ECLI:NL:HR:1999:AA3884, Hoge Raad, 17-12-1999, R99/080HR
Hoge Raad — Uitspraak 
Datum: 1999-12-17 00:00:00.000000
Rechtsgebied: Civiel recht; Personen- en familierecht

Samenvatting: -

17 december 1999
      Eerste Kamer
      Rek.nr. R99/080HR
      AS
    
    
    
      Hoge Raad der Nederlanden
      Beschikking
    
    
    in de zaak van:
    
    
      [de vrouw],
      wonende te [woonplaats],
      VERZOEKSTER tot cassatie,
      advocaat: mr J.H.F. Schultz van Haegen,
    
    
    t e g e n
    
    
      [de man],
      wonende te [woonplaats],
      VERWEERDER in cassatie,
      advocaat: mr M.H. van der Woude.
    
    
    
      1.	Het geding in feitelijke instanties
      	Met een op 2 december 1997 ter griffie van de 
      Rechtbank te Arnhem ingekomen verzoekschrift heeft ver-
      weerder in cassatie - verder te noemen: de man - zich ge-
      wend tot die Rechtbank en verzocht:
      I.
      primair: de door hem aan verzoekster tot cassatie - ver-
      der te noemen: de vrouw - verschuldigde bijdrage in haar 
      levensonderhoud met ingang van 1 maart 1995, althans met 
      ingang van 1 juni 1996, althans vanaf de datum van indie-
      ning van dit verzoekschrift op nihil te stellen;
      subsidiair: de door hem ten behoeve van de vrouw ver-
      schuldigde bijdrage in het levensonderhoud op een zodanig 
      bedrag vast te stellen en met ingang van een zodanige da-
      tum als de Rechtbank in goede justitie zal vermenen te 
      behoren;
      II.
      primair: de vrouw te veroordelen om aan de man te betalen  
      ƒ 83.917,56, zijnde de door de man sinds 1 maart 1995 on-
      verschuldigd betaalde partneralimentatie, althans het be-
      drag waarmee de vrouw zich sedertdien ten koste van de 
      man onrechtvaardig heeft verrijkt, te vermeerderen met de 
      wettelijke rente vanaf het moment waarop deze door de man 
      is voldaan, althans vanaf de dag van indiening van dit 
      verzoekschrift;
      subsidiair: de vrouw te veroordelen om aan de man de be-
      talen ƒ 44.804,94, zijnde de door de man sinds 1 juni 
      1996 onverschuldigde partneralimentatie, althans het be-
      drag waarmee de vrouw zich sedertdien ten koste van de 
      man onrechtvaardig heeft verrijkt, te vermeerderen met de 
      wettelijke rente vanaf het moment waarop deze door de man 
      is voldaan, althans vanaf het moment van indiening van 
      dit verzoekschrift;
      uiterst subsidiair: de vrouw te veroordelen om aan de man 
      te betalen de door de man sedert de indiening van het 
      verzoekschrift betaalde partneralimentatie, met veroorde-
      ling van de vrouw in de kosten van de procedure, die van 
      het voorlopig getuigenverhoor daaronder begrepen.
    
    
    
      	De vrouw heeft de verzoeken van de man bestreden.
      	De Rechtbank heeft bij beschikking van 14 juli 1998 
      de verzoeken van de man en het meer of anders verzochte 
      afgewezen.
      	Tegen deze beschikking heeft de man hoger beroep 
      ingesteld bij het Gerechtshof te Arnhem.
      	Bij beschikking van 9 februari 1999 heeft het Hof 
      de beschikking van de Rechtbank te Arnhem van 14 juli 
      1998 vernietigd en, opnieuw beschikkende, bepaald dat de 
      onderhoudsverplichting van de man jegens de vrouw, vast-
      gesteld bij vonnis van de Rechtbank te Arnhem van 28 
      maart 1991, met ingang van 1 januari 1998 is geëindigd, 
      de vrouw veroordeeld om aan de man terug te betalen de 
      door de man aan de vrouw over de periode vanaf 1 januari 
      1998 onverschuldigd betaalde alimentatie, en het meer of 
      anders verzochte afgewezen. 
      	De beschikking van het Hof is aan deze beschikking 
      gehecht.
    
    
    
      2.	Het geding in cassatie
      	Tegen de beschikking van het Hof heeft de vrouw be-
      roep in cassatie ingesteld. Het cassatierekest is aan de-
      ze beschikking gehecht en maakt daarvan deel uit.
      	De man heeft verzocht het beroep te verwerpen.
      	De conclusie van de Advocaat-Generaal Langemeijer 
      strekt tot verwerping van het beroep.
    
    
    
      3.	Beoordeling van het middel
      3.1	Partijen zijn in 1969 met elkaar gehuwd. Bij vonnis 
      van 28 maart 1991 is echtscheiding tussen hen uitgespro-
      ken. In dat vonnis, dat op 29 april 1991 is ingeschreven 
      in de registers van de burgerlijke stand, is bepaald dat 
      de man aan de vrouw als bijdrage in de kosten van haar 
      levensonderhoud zal betalen ƒ 2.210,-- per maand. Die 
      bijdrage is inmiddels door de wettelijke indexering ver-
      hoogd.
    
    
    
      3.2	De man heeft, kort samengevat en voorzover in cas-
      satie nog van belang, aan de Rechtbank verzocht deze bij-
      drage nader te bepalen op nihil met ingang van 1 maart 
      1995, althans 1 juni 1996, althans vanaf de datum van in-
      diening van het verzoekschrift, met veroordeling van de 
      vrouw tot terugbetaling van de onverschuldigd betaalde 
      alimentatie. De man heeft aan zijn (primaire) verzoeken 
      ten grondslag gelegd dat de vrouw met een ander        
      (de andere man) is gaan samenleven als waren zij gehuwd. 
      De Rechtbank heeft de verzoeken van de man afgewezen.
    
    
    
      3.3	In het hoger beroep van de man is het Hof tot een 
      ander oordeel gekomen. Het Hof heeft vastgesteld (i) dat  
      de vrouw en [de andere man] vanaf 3 juli 1995 tot het na-
      jaar van 1997 hebben samengewoond, (ii) dat zij een af-
      fectieve relatie hadden waarvan aannemelijk is dat deze 
      duurzaam was, (iii) dat zij de kosten van de gezamenlijke 
      huishouding deelden en over en weer taken in die huishou-
      ding op zich namen, en (iv) dat sprake is geweest van we-
      der- zijdse verzorging. Anders dan de Rechtbank heeft het 
      Hof in de door de vrouw aangevoerde omstandigheid dat de 
      samenwoning van haar en [de andere man] voortvloeide uit 
      het feit dat de oudste zoon van [de andere man], bij wie 
      botkanker was geconstateerd, de door hen verleende ver-
      zorging en verpleging nodig had, geen reden gezien te 
      oordelen dat deze samenleving niet gelijk te stellen is 
      met een samenleving als waren zij gehuwd. Tegen dat oor-
      deel keert zich het middel.
    
    
    
      3.4	Het eerste onderdeel van het middel betoogt dat het 
      Hof weliswaar van de juiste criteria is uitgegaan, doch 
      bij de toepassing daarvan onvoldoende aandacht heeft ge-
      schonken aan de bijzondere omstandigheden die zich hier 
      hebben voorgedaan, zodat het Hof in strijd heeft gehan-
      deld met de - tot een terughoudende toepassing nopende - 
      strekking van artikel 1:160 BW. 
    
    
    
      3.5	Het onderdeel faalt. Het Hof is uitgegaan van een 
      juiste maatstaf. De wijze waarop het Hof die maatstaf in 
      het onderhavige geval heeft toegepast geeft geen blijk 
      geeft van een onjuiste rechtsopvatting en kan als verwe-
      ven met waarderingen van feitelijke aard in cassatie niet 
      verder op zijn juistheid worden getoetst. Het oordeel van 
      het Hof is ook niet onbegrijpelijk en het voldoet aan de 
      in gevallen als deze te stellen hoge motiveringseisen.
      3.6	Indien na weging van alle daarvoor in aanmerking 
      komende omstandigheden aangenomen wordt dat sprake is van 
      een samenleving als bedoeld in artikel 1:160 BW, is het 
      door de wet bedoelde gevolg daarvan dat van rechtswege 
      een definitief einde komt aan de onderhoudsplicht van de 
      gewezen echtgenoot van de onderhoudsgerechtigde. Daarmee 
      is niet verenigbaar dat deze bepaling buiten toepassing 
      wordt gelaten op grond van ’bijzondere’ omstandigheden 
      die dit gevolg voor de onderhoudsgerechtigde onredelijk 
      doen zijn. Die omstandigheden kunnen slechts een rol spe-
      len bij de beoordeling van de vraag of van een samenle-
      ving als hier bedoeld sprake is, waarbij aan de motive-
      ring van een bevestigende beantwoording van die vraag 
      juist in verband met de ernstige gevolgen voor de onder-
      houdsgerechtigde hoge eisen moeten worden gesteld. Het 
      tweede onderdeel van het middel, dat een andere opvatting 
      voorstaat, treft daarom geen doel. 
    
    
    
      3.7	Aan het derde onderdeel van het middel ligt de ver-
      onderstelling ten grondslag dat het Hof ervan is uitge-
      gaan dat de vrouw en [de andere man] ook al in de periode 
      voorafgaand aan 3 juli 1995 hebben samengeleefd als waren 
      zij gehuwd. Die veronderstelling is echter onjuist, zodat 
      het middel feitelijke grondslag mist en om die reden niet 
      tot cassatie kan leiden.
    
    
    
      4.	Beslissing
      De Hoge Raad verwerpt het beroep.
    
    
    
      Deze beschikking is gegeven door de vice-president 
      Roelvink als voorzitter en de raadsheren Herrmann,      
      Jansen, Fleers en Hammerstein, en in het openbaar uitge-
      sproken door de raadsheer Heemskerk op 17 december 1999.