Memorie van toelichting
Staten-Generaal — Kamerstuk Memorie van toelichting
Datum: 2023-05-17 00:00:00.000000
Rechtsgebied: Wetgeving


Vergaderjaar 2022–2023
 Tweede Kamer der Staten-Generaal
 2
 Kamerstukken
 
 
 
 36 360
 B
 
 Jaarverslag en slotwet gemeentefonds 2022
 
 
 Nr. 4
 MEMORIE VAN TOELICHTING
 Ontvangen 17 mei 2023
 
 
 
 
 A
 ARTIKELGEWIJZE TOELICHTING BIJ HET WETSVOORSTEL
 
 
 Wetsartikel 1 (verplichtingen, uitgaven en ontvangsten)
 
 De begrotingsstaten die onderdeel zijn van de rijksbegroting, worden op grond van artikel 2.3, eerste lid, van de Comptabiliteitswet 2016 afzonderlijk bij wet vastgesteld en ook gewijzigd. Het onderhavige wetsvoorstel strekt ertoe om voor het jaar 2022 wijzigingen aan te brengen in de begrotingsstaat van het gemeentefonds.
 Het in de begrotingsstaat opgenomen begrotingsartikel wordt in onderdeel B van deze memorie van toelichting toegelicht.
 
 Wetsartikel 3 (verplichtingenbedrag als bedoeld in artikel 5 van de Fvw)
 
 Ingevolge artikel 5, eerste lid, van de Financiële-verhoudingswet hebben gemeenten gezamenlijk recht op het bedrag dat in de begroting als verplichting voor het totaal van de algemene uitkering en de aanvullende uitkeringen is opgenomen. Ingevolge artikel 5, tweede lid, van de Financiële-verhoudingswet hebben de gemeenten gezamenlijk recht op de bedragen die in de begroting als verplichting voor het totaal van de integratie-uitkeringen en het totaal van de decentralisatie-uitkeringen zijn opgenomen.
 
 
 
 
 De Minister van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties,
 
 H.G.J. Bruins Slot
 
 
 
 De Staatssecretaris van Financiën,
 
 M.L.A. van Rij
 
 
 
 
 
 
 
 
 B
 ARTIKELGEWIJZE TOELICHTING BIJ DE BEGROTINGSARTIKELEN (SLOTVERSCHILLEN)
 
 
 
 Artikel 1 Gemeentefonds
 
 
 Uitgaven
 
 In onderstaande tabel wordt een nadere uitsplitsing gegeven van de totstandkoming van het uitgavenbedrag van het gemeentefonds. Ten opzichte van de 2e suppletoire begroting 2022 is het uitgavenbedrag van het gemeentefonds met € 656,9 mln. verlaagd. De in tabel 1 weergegeven mutaties worden onder de tabel nader verklaard.
 
 Tabel 1 Totstandkoming uitgavenbedrag gemeentefonds 2022 (bedragen x € 1.000)
 
 
 
 
 
 
 
 
 Stand uitgavenbedrag vastgestelde begroting 2022
 
 1
 In deze stand zijn de mutaties van de eerste Incidentele Suppletoire Begroting opgenomen.
 
 
 
 
 
 
 36.480.495
 
 
 
 
 
 
 
 
 Stand uitgavenbedrag eerste suppletoire begroting 2022
 
 2
 In deze stand zijn de mutaties van de tweede Incidentele Siuppletoire Begroting opgenomen
 
 
 
 
 
 
 39.880.718
 
 
 
 
 
 
 Stand uitgavenbedrag tweede suppletoire begroting 2022
 
 
 
 
 
 40.638.361
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Voorgestelde mutaties bij slotwet 2022
 
 
 
 
 
 
 
 1) Realisatie Kosten Financiële-verhoudingswet opdrachten
 
 
 76
 
 
 
 
 
 2) Realisatie Kosten Financiële-verhoudingswet bijdragen
 
 
 ‒ 508
 
 
 
 
 
 3) Wijziging betalingsverloop algemene uitkering 2022
 
 
 ‒ 655.985
 
 
 
 
 
 4) Afboeken oude verplichting IU participatie 2019
 
 
 ‒ 1
 
 
 
 
 
 5) Wijziging betalingsverloop integratie-uitkeringen overig 2022
 
 
 ‒ 2
 
 
 
 
 
 6) Afboeken oude verplichting decentralisatie-uitkeringen 2019
 
 
 ‒ 64
 
 
 
 
 
 7) Wijziging betalingsverloop decentralisatie-uitkeringen 2022
 
 
 ‒ 440
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Totaal mutaties bij slotwet
 
 
 
 
 
 ‒ 656.924
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Stand uitgavenbedrag slotwet 2022
 
 
 
 
 
 39.981.438
 
 
 
 
 
 
 Waarvan uitgavenbedrag Algemene uitkering
 
 
 
 
 
 33.721.227
 
 
 
 
 
 
 Waarvan uitgavenbedrag Decentralisatie-uitkeringen
 
 
 
 
 
 1.967.441
 
 
 
 
 
 
 Waarvan uitgavenbedrag Integratie-uitkering Voogdij 18+
 
 
 
 
 
 742.059
 
 
 
 
 
 
 Waarvan uitgavenbedrag Integratie-uitkering Beschermd wonen
 
 
 
 
 
 1.498.275
 
 
 
 
 
 
 Waarvan uitgavenbedrag Integratie-uitkering Participatie
 
 
 
 
 
 1.965.262
 
 
 
 
 
 
 Waarvan uitgavenbedrag Integratie-uitkeringen Overig
 
 
 
 
 
 85.796
 
 
 
 
 
 
 Waarvan uitgavenbedrag Kosten Financiële-verhoudingswet opdrachten
 
 
 
 
 
 476
 
 
 
 
 
 
 Waarvan uitgavenbedrag Kosten Financiële-verhoudingswet bijdragen
 
 
 
 
 
 902
 
 
 
 
 
 
 De wijziging van het uitgavenbedrag is het saldo van een aantal mutaties:
 1 en 2) Realisatie Kosten Financiële-verhoudingwet opdrachten en bijdragen 
 Het gerealiseerde bedrag komt per saldo € 0,432 mln. lager uit dan bij 2e suppletoire begroting 2022 werd geraamd. Het budget voor 2022 is daarmee niet volledig tot besteding gekomen. Deze uitgaven zullen in 2023 alsnog worden gedaan. Daarom zullen de uitgaven «Kosten financiële-verhoudingswet» bij Voorjaarsnota 2023 opwaarts worden bijgesteld, conform de bestaande afspraken hierover met het Ministerie van Financiën. 
 3) Wijziging betalingsverloop algemene uitkering 2022
 De uitbetalingen aan gemeenten in 2022 blijken lager te zijn dan het beschikbare uitgavenbudget bij 2e suppletoire begroting 2022. Het gaat hierbij om een verschil van € 656 mln. De belangrijkste reden voor het verschil ligt in het feit dat er in een laat stadium van het besluitvormingsproces nog extra middelen beschikbaar zijn gekomen voor de algemene uitkering gemeentefonds. Daardoor kon de laatste betaaltermijn in 2022 niet meer gehaald worden. Het betreft onder meer € 500 mln. in verband met de energietoelage voor huishoudens met een laag inkomen. De desbetreffende bedragen zijn in januari 2023 alsnog uitbetaald. Het uitgavenbudget voor de algemene uitkering zal bij Voorjaarsnota 2023 met dit bedrag opwaarts worden bijgesteld.
 4) Afboeken oude verplichting integratie-uitkering participtie 2019
 Deze boeking hangt samen met het afboeken van een oude verplichting samenhangend met de integratie-uitkering participatie uit 2019.
 5) Wijziging betalingsverloop integratie-uitkeringen overig 2022
 De uitbetalingen aan gemeenten in 2022 blijken lager te zijn dan het beschikbare uitgavenbudget bij 2e suppletoire begroting 2022. Het gaat hierbij om een verschil van € 2.000. Het uitgavenbudget voor de integratie-uitkeringen zal bij Voorjaarsnota 2023 met dit bedrag opwaarts worden bijgesteld.
 6) Afboeken oude verplichtingen Decentralisatie-uitkeringen 2019
 Deze boeking hangt samen met het afboeken van een oude verplichting samenhangend met decentralisatie-uitkeringen uit 2019.
 7) Wijziging betalingsverloop decentralisatie-uitkeringen 2022
 De uitbetalingen aan gemeenten in 2022 blijken lager te zijn dan het beschikbare uitgavenbudget bij 2e suppletoire begroting 2022. Het gaat hierbij om een verschil van € 0,44 mln. Een specificatie van dit bedrag is opgenomen in de bijlage bij deze slotwet. Het uitgavenbudget voor de decentralisatie-uitkeringen zal bij Voorjaarsnota 2023 met dit bedrag opwaarts worden bijgesteld.
 
 Verplichtingen
 
 In tabel 2 wordt ter toelichting een nadere uitsplitsing gegeven van de totstandkoming van het verplichtingenbedrag van het gemeentefonds. Ten opzichte van de 2e suppletoire begroting 2022 is het verplichtingenbedrag met € 0,852 mln. verlaagd.
 
 Tabel 2 Totstandkoming verplichtingenbedrag gemeentefonds 2022 (bedragen x € 1.000)
 
 
 
 
 
 
 
 
 Stand verplichtingenbedrag vastgestelde begroting 2022
 
 1
 In deze stand zijn de mutaties van de eerste Incidentele Suppletoire Begroting opgenomen.
 
 
 
 
 
 
 36.480.495
 
 
 
 
 
 
 
 
 Stand verplichtingenbedrag eerste suppletoire begroting 2022
 
 2
 In deze stand zijn de mutaties van de tweede Incidentele Siuppletoire Begroting opgenomen.
 
 
 
 
 
 
 39.619.270
 
 
 
 
 
 
 Stand verplichtingenbedrag tweede suppletoire begroting 2022
 
 
 
 
 
 40.376.913
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Voorgestelde mutaties bij slotwet 2022
 
 
 
 
 
 
 
 1) Realisatie Kosten Financiële-verhoudingswet opdrachten
 
 
 ‒ 176
 
 
 
 
 
 2) Realisatie Kosten Financiële-verhoudingswet bijdragen
 
 
 ‒ 611
 
 
 
 
 
 3) Afboeken oude verplichting decentralisatie-uitkeringen 2019
 
 
 ‒ 64
 
 
 
 
 
 4) Afboeken oude verplichting IU Participatie 2019
 
 
 ‒ 1
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Totaal mutaties bij slotwet
 
 
 
 
 
 ‒ 852
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Stand verplichtingenbedrag slotwet 2022
 
 
 
 
 
 40.376.061
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Waarvan verplichtingenbedrag Algemene uitkering
 
 
 
 
 
 34.126.138
 
 
 
 
 
 
 Waarvan verplichtingenbedrag Decentralisatie-uitkeringen
 
 
 
 
 
 1.957.508
 
 
 
 
 
 
 Waarvan verplichtingenbedrag Integratie-uitkering Voogdij 18+
 
 
 
 
 
 742.059
 
 
 
 
 
 
 Waarvan verplichtingenbedrag Integratie-uitkering Beschermd wonen
 
 
 
 
 
 1.498.275
 
 
 
 
 
 
 Waarvan verplichtingenbedrag Integratie-uitkering Participatie
 
 
 
 
 
 1.965.261
 
 
 
 
 
 
 Waarvan verplichtingenbedrag Integratie-uitkeringen Overig
 
 
 
 
 
 85.797
 
 
 
 
 
 
 Waarvan verplichtingenbedrag Kosten Financiële-verhoudingswet opdrachten
 
 
 
 
 
 224
 
 
 
 
 
 
 Waarvan verplichtingenbedrag Kosten Financiële-verhoudingswet bijdragen
 
 
 
 
 
 799
 
 
 
 
 
 
 De wijziging van het verplichtingenbedrag is als volgt te verklaren: 
 1) Realisatie Kosten Financiële-verhoudingwet opdrachten 
 Het gerealiseerde bedrag komt totaal € 0,176 mln. lager uit dan bij 2e suppletoire begroting 2022 werd geraamd. Dit is veroorzaakt doordat in 2022 minder opdrachten zijn aangegaan dan vooraf geraamd.
 2) Realisatie Kosten Financiële-verhoudingwet bijdragen 
 Het gerealiseerde bedrag komt totaal € 0,611 mln. lager uit dan bij 2e suppletoire begroting 2022 werd geraamd. Dit is veroorzaakt doordat in 2022 minder opdrachten zijn aangegaan dan vooraf geraamd. 
 3) Afboeken oude verplichtingen Decentralisatie-uitkeringen 2019
 Deze boeking hangt samen met het afboeken van een oude verplichting samenhangend met decentralisatie-uitkeringen uit 2019.
 4) Afboeken oude verplichtingen integratie-uitkering participatie 2019
 Deze boeking hangt samen met het afboeken van een oude verplichting samenhangend met de integratie-uitkering participatie uit 2019.
 
 Ontvangsten
 
 Sinds de invoering van de Financiële-verhoudingswet zijn de uitgaven en de inkomsten op grond van artikel 4 van die wet over ieder uitkeringsjaar aan elkaar gelijk. Ten opzichte van de 2e suppletoire begroting 2022 worden de ontvangsten met € 656,9 mln. verlaagd.
 
 
 
 Bijlage Specificatie integratie- en decentralisatie-uitkeringen
 
 
 Tabel 3 Specificatie integratie- en decentralisatie-uitkeringen gemeentefonds 2022 (bedragen x € 1.000)
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Budget na NJN
 
 
 Slotwet
 
 
 Budget totaal
 
 
 Uitgegeven
 
 
 Verschil
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Integratie-uitkeringen
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Voogdij 18+
 
 
 742.059
 
 
 
 742.059
 
 
 742.059
 
 
 0
 
 
 
 
 Beschermd wonen
 
 
 1.498.275
 
 
 
 1.498.275
 
 
 1.498.275
 
 
 0
 
 
 
 
 Participatie
 
 
 1.965.262
 
 
 
 1.965.262
 
 
 1.965.262
 
 
 0
 
 
 
 
 Verhoging raadsledenvergoeding kleine gemeenten
 
 
 9.776
 
 
 
 9.776
 
 
 9.775
 
 
 ‒ 1
 
 
 
 
 Uitvoeringskosten inburgering
 
 
 76.021
 
 
 
 76.021
 
 
 76.021
 
 
 0
 
 
 
 
 Wijziging betalingsverloop 2021
 
 
 2
 
 
 ‒ 1
 
 
 1
 
 
 0
 
 
 ‒ 1
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 SUBTOTAAL IU
 
 
 
 
 4.291.395
 
 
 
 
 ‒ 1
 
 
 
 
 4.291.394
 
 
 
 
 4.291.392
 
 
 
 
 ‒ 2
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Decentralisatie-uitkeringen
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Aanpak laaggeletterdheid
 
 
 6.050
 
 
 
 6.050
 
 
 6.050
 
 
 0
 
 
 
 
 Aanpak lerarentekort G4
 
 
 4.000
 
 
 
 4.000
 
 
 4.000
 
 
 0
 
 
 
 
 Bed, Bad en Brood
 
 
 1.600
 
 
 
 1.600
 
 
 1.600
 
 
 0
 
 
 
 
 Beeldende kunst en vormgeving
 
 
 13.500
 
 
 
 13.500
 
 
 13.500
 
 
 0
 
 
 
 
 Bijzondere bijstand studenten
 
 
 35.000
 
 
 
 35.000
 
 
 35.000
 
 
 0
 
 
 
 
 Bodembescherming
 
 
 8.583
 
 
 
 8.583
 
 
 8.583
 
 
 0
 
 
 
 
 Brede aanpak Dak- en thuisloosheid
 
 
 61.900
 
 
 
 61.900
 
 
 61.900
 
 
 0
 
 
 
 
 BRP centralisering inschrijving vergunninghouders
 
 
 4.731
 
 
 
 4.731
 
 
 4.731
 
 
 0
 
 
 
 
 Buurtsportcoaches
 
 
 75.005
 
 
 
 75.005
 
 
 75.004
 
 
 ‒ 1
 
 
 
 
 Correctie Waterschapswegen (Knelpunten verdeelproblematiek)
 
 
 3.867
 
 
 
 3.867
 
 
 3.867
 
 
 0
 
 
 
 
 Crisisdienstverlening (Jeugdwerkloosheid)
 
 
 33.110
 
 
 
 33.110
 
 
 33.100
 
 
 ‒ 10
 
 
 
 
 Dichterbij dan je denkt
 
 
 25.112
 
 
 
 25.112
 
 
 25.112
 
 
 0
 
 
 
 
 Duurzame polder
 
 
 250
 
 
 
 250
 
 
 250
 
 
 0
 
 
 
 
 Einde lening inburgeringsplichtig
 
 
 2.625
 
 
 
 2.625
 
 
 2.625
 
 
 0
 
 
 
 
 Erfgoed deal
 
 
 2.965
 
 
 
 2.965
 
 
 2.965
 
 
 0
 
 
 
 
 Experiment centrale stemopneming
 
 
 535
 
 
 
 535
 
 
 535
 
 
 0
 
 
 
 
 Experiment gesloten coffeeshopketen
 
 
 1.378
 
 
 
 1.378
 
 
 1.378
 
 
 ‒ 1
 
 
 
 
 Extra capaciteit BOA's
 
 
 13.000
 
 
 
 13.000
 
 
 13.000
 
 
 0
 
 
 
 
 Faciliteitenbesluit opvangcentra
 
 
 9.876
 
 
 
 9.876
 
 
 9.876
 
 
 0
 
 
 
 
 Gemeengteraadsverkiezingen 2022
 
 
 30.380
 
 
 
 30.380
 
 
 30.380
 
 
 0
 
 
 
 
 Gezond in de stad
 
 
 34.626
 
 
 
 34.626
 
 
 34.622
 
 
 ‒ 4
 
 
 
 
 Handhaving quarantaineplicht
 
 
 1.357
 
 
 
 1.357
 
 
 1.357
 
 
 0
 
 
 
 
 Informele scholing
 
 
 243
 
 
 
 243
 
 
 243
 
 
 0
 
 
 
 
 Inkomstenderving gemeenten 2020
 
 
 151.794
 
 
 
 151.794
 
 
 151.794
 
 
 0
 
 
 
 
 Inkomstenderving gemeenten 2021
 
 
 152.447
 
 
 
 152.447
 
 
 152.044
 
 
 ‒ 403
 
 
 
 
 Invoeringskosten omgevingswet
 
 
 150.938
 
 
 
 150.938
 
 
 150.938
 
 
 0
 
 
 
 
 Jeugd
 
 
 21.700
 
 
 
 21.700
 
 
 21.700
 
 
 0
 
 
 
 
 Jeugdcontributie Bibliotheek
 
 
 312
 
 
 
 312
 
 
 312
 
 
 0
 
 
 
 
 Jeugdhulp aan kinderen in een AZC
 
 
 5.100
 
 
 
 5.100
 
 
 5.100
 
 
 0
 
 
 
 
 Kansen voor alle kinderen
 
 
 85.000
 
 
 
 85.000
 
 
 85.000
 
 
 0
 
 
 
 
 Leerlingenvervoer Oekraine
 
 
 22.000
 
 
 
 22.000
 
 
 22.000
 
 
 0
 
 
 
 
 LHBTI beleid regenboogsteden
 
 
 1.473
 
 
 
 1.473
 
 
 1.473
 
 
 0
 
 
 
 
 Maatschappelijke begeleiding
 
 
 34.988
 
 
 
 34.988
 
 
 34.988
 
 
 0
 
 
 
 
 Maatschappelijke opvang
 
 
 418.387
 
 
 
 418.387
 
 
 418.387
 
 
 0
 
 
 
 
 Mantelzorgbeleid
 
 
 1.500
 
 
 
 1.500
 
 
 1.500
 
 
 0
 
 
 
 
 Meerkosten Oekraine sociaal domein
 
 
 25.500
 
 
 
 25.500
 
 
 25.500
 
 
 0
 
 
 
 
 Ondersteuning RES proces
 
 
 8.803
 
 
 
 8.803
 
 
 8.803
 
 
 0
 
 
 
 
 Onderzoek Almere integratie
 
 
 27
 
 
 
 27
 
 
 27
 
 
 0
 
 
 
 
 Online weerbaarheid
 
 
 317
 
 
 
 317
 
 
 316
 
 
 ‒ 1
 
 
 
 
 Parkstad conferentie
 
 
 10
 
 
 
 10
 
 
 10
 
 
 0
 
 
 
 
 Samenwerkingskader Scherpenzeel
 
 
 78
 
 
 
 78
 
 
 78
 
 
 0
 
 
 
 
 Slavernijverleden
 
 
 958
 
 
 
 958
 
 
 958
 
 
 0
 
 
 
 
 Stedelijk vernieuwingsgebieden
 
 
 2.000
 
 
 
 2.000
 
 
 2.000
 
 
 0
 
 
 
 
 Uitstapprogramma prostituees
 
 
 4.000
 
 
 
 4.000
 
 
 4.000
 
 
 0
 
 
 
 
 Uitvoeringskosten klimaatakkoord
 
 
 112.591
 
 
 
 112.591
 
 
 112.581
 
 
 ‒ 10
 
 
 
 
 Veilige steden
 
 
 520
 
 
 
 520
 
 
 520
 
 
 0
 
 
 
 
 Veiligheidshuizen
 
 
 7.699
 
 
 
 7.699
 
 
 7.699
 
 
 0
 
 
 
 
 Versterken sociale basis
 
 
 11.000
 
 
 
 11.000
 
 
 11.000
 
 
 0
 
 
 
 
 Versterking arbeidsmarktregio's
 
 
 14.541
 
 
 
 14.541
 
 
 14.541
 
 
 0
 
 
 
 
 Versterking dienstverlening gemeenten: personen met verward gedrag
 
 
 10.000
 
 
 
 10.000
 
 
 10.000
 
 
 0
 
 
 
 
 Versterking dienstverlening gemeenten: systeemleren
 
 
 5.000
 
 
 
 5.000
 
 
 5.000
 
 
 0
 
 
 
 
 Versterking omgevingsveiligheidsdiensten
 
 
 3.825
 
 
 
 3.825
 
 
 3.825
 
 
 0
 
 
 
 
 VN Decennium
 
 
 61
 
 
 
 61
 
 
 61
 
 
 0
 
 
 
 
 Voorkomen discriminatie naar herkomst
 
 
 172
 
 
 
 172
 
 
 172
 
 
 0
 
 
 
 
 Voorschoolse voorziening peuters
 
 
 30.200
 
 
 
 30.200
 
 
 30.200
 
 
 0
 
 
 
 
 Vrouwenopvang
 
 
 231.651
 
 
 
 231.651
 
 
 231.651
 
 
 0
 
 
 
 
 VTH-taken
 
 
 46.700
 
 
 
 46.700
 
 
 46.700
 
 
 0
 
 
 
 
 Werktoegeleiding jongeren
 
 
 42
 
 
 
 42
 
 
 42
 
 
 0
 
 
 
 
 Wet kwaliteitsborging bouwen
 
 
 24.755
 
 
 
 24.755
 
 
 24.755
 
 
 0
 
 
 
 
 Windpark N33
 
 
 1.790
 
 
 
 1.790
 
 
 1.790
 
 
 0
 
 
 
 
 Wijziging betalingsverloop decentralisatie uitkeringen
 
 
 10.373
 
 
 ‒ 64
 
 
 10.309
 
 
 10.300
 
 
 ‒ 9
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 SUBTOTAAL DU
 
 
 
 
 1.967.945
 
 
 
 
 ‒ 64
 
 
 
 
 1.967.881
 
 
 
 
 1.967.441
 
 
 
 
 ‒ 440
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 TOTAAL IU en DU
 
 
 
 
 6.259.340
 
 
 
 
 ‒ 65
 
 
 
 
 6.259.275
 
 
 
 
 6.258.833
 
 
 
 
 ‒ 442