Memorie van toelichting
Staten-Generaal — Kamerstuk Memorie van toelichting
Datum: 2022-05-18 00:00:00.000000
Rechtsgebied: Wetgeving


Vergaderjaar 2021–2022
 Tweede Kamer der Staten-Generaal
 2
 Kamerstukken
 
 
 
 36 100
 B
 
 Jaarverslag en slotwet gemeentefonds 2021
 
 
 Nr. 4
 MEMORIE VAN TOELICHTING
 Ontvangen 18 mei 2022
 
 
 
 
 A
 ARTIKELGEWIJZE TOELICHTING BIJ HET WETSVOORSTEL
 
 
 Wetsartikel 1 (verplichtingen, uitgaven en ontvangsten)
 
 De begrotingsstaten die onderdeel zijn van de rijksbegroting, worden op grond van artikel 2.3, eerste lid, van de Comptabiliteitswet 2016 afzonderlijk bij wet vastgesteld en ook gewijzigd. Het onderhavige wetsvoorstel strekt ertoe om voor het jaar 2021 wijzigingen aan te brengen in de begrotingsstaat van het gemeentefonds.
 Het in de begrotingsstaat opgenomen begrotingsartikel wordt in onderdeel B van deze memorie van toelichting toegelicht.
 
 Wetsartikel 3 (verplichtingenbedrag als bedoeld in artikel 5 van de Fvw)
 
 Ingevolge artikel 5, eerste lid, van de Financiële-verhoudingswet hebben gemeenten gezamenlijk recht op het bedrag dat in de begroting als verplichting voor het totaal van de algemene uitkering en de aanvullende uitkeringen is opgenomen. Ingevolge artikel 5, tweede lid, van de Financiële-verhoudingswet hebben de gemeenten gezamenlijk recht op de bedragen die in de begroting als verplichting voor het totaal van de integratie-uitkeringen en het totaal van de decentralisatie-uitkeringen zijn opgenomen.
 
 
 
 
 De Minister van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties,
 
 H.G.J. Bruins Slot
 
 
 
 De Staatssecretaris van Financiën,
 
 M.L.A. van Rij
 
 
 
 
 
 
 
 
 B
 ARTIKELGEWIJZE TOELICHTING BIJ DE BEGROTINGSARTIKELEN (SLOTVERSCHILLEN)
 
 
 
 Artikel 1 Gemeentefonds
 
 Uitgaven
 In onderstaande tabel wordt een nadere uitsplitsing gegeven van de totstandkoming van het uitgavenbedrag van het gemeentefonds. Ten opzichte van de 2e suppletoire begroting 2021 is het uitgavenbedrag van het gemeentefonds met € 262,4 mln. verlaagd. De in de tabel weergegeven mutaties worden onder de tabel nader verklaard.
 
 Tabel 1 Totstandkoming uitgavenbedrag gemeentefonds 2021 (bedragen x € 1.000)
 
 
 
 
 
 
 
 Stand uitgavenbedrag vastgestelde begroting 20211Inclusief ISB's: Kamerstukken II 2020/21, 35679, nr. 1, Kamerstukken II 2020/21, 35731, nr. 1 en Kamerstukken II 2020/21, 35767, nr. 1
 
 
 
 33.449.975
 
 
 
 
 
 
 
 Stand uitgavenbedrag eerste suppletoire begroting 2021
 
 
 
 
 
 34.388.197
 
 
 
 
 
 
 Stand uitgavenbedrag tweede suppletoire begroting 2021
 
 
 
 
 
 35.290.513
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Voorgestelde mutaties bij slotwet 2021
 
 
 
 
 
 
 
 1) Realisatie Kosten Financiële-verhoudingswet opdrachten
 
 
 ‒ 396
 
 
 
 
 
 2) Realisatie Kosten Financiële-verhoudingswet bijdragen
 
 
 97
 
 
 
 
 
 3) Wijziging betalingsverloop algemene uitkering 2021
 
 
 ‒ 251.073
 
 
 
 
 
 4) Wijziging betalingsverloop integratie-uitkering participatie 2021
 
 
 ‒ 1
 
 
 
 
 
 5) Wijziging betalingsverloop integratie-uitkeringen overig 2021
 
 
 ‒ 1
 
 
 
 
 
 6) Afboeken oude verplichting decentralisatie-uitkeringen 2018
 
 
 ‒ 643
 
 
 
 
 
 7) Wijziging betalingsverloop decentralisatie-uitkeringen 2021
 
 
 ‒ 10.373
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Totaal mutaties bij slotwet
 
 
 
 
 
 ‒ 262.390
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Stand uitgavenbedrag slotwet 2021
 
 
 
 
 
 35.028.123
 
 
 
 
 
 
 Waarvan uitgavenbedrag Algemene uitkering
 
 
 
 
 
 29.139.098
 
 
 
 
 
 
 Waarvan uitgavenbedrag Decentralisatie-uitkeringen
 
 
 
 
 
 1.645.290
 
 
 
 
 
 
 Waarvan uitgavenbedrag Integratie-uitkering Voogdij 18+
 
 
 
 
 
 731.492
 
 
 
 
 
 
 Waarvan uitgavenbedrag Integratie-uitkering Beschermd wonen
 
 
 
 
 
 1.488.899
 
 
 
 
 
 
 Waarvan uitgavenbedrag Integratie-uitkering Participatie
 
 
 
 
 
 1.982.603
 
 
 
 
 
 
 Waarvan uitgavenbedrag Integratie-uitkeringen Overig
 
 
 
 
 
 39.588
 
 
 
 
 
 
 Waarvan uitgavenbedrag Kosten Financiële-verhoudingswet opdrachten
 
 
 
 
 
 456
 
 
 
 
 
 
 Waarvan uitgavenbedrag Kosten Financiële-verhoudingswet bijdragen
 
 
 
 
 
 697
 
 
 
 
 
 
 De wijziging van het uitgavenbedrag is het saldo van een aantal mutaties:
 1) Realisatie Kosten Financiële-verhoudingwet opdrachten 
 Het gerealiseerde bedrag komt totaal € 0,4 mln. lager uit dan bij 2e suppletoire begroting 2021 werd geraamd. Het budget voor 2021 is daarmee niet volledig tot besteding gekomen. Deze uitgaven zullen in 2022 alsnog worden gedaan. Daarom zullen de uitgaven «Kosten financiële-verhou dingswet» bij Voorjaarsnota 2022 opwaarts worden bijgesteld, conform de bestaande afspraken hierover met het Ministerie van Financiën. 
 2) Realisatie Kosten Financiële-verhoudingwet bijdragen 
 Het gerealiseerde bedrag komt totaal € 0,1 mln. hoger uit dan bij 2e suppletoire begroting 2021 werd geraamd.
 3) Wijziging betalingsverloop algemene uitkering 2021
 De uitbetalingen aan gemeenten in 2021 blijken lager te zijn dan het beschikbare uitgavenbudget bij 2e suppletoire begroting 2021. Het gaat hierbij om een verschil van € 251 mln. De belangrijkste reden voor het verschil ligt in het feit dat er in een laat stadium van het besluitvormingsproces nog extra middelen beschikbaar zijn gekomen voor de algemene uitkering gemeentefonds. Daardoor kon de laatste betaaltermijn in 2021 niet meer gehaald worden. Het uitgavenbudget voor de algemene uitkering zal bij Voorjaarsnota 2022 met dit bedrag opwaarts worden bijgesteld.
 4) Wijziging betalingsverloop integratie-uitkering participtie 2021
 De uitbetalingen aan gemeenten in 2021 blijken lager te zijn dan het beschikbare uitgavenbudget bij 2e suppletoire begroting 2021. Het gaat hierbij om een verschil van € 1.000. Het uitgavenbudget voor de integratie-uitkeringen zal bij Voorjaarsnota 2022 met dit bedrag opwaarts worden bijgesteld.
 5) Wijziging betalingsverloop integratie-uitkeringen overig 2021
 De uitbetalingen aan gemeenten in 2021 blijken lager te zijn dan het beschikbare uitgavenbudget bij 2e suppletoire begroting 2021. Het gaat hierbij om een verschil van € 1.000. Het uitgavenbudget voor de integratie-uitkeringen zal bij Voorjaarsnota 2022 met dit bedrag opwaarts worden bijgesteld.
 6) Afboeken oude verplichtingen Decentralisatie-uitkeringen 2018
 Deze boeking hangt samen met het afboeken van een oude verplichting samenhangend met decentralisatie-uitkeringen uit 2018.
 7) Wijziging betalingsverloop decentralisatie-uitkeringen 2021
 De uitbetalingen aan gemeenten in 2021 blijken lager te zijn dan het beschikbare uitgavenbudget bij 2e suppletoire begroting 2021. Het gaat hierbij om een verschil van € 10,4 mln. Een specificatie van dit bedrag is opgenomen in de bijlage bij deze slotwet. Het uitgavenbudget voor de decentralisatie-uitkeringen zal bij Voorjaarsnota 2022 met dit bedrag opwaarts worden bijgesteld.
 
 Verplichtingen
 
 In de volgende tabel wordt ter toelichting een nadere uitsplitsing gegeven van de totstandkoming van het verplichtingenbedrag van het gemeentefonds. Ten opzichte van de 2e suppletoire begroting 2021 is het verplichtingenbedrag met € 0,5 mln. verlaagd.
 
 Tabel 2 Totstandkoming verplichtingenbedrag gemeentefonds 2021 (bedragen x € 1.000)
 
 
 
 
 
 
 
 Stand verplichtingenbedrag vastgestelde begroting 20211Inclusief ISB's: Kamerstukken II 2020/21, 35679, nr. 1, Kamerstukken II 2020/21, 35731, nr. 1 en Kamerstukken II 2020/21, 35767, nr. 1
 
 
 
 33.449.975
 
 
 
 
 
 
 
 Stand verplichtingenbedrag eerste suppletoire begroting 2021
 
 
 
 
 
 34.226.513
 
 
 
 
 
 
 Stand verplichtingenbedrag tweede suppletoire begroting 2021
 
 
 
 
 
 35.128.829
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Voorgestelde mutaties bij slotwet 2021
 
 
 
 
 
 
 
 1) Realisatie Kosten Financiële-verhoudingswet opdrachten
 
 
 ‒ 362
 
 
 
 
 
 2) Realisatie Kosten Financiële-verhoudingswet bijdragen
 
 
 543
 
 
 
 
 
 3) Afboeken oude verplichting decentralisatie-uitkeringen 2018
 
 
 ‒ 643
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Totaal mutaties bij slotwet
 
 
 
 
 
 ‒ 462
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Stand verplichtingenbedrag slotwet 2021
 
 
 
 
 
 35.128.367
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Waarvan verplichtingenbedrag Algemene uitkering
 
 
 
 
 
 29.238.583
 
 
 
 
 
 
 Waarvan verplichtingenbedrag Decentralisatie-uitkeringen
 
 
 
 
 
 1.645.569
 
 
 
 
 
 
 Waarvan verplichtingenbedrag Integratie-uitkering Voogdij 18+
 
 
 
 
 
 731.492
 
 
 
 
 
 
 Waarvan verplichtingenbedrag Integratie-uitkering Beschermd wonen
 
 
 
 
 
 1.488.899
 
 
 
 
 
 
 Waarvan verplichtingenbedrag Integratie-uitkering Participatie
 
 
 
 
 
 1.982.603
 
 
 
 
 
 
 Waarvan verplichtingenbedrag Integratie-uitkeringen Overig
 
 
 
 
 
 39.588
 
 
 
 
 
 
 Waarvan verplichtingenbedrag Kosten Financiële-verhoudingswet opdrachten
 
 
 
 
 
 490
 
 
 
 
 
 
 Waarvan verplichtingenbedrag Kosten Financiële-verhoudingswet bijdragen
 
 
 
 
 
 1.143
 
 
 
 
 
 
 De wijziging van het verplichtingenbedrag is als volgt te verklaren: 
 1) Realisatie Kosten Financiële-verhoudingwet opdrachten 
 Het gerealiseerde bedrag komt totaal € 0,4 mln. lager uit dan bij 2e suppletoire begroting 2021 werd geraamd. Dit is veroorzaakt doordat in 2021 minder opdrachten zijn aangegaan dan vooraf geraamd.
 2) Realisatie Kosten Financiële-verhoudingwet bijdragen 
 Het gerealiseerde bedrag komt totaal € 0,5 mln. hoger uit dan bij 2e suppletoire begroting 2021 werd geraamd. Dit is veroorzaakt doordat in 2021 meer bijdragen zijn verleend dan vooraf geraamd. 
 3) Afboeken oude verplichtingen Decentralisatie-uitkeringen 2018
 Deze boeking hangt samen met het afboeken van een oude verplichting samenhangend met decentralisatie-uitkeringen uit 2018.
 
 Ontvangsten
 
 Sinds de invoering van de Financiële-verhoudingswet zijn de uitgaven en de inkomsten op grond van artikel 4 van die wet over ieder uitkeringsjaar aan elkaar gelijk. Ten opzichte van de 2e suppletoire begrotig 2021 worden de ontvangsten met € 262,4 mln. verlaagd.
 
 
 
 Bijlage Specificatie integratie- en decentralisatie-uitkeringen
 
 
 Tabel 3 Specificatie integratie- en decentralisatie-uitkeringen gemeentefonds 2021 (bedragen x € 1.000)
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Budget na NJN
 
 
 Slotwet
 
 
 Budget totaal
 
 
 Uitgegeven
 
 
 Verschil
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Integratie-uitkeringen
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Voogdij 18+
 
 
 731.492
 
 
 
 731.492
 
 
 731.492
 
 
 0
 
 
 
 
 Beschermd wonen
 
 
 1.488.899
 
 
 
 1.488.899
 
 
 1.488.899
 
 
 0
 
 
 
 
 Participatie
 
 
 1.982.603
 
 
 
 1.982.603
 
 
 1.982.603
 
 
 0
 
 
 
 
 Verhoging raadsledenvergoeding kleine gemeenten
 
 
 10.067
 
 
 
 10.067
 
 
 10.067
 
 
 0
 
 
 
 
 Uitvoeringskosten inburgering
 
 
 29.521
 
 
 
 29.521
 
 
 29.521
 
 
 0
 
 
 
 
 Wijziging betalingsverloop integratie-uitkeringen
 
 
 2
 
 
 
 2
 
 
 0
 
 
 ‒ 2
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 SUBTOTAAL IU
 
 
 
 
 4.242.584
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 4.242.584
 
 
 
 
 4.242.582
 
 
 
 
 ‒ 2
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Decentralisatie-uitkeringen
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Aanpak discriminatie en bevorderen samenleven
 
 
 219
 
 
 
 219
 
 
 218
 
 
 ‒ 1
 
 
 
 
 Aanpak laaggeletterdheid
 
 
 5.500
 
 
 
 5.500
 
 
 5.500
 
 
 0
 
 
 
 
 Aanpak lerarentekort G4
 
 
 4.000
 
 
 
 4.000
 
 
 4.000
 
 
 0
 
 
 
 
 Actieprogramma Dak- en thuisloze jongeren
 
 
 256
 
 
 
 256
 
 
 256
 
 
 0
 
 
 
 
 Beeldende kunst en vormgeving
 
 
 13.500
 
 
 
 13.500
 
 
 13.501
 
 
 1
 
 
 
 
 Bevolkingsdaling
 
 
 11.245
 
 
 
 11.245
 
 
 11.245
 
 
 ‒ 1
 
 
 
 
 Bibliotheekmiddelen
 
 
 1.000
 
 
 
 1.000
 
 
 1.000
 
 
 0
 
 
 
 
 Bodembescherming
 
 
 16.765
 
 
 
 16.765
 
 
 16.765
 
 
 0
 
 
 
 
 Brede aanpak dak- en thuisloosheid
 
 
 123.000
 
 
 
 123.000
 
 
 123.000
 
 
 0
 
 
 
 
 BRP centralisering inschrijving vergunninghouders
 
 
 4.731
 
 
 
 4.731
 
 
 4.731
 
 
 0
 
 
 
 
 Buurtsportcoaches
 
 
 75.005
 
 
 
 75.005
 
 
 75.004
 
 
 ‒ 1
 
 
 
 
 Centrale stemopneming
 
 
 650
 
 
 
 650
 
 
 650
 
 
 0
 
 
 
 
 City deal
 
 
 25
 
 
 
 25
 
 
 25
 
 
 0
 
 
 
 
 Correctie Waterschapswegen (Knelpunten verdeelproblematiek)
 
 
 3.780
 
 
 
 3.780
 
 
 3.780
 
 
 0
 
 
 
 
 Crisisdienstverlening
 
 
 48.460
 
 
 
 48.460
 
 
 48.460
 
 
 0
 
 
 
 
 Duurzaam ergoed
 
 
 500
 
 
 
 500
 
 
 500
 
 
 0
 
 
 
 
 Einde lening inburgeringsplichtig
 
 
 3.428
 
 
 
 3.428
 
 
 3.427
 
 
 ‒ 1
 
 
 
 
 Erfgoed Deal
 
 
 5.200
 
 
 
 5.200
 
 
 5.200
 
 
 0
 
 
 
 
 Experiment gesloten coffeshopketen
 
 
 1.378
 
 
 
 1.378
 
 
 1.378
 
 
 ‒ 1
 
 
 
 
 Faciliteitenbesluit opvangcentra
 
 
 8.084
 
 
 
 8.084
 
 
 8.084
 
 
 0
 
 
 
 
 Geweld hoort nergens thuis
 
 
 3.600
 
 
 
 3.600
 
 
 3.600
 
 
 0
 
 
 
 
 Gezond in de stad
 
 
 24.042
 
 
 
 24.042
 
 
 24.042
 
 
 0
 
 
 
 
 Handhaving quarantaine (covid-19)
 
 
 3.000
 
 
 
 3.000
 
 
 3.000
 
 
 0
 
 
 
 
 Herindelingsverkiezingen
 
 
 700
 
 
 
 700
 
 
 699
 
 
 ‒ 1
 
 
 
 
 Herorientatie zelfstandigen
 
 
 6.387
 
 
 
 6.387
 
 
 6.387
 
 
 0
 
 
 
 
 Inkomstenderving gemeenten 2020 (covid-19)
 
 
 84.381
 
 
 
 84.381
 
 
 84.381
 
 
 0
 
 
 
 
 Jeugd
 
 
 21.700
 
 
 
 21.700
 
 
 21.700
 
 
 0
 
 
 
 
 Jeugd aan zet
 
 
 3.090
 
 
 
 3.090
 
 
 3.090
 
 
 0
 
 
 
 
 Jeugdhulp aan kinderen in een AZC
 
 
 5.100
 
 
 
 5.100
 
 
 5.100
 
 
 0
 
 
 
 
 Kansen voor alle kinderen
 
 
 85.000
 
 
 
 85.000
 
 
 85.000
 
 
 0
 
 
 
 
 Kerkenvisies
 
 
 2.800
 
 
 
 2.800
 
 
 2.500
 
 
 ‒ 300
 
 
 
 
 Koplopergemeenten clientondersteuning
 
 
 4.628
 
 
 
 4.628
 
 
 4.628
 
 
 0
 
 
 
 
 Landelijke voorziening vreemdelingen
 
 
 16.400
 
 
 
 16.400
 
 
 16.400
 
 
 0
 
 
 
 
 LHBTI beleid regenboogsteden
 
 
 1.393
 
 
 
 1.393
 
 
 1.393
 
 
 0
 
 
 
 
 Maatschappelijke begeleiding
 
 
 20.830
 
 
 
 20.830
 
 
 20.830
 
 
 0
 
 
 
 
 Maatschappelijke opvang
 
 
 475.857
 
 
 
 475.857
 
 
 475.857
 
 
 0
 
 
 
 
 Mantelzorgbeleid
 
 
 2.000
 
 
 
 2.000
 
 
 2.000
 
 
 0
 
 
 
 
 Museale voorzieningen slavernijverleden
 
 
 958
 
 
 
 958
 
 
 958
 
 
 0
 
 
 
 
 Ondersteunen lokale culturele infrastructuur
 
 
 149.700
 
 
 
 149.700
 
 
 149.700
 
 
 0
 
 
 
 
 Ongeadresseerde briefstembiljetenveloppen
 
 
 42
 
 
 
 42
 
 
 42
 
 
 0
 
 
 
 
 Personen met verward gedrag (VDG)
 
 
 10.000
 
 
 
 10.000
 
 
 10.000
 
 
 0
 
 
 
 
 Pilots Roma en Sinti
 
 
 239
 
 
 
 239
 
 
 239
 
 
 0
 
 
 
 
 Programmabureau Sociaal domein
 
 
 200
 
 
 
 200
 
 
 200
 
 
 0
 
 
 
 
 Regionale Energie Strategieën (RES)
 
 
 3.098
 
 
 
 3.098
 
 
 3.098
 
 
 0
 
 
 
 
 Regionale opgaven
 
 
 25.500
 
 
 
 25.500
 
 
 25.500
 
 
 0
 
 
 
 
 Stedelijke vernieuwingsgebieden
 
 
 1.600
 
 
 
 1.600
 
 
 1.600
 
 
 0
 
 
 
 
 Systeemleren (VDG)
 
 
 5.000
 
 
 
 5.000
 
 
 5.000
 
 
 0
 
 
 
 
 Uitstapprogramma prostituees
 
 
 4.000
 
 
 
 4.000
 
 
 4.000
 
 
 0
 
 
 
 
 Veilige steden
 
 
 391
 
 
 
 391
 
 
 391
 
 
 0
 
 
 
 
 Veiligheidshuizen
 
 
 7.699
 
 
 
 7.699
 
 
 7.699
 
 
 0
 
 
 
 
 Verdiepingstraject onderwijssegregatie
 
 
 150
 
 
 
 150
 
 
 150
 
 
 0
 
 
 
 
 Verkiezingeen 2021
 
 
 22.035
 
 
 
 22.035
 
 
 22.035
 
 
 0
 
 
 
 
 Versterken aanbod dementie
 
 
 1.700
 
 
 
 1.700
 
 
 1.700
 
 
 0
 
 
 
 
 Versterken lokale werkgelegenheid Groningen
 
 
 1.130
 
 
 
 1.130
 
 
 1.130
 
 
 0
 
 
 
 
 Versterking arbeidsmarktregio's
 
 
 13.756
 
 
 
 13.756
 
 
 13.756
 
 
 0
 
 
 
 
 Versterking omgevingsveiligheidsdiensten
 
 
 3.825
 
 
 
 3.825
 
 
 3.825
 
 
 0
 
 
 
 
 Voorschoolse voorziening peuters
 
 
 35.100
 
 
 
 35.100
 
 
 35.100
 
 
 0
 
 
 
 
 Voortzetting pleegzorg AMV's
 
 
 10.000
 
 
 
 10.000
 
 
 0
 
 
 ‒ 10.000
 
 
 
 
 Vrouwenopvang
 
 
 215.755
 
 
 
 215.755
 
 
 215.754
 
 
 ‒ 1
 
 
 
 
 VTH-taken
 
 
 46.700
 
 
 
 46.700
 
 
 46.700
 
 
 0
 
 
 
 
 Wijziging betalingsverloop decentralisatie-uitkeringen
 
 
 10.094
 
 
 ‒ 643
 
 
 9.451
 
 
 9.383
 
 
 ‒ 68
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 TOTAAL DU
 
 
 
 
 1.656.306
 
 
 
 
 ‒ 643
 
 
 
 
 1.655.663
 
 
 
 
 1.645.290
 
 
 
 
 ‒ 10.373
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 TOTAAL IU en DU
 
 
 
 
 5.898.890
 
 
 
 
 ‒ 643
 
 
 
 
 5.898.247
 
 
 
 
 5.887.872
 
 
 
 
 ‒ 10.375