Memorie van toelichting
Staten-Generaal — Kamerstuk Memorie van toelichting
Datum: 2025-11-28 00:00:00.000000
Rechtsgebied: Wetgeving


Vergaderjaar 2025‒2026Tweede Kamer der Staten-Generaal2Kamerstukken36 850XVIWijziging van de begrotingsstaat van het Ministerie van Volksgezondheid, Welzijn en Sport (XVI) voor het jaar 2025 (wijziging samenhangende met de Najaarsnota)Nr. 2MEMORIE VAN TOELICHTINGOntvangen 28 november 2025A.ARTIKELSGEWIJZE TOELICHTING BIJ HET WETSVOORSTEL Wetsartikelen 1 tot en met 3De begrotingsstaten die onderdeel zijn van de Rijksbegroting, worden op grond van artikel 2.3, eerste lid, van de Comptabiliteitswet 2016 elk afzonderlijk bij wet vastgesteld en derhalve ook gewijzigd. Het onderhavige wetsvoorstel strekt ertoe om voor het jaar 2025 wijzigingen aan te brengen in:1.de departementale begrotingsstaat van het Ministerie van Volksgezondheid, Welzijn en Sport (XVI).2.de begrotingsstaat inzake de agentschappen van dit ministerie;De in de begrotingsstaten opgenomen begrotingsartikelen worden in onderdeel B van deze memorie van toelichting toegelicht (de zgn. begrotingstoelichting).Minister van Volksgezondheid, Welzijn en Sport,Jan Anthonie Bruijn B.BEGROTINGSTOELICHTING1LeeswijzerDe gepresenteerde cijfers sluiten aan bij de Najaarsnota 2025, die de minister van Financiën aan de Tweede Kamer aanbiedt (Kamerstukken II, 36 850, nr 1)De mutaties in deze suppletoire begroting bestaan uit herschikkingen binnen de begrotingsuitgaven, overboekingen van en naar andere begrotingshoofdstukken, financieringsverschuivingen en middelen die ten laste of ten gunste van het generale beeld aan de begroting van VWS worden toegevoegd of vrijvallen.De mutaties op de instrumenten worden toegelicht op basis van onderstaande grenzen voor het totale mutatiebedrag voor de uitgaven en ontvangsten. Hiermee wordt aangesloten bĳ de RBV 2025.Tabel 1 Ondergrenzen conform RBVOmvang begrotingsartikel (stand ontwerpbegroting) in € miljoenBeleidsmatige mutaties (ondergrens in € miljoen)Technische mutaties (ondergrens in € miljoen)< 5012=> 50 en < 20024=> 200 en < 1000510=> 100010202Beleid2.1Overzicht belangrijke uitgaven- en ontvangstenmutatiesTabel 2 Belangrijkste suppletoire uitgavenmutaties 2025 (Tweede suppletoire begroting) (Bedragen x € 1.000)Art.Uitgaven 2025Vastgestelde begroting 202536.498.950Stand suppletoire begroting September 202535.237.642Belangrijkste suppletoire mutaties1) SOV Regeling2‒ 13.6002) Vertraging Wet versterking regie op de volkshuisvesting3‒ 6.8003) Stimuleringsregeling Technologie in Ondersteuning en Zorg (STOZ)3‒ 10.5004) Vrijvallende Covid-middelen1‒ 32.5004) Overige mutaties‒ 160.030Stand 2e suppletoire begroting 202535.014.212Toelichting1.Uit de meest recente prognose van het CAK voor de SOV regeling blijkt dat er € 11,6 miljoen minder nodig is dan vooraf verwacht. Daarnaast valt op basis van de prognose voor Oekraïne € 2,0 miljoen vrij. In totaal valt er € 13,6 miljoen vrij.2.Door vertraging Wet versterking regie op de volkshuisvesting valt er in 2025 € 6,8 miljoen vrij.3.Door een meevaller bij Stimuleringsregeling Technologie in Ondersteuning en Zorg (STOZ) valt er € 10,5 miljoen vrij.4.Voor 2025 waren er middelen gereserveerd voor Covidrechtszaken. Hiervan valt € 27 miljoen nu vrij. Daarnaast wordt valt € 5,5 miljoen vrij omdat er minder vaccins zijn aangekocht en de uitvoeringskosten voor de GGD'en daarmee lager uitvallen. In totaal valt er € 32,5 miljoen vrij aan Covid-middelen.Tabel 3 Belangrijkste suppletoire ontvangstenmutaties 2025 (Tweede suppletoire begroting) (Bedragen x € 1.000)Art.Ontvangsten 2025Vastgestelde begroting 2025296.247Stand suppletoire begroting September 20251.044.650Belangrijkste suppletoire mutaties1) Covid ontvangsten1, 4106.7052) Afrekening RIVM136.2053) Vaststelling SPUK IZA325.5004) Stimuleringsregeling Wonen en zorg350.0005) Overige mutaties61.751Stand 2e suppletoire begroting 20251.324.811Toelichting1.Vanuit de afrekening Covid-activiteiten in eerdere jaren zijn middelen teruggevloeid naar het ministerie van VWS. Het betreft onder meer de afrekeningen van de SPUK Covid GGD'en, de SPUK versterking GGD'en en de afrekeningen van de rioolwatersurveillance door waterschappen.2.In 2022 en 2023 zijn voorschotten verstrekt aan het RIVM voor het uitvoeren van verschillende programma's. Bij de vaststellingen dit jaar blijkt dat voor voornamelijk de Covid-vaccinatieprogramma's en de vaccinatie tegen pneukokken te hoge bedragen zijn bevoorschot. Deze worden nu teruggestort. Daarmee worden de ontvangsten met € 36,2 miljoen verhoogd.3.Uit de vaststelling van SPUK IZA 2023 volgen meer ontvangsten. Dit betreft € 25,5 miljoen.4.Vanwege de afbouw van de begrotingsreserve van de stimuleringsregeling wonen en zorg wordt de ontvangstenraming met € 50 miljoen verhoogd.3Beleidsartikelen3.1Artikel 1 VolksgezondheidBudgettaire gevolgen van beleidTabel 4 Budgettaire gevolgen van beleid art. 1 Volksgezondheid (bedragen x € 1.000)Vastgestelde begroting (incl. Suppletoire begrotingen, NvW en amendementen) (1)Mutaties 2e suppletoire begroting (2)Stand 2e suppletoire begroting (3) = (1) + (2)Art.Verplichtingen2.208.778400.6142.609.392Uitgaven2.392.491‒ 44.9352.347.5561.10Gezondheidsbeleid999.197‒ 14.700984.497Subsidies (regelingen)53.561‒ 4.51449.047(Lokaal) gezondheidsbeleid53.561‒ 4.51449.047Opdrachten4.2721274.399(Lokaal) gezondheidsbeleid4.2721274.399Bijdrage aan agentschappen192.3363.875196.211Nederlandse Voedsel- en Warenautoriteit153.029463153.492RIVM: Wettelijke taken en beleidsondersteuning zorgbreed38.8683.55142.419Overige439‒ 139300Bijdrage aan ZBO's/RWT's443.636‒ 17.114426.522ZonMw: Programmering443.221‒ 17.086426.135Overige415‒ 28387Bijdrage aan medeoverheden305.3922.926308.318Lokale aanpak305.2373.081308.318Overige155‒ 15501.20Ziektepreventie1.176.547‒ 30.0451.146.502Subsidies (regelingen)448.085‒ 2.031446.054Ziektepreventie92.4601.16993.629Bevolkingsonderzoeken266.4125.500271.912Vaccinaties89.213‒ 8.70080.513Opdrachten48.950‒ 37.14011.810Ziektepreventie40.959‒ 31.4619.498Pandemische paraatheid7.991‒ 5.6792.312Bijdrage aan agentschappen569.54110.675580.216RIVM: Opdrachtverlening aan kenniscentra305.0704.664309.734RIVM: Bevolkingsonderzoeken61.6053.61465.219RIVM: Vaccinaties199.9245.097205.021Pandemische paraatheid2.928‒ 2.700228Overige14014Bijdrage aan medeoverheden109.971‒ 1.549108.422Pandemische paraatheid42.324042.324Overige67.647‒ 1.54966.0981.30Gezondheidsbevordering167.4571.092168.549Subsidies (regelingen)81.4686.46687.934Preventie van schadelijk middelengebruik30.3461.72032.066Gezonde leefstijl en gezond gewicht29.2942.81132.105Letselpreventie7.5641.0308.594Bevordering van seksuele gezondheid12.98691713.903Overige1.278‒ 121.266Opdrachten10.651‒ 1.6608.991Gezondheidsbevordering10.651‒ 1.6608.991Bijdrage aan agentschappen4.475‒ 1.0843.391Overige4.475‒ 1.0843.391Bijdrage aan ZBO's/RWT's60‒ 600Overige60‒ 600Bijdrage aan medeoverheden70.803‒ 2.57068.233Heroïnebehandeling op medisch voorschrift17.277‒ 1.31215.965Seksuele gezondheid53.526‒ 1.25852.2681.40Ethiek49.290‒ 1.28248.008Subsidies (regelingen)44.077‒ 1.67742.400Abortusklinieken29.585‒ 1.60227.983Medische ethiek14.492‒ 7514.417Opdrachten2.3994372.836Medische ethiek2.3994372.836Bijdrage aan agentschappen2.814‒ 422.772CIBG: Uitvoeringstaken medische ethiek2.814‒ 422.772Ontvangsten150.920157.411308.331ToelichtingVerplichtingenHet verplichtingenbudget op artikel 1 wordt met € 400,6 miljoen verhoogd. Dit wordt grotendeels veroorzaakt door een verhoging van het verplichtingenbudget van het RIVM met € 327 miljoen. Dit in verband met de verstrekking van de opdrachtbrief 2026. Ook wordt het verplichtingenbudget van de NVWA met € 70,6 miljoen verhoogd in verband met de vastlegging van het jaarplan 2026. Daarnaast is in verband met de verstrekkingen van de SPUK ASG en SPUK Versterking GGD'en voor 2026 respectievelijk € 26 en € 16 miljoen toegevoegd aan de verplichtingenruimte. Daarnaast zijn er een aantal mutaties waarmee het verplichtingenbudget verlaagd wordt. Deze hangen samen met de uitgaven op artikel 1 en worden daar verder toegelicht. Tezamen met een aantal kleinere mutaties komt de mutatie neer op bovenstaand bedrag.1.GezondheidsbeleidBijdrage aan ZBO's/RWT'sZonMw: ProgrammeringWegens vertraging rondom opdrachten voor ZonMw is er € 16 miljoen vrijgevallen. Tezamen met enkele andere mutaties valt er in totaal € 17,1 miljoen vrij.2.ZiektepreventieOpdrachtenZiektepreventieEr zijn in 2025 minder kosten aan juridische procedures vanuit de covidpandemie waardoor er in 2025 € 27 miljoen vrij valt. Tezamen met enkele andere mutaties valt er in totaal € 31,5 miljoen vrij.OntvangstenVanuit de afrekening Covid-activiteiten in eerdere jaren zijn middelen teruggevloeid naar het ministerie van VWS. Het betreft onder meer de afrekeningen van de SPUK Covid GGD'en, de SPUK versterking GGD'en en de afrekeningen van de rioolwatersurveillance door waterschappen. Tezamen bedraagt dit € 106 miljoen.Ook zijn er in 2022 en 2023 voorschotten verstrekt aan het RIVM voor het uitvoeren van verschillende programma's. Hieronder vallen bijvoorbeeld het Covid vaccinatie programma en het vaccinatie programma pneumokokken. Bij de vaststelling zijn te hoge bedragen bevoorschot die nu terugvloeien, dit betreft € 48,5 miljoen.In totaal worden de ontvangsten met € 157,4 miljoen verhoogd.3.2Artikel 2 Curatieve ZorgBudgettaire gevolgen van beleidTabel 5 Budgettaire gevolgen van beleid art. 2 Curatieve Zorg (bedragen x € 1.000)Vastgestelde begroting (incl. Suppletoire begrotingen, NvW en amendementen) (1)Mutaties 2e suppletoire begroting (2)Stand 2e suppletoire begroting (3) = (1) + (2)Art.Verplichtingen2.306.13632.5012.338.637Uitgaven942.513‒ 39.796902.7172.10Kwaliteit, toegankelijkheid en betaalbaarheid van de zorg277.541‒ 9.348268.193Subsidies (regelingen)202.985‒ 7.508195.477Medisch specialistische zorg76.5428.46985.011Curatieve ggz18.808‒ 8.09810.710Eerstelijnszorg12.588‒ 6.3296.259Lichaamsmateriaal25.508025.508Medische producten69.539‒ 1.55067.989Opdrachten20.081‒ 2.08917.992Medisch specialistische zorg14.993‒ 2.63012.363Curatieve ggz1.338‒ 471.291Eerstelijnszorg997‒ 717280Lichaamsmateriaal9370937Medische producten1.8161.3053.121Bijdrage aan agentschappen27.62024927.869aCBG6.8482497.097CIBG20.162020.162Overige6100610Bijdrage aan ZBO's/RWT's25.855025.855Overige25.855025.855Bijdrage aan (inter-)nationale organisaties1.00001.000Overig1.00001.0002.34Ondersteuning van het zorgstelsel293.177‒ 30.448262.729Subsidies (regelingen)151.842‒ 15.073136.769Stichting Klachten en Geschillen Zorgverzekeringen1.81601.816Regeling medisch noodzakelijke zorg onverzekerden116.640‒ 13.600103.040Regeling veelbelovende zorg25.445‒ 1.20024.245Medisch specialistische zorg6.399‒ 2406.159Medisch specialistische zorg753‒ 33720Curatieve ggz1730173Eerstelijnszorg1390139Overige4770477Bekostiging65.6081.40067.008Zorg illegalen en andere onverzekerbare vreemdelingen65.6081.40067.008Inkomensoverdrachten35.32059035.910Overgangsregeling FLO/VUT ouderenregeling ambulancepersoneel35.22059035.810Overige1000100Opdrachten22.072‒ 17.3654.707Risicoverevening2.580‒ 2502.330Uitvoering zorgverzekeringsstelsel11.288‒ 11.000288Curatieve ggz7650765Eerstelijnszorg1150115Passende Zorg5.150‒ 4.600550Overige2.174‒ 1.515659Bijdrage aan agentschappen9.30709.307CJIB: Onverzekerden en wanbetalers9.30709.307Bijdrage aan ZBO's/RWT's9.02809.028Sociale Verzekeringsbank: Onverzekerden8.2794048.683Overige749‒ 4043452.50NRG Pallas371.7950371.795Leningen97.505‒ 73.85123.654Pallas nieuwbouw programma97.505‒ 73.85123.654Vermogensverschaffing/-onttrekking274.29073.851348.141Pallas nieuwbouw programma198.02973.851271.880Instandhouding NRG76.261076.261Ontvangsten99.8017.213107.014ToelichtingVerplichtingenVoor de aanvullende aanpak van de beschikbaarheid van geneesmiddelen moeten in 2025 meerjarige verplichtingen worden aangegaan. Bij de Miljoenennota 2025 is al verplichtingenbudget naar voren gehaald, maar dit bleek onvoldoende. Daarom moet aanvullend € 25,0 miljoen aan verplichtingenruimte over de jaren 2026 tot en met 2028 naar 2025 worden gehaald.Daarnaast is er een verplichting aangegaan voor een aanvullende bijdrage vanuit het programma Werk aan Uitvoering (WAU) voor de periode 2025 tot en met 2031. Hiervoor dient € 15,0 miljoen aan verplichtingenruimte uit latere jaren naar voren te worden gehaald.1.Kwaliteit, toegankelijkheid en betaalbaarheid van de zorgSubsidiesMedisch specialistische zorgDoor herschikking van middelen wordt er geschoven met budget. In totaal valt het budget € 8,5 miljoen hoger uit dan begroot.Curatieve GGZDoor vertraging in de uitvoering komen de middelen gereserveerd in 2025 voor de sluitende aanpak voor personen met verward gedrag niet geheel tot besteding. Hierdoor valt € 8,1 miljoen op dit budget vrij.EerstelijnszorgDoor herschikking van middelen wordt er geschoven met het budget. In totaal valt het budget € 6,3 miljoen lager uit dan begroot.3.Ondersteuning van het zorgstelselSubsidiesRegeling medisch noodzakelijke zorg onverzekerdenHet doel van de SOV is het vergoeden van zorgkosten die aanbieders maken voor het verstrekken van medisch noodzakelijke zorg aan onverzkerde (verwarde) personen. Uit de meest recente prognose van het CAK voor de SOV regeling blijkt dat er € 11,6 miljoen minder nodig is dan vooraf verwacht.Daarnaast valt € 2,0 miljoen vrij door lager uitgevallen kosten in het kader van zorg aan Oekraïense ontheemden.OpdrachtenUitvoering zorgverzekeringsstelselTer behoeve van leefstijlcoalitie wordt € 9,4 miljoen overgeheveld van de VWS-begroting naar de EZ-begroting voor de in 2023 aangegane verplichting inzake Leefstijl Coalitie.Er zijn minder kosten gemaakt dan begroot (€ 0,3 miljoen) ten behoeve van de uitvoering van het zorgverzekeringsstelsel als gevolg van het niet doorgaan van een aantal geplande onderzoeken. Daarnaast wordt er € 1,2 miljoen minder uitgegeven aan preventie.5.NRG PallasLeningenPallas nieuwbouw programmaEr wordt € 73,9 miljoen verplaatst van het instrument leningen naar het instrument vermogensverschaffing/-onttrekking voor het nieuwbouwprogramma van Pallas.Vermogensverschaffing/-onttrekkingPallas nieuwbouw programmaEr wordt € 73,9 miljoen verplaatst van het instrument leningen naar het instrument vermogensverschaffing/-onttrekking voor het nieuwbouwprogramma van Pallas.OntvangstenDoor onder andere hogere ontvangsten naar aanleiding van een actuele raming in de uitvoering van de regeling BAZ (Betalingsachterstand zorgpremie) en enkele kleinere mutaties zijn de totale ontvangsten met € 7,2 miljoen naar boven bijgesteld.3.3Artikel 3 Langdurige Zorg en ondersteuningBudgettaire gevolgen van beleidTabel 6 Budgettaire gevolgen van beleid art. 3 Langdurige Zorg en Ondersteuining (bedragen x € 1.000)Vastgestelde begroting (incl. Suppletoire begrotingen, NvW en amendementen) (1)Mutaties 2e suppletoire begroting (2)Stand 2e suppletoire begroting (3) = (1) + (2)Art.Verplichtingen793.355‒ 59.014734.341Uitgaven950.319‒ 58.364891.9553.10Participatie en zelfredzaamheid van kwetsbare groepen433.896‒ 53.081380.815Subsidies (regelingen)106.292‒ 9.43896.854Toegang tot zorg en ondersteuning24.54622124.767Inclusieve samenleving51.339‒ 15.42935.910Kennis en informatiebeleid30.4075.77036.177Opdrachten85.107‒ 4.18980.918Bovenregionaal gehandicaptenvervoer69.38132069.701Overige15.726‒ 4.50911.217Bijdrage aan agentschappen11.793‒ 19611.597Overige11.793‒ 19611.597Bijdrage aan ZBO's/RWT's25.014‒ 5.69019.324Doventolkvoorzieningen19.624‒ 30019.324Participatie en zelfredzaamheid kwetsbare groepen5.390‒ 5.3900Bijdrage aan medeoverheden205.690‒ 33.568172.122Oekraïne35.228‒ 35.2280Overige170.4621.660172.1223.21Langdurige zorg tegen maatschappelijk aanvaardbare kosten516.423‒ 5.283511.140Subsidies (regelingen)258.042‒ 1.833256.209Zorg merkbaar beter maken148.033‒ 1.333146.700Kennis, informatie en innovatiebeleid30.737‒ 50030.237Palliatieve zorg en ondersteuning79.272079.272Opdrachten26.677‒ 1.15025.527Zorgdragen voor langdurige zorg26.677‒ 1.15025.527Bijdrage aan agentschappen7450745Algemeen7450745Bijdrage aan ZBO's/RWT's205.2650205.265Uitvoeringskosten Sociale Verzekeringsbank55.089055.089Uitvoeringskosten Centrum Indicatiestelling Zorg150.1760150.176Bijdrage aan medeoverheden25.694‒ 2.30023.394Overige25.694‒ 2.30023.394Ontvangsten8.37676.90085.276ToelichtingVerplichtingenHet verplichtingenbudget is in totaal met ongeveer € 59 miljoen verlaagd. De verlaging van het verplichtingenbudget hangt samen met de mutaties op de uitgaven op artikel 3.1.Participatie en zelfredzaamheid van kwetsbare groepenSubsidiesInclusieve samenlevingDe inwerktreding van de Wet versterking regie op de volkshuisvesting is door de kabinetswissel Rutte IV naar Schoof vertraagd van 1 juli 2025 naar 1 januari 2026. Hierdoor valt er in 2025 € 6,8 miljoen vrij.Daarnaast vindt een deel van de uitgaven voor 2025 van de Stimuleringsregeling Technologie in Ondersteuning en Zorg (STOZ) niet plaats. Dit komt voornamelijk doordat subsidieaanvragen later binnen zijn gekomen en daardoor ook later beschikt worden. Hierdoor wordt een deel niet in 2025 verleend en valt € 10,5 miljoen vrij.Tezamen met een aantal andere kleine mutaties valt dit budget € 15,4 miljoen lager uit.OntvangstenVanwege de afbouw van de begrotingsreserve van de stimuleringsregeling wonen en zorg wordt de ontvangstenraming met € 50 miljoen verhoogd. Daarnaast volgen uit de vaststelling van SPUK IZA 2023 meer ontvangsten van € 25,5 miljoen.Voorts wordt de ontvangstenraming met € 1,4 miljoen verhoogd. Dit betreft een resultaat van de jaarrekening van de uitvoeringskosten trekkingsrecht PGB voor het jaar 2023.Daarmee worden de totale ontvangsten verhoogd met € 76,9 miljoen.3.4Artikel 4 Zorgbreed BeleidBudgettaire gevolgen van beleidTabel 7 Budgettaire gevolgen van beleid art. 4 Zorgbreed Beleid (bedragen x € 1.000)Vastgestelde begroting (incl. Suppletoire begrotingen, NvW en amendementen) (1)Mutaties 2e suppletoire begroting (2)Stand 2e suppletoire begroting (3) = (1) + (2)Art.Verplichtingen1.039.661285.0301.324.691Uitgaven1.406.358‒ 47.7591.358.5994.10Positie cliënt en transparantie van zorg74.190‒ 8.95565.235Subsidies (regelingen)61.809‒ 8.35553.454Patiënten- en gehandicaptenorganisaties40.002‒ 1.51538.487Transparantie van zorg21.807‒ 6.84014.967Opdrachten1.826‒ 6001.226Transparantie van zorg909Overige1.817‒ 6001.217Bijdrage aan agentschappen10.555010.555CIBG10.555010.5554.20Opleidingen, beroepenstructuur en arbeidsmarkt582.740‒ 20.789561.951Subsidies (regelingen)550.162‒ 18.180531.982Opleidingen, beroepenstructuur en arbeidsmarkt363.831‒ 25.915337.916Opleidingen, beroepenstructuur en arbeidsmarkt176.7117.735184.446Overige9.62009.620Opdrachten13.236‒ 64812.588Opleidingen, beroepenstructuur en arbeidsmarkt13.166‒ 57812.588Opleidingen, beroepenstructuur en arbeidsmarkt20‒ 200Overige50‒ 500Bijdrage aan agentschappen19.204‒ 2.26916.935Overig19.204‒ 2.26916.935Bijdrage aan ZBO's/RWT's78308386Overig78308386Bijdrage aan (inter-)nationale organisaties60060OECD600604.30Informatiebeleid155.003‒ 8.292146.711Subsidies (regelingen)89.037‒ 6.13082.907Informatiebeleid82.830‒ 6.13076.700Overige6.20706.207Opdrachten40.901‒ 3.26837.633Informatiebeleid38.834‒ 2.36836.466Overige2.067‒ 9001.167Bijdrage aan agentschappen24.1761.10625.282Informatiebeleid24.1761.10625.282Bijdrage aan ZBO's/RWT's8890889Overige88908894.40Inrichting zorgstelsel335.8085.199341.007Opdrachten6190619Overige6190619Bijdrage aan ZBO's/RWT's335.1895.199340.388CAK158.156‒ 600157.556NZa76.5605.29981.859ZiNL95.73150096.231CSZ1.44201.442Overige3.30003.3004.50Zorg, welzijn en jeugdzorg op Caribisch Nederland258.617‒ 14.922243.695Subsidies (regelingen)4.9334525.385Algemeen4.9334525.385Bekostiging241.638‒ 16.783224.855Jeugd, Welzijn en Sport9.200‒ 2.4806.720Zorg232.438‒ 14.303218.135Opdrachten1.0751.0172.092Zorg986‒ 568418Welzijn891.5851.674Bijdrage aan medeoverheden10.97139211.363Overige10.97139211.363Ontvangsten36.6002.83339.433ToelichtingVerplichtingenVoor de uitvoering van zorg op de BES-eilanden worden in 2025 contractafspraken gemaakt met zorginstellingen voor te leveren zorg in 2026. Om de zorgcontracten tijdig te kunnen aangaan wordt het verplichtingenbudget op bekostiging met € 83 miljoen opgehoogd.Omdat de goedkeuringsbrief voor het jaarplan van het Zorginstituut in december wordt verstuurd, wordt het verplichtingenbudget met € 83 miljoen in 2025 opgehoogd.Het verplichtingenbudget wordt verhoogd met € 11 miljoen in verband met het aangaan van meerjarige verplichtingen voor het Nationaal Groeifonds-project DUTCH.Daarnaast wordt het verplichtingenbudget met € 57,6 miljoen verhoogd voor het aangaan van verschillende subsidies voor 2026.Tezamen met een aantal kleinere mutaties wordt het verplichtingenbudget met € 285 miljoen verhoogd.2.Opleidingen, beroepenstructuur en arbeidsmarktSubsidiesOpleidingen, beroepenstructuur en arbeidsmarktEr is minder beroep gedaan op het beschikbare budget voor de subsidieregeling Inrichten Opleidingsstructuur Helpenden, Verzorgenden en Verpleegkundigen (IOHVV) dan verwacht. Hierdoor valt in 2025 circa € 19 miljoen vrij.Tezamen met een aantal andere kleine mutaties wordt dit budget met € 25,9 miljoen verlaagd.5.Zorg, welzijn en jeugdzorg op Caribisch NederlandBekostigingZorgDe middelen die zijn bedoeld voor de bekostiging van de zorg op de BES-eilanden worden per saldo met € 14,3 miljoen verlaagd. De zorguitgaven vallen € 6 miljoen lager uit als gevolg van wisselkoerseffecten. Daarnaast is € 8,3 miljoen ongerealiseerd gebleven, doordat uitgekeerde loon- en prijscompensatie niet meer in 2025 kon worden ingezet.3.5Artikel 5 JeugdBugdgettaire gevolgen van beleidTabel 8 Budgettaire gevolgen van beleid art. 5 Jeugd (bedragen x € 1.000)Vastgestelde begroting (incl. Suppletoire begrotingen, NvW en amendementen) (1)Mutaties 2e suppletoire begroting (2)Stand 2e suppletoire begroting (3) = (1) + (2)Art.Verplichtingen203.1953.719206.914Uitgaven197.645‒ 19.387178.2585.30Effectief en efficiënt werkend jeugdstelsel197.645‒ 19.387178.258Subsidies (regelingen)100.565‒ 13.31087.255Kennis en informatiebeleid15.8469.58825.434Jeugdbeleid51.106‒ 24.80826.298Jeugdstelsel33.6131.91035.523Opdrachten10.168‒ 5.1065.062Kennis en informatiebeleid2.572‒ 1.1071.465Jeugdbeleid6.954‒ 3.5993.355Jeugdstelsel642‒ 400242Bijdrage aan agentschappen1.6566892.345Overige1.6566892.345Bijdrage aan medeoverheden85.256‒ 1.66083.596Overige85.256‒ 1.66083.596Ontvangsten2.40002.4003.Effectief en efficiënt werkend jeugdstelselSubsidiesJeugdbeleidEr is € 10,7 miljoen van de middelen die zijn vrijgemaakt als bijdrage voor de kosten kinderopvang en bso voor pleegouders in 2025 overgeheveld naar de Algemene uitkering (AU) van het Gemeentefonds. Voor 2026 en 2027 wordt dit nog verder uitgewerkt.Daarnaast is er € 2,2 miljoen van de middelen voor de Hervormingsagenda overgeboekt naar de algemene uitkering van het Gemeentefonds. Dit bedrag bestaat voor circa € 1,4 miljoen uit de algemene uitvoeringsmiddelen en € 0,8 miljoen uit de investeringsmiddelen.De overige mutaties betreffen diverse overboekingen en mutaties ten behoeve van (inter)departementale samenwerkingen op het gebied van jeugdhulp. Daarnaast valt er ook budget vrij op programmamiddelen jeugd vanwege vertraging van geplande activiteiten. Tezamen met een aantal andere kleine mutaties zijn de wijzigingen op dit budget met € 24,8 miljoen verlaagd.3.6Artikel 6 Sport en BewegenBudgettaire gevolgen van beleidTabel 9 Budgettaire gevolgen van beleid art. 6 Sport en Bewegen (bedragen x € 1.000)Vastgestelde begroting (incl. Suppletoire begrotingen, NvW en amendementen) (1)Mutaties 2e suppletoire begroting (2)Stand 2e suppletoire begroting (3) = (1) + (2)Art.Verplichtingen418.82487.597506.421Uitgaven465.864‒ 6.303459.5616.40Sport verenigt Nederland465.864‒ 6.303459.561Subsidies (regelingen)213.07415.443228.517Sportakkoord120.17516.633136.808Duurzame en toegankelijke sportaccommodaties77.022077.022Kennis en innovatie15.877‒ 1.19014.687Inkomensoverdrachten19.286‒ 19.2860Financiële voorziening topsporters19.286‒ 19.2860Opdrachten3.594403.634Sportakkoord3.14103.141Kennis en innovatie41040450Overige43043Bijdrage aan ZBO's/RWT's4.862‒ 554.807Dopingautoriteit4.862‒ 554.807Bijdrage aan medeoverheden224.475‒ 2.500221.975Duurzame en toegankelijke sportaccommodaties224.475‒ 2.500221.975Bijdrage aan (inter-)nationale organisaties50055555Dopingbestrijding50055555Bijdrage aan (andere) begrotingshoofdstukken73073Sportakkoord73073Ontvangsten93.62735.000128.627ToelichtingVerplichtingenHet verplichtingenbudget is in 2025 in totaal met € 93,9 miljoen verhoogd voor het administratief vastleggen van verplichtingen voor 2026 en verder. Deze ophoging van het verplichtingenbudget heeft geen gevolgen voor de geraamde kasuitgaven in 2025. Voor kasuitgaven in 2026 en verder is het vaak noodzakelijk om een verplichting aan te gaan op een eerder moment. Het betreft de verhoging van het verplichtingenbudget voor het vastleggen van subsidieverplichtingen op onder andere topsportevenementen, topsportprogramma, kennis en innovatie, de BOSA-regeling en het Stipendium voor topsporters.Daarnaast is het verplichtingenbudget verlaagd met een aantal kleine mutaties die samenhangen met geraamde kasuitgaven 2025 van in totaal € 6,3 miljoen.In totaal is het verplichtingenbudget verhoogd met € 87,6 miljoen.4.Sport verenigt NederlandSubsidiesSportakkoordDe bijdrage in het kader van het Stipendium en de Kostenvergoeding Topsporters binnen artikel 6 Sport en Bewegen wordt voortaan verantwoord onder het financiële instrument Subsidie in plaats van Inkomensoverdracht. Daarmee wordt het Sportakkoord met € 19,3 miljoen verhoogd. Tezamen met enkele andere kleine mutaties is het budget verhoogd met € 16 miljoen.InkomensoverdrachtenFinanciële voorziening topsportersDe bijdrage in het kader van het Stipendium en de Kostenvergoeding Topsporters binnen artikel 6 Sport en Bewegen wordt voortaan verantwoord onder het financiële instrument Subsidie in plaats van Inkomensoverdracht. Daarmee wordt Financiële voorziening topsporters met € 19,3 miljoen verlaagd.OntvangstenDoor vaststelling en afrekeningen op diverse regelingen vindt incidenteel in 2025 hogere ontvangsten plaats op artikel 6. Dit betreft onder andere de SPUK Meerkosten Energie Openbare Zwembaden (MEOZ), de Tegemoetkoming Amateur Sport Organisaties (TASO), de regeling voor topsportcompetities en -evenementen (STIK) en de Stimulering Sport. In totaal worden de ontvangsten in 2025 verhoogd met € 35 miljoen.3.7Artikel 7 Oorlogsgetroffenen en Herinnering WO IIBudgettaire gevolgen van beleidTabel 10 Budgettaire gevolgen van beleid art. 7 Oorlogsgetroffenen en Herinnering WO II (bedragen x € 1.000)Vastgestelde begroting (incl. Suppletoire begrotingen, NvW en amendementen) (1)Mutaties 2e suppletoire begroting (2)Stand 2e suppletoire begroting (3) = (1) + (2)Art.Verplichtingen213.570‒ 7.881205.689Uitgaven213.936‒ 7.881206.0557.10De zorg- en dienstverlening aan verzetsdeeln. en oorlogsgetroffenen WOII en de herinnering aan WOII27.974‒ 39127.583Subsidies (regelingen)26.86623327.099Nationaal Comité6.1592.2528.411Nationale herinneringscentra3.2701.6854.955Herinnering Indisch Molukse Doelgroep3.441‒ 1.7751.666Zorg- en dienstverlening7.389‒ 1.1176.272Overige6.607‒ 8125.795Bekostiging400‒ 190210Overige400‒ 190210Opdrachten482‒ 297185Overige482‒ 297185Bijdrage aan (inter-)nationale organisaties226‒ 13789Overige226‒ 137897.20Pensioenen en uitkeringen voor verzetsdeeln. en oorlogsgetroffenen WOII185.962‒ 7.490178.472Inkomensoverdrachten175.165‒ 6.725168.440Wetten/regelingen verzetsdeelnemers/oorlogsgetroffenen175.165‒ 6.725168.440Bijdrage aan ZBO's/RWT's10.797‒ 76510.032Sociale Verzekeringsbank10.152‒ 12010.032Pensioen- en Uitkeringsraad645‒ 6450Ontvangsten3.33903.339ToelichtingVerplichtingenHet verplichtingenbudget is in totaal met ongeveer € 7,9 miljoen verlaagd. De verlaging van het verplichtingenbudget hangt samen met de mutaties op de uitgaven op artikel 7.2.Pensioenen en uitkeringen voor verzetsdeeln. en oorlogsgetroffenen WOIIInkomensoverdrachtenWetten/regelingen verzetsdeelnemers/oorlogsgetroffenenOp diverse budgetten zijn de middelen voor 2025 niet langer benodigd. Daarnaast zijn er minder uitkeringsgerechtigden dan vooraf begroot, waardoor er minder uitkeringen uitgekeerd zijn. In totaal bedraagt deze meevaller € 6,7 miljoen.3.8Artikel 8 Tegenmoetkoming specifieke kosten en RijksbijdragenBudgettaire gevolgen van beleidTabel 11 Budgettaire gevolgen van beleid art. 8 Tegemoetkoming specifieke kosten en Rijksbijdragen (bedragen x € 1.000)Vastgestelde begroting (incl. Suppletoire begrotingen, NvW en amendementen) (1)Mutaties 2e suppletoire begroting (2)Stand 2e suppletoire begroting (3) = (1) + (2)Art.Verplichtingen32.465.849032.465.849Uitgaven27.937.049027.937.0498.10Tegemoetkoming specifieke kosten7.465.44907.465.449Inkomensoverdrachten7.465.44907.465.449Zorgtoeslag7.377.50007.377.500Tegemoetkoming specifieke kosten87.949087.9498.40Rijksbijdragen20.471.600020.471.600Bekostiging20.471.600020.471.600Rijksbijdrage Zorgverzekeringsfonds 18-3.397.70003.397.700Rijksbijdrage in de kosten van kortingen (BIKK)6.073.90006.073.900Bijdrage Wlz11.000.000011.000.000Ontvangsten616.800375617.1754Niet-beleidsartikelen4.1Artikel 9 AlgemeenBudgettaire gevolgen van beleidTabel 12 Budgettaire gevolgen van beleid art. 9 Algemeen (Bedragen x € 1.000)Vastgestelde begroting (incl. Suppletoire begrotingen, NvW en amendementen) (1)Mutaties 2e suppletoire begroting (2)Stand 2e suppletoire begroting (3) = (1) + (2)Art.Verplichtingen54.7831.85756.640Uitgaven63.18434863.5329.10Internationale samenwerking14.77834815.126Bijdrage aan agentschappen1.68701.687Overige1.68701.687Bijdrage aan (inter-)nationale organisaties13.09134813.439World Health Organization4.64804.648EMA3.861‒ 373.824Overige4.5823854.9679.30Eigenaarsbijdrage43.406043.406Bijdrage aan agentschappen43.406043.406Eigenaarsbijdrage RIVM43.406043.4069.40Begrotingsreserve achterborg WFZ-garanties5.00005.000Garanties5.00005.000Overige5.00005.000Ontvangsten20.816020.8164.2Artikel 10 Apparaat KerndepartementTabel 13 Apparaatsuitgaven Kerndepartement (Bedragen x € 1.000) Vastgestelde begroting (incl. Suppletoire Begrotingen, NvW en amendementen) (1)Mutaties 2e suppletoire begroting (2)Stand 2e suppletoire begroting (3) = (1) + (2)Verplichtingen655.499647656.146Uitgaven668.283647668.930Personele uitgaven551.9461.400553.346Waarvan eigen personeel433.115‒ 1.754431.361Waarvan inhuur externen110.4693.073113.542Inhuur deskundigen2.000812.081Overige6.36206.362Materiële uitgaven116.337‒ 753115.584Waarvan ICT21.556‒ 82220.734Waarvan bijdrage aan SSO's70.77543471.209Waarvan overige materiële uitgaven24.006‒ 36523.641Ontvangsten11.97142912.400Budgettaire gevolgen apparaatsuitgaven departementTabel 14 Nadere uitpsplitsing apparaatsuitgaven (Bedragen x € 1.000)Vastgestelde begroting (incl. Suppletoire begrotingen, NvW en amendementen) (1)Mutaties 2e suppletoire begroting (2)Stand 2e suppletoire begroting (3) = (1) + (2)Art.Verplichtingen655.499647656.146Uitgaven668.283647668.93010.30Kerndepartement489.235‒ 3.588485.647Personele uitgaven406.110‒ 3.865402.245Eigen personeel292.968‒ 7.519285.449Eigen personeel2.36702.367Externe inhuur102.7133.573106.286Inhuur deskundigen2.000812.081Overige6.06206.062Materiële uitgaven83.12527783.402ICT6.856‒ 3926.464Bijdrage SSO's65.50097966.479Overige10.769‒ 31010.45910.40Inspecties132.7795.168137.947Personele uitgaven108.7915.348114.139Eigen personeel104.6896.148110.837Externe inhuur3.802‒ 8003.002Overige3000300Materiële uitgaven23.988‒ 18023.808ICT12.522‒ 18012.342Bijdrage SSO's3.91003.910Overige7.55607.55610.50SCP en Raden46.269‒ 93345.336Personele uitgaven37.045‒ 8336.962Eigen personeel33.091‒ 38332.708Externe inhuur3.9543004.254Materiële uitgaven9.224‒ 8508.374ICT2.178‒ 2501.928Bijdrage SSO's1.365‒ 545820Overige5.681‒ 555.626Ontvangsten11.97142912.4003.KerndepartementPersonele uitgavenEigen personeelDe geraamde uitgaven worden verlaagd met € 7,5 miljoen. Dit is deels een gevolg van interne verschuiving van uitgaven aan eigen personeel naar uitgaven aan externe inhuur. Het andere deel van de verlaging wordt veroorzaakt door vertraging van of niet ingevulde vacatures. Daarnaast hebben diverse (kleinere) technische mutaties plaatsgevonden.4.InspectiesPersonele uitgavenEigen personeelHet huidige budget binnen IGJ is niet toereikend voor de actuele formatie. In 2025 leidt dit tot een budgetoverschrijding van € 6,8 miljoen. Daarnaast is er sprake van een meevaller die tezamen resulteren in een budgetoverschrijding van € 6,1 miljoen.4.3Artikel 11 Nog onverdeeldBudgettaite gevolgen van beleidTabel 15 Budgettaire gevolgen van beleid art. 11 Nog onverdeeld (bedragen x € 1.000)Vastgestelde begroting (incl. Suppletoire begrotingen, NvW en amendementen) (1)Mutaties 2e suppletoire begroting (2)Stand 2e suppletoire begroting (3) = (1) + (2)Art.Verplichtingen000Uitgaven00011.4Nog onverdeeld000Nog te verdelen000Ontvangsten0005Premiegefinancierde uitgaven5.1InleidingDeze paragraaf bevat de premiegefinancierde zorguitgaven en -ontvangsten binnen de Zorgverzekeringswet (Zvw) en de Wet langdurige zorg (Wlz), de uitgaven voor Wmo beschermd wonen uit het Gemeentefonds en de middelen op de aanvullende post (AP) bĳ Financiën. Hierin worden de nieuwe mutaties sinds de ontwerpbegroting 2026 toegelicht.Dit deel van de tweede suppletoire begroting 2025 bestaat uit de volgende paragrafen:–Paragraaf 5.1: Inleiding–Paragraaf 5.2: Begrotingsstaat premiegefinancierde zorguitgaven–Paragraaf 5.3: Ontwikkeling van de netto premiegefinancierde zorguitgaven–Paragraaf 5.4: Verticale ontwikkeling van de premiegefinancierde zorguitgaven en -ontvangsten5.2Begrotingsstaat premiegefinancierde zorguitgavenTabel 16 geeft de begrotingsstaat weer van de premiegefinancierde zorguitgaven. In de definitie van de totale zorguitgaven worden ook de middelen in het gemeentefonds voor Wmo beschermd wonen en de zorgreserveringen op de Aanvullende Post bij het Ministerie van Financiën meegenomen.Tabel 16 Wijziging begrotingsstaat premiegefinancierde zorguitgaven voor het jaar 2025 (Tweede suppletoire begroting) (bedragen x € 1.000)Art.OmschrijvingOntwerpbegroting 2026Mutaties 2e suppletoire begroting 2025 t.o.v. ontwerpbegroting 2026UitgavenOntvangstenUitgavenOntvangstenTotaal106.257.5085.955.117‒ 43.5393.80011Zorgverzekeringswet (Zvw)65.788.7163.395.217‒ 23.119012Wet Langdurige Zorg (Wlz)38.635.7482.559.900‒ 20.4203.800Wmo beschermd wonen1.833.044000Aanvullende post (AP)00005.3Ontwikkeling van de netto premiegefinancierde zorguitgavenTabel 17 geeft op hoofdlijnen de ontwikkeling van de netto zorguitgaven Zvw, Wlz, Wmo beschermd wonen en de AP ten opzichte van de Ontwerpbegroting 2025.Tabel 17 Ontwikkeling van de netto premiegefinancierde zorguitgaven 2025 (bedragen x € 1 miljoen)1Door afronding kan de som der delen afwijken van het totaal.20251Netto zorguitgaven ontwerpbegroting 2025102.4272Bijstellingen t/m ontwerpbegroting 2026‒ 2.125Zorgverzekeringswet‒ 973Wet langdurige zorg‒ 1.239Wmo beschermd wonen87Aanvullende post (AP)03Netto zorguitgaven stand ontwerpbegroting 2026 (= 1+2)100.3024Bijstellingen 2e suppletoire begroting 2025‒ 47Zorgverzekeringswet‒ 23Wet langdurige zorg‒ 24Wmo beschermd wonen0Aanvullende post (AP)05Netto zorguitgaven stand 2e suppletoire begroting 2025 (= 3+4)100.255ToelichtingIn de ontwerpbegroting 2026 zijn de premiegefinancierde netto zorguitgaven 2025 ten opzichte van de stand ontwerpbegroting 2025 met € 2,1 miljard neerwaarts bijgesteld.Dit was het gevolg van de neerwaartse bijstelling van de Zvw-uitgaven met € 1,0 miljard (voornamelijk door de onderschrijding bij de wijkverpleging conform het AZWA) en de Wlz-uitgaven met € 1,2 miljard, met name door de verwachte lagere uitgaven binnen het Wlz-kader op basis van de februari- en julibrief van de NZa. Deze bijstellingen zijn opgenomen en toegelicht in de ontwerpbegroting 2026 (TK 36800 XVI, nr. 2).In deze tweede suppletoire begroting zijn de zorguitgaven ten opzichte van de ontwerpbegroting 2026 neerwaarts bijgesteld met € 47 miljoen. Dit is het gevolg van de Zvw-uitgaven met € 23 miljoen en de Wlz-uitgaven met € 24 miljoen.5.4Verticale ontwikkeling van de premiegefinancierde zorguitgaven en -ontvangstenDe onderstaande tabel laat vanaf de ontwerpbegroting 2026 de verticale ontwikkeling van de premiegefinancierde zorguitgaven en -ontvangsten in 2025 zien. De bĳstellingen in de raming voor 2025 die reeds hebben plaatsgevonden in de ontwerpbegroting 2025, de eerste suppletoire begroting 2025 en in de ontwerpbegroting 2026 zĳn in die stukken toegelicht.Tabel 18 Verticale ontwikkeling van de premiegefinancierde zorguitgaven en –ontvangsten 2025 (bedragen x € 1 miljoen)2025Bruto zorguitgaven ontwerpbegroting 2026106.257,5Bijstellingen 2e suppletoire begroting 2025Autonoom‒ 43,5Actualisering Zvw-uitgaven‒ 23,1Actualisering Wlz-uitgaven‒ 20,4Totaal bijstelling uitgaven‒ 43,5Bruto zorguitgaven 2e suppletoire begroting 2025106.214,0Ontvangsten ontwerpbegroting 20265.955,1Bijstellingen 2e suppletoire begroting 2025Autonoom3,8Actualisering eigen bijdragen Wlz3,8Totaal bijstelling ontvangsten3,8Ontvangsten 2e suppletoire begroting 20255.958,9Netto zorguitgaven ontwerpbegroting 2026100.302,4Totaal bijstelling netto zorguitgaven 2e suppletoire begroting 2025‒ 47,3Netto zorguitgaven 2e suppletoire begroting 2025100.255,1Bron: VWS, Zorginstituut Nederland, NZa en CAK.UitgavenAutonoomActualisering van de Zvw-uitgavenTabel 19 Actualisering Zvw-uitgaven 2025 (bedragen x € 1 miljoen)2025Huisartsenzorg‒ 3,9Multidisciplinaire zorgverlening‒ 9,3Medisch-specialistische zorg63,3Geneeskundige geestelijke gezondheidszorg2,1Wijkverpleging‒ 22,0Apotheekzorg en hulpmiddelen‒ 49,3Paramedische zorg17,2Geriatrische revalidatiezorg en eerstelijnsverblijf‒ 14,1Overige Zvw-sectoren‒ 7,2Totaal 2e suppletoire begroting 2025‒ 23,1In bovenstaande tabel is het onderdeel ‘Actualisering Zvw-uitgaven’ uit de tabel verticale ontwikkeling uitge­splitst. De uitgaven binnen de Zorgverzekeringswet (Zvw) zijn geactualiseerd op basis van de meest recente informatie van het Zorginstituut en de Nederlandse Zorgautoriteit (NZa). Deze bijstellingen resulteren in een wijziging in 2025 van de geraamde uitgaven, die per saldo € 23,1 miljoen lager uitvallen ten opzichte van de ontwerpbegroting 2026.Actualisering Wlz-uitgavenDe geraamde uitgaven voor onderdelen van de Wlz die buiten het vastgestelde kader vallen, zijn geactualiseerd op basis van recente gegevens van het Zorginstituut en de NZa. Dit betreft bijstellingen voor de tandheelkundige zorg, hulpmiddelen en beheerskosten, die in 2025 per saldo € 20,4 miljoen lager uitvallen ten opzichte van de ontwerpbegroting 2026.OntvangstenAutonoomActualisering eigen bijdragen WlzDe geraamde ontvangsten aan eigen bijdragen Wlz zijn op basis van de meest recente informatie van het Zorginstituut geactualiseerd. Dit leidt tot een meevaller van € 3,8 miljoen bij de eigen bijdragen binnen de Wlz ten opzichte van de ontwerpbegroting 2026.