
 
 ‒ 906
 
 
 3.103
 
 
 
 
 Caribisch Nederland
 
 
 1.237
 
 
 1.190
 
 
 1.190
 
 
 ‒ 1
 
 
 ‒ 97
 
 
 1.092
 
 
 
 
 ICT beleid
 
 
 5.871
 
 
 4.917
 
 
 4.917
 
 
 95
 
 
 ‒ 646
 
 
 4.366
 
 
 
 
 Regeldruk
 
 
 2.206
 
 
 2.039
 
 
 2.039
 
 
 30
 
 
 ‒ 285
 
 
 1.784
 
 
 
 
 Regiekosten regionale functie
 
 
 650
 
 
 650
 
 
 650
 
 
 ‒ 14
 
 
 ‒ 167
 
 
 469
 
 
 
 
 Invest-NL
 
 
 
 543
 
 
 543
 
 
 
 
 543
 
 
 
 
 Cyber security
 
 
 3.216
 
 
 3.216
 
 
 3.216
 
 
 ‒ 269
 
 
 ‒ 797
 
 
 2.150
 
 
 
 
 Small Business Innovation Research
 
 
 2.500
 
 
 1.435
 
 
 1.435
 
 
 69
 
 
 ‒ 910
 
 
 594
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Bijdrage aan agentschappen
 
 
 
 
 94.099
 
 
 
 
 109.249
 
 
 
 
 109.249
 
 
 
 
 2.042
 
 
 
 
 ‒ 10.154
 
 
 
 
 101.137
 
 
 
 
 
 Bijdrage RVO.nl
 
 
 78.499
 
 
 92.036
 
 
 92.036
 
 
 1.620
 
 
 ‒ 1.561
 
 
 92.095
 
 
 
 
 Bijdrage Agentschap Telecom
 
 
 1.949
 
 
 505
 
 
 505
 
 
 53
 
 
 ‒ 39
 
 
 519
 
 
 
 
 Bijdrage Logius
 
 
 887
 
 
 887
 
 
 887
 
 
 23
 
 
 ‒ 225
 
 
 685
 
 
 
 
 Invest-NL
 
 
 12.764
 
 
 15.821
 
 
 15.821
 
 
 346
 
 
 ‒ 8.329
 
 
 7.838
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Bijdrage aan ZBO's/RWT's
 
 
 
 
 296.809
 
 
 
 
 304.321
 
 
 
 
 304.321
 
 
 
 
 13.172
 
 
 
 
 2.625
 
 
 
 
 320.118
 
 
 
 
 
 Bijdrage aan TNO
 
 
 152.551
 
 
 159.587
 
 
 159.587
 
 
 9.656
 
 
 2.590
 
 
 171.833
 
 
 
 
 Kamer van Koophandel
 
 
 120.821
 
 
 121.297
 
 
 121.297
 
 
 2.862
 
 
 35
 
 
 124.194
 
 
 
 
 Bijdrage aan NWO-TTW
 
 
 23.437
 
 
 23.437
 
 
 23.437
 
 
 654
 
 
 
 24.091
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Bijdragen aan (inter)nationale organisaties
 
 
 
 
 323.971
 
 
 
 
 342.346
 
 
 
 
 342.346
 
 
 
 
 ‒ 4.917
 
 
 
 
 ‒ 13.267
 
 
 
 
 324.162
 
 
 
 
 
 Internationaal Innoveren
 
 
 46.336
 
 
 44.210
 
 
 44.210
 
 
 
 ‒ 6.710
 
 
 37.500
 
 
 
 
 PPS toeslag
 
 
 142.950
 
 
 143.690
 
 
 143.690
 
 
 3.607
 
 
 ‒ 2.395
 
 
 144.902
 
 
 
 
 TO2 (excl. TNO)
 
 
 45.355
 
 
 46.355
 
 
 46.355
 
 
 3.092
 
 
 2.500
 
 
 51.947
 
 
 
 
 Topsectoren overig
 
 
 6.285
 
 
 24.590
 
 
 24.590
 
 
 ‒ 18.313
 
 
 ‒ 3.932
 
 
 2.345
 
 
 
 
 Ruimtevaart (ESA)
 
 
 68.610
 
 
 68.910
 
 
 68.910
 
 
 1.636
 
 
 3.282
 
 
 73.828
 
 
 
 
 Bijdrage NBTC
 
 
 8.860
 
 
 8.860
 
 
 8.860
 
 
 176
 
 
 
 9.036
 
 
 
 
 Overige bijdragen aan organisaties
 
 
 5.575
 
 
 5.731
 
 
 5.731
 
 
 ‒ 115
 
 
 ‒ 1.012
 
 
 4.604
 
 
 
 
 Economische ontwikkeling en technologie
 
 
 
 
 
 5.000
 
 
 ‒ 5.000
 
 
 0
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Ontvangsten
 
 
 
 
 113.157
 
 
 
 
 124.490
 
 
 
 
 124.490
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 ‒ 4.699
 
 
 
 
 119.791
 
 
 
 
 
 BMKB
 
 
 33.000
 
 
 33.000
 
 
 33.000
 
 
 
 
 33.000
 
 
 
 
 Groeifaciliteit
 
 
 8.000
 
 
 8.000
 
 
 8.000
 
 
 
 
 8.000
 
 
 
 
 Garantie Ondernemersfinanciering
 
 
 13.000
 
 
 13.000
 
 
 13.000
 
 
 
 
 13.000
 
 
 
 
 Luchtvaartkredietregeling
 
 
 9.906
 
 
 9.906
 
 
 9.906
 
 
 
 ‒ 7243
 
 
 2.663
 
 
 
 
 Rijksoctrooiwet
 
 
 36.312
 
 
 40.312
 
 
 40.312
 
 
 
 688
 
 
 41.000
 
 
 
 
 Eurostars
 
 
 5.094
 
 
 5.094
 
 
 5.094
 
 
 
 2534
 
 
 7.628
 
 
 
 
 Joint Strike Fighter
 
 
 5.000
 
 
 5.000
 
 
 5.000
 
 
 
 ‒ 2245
 
 
 2.755
 
 
 
 
 Diverse ontvangsten
 
 
 2.845
 
 
 10.178
 
 
 10.178
 
 
 
 1567
 
 
 11.745
 
 
 
 
 
 
 
 Toelichting
 
 
 Verplichtingen
 
 
 De verplichtingen zijn in totaal met € 23,7 mln verlaagd. De belangrijkste oorzaken betreffen de volgende mutaties:
 
 
 •
 MKB Innovatiestimulering Topsectoren, MIT (- € 13,8 mln). Deze mutatie betreft een overboeking naar het Provinciefonds ten behoeve van de uitvoering van het decentrale deel van de MIT (€ 14,2 mln) en een bijdrage van het ministerie van LNV ten behoeve van MIT-haalbaarheidsprojecten voor visserij (€ 0,4 mln).
 
 
 •
 Voor het aangaan van de subsidieverplichting aan Invest-NL voor de ontwikkeltaken in het jaar 2020 is het verplichtingenbudget met € 10,3 mln verhoogd.
 
 
 •
 Urgendamaatregelen Industrie (- € 11,9 mln). Het verschil in verplichtingen van ‒ € 11,9 mln wordt verklaard door:
 - Het terugdraaien van een verplichtingenschuif ten behoeve van het project Twence in verband met vertraging van het project (- € 3,5 mln). 
 - Terugstorting van een deel van het budget voor 2019 in de begrotingsreserve voor Urgenda in verband met een lager vermoedelijk beloop van de subsidieregeling versnelde investeringen Klimaat en Industrie (- € 5,9 mln).
 - Vertraging in de realisatie van overige specifieke Urgendamaatregelen (- € 2,5 mln).
 
 
 •
 Verduurzaming industrie (- € 13,1 mln). Het verschil in verplichtingen van ‒ € 13,1 mln wordt voor een groot deel verklaard door het tegenvallende beroep op de DEI+ (pilots en demo-regeling voor de industrie) en de TSE-regeling voor onder andere Carbon Capture (Usage) and Storage (CCUS)-projecten als gevolg van de 1-jarige bestedingseis die in 2019 nog geldt en de Stikstofproblematiek. Daarnaast wordt het verschil verklaard uit een overboeking naar het gemeentefonds voor het project Asbeter (- € 0,65 mln), een bijdrage aan NWO voor verbreding van de regeling KIEM GoChem, onderdeel van het Kennis- en Innovatiecontract Topsectoren 2018-2019 (- € 1,25 mln) en enkele kleinere bijdragen aan de NEa en RVO voor uitvoeringskosten vormgeving CO2-heffing Industrie respectievelijk een specifieke beschikking voor pre engineering en haalbaarheidsonderzoek.
 
 
 
 
 Uitgaven
 
 
 Subsidies
 
 
 
 MIT 
 
 Deze mutatie betreft een overboeking naar het Provinciefonds ten behoeve van de uitvoering van het decentrale deel van de MIT (€ 14,2 mln) en een bijdrage van het ministerie van LNV ten behoeve van MIT-haalbaarheidsprojecten voor visserij (€ 0,4 mln).
 
 Verduurzaming industrie
 
 De verlaging van ‒ € 24,8 mln wordt voor het grootste deel verklaard door het beperkte beroep op de regeling voor Verduurzaming industrie, zoals toegelicht bij de verplichtingen. Daarnaast betreft het de hiervoor toegelichte mutaties inzake het project Asbeter, de KIEM GoChem-regeling en de bijdragen aan de NEa en RVO.
 
 Urgendamaatregelen Industrie
 
 Het verschil in kas van ‒ € 20,1 mln wordt verklaard door:
 
 
 •
 De vertraging in de uitvoering van het project Twence (- € 5,0 mln).
 
 
 •
 De terugstorting van een deel van het budget voor 2019 in de begrotingsreserve voor Urgenda in verband met een lager vermoedelijk beloop van de subsidieregeling versnelde investeringen Klimaat en Industrie (- € 12,6 mln).
 
 
 •
 Vertraging in de realisatie van overige specifieke Urgendamaatregelen (- € 2,5 mln).
 
 
 
 
 Bijdrage aan agentschappen
 
 
 
 Invest-NL in opbouw
 
 Dit betreft de onderuitputting op het budget voor de ontwikkeltaken van Invest-NL in opbouw (- € 1,9 mln), de onderuitputting op het transitiebudget Invest-NL (- € 5,4 mln) en een overheveling van € 1 mln naar het instrument Invest-NL in de categorie subsidies in het kader van de subsidie voor de ontwikkeltaken van Invest-NL na formele oprichting van Invest-NL.
 
 Het budget voor de ontwikkeltaken is niet volledig benut omdat de organisatie van Invest-NL nog in opbouw was in 2019. Het transitiebudget is beperkt benut omdat het zwaartepunt van de transitiekosten ligt bij de overgang van medewerkers en regelingen van RVO naar de internationale investeringsinstelling die op een later moment zal plaatsvinden.
 
 Bijdragen aan (inter)nationale organisaties
 
 
 
 Internationaal Innoveren
 
 Voor de regeling Internationaal Innoveren vindt in 2019 een lagere uitfinanciering plaats op de reeds aangegane verplichtingen (- € 6,7 mln). Bij de oorspronkelijke raming van de kasbudgetten voor deze regeling is uitgegaan van een aantal aannames met betrekking tot het verwachte kasritme van uitfinanciering. Omdat wordt bevoorschot naar liquiditeitsbehoefte is het daadwerkelijke kasritme niet precies vooraf te bepalen. In eerdere jaren is meer bevoorschot dan de oorspronkelijke raming, waardoor de realisatie in 2019 een tegengestelde beweging laat zien. 
 
 Economische Ontwikkeling en Technologie
 
 De € 5 mln voor economische ontwikkeling en technologie wordt ingezet voor een verhoging van de Nederlandse inschrijving in ESA-programma’s tijdens de ministeriële ESA-conferentie in november 2019. Hiermee wordt uitvoering gegeven aan de motie Amhaouch (Kamerstuk 24 446, nr. 68)
 
 
 Ontvangsten
 
 De ontvangsten voor de luchtvaartkredieten vallen € 7,2 mln lager uit. Enkele projecten zijn niet succesvol beëindigd waardoor er ook geen aflossing meer zal plaatsvinden op het verstrekte krediet.
 
 Toelichting op de Begrotingsreserves
 
 Er zijn begrotingsreserves voor de BMKB, de regeling Garantie Ondernemingsfinanciering (GO), de Groeifaciliteit (GF) en de garanties voor nieuwe aanbieders van MKB-financiering. De GO, GF en de garanties voor alternatieve aanbieders van MKB-financiering betreffen kostendekkende garanties, waarvan de te realiseren premieontvangsten toereikend zijn voor het afdekken van eventuele verliesdeclaraties. Er worden bij 2e suppletoire begroting geen stortingen en onttrekkingen geraamd ten gunste of laste van deze begrotingsreserves, omdat dit vooraf moeilijk is in te schatten. Ultimo begrotingsjaar wordt op basis van de gerealiseerde ontvangsten en uitgaven vastgesteld of een onttrekking of storting dient plaats te vinden.
 
 Tabel 6 Begrotingsreserve Borgstelling MKB-kredieten (BMKB) (Bedragen x € 1.000)
 
 
 
 
 
 
 Stand 1/1/2019
 
 
 91.456
 
 
 
 
 + Geraamde storting
 
 
 
 
 
 – Geraamde onttrekking
 
 
 
 
 
 Stand (raming) per 31/12/2019
 
 
 91.456
 
 
 
 
 
 
 Tabel 7 Begrotingsreserve Garantie Ondernemingsfinanciering (GO) (Bedragen x € 1.000)
 
 
 
 
 
 
 Stand 1/1/2019
 
 
 67.112
 
 
 
 
 + Geraamde storting
 
 
 
 
 
 – Geraamde onttrekking
 
 
 
 
 
 Stand (raming) per 31/12/2019
 
 
 67.112
 
 
 
 
 
 
 Tabel 8 Begrotingsreserve Groeifaciliteit (Bedragen x € 1.000)
 
 
 
 
 
 
 Stand 1/1/2019
 
 
 22.779
 
 
 
 
 + Geraamde storting
 
 
 
 
 
 – Geraamde onttrekking
 
 
 
 
 
 Stand (raming) per 31/12/2019
 
 
 22.779
 
 
 
 
 
 
 Tabel 9 Begrotingsreserve Garantie MKB-faciliteiten (Bedragen x € 1.000)
 
 
 
 
 
 
 Stand 1/1/2019
 
 
 9.261
 
 
 
 
 + Geraamde storting
 
 
 
 
 
 – Geraamde onttrekking
 
 
 
 
 
 Stand (raming) per 31/12/2019
 
 
 9.261
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 3.3
 Beleidsartikel 3 Toekomstfonds
 
 
 
 Budgettaire gevolgen van beleid
 
 
 Tabel 10 Budgettaire gevolgen van beleid art. 3 Toekomstfonds (Bedragen x € 1.000)
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Vastgestelde begroting (1)
 
 
 Stand 1e suppletoire begroting (2)
 
 
 Stand incidentele suppletoire begroting (3)
 
 
 Mutaties 2e suppletoire begroting (4)
 
 
 Stand 2e suppletoire begroting (5)= (3+4)
 
 
 
 
 Mutaties Miljoennota 2020
 
 
 Overige mutaties 2e suppletoire begroting
 
 
 
 
 
 
 
 Verplichtingen
 
 
 
 
 145.275
 
 
 
 
 234.408
 
 
 
 
 234.408
 
 
 
 
 ‒ 5.491
 
 
 
 
 ‒ 200
 
 
 
 
 228.717
 
 
 
 
 
 Waarvan garantieverplichtingen
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Waarvan overige verplichtingen
 
 
 145.275
 
 
 234.408
 
 
 234.408
 
 
 ‒ 5.491
 
 
 ‒ 200
 
 
 228.717
 
 
 
 
 
 Uitgaven
 
 
 
 
 177.977
 
 
 
 
 263.498
 
 
 
 
 263.498
 
 
 
 
 291
 
 
 
 
 ‒ 89
 
 
 
 
 263.700
 
 
 
 
 
 Waarvan juridisch verplicht
 
 
 
 66%
 
 
 66%
 
 
 
 
 67%
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Subsidies
 
 
 
 
 1.081
 
 
 
 
 2.493
 
 
 
 
 2.493
 
 
 
 
 7.650
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 10.143
 
 
 
 
 
 Smart Industry
 
 
 281
 
 
 1.685
 
 
 1.685
 
 
 ‒ 450
 
 
 
 1.235
 
 
 
 
 Haalbaaarheidsstudies STW
 
 
 800
 
 
 808
 
 
 808
 
 
 
 
 808
 
 
 
 
 Thematische Technology Transfer
 
 
 
 
 
 8.100
 
 
 
 8.100
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Leningen
 
 
 
 
 170.284
 
 
 
 
 251.635
 
 
 
 
 251.635
 
 
 
 
 ‒ 12.538
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 239.097
 
 
 
 
 
 
 Startups / MKB financiering
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Volledig revolverend
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Fund to Fund
 
 
 25.851
 
 
 29.043
 
 
 29.043
 
 
 
 
 29.043
 
 
 
 
 Co-investment venture capital instrument / EIF
 
 
 10.154
 
 
 20.308
 
 
 20.308
 
 
 
 
 20.308
 
 
 
 
 
 Deels revolverend
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Innovatiekrediet
 
 
 52.997
 
 
 57.629
 
 
 57.629
 
 
 
 
 57.629
 
 
 
 
 Risicokapitaal Seed Capital
 
 
 32.971
 
 
 58.368
 
 
 58.368
 
 
 
 
 58.368
 
 
 
 
 Vroegefasefinanciering / informal investors
 
 
 15.335
 
 
 19.917
 
 
 19.917
 
 
 ‒ 5.000
 
 
 
 14.917
 
 
 
 
 Startups / MKB
 
 
 10.928
 
 
 6.286
 
 
 6.286
 
 
 
 
 6.286
 
 
 
 
 NL-Califonië Duurzaam E-mobility fund
 
 
 2.539
 
 
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 
 Investeringen in fundamenteel en toegepast onderzoek
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Met vermogensbehoud
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Fundamenteel en toegepast onderzoek
 
 
 16.500
 
 
 55.168
 
 
 55.168
 
 
 ‒ 23.371
 
 
 
 31.797
 
 
 
 
 Onco research
 
 
 2.500
 
 
 4.385
 
 
 4.385
 
 
 ‒ 67
 
 
 
 4.318
 
 
 
 
 Smart Industry
 
 
 509
 
 
 531
 
 
 531
 
 
 
 
 531
 
 
 
 
 Thematische Technology Transfer
 
 
 
 
 
 15.900
 
 
 
 15.900
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Bijdrage aan agentschappen
 
 
 
 
 6.612
 
 
 
 
 9.370
 
 
 
 
 9.370
 
 
 
 
 5.179
 
 
 
 
 ‒ 89
 
 
 
 
 14.460
 
 
 
 
 
 Bijdrage RVO.nl
 
 
 6.612
 
 
 9.370
 
 
 9.370
 
 
 5.179
 
 
 ‒ 89
 
 
 14.460
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Ontvangsten
 
 
 
 
 28.500
 
 
 
 
 28.500
 
 
 
 
 28.500
 
 
 
 
 5.562
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 34.062
 
 
 
 
 
 Fund to Fund
 
 
 2.900
 
 
 2.900
 
 
 2.900
 
 
 
 
 2.900
 
 
 
 
 Investeringen in fundamenteel en toegepast onderzoek
 
 
 
 
 
 5562
 
 
 
 5.562
 
 
 
 
 Innovatiekrediet
 
 
 17.000
 
 
 17.000
 
 
 17.000
 
 
 
 
 17.000
 
 
 
 
 Seed Capital
 
 
 8.600
 
 
 8.600
 
 
 8.600
 
 
 
 
 8.600
 
 
 
 
 
 
 
 Toelichting
 
 Er vinden op dit artikel geen begrotingsmutaties plaats die toelichting behoeven.
 
 
 
 
 
 3.4
 Beleidsartikel 4 Een doelmatige energievoorziening en beperking van de klimaatverandering
 
 
 
 Budgettaire gevolgen van beleid
 
 
 Tabel 11 Budgettaire gevolgen van beleid art. 4 Een doelmatige energievoorziening en beperking van de klimaatverandering (Bedragen x € 1.000)
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Vastgestelde begroting (1)
 
 
 Stand 1e suppletoire begroting (2)
 
 
 Stand incidentele suppletoire begroting (3)
 
 
 Mutaties 2e suppletoire begroting (4)
 
 
 Stand 2e suppletoire begroting (5)= (3+4)
 
 
 
 
 Mutaties Miljoennota 2020
 
 
 Overige mutaties 2e suppletoire begroting
 
 
 
 
 
 
 
 Verplichtingen
 
 
 
 
 10.686.729
 
 
 
 
 10.691.347
 
 
 
 
 10.788.247
 
 
 
 
 1.011.175
 
 
 
 
 9.673
 
 
 
 
 11.809.095
 
 
 
 
 
 Waarvan garantieverplichtingen
 
 
 71.300
 
 
 67.880
 
 
 67.880
 
 
 
 
 67.880
 
 
 
 
 Waarvan overige verplichtingen
 
 
 10.615.429
 
 
 10.623.467
 
 
 10.720.367
 
 
 1.011.175
 
 
 9.673
 
 
 11.741.215
 
 
 
 
 
 Uitgaven
 
 
 
 
 2.878.275
 
 
 
 
 2.888.550
 
 
 
 
 2.985.450
 
 
 
 
 3.616
 
 
 
 
 ‒ 28.810
 
 
 
 
 2.960.256
 
 
 
 
 
 Waarvan juridisch verplicht
 
 
 
 95%
 
 
 92%
 
 
 
 
 100%
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Subsidies
 
 
 
 
 2.637.199
 
 
 
 
 2.633.749
 
 
 
 
 2.730.649
 
 
 
 
 ‒ 8.945
 
 
 
 
 ‒ 26.896
 
 
 
 
 2.694.808
 
 
 
 
 
 Tenderregeling Energie-Innovatie
 
 
 71.490
 
 
 58.262
 
 
 58.262
 
 
 4.904
 
 
 ‒ 5.909
 
 
 57.257
 
 
 
 
 SDE+ projecten (hernieuwbare energie)
 
 
 50.000
 
 
 48.040
 
 
 48.040
 
 
 ‒ 18.781
 
 
 
 29.259
 
 
 
 
 Energie-efficiency
 
 
 2.368
 
 
 2.233
 
 
 2.233
 
 
 1.800
 
 
 ‒ 292
 
 
 3.741
 
 
 
 
 Green Deals
 
 
 500
 
 
 500
 
 
 500
 
 
 
 ‒ 250
 
 
 250
 
 
 
 
 Demonstratie regeling Energie-Innovatie (DEI)
 
 
 41.000
 
 
 73.165
 
 
 73.165
 
 
 ‒ 5.235
 
 
 ‒ 15.251
 
 
 52.679
 
 
 
 
 Subsidieregeling Duurzame Scheepsbouw (SDS)
 
 
 3.300
 
 
 1.500
 
 
 1.500
 
 
 
 
 1.500
 
 
 
 
 Projecten Klimaat en Energieakkoord
 
 
 6.400
 
 
 6.400
 
 
 6.400
 
 
 ‒ 1.550
 
 
 ‒ 3.275
 
 
 1.575
 
 
 
 
 MEP
 
 
 47.025
 
 
 47.025
 
 
 47.025
 
 
 ‒ 45.789
 
 
 
 1.236
 
 
 
 
 SDE
 
 
 652.451
 
 
 652.151
 
 
 652.151
 
 
 
 ‒ 2.100
 
 
 650.051
 
 
 
 
 SDE+
 
 
 1.550.434
 
 
 1.545.879
 
 
 1.545.879
 
 
 ‒ 843.139
 
 
 ‒ 13.923
 
 
 688.817
 
 
 
 
 Storting in Begrotingsreserve Duurzame Energie
 
 
 
 
 
 902.632
 
 
 
 902.632
 
 
 
 
 Aardwarmte
 
 
 15.000
 
 
 15.000
 
 
 15.000
 
 
 
 5.000
 
 
 20.000
 
 
 
 
 ISDE-regeling
 
 
 100.000
 
 
 100.000
 
 
 100.000
 
 
 
 
 100.000
 
 
 
 
 Compensatie Energie-intensieve bedrijven (ETS)
 
 
 61.000
 
 
 50.005
 
 
 50.005
 
 
 ‒ 4.700
 
 
 38
 
 
 45.343
 
 
 
 
 Carbon Capture and Storage (CCS)
 
 
 3.080
 
 
 2.365
 
 
 2.365
 
 
 
 3.535
 
 
 5.900
 
 
 
 
 Subidieregeling Energiebesparing en duurzame energie sportaccommodaties (EDS)
 
 
 
 
 
 150
 
 
 
 150
 
 
 
 
 Hoge Flux Reactor
 
 
 7.651
 
 
 7.250
 
 
 7.250
 
 
 
 
 7.250
 
 
 
 
 Elektrisch rijden
 
 
 
 
 
 45
 
 
 ‒ 1
 
 
 44
 
 
 
 
 Caribisch Nederland
 
 
 3.000
 
 
 3.000
 
 
 3.000
 
 
 599
 
 
 1.701
 
 
 5.300
 
 
 
 
 Overige subsidies
 
 
 22.500
 
 
 20.974
 
 
 20.974
 
 
 119
 
 
 ‒ 4.669
 
 
 16.424
 
 
 
 
 Storting begrotingsreserve maatregelen voor CO2-reductie
 
 
 
 
 
 
 11.000
 
 
 11.000
 
 
 
 
 Maatregelen voor CO2-reductie
 
 
 
 
 96.900
 
 
 
 ‒ 2.500
 
 
 94.400
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Leningen
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 3.000
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 3.000
 
 
 
 
 
 Lening EBN
 
 
 
 
 
 3.000
 
 
 
 3.000
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Garanties
 
 
 
 
 4.700
 
 
 
 
 4.780
 
 
 
 
 4.780
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 4.780
 
 
 
 
 
 Verliesdeclaratie aardwarmte
 
 
 
 3.500
 
 
 3.500
 
 
 
 
 3.500
 
 
 
 
 Storting in begrotingsreserve aardwarmte
 
 
 4.700
 
 
 1.280
 
 
 1.280
 
 
 
 
 1.280
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Opdrachten
 
 
 
 
 12.357
 
 
 
 
 9.547
 
 
 
 
 9.547
 
 
 
 
 360
 
 
 
 
 ‒ 2.300
 
 
 
 
 7.607
 
 
 
 
 
 Onderzoek mijnbouwbodembeweging
 
 
 1.816
 
 
 1.516
 
 
 1.516
 
 
 390
 
 
 ‒ 37
 
 
 1.869
 
 
 
 
 SodM onderzoek
 
 
 2.500
 
 
 2.500
 
 
 2.500
 
 
 ‒ 75
 
 
 ‒ 825
 
 
 1.600
 
 
 
 
 Uitvoeringsagenda Klimaat
 
 
 823
 
 
 823
 
 
 823
 
 
 ‒ 106
 
 
 ‒ 317
 
 
 400
 
 
 
 
 Klimaat mondiaal
 
 
 359
 
 
 359
 
 
 359
 
 
 65
 
 
 
 424
 
 
 
 
 Onderzoek en opdrachten
 
 
 6.859
 
 
 4.349
 
 
 4.349
 
 
 86
 
 
 ‒ 1.121
 
 
 3.314
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Bijdrage aan agentschappen
 
 
 
 
 53.069
 
 
 
 
 71.707
 
 
 
 
 71.707
 
 
 
 
 3.946
 
 
 
 
 895
 
 
 
 
 76.548
 
 
 
 
 
 Bijdrage aan RVO.nl
 
 
 40.621
 
 
 60.932
 
 
 60.932
 
 
 3.557
 
 
 2.145
 
 
 66.634
 
 
 
 
 Bijdrage aan KNMI
 
 
 1.193
 
 
 2.117
 
 
 2.117
 
 
 ‒ 601
 
 
 113
 
 
 1.629
 
 
 
 
 Bijdrage aan NEA
 
 
 7.875
 
 
 6.295
 
 
 6.295
 
 
 887
 
 
 ‒ 1.255
 
 
 5.927
 
 
 
 
 Bijdrage aan NVWA
 
 
 720
 
 
 820
 
 
 820
 
 
 20
 
 
 ‒ 20
 
 
 820
 
 
 
 
 Bijdrage aan RIVM
 
 
 1.467
 
 
 
 
 46
 
 
 ‒ 46
 
 
 0
 
 
 
 
 Bijdrage aan RWS
 
 
 1.193
 
 
 1.543
 
 
 1.543
 
 
 37
 
 
 ‒ 42
 
 
 1.538
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Bijdrage aan ZBO's/RWT's
 
 
 
 
 130.010
 
 
 
 
 131.960
 
 
 
 
 131.960
 
 
 
 
 4.412
 
 
 
 
 7.470
 
 
 
 
 143.842
 
 
 
 
 
 Doorsluis COVA-heffing
 
 
 111.000
 
 
 111.000
 
 
 111.000
 
 
 
 
 111.000
 
 
 
 
 TNO kerndepartement
 
 
 17.269
 
 
 19.219
 
 
 19.219
 
 
 4.364
 
 
 7.964
 
 
 31.547
 
 
 
 
 TNO-SodM
 
 
 1.741
 
 
 1.741
 
 
 1.741
 
 
 48
 
 
 ‒ 494
 
 
 1.295
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Bijdrage aan medeoverheden
 
 
 
 
 24.356
 
 
 
 
 23.940
 
 
 
 
 23.940
 
 
 
 
 153
 
 
 
 
 ‒ 8.093
 
 
 
 
 16.000
 
 
 
 
 
 Uitkoopregeling
 
 
 24.356
 
 
 23.940
 
 
 23.940
 
 
 153
 
 
 ‒ 8.093
 
 
 16.000
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Bijdragen aan (inter)nationale organisaties
 
 
 
 
 16.584
 
 
 
 
 12.867
 
 
 
 
 12.867
 
 
 
 
 690
 
 
 
 
 114
 
 
 
 
 13.671
 
 
 
 
 
 Bijdrage aan ECN
 
 
 15.135
 
 
 11.418
 
 
 11.418
 
 
 ‒ 75
 
 
 255
 
 
 11.598
 
 
 
 
 Internationale contributies
 
 
 1.449
 
 
 1.449
 
 
 1.449
 
 
 765
 
 
 ‒ 141
 
 
 2.073
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Ontvangsten
 
 
 
 
 2.232.211
 
 
 
 
 2.320.085
 
 
 
 
 2.491.035
 
 
 
 
 1.195
 
 
 
 
 ‒ 59.131
 
 
 
 
 2.433.099
 
 
 
 
 
 Ontvangsten COVA
 
 
 111.000
 
 
 111.000
 
 
 111.000
 
 
 
 
 111.000
 
 
 
 
 Opbrengst heffing ODE (SDE+)
 
 
 1.730.000
 
 
 1.730.000
 
 
 1.730.000
 
 
 
 
 1.730.000
 
 
 
 
 Ontvangsten zoutwinning
 
 
 2.511
 
 
 2.511
 
 
 2.511
 
 
 
 ‒ 131
 
 
 2.380
 
 
 
 
 Onttrekking reserve duurzame energie
 
 
 78.000
 
 
 78.000
 
 
 78.000
 
 
 
 
 78.000
 
 
 
 
 ETS-ontvangsten
 
 
 300.000
 
 
 380.000
 
 
 380.000
 
 
 
 
 380.000
 
 
 
 
 Onttrekking begrotingsreserve maatregelen voor CO2-reductie
 
 
 
 
 170.950
 
 
 
 ‒ 55.160
 
 
 115.790
 
 
 
 
 Diverse ontvangsten
 
 
 10.700
 
 
 18.574
 
 
 18.574
 
 
 1.195
 
 
 ‒ 3.840
 
 
 15.929
 
 
 
 
 
 
 
 Toelichting
 
 
 Verplichtingen
 
 De verhoging van het verplichtingenbudget bij Miljoenennota met ruim € 1 mld heeft voor het grootste deel (€ 903 mln) betrekking op de voorziene storting van de onderuitputting op de SDE- en SDE+-middelen in de reserve duurzame energie: een dergelijke storting leidt ook tot een verplichting. Daarnaast is het verplichtingenbudget van de TSE opgehoogd met circa € 25 mln en is er € 48 mln verplichtingenbudget gereserveerd voor een lening aan EBN, zodat EBN deel kan nemen aan geothermieprojecten. Tenslotte is het verplichtingenbudget met € 24 mln opgehoogd om de vierjaarlijkse subsidie aan de Hoge Flux Reactor (HFR) toe te kunnen zeggen. 
 De ophoging van het verplichtingenbudget bij Najaarsnota met € 9,7 mln hangt vooral samen met de bijdrage die aan EBN verstrekt wordt voor de uitvoering van de FEED (Front-End Engineering Design)-fase van het Porthos-project in de Rotterdamse haven. 
 
 Uitgaven
 
 
 Subsidies
 
 
 
 Tenderregeling Energie-Innovatie (TSE) 
 
 Demonstratie-regeling Energie Innovatie (DEI)
 
 Op de klimaatenveloppemiddelen die bestemd zijn voor de TSE en de DEI is sprake van onderuitputting. Omdat deze middelen voorafgaand aan het afsluiten van het Klimaatakkoord slechts voor 2019 beschikbaar waren, impliceerde dit dat enkel eenjarige projecten gefinancierd konden worden. Aan deze eis voldeden slechts een beperkt aantal projecten.
 
 SDE+
 
 Voor de uitgaven van het Maritiem Informatievoorzieningen Servicepunt (MIVSP) wordt in totaal € 12,4 mln budget overgeheveld naar Rijkswaterstaat. Daarnaast levert EZK een bijdrage van € 1,5 mln aan het door de provincie Noord-Holland op te zetten garantiefonds geothermie: dit bedrag wordt overgeheveld naar het Provinciefonds.
 
 Aardwarmte 
 EBN heeft aangegeven dat er een tekort is op het zogenaamde SCAN-programma (Seismische Campagne Aardwarmte Nederland), nu LTO heeft aangedrongen op hogere meewerkvergoedingen voor agrariërs voor het gebruik van hun land voor seismisch onderzoek. Hiertoe wordt het budget voor het SCAN-programma opgehoogd met een bedrag van € 5 mln.
 
 Storting begrotingsreserve maatregelen voor CO2-reductie
 
 Het Urgendaproject Twence (toegelicht bij artikel 2) zal vanwege de langere doorlooptijd van de Europese staatssteuntoets niet in 2019 worden gecommitteerd. € 11 mln van de voor dit project voor 2019 geraamde middelen wordt gestort in de Begrotingsreserve Maatregelen CO2-reductie 2019. Deze middelen kunnen dan in 2020 voor dit project aan de begrotingsreserve worden onttrokken.
 
 
 Bijdrage aan ZBO's/RWT's
 
 
 
 TNO-kerndepartement
 
 De bijdrage aan ECN-TNO wordt met een bedrag van € 7,2 mln opgehoogd om een investeringssubsidie ter verbetering van de kennisinfrastructuur te kunnen verstrekken.
 
 
 Bijdrage aan medeoverheden
 
 
 
 Uitkoopregeling
 
 Voor de uitkoop van huiseigenaren die loodrecht onder hoogspanningslijnen wonen is in 2017 € 140 mln beschikbaar gekomen voor de periode 2017-2021. Van het voor 2019 beschikbare budget van € 24,1 mln wordt een onderuitputting verwacht van € 8,1 mln vanwege een beperkt beroep op de regeling.
 
 
 Ontvangsten
 
 
 
 Onttrekking begrotingsreserve maatregelen voor CO2-reductie 
 Op basis van de prognoses van de ministeries van EZK, LNV, BZK en I&W van de in 2019 te besteden Urgenda-middelen wordt de geplande onttrekking aan de Urgenda-reserve met € 55,2 mln verlaagd. Het gaat om lagere onttrekkingen bij uitgaven voor CO2-reductie projecten uitgevoerd door LNV (€ 12,5 mln), BZK (€ 27,6 mln) en EZK (€ 15,1 mln).
 
 
 Toelichting op de begrotingsreserves
 
 
 Tabel 12 Begrotingsreserve Duurzame energie (Bedragen x € 1.000)
 
 
 
 
 
 
 Stand 1/1/2019
 
 
 2.239.406
 
 
 
 
 + Geraamde storting
 
 
 902.632
 
 
 
 
 – Geraamde onttrekking
 
 
 ‒ 78.000
 
 
 
 
 Stand (raming) per 31/12/2019
 
 
 3.064.038
 
 
 
 
 
 De begrotingsreserve voor duurzame energie is bestemd voor onbesteed gebleven middelen als gevolg van vertraging bij of het niet doorgaan van projecten waaraan subsidie is toegekend op basis van de MEP, de SDE, de SDE+, de HER of de ISDE. Via de reserve blijven deze middelen ook in de toekomst beschikbaar voor het stimuleren van hernieuwbare energieproductie. In 2019 zal naar verwachting zo’n € 903 mln onbenutte (kas)middelen in de begrotingsreserve gestort worden. De verwachte onttrekking van € 78 mln betreft de tranche 2019 van de tijdelijke onttrekking aan de begrotingsreserve die bij de behandeling van de Voorjaarsnota 2015 aan de orde is geweest (zie hiervoor onder meer het antwoord op vraag 5 en 6 in Kamerstuk 34 210 XIII, nr. 4 , blz. 5 - 7).
 
 Tabel 13 Begrotingsreserve Aardwarmte (Bedragen x € 1.000)
 
 
 
 
 
 
 Stand 1/1/2019
 
 
 21.554
 
 
 
 
 + Geraamde storting
 
 
 1.279
 
 
 
 
 – Geraamde onttrekking
 
 
 ‒ 3.500
 
 
 
 
 Stand (raming) per 31/12/2019
 
 
 19.333
 
 
 
 
 
 De begrotingsreserve voor de garantieregeling Aardwarmte is bedoeld om het budget voor het mogelijk uitbetalen van verliesdeclaraties meerjarig in te kunnen zetten en een eventuele mismatch in de tijd tussen inkomsten (premies) en uitgaven (verliesdeclaraties) op te vangen. Om gebruik te kunnen maken van de garantieregeling Aardwarmte betalen marktpartijen een kostendekkende premie aan de uitvoerder van de regeling (RVO.nl) die wordt gestort in de begrotingsreserve. De uit te betalen verliesdeclaraties worden onttrokken aan de reserve.
 
 Tabel 14 Begrotingsreserve ECN verstrekte leningen (Bedragen x € 1.000)
 
 
 
 
 
 
 Stand 1/1/2019
 
 
 6.600
 
 
 
 
 + Geraamde storting
 
 
 
 
 
 – Geraamde onttrekking
 
 
 
 
 
 Stand (raming) per 31/12/2019
 
 
 6.600
 
 
 
 
 
 De middelen in de begrotingsreserve risicopremie ECN/NRG zullen worden aangesproken als ECN/NRG – al dan niet tijdelijk – (gedeeltelijk) niet kan voldoen aan de terugbetalingsverplichtingen volgens de afgesloten leningsovereenkomst.
 
 Tabel 15 Begrotingsreserve Maatregelen voor CO2-reductie (Bedragen x € 1.000)
 
 
 
 
 
 
 Stand 1/1/2019
 
 
 500.000
 
 
 
 
 + Geraamde storting
 
 
 11.000
 
 
 
 
 – Geraamde onttrekking
 
 
 ‒ 115.790
 
 
 
 
 Stand (raming) per 31/12/2019
 
 
 395.210
 
 
 
 
 
 Het kabinet heeft additionele maatregelen genomen om aanvullende CO2-reductie te realiseren. Omdat de aard en timing van de eventuele aanvullende maatregelen in het najaar van 2018 nog onzeker was, heeft het kabinet destijds besloten deze eventuele maatregelen via een tijdelijke begrotingsreserve mogelijk te maken. De reserve loopt tot en met 2020 en wordt gekoppeld aan artikel 4 (Een doelmatige energievoorziening en beperking van de klimaatverandering) van de EZK-begroting. De reserve is bij Najaarsnota 2018 eenmalig gevuld met € 500 mln. Het Ministerie van EZK coördineert de set aan maatregelen om CO2 te reduceren. De uitvoering van de maatregelen voor CO2-reductie vindt deels plaats door LNV, IenW en BZK. Via Incidentele Suppletoire Begrotingen (ISB’s) zijn de door deze departementen te besteden middelen beschikbaar gesteld. 
 
 
 
 
 
 3.5
 Beleidsartikel 5 Een veilig Groningen met perspectief
 
 
 
 Budgettaire gevolgen van beleid
 
 
 Tabel 16 Budgettaire gevolgen van beleid art. 5 Een veilig Groningen met perspectief (Bedragen x € 1.000)
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Vastgestelde begroting (1)
 
 
 Stand 1e suppletoire begroting (2)
 
 
 Stand incidentele suppletoire begroting (3)
 
 
 Mutaties 2e suppletoire begroting (4)
 
 
 Stand 2e suppletoire begroting (5)= (3+4)
 
 
 
 
 Mutaties Miljoennota 2020
 
 
 Overige mutaties 2e suppletoire begroting
 
 
 
 
 
 
 
 Verplichtingen
 
 
 
 
 140.111
 
 
 
 
 247.033
 
 
 
 
 247.033
 
 
 
 
 231.335
 
 
 
 
 354.713
 
 
 
 
 833.081
 
 
 
 
 
 Waarvan garantieverplichtingen
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Waarvan overige verplichtingen
 
 
 140.111
 
 
 247.033
 
 
 247.033
 
 
 231.335
 
 
 354.713
 
 
 833.081
 
 
 
 
 
 Uitgaven
 
 
 
 
 140.471
 
 
 
 
 247.393
 
 
 
 
 247.393
 
 
 
 
 231.335
 
 
 
 
 354.353
 
 
 
 
 833.081
 
 
 
 
 
 Waarvan juridisch verplicht
 
 
 
 77%
 
 
 77%
 
 
 
 
 100%
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Subsidies
 
 
 
 
 25.790
 
 
 
 
 84.405
 
 
 
 
 84.405
 
 
 
 
 121.274
 
 
 
 
 ‒ 63.681
 
 
 
 
 141.998
 
 
 
 
 
 Verduurzamingsopgave uit aardgasbaten
 
 
 10.273
 
 
 14.340
 
 
 14.340
 
 
 307
 
 
 
 14.647
 
 
 
 
 Verduurzamingsopgave (plafond relevante uitgaven)
 
 
 10.517
 
 
 16.881
 
 
 16.881
 
 
 1
 
 
 ‒ 16.781
 
 
 101
 
 
 
 
 Bijdrage aan Nationaal Programma Groningen
 
 
 
 44.400
 
 
 44.400
 
 
 108.000
 
 
 ‒ 46.900
 
 
 105.500
 
 
 
 
 Instrumentarium Woningmarkt
 
 
 5.000
 
 
 8.784
 
 
 8.784
 
 
 12.966
 
 
 
 21.750
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Inkomensoverdrachten
 
 
 
 
 57.500
 
 
 
 
 57.500
 
 
 
 
 57.500
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 71.800
 
 
 
 
 129.300
 
 
 
 
 
 Schadevergoedingen
 
 
 57.500
 
 
 57.500
 
 
 57.500
 
 
 
 71.800
 
 
 129.300
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Opdrachten
 
 
 
 
 13.105
 
 
 
 
 21.251
 
 
 
 
 21.251
 
 
 
 
 98.006
 
 
 
 
 351.534
 
 
 
 
 470.791
 
 
 
 
 
 Onderzoek en compensatie gemeenten en provincie
 
 
 7.111
 
 
 11.994
 
 
 11.994
 
 
 ‒ 1.363
 
 
 ‒ 6.350
 
 
 4.281
 
 
 
 
 Werkbudget
 
 
 5.994
 
 
 9.257
 
 
 9.257
 
 
 15.369
 
 
 ‒ 5.116
 
 
 19.510
 
 
 
 
 Versterken
 
 
 
 
 
 84.000
 
 
 
 84.000
 
 
 
 
 Interim-akkoord met Shell en Exxon
 
 
 
 
 
 
 363.000
 
 
 363.000
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Bijdrage aan agentschappen
 
 
 
 
 44.076
 
 
 
 
 84.237
 
 
 
 
 84.237
 
 
 
 
 8.055
 
 
 
 
 ‒ 3.450
 
 
 
 
 88.842
 
 
 
 
 
 Rijksdienst voor Ondernemend Nederland
 
 
 41.991
 
 
 82.152
 
 
 82.152
 
 
 8.582
 
 
 ‒ 3.450
 
 
 87.284
 
 
 
 
 Tijdelijke Commissie Mijnbouwschade Groningen
 
 
 2.085
 
 
 2.085
 
 
 2.085
 
 
 ‒ 527
 
 
 
 1.558
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Bijdragen aan (inter)nationale organisaties
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 4.000
 
 
 
 
 ‒ 1.850
 
 
 
 
 2.150
 
 
 
 
 
 Organisatie- en programmabudget (T)IVO
 
 
 
 
 
 4.000
 
 
 ‒ 1.850
 
 
 2.150
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Ontvangsten
 
 
 
 
 1.749.491
 
 
 
 
 1.720.797
 
 
 
 
 1.720.797
 
 
 
 
 ‒ 314.792
 
 
 
 
 ‒ 300.895
 
 
 
 
 1.105.110
 
 
 
 
 
 Schadevergoedingen
 
 
 57.500
 
 
 62.800
 
 
 62.800
 
 
 
 35.905
 
 
 98.705
 
 
 
 
 Uitvoeringskosten Schade
 
 
 41.991
 
 
 107.997
 
 
 107.997
 
 
 5.208
 
 
 ‒ 36.800
 
 
 76.405
 
 
 
 
 Aardgasbaten
 
 
 1.650.000
 
 
 1.550.000
 
 
 1.550.000
 
 
 ‒ 470.000
 
 
 ‒ 300.000
 
 
 780.000
 
 
 
 
 Bijdrage aan Nationaal Programma Groningen
 
 
 
 
 
 150.000
 
 
 
 150.000
 
 
 
 
 
 
 
 Toelichting op de verplichtingen en uitgaven
 
 Uitgaven
 Subsidies
 
 
 Verduurzamingsopgave (plafond relevante uitgaven) 
 
 In 2019 is de versterking nog onvoldoende op snelheid waardoor er nog zeer beperkt subsidieaanvragen zijn geweest voor de regeling duurzaamheid in combinatie met versterking.
 
 Bijdrage aan Nationaal Programma Groningen 
 
 De bijdrage aan het Nationaal Programma Groningen kan in 2019 door de regio niet volledig omgezet worden in kansrijke projecten omdat er onvoldoende projecten zijn ingediend. De raming wordt daarom met € 45 mln verlaagd. Dit budget blijft meerjarig beschikbaar.
 
 In het kader van de aanpak gezondheidsgevolgen aardbevingen stelt het Rijk een additioneel bedrag van € 5,4 mln beschikbaar voor sociale en emotionele ondersteuning (o.b.v. GGD rapport), voor een periode van twee jaar, uit zowel landelijke als regionale middelen. De kosten worden 50/50 verdeeld over NPG (regio) en het Rijk. Dat betekent: € 2,7 mln voor het Rijk, € 2,7 mln voor NPG (regio). Uit het NPG 2018 is € 0,8 mln al eerder beschikbaar gesteld voor aardbevingscoaches. Dus moet er uit NPG (regio) nog € 1,9 mln worden gedekt. Hiervan wordt bij Najaarsnota vanuit het Nationaal Programma Groningen € 1,9 mln beschikbaar gesteld.
 
 Inkomensoverdrachten
 
 
 
 Schadevergoedingen 
 De raming van de schadebetalingen voor Groningen wordt bij Najaarsnota verhoogd. De verwachte stijging van de uitgaven komt voornamelijk door de stuwmeerregeling en versnellingen van de Tijdelijke commissie mijnbouw Groningen (TCMG).
 
 
 Opdrachten
 
 
 Interim-akkoord met Shell en Exxon 
 
 
 Opbouw bruto bedrag 
 
 In het Interim Akkoord met Shell en Exxon is vastgelegd dat NAM een vergoeding krijgt voor de gewijzigde inzet van gasopslag Norg en een voorlopig bedrag van € 90 mln netto. Dit bedrag wordt verrekend zodra er definitieve afspraken zijn gemaakt. Gegeven de wettelijke bepalingen en de overeenkomsten ten aanzien van het Gasgebouw, vereist dit een brutering van het genoemde bedrag. 
 
 Volgens de Mijnbouwwet draagt NAM een winstaandeel af aan de Nederlandse Staat. Verder draagt de NAM vennootschapsbelasting af. De totale omvang van deze twee elementen is € 90 mln. Dit betekent dat NAM een vergoeding van € 180 mln moet ontvangen om uiteindelijk € 90 mln netto over te houden.
 De betaling van het voorlopig bedrag hangt samen met de inzet van Norg en de versnelde sluiting van het Groningenveld. De Overeenkomst van Samenwerking (1963)1Bijlage bij Kamerbrief 25 juni 2018 (Kamerstuk 33 529, nr. 493) bepaalt dat EBN voor 40% deelneemt in alle baten en lasten van het Groningenveld. Op basis hiervan moet EBN ook een vergoeding ontvangen, naar rato van de economische verhoudingen (60% NAM, 40% EBN). Wanneer NAM € 180 mln ontvangt, dient EBN een bedrag van € 120 mln te ontvangen. Dat brengt het totaal op € 300 mln. Over dit bedrag moet 21% btw in rekening worden gebracht, waardoor het totaalbedrag uitkomt op bruto € 363 mln.
 
 
 Terugvloei naar staatskas 
 
 Van het totaalbedrag van € 363 mln komt € 273 mln weer terug naar de staatkas. € 63 mln btw wordt afgedragen aan de Belastingdienst. De vergoeding voor EBN (à € 120 mln) komt in twee delen terug: € 30 mln wordt als vennootschapsbelasting afgedragen aan de Belastingdienst en het resterende bedrag (€ 90 mln) wordt uitgekeerd aan het ministerie van Economische Zaken en Klimaat. Van de betaling aan NAM (à € 180 mln) wordt de helft afgedragen: een winstaandeel met een omvang van € 60 mln aan het ministerie van Economische Zaken en Klimaat en € 30 mln vennootschapsbelasting aan de Belastingdienst. Op die manier houdt NAM een voorlopig bedrag over van netto € 90 mln.
 
 Niet-relevant voor uitgavenkader
 
 Het volledige bedrag wordt beschouwd als niet-relevant voor het uitgavenkader. Het nettobedrag van € 90 mln betekent wel een belasting van het EMU-saldo.
 
 
 Tabel 17 Interim-akkoord Shell en Exxon (Bedragen x € 1 mln)
 
 
 
 
 
 
 Totaal
 
 
 363
 
 
 
 
 
 
 ‒       BTW
 
 
 63
 
 
 
 
 ‒       Bedrag excl. btw
 
 
 300
 
 
 
 
 
 
 
 
 Toekomend aan EBN (40%)
 
 
 120
 
 
 
 
 ‒       Vennootschapsbelasting
 
 
 30
 
 
 
 
 ‒       Winstafdracht aan EZK
 
 
 90
 
 
 
 
 Toekomend aan NAM (60%)
 
 
 180
 
 
 
 
 ‒       Waarvan winstaandeel voor EZK
 
 
 60
 
 
 
 
 ‒       Vennootschapsbelasting
 
 
 30
 
 
 
 
 ‒       Voorlopig bedrag netto
 
 
 90
 
 
 
 
 
 
 Ontvangsten
 
 
 
 Schadevergoedingen
 
 Op 13 juni 2019 is de stuwmeerregeling opengesteld door de TCMG. De uitgaven voor de schadebetalingen die vallen onder de stuwmeerregeling waren niet eerder begroot. Daardoor worden de uitgaven voor schadebetalingen in 2019 hoger dan gepland. Daar staan ook hogere ontvangsten van NAM tegenover.
 
 Uitvoeringskosten schade 
 De uitvoeringskosten voor de schadebetalingen die samenhangen met de stuwmeerregeling zijn lager in vergelijking met de reguliere schadeafhandeling. Daarnaast waren de uitvoeringskosten in 2018 lager dan gepland waardoor er nog een bedrag beschikbaar was uit 2018 wat ingezet is voor de uitvoeringskosten in 2019. In totaliteit vallen daardoor in 2019 de uitvoeringskosten voor RVO ter ondersteuning van de TCMG lager uit dan oorspronkelijk geraamd. Daar staan ook lagere ontvangsten van NAM tegenover.
 
 
 Aardgasbaten
 
 
 
 Versterking eigen vermogen Energie Bedrijf Nederland (EBN)
 
 Het eigen vermogen van EBN wordt in 2019 eenmalig met € 450 mln versterkt. Dit vindt plaats door een lagere dividendafdracht aan de Staat. Dit geeft EBN een robuustere buffer voor de afnemende inkomsten door de afbouw van de Groningen gaswinning en hoge verplichtingen voor aardbevingsschade- en opruimkosten. Tot voor kort had EBN slechts een solvabiliteit van 4,5%, deze bedraagt nu 12,5%.
 
 Verhoging aardgasbaten interim-akkoord 
 
 Deze mutatie bestaat uit de winstafdrachten van EBN (€ 90 mln) en NAM (€ 60 mln) in het kader van het interim-akkoord met Shell en Exxon over de snellere beëindiging van de Groninger gaswinning. 
 
 
 Meerjarige overzichtstabel Groningen
 
 Aansluitend een meerjarige overzichtstabel met alle middelen van het Rijk bestemd voor Groningen, verdeeld over de begroting van de departementen en het decentrale budget.
 
 Tabel 18 Meerjarige overzichtstabel Groningen (Bedragen x € 1.000)
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 2019
 
 
 
 
 2020
 
 
 
 
 2021
 
 
 
 
 2022
 
 
 
 
 2023
 
 
 
 
 2024
 
 
 
 
 Totaal
 
 
 
 
 
 Begroting departementen
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Begroting EZK
 
 
 860.598
 
 
 166.077
 
 
 166.076
 
 
 13.746
 
 
 
 
 
 1.206.497
 
 
 
 
 
 Begroting OCW
 
 
 4.000
 
 
 4.500
 
 
 4.500
 
 
 
 
 
 
 13.000
 
 
 
 
 
 Begroting BZK
 
 
 1.119
 
 
 111.148
 
 
 109.774
 
 
 45.602
 
 
 40.848
 
 
 39.540
 
 
 
 348.031
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Budget Decentraal
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Nationaal Programma Groningen via Gemeentefonds
 
 
 4.600
 
 
 
 
 
 
 
 
 4.600
 
 
 
 
 
 
 Totaal
 
 
 
 
 870.317
 
 
 
 
 281.725
 
 
 
 
 280.350
 
 
 
 
 59.348
 
 
 
 
 40.848
 
 
 
 
 39.540
 
 
 
 
 1.572.128
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 4
 De niet-beleidsartikelen
 
 
 
 4.1
 Artikel 40 Apparaat Kerndepartement
 
 
 Tabel 19 Apparaatsuitgaven Kerndepartement (Bedragen x € 1.000) 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Vastgestelde begroting (1)
 
 
 Stand 1e suppletoire begroting (2)
 
 
 Stand incidentele suppletoire begroting (3)
 
 
 Mutaties 2e suppletoire begroting (4)
 
 
 Stand 2e suppletoire begroting (5)= (3+4)
 
 
 
 
 Mutaties Miljoenennota 2020
 
 
 Overige mutaties 2e suppletoire begroting
 
 
 
 
 
 
 
 Verplichtingen
 
 
 
 
 278.382
 
 
 
 
 287.971
 
 
 
 
 287.971
 
 
 
 
 31.428
 
 
 
 
 ‒ 10.311
 
 
 
 
 309.088
 
 
 
 
 
 
 Uitgaven
 
 
 
 
 278.382
 
 
 
 
 287.971
 
 
 
 
 287.971
 
 
 
 
 31.428
 
 
 
 
 ‒ 10.311
 
 
 
 
 309.088
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Personele uitgaven
 
 
 
 190.251
 
 
 
 
 193.449
 
 
 
 
 193.449
 
 
 
 
 29.216
 
 
 
 
 ‒ 5.393
 
 
 
 
 217.272
 
 
 
 
 
 
 - waarvan eigen personeel
 
 
 
 165.146
 
 
 168.382
 
 
 168.382
 
 
 ‒ 384
 
 
 9.192
 
 
 177.190
 
 
 
 
 
 - waarvan inhuur externen
 
 
 
 7.607
 
 
 7.353
 
 
 7.353
 
 
 13.417
 
 
 134
 
 
 20.904
 
 
 
 
 
 - waarvan overige personele uitgaven
 
 
 
 17.498
 
 
 17.714
 
 
 17.714
 
 
 16.183
 
 
 ‒ 14.719
 
 
 19.178
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Materiële uitgaven
 
 
 
 88.131
 
 
 
 
 94.522
 
 
 
 
 94.522
 
 
 
 
 2.212
 
 
 
 
 ‒ 4.918
 
 
 
 
 91.816
 
 
 
 
 
 
 - waarvan ICT
 
 
 
 20.278
 
 
 20.278
 
 
 20.278
 
 
 1.363
 
 
 ‒ 3.998
 
 
 17.643
 
 
 
 
 
 - waarvan bijdrage aan SSO's (exclusief DICTU)
 
 
 
 15.738
 
 
 15.770
 
 
 15.770
 
 
 ‒ 2.017
 
 
 
 13.753
 
 
 
 
 
 - waarvan DICTU
 
 
 
 26.285
 
 
 29.011
 
 
 29.011
 
 
 ‒ 943
 
 
 859
 
 
 28.927
 
 
 
 
 
 - waarvan overige materiële uitgaven
 
 
 
 25.830
 
 
 29.463
 
 
 29.463
 
 
 3.809
 
 
 ‒ 1.779
 
 
 31.493
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Ontvangsten
 
 
 
 
 25.426
 
 
 
 
 25.426
 
 
 
 
 25.426
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 ‒ 455
 
 
 
 
 24.971
 
 
 
 
 
 
 - waarvan ACM
 
 
 
 18.134
 
 
 18.134
 
 
 18.134
 
 
 
 ‒ 455
 
 
 17.679
 
 
 
 
 
 - waarvan SoDM
 
 
 
 3.150
 
 
 3.150
 
 
 3.150
 
 
 
 
 3.150
 
 
 
 
 
 - waarvan CPB
 
 
 
 1.643
 
 
 1.643
 
 
 1.643
 
 
 
 
 1.643
 
 
 
 
 
 - waarvan kerndepartement
 
 
 
 2.499
 
 
 2.499
 
 
 2.499
 
 
 
 
 2.499
 
 
 
 
 
 
 Toelichting op de verplichtingen en uitgaven
 
 
 Personele uitgaven
 
 De raming van de personele uitgaven wordt verlaagd met € 5,4 mln onder andere op grond van :
 
 
 –
 Lagere uitgaven vanuit in het verleden ingehouden middelen voor loon- en prijsbijstellingen en geparkeerde overhevelingen à € 16,5 mln. Incidenteel komt het voor dat EZK loon- en prijsbijstellingen niet uitkeert aan dienstonderdelen, om tegenvallers op latere momenten op te kunnen vangen. De middelen die vanwege de lagere uitgaven à € 16,5 mln beschikbaar zijn gekomen, worden aangewend voor het tekort opgelopen door terugbetalingen van ACM-boetes op artikel 1.
 
 
 
 
 –
 Hogere personele uitgaven voor de Nationaal Coördinator Groningen (€ 5 mln). Deze middelen zijn overgekomen vanuit het onderzoeksbudget NCG op artikel 5. 
 
 
 
 
 –
 Extra personeelsuitgaven die gedekt worden door IenW voor de kosten van het toezicht dat de ACM uitoefent op de vervoerssectoren spoor, loodsen, luchtvaart en personen (€ 2,3 mln).
 
 
 –
 Een verhoging van € 2,5 mln voor de personele budgetten van de directie Bedrijfsvoering vanwege aan de herinrichting gerelateerde aanpassingen. 
 
 
 –
 Extra personele uitgaven voor de voorbereiding op de enquête Tweede Kamer over gaswinning Groningen (€ 0,5 mln). 
 
 
 
 Materiele uitgaven
 
 
 De raming voor de materiele uitgaven wordt verlaagd met € 4,9 mln op grond van: 
 
 
 –
 Lagere uitgaven aan ICT-ontwikkeling en de met LNV gedeelde dienstonderdelen (€ 7 mln). Deze vrijgekomen middelen worden onder andere aangewend voor het tekort dat opgelopen is door terugbetalingen van ACM-boetes en tegenvallende ACM-boeteontvangsten op artikel 1.
 
 
 
 
 
 –
 Overhevelingen van de EZK-begroting naar de Shared-Service Organisatie FMHaaglanden (€ 2,1 mln).
 
 
 
 
 –
 Een verhoging van het materieel budget van de NCG met € 4 mln. Deze middelen zijn overgeheveld uit het werkbudget NCG op artikel 5. 
 
 
 
 Toelichting op de ontvangsten
 
 Er is € 0,5 mln afgeboekt bij het ontvangstenbudget, omdat er minder ontvangsten worden verwacht voor de bijdrage aan de ACM uit de markt van de sectoren energie, telecommunicatie, vervoer en post. 
 
 
 
 4.2
 Artikel 41 Nog onverdeeld
 
 
 Tabel 20 Nog onderdeeld (Bedragen x € 1.000)
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Vastgestelde begroting (1)
 
 
 Stand 1e suppletoire begroting (2)
 
 
 Stand incidentele suppletoire begroting (3)
 
 
 Mutaties 2e suppletoire begroting (4)
 
 
 Stand 2e suppletoire begroting (5)= (3+4)
 
 
 
 
 Mutaties Miljoenennota 2020
 
 
 Overige mutaties 2e suppletoire begroting
 
 
 
 
 
 
 
 Verplichtingen
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 46.951
 
 
 
 
 46.951
 
 
 
 
 ‒ 46.951
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 
 
 Uitgaven
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 46.951
 
 
 
 
 46.951
 
 
 
 
 ‒ 46.951
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Loonbijstelling
 
 
 
 20.398
 
 
 20.398
 
 
 ‒ 20.398
 
 
 
 0
 
 
 
 
 Prijsbijstelling
 
 
 
 25.210
 
 
 25.210
 
 
 ‒ 25.210
 
 
 
 0
 
 
 
 
 Onvoorzien
 
 
 
 1.343
 
 
 1.343
 
 
 ‒ 1.343
 
 
 
 0
 
 
 
 
 
 Ontvangsten
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 
 
 Toelichting op de verplichtingen en uitgaven
 Er zijn geen mutaties bij het artikel «Nog onverdeeld».