Memorie van toelichting
Staten-Generaal — Kamerstuk Memorie van toelichting
Datum: 2024-04-26 00:00:00.000000
Rechtsgebied: Wetgeving


Vergaderjaar 2023‒2024
 Tweede Kamer der Staten-Generaal
 2
 Kamerstukken
 
 
 
 36 550
 XIII
 
 Wijziging van de begrotingsstaten van het Ministerie van Economische Zaken en Klimaat (XIII) voor het jaar 2024 (wijziging samenhangende met de Voorjaarsnota)
 
 
 Nr. 2
 MEMORIE VAN TOELICHTING
 Ontvangen 18 april 2024
 
 
 
 
 A.
 ARTIKELSGEWIJZE TOELICHTING BIJ HET WETSVOORSTEL
 
 Wetsartikelen 1 en 2
 
 De begrotingsstaten die onderdeel zijn van de Rijksbegroting, worden op grond van artikel 2.3, eerste lid, van de Comptabiliteitswet 2016 elk afzonderlijk bij wet vastgesteld en derhalve ook gewijzigd. Het onderhavige wetsvoorstel strekt ertoe om voor het jaar 2024 wijzigingen aan te brengen in:
 
 
 1.
 de departementale begrotingsstaat van het Ministerie van Economische Zaken en Klimaat;
 
 
 2.
 de begrotingsstaat inzake de agentschappen van dit ministerie;
 
 
 
 Vanwege de spoedeisende maatregelen is op 16 februari 2024 de tweede incidentele suppletoire begroting naar de Tweede Kamer verzonden. De behandeling in de Staten-Generaal heeft nog niet plaatsgevonden. Om deze reden is de in de begrotingsstaat opgenomen stand nog niet door de beide Kamers bekrachtigd. Vanwege de snelle opeenvolging van begrotingswetsvoorstellen, om het budgetrecht van de Staten Generaal te waarborgen, bevat de kolom ‘vastgestelde begroting’ zowel de vastgestelde stand bij ontwerpbegroting als de mutaties die bij incidentele suppletoire begrotingen zijn opgenomen.
 De in de begrotingsstaten opgenomen begrotingsartikelen worden in onderdeel B van deze memorie van toelichting toegelicht (de zgn. begrotingstoelichting).
 Mede namens de Minister voor Klimaat en Energie,
 
 
 
 
 De Minister van Economische Zaken en Klimaat,
 
 M.A.M.
 Adriaansens
 
 
 
 
 
 
 
 
 B.
 BEGROTINGSTOELICHTING
 
 
 
 1
 Leeswijzer
 
 Opbouw 1e suppletoire begroting 2024
 
 Deze 1e suppletoire begroting geeft een geactualiseerd beeld van de begrotingsuitvoering 2024. Onderdeel B, de begrotingstoelichting, is als volgt opgebouwd:
 
 
 1.
 Leeswijzer met onder andere een overzicht van de coronamaatregelen die op de begroting van het Ministerie van EZK zijn opgenomen.
 
 
 2.
 Overzicht belangrijkste suppletoire uitgaven- en ontvangstenmutaties. De belangrijkste verplichtingenmutaties zijn toegelicht in de artikelen.
 
 
 3.
 De beleidsartikelen. Voor ieder beleidsartikel is de tabel «Budgettaire gevolgen van beleid» opgenomen. Hierin zijn de begrotingsmutaties voor de verplichtingen, uitgaven en ontvangsten weergegeven.
 In aansluiting op de ontwerpbegrotingen en de Voorjaarsnota worden vanaf 2024 ook de mutaties voor het jaar t+5 opgenomen in de tabel budgettaire gevolgen van beleid van de 1e suppletoire begrotingen. Dit betreft de extrapolatie van de begroting – het toevoegen van het jaar t+5 – en vervolgens de mutaties tot en met t+5 die tijdens de voorjaarsbesluitvorming zijn verwerkt.
 
 
 4.
 De niet-beleidsartikelen. In de budgettaire tabellen zijn de begrotingsmutaties voor de verplichtingen, uitgaven en ontvangsten opgenomen.
 
 
 5.
 De agentschappen. In deze 1e suppletoire begroting zijn de aanpassingen in de agentschapsparagrafen van de Nederlandse Emissieautoriteit (NEa) en de Rijksdienst voor Ondernemend Nederland (RVO.nl) opgenomen.
 
 
 
 Ondergrenzen toelichtingen
 Voor het toelichten van de begrotingsmutaties zijn in deze eerste suppletoire begroting de ondergrenzen gehanteerd zoals opgenomen in de onderstaande tabel.
 
 Tabel 1 Ondergrenzen conform RBV
 
 
 
 
 
 
 
 Omvang begrotingsartikel (stand ontwerpbegroting) in € miljoen
 
 
 Beleidsmatige mutaties (ondergrens in € miljoen)
 
 
 Technische mutaties (ondergrens in € miljoen)
 
 
 
 
 
 
 < 50
 
 
 1
 
 
 2
 
 
 
 
 => 50 en < 200
 
 
 2
 
 
 4
 
 
 
 
 => 200 < 1000
 
 
 5
 
 
 10
 
 
 
 
 => 1000
 
 
 10
 
 
 20
 
 
 
 
 
 In sommige gevallen, waar politiek relevant, worden ook posten toegelicht beneden deze ondergrenzen.
 Overzicht coronamaatregelen
 Hieronder een overzicht van de coronamaatregelen met daarin de coronagerelateerde uitgaven vanuit de begroting van het Ministerie van EZK. Een uitgebreid overzicht is te vinden op Overheidsfinancien in coronatijd op Rijksfinancien.nl. 
 
 Tabel 2 Overzicht coronamaatregelen (bedragen x € 1 mln)
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Artikel
 
 
 Naam maatregel/regeling
 
 
 Bedrag verplichtingen 2024
 
 
 Bedrag uitgaven 2024
 
 
 Bedrag ontvangsten 2024
 
 
 Relevante Kamerstukken
 
 
 
 
 
 
 2
 
 
 Tegemoetkoming vaste lasten (TVL)
 
 
 49
 
 
 52
 
 
 100
 
 
 Kamerstuk 35 420, nr. 38, Kamerstuk 35 420, nr. 42, Kamerstuk 35 420, nr. 81, Kamerstuk 35 420, nr. 105, Kamerstuk 35 420, nr. 214, Kamerstuk 35 420, nr. 217, Kamerstuk 35 420, nr. 226, Kamerstuk 35 420, nr. 237, Kamerstuk 35 420, nr. 247, Kamerstuk 35 420, nr. 248, Kamerstuk 35 420, nr. 270, Kamerstuk 35 420, nr. 314, Kamerstuk 35 420, nr. 273, Kamerstuk 35 420, nr. 458, Kamerstuk 35 420, nr. 462, Kamerstuk 35 420, nr 466, Kamerstuk 35 420, nr. 479
 
 
 
 
 2
 
 
 Tegemoetkoming vaste lasten starters
 
 
 1
 
 
 1
 
 
 
 Kamerstuk 35 420, nr. 217, Kamerstuk 35 420, nr. 479
 
 
 
 
 2
 
 
 Bedrijfssteun
 
 
 
 
 42
 
 
 Kamerstuk 35 420, nr. 72, Kamerstuk 35 420, nr. 105, Kamerstuk 35 420, nr. 252
 
 
 
 
 2
 
 
 Herstructurering winkelgebieden en binnensteden
 
 
 24
 
 
 16
 
 
 
 Kamerstuk 31 757, nr. 105
 
 
 
 
 2
 
 
 Subsidieregeling R&D mobiliteitssectoren
 
 
 
 33
 
 
 
 Kamerstuk 35 420, nr. 248
 
 
 
 
 2
 
 
 Evenementenregeling
 
 
 9
 
 
 9
 
 
 
 Kamerstuk 35 420, nr. 217, Kamerstuk 35 420, nr. 354, Kamerstuk 35 420, nr 454, Kamerstuk 35 420, nr 462
 
 
 
 
 2
 
 
 Qredits
 
 
 
 30
 
 
 
 Kamerstuk 35 420, nr. 2, Kamerstuk 35 420, nr. 16, Kamerstuk 35 420, nr. 105, Kamerstuk 35 420, nr. 217, Kamerstuk 35 420, nr. 277
 
 
 
 
 2
 
 
 Garantie ondernemersfinanciering (GO-Corona)
 
 
 
 15
 
 
 
 Kamerstuk 35 420, nr. 2, Kamerstuk 35 420, nr. 16, Kamerstuk 35 420, nr. 462
 
 
 
 
 2
 
 
 Bijdrage RVO.nl
 
 
 9
 
 
 9
 
 
 
 Kamerstuk 35 420, nr. 2, Kamerstuk 35 420, nr. 38, Kamerstuk 35 420, nr. 105, Kamerstuk 35 420, nr. 217, Kamerstuk 35 420, nr. 248
 
 
 
 
 2
 
 
 Begrotingsreserve GO-Corona
 
 
 
 
 21
 
 
 Kamerstuk 35 420, nr. 2, Kamerstuk 35 420, nr. 16
 
 
 
 
 3
 
 
 Corona Overbruggingslening (COL)
 
 
 
 
 30
 
 
 Kamerstuk 35 420, nr. 16, Kamerstuk 35 420, nr. 38, Kamerstuk 35 420, nr. 42
 
 
 
 
 3
 
 
 Dutch Future Fund
 
 
 
 13
 
 
 
 Kamerstuk 33 009, nr. 96
 
 
 
 
 3
 
 
 Deep Tech Fund
 
 
 
 50
 
 
 
 Kamerstuk 33 009, nr. 96
 
 
 
 
 3
 
 
 Fonds Alternatieve Financiering (Dutch Alternative Credit Instrument)
 
 
 
 26
 
 
 
 Kamerstuk 33 009, nr. 96
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Totaal
 
 
 92
 
 
 254
 
 
 192
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 2
 Beleid
 
 
 
 2.1
 Overzicht belangrijke uitgaven- en ontvangstenmutaties
 
 Belangrijkste suppletoire uitgavenmutaties 2024
 
 Tabel 3 Belangrijkste suppletoire uitgavenmutaties 2024 (Eerste suppletoire begroting) (bedragen x € 1.000)
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Artikelnummer
 
 
 Uitgaven 2024
 
 
 Uitgaven 2025
 
 
 Uitgaven 2026
 
 
 Uitgaven 2027
 
 
 Uitgaven 2028
 
 
 Uitgaven 2029
 
 
 
 
 
 
 
 Vastgestelde begroting 2024
 
 1
 Incl. ISB's, NvW en amendementen
 
 
 
 
 
 
 12.735.901
 
 
 
 
 10.895.395
 
 
 
 
 12.810.700
 
 
 
 
 12.343.820
 
 
 
 
 13.364.933
 
 
 
 
 5.737.312
 
 
 
 
 
 Belangrijkste suppletoire mutaties
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Indirectie Kosten Compensatie ETS
 
 
 2
 
 
 186.000
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Eindejaarsmarge Klimaatfonds
 
 
 2+4
 
 
 420.743
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Ontwerp Meerjarenprogramma Klimaat 2025
 
 
 2+4
 
 
 60.569
 
 
 424.331
 
 
 558.099
 
 
 395.316
 
 
 409.216
 
 
 400.616
 
 
 
 
 Energiemaatregelen
 
 
 2+4
 
 
 297.461
 
 
 5.387
 
 
 2.703
 
 
 
 
 
 
 
 DEI+
 
 
 4
 
 
 1.525
 
 
 22.007
 
 
 52.677
 
 
 66.526
 
 
 60.340
 
 
 128.226
 
 
 
 
 SDE- domein
 
 
 4
 
 
 629.945
 
 
 37.632
 
 
 ‒ 1.862.620
 
 
 ‒ 1.673.959
 
 
 ‒ 1.230.031
 
 
 ‒ 574.630
 
 
 
 
 ISDE
 
 
 4
 
 
 ‒ 55.602
 
 
 
 53.102
 
 
 
 
 
 
 
 Warmtenetten Investeringssubsidie (WIS)
 
 
 4
 
 
 ‒ 222.040
 
 
 ‒ 1.784
 
 
 ‒ 3.748
 
 
 363
 
 
 42.900
 
 
 184.043
 
 
 
 
 Norg akkoord
 
 
 5
 
 
 ‒ 292.000
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Schade afhandeling
 
 
 5
 
 
 ‒ 108.634
 
 
 23.913
 
 
 284.144
 
 
 ‒ 155.008
 
 
 1.893
 
 
 102.071
 
 
 
 
 Versterkingsoperatie
 
 
 5
 
 
 36.838
 
 
 381.435
 
 
 196.768
 
 
 ‒ 26.140
 
 
 ‒ 88.820
 
 
 
 
 
 Vulmaatregelen gasopslag
 
 
 5
 
 
 ‒ 240.000
 
 
 0
 
 
 233.000
 
 
 
 
 
 
 
 Overhevelingen PEGA
 
 
 4+5
 
 
 167.235
 
 
 286.473
 
 
 156.541
 
 
 122.989
 
 
 118.144
 
 
 58.163
 
 
 
 
 Bĳdrage aan EBN voor de kosten van schade en versterken Groningen
 
 
 5
 
 
 
 
 293.838
 
 
 709.850
 
 
 152.052
 
 
 ‒ 35.630
 
 
 
 
 Voedingsartikel NGF
 
 
 6
 
 
 ‒ 959.141
 
 
 ‒ 548.002
 
 
 ‒ 420.861
 
 
 ‒ 158.927
 
 
 ‒ 1.269.232
 
 
 111.661
 
 
 
 
 Loon- en prijsbijstelling
 
 
 41
 
 
 233.753
 
 
 250.076
 
 
 208.878
 
 
 195.054
 
 
 187.386
 
 
 167.542
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Overige mutaties
 
 
 
 1.361.513
 
 
 196.477
 
 
 417.942
 
 
 43.465
 
 
 89.726
 
 
 5.858.943
 
 
 
 
 
 Stand 1e suppletoire begroting 2024
 
 
 
 
 
 14.254.066
 
 
 
 
 11.973.340
 
 
 
 
 12.981.163
 
 
 
 
 11.863.349
 
 
 
 
 11.838.507
 
 
 
 
 12.138.317
 
 
 
 
 
 
 Toelichting
 Indirectie Kosten Compensatie ETS
 Vanwege de gestegen energiekosten en ten behoeve van een level playing field voor de energie-intensieve industrie wordt de subsidieregeling voor compensatie van bedrijven voor hun Indirecte ETS kosten (IKC-ETS) wederom voor één jaar opengesteld. Deze regeling zal in 2024 worden opengesteld en compensatie uitkeren over de indirecte kosten in 2023. Dekking voor deze regeling in 2024 is gevonden binnen de subsidie Stimulering Duurzame Energieproductie (SDE).
 Eindejaarsmarge Klimaatfonds
 Bij de 1e suppletoire begroting zijn klimaatfondsmiddelen toegevoegd die vorig jaar niet tot besteding zijn gekomen. Klimaatfondsmiddelen vallen onder het Investeringsplafond waardoor zij 100% eindejaarsmarge kennen. Hiermee kan klimaatbeleid worden voorgezet.
 Ontwerp Meerjarenprogamma Klimaat 2025
 Gelijktijdig met de Voorjaarsnota worden via het Meerjarenprogramma Klimaat 2025 toekenningen gedaan vanuit het Klimaatfonds. Voor het Ministerie van Economische zaken en Klimaat wordt totaal € 2,7 mld toegekend onder andere voor vergassingsprojecten (€ 500,0 mln), subsidieregeling warmtenetten (€ 972,5 mln), de ISDE (€ 218,1 mln),  waterstofnetwerk op zee (€ 100,0 mln), voor gebiedsinvestering netten op zee (€ 500,0 mln) en nog meerdere maatregelen. Zie het Meerjarenprogramma Klimaatfonds 2025 voor meer informatie.
 Energiemaatregelen
 Deze post bevat drie energiemaatregelen namelijk, Tegemoetkoming Energiekosten (TEK), Prijsplafond en Tĳdelĳke Tegemoetkoming Blokaansluitingen (TTB). In 2024 wordt de TEK subsidie vastgesteld op basis van de energieprĳzen uit 2023. De verwachting is dat de komende jaren nog kosten gemaakt worden voor nabetalingen onder andere ten aanzien van de vaststelling en uitvoeringskosten van RVO.
 Met ingang van 2024 is het prĳsplafond definitief niet meer van kracht. Leveranciers leveren maandelĳks nog jaar- en eindnota’s aan, zodat RVO de definitieve prĳsplafondkortingen kan verrekenen met het door de leverancier ontvangen subsidievoorschot. 
 In 2024 vinden er nog uitbetalingen plaats op basis van aanvragen voor de regeling TTB in 2023. Dit budget wordt opgehoogd met € 67,2 mln. Een deel van deze ophoging wordt veroorzaakt door aanvragen die eerder niet goed ingelezen waren.. Deze ophoging wordt daarnaast ook verklaard door een hoger gemiddeld subsidiebedrag per aanvraag dan eerder werd verwacht.
 DEI+
 De beleidsinzet die voorheen via de HER+ verliep, verloopt vanaf 2024 via de DEI+ en innovatieprogrammering van de Topsector Energie. Daarvoor wordt tot en met 2031 extra budget toegevoegd aan het DEI+-budget. Ook wordt vanuit artikel 2 van de EZK-begroting in totaal € 36 mln toegevoegd voor de DEI+-Industrie. Het Ministerie van BZK hevelt in totaal € 5,4 mln over ter financiering van de DEI+-Aardgasloze wĳken. Tenslotte wordt in totaal over de periode 2026-2029 € 133,3 mln toegevoegd vanuit de SDE+ als voorfinanciering van de middelen die de DEI+ nog in de periode na 2029 moet terugontvangen van de subsidieregeling Opschaling volledig hernieuwbare waterstofproductie via elektrolyse (OWE).
 SDE-domein
 Het SDE- domein bestaat uit drie onderdelen namelijk, SDE, SDE+ en SDE++. Vanwege lagere energieprĳzen dan initieel geraamd zĳn de kosten voor de SDE hoger uitgevallen dan geraamd, deze worden in 2024 gefinancierd uit de ontvangsten (terugbetaalde subsidievoorschotten) en de ruimte binnen het SDE++-budget en in 2025 uit de reserve duurzame energie en klimaattransitie.
 Voor de SDE+-regeling en het flankerend beleid rond de SDE+(+) en Wind op zee worden extra middelen toegevoegd, deels gedekt uit ontvangsten van terugbetaalde subsidievoorschotten SDE/SDE+/SDE++, deels uit het budget van de SDE++. Daarnaast is er een tekort op het budget voor de bevoorschotting op de subsidie aan TenneT voor de aanleg van het net op zee. Dit wordt voor het grootste deel gedekt uit de SDE++ en voor een klein deel uit de reserve duurzame energie en klimaattransitie.
 Het SDE++ budget wordt enerzĳds opgehoogd met middelen vanuit de reserve duurzame energie en klimaattransitie ter financiering van de kosten in 2024 voor de nadeelcompensatie van kolencentrales en anderzĳds vindt een verschuiving van budget plaats naar de SDE.
 Vanuit de reserve duurzame energie, SDE+ en SDE++ worden middelen ingezet voor de continuering van de HER+ via de DEI+ en de TSE/MOOI. Het grootste deel wordt gedekt uit de beschikbare middelen van de SDE+.Voor de SDE+ en SDE++ geldt dat er middelen worden overgeheveld van de EZK-begroting naar de bestaande reservering op de Aanvullende Post voor stimulering duurzame energieproductie (SDE) en overig klimaatbeleid. Deze middelen worden gereserveerd voor toekomstige klimaatbesluitvorming.
 ISDE
 Het budget in 2024 is verlaagd met € 2,5 mln als gedeeltelĳke dekking van het aandeel van EZK van € 5 mln in de tĳdens de COP28 bekend gemaakte bĳdrage van Nederland van € 15 mln aan het Loss and Damage Fund. Dit is een fonds gericht op het aanpakken van schade en verlies als gevolg van klimaatverandering. Daarnaast wordt de eindejaarsmarge via een schuif aan het budget voor 2026 toegevoegd, omdat er in 2024 en 2025 naar verwachting voldoende middelen beschikbaar zĳn en de budgetten na 2025 (fors) lager zĳn.
 Warmtenetten Investeringssubsidie
 De middelen van de openstellingen van de WIS 2023 en 2024 zijn in het juiste kasritme gezet met een kasschuif. Dit ritme is vastgesteld op basis van de meest recente prognose van de uitfinancieringsperiode van de WIS 2023 en 2024.
 
 Norg akkoord
 
 Conform de afspraken in het Norg akkoord betaalt de Staat een vergoeding aan NAM voor de gewijzigde inzet van gasopslag Norg. De geraamde uitgaven voor het Norg akkoord zijn naar beneden bijgesteld als gevolg van de lagere CPB gasprijs.
 
 Schadeafhandeling
 
 De raming voor de schadeafhandeling is door de uitvoeringsorganisatie (IMG) bĳgesteld, op basis van geactualiseerde verwachtingen over de nieuwe wĳze van schadeafhandeling die op 6 oktober 2023 is aangekondigd (Kamerstukken II, 2023-2024, 35 561, nr. C). Op basis van deze raming is de EZK-begroting met t/m 2029 cumulatief € 148 mln bijgesteld.
 
 Versterkingsoperatie
 
 De raming voor de versterkingsoperatie is geactualiseerd aan de hand van het Meerjarenversterkingsplan (MJVP) van uitvoerder Nationaal coördinator Groningen (NCG). De raming loopt tot en met 2028 in verband met de geplande afronding van de versterkingsoperatie in 2028. De NCG is gevraagd een analyse te doen naar de haalbaarheid van de afronding van de versterking in 2028 (Kamerstuk II, 2023-2024, 33 529, nr. 1227). Op basis van deze raming is de EZK-begroting t/m 2029 cumulatief met ca. € 500 mln bijgesteld.
 Vulmaatregel gasopslag
 In lĳn met de lange termĳnvisie gasopslagen zal EBN ook in het vulseizoen 2025-2026 weer gas opslaan in de gasopslag Bergermeer. De verplichting hiervoor wordt dit jaar al aangegaan om EBN binnen de gestelde kaders maximaal de ruimte te geven om gas in de opslag te houden. Het uitgavenbudget 2025 wordt hiervoor met € 233 mln opgehoogd. Tegelĳkertĳd wordt het budget 2024 met € 240 mln verlaagd, omdat de regeling van RVO voor het vullen van gasopslagen niet meer wordt opengesteld: hierdoor valt het hiervoor in 2024 gereserveerde kasbudget van € 240 mln vrĳ.
 
 Overhevelingen PEGA
 
 Voor diverse maatregelen uit Nij Begun (de kabinetsreactie op PEGA) worden middelen opgevraagd van de Aanvullende Post. In de toelichting op artikel 5 is een overzichtstabel opgenomen (tabel 24). De nog resterende middelen blĳven beschikbaar op de Aanvullende Post voor Groningen en zullen later worden opgevraagd.
 
 Bĳdrage aan EBN voor de kosten van schade en versterken Groningen
 
 De kosten voor schade en versterken worden (exclusief btw) doorbelast aan de Nederlandse Aardolie Maatschappĳ (NAM), die namens de Maatschap (NAM en beleidsdeelneming EBN) verantwoordelĳk is voor de kosten voor schade en versterken. In lĳn met de economische verhoudingen binnen de Maatschap komt 40% van de kosten voor rekening van EBN. Op basis van de actualisatie van de ramingen voor schade en versterken is de bĳ EBN aanwezige voorziening niet toereikend om het EBN-deel van de geraamde uitgaven voor schade en versterken te voldoen. Om die reden wordt vanaf 2026 in de Rĳksbegroting een bĳdrage aan EBN opgenomen voor de kosten van schade en versterken Groningen, cumulatief € 1.610 mln tot en met 2029, wat resulteert in een tegenvaller van € 1.120 mln. De omvang van deze bĳdrage wordt verklaard doordat de NAM uitgaat van lagere kosten voor NAM voor schade en versterken dan de Staat, en omdat de voorziening bĳ EBN op de inschatting van NAM is gebaseerd.
 Voedingsartikel NGF
 Op het voedingsartikel van het Nationaal Groeifonds worden verschillende mutaties doorgevoerd, om aansluiting te behouden met de fondsbegroting. Onderdeel hiervan is de uitname voor investeringen in de Nederlandse halfgeleidersector (microchipsector). Het kabinet heeft in het voorjaar middelen ter beschikking gesteld om in deze sector knelpunten aan te pakken, ter bevordering van het ondernemingsklimaat en ter bevordering van het duurzaam verdienvermogen en de economische veiligheid van Nederland. De middelen zĳn bestemd voor verschillende maatregelen op het gebied van woningbouw, infrastructuur en onderwĳs in de regio Eindhoven. Hiervoor wordt cumulatief € 1,279 mld uit het budget van het Nationaal Groeifonds gehaald. Daarnaast wordt bij 1e suppletoire begroting het amendement Erkens c.s. verwerkt. Bĳ de behandeling van het Belastingplan 2024 heeft de Tweede Kamer ermee ingestemd om de accĳns op benzine, diesel en LPG per 1 januari 2024 niet te verhogen. Ter dekking hiervan is € 1,212 mld aan het Nationaal Groeifonds onttrokken in 2028. Tenslotte worden er verschillende omzettingen verwerkt, welke in detail worden toegelicht onder beleidsartikel 6 van de 1e suppletoire begroting van EZK, en in de 1e suppletoire begroting van het NGF.
 Loon- en prijsbijstelling
 Bĳ Voorjaarsnota 2024 is de loon- en prĳsbĳstellingstranche 2024 uitgedeeld. De loonbĳstelling betreft de vergoeding voor de stĳging van de contractloonontwikkeling en de stĳging van de sociale lasten voor de overheidswerkgever. De prĳsbĳstelling betreft de verwerking van de stĳging van de diverse prĳsindexen. De loon- en prĳsbĳstellingstranche 2024 zal bĳ de eerst volgende begrotingsronde uitgedeeld worden aan de relevante loon- en prĳsgevoelige onderdelen
 Belangrijkste suppletoire ontvangstenmutaties 2024
 
 Tabel 4 Belangrijkste suppletoire ontvangstenmutaties 2024 (Eerste suppletoire begroting) (bedragen x € 1.000)
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Artikelnummer
 
 
 Ontvangsten 2024
 
 
 Ontvangsten 2025
 
 
 Ontvangsten 2026
 
 
 Ontvangsten 2027
 
 
 Ontvangsten 2028
 
 
 Ontvangsten 2029
 
 
 
 
 
 
 
 Vastgestelde begroting 2024
 
 1
 Incl. ISB's, NvW en amendementen
 
 
 
 
 
 
 5.789.765
 
 
 
 
 5.351.333
 
 
 
 
 4.924.322
 
 
 
 
 7.856.346
 
 
 
 
 6.229.519
 
 
 
 
 1.920.000
 
 
 
 
 
 Belangrijkste suppletoire mutaties
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Onttrekking reserve duurzame energie en klimaattransitie
 
 
 4
 
 
 541.322
 
 
 70.662
 
 
 
 
 
 
 
 
 Heffing gasleveringszekerheid
 
 
 4
 
 
 
 ‒ 148.475
 
 
 ‒ 1.750
 
 
 ‒ 1.750
 
 
 ‒ 1.750
 
 
 146.725
 
 
 
 
 ETS-ontvangsten
 
 
 4
 
 
 ‒ 550.000
 
 
 ‒ 550.000
 
 
 ‒ 650.000
 
 
 ‒ 950.000
 
 
 ‒ 850.000
 
 
 ‒ 750.000
 
 
 
 
 Terugontvangsten Prijsplafond
 
 
 4
 
 
 109.000
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Ontvangsten NAM versterkingsoperatie
 
 
 5
 
 
 
 22.749
 
 
 326.767
 
 
 129.197
 
 
 
 
 
 
 Ontvangsten NAM schadeafhandeling
 
 
 5
 
 
 413.063
 
 
 255.143
 
 
 416.449
 
 
 597.289
 
 
 48.036
 
 
 101.769
 
 
 
 
 Dividenduitkering EBN
 
 
 5
 
 
 ‒ 446.000
 
 
 ‒ 541.000
 
 
 ‒ 374.000
 
 
 ‒ 270.000
 
 
 ‒ 197.000
 
 
 ‒ 158.000
 
 
 
 
 Ontvangsten Mijnbouwwet
 
 
 5
 
 
 ‒ 280.000
 
 
 ‒ 330.000
 
 
 ‒ 220.000
 
 
 ‒ 90.000
 
 
 10.000
 
 
 10.000
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Overige mutaties
 
 
 
 291.447
 
 
 94.273
 
 
 87.135
 
 
 23.887
 
 
 ‒ 69.772
 
 
 3.103.737
 
 
 
 
 
 Stand 1e suppletoire begroting 2024
 
 
 
 
 
 5.868.597
 
 
 
 
 4.224.685
 
 
 
 
 4.508.923
 
 
 
 
 7.294.969
 
 
 
 
 5.169.033
 
 
 
 
 4.374.231
 
 
 
 
 
 
 Toelichting
 Onttrekking reserve duurzame energie en klimaattransitie
 De begrotingsreserve Duurzame Energie en klimaattransitie wordt aangesproken om de hogere kosten voor de SDE-regeling te bekostigen als gevolg van lagere energieprĳzen dan geraamd in 2025. Ook zĳn er in 2024 hogere uitgaven dan geraamd voor de subsidie aan TenneT voor de aanleg van het net op Zee. De uitgaven voor de nadeelcompensatie kolenmaatregelen komen in 2024 tot betaling, waardoor deze ook onttrokken moeten worden uit de reserve. Er worden in 2024 en 2025 ook middelen onttrokken aan de reserve voor de continuering van de HER+ via de DEI+ en TSE/MOOI. Voor verdere toelichting zie deze posten.
 Heffing gasleveringszekerheid
 De kosten voor de vulmaatregelen worden via een opslag op de transporttarieven van GTS doorbelast aan gasgebruikers in binnen- en buitenland. Er waren het afgelopen jaar geen kosten voor de RVO vulmaatregel, daarom worden ook de ontvangsten uit de heffing naar beneden bĳgesteld. Daarnaast worden de inkomsten gerelateerd aan de vultaak van EBN voor het vulseizoen 2025-2026 (€ 233 mln, zie bĳ Uitgaven) toegevoegd aan de ontvangstenraming. De heffing kan op zĳn vroegst in 2026 in werking treden, vandaar dat de hele reeks een jaar opschuift.
 ETS-ontvangsten
 De ETS-prĳs is sterk gedaald ten opzichte van de vorige raming. Dit komt onder andere door een hele sterke daling van de vraag naar emissierechten (o.a. door aanhoudende hoge fossiele energieprĳzen), gecombineerd met een historische daling van de emissies van de Europese elektriciteitssector (die goed is voor ongeveer de helft van de ETS-emissies) met 25% in één jaar. Er zĳn daardoor meer rechten dan nodig en dit doet de prĳs dalen. De ontvangstenraming voor de jaren 2024 en verder is daarom aanzienlĳk naar beneden bĳgesteld.
 Terugontvangsten Prijsplafond
 RVO verwacht over 2024 in totaal € 109 mln aan te veel betaalde voorschotten in het kader van het prĳsplafond 2023.
 
 Ontvangsten NAM versterkingsoperatie
 
 De uitgaven voor de versterkingsoperatie worden via een heffing bĳ NAM in rekening gebracht. Jaarlĳks worden de geraamde uitgaven voor de versterkingsoperatie bĳgesteld. Dat leidt ook tot een bĳstelling van de geraamde ontvangsten.
 
 Ontvangsten NAM schadeafhandeling
 
 De uitgaven voor de schadeafhandeling worden via een heffing bĳ NAM in rekening gebracht. Als gevolg van de bĳstelling van de uitgaven voor fysieke schade worden ook de geraamde ontvangsten van NAM bĳgesteld. De omvang van de totale bĳstelling wordt mede verklaard doordat in de jaarlĳkse actualisatie ook de ontvangsten zĳn ingeboekt die volgen uit de nieuwe wĳze van schadeafhandeling die op 6 oktober 2023 is aangekondigd (Kamerstuk II, 2023-2024, 35 561, nr. C). Via een Nota van Wĳziging op de ontwerpbegroting 2024 zĳn destĳds enkel de uitgaven bĳgesteld. In deze eerste suppletoire begroting worden ook de met de nieuwe schadeafhandeling samenhangende ontvangsten bĳgesteld. Daarnaast komen in 2024 ook ontvangsten binnen die aanvankelijk geraamd waren voor 2023.
 
 Dividenduitkering EBN
 
 De geraamde ontvangsten aan dividend EBN worden bijgesteld voornamelijk vanwege de lagere CPB gasprijsraming en de verwachte lagere winning.
 
 Ontvangsten Mijnbouwwet
 
 De geraamde ontvangsten Mijnbouwwet worden bijgesteld naar aanleiding van de meest recente CPB gasprijsraming en de verwachte lagere winning.
 
 
 
 
 3
 Beleidsartikelen
 
 
 
 3.1
 Beleidsartikel 1 Goed functionerende economie en markten
 
 
 
 Budgettaire gevolgen van beleid
 
 
 Tabel 5 Budgettaire gevolgen van beleid art. 1 Goed functionerende economie en markten (Eerste suppletoire begroting) (bedragen x € 1.000)
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Ontwerpbegroting 2024 (1)
 
 
 Mutaties via NvW, moties, amendementen en ISB's (2)
 
 
 Vastgestelde begroting 2024 (3) = (1) + (2)
 
 
 Mutaties 1e suppletoire begroting (4)
 
 
 Stand 1e suppletoire begroting (5) = (3) + (4)
 
 
 Mutatie 2025
 
 
 Mutatie 2026
 
 
 Mutatie 2027
 
 
 Mutatie 2028
 
 
 Mutatie 2029
 
 
 
 
 
 
 
 Verplichtingen
 
 
 
 
 365.226
 
 
 
 
 61.000
 
 
 
 
 426.226
 
 
 
 
 59.026
 
 
 
 
 485.252
 
 
 
 
 401
 
 
 
 
 ‒ 1.101
 
 
 
 
 ‒ 2.044
 
 
 
 
 ‒ 1.044
 
 
 
 
 326.084
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Uitgaven
 
 
 
 
 365.745
 
 
 
 
 41.000
 
 
 
 
 406.745
 
 
 
 
 10.471
 
 
 
 
 417.216
 
 
 
 
 2.563
 
 
 
 
 1.177
 
 
 
 
 361
 
 
 
 
 3.801
 
 
 
 
 325.678
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Subsidies (regelingen)
 
 
 
 
 52.523
 
 
 
 
 41.000
 
 
 
 
 93.523
 
 
 
 
 3.826
 
 
 
 
 97.349
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 8.500
 
 
 
 
 
 Cyber security
 
 
 202
 
 
 
 202
 
 
 1.009
 
 
 1.211
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Subsidiemaatregel telecom Caribisch Nederland
 
 
 7.800
 
 
 
 7.800
 
 
 
 7.800
 
 
 
 
 
 
 3.500
 
 
 
 
 EU-cofinanciering Digital Europe
 
 
 9.900
 
 
 
 9.900
 
 
 ‒ 1.890
 
 
 8.010
 
 
 
 
 
 
 5.000
 
 
 
 
 Beter aanbesteden
 
 
 
 
 0
 
 
 295
 
 
 295
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 NGF - project AiNed
 
 
 28.589
 
 
 
 28.589
 
 
 4.460
 
 
 33.049
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 NGF - project Nationaal Onderwijslab
 
 
 6.032
 
 
 
 6.032
 
 
 ‒ 48
 
 
 5.984
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 NGF - project 6G Future Network Services
 
 
 
 41.000
 
 
 41.000
 
 
 
 41.000
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Opdrachten
 
 
 
 
 48.733
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 48.733
 
 
 
 
 ‒ 9.760
 
 
 
 
 38.973
 
 
 
 
 ‒ 487
 
 
 
 
 ‒ 371
 
 
 
 
 ‒ 139
 
 
 
 
 2.301
 
 
 
 
 50.597
 
 
 
 
 
 Onderzoek&opdrachten
 
 
 9.270
 
 
 
 9.270
 
 
 ‒ 1.369
 
 
 7.901
 
 
 ‒ 1.163
 
 
 ‒ 1.163
 
 
 ‒ 638
 
 
 ‒ 638
 
 
 3.610
 
 
 
 
 Beleidsvoorbereiding en evaluaties Veiligheid en Frequenties
 
 
 3.646
 
 
 
 3.646
 
 
 222
 
 
 3.868
 
 
 676
 
 
 792
 
 
 499
 
 
 2.939
 
 
 5.068
 
 
 
 
 Digital trust centre
 
 
 6.739
 
 
 
 6.739
 
 
 ‒ 982
 
 
 5.757
 
 
 
 
 
 
 7.875
 
 
 
 
 Cyber security
 
 
 11.500
 
 
 
 11.500
 
 
 ‒ 2.755
 
 
 8.745
 
 
 
 
 
 
 12.901
 
 
 
 
 ICT beleid
 
 
 7.837
 
 
 
 7.837
 
 
 ‒ 3.193
 
 
 4.644
 
 
 
 
 
 
 8.612
 
 
 
 
 CSIRT - DSP
 
 
 6.031
 
 
 
 6.031
 
 
 ‒ 84
 
 
 5.947
 
 
 
 
 
 
 12.531
 
 
 
 
 Nationaal Groeifonds
 
 
 2111
 
 
 
 2.111
 
 
 
 2.111
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Vervolgprogramma beter aanbesteden
 
 
 1.599
 
 
 
 1.599
 
 
 ‒ 1.599
 
 
 0
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Bijdrage aan agentschappen
 
 
 
 
 61.907
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 61.907
 
 
 
 
 12.160
 
 
 
 
 74.067
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 65.995
 
 
 
 
 
 Bijdrage RVO.nl
 
 
 13.656
 
 
 
 13.656
 
 
 12.160
 
 
 25.816
 
 
 
 
 
 
 11.365
 
 
 
 
 Bijdrage RDI
 
 
 48.251
 
 
 
 48.251
 
 
 
 48.251
 
 
 
 
 
 
 54.630
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Bijdrage aan ZBO's/RWT's
 
 
 
 
 198.035
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 198.035
 
 
 
 
 3.513
 
 
 
 
 201.548
 
 
 
 
 3.050
 
 
 
 
 1.548
 
 
 
 
 500
 
 
 
 
 1.500
 
 
 
 
 196.024
 
 
 
 
 
 Bijdrage Metrologie
 
 
 12.330
 
 
 
 12.330
 
 
 
 12.330
 
 
 
 
 
 
 12.330
 
 
 
 
 Raad voor de Accreditatie
 
 
 1.326
 
 
 
 1.326
 
 
 260
 
 
 1.586
 
 
 90
 
 
 
 
 
 467
 
 
 
 
 Bijdrage ACM
 
 
 848
 
 
 
 848
 
 
 
 848
 
 
 
 
 
 
 848
 
 
 
 
 Bijdrage aan het CBS
 
 
 183.531
 
 
 
 183.531
 
 
 3.253
 
 
 186.784
 
 
 2.960
 
 
 1.548
 
 
 500
 
 
 1.500
 
 
 182.379
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Bijdrage aan (inter-)nationale organisaties
 
 
 
 
 4.547
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 4.547
 
 
 
 
 732
 
 
 
 
 5.279
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 4.562
 
 
 
 
 
 Bijdrage Nederlands Normalisatie Instituut
 
 
 1.405
 
 
 
 1.405
 
 
 
 1.405
 
 
 
 
 
 
 1.405
 
 
 
 
 Bijdrage aan internationale organisaties
 
 
 3.142
 
 
 
 3.142
 
 
 732
 
 
 3.874
 
 
 
 
 
 
 3.157
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Ontvangsten
 
 
 
 
 74.579
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 74.579
 
 
 
 
 74
 
 
 
 
 74.653
 
 
 
 
 395
 
 
 
 
 500
 
 
 
 
 614
 
 
 
 
 740
 
 
 
 
 48.235
 
 
 
 
 
 Ontvangsten ACM
 
 
 162
 
 
 
 162
 
 
 
 162
 
 
 
 
 
 
 162
 
 
 
 
 Ontvangsten High Trust
 
 
 40.200
 
 
 
 40.200
 
 
 
 40.200
 
 
 
 
 
 
 44.700
 
 
 
 
 Diverse ontvangsten
 
 
 34.217
 
 
 
 34.217
 
 
 74
 
 
 34.291
 
 
 395
 
 
 500
 
 
 614
 
 
 740
 
 
 3373
 
 
 
 
 
 
 Tabel 6 Uitsplitsing verplichtingen (bedragen x € 1.000)
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Ontwerpbegroting 2024 (1)
 
 
 Mutaties via NvW, moties, amendementen en ISB's (2)
 
 
 Vastgestelde begroting 2024 (3) = (1) + (2)
 
 
 Mutaties 1e suppletoire begroting (4)
 
 
 Stand 1e suppletoire begroting (5) = (3) + (4)
 
 
 Mutatie 2025
 
 
 Mutatie 2026
 
 
 Mutatie 2027
 
 
 Mutatie 2028
 
 
 Mutatie 2029
 
 
 
 
 
 
 
 Verplichtingen
 
 
 
 
 365.226
 
 
 
 
 61.000
 
 
 
 
 426.226
 
 
 
 
 59.026
 
 
 
 
 485.252
 
 
 
 
 401
 
 
 
 
 ‒ 1.101
 
 
 
 
 ‒ 2.044
 
 
 
 
 ‒ 1.044
 
 
 
 
 326.084
 
 
 
 
 
 waarvan garantieverplichtingen
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 waarvan overige verplichtingen
 
 
 365.226
 
 
 61.000
 
 
 426.226
 
 
 59.026
 
 
 485.252
 
 
 401
 
 
 ‒ 1.101
 
 
 ‒ 2.044
 
 
 ‒ 1.044
 
 
 326.084
 
 
 
 
 
 Budgetflexibiliteit
 Het percentage juridisch verplicht en bestuurlijk gebonden is 99,1%. Dit is ongeveer 0,7% hoger dan bij de ontwerpbegroting 2024. Dit heeft te maken met reeds aangegane verplichtingen bij onder andere de onderzoeksbudgetten.
 
 
 Toelichting
 
 Verplichtingen
 De verhoging van het verplichtingbudget met € 59,0 mln wordt voornamelijk veroorzaakt door de opgevraagde eindejaarsmarge van € 38,3 mln voor het NGF-project AiNed en een verplichtingenschuif van € 11,8 mln bij de Bemiddelingsdienst voor doven en slechthorenden. In 2024 wordt de verplichting voor de Bemiddelingsdienst voor doven en slechthorenden meerjarig aangegaan. Hiervoor dient het verplichtingbudget tot en met 2028 naar 2024 geschoven te worden.
 Uitgaven
 Bijdrage Baten-Lastendiensten
 Bijdrage RVO.nl
 Voor de opdracht aan RVO voor het jaar 2024 heeft er een overheveling van middelen plaatsgevonden, ter hoogte van € 12,2 mln. Deze middelen bestaan uit uitvoeringskosten van onder meer het Nationaal Groeifonds, het Programmbureau Cybersecurity Dcypher en de subsidieregeling Beter aanbesteden.
 
 
 
 
 
 3.2
 Beleidsartikel 2 Bedrijvenbeleid: innovatie en ondernemerschap voor duurzame welvaartsgroei
 
 
 
 Budgettaire gevolgen van beleid
 
 
 Tabel 7 Budgettaire gevolgen van beleid art. 2 Bedrijvenbeleid: innovatie en ondernemerschap voor duurzame welvaartsgroei (Eerste suppletoire begroting) (bedragen x € 1.000)
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Ontwerpbegroting 2024 (1)
 
 
 Mutaties via NvW, moties, amendementen en ISB's (2)
 
 
 Vastgestelde begroting 2024 (3) = (1) + (2)
 
 
 Mutaties 1e suppletoire begroting (4)
 
 
 Stand 1e suppletoire begroting (5) = (3) + (4)
 
 
 Mutatie 2025
 
 
 Mutatie 2026
 
 
 Mutatie 2027
 
 
 Mutatie 2028
 
 
 Mutatie 2029
 
 
 
 
 
 
 
 Verplichtingen
 
 
 
 
 2.912.997
 
 
 
 
 434.000
 
 
 
 
 3.346.997
 
 
 
 
 1.343.367
 
 
 
 
 4.690.364
 
 
 
 
 36.425
 
 
 
 
 79.469
 
 
 
 
 ‒ 46.582
 
 
 
 
 ‒ 4.281
 
 
 
 
 2.335.386
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Uitgaven
 
 
 
 
 2.268.712
 
 
 
 
 88.700
 
 
 
 
 2.357.412
 
 
 
 
 795.799
 
 
 
 
 3.153.211
 
 
 
 
 ‒ 17.435
 
 
 
 
 201.419
 
 
 
 
 21.732
 
 
 
 
 52.391
 
 
 
 
 1.279.553
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Subsidies (regelingen)
 
 
 
 
 1.097.061
 
 
 
 
 78.700
 
 
 
 
 1.175.761
 
 
 
 
 672.125
 
 
 
 
 1.847.886
 
 
 
 
 ‒ 13.677
 
 
 
 
 85.149
 
 
 
 
 25.324
 
 
 
 
 41.077
 
 
 
 
 241.901
 
 
 
 
 
 MKB-Innovatiestimulering Topsectoren (MIT)
 
 
 23.250
 
 
 
 23.250
 
 
 ‒ 14.749
 
 
 8.501
 
 
 ‒ 8.962
 
 
 ‒ 8.962
 
 
 
 
 42.361
 
 
 
 
 Eurostars
 
 
 22.269
 
 
 
 22.269
 
 
 
 22.269
 
 
 
 
 
 
 21.736
 
 
 
 
 Bevorderen ondernemerschap
 
 
 19.395
 
 
 
 19.395
 
 
 ‒ 3.384
 
 
 16.011
 
 
 ‒ 15
 
 
 ‒ 15
 
 
 ‒ 15
 
 
 ‒ 35
 
 
 17.768
 
 
 
 
 Cofinanciering EFRO
 
 
 31.977
 
 
 
 31.977
 
 
 
 31.977
 
 
 
 
 
 
 24.077
 
 
 
 
 Bijdrage aan ROM's
 
 
 11.049
 
 
 4.000
 
 
 15.049
 
 
 
 15.049
 
 
 
 
 
 
 11.049
 
 
 
 
 Verduurzaming industrie
 
 
 79.322
 
 
 
 79.322
 
 
 9.372
 
 
 88.694
 
 
 ‒ 200
 
 
 ‒ 750
 
 
 ‒ 6.450
 
 
 ‒ 2.150
 
 
 83.700
 
 
 
 
 Startup beleid
 
 
 12.136
 
 
 
 12.136
 
 
 ‒ 4.682
 
 
 7.454
 
 
 ‒ 835
 
 
 1.965
 
 
 1.155
 
 
 
 
 
 
 Urgendamaatregelen Industrie
 
 
 11.940
 
 
 
 11.940
 
 
 
 11.940
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Invest-Nl
 
 
 11.625
 
 
 
 11.625
 
 
 150
 
 
 11.775
 
 
 
 
 
 
 11.625
 
 
 
 
 Tegemoetkoming vaste lasten
 
 
 
 
 0
 
 
 52.000
 
 
 52.000
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Europees Defensie Fonds cofinanciering
 
 
 5.000
 
 
 
 5.000
 
 
 
 5.000
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Tegemoetkoming vaste lasten Startersregeling
 
 
 
 
 0
 
 
 1.003
 
 
 1.003
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Infrastructuur duurzame industrie (PIDI)
 
 
 
 
 0
 
 
 1.150
 
 
 1.150
 
 
 4.098
 
 
 
 
 
 
 
 
 Herstructurering winkelgebieden
 
 
 16.388
 
 
 
 16.388
 
 
 ‒ 989
 
 
 15.399
 
 
 
 
 
 
 6.038
 
 
 
 
 R&D mobiliteitssectoren
 
 
 33.100
 
 
 
 33.100
 
 
 
 33.100
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 SEG
 
 
 
 
 0
 
 
 6.900
 
 
 6.900
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 NGF - project Groenvermogen van de Nederlandse economie
 
 
 84.879
 
 
 
 84.879
 
 
 383.058
 
 
 467.937
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 NGF - project Health-RI
 
 
 12.000
 
 
 
 12.000
 
 
 
 12.000
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 NGF - project RegMed XB
 
 
 10.649
 
 
 
 10.649
 
 
 ‒ 4.950
 
 
 5.699
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 NGF - project QuantumDeltaNL
 
 
 127.818
 
 
 
 127.818
 
 
 ‒ 1
 
 
 127.817
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 NGF - project Oncode-PACT
 
 
 49.963
 
 
 
 49.963
 
 
 20.958
 
 
 70.921
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 NGF - project Circulaire Plastics
 
 
 23.040
 
 
 
 23.040
 
 
 69.167
 
 
 92.207
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 NGF - project NXTGEN HIGH TECH
 
 
 78.220
 
 
 
 78.220
 
 
 14.825
 
 
 93.045
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 NGF - project PhotonDelta
 
 
 67.125
 
 
 
 67.125
 
 
 30.758
 
 
 97.883
 
 
 ‒ 13.000
 
 
 13.000
 
 
 
 
 
 
 
 NGF - project Opschaling PPS beroepsonderwijs
 
 
 39.189
 
 
 
 39.189
 
 
 2.994
 
 
 42.183
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 NGF - project Biobased Circular
 
 
 
 21.700
 
 
 21.700
 
 
 
 21.700
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 NGF - project Material Independence & Circular Batteries
 
 
 
 53.000
 
 
 53.000
 
 
 5.359
 
 
 58.359
 
 
 6.921
 
 
 17.968
 
 
 9.658
 
 
 
 
 
 
 Indirecte Kosten Compensatie ETS
 
 
 
 
 0
 
 
 186.000
 
 
 186.000
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 IPCEI Cloudinfrastructuur en services
 
 
 20.642
 
 
 
 20.642
 
 
 ‒ 9.257
 
 
 11.385
 
 
 ‒ 7.017
 
 
 ‒ 4.768
 
 
 12.450
 
 
 10.317
 
 
 8.035
 
 
 
 
 IPCEI Micro elektronica
 
 
 143.088
 
 
 
 143.088
 
 
 ‒ 105.072
 
 
 38.016
 
 
 ‒ 67.454
 
 
 85.198
 
 
 24.606
 
 
 47.150
 
 
 15.290
 
 
 
 
 Aanvullende tegemoetkoming evenementen
 
 
 
 
 0
 
 
 1.900
 
 
 1.900
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Investeringen Verduurzaming Industrie - Klimaatfonds
 
 
 134.210
 
 
 
 134.210
 
 
 ‒ 4.200
 
 
 130.010
 
 
 ‒ 13.936
 
 
 ‒ 21.390
 
 
 ‒ 16.080
 
 
 ‒ 14.205
 
 
 ‒ 7.965
 
 
 
 
 EuroHPC
 
 
 10.193
 
 
 
 10.193
 
 
 
 10.193
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 EuroQCI
 
 
 5.606
 
 
 
 5.606
 
 
 
 5.606
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Tegemoetkoming Energiekosten
 
 
 
 
 0
 
 
 23.190
 
 
 23.190
 
 
 5.387
 
 
 2.703
 
 
 
 
 
 
 
 Qredits duurzaamheid
 
 
 
 
 0
 
 
 10.000
 
 
 10.000
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Brexit Adjustment Reserve
 
 
 
 
 0
 
 
 425
 
 
 425
 
 
 81.136
 
 
 
 
 
 
 
 
 Ruimte voor economie / bedrijventerreinen
 
 
 2.789
 
 
 
 2.789
 
 
 
 2.789
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Overig
 
 
 10.199
 
 
 
 10.199
 
 
 200
 
 
 10.399
 
 
 200
 
 
 200
 
 
 
 
 8.187
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Leningen
 
 
 
 
 30.000
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 30.000
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 30.000
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 
 Qredits
 
 
 30.000
 
 
 
 30.000
 
 
 
 30.000
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 NGF project PhotonDelta leningen
 
 
 
 
 0
 
 
 
 0
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Garanties
 
 
 
 
 87.945
 
 
 
 
 10.000
 
 
 
 
 97.945
 
 
 
 
 ‒ 10.000
 
 
 
 
 87.945
 
 
 
 
 ‒ 10.000
 
 
 
 
 ‒ 10.000
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 56.345
 
 
 
 
 
 BMKB
 
 
 42.228
 
 
 
 42.228
 
 
 
 42.228
 
 
 
 
 
 
 35.628
 
 
 
 
 Groeifaciliteit
 
 
 8.972
 
 
 
 8.972
 
 
 
 8.972
 
 
 
 
 
 
 8.972
 
 
 
 
 Garantie Ondernemersfinanciering
 
 
 11.745
 
 
 
 11.745
 
 
 
 11.745
 
 
 
 
 
 
 11.745
 
 
 
 
 Garantie Ondernemersfinanciering Corona
 
 
 25.000
 
 
 
 25.000
 
 
 ‒ 10.000
 
 
 15.000
 
 
 ‒ 10.000
 
 
 ‒ 10.000
 
 
 
 
 
 
 
 MKB Financiering
 
 
 
 10.000
 
 
 10.000
 
 
 
 10.000
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Opdrachten
 
 
 
 
 23.052
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 23.052
 
 
 
 
 1.329
 
 
 
 
 24.381
 
 
 
 
 22.606
 
 
 
 
 32.281
 
 
 
 
 22.106
 
 
 
 
 11.706
 
 
 
 
 9.338
 
 
 
 
 
 Onderzoek en opdrachten
 
 
 6.170
 
 
 
 6.170
 
 
 ‒ 325
 
 
 5.845
 
 
 
 
 
 
 4.432
 
 
 
 
 Caribisch Nederland
 
 
 847
 
 
 
 847
 
 
 ‒ 57
 
 
 790
 
 
 ‒ 47
 
 
 ‒ 47
 
 
 ‒ 47
 
 
 ‒ 47
 
 
 774
 
 
 
 
 Regeldruk
 
 
 2.450
 
 
 
 2.450
 
 
 ‒ 114
 
 
 2.336
 
 
 ‒ 114
 
 
 ‒ 114
 
 
 ‒ 114
 
 
 ‒ 114
 
 
 2.450
 
 
 
 
 Budget Samenwerking regio
 
 
 815
 
 
 
 815
 
 
 400
 
 
 1.215
 
 
 
 
 
 
 665
 
 
 
 
 Small Business Innovation Research
 
 
 150
 
 
 
 150
 
 
 
 150
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Stikstofaanpask piekbelasters industrie
 
 
 11.500
 
 
 
 11.500
 
 
 1.725
 
 
 13.225
 
 
 21.750
 
 
 31.425
 
 
 21.250
 
 
 10.850
 
 
 
 
 
 Verduurzaming industrie
 
 
 1.120
 
 
 
 1.120
 
 
 ‒ 300
 
 
 820
 
 
 1.017
 
 
 1.017
 
 
 1.017
 
 
 1.017
 
 
 1.017
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Bijdrage aan agentschappen
 
 
 
 
 122.915
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 122.915
 
 
 
 
 50.939
 
 
 
 
 173.854
 
 
 
 
 1.367
 
 
 
 
 1.170
 
 
 
 
 380
 
 
 
 
 380
 
 
 
 
 101.003
 
 
 
 
 
 Bijdrage RVO.nl
 
 
 122.170
 
 
 
 122.170
 
 
 50.939
 
 
 173.109
 
 
 1.367
 
 
 1.170
 
 
 380
 
 
 380
 
 
 100.258
 
 
 
 
 Bijdrage RDI
 
 
 745
 
 
 
 745
 
 
 
 745
 
 
 
 
 
 
 745
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Bijdrage aan ZBO's/RWT's
 
 
 
 
 380.925
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 380.925
 
 
 
 
 30.218
 
 
 
 
 411.143
 
 
 
 
 18.908
 
 
 
 
 18.159
 
 
 
 
 14.038
 
 
 
 
 11.438
 
 
 
 
 358.877
 
 
 
 
 
 Bijdrage aan TNO
 
 
 209.862
 
 
 
 209.862
 
 
 14.962
 
 
 224.824
 
 
 5.083
 
 
 4.121
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 191.390
 
 
 
 
 Kamer van Koophandel
 
 
 142.917
 
 
 
 142.917
 
 
 15.256
 
 
 158.173
 
 
 13.825
 
 
 14.038
 
 
 14.038
 
 
 11.438
 
 
 139.796
 
 
 
 
 Bijdrage aan NWO-TTW
 
 
 28.146
 
 
 
 28.146
 
 
 
 28.146
 
 
 
 
 
 
 27.691
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Bijdrage aan medeoverheden
 
 
 
 
 20.386
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 20.386
 
 
 
 
 11.949
 
 
 
 
 32.335
 
 
 
 
 8.962
 
 
 
 
 8.962
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 
 MKB Innovatiestimulering Topsectoren (MIT)
 
 
 20.386
 
 
 
 20.386
 
 
 11.949
 
 
 32.335
 
 
 8.962
 
 
 8.962
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Bijdrage aan (inter-)nationale organisaties
 
 
 
 
 506.428
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 506.428
 
 
 
 
 39.239
 
 
 
 
 545.667
 
 
 
 
 ‒ 45.601
 
 
 
 
 65.698
 
 
 
 
 ‒ 40.116
 
 
 
 
 ‒ 12.210
 
 
 
 
 512.089
 
 
 
 
 
 Internationaal Innoveren
 
 
 55.539
 
 
 
 55.539
 
 
 
 55.539
 
 
 
 
 
 
 75.536
 
 
 
 
 PPS toeslag
 
 
 200.686
 
 
 
 200.686
 
 
 ‒ 4.775
 
 
 195.911
 
 
 
 
 
 
 187.161
 
 
 
 
 TO2 (excl. TNO)
 
 
 60.234
 
 
 
 60.234
 
 
 1.530
 
 
 61.764
 
 
 
 
 
 
 58.912
 
 
 
 
 Topsectoren overig
 
 
 13.796
 
 
 
 13.796
 
 
 ‒ 1.502
 
 
 12.294
 
 
 ‒ 670
 
 
 ‒ 528
 
 
 ‒ 528
 
 
 ‒ 80.907
 
 
 25.204
 
 
 
 
 Ruimtevaart (ESA)
 
 
 83.719
 
 
 
 83.719
 
 
 ‒ 345
 
 
 83.374
 
 
 
 
 
 
 80.668
 
 
 
 
 Bijdrage NBTC
 
 
 10.169
 
 
 
 10.169
 
 
 35
 
 
 10.204
 
 
 35
 
 
 35
 
 
 35
 
 
 35
 
 
 9.204
 
 
 
 
 Overige bijdragen aan organisaties
 
 
 6.061
 
 
 
 6.061
 
 
 371
 
 
 6.432
 
 
 
 
 
 
 6.061
 
 
 
 
 Economische ontwikkeling en technologie
 
 
 5.514
 
 
 
 5.514
 
 
 
 5.514
 
 
 
 
 
 
 10.868
 
 
 
 
 EU-cofinanciering JTF
 
 
 17.730
 
 
 
 17.730
 
 
 
 17.730
 
 
 
 
 
 
 156
 
 
 
 
 Faciliteiten toegepast onderzoek TO2 en RKI
 
 
 43.250
 
 
 
 43.250
 
 
 43.925
 
 
 87.175
 
 
 ‒ 44.966
 
 
 66.191
 
 
 ‒ 39.623
 
 
 68.662
 
 
 58.319
 
 
 
 
 NGF project NXTGEN Ruimtevaart
 
 
 9.730
 
 
 
 9.730
 
 
 
 9.730
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Ontvangsten
 
 
 
 
 258.597
 
 
 
 
 10.000
 
 
 
 
 268.597
 
 
 
 
 36.938
 
 
 
 
 305.535
 
 
 
 
 34.916
 
 
 
 
 32.854
 
 
 
 
 8.042
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 117.489
 
 
 
 
 
 Luchtvaartkredietfaciliteit
 
 
 863
 
 
 
 863
 
 
 
 863
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Rijksoctrooiwet
 
 
 45.966
 
 
 
 45.966
 
 
 
 45.966
 
 
 
 
 
 
 47.666
 
 
 
 
 Eurostars
 
 
 4.250
 
 
 
 4.250
 
 
 
 4.250
 
 
 
 
 
 
 4.000
 
 
 
 
 F-35
 
 
 10.576
 
 
 
 10.576
 
 
 
 10.576
 
 
 
 
 
 
 10.576
 
 
 
 
 Diverse ontvangsten
 
 
 1.242
 
 
 10.000
 
 
 11.242
 
 
 ‒ 10.000
 
 
 1.242
 
 
 
 
 
 
 1.247
 
 
 
 
 Bedrijfssteun
 
 
 41.700
 
 
 
 41.700
 
 
 
 41.700
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Tegemoetkoming vaste lasten
 
 
 
 
 0
 
 
 100.000
 
 
 100.000
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 BMKB
 
 
 33.000
 
 
 
 33.000
 
 
 
 33.000
 
 
 
 
 
 
 33.000
 
 
 
 
 BMKB groen
 
 
 
 
 0
 
 
 
 0
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Groeifaciliteit
 
 
 8.000
 
 
 
 8.000
 
 
 
 8.000
 
 
 
 
 
 
 8.000
 
 
 
 
 Garantie Ondernemingsfinanciering
 
 
 13.000
 
 
 
 13.000
 
 
 
 13.000
 
 
 
 
 
 
 13.000
 
 
 
 
 Onttrekking reserve Garantie Ondernemingsfinanciering
 
 
 0
 
 
 
 0
 
 
 20.750
 
 
 20.750
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Tegemoetkoming Energiekosten
 
 
 100.000
 
 
 
 100.000
 
 
 ‒ 73.812
 
 
 26.188
 
 
 34.916
 
 
 32.854
 
 
 8.042
 
 
 
 
 
 
 Brexit Adjustment Reserve
 
 
 
 
 0
 
 
 
 0
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Tabel 8 Uitsplitsing verplichtingen (bedragen x € 1.000)
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Ontwerpbegroting 2024 (1)
 
 
 Mutaties via NvW, moties, amendementen en ISB's (2)
 
 
 Vastgestelde begroting 2024 (3) = (1) + (2)
 
 
 Mutaties 1e suppletoire begroting (4)
 
 
 Stand 1e suppletoire begroting (5) = (3) + (4)
 
 
 Mutatie 2025
 
 
 Mutatie 2026
 
 
 Mutatie 2027
 
 
 Mutatie 2028
 
 
 Mutatie 2029
 
 
 
 
 
 
 
 Verplichtingen
 
 
 
 
 2.912.997
 
 
 
 
 434.000
 
 
 
 
 3.346.997
 
 
 
 
 1.343.367
 
 
 
 
 4.690.364
 
 
 
 
 36.425
 
 
 
 
 79.469
 
 
 
 
 ‒ 46.582
 
 
 
 
 ‒ 4.281
 
 
 
 
 2.335.386
 
 
 
 
 
 waarvan garantieverplichtingen
 
 
 1.250.000
 
 
 10.000
 
 
 1.260.000
 
 
 25.000
 
 
 1.285.000
 
 
 
 
 
 
 1.250.000
 
 
 
 
 waarvan overige verplichtingen
 
 
 1.662.997
 
 
 424.000
 
 
 2.086.997
 
 
 1.318.367
 
 
 3.405.364
 
 
 36.425
 
 
 79.469
 
 
 ‒ 46.582
 
 
 ‒ 4.281
 
 
 1.085.386
 
 
 
 
 
 Budgetflexibiliteit
 De budgetflexibiliteit naar aanleiding van de wijzigingen uit de 1e suppletoire begroting is ongeveer 46%. Dit betekent dat 54% van het beschikbare kasbudget juridisch verplicht is. Van de 46% van de flexibele budgetten is 35% bestuurlijk gebonden. Dit betreft onder andere budgetten voor NGF-projecten. De resterende 10% is beleidsmatig gereserveerd.
 Vergeleken met de stand uit de Ontwerpbegroting 2024 is het percentage juridisch verplicht gedaald met 5%. Dit komt onder andere door de toekenning van middelen voor twee nieuwe NGF-projecten via een Nota van Wijziging op de Ontwerpbegroting 2024 en aanvullende budgetten voor de afwikkeling van coronamaatregelen. Hierdoor is ook het percentage van bestuurlijk gebonden budgetten gestegen van 20% bij de Ontwerpbegroting naar 35%. Het percentage voor de beleidsmatig gereserveerde budgetten is met 11% gedaald ten opzichte van de Ontwerpbegroting 2024.
 
 
 Toelichting
 
 Verplichtingen
 
 Het verplichtingenbudget in 2024 is opgehoogd met 1,34 mld. Dit is het saldo van met name de volgende mutaties:
 
 
 –
 Voor de volgende NGF-projecten wordt het verplichtingenbudget dat in 2023 niet is besteed weer beschikbaar gesteld voor dezelfde doelen en uitgaven via de eindejaarsmarge over 2023. Hierdoor is het verplichtingenbudget voor de NGF-projecten Groenvermogen (€ 327,3 mln), Circulaire Plastics (€ 84,2 mln), NXTGEN HIGH TECH (€ 29,7 mln), PhotonDelta (€ 40,8 mln), en Opschaling PPS beroepsonderwijs (€ 17,1 mln) opgehoogd.
 
 
 –
 Voor de verlenging van de Indirectie Kosten Compensatie ETS is € 186 mln verplichtingen budget toegevoegd. Vanwege de gestegen energiekosten en ten behoeve van een level playing field voor de energie-intensieve industrie wordt de subsidieregeling voor compensatie van bedrijven voor hun Indirecte ETS kosten (IKC-ETS) wederom voor één jaar opengesteld. Deze regeling zal in 2024 worden opengesteld en compensatie uitkeren over de indirecte kosten in 2023.
 
 
 –
 Voor de Klimaatfondsmiddelen voor de Verduurzaming Industrie is de Eindejaarsmarge over 2023 toegevoegd aan het budget van 2024 van in totaal € 107,5 mln. Hiernaast wordt er € 30 mln aan verplichtingenbudget afgeboekt ten behoeve van de dekking voor de beschikking aan Yara uit 2023 voor het CCS-project in het kader van de bredere Maatwerkaanpak Industrie. Per saldo wordt het verplichtingenbudget voor dit instrument daarom opgehoogd met € 75,2 mln.
 
 
 –
 Voor een aantal specifieke (bovenwettelijke) stikstofmaatregelen op het gebied van industrie, bouw en mobiliteit is er in totaal € 87 mln beschikbaar gesteld vanuit LNV. Specifiek voor de industrie wordt hier invulling aangegeven middels de Stikstofaanpak Piekbelasters Industrie. Een groot gedeelte van deze middelen (€ 67 mln) wordt ingezet voor een bredere en algemene aanpak, namelijk de Aanpak Piekbelasters Industrie (API). Hiermee is de bedoeling dat middels een specifieke biedingsprocedure projecten worden uitgevoerd voor het reduceren van ammoniakemissies. Een ander deel (€ 20 mln) wordt nu al ingezet voor een specifieke bovenwettelijk stikstofreductiemaatregel in de ammoniakemissies.
 
 
 –
 Het verplichtingenbudget voor de Brexit Adjustment Reserve is in 2025 opgehoogd met per saldo € 81,1 mln. Dit betreft onder andere een overheveling van LNV van niet bestede middelen bij LNV van in totaal € 63 mln, het opvragen van de Eindejaarsmarge over 2023 van € 9,7 mln, en het opvragen van de resterende middelen op de Aanvullende Post bij Financiën voor de uitvoeringskosten omtrent de BAR van € 8,4 mln. In 2025 zal naar verwachting de verrekening met de EU plaatsvinden via EZK als coördinerend departement.
 
 
 –
 Voor de Tegemoetkoming vaste lasten (TVL) is het verplichtingenbudget opgehoogd met € 49 mln in 2024 om te kunnen voldoen aan nog lopende bezwaar- en beroepzaken.
 
 
 –
 Het verplichtingenbudget voor Qredits is met € 25 mln verhoogd binnen het garantie-instrument MKB Financiering. De afgelopen 15 jaar heeft Qredits zich ontwikkeld tot een professionele kredietverstrekker voor starters en kleine ondernemers in Nederland, een doelgroep die minder toegang heeft tot financiering. Om aan de krediet aanvraag van het micro- en kleinbedrijf te blijven voldoen heeft Qredits het voornemen om een nieuwe lening van € 50 mln op te halen bij de Europese Investeringsbank (EIB). De Staat zal voor 50% garant staan voor deze lening nadat het toetsingskader is goedgekeurd door de Ministerraad. Met deze nieuwe garantie blijft het garant gestelde bedrag onder het eerder vastgestelde garantieplafond van € 130 mln.
 
 
 –
 Voor de Tegemoetkoming Energiekosten (TEK) is er een ramingsbijstelling geweest. Het verplichtingenbudget is met € 19,8 mln opgehoogd. In 2024 wordt de TEK subsidie vastgesteld op basis van de 2023 energieprijzen. Ondernemers hadden op basis van de TEK, in afwachting van de vaststelling, recht op een voorschot van 35% van de maximale subsidie. De verwachting is dat de komende jaren nog kosten gemaakt worden voor nabetalingen onder andere ten aanzien van de vaststelling en uitvoeringskosten van de RVO.
 
 
 –
 Het verplichtingenbudget voor de Rijksbijdrage aan TNO is opgehoogd met € 14,5 mln. Dit als gevolg van aanvullende onderzoeksvragen en -opdrachten vanuit verschillende departementen welke TNO uitvoert.
 
 
 –
 Vanuit het Klimaatfonds is € 10 mln beschikbaar gesteld voor een rentesubsidie voor duurzaamheidsleningen tot max. € 50.000 voor het klein mkb ter stimulering van verduurzaming en energiebesparing. Met deze subsidie kan Qredits duurzaamheidsleningen aanbieden met een lage rente in lijn met het amendement 15 De Jong en Aartsen op de EZK Ontwerpbegroting 2024.
 
 
 
 Uitgaven
 Subsidies
 MKB-Innovatiestimulering Topsectoren (MIT)
 De MIT-regeling kent een centraal, en een decentraal deel. Het decentrale deel wordt uitgevoerd door de provincies. Het Rijk hevelt hiervoor middelen over aan de provincies middels een specifieke uitkering (SPUK). De uitbetaling van deze SPUK gebeurt vanaf het instrument MKB-Innovatiestimulering Topsectoren (MIT) onder de categorie 'Bijdragen aan medeoverheden'.
 Tegemoetkoming vaste lasten
 Betreft een bijgestelde raming van € 52 mln voor de Tegemoetkoming vaste lasten (TVL) om te voldoen aan lopende beroep- en bezwaarzaken die nog gegrond verklaard kunnen worden. De berekening voor deze aanvullende middelen is gebaseerd op de reeds afgewikkelde beroep- en bezwaarzaken, waarvan 46% gegrond is verklaard.
 NGF-project Groenvermogen van de Nederlandse economie
 Voor het NGF-project Groenvermogen zijn alle niet bestede middelen uit 2023 (€ 284,3 mln) toegevoegd aan het budget voor 2024 via de specifieke eindejaarsmarge die voor alle NGF-projecten geldt. Ook is er een toekenning van € 99 mln uit het Nationaal Groeifonds overgeheveld vanuit de NGF-begroting. Tevens worden de uitvoeringskosten (€ 0,2 mln) voor dit NGF-project naar het RVO-instrument overgeheveld. Per saldo wordt hierdoor het kasbudget voor 2024 opgehoogd met € 383,1 mln.
 NGF-project Oncode-PACT
 Voor het NGF-project Oncode-PACT zijn alle niet bestede middelen uit 2023 (€ 20,9 mln) toegevoegd aan het budget voor 2024 via de specifieke eindejaarsmarge die voor alle NGF-projecten geldt.
 NGF-project Circulaire Plastics
 Voor het NGF-project Circulaire Plastics zijn alle niet bestede middelen uit 2023 (€ 69,2 mln) toegevoegd aan het budget voor 2024 via de specifieke eindejaarsmarge die voor alle NGF-projecten geldt.
 NGF-project NXTGEN HIGH TECH
 Voor het NGF-project NXTGEN HIGH TECH zijn alle niet bestede middelen uit 2023 (€ 14,8 mln) toegevoegd aan het budget voor 2024 via de specifieke eindejaarsmarge die voor alle NGF-projecten geldt.
 NGF-project PhotonDelta
 Voor het NGF-project PhotonDelta zijn alle niet bestede middelen uit 2023 (€ 30,7 mln) toegevoegd aan het budget voor 2024 via de specifieke eindejaarsmarge die voor alle NGF-projecten geldt.
 Indirectie Kosten Compensatie ETS
 Vanwege de gestegen energiekosten en ten behoeve van een level playing field voor de energie-intensieve industrie wordt de subsidieregeling voor compensatie van bedrijven voor hun Indirecte ETS kosten (IKC-ETS) wederom voor één jaar opengesteld. Deze regeling zal in 2024 worden opengesteld en compensatie uitkeren over de indirecte kosten in 2023. Dekking voor deze regeling in 2024 is gevonden binnen de subsidie Stimulering Duurzame Energieproductie (SDE).
 Verduurzaming industrie
 Dit betreft het saldo van verschillende begrotingsmutaties op instrumenten voor de Verduurzaming van de Industrie waaronder toevoeging van een bedrag van € 9 mln voor verduurzaming MKB (voortzetting SVM). Een overheveling naar het Provinciefonds voor de uitbreiding van de expertpool vergunningen bij de omgevingsdienst in het kader van de Maatwerkaanpak (€ 5,8 mln), uit het Klimaatfonds zijn middelen vrijgemaakt voor Biobased Bouwen (€ 4,2 mln). Verder betreft het overheveling van budget voor de DEI+ regeling (€ 40 mln) naar artikel 4 van de EZK-begroting en middelen voor de uitvoering van TSE-haalbaarheidsstudies en de overboeking van budget voor uitvoeringskosten RVO (€ 5,1 mln).
 IPCEI Cloudinfrastructuur en services
 Voor het project IPCEI Cloudinfrastructuur en services (CIS) is het kas- en verplichtingenritme aangepast. De beschikking is in 2023 afgegeven en de uitfinanciering is recent gestart na afronding van het vertraagde (pre-)notificatietraject van de Europese Commissie. Het ritme is aangepast op basis van de verwachte uitfinancieringsperiode, welke langer doorloopt dan initieel geraamd.
 IPCEI Micro elektronica
 Voor het project IPCEI Micro elektronica (ME2) is het kas- en verplichtingenritme aangepast. De uitfinanciering is recent gestart na afronding van het vertraagde (pre-)notificatietraject van de Europese Commissie. Het ritme is aangepast op basis van de verwachte uitfinancieringsperiode, welke langer doorloopt dan initieel geraamd.
 Tegemoetkoming Energiekosten
 In 2024 wordt de Tegemoetkoming Energiekosten (TEK) subsidie vastgesteld op basis van de energieprijzen uit 2023. Ondernemers hadden op basis van de TEK, in afwachting van de vaststelling, recht op een voorschot van 35% van de maximale subsidie. De verwachting is dat de komende jaren nog kosten gemaakt worden voor nabetalingen onder andere ten aanzien van de vaststelling en uitvoeringskosten van RVO.
 Brexit Adjustment Reserve
 Voor de Brexit Adjustment Reserve (BAR) wordt er per saldo € 81,1 mln toegevoegd in 2025. Dit betreft onder andere een overheveling van LNV van niet bestede middelen bij LNV van in totaal € 63 mln, het opvragen van de Eindejaarsmarge over 2023 van € 9,7 mln, en het opvragen van de resterende middelen op de Aanvullende Post bij Financiën voor de uitvoeringskosten omtrent de BAR van € 8,4 mln. Deze middelen zijn benodigd voor de afrekening met de EU welke naar verwachting in 2025 plaats zal vinden, hierom worden deze middelen volgens de begrotingssystematiek opgevraagd in 2024 en vervolgens met een kasschuif doorgeschoven naar 2025.
 Qredits duurzaamheid
 Vanuit het klimaatfonds is € 10 mln rentesubsidie beschikbaar gesteld voor duurzaamheidsleningen tot max. € 50.000 voor het klein mkb ter stimulering van verduurzaming en energiebesparing. Met deze subsidie kan Qredits duurzaamheidsleningen aanbieden met een lage rente. Bovenstaande is in lijn met het amendement 15 De Jong en Aartsen dat aangenomen is tijdens de begrotingsbehandeling van de Ontwerpbegroting 2024 van EZK.
 Garanties
 Garantie Ondernemersfinanciering Corona
 De Garantie Ondernemersfinancirieng Corona (GO-C) is reeds per 1 juli 2022 gesloten voor nieuwe aanvragen. Het aantal aanvragen was lager dan in eerste instantie verwacht. Hierdoor zijn er minder schade uitbetalingen de komenden jaren en wordt daarom het budget met in totaal € 30 mln verlaagd over de jaren 2024, 2025 en 2026.
 Opdrachten
 Stikstofaanpak piekbelasters industrie
 Voor een aantal specifieke (bovenwettelijke) stikstofmaatregelen op het gebied van industrie, bouw en mobiliteit is er in totaal € 87 mln beschikbaar gesteld vanuit LNV, verdeeld over de jaren 2024 tot en met 2028. Specifiek voor de industrie wordt hier invulling aangegeven middels de Stikstofaanpak Piekbelasters Industrie. Een groot gedeelte van deze middelen (totaal 67 mln) wordt ingezet voor een bredere en algemene aanpak, namelijk de Aanpak Piekbelasters Industrie (API). Hiermee is de bedoeling dat middels een specifieke biedingsprocedure projecten worden uitgevoerd voor het reduceren van ammoniakemissies. Daarnaast wordt € 20 mln ingezet voor een specifieke bovenwettelijk stikstofreductiemaatregel in de ammoniakemissies. Gezamenlijk maakt dit dat met deze middelen er vanuit de industrie ook een bijdrage wordt geleverd aan de stikstofproblematiek.
 Bijdrage aan agentschappen
 Bijdrage RVO.nl
 Dit betreft het ter beschikking stellen van middelen voor de jaarlijkse RVO-opdracht van DG Bedrijfsleven & Innovatie in 2024. Zowel beleidsmiddelen, als HGIS-middelen (via NFIA).
 Bijdrage aan ZBO's/RWT's
 Bijdrage aan TNO
 Voor TNO is het kasbudget voor de jaren 2024 tot en met 2029 opgehoogd als gevolg van aanvullende onderzoeksvragen en -projecten welke TNO uitvoert. Hiervoor hebben verschillende departementen budget overgeheveld naar de EZK-begroting. Voor 2024 wordt het kasbudget opgehoogd met € 14,9 mln.
 Kamer van Koophandel
 Het budget van de Kamer van Koophandel wordt verhoogd met € 15,3 mln in verband met verschillende opdrachten in het kader van Werk aan Uitvoering (WaU), een bijdrage vanuit de VNG voor het gebruik van de gegevens uit het Handelsregister en diverse bijdrages voor het UBO-register, de digitaliseringsrichtlijn, mobiliteitsrichtlijn en kosten van het CBS.
 Bijdrage aan medeoverheden
 MKB-innovatiestimulering Topsectoren (MIT)
 De MIT-regeling kent een centraal, en een decentraal deel. Het decentrale deel wordt uitgevoerd door de provincies. Het Rijk hevelt hiervoor middelen over aan de provincies middels een specifieke uitkering (SPUK). De overheveling van het budget voor het decentrale deel gebeurt vanaf dit instrument.
 Bijdrage aan (inter)nationale organisaties
 Topsectoren overig
 In de jaren 2028 en 2029 wordt er € 81,3 mln overgeheveld van het instrument Innovatieprogramma's algemeen naar het instrument voor Faciliteiten Toegepast Onderzoek (FTO). Deze middelen zijn in 2021 initieel tijdelijk op «Topsectoren overig» gezet en zijn in 2022 overgeheveld naar het FTO instrument. Het restant van de middelen in 2028 en 2029, welke buiten de meerjarenperiode van de begroting 2022 vielen, wordt hiermee op het juiste instrument geplaatst. Hiernaast vinden er een aantal kleinere mutaties plaats voor onder andere de POA-bijdragen aan de Topsectoren.
 Faciliteiten toegepast onderzoek TO2 en RKI
 Voor de Faciliteiten Toegepast Onderzoek is er in de jaren 2028 en 2029 € 81,3 mln overgeheveld vanaf het instrument Innovatieprogramma's algemeen (zie ook Topsectoren overig). Hiernaast heeft er voor de middelen van de FTO een kas- en verplichtingenschuif plaatsgevonden. De kasmiddelen zijn in het juiste ritme gezet voor de uitfinanciering van de 1e ronde van de FTO, welke eind 2023 bekend is geworden.
 Ontvangsten
 Diverse ontvangsten
 Het ontvangstenbudget wordt met € 10 mln naar beneden bijgesteld als gevolg van een correctie op een boeking naar aanleiding van Amendement 364140-XIII nr. 15.
 Tegemoetkoming vaste lasten
 Betreft een bijgestelde ontvangstenraming van € 100 mln voor de Tegemoetkoming vaste lasten (TVL). Naar verwachting zal er meer worden ontvangen dan initieel geraamd op basis van nog de lopende bezwaar- en beroepzaken.
 Tegemoetkoming Energiekosten
 Doordat de energieprijzen lager uitvielen dan verwacht blijkt dat bij veel bedrijven een (deel) van de Tegemoetkoming Energiekosten (TEK) subsidie voorschot terugbetaald dient te worden. De RVO hanteert ruime terugbetalingsmogelijkgheden van twee tot drie jaar, daanaast zijn maatwerkafspraken mogelijk. De ontvangstenraming is hierop aangepast.
 Toelichting op de Begrotingsreserves
 De begrotingsreserves zijn bedoeld om inkomsten uit premies en uitgaven voor schades, die over de jaren kunnen fluctueren, te verevenen. De reserve dient als buffer voor uitgaven door EZK in geval bedrijven niet aan hun terugbetalingsverplichtingen kunnen voldoen inzake leningen bij financieringsinstellingen waarop EZK een borgstelling heeft afgegeven.
 Er zijn begrotingsreserves voor de Borgstelling mkb-kredieten (BMKB, inclusief BMKB-C), de BMKB groen, de Garantie Ondernemings-financiering (GO, inclusief de GO-C), de Groeifaciliteit (GF), de Garantie MKB-financiering en Klein Krediet Corona (KKC). De GO, GF, KKC en Garanties MKB-financiering betreffen kostendekkende garanties, waarvan de te realiseren premieontvangsten naar verwachting toereikend zijn voor het afdekken van eventuele verliesdeclaraties. Ultimo 2024 wordt op basis van de gerealiseerde ontvangsten en uitgaven vastgesteld of een onttrekking of storting dient plaats te vinden.
 
 Tabel 9 Begrotingsreserve Borgstelling MKB-kredieten (BMKB) (bedragen x € 1 mln)
 
 
 
 
 
 
 Stand 1/1/2024
 
 
 234,0
 
 
 
 
 
 
 + Geraamde storting
 
 
 
 
 
 – Geraamde onttrekking
 
 
 
 
 
 Stand (raming) per 31/12/2024
 
 
 234,0
 
 
 
 
 
 De begrotingsreserve van de BMKB bestaat uit een begrotingsreserve voor de reguliere BMKB en de BMKB-C. Vooralsnog is geen storting in de reserve BMKB geraamd. Aan het eind van 2024 zal op basis van de gerealiseerde ontvangsten en de schadedeclaraties de storting of onttrekking aan de reserve BMKB worden vastgesteld.
 
 Tabel 10 Begrotingsreserve Borgstelling MKB-kredieten groen (BMKB groen) (bedragen x € 1 mln)
 
 
 
 
 
 
 Stand 1/1/2024
 
 
 13,1
 
 
 
 
 + Geraamde storting
 
 
 
 
 
 – Geraamde onttrekking
 
 
 
 
 
 Stand (raming) per 31/12/2024
 
 
 13,1
 
 
 
 
 
 De begrotingsreserve van de BMKB groen is in 2022 aangemaakt als aparte reserve voor het groene luik onder de BMKB. Vooralsnog is geen storting in de reserve BMKB groen geraamd. Aan het eind van 2024 zal op basis van de gerealiseerde ontvangsten en de schadedeclaraties de storting of onttrekking aan de reserve BMKB groen worden vastgesteld.
 
 Tabel 11 Begrotingsreserve Garantie Ondernemingsfinanciering (GO) (bedragen x € 1 mln)
 
 
 
 
 
 
 Stand 1/1/2024
 
 
 232,0
 
 
 
 
 
 
 + Geraamde storting
 
 
 
 
 
 – Geraamde onttrekking
 
 
 ‒ 20,8
 
 
 
 
 Stand (raming) per 31/12/2024
 
 
 211,2
 
 
 
 
 
 De begrotingsreserve van de GO bestaat uit een begrotingsreserve voor de reguliere GO en de GO-C. De regeling is gesloten voor nieuwe aanvragen en de openstaande garanties zijn afgenomen. Daarom is er in 2024 een onttrekking geraamd van € 20,8 mln. Aan het eind van 2024 zal op basis van de gerealiseerde ontvangsten en de schadedeclaraties de storting of onttrekking aan de reserve GO worden vastgesteld.
 
 Tabel 12 Begrotingsreserve Groeifaciliteit (bedragen x € 1 mln)
 
 
 
 
 
 
 Stand 1/1/2024
 
 
 64,1
 
 
 
 
 
 
 + Geraamde storting
 
 
 
 
 
 – Geraamde onttrekking
 
 
 
 
 
 Stand (raming) per 31/12/2024
 
 
 64,1
 
 
 
 
 
 Vooralsnog is geen storting in de reserve Groeifaciliteit geraamd. Aan het eind van 2024 zal op basis van de gerealiseerde ontvangsten en de schadedeclaraties de storting of onttrekking aan de reserve Groeifaciliteit worden vastgesteld.
 
 Tabel 13 Begrotingsreserve Garantie MKB-financiering (bedragen x € 1 mln)
 
 
 
 
 
 
 Stand 1/1/2024
 
 
 22,5
 
 
 
 
 
 
 + Geraamde storting
 
 
 
 
 
 – Geraamde onttrekking
 
 
 
 
 
 Stand (raming) per 31/12/2024
 
 
 22,5
 
 
 
 
 
 Vooralsnog is geen storting in de reserve Garantie MKB-financiering geraamd. Aan het eind van 2024 zal op basis van de gerealiseerde ontvangsten en de schadedeclaraties de storting of onttrekking aan de reserve Garantie MKB-financiering worden vastgesteld.
 
 Tabel 14 Begrotingsreserve Klein Krediet Corona (bedragen x € 1 mln)
 
 
 
 
 
 
 Stand 1/1/2024
 
 
 15,1
 
 
 
 
 
 
 + Geraamde storting
 
 
 
 
 
 – Geraamde onttrekking
 
 
 
 
 
 Stand (raming) per 31/12/2024
 
 
 15,1
 
 
 
 
 
 Vooralsnog is geen storting in de reserve Klein Krediet Corona (KKC) geraamd. Aan het eind van 2024 zal op basis van de gerealiseerde ontvangsten en de schadedeclaraties de storting of onttrekking aan de reserve KKC worden vastgesteld.
 
 
 
 
 
 3.3
 Beleidsartikel 3 Toekomstfonds
 
 
 
 Budgettaire gevolgen van beleid
 
 
 Tabel 15 Budgettaire gevolgen van beleid art. 3 Toekomstfonds (Eerste suppletoire begroting) (bedragen x € 1.000)
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Ontwerpbegroting 2024 (1)
 
 
 Mutaties via NvW, moties, amendementen en ISB's (2)
 
 
 Vastgestelde begroting 2024 (3) = (1) + (2)
 
 
 Mutaties 1e suppletoire begroting (4)
 
 
 Stand 1e suppletoire begroting (5) = (3) + (4)
 
 
 Mutatie 2025
 
 
 Mutatie 2026
 
 
 Mutatie 2027
 
 
 Mutatie 2028
 
 
 Mutatie 2029
 
 
 
 
 
 
 
 Verplichtingen
 
 
 
 
 219.039
 
 
 
 
 ‒ 4.000
 
 
 
 
 215.039
 
 
 
 
 272.144
 
 
 
 
 487.183
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 165.689
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Uitgaven
 
 
 
 
 282.206
 
 
 
 
 ‒ 4.000
 
 
 
 
 278.206
 
 
 
 
 436.880
 
 
 
 
 715.086
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 153.378
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Subsidies (regelingen)
 
 
 
 
 3.169
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 3.169
 
 
 
 
 1.424
 
 
 
 
 4.593
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 
 Smart Industry (subsidie)
 
 
 
 
 0
 
 
 420
 
 
 420
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Thematisch Technology Transfer
 
 
 3.169
 
 
 
 3.169
 
 
 1.004
 
 
 4.173
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Leningen
 
 
 
 
 269.485
 
 
 
 
 ‒ 4.000
 
 
 
 
 265.485
 
 
 
 
 424.777
 
 
 
 
 690.262
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 143.864
 
 
 
 
 
 
 Startups / MKB financiering
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Volledig revolverend
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Fund to Fund
 
 
 13.101
 
 
 
 13.101
 
 
 71.763
 
 
 84.864
 
 
 
 
 
 
 23.000
 
 
 
 
 ROM's
 
 
 
 
 0
 
 
 13.849
 
 
 13.849
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Dutch Future Fund
 
 
 6.000
 
 
 
 6.000
 
 
 6.584
 
 
 12.584
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Deep Tech Fund
 
 
 25.000
 
 
 
 25.000
 
 
 25.000
 
 
 50.000
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Fonds Alternatieve Financiering
 
 
 10.000
 
 
 
 10.000
 
 
 15.907
 
 
 25.907
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Economische Veiligheid Fonds
 
 
 50.000
 
 
 
 50.000
 
 
 50.000
 
 
 100.000
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 European Tech Champions Initiative (ETCI)
 
 
 
 
 0
 
 
 78.100
 
 
 78.100
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Deels revolverend
 
 
 
 
 
 0
 
 
 
 0
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Innovatiekrediet
 
 
 58.689
 
 
 
 58.689
 
 
 62.045
 
 
 120.734
 
 
 
 
 
 
 57.689
 
 
 
 
 Risicokapitaal SEED
 
 
 61.253
 
 
 
 61.253
 
 
 42.805
 
 
 104.058
 
 
 
 
 
 
 44.086
 
 
 
 
 Vroege fase / informal investors
 
 
 31.597
 
 
 ‒ 4.000
 
 
 27.597
 
 
 29.638
 
 
 57.235
 
 
 
 
 
 
 14.597
 
 
 
 
 Start ups / MKB
 
 
 825
 
 
 
 825
 
 
 
 825
 
 
 
 
 
 
 492
 
 
 
 
 Q4C
 
 
 
 
 0
 
 
 9.689
 
 
 9.689
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Investeringen in fundamenteel en toegepast onderzoek
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Met vermogensbehoud
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Investeringen in fundamenteel en toegepast onderzoek
 
 
 
 
 0
 
 
 5.893
 
 
 5.893
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Onco research
 
 
 630
 
 
 
 630
 
 
 8.096
 
 
 8.726
 
 
 
 
 
 
 2.500
 
 
 
 
 Smart Industry (leningen)
 
 
 
 
 0
 
 
 279
 
 
 279
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Thematische Technology Transfer
 
 
 4.390
 
 
 
 4.390
 
 
 5.129
 
 
 9.519
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 RegMed XB
 
 
 8.000
 
 
 
 8.000
 
 
 
 8.000
 
 
 
 
 
 
 1.500
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Bijdrage aan agentschappen
 
 
 
 
 9.552
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 9.552
 
 
 
 
 10.679
 
 
 
 
 20.231
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 9.514
 
 
 
 
 
 Bijdrage RVO.nl
 
 
 9.552
 
 
 
 9.552
 
 
 10.679
 
 
 20.231
 
 
 
 
 
 
 9.514
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Ontvangsten
 
 
 
 
 80.300
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 80.300
 
 
 
 
 69.600
 
 
 
 
 149.900
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 56.300
 
 
 
 
 
 ROM's
 
 
 30.000
 
 
 
 30.000
 
 
 
 30.000
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Fund to Fund
 
 
 15.000
 
 
 
 15.000
 
 
 65.550
 
 
 80.550
 
 
 
 
 
 
 6.000
 
 
 
 
 DVI II
 
 
 5.000
 
 
 
 5.000
 
 
 4.050
 
 
 9.050
 
 
 
 
 
 
 17.000
 
 
 
 
 Investeringen in fundamenteel en toegepast onderzoek
 
 
 
 
 0
 
 
 
 0
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Thematische Technology Transfer
 
 
 
 
 0
 
 
 
 0
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Innovatiekredieten
 
 
 20.000
 
 
 
 20.000
 
 
 
 20.000
 
 
 
 
 
 
 23.000
 
 
 
 
 SEED
 
 
 10.300
 
 
 
 10.300
 
 
 
 10.300
 
 
 
 
 
 
 10.300
 
 
 
 
 Ontvangsten VFF
 
 
 
 
 0
 
 
 
 0
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Tabel 16 Uitsplitsing verplichtingen (bedragen x € 1.000)
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Ontwerpbegroting 2024 (1)
 
 
 Mutaties via NvW, moties, amendementen en ISB's (2)
 
 
 Vastgestelde begroting 2024 (3) = (1) + (2)
 
 
 Mutaties 1e suppletoire begroting (4)
 
 
 Stand 1e suppletoire begroting (5) = (3) + (4)
 
 
 Mutatie 2025
 
 
 Mutatie 2026
 
 
 Mutatie 2027
 
 
 Mutatie 2028
 
 
 Mutatie 2029
 
 
 
 
 
 
 
 Verplichtingen
 
 
 
 
 219.039
 
 
 
 
 ‒ 4.000
 
 
 
 
 215.039
 
 
 
 
 272.144
 
 
 
 
 487.183
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 165.689
 
 
 
 
 
 waarvan garantieverplichtingen
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 waarvan overige verplichtingen
 
 
 219.039
 
 
 ‒ 4.000
 
 
 215.039
 
 
 272.144
 
 
 487.183
 
 
 
 
 
 
 165.689
 
 
 
 
 
 Budgetflexibiliteit
 De budgetflexibiliteit naar aanleiding van de wijzigingen uit de 1e suppletoire begroting is ongeveer 44%. Dit betekent dat 56% van het beschikbare kasbudget juridisch verplicht is. Van de 44% van de flexibele budgetten is 17% bestuurlijk gebonden. De resterende 27% is beleidsmatig gereserveerd.
 Vergeleken met de stand uit de Ontwerpbegroting 2024 is het percentage juridisch verplicht gestegen met 15%. Dit komt onder andere door het volledig aangaan van de verplichtingen voor de Nederlandse bijdrage aan het European Tech Champions Initiative (ETCI) van € 100 mln. Hierdoor is ook het percentage van bestuurlijk gebonden budgetten gedaald van 33% bij de Ontwerpbegroting naar 17%. Het percentage voor de beleidsmatig gereserveerde budgetten is met 1% gestegen ten opzichte van de Ontwerpbegroting 2024.
 
 
 Toelichting
 
 Verplichtingen
 Voor alle instrumenten op het Toekomstfonds is er bij de 1e suppletoire begroting de eindejaarsmarge over 2023 toegevoegd. Voor het Toekomstfonds geldt een 100% eindejaarsmarge, wat betekend dat alle niet-bestede middelen uit het voorgaande begrotingsjaar mee worden genomen naar het nieuwe begrotingsjaar. Als gevolg hier van wordt het verplichtingenbudget in 2024 met € 272,1 mln verhoogd. Dit betreft onder andere het verplichtingenbudget voor het Innovatiekrediet (€ 133,9 mln), Economische Veiligheidsfonds (€ 50,0 mln), Vroegefasefinanciering (€ 18,4 mln), Fund to Fund (€ 14,0 mln), SEED (€ 13,6 mln), ROM's (€ 10,0 mln), Bijdrage aan RVO (€ 10,7 mln), Q4C (€ 9,7 mln) en Thematische Technology Transfer (€ 6,9 mln).
 Ter vermindering van de jaarlijkse onderuitputting, van zowel het kas- als verplichtingenbudget, worden alle ramingen op het Toekomstfonds geactualiseerd in overleg met het Ministerie van Financiën. De begrotingstechnische verwerking hiervan is voorzien bij de Miljoenennota.
 Uitgaven
 Leningen
 Fund to fund
 Het budget voor het Dutch Venture Initiative (DVI) en Dutch Venture Initiative II (DVI II) in 2024 is opgehoogd met € 71,7 mln als gevolg van minder capital calls dan geraamd in 2023. Deze middelen zijn toegevoegd via de specifieke eindejaarsmarge die voor alle instrumenten op het Toekomstfonds geldt.
 ROM's
 Voor de kapitaalverstrekking aan de Regionale Ontwikkelingsmaatschappijen (ROM's) is het budget met € 13,8 mln opgehoogd via de specifieke eindejaarsmarge die voor alle instrumenten op het Toekomstfonds geldt. Het gaat hierbij om middelen die in 2023 niet zijn besteed doordat er minder stortingen aan de ROM's hebben plaatsgevonden dan verwacht. Deze middelen zijn bestuurlijk gebonden middels toezeggingen aan de ROM's en de Provincies en zullen in de komende jaren tot uitbetaling komen.
 Dutch Future Fund
 Voor het Dutch Future Fund is € 6,6 mln aan de begroting 2024 toegevoegd via de specifieke eindejaarsmarge die voor alle instrumenten op het Toekomstfonds geldt. Het gaat hierbij om middelen die in 2023 niet zijn besteed doordat er minder capital calls waren dan geraamd.
 Deep Tech Fund
 Voor het Deep Tech Fund is € 25,0 mln aan de begroting 2024 toegevoegd via de specifieke eindejaarsmarge die voor alle instrumenten op het Toekomstfonds geldt. Het gaat hierbij om middelen die in 2023 niet zijn besteed doordat er minder capital calls waren dan geraamd.
 Fonds Alternatieve Financiering
 Voor het Fonds Alternatieve Financiering is € 15,9 mln aan de begroting 2024 toegevoegd via de specifieke eindejaarsmarge die voor alle instrumenten op het Toekomstfonds geldt. Het gaat hierbij om middelen die in 2023 niet zijn besteed doordat er minder capital calls waren dan geraamd.
 Economische Veiligheid Fonds
 Voor de middelen die halverwege 2023 beschikbaar zijn gesteld voor de Beschermingsvoorziening Economische Veiligheid (BEV) is de uitwerking van de eerste tranche van € 50,0 mln niet afgerond, waardoor deze nog niet is beschikt aan InvestNL. Deze middelen zijn aan de begroting 2024 toegevoegd via de specifieke eindejaarsmarge die voor alle instrumenten op het Toekomstfonds geldt. In 2024 zal het volledig beschikbaar gestelde bedrag voor de BEV van € 100 mln worden beschikt aan InvestNL.
 European Tech Champions Initiative (ETCI)
 Het European Tech Champions Initiative (ETCI) is een nieuw Europees fonds dat belegd is bĳ het Europees Investeringsfonds (EIF). Nederland neemt sinds 2023 deel aan ETCI voor in totaal € 100 mln. Uitbetalingen aan ETCI vinden plaats op basis van capitall calls, in 2023 heeft de eerste capital call en uitbetaling plaatsgevonden. Het resterende bedrag uit 2023 (€ 78,1 mln) is via de specifieke eindejaarsmarge die voor alle instrumenten op het Toekomstfonds geldt toegevoegd aan de begroting 2024.
 Innovatiekrediet
 Op het budget van Innovatiekrediet is via de specifieke eindejaarsmarge die voor alle instrumenten op het Toekomstfonds geldt € 62,0 mln toegevoegd. Dit onder andere door een meevaller op de ontvangsten van het Innovatiekrediet aan het eind van vorig jaar welke via de revolverende systematiek van het Toekomstfonds wordt toegevoegd aan het budget voor 2024.
 Risicokapitaal SEED
 Voor de Seed Capital en Seed Business Angels is € 42,8 mln aan de begroting 2024 toegevoegd via de specifieke eindejaarsmarge die voor alle instrumenten op het Toekomstfonds geldt. Deze niet bestede middelen uit 2023 zijn lastig te ramen doordat de aangegane verplichtingen over een lange tijdsperiode kunnen worden uitbetaald (minimaal 12 jaar).
 Vroegefasefinanciering
 Voor de regeling Vroegefasefinanciering (VFF) is € 29,6 mln aan de begroting 2024 toegevoegd via de specifieke eindejaarsmarge die voor alle instrumenten op het Toekomstfonds geldt. Deze niet bestede middelen uit 2023 zijn ontstaan doordat het aantal aanvragen door bedrijven in het nationale luik en provincies in het regionale luik lager uitviellen dan verwacht.
 Q4C
 Op het budget van Q4C is € 9,7 mln toegevoegd via de specifieke eindejaarsmarge die voor alle instrumenten op het Toekomstfonds geldt. De onderuitputting is ontstaan door vertraging in de invulling van het advies van het Comité voor Ondernemerschap over de solvabiliteitspositie van het MKB. In 2024 dient nog de dekking voor het amendement van Strien uit de middelen voor Q4C te worden gehaald á 4 mln welke ten tijde van het indienen van het amendement tijdelijk uit de Vroegefasefinanciering is gedekt omdat de middelen voor Q4C al waren afgeboekt.
 Investeringen in Fundamenteel en Toegepast Onderzoek
 Op het budget van Investeringen in fundamenteel en toegepast onderzoek is € 5,9 mln aan de begroting 2024 toegevoegd via de specifieke eindejaarsmarge die voor alle instrumenten op het Toekomstfonds geldt.
 Onco Research
 Op het budget van Onco Research is € 8,1 mln toegevoegd via de specifieke eindejaarsmarge die voor alle instrumenten op het Toekomstfonds geldt. De onderuitputting in 2023 is ontstaan door vertraging in de uitfinanciering van de Oncode-projecten.
 Thematische Technology Transfer
 Op het budget van Thematische Technology Transfer (TTT) is € 5,1 mln toegevoegd via de specifieke eindejaarsmarge die voor alle instrumenten op het Toekomstfonds geldt. De onderuitputting in 2023 is ontstaan door vertraging in de uitfinanciering van de TTT-projecten.
 Bijdrage aan agentschappen
 Bijdrage aan RVO.nl
 Op het budget Bijdrage aan RVO is € 10,7 mln aan de begroting 2024 toegevoegd via de eindejaarsmarge over 2023. De eindejaarsmarge is ontstaan door opgehoopte onderuitputting over de afgelopen jaren. Bij de Miljoenennota worden de ramingen van het Toekomstfonds herzien waarbij de budgetten voor de uitvoeringskosten van RVO ook worden meegenomen.
 Ontvangsten
 Fund to Fund
 Voor de Dutch Venture Initiative (DVI) en Dutch Venture Initiative II (DVI II) zijn in 2023 de geraamde ontvangsten van in totaal € 65,5 mln niet gerealiseerd. Dit omdat de uitvoerder van DVI en DVI II de ontvangsten die bij de uitvoerder binnen komen saldeert met de uitgaven. Doordat deze ontvangsten uiteindelijk nog wel worden verwacht terug te vloeien naar de begroting van EZK wordt het ontvangsten budget opgehoogd met het niet ontvangen bedrag uit 2023.
 
 
 
 
 
 3.4
 Beleidsartikel 4 Een doelmatige energievoorziening en beperking van de klimaatverandering
 
 
 
 Budgettaire gevolgen van beleid
 
 
 Tabel 17 Budgettaire gevolgen van beleid art. 4 Een doelmatige energievoorziening en beperking van de klimaatverandering (Eerste suppletoire begroting) (bedragen x € 1.000)
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Ontwerpbegroting 2024 (1)
 
 
 Mutaties via NvW, moties, amendementen en ISB's (2)
 
 
 Vastgestelde begroting 2024 (3) = (1) + (2)
 
 
 Mutaties 1e suppletoire begroting (4)
 
 
 Stand 1e suppletoire begroting (5) = (3) + (4)
 
 
 Mutatie 2025
 
 
 Mutatie 2026
 
 
 Mutatie 2027
 
 
 Mutatie 2028
 
 
 Mutatie 2029
 
 
 
 
 
 
 
 Verplichtingen
 
 
 
 
 11.775.356
 
 
 
 
 201.900
 
 
 
 
 11.977.256
 
 
 
 
 13.929.593
 
 
 
 
 25.906.849
 
 
 
 
 8.613.786
 
 
 
 
 5.421.803
 
 
 
 
 5.239.373
 
 
 
 
 227.579
 
 
 
 
 1.626.569
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Uitgaven
 
 
 
 
 4.543.049
 
 
 
 
 132.300
 
 
 
 
 4.675.349
 
 
 
 
 891.402
 
 
 
 
 5.566.751
 
 
 
 
 602.320
 
 
 
 
 ‒ 991.802
 
 
 
 
 ‒ 1.201.625
 
 
 
 
 ‒ 674.485
 
 
 
 
 3.370.401
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Subsidies (regelingen)
 
 
 
 
 3.605.154
 
 
 
 
 110.000
 
 
 
 
 3.715.154
 
 
 
 
 712.980
 
 
 
 
 4.428.134
 
 
 
 
 462.731
 
 
 
 
 ‒ 1.050.433
 
 
 
 
 ‒ 1.303.957
 
 
 
 
 ‒ 794.586
 
 
 
 
 2.174.572
 
 
 
 
 
 Missiegedreven Onderzoek Ontwikkeling en Innovatie (MOOI)
 
 
 55.465
 
 
 
 55.465
 
 
 3.069
 
 
 58.534
 
 
 18.178
 
 
 27.561
 
 
 31.236
 
 
 27.078
 
 
 58.328
 
 
 
 
 Hernieuwbare Energietransitie (HER+)
 
 
 42.000
 
 
 
 42.000
 
 
 ‒ 15.786
 
 
 26.214
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Energie-efficiency
 
 
 2.368
 
 
 
 2.368
 
 
 ‒ 1.112
 
 
 1.256
 
 
 
 
 
 
 2.368
 
 
 
 
 Green Deals
 
 
 500
 
 
 
 500
 
 
 ‒ 457
 
 
 43
 
 
 
 
 
 
 500
 
 
 
 
 Demonstratieregeling Energie- en Klimaatinnovatie (DEI+)
 
 
 90.251
 
 
 
 90.251
 
 
 1.525
 
 
 91.776
 
 
 50.107
 
 
 131.077
 
 
 173.826
 
 
 185.740
 
 
 247.226
 
 
 
 
 Subsidieregeling Duurzame Scheepsbouw (SDS)
 
 
 1.696
 
 
 
 1.696
 
 
 1.032
 
 
 2.728
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Projecten Klimaat en Energieakkoord
 
 
 13.452
 
 
 
 13.452
 
 
 ‒ 2.436
 
 
 11.016
 
 
 ‒ 184
 
 
 ‒ 184
 
 
 ‒ 184
 
 
 ‒ 184
 
 
 ‒ 737
 
 
 
 
 SDE
 
 
 200.000
 
 
 
 200.000
 
 
 69.500
 
 
 269.500
 
 
 46.773
 
 
 
 
 
 185.000
 
 
 
 
 SDE+
 
 
 307.428
 
 
 
 307.428
 
 
 366.348
 
 
 673.776
 
 
 ‒ 6.842
 
 
 ‒ 1.812.308
 
 
 ‒ 1.648.959
 
 
 ‒ 1.205.031
 
 
 ‒ 93.585
 
 
 
 
 SDE++
 
 
 280.367
 
 
 
 280.367
 
 
 252.598
 
 
 532.965
 
 
 ‒ 2.299
 
 
 ‒ 50.312
 
 
 ‒ 25.000
 
 
 ‒ 25.000
 
 
 1.184.512
 
 
 
 
 Aardwarmte
 
 
 37.500
 
 
 
 37.500
 
 
 
 37.500
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 ISDE-regeling
 
 
 686.290
 
 
 20.000
 
 
 706.290
 
 
 ‒ 2.500
 
 
 703.790
 
 
 
 271.202
 
 
 
 
 97.700
 
 
 
 
 Carbon Capture Storage (CCS)
 
 
 4.664
 
 
 
 4.664
 
 
 ‒ 214
 
 
 4.450
 
 
 ‒ 214
 
 
 ‒ 214
 
 
 ‒ 214
 
 
 ‒ 214
 
 
 5.166
 
 
 
 
 Hoge Flux Reactor
 
 
 6.925
 
 
 
 6.925
 
 
 ‒ 1.485
 
 
 5.440
 
 
 
 
 
 
 6.925
 
 
 
 
 Caribisch Nederland
 
 
 13.344
 
 
 
 13.344
 
 
 6.278
 
 
 19.622
 
 
 
 
 
 
 4.144
 
 
 
 
 Overige subsidies
 
 
 62.391
 
 
 
 62.391
 
 
 45.098
 
 
 107.489
 
 
 
 20.000
 
 
 20.000
 
 
 20.000
 
 
 38.000
 
 
 
 
 Opschalingsinstrument waterstof
 
 
 389.000
 
 
 
 389.000
 
 
 21.250
 
 
 410.250
 
 
 148.150
 
 
 ‒ 7.811
 
 
 ‒ 34.813
 
 
 ‒ 11.813
 
 
 ‒ 11.813
 
 
 
 
 Maatregelen voor CO2-reductie
 
 
 0
 
 
 
 0
 
 
 615
 
 
 615
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Subsidieregeling Coöperatieve Energieopwekking (SCE)
 
 
 0
 
 
 
 0
 
 
 500
 
 
 500
 
 
 ‒ 3.500
 
 
 1.000
 
 
 1.000
 
 
 1.000
 
 
 23.095
 
 
 
 
 Subsidieondersteuning verduurzaming MKB
 
 
 9.000
 
 
 
 9.000
 
 
 ‒ 9.000
 
 
 0
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 IPCEI waterstof
 
 
 396.815
 
 
 
 396.815
 
 
 41.793
 
 
 438.608
 
 
 
 ‒ 50.000
 
 
 
 
 3.000
 
 
 
 
 Vulmaatregelen gasopslag
 
 
 340.400
 
 
 
 340.400
 
 
 ‒ 240.000
 
 
 100.400
 
 
 
 233.000
 
 
 
 
 
 
 
 MIEK
 
 
 14.450
 
 
 
 14.450
 
 
 ‒ 7.042
 
 
 7.408
 
 
 ‒ 7.449
 
 
 ‒ 1.192
 
 
 
 
 
 
 
 Schadeafhandeling mijnbouw Limburg
 
 
 4.087
 
 
 5.000
 
 
 9.087
 
 
 ‒ 5.559
 
 
 3.528
 
 
 505
 
 
 ‒ 3.000
 
 
 3.000
 
 
 3.000
 
 
 4.000
 
 
 
 
 Warmtenetten Investeringssubsidie (WIS)
 
 
 110.000
 
 
 
 110.000
 
 
 ‒ 92.401
 
 
 17.599
 
 
 164.916
 
 
 162.952
 
 
 167.063
 
 
 209.600
 
 
 350.743
 
 
 
 
 NGF-project NieuweWarmteNu!
 
 
 37.620
 
 
 
 37.620
 
 
 ‒ 2.069
 
 
 35.551
 
 
 5.152
 
 
 6.478
 
 
 2.778
 
 
 ‒ 4.672
 
 
 
 
 
 Tegemoetkoming energieprijzen 2022
 
 
 0
 
 
 
 0
 
 
 1.000
 
 
 1.000
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Tijdelijk prijsplafond energie kleinverbruikers 2023
 
 
 100.000
 
 
 
 100.000
 
 
 200.000
 
 
 300.000
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Compensatie aanbestedende diensten SEFE-contracten
 
 
 50.000
 
 
 
 50.000
 
 
 10.000
 
 
 60.000
 
 
 10.000
 
 
 
 
 
 
 
 
 Tegemoetkoming blokaansluitingen
 
 
 178.641
 
 
 
 178.641
 
 
 67.189
 
 
 245.830
 
 
 1.050
 
 
 
 
 
 
 
 
 Investeringen waterstofbackbone
 
 
 34.500
 
 
 
 34.500
 
 
 ‒ 90
 
 
 34.410
 
 
 ‒ 90
 
 
 ‒ 90
 
 
 ‒ 90
 
 
 ‒ 90
 
 
 70.000
 
 
 
 
 NGF - project Circulaire zonnepanelen
 
 
 135.000
 
 
 
 135.000
 
 
 
 135.000
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Geothermie (Klimaatfonds)
 
 
 1.000
 
 
 
 1.000
 
 
 2.000
 
 
 3.000
 
 
 ‒ 2.000
 
 
 
 
 
 
 
 
 Ondersteuning energiehubs
 
 
 0
 
 
 55.000
 
 
 55.000
 
 
 ‒ 7.364
 
 
 47.636
 
 
 3.108
 
 
 3.108
 
 
 
 
 
 
 
 Kwaliteitsbudget energieprojecten
 
 
 0
 
 
 25.000
 
 
 25.000
 
 
 ‒ 10.300
 
 
 14.700
 
 
 10.300
 
 
 
 
 
 
 
 
 Energiecoöperaties en burgerbetrokkenheid energietransitie (SE)
 
 
 0
 
 
 5.000
 
 
 5.000
 
 
 ‒ 5.000
 
 
 0
 
 
 1.070
 
 
 1.300
 
 
 1.400
 
 
 
 
 
 
 Subsidie project Djewels
 
 
 0
 
 
 
 0
 
 
 26.000
 
 
 26.000
 
 
 26.000
 
 
 17.000
 
 
 5.000
 
 
 6.000
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Leningen
 
 
 
 
 24.000
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 24.000
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 24.000
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 
 Lening EBN
 
 
 24.000
 
 
 
 24.000
 
 
 
 24.000
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Opdrachten
 
 
 
 
 76.433
 
 
 
 
 22.300
 
 
 
 
 98.733
 
 
 
 
 50.471
 
 
 
 
 149.204
 
 
 
 
 16.891
 
 
 
 
 26.801
 
 
 
 
 29.622
 
 
 
 
 24.528
 
 
 
 
 29.809
 
 
 
 
 
 Onderzoek mijnbouwbodembeweging
 
 
 1.590
 
 
 
 1.590
 
 
 3.851
 
 
 5.441
 
 
 4.638
 
 
 4.638
 
 
 4.638
 
 
 4.638
 
 
 2.308
 
 
 
 
 SodM onderzoek
 
 
 2.188
 
 
 
 2.188
 
 
 ‒ 5
 
 
 2.183
 
 
 ‒ 6
 
 
 
 
 
 2.500
 
 
 
 
 Uitvoeringsagenda klimaat
 
 
 473
 
 
 
 473
 
 
 
 473
 
 
 
 
 
 
 473
 
 
 
 
 Klimaat mondiaal
 
 
 370
 
 
 
 370
 
 
 910
 
 
 1.280
 
 
 
 
 
 
 420
 
 
 
 
 Onderzoek en opdrachten
 
 
 47.507
 
 
 7.300
 
 
 54.807
 
 
 31.331
 
 
 86.138
 
 
 12.259
 
 
 22.163
 
 
 24.984
 
 
 19.890
 
 
 24.108
 
 
 
 
 Programma Opwek Energie op Rijksvastgoed (OER)
 
 
 16.805
 
 
 ‒ 5.000
 
 
 11.805
 
 
 14.384
 
 
 26.189
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Energiehulp Oekraïne
 
 
 7.500
 
 
 20.000
 
 
 27.500
 
 
 
 27.500
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Bijdrage aan agentschappen
 
 
 
 
 131.906
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 131.906
 
 
 
 
 15.067
 
 
 
 
 146.973
 
 
 
 
 947
 
 
 
 
 1.447
 
 
 
 
 2.377
 
 
 
 
 2.370
 
 
 
 
 115.472
 
 
 
 
 
 Bijdrage RVO.nl
 
 
 96.476
 
 
 
 96.476
 
 
 12.848
 
 
 109.324
 
 
 872
 
 
 872
 
 
 ‒ 123
 
 
 ‒ 330
 
 
 90.819
 
 
 
 
 Bijdrage RDI
 
 
 9.041
 
 
 
 9.041
 
 
 
 9.041
 
 
 
 
 
 
 3.885
 
 
 
 
 Bijdrage NEa
 
 
 18.432
 
 
 
 18.432
 
 
 2.571
 
 
 21.003
 
 
 ‒ 170
 
 
 ‒ 170
 
 
 
 
 12.823
 
 
 
 
 Bijdrage KNMI
 
 
 2.313
 
 
 
 2.313
 
 
 530
 
 
 2.843
 
 
 2.000
 
 
 2.500
 
 
 2.500
 
 
 2.700
 
 
 2.313
 
 
 
 
 Bijdrage NVWA
 
 
 968
 
 
 
 968
 
 
 
 968
 
 
 
 
 
 
 968
 
 
 
 
 Bijdrage RIVM
 
 
 2.763
 
 
 
 2.763
 
 
 ‒ 1.755
 
 
 1.008
 
 
 ‒ 1.755
 
 
 ‒ 1.755
 
 
 
 
 2.755
 
 
 
 
 Bijdrage RWS
 
 
 1.913
 
 
 
 1.913
 
 
 873
 
 
 2.786
 
 
 
 
 
 
 1.909
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Bijdrage aan ZBO's/RWT's
 
 
 
 
 150.657
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 150.657
 
 
 
 
 11.590
 
 
 
 
 162.247
 
 
 
 
 7.300
 
 
 
 
 7.300
 
 
 
 
 7.300
 
 
 
 
 7.300
 
 
 
 
 147.937
 
 
 
 
 
 Doorsluis COVA-heffing
 
 
 111.000
 
 
 
 111.000
 
 
 
 111.000
 
 
 
 
 
 
 111.000
 
 
 
 
 TNO kerndepartement
 
 
 37.580
 
 
 
 37.580
 
 
 11.590
 
 
 49.170
 
 
 7.300
 
 
 7.300
 
 
 7.300
 
 
 7.300
 
 
 34.860
 
 
 
 
 TNO SodM
 
 
 2.077
 
 
 
 2.077
 
 
 
 2.077
 
 
 
 
 
 
 2.077
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Bijdrage aan medeoverheden
 
 
 
 
 543.993
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 543.993
 
 
 
 
 72.009
 
 
 
 
 616.002
 
 
 
 
 114.451
 
 
 
 
 23.083
 
 
 
 
 63.033
 
 
 
 
 85.903
 
 
 
 
 890.351
 
 
 
 
 
 Uitkoopregeling
 
 
 0
 
 
 
 0
 
 
 1.055
 
 
 1.055
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Regeling toezicht energiebesparingsplicht
 
 
 16.760
 
 
 
 16.760
 
 
 ‒ 400
 
 
 16.360
 
 
 
 
 14.865
 
 
 14.865
 
 
 14.865
 
 
 
 
 Uitvoeringskosten klimaat medeoverheden
 
 
 527.233
 
 
 
 527.233
 
 
 71.354
 
 
 598.587
 
 
 114.451
 
 
 23.083
 
 
 48.168
 
 
 71.038
 
 
 875.486
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Bijdrage aan (inter-)nationale organisaties
 
 
 
 
 10.906
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 10.906
 
 
 
 
 29.285
 
 
 
 
 40.191
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 12.260
 
 
 
 
 
 Nuclear Research Group (NRG)
 
 
 6.685
 
 
 
 6.685
 
 
 13.319
 
 
 20.004
 
 
 
 
 
 
 8.272
 
 
 
 
 Internationale contributies
 
 
 1.790
 
 
 
 1.790
 
 
 15.966
 
 
 17.756
 
 
 
 
 
 
 1.790
 
 
 
 
 PBL Rekenmeesterfunctie
 
 
 2.431
 
 
 
 2.431
 
 
 
 2.431
 
 
 
 
 
 
 2.198
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Ontvangsten
 
 
 
 
 1.935.077
 
 
 
 
 160.000
 
 
 
 
 2.095.077
 
 
 
 
 202.399
 
 
 
 
 2.297.476
 
 
 
 
 ‒ 627.813
 
 
 
 
 ‒ 651.750
 
 
 
 
 ‒ 951.750
 
 
 
 
 ‒ 851.750
 
 
 
 
 1.284.052
 
 
 
 
 
 Ontvangsten COVA
 
 
 111.000
 
 
 
 111.000
 
 
 
 111.000
 
 
 
 
 
 
 111.000
 
 
 
 
 Opbrengst heffing ODE (SDE++)
 
 
 5.000
 
 
 
 5.000
 
 
 0
 
 
 5.000
 
 
 
 
 
 
 ‒ 1.920.000
 
 
 
 
 Ontvangsten zoutwinning
 
 
 2.511
 
 
 
 2.511
 
 
 0
 
 
 2.511
 
 
 
 
 
 
 2.511
 
 
 
 
 Onttrekking reserve duurzame energie en klimaattransitie
 
 
 404.186
 
 
 160.000
 
 
 564.186
 
 
 541.322
 
 
 1.105.508
 
 
 70.662
 
 
 
 
 
 4.186
 
 
 
 
 ETS-ontvangsten
 
 
 1.400.000
 
 
 
 1.400.000
 
 
 ‒ 550.000
 
 
 850.000
 
 
 ‒ 550.000
 
 
 ‒ 650.000
 
 
 ‒ 950.000
 
 
 ‒ 850.000
 
 
 2.900.000
 
 
 
 
 Diverse ontvangsten
 
 
 12.380
 
 
 
 12.380
 
 
 211.077
 
 
 223.457
 
 
 
 
 
 
 39.630
 
 
 
 
 Heffing gasleveringszekerheid
 
 
 0
 
 
 
 0
 
 
 
 0
 
 
 ‒ 148.475
 
 
 ‒ 1.750
 
 
 ‒ 1.750
 
 
 ‒ 1.750
 
 
 146.725
 
 
 
 
 
 
 Tabel 18 Uitsplitsing verplichtingen (bedragen x € 1.000)
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Ontwerpbegroting 2024 (1)
 
 
 Mutaties via NvW, moties, amendementen en ISB's (2)
 
 
 Vastgestelde begroting 2024 (3) = (1) + (2)
 
 
 Mutaties 1e suppletoire begroting (4)
 
 
 Stand 1e suppletoire begroting (5) = (3) + (4)
 
 
 Mutatie 2025
 
 
 Mutatie 2026
 
 
 Mutatie 2027
 
 
 Mutatie 2028
 
 
 Mutatie 2029
 
 
 
 
 
 
 
 Verplichtingen
 
 
 
 
 11.775.356
 
 
 
 
 201.900
 
 
 
 
 11.977.256
 
 
 
 
 13.929.593
 
 
 
 
 25.906.849
 
 
 
 
 8.613.786
 
 
 
 
 5.421.803
 
 
 
 
 5.239.373
 
 
 
 
 227.579
 
 
 
 
 1.626.569
 
 
 
 
 
 waarvan garantieverplichtingen
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 
 
 waarvan overige verplichtingen
 
 
 11.775.356
 
 
 201.900
 
 
 11.977.256
 
 
 13.929.593
 
 
 25.906.849
 
 
 8.613.786
 
 
 5.421.803
 
 
 5.239.373
 
 
 227.579
 
 
 1.626.569
 
 
 
 
 
 Budgetflexibiliteit
 De oorspronkelijke budgetflexibiliteit in de Ontwerpbegroting 2024 was 49%, ofwel 51% van het beschikbare kasbudget (€ 4.543 mln) was al juridisch verplicht. 48% van het budget was bestuurlijk gebonden.
 Op basis van diverse amendementen die bij de behandeling van de Ontwerpbegroting 2024 van EZK zijn aangenomen en de suppletoire begroting waarmee het budget voor de energiehulp aan Oekraïne is opgehoogd, is in totaal € 132,3 mln aan het uitgavenbudget toegevoegd. Deze middelen zijn nog niet juridisch verplicht, zodat het percentage juridisch verplicht bij aanvang van het begrotingsjaar 2024 is gedaald naar 49,5%.
 Met de voorstellen voor de 1e suppletoire begroting wordt in totaal € 891,4 mln aan het uitgavenbudget toegevoegd. Omdat deze middelen nog niet juridisch verplicht zijn, daalt het percentage juridisch verplicht verder naar 42%.
 Tegelijkertijd zijn in het eerste kwartaal van 2024 al voor € 4.694 mln aan nieuwe verplichtingen aangegaan. Het overgrote deel van deze verplichtingen heeft echter een kasuitfinanciering naar latere jaren (dit geldt bijvoorbeeld voor de verplichtingen die op basis van de SDE++ zijn aangegaan). De inschatting is dat van deze aangegane verplichtingen circa € 250 mln een kasbeslag op 2024 leggen: hiermee stijgt het percentage juridisch verplicht weer van 42% naar 46% aan het einde van het eerste kwartaal van 2024.
 
 
 Toelichting
 
 Verplichtingen
 
 Het verplichtingenbudget in 2024 is verhoogd met € 13.930 mln. Dit is het saldo van met name de volgende mutaties:
 
 
 –
 SDE++ (€ 9.998,8 mln): het budget wordt met € 9.593 mln opgehoogd om alle resterende beschikkingen op basis van de openstelling 2023 en de nieuwe beschikkingen op basis van de openstelling 2024 te kunnen verlenen. Daarnaast wordt het budget opgehoogd met € 497,1 mln voor de regeling nadeelcompensatie kolencentrales. Hier tegenover staan verlagingen van € 50 mln ter dekking van de additionele opdrachten in het kader van het programma Opwek Energie Rijksvastgoed (OER) en € 50 mln (ook in de jaren 2025, 2026 en 2027) ter dekking van de continuering van de HER+ via de DEI+ en de TSE-MOOI.
 
 
 –
 Opschalingsinstrument waterstof (€ 1.826,6 mln): met diverse verplichtingenschuiven uit de jaren 2025 e.v. naar 2024 wordt het budget 2024 in totaal met € 1.580 mln opgehoogd. Daarnaast wordt via de eindejaarsmarge van het Klimaatfonds niet-besteed verplichtingenbudget 2023 (€ 250 mln) toegevoegd aan het budget 2024.
 
 
 –
 IPCEI Waterstof (€ 825,3 mln); de ophoging betreft in 2023 onbestede verplichtingenbudgetten die via de eindejaarsmarge van het Klimaatfonds aan het budget 2024 worden toegevoegd.
 
 
 –
 Vulmaatregelen gasopslagen (€ 233 mln): dit betreft het toevoegen van verplichtingenbudget voor de vultaak gasopslagen van EBN voor het gasseizoen 2025-2026 (zie ook bij Uitgaven).
 
 
 –
 Tijdelijk prijsplafond energie kleinverbruikers 2023 (€ 200 mln): dit is het bedrag dat volgens de raming van RVO in 2024 nog extra toegekend moet worden aan de energiebedrijven (zie ook bij Uitgaven).
 
 
 –
 SDE+ (€ 167,8 mln): de ophoging heeft vooral betrekking op het dekken van tekorten op het flankerend beleid SDE+ en het flankerend beleid Wind op Zee. Daarnaast wordt via de eindejaarsmarge van het Klimaatfonds niet-besteed verplichtingenbudget 2023 toegevoegd aan het budget 2024.
 
 
 –
 Uitvoeringskosten klimaat medeoverheden (€ 113,7 mln): met een verplichtingenschuif wordt € 63 mln van de jaren 2025, 2026 en 2027 naar het jaar 2024 geschoven. Vanuit het Meerjarenprogramma 2025 van het Klimaatfonds wordt in 2024 € 50 mln toegevoegd aan het budget voor gebiedsinvesteringen door medeoverheden in de gebieden waar aanlandplekken voor netten op zee zijn gepland. In totaal wordt voor de periode 2024-2030 € 500 mln aan de EZK-begroting toegevoegd (zie ook bij Uitgaven).
 
 
 –
 Onderzoek en opdrachten (€ 84,9 mln): het budget wordt opgehoogd met verplichtingenbudgetten die in 2023 niet zijn besteed en via de eindejaarsmarge van het Klimaatfonds aan het budget 2024 wordt toegevoegd. Ook vindt er een verplichtingenschuif van € 54,6 mln uit latere jaren naar 2024 plaats van Klimaatfondsmiddelen voor de ondersteuning van de ontwikkeling van SMR's.
 
 
 –
 Subsidie project Djewels (€ 80 mln): dit budget wordt toegevoegd aan de EZK-begroting om het Djewels-project in Groningen te kunnen financieren (zie ook bij Uitgaven).
 
 
 –
 Tegemoetkoming blokaansluitingen (€ 67,2 mln): zie bij Uitgaven.
 
 
 –
 DEI+ (€ 59,0 mln); de beleidsinzet die voorheen via de HER+ verliep, verloopt vanaf 2024 via de DEI+ en innovatieprogrammering van de Topsector Energie. Daarvoor wordt voor de periode 2024 tot en met 2027 € 20 mln. per jaar toegevoegd aan het DEI+-budget. Daarnaast wordt vanuit artikel 2 van de EZK-begroting € 40 mln. aan het DEI+-budget toegevoegd en hevelt het Ministerie van BZK voor de DEI+-Aardgasloze wijken € 6 mln. over. Hiertegenover staat een verschuiving van € 5 mln. naar het MOOI-budget voor de openstelling in 2024 van de regeling Energie en Klimaat Onderzoek en Ontwikkeling (EKOO).
 
 
 –
 TSE-MOOI (€ 47,6 mln): de beleidsinzet die voorheen via de HER+ verliep, verloopt vanaf 2024 via de DEI+ en innovatieprogrammering van de Topsector Energie. Daarvoor wordt voor de periode 2024 tot en met 2027 € 30 mln. per jaar toegevoegd aan het TSE/MOOI-budget. Daarnaast hevelt het Ministerie van BZK € 10,5 mln. over naar de EZK-begroting voor de openstelling van de MOOI-Gebouwde Omgeving en wordt vanuit artikel 2 € 3 mln. overgeheveld voor de openstelling van de TSE-Industrie in 2024.
 
 
 –
 Overige subsidies (€ 45,5 mln): de verhoging heeft vooral betrekking op het opvragen van niet-besteed verplichtingenbudget 2023 dat via de eindejaarsmarge Klimaatfonds aan het budget 2024 wordt toegevoegd aan het budgetten voor EBN versnellen onderzoek CCS, de Correctieregeling duurzame warmte en het project Verbetering Informatievoorziening Energietransitie (VIVET). Zie ook bij Uitgaven.
 
 
 –
 NGF-project NieuweWarmteNu! (€ 30,2 mln): het opvragen van niet-besteed verplichtingenbudget 2023 dat via de eindejaarsmarge NGF aan het budget 2024 wordt toegevoegd.
 
 
 –
 Internationale contributies (€ 16 mln): zie bij Uitgaven.
 
 
 –
 Programma Opwek Energie op Rijksvastgoed (OER) (€ 14,4 mln): zie bij Uitgaven.
 
 
 –
 Bijdrage RVO (€ 12,8 mln): zie bij Uitgaven.
 
 
 –
 Compensatie aanbestedende diensten SEFE-contracten (€ 10 mln): zie bij Uitgaven.
 
 
 
 Uitgaven
 Het uitgavenbudget 2024 wordt per saldo met € 891 mln verhoogd. Dit wordt voornamelijk verklaard door de volgende mutaties (groter dan € 10 mln).
 Subsidies
 Missiegedreven Onderzoek Ontwikkeling en Innovatie (MOOI)
 De beleidsinzet die voorheen via de HER+ verliep, verloopt vanaf 2024 via de DEI+ en innovatieprogrammering van de Topsector Energie. Daarvoor wordt tot en met 2031 extra budget toegevoegd aan het budget voor de TSE/MOOI. De reden hiervoor is dat de HER+ regeling wordt gecontinueerd via de TSE/MOOI en DEI+. De voornaamste reden om de HER+ te continueren via de DEI+ en de TSE/MOOI is dat binnen de HER+ het alleen mogelijk was om projecten gericht op kostprijsreductie te ondersteunen, terwijl het in de DEI+ en de TSE/MOOI ook mogelijk is om projecten zowel op kostprijsreductie als ook op andere maatschappelijk relevante uitdagingen te ondersteunen. Dit sluit beter aan bij de innovatie-uitdagingen om tot een klimaatneutraal energiesysteem te komen.
 Hernieuwbare Energietransitie (HER+)
 Het budget voor de HER+ wordt met € 16 mln. verlaagd. Deze middelen worden ingezet voor tekorten binnen het SDE+-domein en het Loss and Damage Fund.
 Demonstratieregeling energie- en klimaatinnovatie (DEI+)
 De beleidsinzet die voorheen via de HER+ verliep, verloopt vanaf 2024 via de DEI+ en innovatieprogrammering van de Topsector Energie (zie ook MOOI). Daarvoor wordt tot en met 2031 extra budget toegevoegd aan het DEI+-budget. Ook wordt vanuit artikel 2 van de EZK-begroting in totaal € 36 mln toegevoegd voor de DEI+-Industrie. Het Ministerie van BZK hevelt in totaal € 5,4 mln over ter financiering van de DEI+-Aardgasloze wijken. Tenslotte wordt in totaal over de periode 2026-2029 € 133,3 mln toegevoegd vanuit de SDE+ als voorfinanciering van de middelen die de DEI+ nog in de periode na 2029 moet terugontvangen van de subsidieregeling Opschaling volledig hernieuwbare waterstofproductie via elektrolyse (OWE).
 SDE
 Vanwege lagere energieprijzen dan initieel geraamd zijn de kosten voor de SDE hoger uitgevallen dan geraamd, deze worden in 2024 gefinancierd uit de ontvangsten (terugbetaalde subsidievoorschotten) en de ruimte binnen het SDE++-budget en in 2025 uit de reserve duurzame energie en klimaattransitie.
 SDE+
 De ophoging van het SDE+-budget 2024 kent een groot aantal oorzaken. Allereerst worden voor de SDE+-regeling en het flankerend beleid rond de SDE+(+) en Wind op zee extra middelen toegevoegd, deels gedekt uit ontvangsten van terugbetaalde subsidievoorschotten SDE/SDE+/SDE++, deels uit het budget van de SDE++. Daarnaast is er een tekort op het budget voor de bevoorschotting op de subsidie aan TenneT voor de aanleg van het net op zee. Dit wordt voor het grootste deel gedekt uit de SDE++ en voor een klein deel uit de reserve duurzame energie en klimaattransitie. Tenslotte worden ook de in 2023 niet-bestede Klimaatfondsmiddelen voor het flankerend beleid Wind op zee toegevoegd aan het budget 2024.
 Doordat energieprijzen meerjarig hoger uitvallen is er in de periode 2026-2029 minder budget benodigd voor de SDE+. De kasraming wordt hierop aangepast en in totaal met € 4.338 mln verlaagd. Deze ruimte komt ten goede van het generale beeld. In de jaren 2027-2029 wordt in totaal € 657 mln overgeheveld van de EZK-begroting naar bestaande reservering op de Aanvullende Post voor stimulering duurzame energieproductie (SDE) en overig klimaatbeleid. Deze middelen worden gereserveerd voor toekomstige klimaatbesluitvorming.
 SDE++
 Het SDE+-budget wordt enerzijds opgehoogd met middelen vanuit de reserve duurzame energie en klimaattransitie ter financiering van de kosten in 2024 voor de nadeelcompensatie van kolencentrales, anderzijds vindt een verschuiving van budget plaats naar de SDE en de SDE+ (zie de toelichting bij deze instrumenten) en wordt € 49 mln overgeheveld van de EZK-begroting naar bestaande reservering op de Aanvullende Post voor stimulering duurzame energieproductie (SDE) en overig klimaatbeleid. Deze middelen worden gereserveerd voor toekomstige klimaatbesluitvorming.
 ISDE
 Het ISDE-budget wordt opgehoogd vanwege een aantal redenen. Allereerst is via de eindejaarsmarge de onderuitputting (€ 53,1 mln) op de Klimaatfondsmiddelen in 2023 opgevraagd. Deze middelen worden via een schuif aan het budget voor 2026 toegevoegd, omdat er in 2024 en 2025 naar verwachting voldoende middelen beschikbaar zijn en de budgetten na 2025 (fors) lager zijn. Daarnaast wordt er vanuit het Meerjarenprogramma 2025 van het Klimaatfonds in 2026 € 216,7 mln toegevoegd aan de beschikbare middelen vanuit het Nationaal Isolatie Programma (NIP) voor de subsidiëring van isolatiemaatregelen via de ISDE. Ook is er vanuit het Meerjarenprogramma 2025 van het klimaatfonds in 2026 € 1,4 mln toegevoegd voor de stimulering van biobased isolatiemateriaal. Tenslotte is het budget in 2024 verlaagd met € 2,5 mln als gedeeltelijke dekking van het aandeel van EZK van € 5 mln in de tijdens de COP28 bekend gemaakte bijdrage van Nederland van € 15 mln aan het Loss and Damage Fund. Dit is een fonds gericht op het aanpakken van schade en verlies als gevolg van klimaatverandering.
 Overige subsidies
 Via de eindejaarsmarge wordt de onderuitputting op de Klimaatfondsmiddelen in 2023 van zowel de subsidie aan EBN voor het onderzoek naar het versnellen van CCS (€ 10,6 mln), de Correctieregeling duurzame warmte (€ 31,1 mln) als het project Verbetering Informatievoorziening Energietransitie (€ 0,3 mln) toegevoegd aan het budget 2024. Ter financiering van de batterijverplichting voor zonneparken wordt vanuit het Klimaatfonds voor de periode 2026-2030 in totaal € 100 mln toegevoegd.
 Opschalingsinstrument waterstof
 Vanuit het Meerjarenprogramma 2025 van het Klimaatfonds wordt in 2026 € 100 mln toegevoegd aan het budget voor het waterstofnetwerk op zee. Daarnaast vindt op dit budget een kasschuif van € 20 mln plaats van 2027 naar 2024 en 2025. Op het budget voor Elektrolyse-offshore (40Mw) vindt een kasschuif plaats van 2026-2029 naar 2024 en 2025. Tenslotte wordt via de eindejaarsmarge de onderuitputting op de Klimaatfondsmiddelen in 2023 op het budget voor het Kennisplatform Elektrolyse-offshore en ketenbrede consortia aan het budget voor 2024 toegevoegd.
 IPCEI Waterstof
 Via de eindejaarsmarge wordt de onderuitputting op de Klimaatfondsmiddelen in 2023 (€ 49,3 mln) van de IPCEI Waterstof golf 2 en golf 3 aan het budget 2024 toegevoegd. Ter financiering van het waterstofproject Djewels in Groningen (zie onder) wordt € 50 mln gedekt vanuit het IPCEI Waterstof budget.
 Vulmaatregelen gasopslagen
 In lijn met de lange termijnvisie gasopslagen zal EBN ook in het vulseizoen 2025-2026 weer gas opslaan in de gasopslag Bergermeer. De verplichting hiervoor wordt dit jaar al aangegaan om EBN binnen de gestelde kaders maximaal de ruimte te geven om gas in de opslag te houden. Het uitgavenbudget 2025 wordt hiervoor met € 233 mln opgehoogd. Tegelijkertijd wordt het budget 2024 met € 240 mln verlaagd, omdat de regeling van RVO voor het vullen van gasopslagen niet meer wordt opengesteld: hierdoor valt het hiervoor in 2024 gereserveerde kasbudget van € 240 mln vrij.
 MIEK
 Vanuit het MIEK-budget wordt budget overgeheveld naar het apparaatsbudget op artikel 40 ter dekking van de formatie van de directie Verduurzaming Industrie, de projectdirectie Delta Rhine Corridor (DRC) en de formatie benodigd bij de directie Realisatie Energietransitie voor werkzaamheden voor de DRC in het kader van de Rijkscoördinatieregeling. Daarnaast wordt budget overgeheveld naar artikel 2 (Bedrijvenbeleid,  Innovatie en duurzaam ondernemen) ter financiering van het beleidsbudget en de RVO-uitvoeringskosten van de directie Verduurzaming Industrie.
 Schadeafhandeling mijnbouw Limburg
 De openstelling van de regeling voor de schadeafhandeling in Limburg duurt langer dan verwacht vanwege de benodigde afstemming met de regio. Hierdoor zijn de in 2023 beschikbare middelen niet tot besteding gekomen. Aangezien het aantal verwachte schadegevallen gelijk is gebleven, zijn deze middelen wel benodigd en is de onderuitputting aan het budget in latere jaren toegevoegd. Ook wordt hierdoor een deel van de beschikbare middelen in 2024 naar latere jaren verschoven. Tenslotte zijn de uitvoeringskosten van RVO voor de regeling voor de jaren 2024, 2025 en 2026 overgeheveld naar het RVO-uitvoeringsbudget.
 Warmtenetten Investeringssubsidie (WIS)
 Vanuit het Meerjarenprogramma 2025 van het Klimaatfonds wordt in totaal over de periode 2025-2030 € 972,5 mln toegevoegd aan de beschikbare middelen voor de WIS. Met deze middelen worden toekomstige openstellingen van de WIS mogelijk gemaakt. Daarnaast is via de eindejaarsmarge van het klimaatfonds de onderuitputting uit 2023 (€ 129,6 mln) aan het budget 2024 toegevoegd. Tenslotte zijn de middelen van deopenstellingen van de WIS 2023 en 2024 in het juiste kasritme gezet met een kasschuif. Dit ritme is vastgesteld op basis van de meest recente prognose van de uitfinancieringsperiode van de WIS 2023 en 2024.
 NGF-project NieuweWarmteNu!
 Met een kasschuif wordt het kasritme van het budget voor het NGF-project NieuweWarmteNu! geactualiseerd op basis van de meest recente prognose van RVO. Daarnaast is de onderuitputting op het budget 2023 opgevraagd via de eindejaarsmarge van het NGF. 
 Tijdelijk prijsplafond energie kleinverbruikers 2023
 Met ingang van 2024 is het prijsplafond definitief niet meer van kracht. Leveranciers leveren maandelijks nog jaar- en eindnota’s aan, zodat RVO de definitieve prijsplafondkortingen kan verrekenen met het door de leverancier ontvangen subsidievoorschot. De raming van RVO is dat er in 2024 nog € 300 mln betaald moet worden aan de energiebedrijven. Er is in 2024 een kasbudget van € 100 mln beschikbaar, daarom wordt het budget met € 200 mln opgehoogd. Daarnaast raamt RVO dat er € 109 mln terugbetaald moet worden door de energiebedrijven aan RVO. Er zijn in 2024 geen ontvangsten geraamd voor het prijsplafond, dus er is een ontvangstenmeevaller van € 109 mln. Per saldo is er dus een tegenvaller van € 91 mln in 2024. Medio 2025 dienen alle subsidies definitief vastgesteld te zijn.
 Compensatie aanbestedende diensten SEFE-contracten
 Voor deze compensatieregeling stond aanvankelijk € 20 mln geraamd in 2023. Omdat de regeling later is opengesteld dan gepland, was het niet langer mogelijk om deze middelen in 2023 te besteden. Om die reden zijn deze middelen opgevraagd voor 2024. De kasschuif van € 10 mln van 2024 naar 2025 is vervolgens doorgevoerd op basis van nieuwe verwachtingen rond de momenten waarop RVO de aanvragen voor deze regeling verwacht te ontvangen
 Tegemoetkoming blokaansluitingen
 In 2024 vinden er nog uitbetalingen plaats op basis van aanvragen voor de regeling Tijdelijke Tegemoetkoming Blokaansluitingen (TTB) in 2023. Er was in 2024 € 178,6 mln. budget beschikbaar en dit bedrag wordt opgehoogd met € 67,2 mln. Dit is op basis van een nieuwe raming van de Belastingdienst. Een deel van deze ophoging wordt veroorzaakt door aanvragen die eerder niet goed ingelezen waren in het systeem van de Belastingdienst. De Kamer is hier eerder over geïnformeerd met een Kamerbrief op 28 maart (Kamerstuk 29 023, nr. 495). Deze ophoging wordt daarnaast ook verklaard door een hoger gemiddeld subsidiebedrag per aanvraag dan eerder werd geprognosticeerd.
 Kwaliteitsbudget energieprojecten
 Op basis van het amendement Kröger-Boucke is bij de behandeling van de EZK-begroting 2024 € 25 mln aan de EZK-begroting toegevoegd als kwaliteitsbudget voor energieprojecten. Omdat een deel van de uitgaven hiervan doorlopen naar 2025, wordt € 10,3 mln (kas)budget verschoven van 2024 naar 2025. 
 Subsidie project Djewels
 Ter financiering van het innovatieve waterstofproject Djewels in Groningen is € 80 mln beschikbaar gesteld. Djewels past een innovatieve elektrolyse–technologie toe met hoge druk. Dat scheelt in het ruimtegebruik, waardoor elektrolyse op zee dichterbij komt en er op land minder ruimte nodig is voor elektrolyse. Van de toegezegde € 80 mln wordt € 50 mln gedekt vanuit het IPCEI Waterstof budget: € 30 mln komt uit het budget van artikel 5 (PEGA-budget).
 Opdrachten
 Onderzoek mĳnbouw bodembeweging
 Het budget voor de onderzoeksprojecten bodembeweging wordt omhoog bijgesteld met de Nij Begun middelen voor toezicht, kennis en monitoring (PEGA-budget, maatregelen 49 t/m 50). Hiermee wordt onder andere het programma ‘duurzaam gebruik diepe ondergrond’ opgezet en de onderzoeken in het kader van het Kennisprogramma Effecten Mijnbouw (KEM) uitgebreid.
 Onderzoek en opdrachten
 
 De mutatie op dit instrument kent een groot aantal oorzaken. De belangrijkste zijn:
 
 
 –
 Via de eindejaarsmarge wordt de onderuitputting op de Klimaatfondsmiddelen in 2023 van het RCR-budget (€ 3,8 mln), het budget voor onderzoeken nieuwbouw kerncentrales (€ 24,2 mln), de ondersteuning van de ontwikkeling van SMR's (€ 0,9 mln) en de bedrijfsduurverlenging Borssele (€ 0,7 mln) aan het budget 2024 toegevoegd.
 
 
 –
 Vanuit het Meerjarenprogramma 2025 van het Klimaatfonds wordt vanaf 2025 jaarlijks budget toegevoegd aan het budget voor onderzoeken nieuwbouw kerncentrales (€ 2,5 mln per jaar), aan het budget voor de kennisinfrastructuur kernenergie (totaal € 32 mln in de periode 2025-2029) en aan het budget voor de ondersteuning van de ontwikkeling van SMR's (€ 49,5 mln in de periode 2025-2029).
 
 
 
 Programma Opwek Energie op Rĳksvastgoed (OER)
 Via de eindejaarsmarge van het Klimaatfonds wordt € 14,4 mln aan niet-bestede middelen 2023 toegevoegd aan het budget 2024. 
 Bijdrage aan agentschappen
 Bijdrage aan RVO
 Aan het uitvoeringsbudget van RVO wordt in 2024 totaal € 12,8 mln toegevoegd. Het RVO-uitvoeringsbudget wordt opgehoogd met bedragen voor het Adviescollege Veiligheid Groningen (ACVG), de uitvoering van het Herstel- en Veerkrachtplan (HVP) en de middelen die vanuit de begroting van het Ministerie van BZK en vanuit artikel 2 van de EZK-begroting zijn overgeheveld voor de DEI+-Aardgasvrije wijken, de MOOI-Gebouwde Omgeving  en de TSE-Industrie. Ook is meerjarig budget toegevoegd om de tariefstijging van RVO te compenseren. Via de eindejaarsmarge wordt de onderuitputting op de Klimaatfondsmiddelen in 2023 van het RVO-uitvoeringsbudget toegevoegd aan het budget 2024. Tenslotte is ook het over 2023 te veel aan RVO betaalde voorschot voor de uitvoeringskosten 2023 aan het uitvoeringsbudget 2024 toegevoegd.
 Bijdrage KNMI
 De bijdrage voor KNMI wordt voor de jaren 2024-2028 omhoog bijgesteld met de Nij Begun middelen voor toezicht, kennis en monitoring (maatregelen 49 t/m 50). Hiermee kan de bestaande seismische monitoring van het KNMI worden uitgebreid.
 Bĳdrage aan ZBO's/RWT's
 TNO Kerndepartement
 De bijdrage aan TNO wordt voor de jaren 2024-2028 omhoog bijgesteld met de Nij Begun middelen voor toezicht, kennis en monitoring (maatregelen 49 t/m 50). Hiermee kunnen de data en kennis van de ondergrond versneld vergroot en ontsloten worden. Daarnaast vinden enkele overhevelingen plaats vanuit de begrotingen van BZK en SZW en wordt via de eindejaarsmarge van het Klimaatfonds € 0,9 mln aan niet-bestede middelen 2023 toegevoegd aan het budget 2024.
 Bijdrage aan medeoverheden
 Regeling toezicht energiebesparingsplicht
 Voor de verlenging van de regeling toezicht energiebesparingsplicht na 2026 wordt vanaf 2027 het benodigde budget toegevoegd aan de begroting. De opzet van de nieuwe regeling kan op basis van een in 2024 of 2025 uit te voeren evaluatie van de bestaande regeling nog wijzigen.
 Uitvoeringskosten Klimaat medeoverheden
 Over de periode 2024-2030 wordt vanuit het Klimaatfonds in totaal € 500 mln toegevoegd ter financiering van gebiedsinvesteringen rond de aanlandplekken van netten op zee. Hiertegenover staat dat er middelen worden overgeheveld naar de IenW-begroting voor de uitvoering van het Programma Nucleaire Veiligheid en de nucleaire ambities van het huidige kabinet. Ook wordt budget overgeheveld naar het apparaatsbudget van het Ministerie van EZK ter financiering van de formatie en inhuur van de directie Kernenergie. Ook worden de niet-bestede Klimaatfondsmiddelen 2023 weer toegevoegd aan het budget 2024. Tenslotte vindt een kasschuif plaats van 2026 en 2027 naar 2024 en 2025 om de hogere uitvoeringskosten in deze jaren van gemeenten en provincies voor de aanpak van netcongestie te dekken.
 Bĳdrage aan (inter-)nationale organisaties
 Nuclear Research Group (NRG)
 De ophoging van het budget voor NRG wordt vooral veroorzaakt doordat NRG dit jaar de laatste tranche (€ 12 mln) opvraagt uit de in 2014 verstrekte lening. Deze lening is in algemene zin gericht op de continuïteit van bedrijfsvoering van NRG (voorheen onderdeel van ECN) en in het bijzonder op het scheppen van de noodzakelijke investeringen voor het in bedrijf houden van de Hoge Flux Reactor (HFR) totdat de Pallas Reactor operationeel is.
 Internationale contributies
 De ophoging van het budget wordt voornamelijk verklaard door het beschikbaar komen van € 15 mln voor de Nederlandse bijdrage aan het Loss and Damage Fund. Daarnaast is via de eindejaarsmarge van het Klimaatfonds € 1 mln aan niet-bestede middelen 2023 aan het budget 2024 toegevoegd.
 Ontvangsten
 Onttrekking reserve duurzame energie en klimaattransitie
 De begrotingsreserve Duurzame Energie en klimaattransitie wordt aangesproken om de hogere kosten voor de SDE-regeling te bekostigen als gevolg van lagere energieprijzen dan geraamd in 2025. Ook zijn er in 2024 hogere uitgaven dan geraamd voor de subsidie aan TenneT voor de aanleg van het net op Zee. De uitgaven voor de nadeelcompensatie kolenmaatregelen worden in 2024 gedaan, waardoor deze ook onttrokken moeten worden uit de reserve. Er worden in 2024 en 2025 ook middelen onttrokken aan de reserve voor de continuering van de HER+ via de DEI+ en TSE/MOOI. Voor verdere toelichting zie deze posten.  
 ETS-ontvangsten
 De ETS-prijs is sterk gedaald ten opzichte van de vorige raming. Dit komt onder andere door een hele sterke daling van de vraag naar emissierechten (o.a. door aanhoudende hoge fossiele energieprijzen), gecombineerd met een historische daling van de emissies van de Europese elektriciteitssector (die goed is voor ongeveer de helft van de ETS-emissies) met 25% in één jaar. Er zijn daardoor meer rechten dan nodig en dit doet de prijs dalen. De ontvangstenraming voor de jaren 2024 en verder is daarom aanzienlijk naar beneden bijgesteld.
 Diverse ontvangsten
 De hogere diverse ontvangsten hebben verschillende oorzaken. RVO verwacht over 2024 in totaal € 109 mln aan te veel betaalde voorschotten in het kader van het prijsplafond 2023 en € 96 mln aan eerder toegekende subsidievoorschotten op de SDE en SDE+ terug te ontvangen. Daarnaast verwacht EZK ruim € 5,3 mln terug te ontvangen aan uitvoeringskosten die in 2023 te veel aan RVO zijn uitbetaald.
 Heffing gasleveringszekerheid
 De kosten voor de vulmaatregelen worden via een opslag op de transporttarieven van GTS doorbelast aan gasgebruikers in binnen- en buitenland. Er waren het afgelopen jaar geen kosten voor de RVO vulmaatregel, daarom worden ook de ontvangsten uit de heffing naar beneden bĳgesteld. Daarnaast worden de inkomsten gerelateerd aan de vultaak van EBN voor het vulseizoen 2025-2026 (€ 233 mln, zie bij Uitgaven) toegevoegd aan de ontvangstenraming. De heffing kan op zijn vroegst in 2026 in werking treden, vandaar dat de hele reeks een jaar opschuift.
 Toelichting op de Begrotingsreserves
 
 Tabel 19 Begrotingsreserve Duurzame energie en Klimaattransitie (bedragen x € 1 mln)
 
 
 
 
 
 
 Stand 1/1/2024
 
 
 5.773,4
 
 
 
 
 
 
 + Geraamde storting
 
 
 
 
 
 – Geraamde onttrekking
 
 
 ‒ 1.105,5
 
 
 
 
 Stand (raming) per 31/12/2024
 
 
 4.667,9
 
 
 
 
 
 De begrotingsreserve voor duurzame energie en klimaattransitie is bestemd voor onbesteed gebleven middelen als gevolg van vertraging bij of het niet doorgaan van projecten waaraan subsidie is toegekend op basis van de MEP, de SDE, de SDE+, de SDE++, de HER+ of de ISDE. Via de reserve blijven deze middelen ook in de toekomst beschikbaar voor het stimuleren van hernieuwbare energieproductie of CO2-reductie.
 
 De onttrekking aan de reserve is in 2024 opgebouwd uit de volgende elementen:
 
 
 –
 Bij de Startnota van het kabinet Rutte-III is besloten € 1.700 mln verspreid over meerdere jaren aan de reserve te onttrekken en toe te voegen aan het meerjarig voor de SDE++ beschikbare budget. Voor 2024 gaat het om een bedrag van € 400 mln.
 
 
 –
 Daarnaast wordt € 4,2 mln onttrokken ter financiering van de kasgevolgen van het amendement-Sienot over de ophoging van de Subsidieregeling Coöperatieve Energieopwekking (SCE) naar € 100 mln.
 
 
 –
 Ter financiering van een aantal door de Kamer aangenomen amendementen bij de begrotingsbehandeling 2024 wordt in totaal € 175 mln (onbestede middelen Porthos-lening) aan de reserve onttrokken.
 
 
 –
 Ter dekking van de kosten van de nadeelcompensatie kolencentrales wordt € 497,1 mln aan eerder in de reserve gestorte middelen weer aan de reserve onttrokken.
 
 
 –
 Om de hogere bevoorschotting aan TenneT op de subsidie voor de aanleg van het net op zee te dekken wordt in 2024 € 22 mln aan de reserve onttrokken.
 
 
 –
 Om het tekort op de continuering van de HER+ via de DEI+ te dekken wordt € 7,2 mln aan de reserve onttrokken.
 
 
 
 
 Tabel 20 Begrotingsreserve Aardwarmte (bedragen x € 1 mln)
 
 
 
 
 
 
 Stand 1/1/2024
 
 
 18,0
 
 
 
 
 
 
 + Geraamde storting
 
 
 
 
 
 – Geraamde onttrekking
 
 
 ‒ 0,2
 
 
 
 
 Stand (raming) per 31/12/2024
 
 
 17,8
 
 
 
 
 
 De begrotingsreserve voor de garantieregeling Aardwarmte is bedoeld om het budget voor het mogelijk uitbetalen van verliesdeclaraties meerjarig in te kunnen zetten en een eventuele mismatch in de tijd tussen inkomsten (premies) en uitgaven (verliesdeclaraties) op te vangen. Om gebruik te kunnen maken van de garantieregeling Aardwarmte betalen marktpartijen een kostendekkende premie aan de uitvoerder van de regeling (RVO) die wordt gestort in de begrotingsreserve. Het tekort op de RVO-uitvoeringskosten 2024 wordt onttrokken aan de reserve.
 
 Tabel 21 Begrotingsreserve aan NRG verstrekte leningen (bedragen x € 1 mln)
 
 
 
 
 
 
 Stand 1/1/2024
 
 
 6,6
 
 
 
 
 
 
 + Geraamde storting
 
 
 
 
 
 – Geraamde onttrekking
 
 
 
 
 
 Stand (raming) per 31/12/2024
 
 
 6,6
 
 
 
 
 
 De middelen in de begrotingsreserve risicopremie ECN/NRG zullen worden aangesproken als ECN – al dan niet tijdelijk – (gedeeltelijk) niet kan voldoen aan de terugbetalingsverplichtingen volgens de afgesloten leningsovereenkomst.
 
 
 
 
 
 3.5
 Beleidsartikel 5 Een veilig Groningen met perspectief
 
 
 
 Budgettaire gevolgen van beleid
 
 
 Tabel 22 Budgettaire gevolgen van beleid art. 5 Een veilig Groningen met perspectief (Eerste suppletoire begroting) (bedragen x € 1.000)
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Ontwerpbegroting 2024 (1)
 
 
 Mutaties via NvW, moties, amendementen en ISB's (2)
 
 
 Vastgestelde begroting 2024 (3) = (1) + (2)
 
 
 Mutaties 1e suppletoire begroting (4)
 
 
 Stand 1e suppletoire begroting (5) = (3) + (4)
 
 
 Mutatie 2025
 
 
 Mutatie 2026
 
 
 Mutatie 2027
 
 
 Mutatie 2028
 
 
 Mutatie 2029
 
 
 
 
 
 
 
 Verplichtingen
 
 
 
 
 2.579.159
 
 
 
 
 453.000
 
 
 
 
 3.032.159
 
 
 
 
 544.288
 
 
 
 
 3.576.447
 
 
 
 
 662.962
 
 
 
 
 1.105.423
 
 
 
 
 683.874
 
 
 
 
 231.709
 
 
 
 
 456.396
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Uitgaven
 
 
 
 
 2.593.594
 
 
 
 
 453.000
 
 
 
 
 3.046.594
 
 
 
 
 ‒ 87.208
 
 
 
 
 2.959.386
 
 
 
 
 701.877
 
 
 
 
 1.143.461
 
 
 
 
 674.705
 
 
 
 
 203.957
 
 
 
 
 541.279
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Subsidies (regelingen)
 
 
 
 
 162.480
 
 
 
 
 91.000
 
 
 
 
 253.480
 
 
 
 
 ‒ 42.491
 
 
 
 
 210.989
 
 
 
 
 ‒ 62.133
 
 
 
 
 172.822
 
 
 
 
 23
 
 
 
 
 23
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 
 Waardevermeerderingsregeling
 
 
 13.000
 
 
 
 91.000
 
 
 
 104.000
 
 
 ‒ 41.876
 
 
 62.124
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Geestelijke bijstand
 
 
 550
 
 
 
 550
 
 
 
 550
 
 
 
 486
 
 
 
 
 
 
 
 Duurzaam herstel
 
 
 111.000
 
 
 
 111.000
 
 
 ‒ 71.569
 
 
 39.431
 
 
 ‒ 70.264
 
 
 169.833
 
 
 
 
 
 
 
 Woonbedrijf
 
 
 
 
 
 1.330
 
 
 1.330
 
 
 2.000
 
 
 815
 
 
 
 
 
 
 
 Diverse subsidies versterken
 
 
 
 
 
 66.537
 
 
 66.537
 
 
 4.560
 
 
 1.865
 
 
 200
 
 
 200
 
 
 
 
 
 Subsidieregelingen bestuurlijke afspraken
 
 
 5.000
 
 
 
 5.000
 
 
 2.914
 
 
 7.914
 
 
 1.748
 
 
 
 
 
 
 
 
 Huurderscompensatie
 
 
 
 
 
 350
 
 
 350
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Nieuwbouwregeling
 
 
 4.930
 
 
 
 4.930
 
 
 
 4.930
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Economische bedrijvigheid
 
 
 28.000
 
 
 
 28.000
 
 
 ‒ 177
 
 
 27.823
 
 
 ‒ 177
 
 
 ‒ 177
 
 
 ‒ 177
 
 
 ‒ 177
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 (Schade)vergoeding
 
 
 
 
 406.580
 
 
 
 
 273.000
 
 
 
 
 679.580
 
 
 
 
 128.395
 
 
 
 
 807.975
 
 
 
 
 82.260
 
 
 
 
 279.979
 
 
 
 
 ‒ 103.441
 
 
 
 
 5.663
 
 
 
 
 122.389
 
 
 
 
 
 Vergoeding fysieke schade
 
 
 330.446
 
 
 273.000
 
 
 603.446
 
 
 ‒ 178.967
 
 
 424.479
 
 
 49.164
 
 
 274.735
 
 
 ‒ 102.173
 
 
 4.431
 
 
 122.389
 
 
 
 
 Vergoeding waardedaling
 
 
 10.000
 
 
 
 10.000
 
 
 54.000
 
 
 64.000
 
 
 16.000
 
 
 
 
 
 
 
 
 Vergoeding immateriële schade
 
 
 35.000
 
 
 
 35.000
 
 
 53.215
 
 
 88.215
 
 
 10.037
 
 
 12
 
 
 ‒ 5.000
 
 
 ‒ 2.500
 
 
 
 
 
 Commissie Bijzondere Situaties
 
 
 3.000
 
 
 
 3.000
 
 
 
 3.000
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Herbeoordeling waardedaling
 
 
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Vastgelopen dossiers
 
 
 10.000
 
 
 
 10.000
 
 
 10.949
 
 
 20.949
 
 
 
 3.732
 
 
 3.732
 
 
 3.732
 
 
 
 
 
 Vergoeding zelf aangebrachte voorzieningen
 
 
 2.334
 
 
 
 2.334
 
 
 
 2.334
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Vergoeding schade door versterkingsmaatregelen
 
 
 0
 
 
 
 0
 
 
 63.755
 
 
 63.755
 
 
 5.000
 
 
 
 
 
 
 
 
 Knelpunten (bestuurlijke afspraken)
 
 
 0
 
 
 
 0
 
 
 3.234
 
 
 3.234
 
 
 1.500
 
 
 1.500
 
 
 
 
 
 
 
 Versterken industrie
 
 
 800
 
 
 
 800
 
 
 559
 
 
 1.359
 
 
 559
 
 
 
 
 
 
 
 
 Knelpunten IMG
 
 
 15.000
 
 
 
 15.000
 
 
 10.000
 
 
 25.000
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Versterken in eigen beheer
 
 
 0
 
 
 
 0
 
 
 111.650
 
 
 111.650
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Opdrachten
 
 
 
 
 1.620.531
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 1.620.531
 
 
 
 
 ‒ 402.729
 
 
 
 
 1.217.802
 
 
 
 
 474.598
 
 
 
 
 227.459
 
 
 
 
 ‒ 22.940
 
 
 
 
 ‒ 89.020
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 
 Werkbudgetten
 
 
 22.691
 
 
 
 22.691
 
 
 5.432
 
 
 28.123
 
 
 ‒ 919
 
 
 ‒ 550
 
 
 ‒ 550
 
 
 ‒ 200
 
 
 
 
 
 Versterkingsoperatie
 
 
 776.457
 
 
 
 776.457
 
 
 ‒ 139.120
 
 
 637.337
 
 
 445.517
 
 
 218.009
 
 
 ‒ 26.140
 
 
 ‒ 88.820
 
 
 
 
 
 Knelpunten (bestuurlijke afspraken)
 
 
 20.000
 
 
 
 20.000
 
 
 5.492
 
 
 25.492
 
 
 
 10.000
 
 
 3.750
 
 
 
 
 
 
 Versterken industrie
 
 
 241
 
 
 
 241
 
 
 0
 
 
 241
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Nieuwbouwregeling
 
 
 0
 
 
 
 0
 
 
 
 0
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Vergoeding Norg akkoord
 
 
 786.142
 
 
 
 786.142
 
 
 ‒ 292.000
 
 
 494.142
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Vastgelopen dossiers
 
 
 
 
 
 3.500
 
 
 3.500
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Verduurzaming bij versterken
 
 
 15.000
 
 
 
 15.000
 
 
 13.967
 
 
 28.967
 
 
 30.000
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Vermogensverschaffing/-onttrekking
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 293.838
 
 
 
 
 709.850
 
 
 
 
 152.052
 
 
 
 
 281.323
 
 
 
 
 
 Bĳdrage aan EBN voor de kosten van schade en versterken Groningen
 
 
 0
 
 
 
 0
 
 
 
 0
 
 
 
 293.838
 
 
 709.850
 
 
 152.052
 
 
 281.323
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Bijdrage aan agentschappen
 
 
 
 
 211.049
 
 
 
 
 89.000
 
 
 
 
 300.049
 
 
 
 
 ‒ 43.302
 
 
 
 
 256.747
 
 
 
 
 ‒ 55.614
 
 
 
 
 4.821
 
 
 
 
 ‒ 52.411
 
 
 
 
 ‒ 38
 
 
 
 
 78.304
 
 
 
 
 
 Bijdrage RVO.nl
 
 
 208.479
 
 
 89.000
 
 
 297.479
 
 
 ‒ 43.302
 
 
 254.177
 
 
 ‒ 55.614
 
 
 4.821
 
 
 ‒ 52.411
 
 
 ‒ 38
 
 
 75.899
 
 
 
 
 Bijdrage aan bestuur Instituut Mijnbouwschade Groningen (IMG)
 
 
 2.570
 
 
 
 2.570
 
 
 0
 
 
 2.570
 
 
 
 
 
 
 2.405
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Bijdrage aan ZBO's/RWT's
 
 
 
 
 1.400
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 1.400
 
 
 
 
 8.058
 
 
 
 
 9.458
 
 
 
 
 8.058
 
 
 
 
 9.050
 
 
 
 
 9.050
 
 
 
 
 9.050
 
 
 
 
 1.100
 
 
 
 
 
 TNO publieke SDRA
 
 
 1.400
 
 
 
 1.400
 
 
 
 1.400
 
 
 
 1.100
 
 
 1.100
 
 
 1.100
 
 
 1.100
 
 
 
 
 Raad voor de Rechtbijstand
 
 
 
 
 
 8.058
 
 
 8.058
 
 
 8.058
 
 
 7.950
 
 
 7.950
 
 
 7.950
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Bijdrage aan medeoverheden
 
 
 
 
 185.956
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 185.956
 
 
 
 
 264.167
 
 
 
 
 450.123
 
 
 
 
 253.556
 
 
 
 
 153.824
 
 
 
 
 132.272
 
 
 
 
 126.227
 
 
 
 
 58.163
 
 
 
 
 
 Mkb-programma
 
 
 2.200
 
 
 
 2.200
 
 
 5.000
 
 
 7.200
 
 
 5.000
 
 
 5.000
 
 
 5.000
 
 
 5.000
 
 
 
 
 
 Nationaal Programma Groningen
 
 
 52.290
 
 
 
 52.290
 
 
 44.885
 
 
 97.175
 
 
 25.000
 
 
 
 
 
 
 
 
 Compensatie gemeenten en provincie
 
 
 8.097
 
 
 
 8.097
 
 
 106.180
 
 
 114.277
 
 
 48.300
 
 
 18.800
 
 
 18.200
 
 
 17.700
 
 
 
 
 
 Clustering en gebiedsfonds
 
 
 121.369
 
 
 
 121.369
 
 
 46.432
 
 
 167.801
 
 
 51.236
 
 
 51.504
 
 
 48.552
 
 
 44.007
 
 
 12.663
 
 
 
 
 Sociaal-emotionele ondersteuning door gemeenten (bestuurlijke afspraken)
 
 
 2.000
 
 
 
 2.000
 
 
 0
 
 
 2.000
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 NCG bijdrage aan medeoverheden
 
 
 
 
 
 6.350
 
 
 6.350
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Knelpunten gemeenten sociaal domein
 
 
 
 
 
 14.400
 
 
 14.400
 
 
 14.400
 
 
 14.400
 
 
 
 
 
 
 
 Leefbaarheid en wijkontwikkeling
 
 
 
 
 
 12.500
 
 
 12.500
 
 
 37.500
 
 
 37.500
 
 
 37.500
 
 
 37.500
 
 
 37.500
 
 
 
 
 Sociale agenda
 
 
 
 
 
 15.100
 
 
 15.100
 
 
 56.800
 
 
 9.800
 
 
 9.000
 
 
 8.500
 
 
 8.000
 
 
 
 
 Erfgoedprogramma
 
 
 
 
 
 13.320
 
 
 13.320
 
 
 15.320
 
 
 16.820
 
 
 14.020
 
 
 13.520
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Bijdrage aan (inter-)nationale organisaties
 
 
 
 
 5.598
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 5.598
 
 
 
 
 694
 
 
 
 
 6.292
 
 
 
 
 1.152
 
 
 
 
 1.668
 
 
 
 
 2.302
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 
 Adviescollege Veiligheid Groningen (ACVG)
 
 
 3.098
 
 
 
 3.098
 
 
 ‒ 3.098
 
 
 0
 
 
 1.152
 
 
 1.668
 
 
 2.302
 
 
 
 
 
 
 Raad voor de Rechtspraak
 
 
 2.500
 
 
 
 2.500
 
 
 3.792
 
 
 6.292
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Ontvangsten
 
 
 
 
 3.184.287
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 3.184.287
 
 
 
 
 ‒ 283.309
 
 
 
 
 2.900.978
 
 
 
 
 ‒ 589.967
 
 
 
 
 152.357
 
 
 
 
 370.081
 
 
 
 
 ‒ 182.882
 
 
 
 
 867.563
 
 
 
 
 
 Ontvangsten Mijnbouwwet
 
 
 480.000
 
 
 
 480.000
 
 
 ‒ 280.000
 
 
 200.000
 
 
 ‒ 330.000
 
 
 ‒ 220.000
 
 
 ‒ 90.000
 
 
 10.000
 
 
 30.000
 
 
 
 
 Dividenduitkering EBN
 
 
 1.613.000
 
 
 
 1.613.000
 
 
 ‒ 446.000
 
 
 1.167.000
 
 
 ‒ 541.000
 
 
 ‒ 374.000
 
 
 ‒ 270.000
 
 
 ‒ 197.000
 
 
 142.000
 
 
 
 
 Dividenduitkering GasTerra
 
 
 3.600
 
 
 
 3.600
 
 
 
 3.600
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Ontvangsten NAM fysieke schade
 
 
 329.091
 
 
 
 329.091
 
 
 121.327
 
 
 450.418
 
 
 94.888
 
 
 346.019
 
 
 513.590
 
 
 53.773
 
 
 145.214
 
 
 
 
 Ontvangsten NAM uitvoeringskosten schade
 
 
 194.152
 
 
 
 194.152
 
 
 204.846
 
 
 398.998
 
 
 48.969
 
 
 40.322
 
 
 79.616
 
 
 ‒ 737
 
 
 80.747
 
 
 
 
 Ontvangsten NAM waardedaling
 
 
 67.500
 
 
 
 67.500
 
 
 ‒ 6.753
 
 
 60.747
 
 
 54.000
 
 
 16.000
 
 
 
 
 
 
 
 Ontvangsten NAM immateriële schade
 
 
 70.000
 
 
 
 70.000
 
 
 89.572
 
 
 159.572
 
 
 53.215
 
 
 10.037
 
 
 12
 
 
 ‒ 5.000
 
 
 
 
 
 Ontvangsten NAM publieke SDRA
 
 
 1.400
 
 
 
 1.400
 
 
 2.106
 
 
 3.506
 
 
 
 
 1.100
 
 
 1.100
 
 
 1.100
 
 
 
 
 Ontvangsten NAM versterken industrie
 
 
 1.430
 
 
 
 1.430
 
 
 1.643
 
 
 3.073
 
 
 559
 
 
 559
 
 
 
 
 
 
 
 Diverse ontvangsten
 
 
 0
 
 
 
 0
 
 
 4.145
 
 
 4.145
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Ontvangsten NAM versterkingsoperatie
 
 
 394.184
 
 
 
 394.184
 
 
 ‒ 5.001
 
 
 389.183
 
 
 22.749
 
 
 326.767
 
 
 129.197
 
 
 ‒ 51.584
 
 
 461.936
 
 
 
 
 Nationaal Programma Groningen (bijdrage NAM)
 
 
 25.000
 
 
 
 25.000
 
 
 25.000
 
 
 50.000
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Ontvangsten NAM Nieuwbouwregeling
 
 
 4.930
 
 
 
 4.930
 
 
 1.735
 
 
 6.665
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Ontvangsten NAM juridische bijstand
 
 
 
 
 
 4.071
 
 
 4.071
 
 
 6.653
 
 
 6.653
 
 
 6.566
 
 
 6.566
 
 
 6.566
 
 
 
 
 
 
 Tabel 23 Uitsplitsing verplichtingen (bedragen x € 1.000)
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Ontwerpbegroting 2024 (1)
 
 
 Mutaties via NvW, moties, amendementen en ISB's (2)
 
 
 Vastgestelde begroting 2024 (3) = (1) + (2)
 
 
 Mutaties 1e suppletoire begroting (4)
 
 
 Stand 1e suppletoire begroting (5) = (3) + (4)
 
 
 Mutatie 2025
 
 
 Mutatie 2026
 
 
 Mutatie 2027
 
 
 Mutatie 2028
 
 
 Mutatie 2029
 
 
 
 
 
 
 
 Verplichtingen
 
 
 
 
 2.579.159
 
 
 
 
 453.000
 
 
 
 
 3.032.159
 
 
 
 
 544.288
 
 
 
 
 3.576.447
 
 
 
 
 662.962
 
 
 
 
 1.105.423
 
 
 
 
 683.874
 
 
 
 
 231.709
 
 
 
 
 456.396
 
 
 
 
 
 waarvan garantieverplichtingen
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 waarvan overige verplichtingen
 
 
 2.579.159
 
 
 453.000
 
 
 3.032.159
 
 
 544.288
 
 
 3.576.447
 
 
 662.962
 
 
 1.105.423
 
 
 683.874
 
 
 231.709
 
 
 456.396
 
 
 
 
 
 Budgetflexibiliteit
 Van het totale uitgavenbudget op artikel 5 in 2024 is circa 96% juridisch verplicht of bestuurlijk gebonden en de overige 4% beleidsmatig gereserveerd. Dit is het geval omdat de meeste uitgaven op artikel 5 een verplichting zijn op basis van wettelijke of ministeriële regelingen of onderdeel zijn van bestuurlijke afspraken. Daarbij is eveneens een van de de grootste uitgavenposten in 2024, de vergoeding voor het Norg-akkoord (ca. € 494 mln), juridisch verplicht.
 
 
 Toelichting
 
 Verplichtingen
 
 Het verplichtingenbudget in 2024 is verhoogd met € 544 mln. Dit is het saldo van met name de volgende mutaties:
 
 
 –
 Overboekingen vanaf de Aanvullende Post voor diverse maatregelen uit Nij Begun (€ 675 mln). In de toelichtingen op de uitgavenmutaties is nader toegelicht welke maatregelen dit betreft. Voor een groot deel van de maatregelen is in 2024 het volledige verplichtingenbudget geraamd, omdat het voornemen is de maatregelen uit te voeren via een meerjarige regeling voor specifieke uitkeringen. Op het moment van publicatie van de regeling wordt de volledige financiële verplichting aangegaan. In tabel 24 is een overzicht opgenomen van alle opvragen voor de maatregelen uit Nij Begun die bij deze 1e suppletoire begroting zijn overgeboekt naar de EZK-begroting.
 
 
 –
 Niet bestede middelen 2023 (€ 347 mln): een groot deel van het budget dat in 2023 niet tot besteding is gekomen, is toegevoegd aan de EZK-begroting voor 2024.
 
 
 –
 Kasschuiven (- € 240 mln): om budgetten in een meer realistisch kasritme te plaatsen, zijn diverse kasschuiven doorgevoerd. Het betreft met name het doorschuiven van de niet bestede middelen uit 2023 naar latere jaren om onderuitputting in 2024 te voorkomen.
 
 
 –
 Bijstelling uitgaven Norg-akkoord (- € 292 mln): De geraamde uitgaven voor het Norg akkoord zijn naar beneden bijgesteld als gevolg van de ontwikkeling van de gasprijs.
 
 
 
 Uitgaven
 Subsidies
 Waardevermeerderingsregeling
 In 2023 is door de Kamer een amendement op de EZK-begroting voor 2024 aangenomen aangaande de waardevermeerderingsregeling, waardoor op artikel 5 een budget van € 104 mln ontstond, maar op artikel 41 een tekort resteerde van € 104 mln. Met de 1esuppletoire begroting 2024 wordt het tekort op artikel 41 opgelost en wordt tevens budget vrijgemaakt voor de verlenging (totaal ca. € 63 mln waarvan ca. € 22 mln op de EZK-begroting, zie Kamerstuk II, 2023-2024, 33 529, nr. 1205) en uitbreiding van de waardevermeerderingsregeling (ca. € 40 mln). Hierdoor is voor de regeling in 2024 een budget beschikbaar van ca. € 62 mln op de EZK-begroting.
 Duurzaam herstel
 Duurzaam schadeherstel zal deel gaan uitmaken van de versterkings- en hersteloperatie (Kamerstuk 33 529, nr. 948). De uitgaven voor Duurzaam herstel zijn in 2024 per saldo neerwaarts bijgesteld met € 71,6 mln. Dit komt enerzijds door het toevoegen van de middelen die in 2023 niet tot besteding zijn gekomen (€ 28 mln). Anderzijds wordt het budget middels een kasschuif in een ander ritme geplaatst op basis van de door IMG opgestelde meerjarenbegroting (neerwaartse bijstelling van ca. € 100 mln in 2024).
 Diverse subsidies versterken
 De uitgaven in 2024 voor Diverse subsidies versterken zijn opwaarts bijgesteld met € 66,5 mln. Dit komt met name door een overboeking van € 50 mln van het financiële instrument opdrachten naar het financiële instrument subsidies omdat een deel van de versterkingsoperatie wordt uitgekeerd in de vorm van een subsidie in plaats van een opdracht. Dit zijn uitgaven die onder de oude subsidieregeling versterken gebouwen Groningen worden uitgekeerd.
 Daarnaast zijn de middelen die in 2023 niet tot besteding zijn gekomen toegevoegd aan de begroting voor 2024 (€ 10,6 mln) en is er vanuit de aanvullende post € 7,5 mln voor de ombouw grootverbruikers overgeheveld.
 Schade(vergoedingen)
 Vergoeding fysieke schade
 De raming van de schadeafhandeling door het IMG wordt ieder jaar geactualiseerd. Naar aanleiding daarvan wordt het in de EZK-begroting opgenomen bedrag voor de fysieke schadebetalingen bijgesteld over de gehele begrotingsperiode. De uitgaven in 2024 voor vergoedingen fysieke schade zijn neerwaarts bijgesteld met € 174 mln. Daarnaast zijn de middelen voor de raming voor juridische bijstand, die eerder onderdeel uitmaakte van de post ‘vergoeding fysieke schade’, apart inzichtelijk gemaakt op de EZK-begroting (€ 4,9 mln).
 Vergoeding waardedaling
 De raming van de schadeafhandeling door het IMG wordt ieder jaar geactualiseerd. Naar aanleiding daarvan wordt het in de EZK-begroting opgenomen bedrag voor de vergoedingen voor waardedaling bijgesteld over de gehele begrotingsperiode. De uitgaven in 2024 voor vergoedingen waardedaling zijn opwaarts bijgesteld met € 54 mln.
 Vergoeding immateriële schade
 De raming van de schadeafhandeling door het IMG wordt ieder jaar geactualiseerd. Naar aanleiding daarvan wordt het in de EZK-begroting opgenomen bedrag voor de immateriële schadebetalingen bijgesteld over de gehele begrotingsperiode. De uitgaven in 2024 voor vergoedingen immateriële schade zijn opwaarts bijgesteld met € 53,2 mln.
 Vastgelopen dossiers
 In het aardbevingsgebied doet zich een aantal schrijnende situaties voor waardoor het dossier voor de schadeafhandeling of versterkingsoperatie is vastgelopen. De uitgaven in 2024 voor vastgelopen dossiers zijn opwaarts bijgesteld met € 10,9 mln. Middelen die in 2023 niet tot besteding zijn gekomen, zijn toegevoegd aan de begroting voor 2024 (€ 25,6 mln). Een deel hiervan is met een kasschuif naar latere jaren geschoven.
 Vergoeding schade door versterkingsmaatregelen
 Per 1 juli 2023 is de regeling schade door versterkingsmaatregelen overgegaan in de Tijdelijke Wet Groningen. Omdat dit wordt verantwoord onder het financieel instrument (schade)vergoedingen wordt € 58 mln vanuit het financieel instrument opdrachten overgeheveld. Daarnaast is er voor de uitvoering van PEGA-maatregel 16 (vergoeding eigen tijd van bewoners) € 5 mln in 2024 en 2025 overboekt van de Aanvullende Post.
 Knelpunten IMG
 In de kabinetsreactie op de parlementaire enquête is aangekondigd dat het IMG de bevoegdheid krĳgt om individuele knelpunten in de schadeafhandeling voortvarender op te lossen (maatregel 4 uit Nĳ Begun). De in 2023 niet tot besteding gekomen middelen (€ 10 mln) worden toegevoegd aan het budget voor 2024.
 Versterken in eigen beheer
 Sinds de inwerkingtreding van de Tijdelijke Wet Groningen (TwG) per 1 juli 2023 is er de mogelijkheid om een vergoeding te ontvangen voor het in eigen beheer uitvoeren van versterking. Hiervoor is € 110 mln overgeboekt vanuit de versterkingsoperatie op het financieel instrument opdrachten.
 Opdrachten
 Versterkingsoperatie
 
 De meerjarige bijstelling van de versterkingsoperatie op het financieel instrument opdrachten kent verschillende oorzaken.
 
 
 –
 Ten eerste wordt ieder jaar bij Voorjaarsnota de raming van de versterkingsoperatie geactualiseerd. Naar aanleiding van deze actualisatie worden de geraamde uitgaven en ontvangsten voor de gehele periode tot en met 2028 aangepast. De raming loopt tot en met 2028 in verband met de geplande afronding van de versterkingsoperatie in 2028. De uitvoerder (NCG) is gevraagd een analyse te doen naar de haalbaarheid van de afronding van de versterking in 2028 (Kamerstuk II, 2023-2024, 33 529, nr. 1227).
 
 
 –
 Ten tweede zijn in 2024 herschikkingen gedaan van het budget van de versterkingsoperatie op het financiële instrument opdrachten naar de financiële instrumenten subsidies (- € 50 mln) en (schade)vergoedingen (- € 110 mln). Deze herschikkingen zijn gedaan omdat een deel van de versterkingsoperatie via subsidies verloopt en er (schade)vergoedingen worden uitgekeerd voor versterken in eigen beheer en voor schade door versterkingsmaatregelen.
 
 
 –
 Ten derde is een tegenvaller als gevolg van gestegen bouwkosten (meerjarig € 99 mln) op diverse versterkingsprojecten uit bestuurlijke afspraken gedekt vanuit een vrijval van middelen op de Aanvullende Post en de generale middelen.
 
 
 –
 Tot slot zijn voor maatwerk in de versterkingsoperatie de in 2023 niet tot besteding gekomen middelen (€ 16 mln) toegevoegd aan de begroting voor 2024 en zijn hiervoor aanvullende middelen opgevraagd van de Aanvullende Post (€ 20 mln in 2024 en € 37,5 mln in 2025).
 
 
 
 Vergoeding Norg akkoord
 Conform de afspraken in het Norg-akkoord betaalt de Staat een vergoeding aan NAM. De berekeningswijze van de vergoeding is vastgesteld in arbitrage, de hoogte van de vergoeding is afhankelijk van de gasprijs. Over de vergoeding moet btw worden betaald (Kamerstuk 33 529, nr. 997). De geraamde uitgaven voor het Norg akkoord zijn naar beneden bijgesteld (- € 292 mln) als gevolg van de gedaalde gasprijs.
 Verduurzaming bij versterken
 Ter uitvoering van maatregel 28 uit Nij Begun neemt NCG verduurzamingsmaatregelen mee bij de uitvoering van de versterkingsoperatie. Middelen die in 2023 niet tot besteding zijn gekomen (€ 14 mln), worden toegevoegd aan de begroting voor 2024. Daarnaast is voor 2025 aanvullend € 30 mln opgevraagd van de Aanvullende Post.
 Vermogensverschaffing/-onttrekking
 Bijdrage aan EBN voor de kosten van schade en versterken Groningen
 De kosten voor schade en versterken worden (exclusief btw) doorbelast aan de Nederlandse Aardolie Maatschappij (NAM), die namens de Maatschap (NAM en beleidsdeelneming EBN) verantwoordelijk is voor het betalen van de kosten voor schade en versterken. In lijn met de economische verhoudingen binnen de Maatschap komt 40% van de kosten voor rekening van EBN. Op basis van de actualisatie van de ramingen voor schade en versterken is de bij EBN aanwezige voorziening niet toereikend om het EBN-deel van de geraamde uitgaven voor schade en versterken te voldoen. Om die reden wordt vanaf 2026 in de Rijksbegroting een bijdrage aan EBN opgenomen voor de kosten van schade en versterken Groningen, cumulatief € 1.610 mln tot en met 2029 wat resulteert in een tegenvaller van € 1.120 mln. De omvang van deze bijdrage wordt verklaard doordat de NAM uitgaat van lagere kosten voor NAM voor schade en versterken dan de Staat, en omdat de voorziening bij EBN op de inschatting van NAM is gebaseerd.
 Bijdrage aan agentschappen
 Bijdrage RVO
 De uitgaven in 2024 voor Bijdrage aan RVO zijn neerwaarts bijgesteld met € 43,3 mln. RVO levert het personeel en de ondersteuning voor het IMG. De raming van de schadeafhandeling door het IMG wordt ieder jaar geactualiseerd, waaronder ook de uitvoeringskosten. Naar aanleiding daarvan wordt ook het in de EZK-begroting opgenomen bedrag voor de uitvoeringskosten van het IMG bijgesteld.
 Bijdrage aan ZBO's/RWT's
 Raad voor Rechtsbijstand
 Bewoners die in bezwaar of beroep gaan tegen besluiten rondom schade- en versterkingsgevallen kunnen op grond van de Tijdelijke wet Groningen rechtsbijstand ontvangen. Bij Voorjaarsnota 2022 is hiervoor een raming opgenomen in de EZK-begroting, destijds onder de post ‘vergoeding fysieke schade’. De raming is geactualiseerd: waar eerder rekening werd gehouden met ca. € 4,9 mln aan kosten per jaar, worden de jaarlijkse kosten inmiddels op ca. € 8,1 mln geschat. De raming wordt vanaf deze suppletoire begroting tevens apart inzichtelijk gemaakt.
 Bijdrage aan medeoverheden
 MKB-programma
 Zoals aangekondigd in Nij Begun wordt het bestaande mkb-programma uitgebreid (maatregel 25). Hiervoor is € 25 mln van de Aanvullende Post overgeheveld naar de EZK-begroting, waarvan € 5 mln in 2024. Middels een specifieke uitkering zal dit aan de provincie worden uitgekeerd. Hiervoor is een meerjarige regeling in voorbereiding. 
 Nationaal Programma Groningen
 Met het Nationaal Programma Groningen (NPG) wordt geïnvesteerd in de leefbaarheid, economische ontwikkeling en energietransitie in Groningen. Het NPG is een samenwerkingsverband van het Rijk, de provincie en gemeenten. Aan het oorspronkelijke NPG draagt NAM € 500 mln bij en het Rijk meerjarig in totaal € 650 mln. In 2023 is hiervan € 37,8 mln niet tot besteding gekomen. Deze middelen worden toegevoegd aan de EZK-begroting voor 2024.
 Daarnaast is in Nij Begun aangekondigd (maatregel 35) dat het NPG wordt versterkt met een Economische agenda voor ontwikkeling van de regio. Hiervoor is € 65 mln naar de EZK-begroting overgeboekt, waarvan € 35 mln is bestemd voor het opstellen en opstarten van de Economische agenda en € 30 mln wordt overgeboekt ten behoeve van artikel 4.
 Compensatie gemeenten en provincie
 De versterkingsoperatie in Groningen vraagt personeelscapaciteit van de provincie Groningen en de aardbevingsgemeenten. Voor deze kosten worden zij gecompenseerd. Vanuit maatregel 18 uit Nij Begun wordt hiervoor aanvullend € 92 mln beschikbaar gesteld. Middels een specifieke uitkering zal dit aan de gemeenten worden uitgekeerd. Hiervoor is een meerjarige regeling in voorbereiding. 
 Tevens worden gemeenten gecompenseerd voor de uitvoering van de versterkingsoperatie van Batch 1588. Voor de bijdrage van het Rijk is € 122,8 mln toegevoegd aan de EZK-begroting, waarvan een deel reeds gereserveerd was op de Aanvullende Post. Dit is € 85 mln voor de resterende bijdrage op basis van het convenant uit 2019 (Stcrt. 2019, 18984) en € 37 mln voor het amendement Beckerman) (Kamerstuk II 2020-2021, 35 603, nr. 39). Voor Batch 1588 resteert dan nog € 34 mln op de Aanvullende Post vanuit maatregel 17 Nij Begun. 
 Clustering en gebiedsfonds
 In het kader van de bestuurlijke afspraken uit 2020 worden uitkeringen gedaan aan medeoverheden voor clustering en het gebiedsfonds (blokken B en D uit de bestuurlijke afspraken). Middelen die in 2023 niet tot besteding zijn gekomen (€ 143 mln), zijn toegevoegd aan de EZK-begroting voor 2024. Deze zijn vervolgens middels een kasschuif verdeeld over de jaren 2024-2028 om beter aan te sluiten bij het tempo van uitvoering.
 Aanvullend op de bestuurlijke afspraken uit 2020 is met maatregel 15 uit Nij Begun het beschikbare budget met € 120 mln opgehoogd vanwege toegenomen kosten door inflatie en langer doorlopen van versterkingswerkzaamheden. Dit budget is aan de EZK-begroting toegevoegd vanaf de Aanvullende Post. Middels een specifieke uitkering zal dit aan de gemeenten worden uitgekeerd. Hiervoor is een meerjarige regeling in voorbereiding. 
 Knelpunten gemeenten en sociaal domein
 In opvolging van maatregel 31 uit Nij Begun krijgen gemeenten budget om inwoners die naast de versterking van hun huis te maken hebben met sociaaleconomische, psychosociale of gezondheidsproblemen te helpen. Hiervoor is € 43,2 mln aan de EZK-begroting toegevoegd vanaf de Aanvullende Post. Middels een specifieke uitkering zal dit aan de gemeenten worden uitgekeerd. Hiervoor is een meerjarige regeling in voorbereiding. 
 Leefbaarheid en wijkontwikkeling
 Voor het verbeteren van de leefbaarheid in gebieden waar veel woningen worden versterkt is in Nij Begun € 200 mln beschikbaar gesteld (maatregel 14). Dit wordt vanaf de Aanvullende Post aan de EZK-begroting toegevoegd. Middels een specifieke uitkering zal dit aan de gemeenten worden uitgekeerd. Hiervoor is een meerjarige regeling in voorbereiding. 
 Sociale agenda
 In Nij Begun is afgesproken dat Rijk en regio samen een Sociale Agenda opstellen (maatregel 34). De agenda zal bestaan uit concrete doelstellingen en investeringen die ten goede komen aan de leefbaarheid, onderwijskwaliteit, armoedebestrijding, gezondheid en arbeidsparticipatie van inwoners. Voor het opstellen en opstarten van deze activiteiten is € 60 mln aan de EZK-begroting toegevoegd vanaf de Aanvullende Post (€ 10 mln in 2024 en € 50 mln in 2025). Tevens wordt er vooruitlopend op de Sociale Agenda meerjarig € 55 mln voor het gemeentelijke programma Sociaal en Gezondheid beschikbaar gesteld. Middels een specifieke uitkering zal dit budget aan de gemeenten worden uitgekeerd. Hiervoor is een meerjarige regeling in voorbereiding. 
 Erfgoedprogramma
 In het Erfgoedprogramma werken het Rijk, de aardbevingsgemeenten, Steunpunt Libau, het maatschappelijk middenveld en de provincie Groningen sinds 2017 samen aan de instandhouding, versterking en doorontwikkeling van erfgoedpanden in het aardbevingsgebied. Voor het verlengen van het erfgoedprogramma tot en met 2028 is in Nij Begun € 73 mln beschikbaar gesteld (maatregel 26). Dit is vanuit de Aanvullende Post toegevoegd aan de EZK-begroting en zal middels een specifieke uitkering aan de gemeenten worden uitgekeerd. Hiervoor is een meerjarige regeling in voorbereiding. 
 Juridische bijstand
 Bewoners die in bezwaar of beroep gaan tegen besluiten rondom schade- en versterkingsgevallen kunnen op grond van de Tijdelijke wet Groningen rechtsbijstand ontvangen. Bij Voorjaarsnota 2022 is hiervoor een raming opgenomen in de EZK-begroting, destijds onder de post ‘vergoeding fysieke schade’. De raming is geactualiseerd: waar eerder rekening werd gehouden met ca. € 4,9 mln aan kosten per jaar, worden de jaarlijkse kosten inmiddels op ca. € 8,1 mln geschat. De raming wordt vanaf deze suppletoire begroting tevens apart inzichtelijk gemaakt.
 Ontvangsten
 Ontvangsten Mijnbouwwet
 De geraamde ontvangsten Mijnbouwwet worden neerwaarts bijgesteld met € 280 mln naar aanleiding van de meest recente CPB gasprijsraming en de verwachte lagere winning.
 Dividenduitkering EBN
 De geraamde ontvangsten aan dividend EBN worden neerwaarts bijgesteld met € 446 mln voornamelijk vanwege de lagere CPB gasprijsraming en de verwachte lagere winning.
 Ontvangsten NAM fysieke schade
 De uitgaven voor de schadeafhandeling worden via een heffing bij NAM in rekening gebracht. Als gevolg van de bijstelling van de uitgaven voor fysieke schade worden ook de geraamde ontvangsten van NAM bijgesteld. De geraamde ontvangsten voor fysieke schade zijn opwaarts bijgesteld met cumulatief € 1,2 mld tot en met 2029 naar aanleiding van de jaarlijkse actualisatie van de schaderaming.
 De omvang van de totale bijstelling wordt mede verklaard doordat in de jaarlijkse actualisatie ook de ontvangsten zijn ingeboekt die volgen uit de nieuwe wijze van schadeafhandeling die op 6 oktober 2023 is aangekondigd (Kamerstuk II, 2023-2024, 35 561, nr. C). Via een Nota van Wijziging op de ontwerpbegroting 2024 zijn destijds enkel de uitgaven bijgesteld. In deze eerste suppletoire begroting worden ook de met de nieuwe schadeafhandeling samenhangende ontvangsten bijgesteld.
 De opwaartse bijstelling in 2024 betreft een bedrag van ca. € 121 mln en wordt deels verklaard doordat in 2024 ook ontvangsten binnenkomen die aanvankelijk voor 2023 waren begroot. Daarbij betreft een bedrag van ca. € 4 mln de raming voor juridische bijstand. Deze raming was eerder onderdeel van de post ‘Ontvangsten NAM fysieke schade’, maar wordt vanaf de 1e suppletoire begroting 2024 apart inzichtelijk gemaakt op de EZK-begroting.
 Ontvangsten NAM uitvoeringskosten schade
 De uitgaven voor uitvoeringskosten van de schadeafhandeling worden via een heffing bij NAM in rekening gebracht. Als gevolg van de bijstelling van de uitgaven worden ook de geraamde ontvangsten van NAM bijgesteld. De geraamde ontvangsten voor de uitvoeringskosten voor de schadebetalingen worden opwaarts bijgesteld met cumulatief € 400 mln tot en met 2029 naar aanleiding van de jaarlijkse actualisatie van de schaderaming. De opwaartse bijstelling in 2024 betreft een bedrag van ca. € 204 mln.
 De omvang van de bijstelling wordt mede verklaard doordat in de jaarlijkse actualisatie ook de ontvangsten zijn ingeboekt die volgen uit de nieuwe wijze van schadeafhandeling die op 6 oktober 2023 is aangekondigd (Kamerstuk II, 2023-2024, 35 561, nr. C). Via een Nota van Wijziging op de ontwerpbegroting 2024 zijn destijds enkel de uitgaven bijgesteld. In deze eerste suppletoire begroting worden ook de met de nieuwe schadeafhandeling samenhangende ontvangsten bijgesteld. Daarnaast wordt de opwaartse bijstelling ook deels verklaard doordat in 2024 ontvangsten binnenkomen die aanvankelijk voor 2023 waren begroot.
 Ontvangsten NAM immateriële schade
 De uitgaven voor de schadeafhandeling worden via een heffing bij NAM in rekening gebracht. Als gevolg van de bijstelling van de uitgaven voor immateriële schade worden ook de geraamde ontvangsten van NAM bijgesteld. De geraamde ontvangsten voor immateriële schade worden opwaarts bijgesteld met cumulatief € 145 mln naar aanleiding van de jaarlijkse actualisatie schaderaming. De opwaartse bijstelling in 2024 betreft een bedrag van ca. € 90 mln en wordt deels verklaard doordat in 2024 ook ontvangsten binnenkomen die aanvankelijk voor 2023 waren begroot.
 Ontvangsten NAM versterkingsoperatie
 De uitgaven voor de versterkingsoperatie worden via een heffing bij NAM in rekening gebracht. Jaarlijks worden de geraamde uitgaven voor de versterkingsoperatie bijgesteld. Dat leidt ook tot een bijstelling van de geraamde ontvangsten. Enkel bij de gerealiseerde ontvangsten over 2023, die begin 2024 binnen gekomen is, is rekening gehouden met de gedeeltelijke betaling van de factuur door NAM. Vanaf 1 juli 2023 is de Tijdelijke wet Groningen onderdeel versterken van kracht. Vanaf dat moment wordt gewerkt met een heffing, die NAM enkel volledig kan betalen. De eerste heffing (over de kosten uit de tweede helft van 2023) wordt in 2024 opgelegd.
 Nationaal Programma Groningen (bijdrage NAM)
 De geraamde ontvangsten voor de jaarlijkse bijdrage aan het Nationaal Programma Groningen worden opwaarts bijgesteld met € 25 mln. In 2023 is per abuis de factuur niet verzonden aan NAM. Om die reden worden de ontvangsten uit 2023 in 2024 verwacht.
 Ontvangsten juridische bijstand
 De kosten voor juridische bijstand aan bewoners worden bij NAM in rekening gebracht (excl. btw). De actualisatie van de uitgavenraming leidt daarom eveneens tot een bijstelling op de ontvangsten. De ontvangstenraming was eerder onderdeel van de post ‘Ontvangsten NAM fysieke schade’, maar wordt vanaf de 1e suppletoire begroting 2024 apart inzichtelijk gemaakt op de EZK-begroting.
 Nij Begun-middelen uit de Aanvullende Post
 In onderstaande tabel wordt weergegeven voor welke maatregelen bij de voorjaarsnota 2024 middelen zijn opgevraagd van de Aanvullende Post PEGA/Nij Begun. In de ontwerpbegroting 2024 tabel 57 is weergegeven welke middelen eerder naar de EZK-begroting zijn overgeboekt. De resterende middelen blijven beschikbaar op de Aanvullende Post voor Groningen en zullen later worden opgevraagd.
 
 Tabel 24 Overzichtstabel: opvragen van de Aanvullende Post uit PEGA-middelen eerste suppletoire begroting 2024 (bedragen x € 1 mln)
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 2024
 
 
 2025
 
 
 2026
 
 
 2027
 
 
 2028
 
 
 2029
 
 
 Totaal
 
 
 
 
 
 
 Overlastvergoeding corporatiehuurders
 
 
 EZK-begroting, artikel 5
 
 
 3,0
 
 
 0,0
 
 
 0,0
 
 
 0,0
 
 
 0,0
 
 
 0,0
 
 
 3,0
 
 
 
 
 Toezicht, kennis en monitoring
 
 
 EZK-begroting, artikel 4
 
 
 11,1
 
 
 13,0
 
 
 13,5
 
 
 13,5
 
 
 13,7
 
 
 0,0
 
 
 65,0
 
 
 
 
 MKB-programma
 
 
 EZK-begroting, artikel 5
 
 
 5,0
 
 
 5,0
 
 
 5,0
 
 
 5,0
 
 
 5,0
 
 
 0,0
 
 
 25,0
 
 
 
 
 Overige maatregelen schade
 
 
 EZK-begroting, artikel 5
 
 
 21,5
 
 
 0,0
 
 
 0,0
 
 
 0,0
 
 
 0,0
 
 
 0,0
 
 
 21,5
 
 
 
 
 Aanbieden van overig maatwerk versterking
 
 
 EZK-begroting, artikel 5
 
 
 5,0
 
 
 10,0
 
 
 0,0
 
 
 0,0
 
 
 0,0
 
 
 0,0
 
 
 15,0
 
 
 
 
 Aanbieden van maatwerk sloop/nieuwbouw
 
 
 EZK-begroting, artikel 5
 
 
 15,0
 
 
 27,5
 
 
 0,0
 
 
 0,0
 
 
 0,0
 
 
 0,0
 
 
 42,5
 
 
 
 
 Leefbaarheid en wijkontwikkeling bij versterking
 
 
 EZK-begroting, artikel 5
 
 
 12,5
 
 
 37,5
 
 
 37,5
 
 
 37,5
 
 
 37,5
 
 
 37,5
 
 
 200,0
 
 
 
 
 Verruimen financiële middelen gebiedsfonds
 
 
 EZK-begroting, artikel 5
 
 
 18,7
 
 
 23,4
 
 
 23,7
 
 
 20,7
 
 
 16,2
 
 
 12,7
 
 
 115,4
 
 
 
 
 Vergoeding voor eigen tijd van bewoners
 
 
 EZK-begroting, artikel 5
 
 
 5,0
 
 
 5,0
 
 
 0,0
 
 
 0,0
 
 
 0,0
 
 
 0,0
 
 
 10,0
 
 
 
 
 Personele kosten decentrale overheden
 
 
 EZK-begroting, artikel 5
 
 
 18,0
 
 
 19,3
 
 
 18,8
 
 
 18,2
 
 
 17,7
 
 
 0,0
 
 
 92,0
 
 
 
 
 Voortzetting Erfgoedprogramma
 
 
 EZK-begroting, artikel 5
 
 
 13,3
 
 
 15,3
 
 
 16,8
 
 
 14,0
 
 
 13,5
 
 
 0,0
 
 
 73,0
 
 
 
 
 Verduurzaming bij versterking
 
 
 EZK-begroting, artikel 5
 
 
 0,0
 
 
 30,0
 
 
 0,0
 
 
 0,0
 
 
 0,0
 
 
 0,0
 
 
 30,0
 
 
 
 
 Knelpuntenbudget gemeente sociaal domein
 
 
 EZK-begroting, artikel 5
 
 
 14,4
 
 
 14,4
 
 
 14,4
 
 
 0,0
 
 
 0,0
 
 
 0,0
 
 
 43,2
 
 
 
 
 Invulling sociale agenda
 
 
 EZK-begroting, artikel 5
 
 
 15,1
 
 
 56,8
 
 
 9,8
 
 
 9,0
 
 
 8,5
 
 
 8,0
 
 
 107,2
 
 
 
 
 Aanvullende financiering maatschappelijke organisaties
 
 
 EZK-begroting, artikel 5
 
 
 0,0
 
 
 2,2
 
 
 0,0
 
 
 0,0
 
 
 0,0
 
 
 0,0
 
 
 2,2
 
 
 
 
 Nationaal Programma Groningen 2.0
 
 
 EZK-begroting, artikel 5
 
 
 10
 
 
 27,0
 
 
 17
 
 
 5
 
 
 6
 
 
 0
 
 
 65,0
 
 
 
 
 
 Totaal
 
 
 
 
 
 167,7
 
 
 
 
 286,5
 
 
 
 
 156,5
 
 
 
 
 123,0
 
 
 
 
 118,1
 
 
 
 
 58,2
 
 
 
 
 910,0
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 3.6
 Beleidsartikel 6 Bijdrage Nationaal Groeifonds
 
 
 
 Budgettaire gevolgen van beleid
 
 
 Tabel 25 Budgettaire gevolgen van beleid art. 6 Bijdrage Nationaal Groeifonds (Eerste suppletoire begroting) (bedragen x € 1.000)
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Ontwerpbegroting 2024 (1)
 
 
 Mutaties via NvW, moties, amendementen en ISB's (2)
 
 
 Vastgestelde begroting 2024 (3) = (1) + (2)
 
 
 Mutaties 1e suppletoire begroting (4)
 
 
 Stand 1e suppletoire begroting (5) = (3) + (4)
 
 
 Mutatie 2025
 
 
 Mutatie 2026
 
 
 Mutatie 2027
 
 
 Mutatie 2028
 
 
 Mutatie 2029
 
 
 
 
 
 
 
 Verplichtingen
 
 
 
 
 4.889.040
 
 
 
 
 ‒ 281.000
 
 
 
 
 4.608.040
 
 
 
 
 ‒ 1.961.459
 
 
 
 
 2.646.581
 
 
 
 
 ‒ 647.765
 
 
 
 
 ‒ 1.364.474
 
 
 
 
 58.397
 
 
 
 
 145.220
 
 
 
 
 558.665
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Uitgaven
 
 
 
 
 1.572.266
 
 
 
 
 ‒ 115.700
 
 
 
 
 1.456.566
 
 
 
 
 ‒ 959.141
 
 
 
 
 497.425
 
 
 
 
 ‒ 548.002
 
 
 
 
 ‒ 420.861
 
 
 
 
 ‒ 158.927
 
 
 
 
 ‒ 1.269.232
 
 
 
 
 111.661
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Bijdrage aan andere begrotingshoofdstukken
 
 
 
 
 1.572.266
 
 
 
 
 ‒ 115.700
 
 
 
 
 1.456.566
 
 
 
 
 ‒ 959.141
 
 
 
 
 497.425
 
 
 
 
 ‒ 548.002
 
 
 
 
 ‒ 420.861
 
 
 
 
 ‒ 158.927
 
 
 
 
 ‒ 1.269.232
 
 
 
 
 111.661
 
 
 
 
 
 Bijdrage aan het Nationaal Groeifonds
 
 
 1.572.266
 
 
 ‒ 115.700
 
 
 1.456.566
 
 
 ‒ 959.141
 
 
 497.425
 
 
 ‒ 548.002
 
 
 ‒ 420.861
 
 
 ‒ 158.927
 
 
 ‒ 1.269.232
 
 
 111.661
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Ontvangsten
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 
 
 
 Tabel 26 Uitsplitsing verplichtingen (bedragen x € 1.000)
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Ontwerpbegroting 2024 (1)
 
 
 Mutaties via NvW, moties, amendementen en ISB's (2)
 
 
 Vastgestelde begroting 2024 (3) = (1) + (2)
 
 
 Mutaties 1e suppletoire begroting (4)
 
 
 Stand 1e suppletoire begroting (5) = (3) + (4)
 
 
 Mutatie 2025
 
 
 Mutatie 2026
 
 
 Mutatie 2027
 
 
 Mutatie 2028
 
 
 Mutatie 2029
 
 
 
 
 
 
 
 Verplichtingen
 
 
 
 
 4.889.040
 
 
 
 
 ‒ 281.000
 
 
 
 
 4.608.040
 
 
 
 
 ‒ 1.961.459
 
 
 
 
 2.646.581
 
 
 
 
 ‒ 647.765
 
 
 
 
 ‒ 1.364.474
 
 
 
 
 58.397
 
 
 
 
 145.220
 
 
 
 
 558.665
 
 
 
 
 
 waarvan garantieverplichtingen
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 waarvan overige verplichtingen
 
 
 4.889.040
 
 
 ‒ 281.000
 
 
 4.608.040
 
 
 ‒ 1.961.459
 
 
 2.646.581
 
 
 ‒ 647.765
 
 
 ‒ 1.364.474
 
 
 58.397
 
 
 145.220
 
 
 558.665
 
 
 
 
 
 Budgetflexibiliteit
 De mate van budgetflexibiliteit is terug te vinden bĳ de afzonderlĳke artikelen van Hoofdstuk L - Nationaal Groeifonds.
 
 
 Toelichting
 
 Amendement Erkens en Stoffer
 Bij de behandeling van het Belastingplan 2024 heeft de Tweede Kamer ingestemd met amendement Erkens c.s. waarmee besloten is om de accijns op benzine, diesel en LPG per 1 januari 2024 niet te verhogen. Ter dekking hiervan is € 1,212 mld aan het Nationaal Groeifonds onttrokken in 2028.
 Loon- en prijsbijstelling
 De tranche 2024 van de loon- en prijsbijstelling wordt toegevoegd aan de begroting van het Nationaal Groeifonds.
 Omzettingen
 
 Dertien omzettingen worden door middel van deze 1e suppletoire begroting verwerkt:
 
 
 –
 de omzetting voor het project Re-Ge-NLwerd geadviseerd in de nota van wijziging op de ontwerpbegroting 2024 (Kamerstuk 36 410 L, nr. 4);
 
 
 –
 de omzettingen voor de projecten Luchtvaart in Transitie en Rail Gent-Terneuzenwerden geadviseerd in de Kamerbrief over de tussentijdse evaluatie van het Nationaal Groeifonds (Kamerstuk 36 410 L, nr. 7);
 
 
 –
 de overige omzettingen werden geadviseerd in de Kamerbrief over aanvullende advisering over projecten uit de eerste, tweede en derde indieningsronde (Kamerstuk 36 410 L, nr. 12).
 
 
 
 Project Techkwadraat (OCW)
 Een reservering van € 351,6 mln voor dit project uit de derde ronde is omgezet in een definitieve toekenning van € 145,8 mln en een voorwaardelijke toekenning van € 205,8 mln. De uitgaven voor 2024 zijn geraamd op € 6,4 mln.
 Project Innovatie Onderwijshuisvesting (OCW)
 Dit project uit de derde ronde kreeg destijds een voorwaardelijke toekenning van € 275,2 mln en een reservering van € 208,5 mln. De voorwaardelijke toekenning wordt nu deels omgezet in een toekenning van € 124,2 mln. De reservering wordt omgezet in een voorwaardelijke toekenning. Daardoor is nu in totaal € 124,2 mln toegekend en € 359,5 voorwaardelijk toegekend. De uitgaven voor 2024 zijn geraamd op € 16,6 mln.
 Project Impuls Open Leermiddelen (OCW)
 Een voorwaardelijke toekenning van € 57,5 mln voor dit project uit de tweede ronde is deels omgezet in een toekenning van € 19,5 mln. Daarmee is nu in totaal € 40,0 mln aan dit project toegekend. Er blijft € 38,0 mln voorwaardelijk toegekend. De uitgaven voor deze toekenning voor 2024 zijn nihil.
 Project Meer Uren Werkt! (SZW)
 Dit project uit de derde ronde had een voorwaardelijke toekenning van € 30,0 mln en een reservering van € 45,0 mln. De voorwaardelijke toekenning wordt nu definitief toegekend. Het eerder gereserveerde bedrag wordt een voorwaardelijke toekenning. De uitgaven voor 2024 zijn geraamd op € 4,7 mln.
 Project Creative Industries Immersive Impact Coalition (CIIIC) (OCW)
 Dit project uit de derde ronde had een voorwaardelijke toekenning van € 200,0 mln. Daarvan wordt nu € 102,3 mln definitief toegekend. Het restant blijft voorwaardelijk toegekend. De uitgaven voor 2024 zijn geraamd op € 0,7 mln.
 Project Luchtvaart in Transitie (I&W)
 Aan dit project uit de tweede ronde werd destijds € 263,9 mln toegekend en € 119,0 mln voorwaardelijk toegekend. De voorwaardelijke toekenning wordt nu deels omgezet in een toekenning van € 73,3 mln. Dat betekent dat aan dit project nu in totaal € 337,2 mln is toegekend en € 45,7 mln voorwaardelijk is toegekend. De uitgaven voor deze toekenning voor 2024 zijn geraamd op € 10,0 mln.
 Project Re-Ge-NL (LNV)
 Dit project uit de derde ronde had een voorwaardelijke toekenning van € 129,0 mln. Deze wordt nu omgezet in een definitieve toekenning. De uitgaven voor 2024 zijn geraamd op € 11,7 mln.
 Project POLARIS (DEF)
 Dit project uit de derde ronde had een voorwaardelijke toekenning van € 101,7 mln. Deze wordt nu omgezet in een definitieve toekenning. De uitgaven voor 2024 zijn geraamd op € 9,7 mln.
 Project Material Independence & Circular Batteries (EZK)
 Dit project uit de derde ronde ontving aanvankelijk een voorwaardelijke toekenning van € 118,0 mln en een reservering van € 178,0 mln. Bij een nota van wijziging op de ontwerpbegroting voor 2024 werd de voorwaardelijke toekenning al omgezet in een definitieve toekenning. Nu wordt ook een deel van de reservering omgezet in een toekenning, namelijk een bedrag van € 39,9 mln. Daarmee is nu in totaal € 157,9 mln toegekend en resteert een reservering van € 138,1 mln. De geraamde uitgaven voor deze omzetting voor 2024 bedragen € 5,4 mln.
 Project Centrum voor Proefdiervrije Biomedische Translatie (CPBT) (LNV)
 Voor dit project uit de derde ronde was € 124,5 mln gereserveerd. Deze reservering wordt nu omgezet in een toekenning van € 55,0 mln en een voorwaardelijke toekenning van € 69,5 mln. De uitgaven voor 2024 zijn geraamd op € 180.000.
 Project GroenvermogenNL (EZK)
 Voor dit project uit de eerste en tweede ronde wordt € 99,0 mln van de voorwaardelijk toegekende middelen van € 396,0 mln omgezet in een toekenning. In totaal is nu aan dit project € 541,0 mln toegekend. De voorwaardelijk toegekende middelen bedragen nu € 297,0 mln. De geraamde uitgaven voor deze omzetting bedragen € 99,0 mln in 2024.
 Project Holomicrobioom (LNV)
 De reservering van € 200,0 mln voor dit project uit de derde ronde wordt omgezet in een toekenning van € 60,0 mln en een voorwaardelijke toekenning van € 140,0 mln. De uitgaven voor 2024 zijn geraamd op € 3,7 mln.
 Project Rail Gent-Terneuzen (I&W)
 Dit project uit de eerste ronde had een voorwaardelijke toekenning van € 105,0 mln. Dit wordt omgezet in een toekenning van € 103,3 mln. Het restant vloeit terug naar de onverdeelde middelen van het Nationaal Groeifonds. De uitgaven voor 2024 zijn geraamd op € 103,3 mln.
 Uitname Nationaal Groeifonds voor investeringen in Nederlandse halfgeleidersector (microchipsector)
 Het kabinet heeft in het voorjaar middelen ter beschikking gesteld om knelpunten aan te pakken in de Nederlandse halfgeleidersector (microchipsector), ter bevordering van het ondernemingsklimaat en ter bevordering van het duurzaam verdienvermogen en de economische veiligheid van Nederland. De middelen zijn bestemd voor verschillende maatregelen op het gebied van woningbouw, infrastructuur en onderwijs in de regio Eindhoven. Hiervoor wordt onder meer cumulatief € 1,279 mld uit het budget van het Nationaal Groeifonds gehaald.
 Overige mutaties
 Dit betreft enkele kasschuiven en een verhoging van de uitvoeringskosten voor het Nationaal Groeifonds voor RVO.
 
 
 
 
 
 
 4
 Niet-beleidsartikelen
 
 
 
 4.1
 Artikel 40 Apparaat Kerndepartement
 
 
 Tabel 27 Apparaatsuitgaven Kerndepartement (Eerste suppletoire begroting) (bedragen x € 1.000)
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Ontwerpbegroting 2024 (1)
 
 
 Mutaties via NvW, moties, amendementen en ISB's (2)
 
 
 Vastgestelde begroting 2024 (3) = (1) + (2)
 
 
 Mutaties 1e suppletoire begroting (4)
 
 
 Stand 1e suppletoire begroting (5) = (3) + (4)
 
 
 Mutatie 2025
 
 
 Mutatie 2026
 
 
 Mutatie 2027
 
 
 Mutatie 2028
 
 
 Mutatie 2029
 
 
 
 
 
 
 
 Verplichtingen
 
 
 
 
 619.029
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 619.029
 
 
 
 
 92.209
 
 
 
 
 711.238
 
 
 
 
 86.546
 
 
 
 
 28.191
 
 
 
 
 ‒ 11.771
 
 
 
 
 ‒ 30.244
 
 
 
 
 451.513
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Uitgaven
 
 
 
 
 619.029
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 619.029
 
 
 
 
 92.209
 
 
 
 
 711.238
 
 
 
 
 86.546
 
 
 
 
 28.191
 
 
 
 
 ‒ 11.771
 
 
 
 
 ‒ 30.244
 
 
 
 
 451.513
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Personele uitgaven
 
 
 
 
 462.785
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 462.785
 
 
 
 
 78.423
 
 
 
 
 541.208
 
 
 
 
 79.351
 
 
 
 
 21.403
 
 
 
 
 ‒ 20.943
 
 
 
 
 ‒ 44.979
 
 
 
 
 311.562
 
 
 
 
 
 eigen personeel
 
 
 426.839
 
 
 0
 
 
 426.839
 
 
 77.020
 
 
 503.859
 
 
 78.856
 
 
 32.774
 
 
 ‒ 13.589
 
 
 ‒ 41.164
 
 
 284.059
 
 
 
 
 inhuur externen
 
 
 18.318
 
 
 0
 
 
 18.318
 
 
 4.210
 
 
 22.528
 
 
 981
 
 
 974
 
 
 986
 
 
 854
 
 
 12.582
 
 
 
 
 overige personele uitgaven
 
 
 17.628
 
 
 0
 
 
 17.628
 
 
 ‒ 2.807
 
 
 14.821
 
 
 ‒ 486
 
 
 ‒ 12.345
 
 
 ‒ 8.340
 
 
 ‒ 4.669
 
 
 14.921
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Materiële uitgaven
 
 
 
 
 156.244
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 156.244
 
 
 
 
 13.786
 
 
 
 
 170.030
 
 
 
 
 7.195
 
 
 
 
 6.788
 
 
 
 
 9.172
 
 
 
 
 14.735
 
 
 
 
 139.951
 
 
 
 
 
 ICT
 
 
 17.321
 
 
 0
 
 
 17.321
 
 
 ‒ 8.076
 
 
 9.245
 
 
 ‒ 2.290
 
 
 ‒ 2.055
 
 
 ‒ 563
 
 
 117
 
 
 15.303
 
 
 
 
 bijdrage aan SSO's
 
 
 13.382
 
 
 0
 
 
 13.382
 
 
 
 13.382
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 13.382
 
 
 
 
 DICTU
 
 
 19.614
 
 
 0
 
 
 19.614
 
 
 ‒ 26
 
 
 19.588
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 20.050
 
 
 
 
 overige materiële uitgaven
 
 
 105.927
 
 
 0
 
 
 105.927
 
 
 21.888
 
 
 127.815
 
 
 9.485
 
 
 8.843
 
 
 9.735
 
 
 14.618
 
 
 91.216
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Ontvangsten
 
 
 
 
 86.925
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 86.925
 
 
 
 
 53.130
 
 
 
 
 140.055
 
 
 
 
 55.821
 
 
 
 
 50.640
 
 
 
 
 11.636
 
 
 
 
 ‒ 26.594
 
 
 
 
 80.592
 
 
 
 
 
 NCG
 
 
 63.898
 
 
 
 0
 
 
 
 63.898
 
 
 53.130
 
 
 117.028
 
 
 55.821
 
 
 50.640
 
 
 11.636
 
 
 ‒ 26.594
 
 
 57.746
 
 
 
 
 Overig
 
 
 23.027
 
 
 
 0
 
 
 
 23.027
 
 
 0
 
 
 23.027
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 22.846
 
 
 
 
 
 Toelichting op de verplichtingen en uitgaven
 Personele uitgaven
 Er is voor 2024 cumulatief € 78,4 mln toegevoegd aan de personeelsbudgetten van het Ministerie van Economische Zaken en Klimaat. De toevoeging heeft voornamelijk te maken met bijstelling van de uitvoeringskosten van de Nationaal Coördinator Groningen (€ 54,0 mln), versterking van de capaciteit bij het kerndepartement (€ 13,1 mln) en met de taken van het Centraal Planbureau en van de toezichthouders Autoriteit Consument en Markt en Staatstoezicht op de Mijnen (totaal € 9,6 mln).
 Materiële uitgaven
 Er is voor 2024 cumulatief € 13,8 mln toegevoegd aan de materiële budgetten van het Ministerie van Economische Zaken en Klimaat. De toevoeging betreft voornamelijk bijstelling van de uitvoeringskosten van de Nationaal Coördinator Groningen (€ 3,7 mln), Budget voor klimaatcommunicatie (€ 5,7 mln) en taken van de Autoriteit Consument en Markt (€ 1,1 mln).
 Ontvangsten
 Aan de ontvangstenbudgetten is € 53,1 mln toegevoegd als gevolg van van de bijstelling van de ontvangsten van de Nationaal Coördinator Groningen.
 
 
 
 4.2
 Artikel 41 Nog onverdeeld
 
 
 Tabel 28 Nog onverdeeld (Eerste suppletoire begroting) (bedragen x € 1.000)
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Ontwerpbegroting 2024 (1)
 
 
 Mutaties via NvW, moties, amendementen en ISB's (2)
 
 
 Vastgestelde begroting 2024 (3) = (1) + (2)
 
 
 Mutaties 1e suppletoire begroting (4)
 
 
 Stand 1e suppletoire begroting (5) = (3) + (4)
 
 
 Mutatie 2025
 
 
 Mutatie 2026
 
 
 Mutatie 2027
 
 
 Mutatie 2028
 
 
 Mutatie 2029
 
 
 
 
 
 
 
 Verplichtingen
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 ‒ 104.000
 
 
 
 
 ‒ 104.000
 
 
 
 
 337.753
 
 
 
 
 233.753
 
 
 
 
 250.076
 
 
 
 
 208.878
 
 
 
 
 195.054
 
 
 
 
 187.386
 
 
 
 
 167.542
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Uitgaven
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 ‒ 104.000
 
 
 
 
 ‒ 104.000
 
 
 
 
 337.753
 
 
 
 
 233.753
 
 
 
 
 250.076
 
 
 
 
 208.878
 
 
 
 
 195.054
 
 
 
 
 187.386
 
 
 
 
 167.542
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Loonbijstelling
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 124.415
 
 
 124.415
 
 
 135.082
 
 
 130.690
 
 
 125.368
 
 
 128.453
 
 
 121.625
 
 
 
 
 Prijsbijstelling
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 109.338
 
 
 109.338
 
 
 114.994
 
 
 78.188
 
 
 69.686
 
 
 58.933
 
 
 45.917
 
 
 
 
 Onverdeeld
 
 
 0
 
 
 ‒ 104.000
 
 
 ‒ 104.000
 
 
 104.000
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 
 
 Onvoorzien
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Ontvangsten
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 
 
 Toelichting op de verplichtingen en uitgaven
 Loon- en prijsbijstelling
 Bij Voorjaarsnota 2024 is de loon- en prijsbijstellingstranche 2024 uitgedeeld. De loonbijstelling betreft de vergoeding voor de stijging van de contractloonontwikkeling en de stijging van de sociale lasten voor de overheidswerkgever. De prijsbijstelling betreft de verwerking van de stijging van de diverse prijsindexen. De loon- en prijsbijstellingstranche 2024 zal bij de eerst volgende begrotingsronde uitgedeeld worden aan de relevante loon- en prijsgevoelige onderdelen.
 Onverdeeld
 Bij de behandeling van de EZK-begroting 2024 is er een amendement ingediend voor verlenging en uitbreiding van de Waardevermeerderingsregeling, waardoor een tekort van € 104 mln op artikel 41 is ontstaan. Dit tekort wordt opgelost door € 104 mln toe te voegen aan artikel 41. De verlenging en uitbreiding van de Waardevermeerderingsregeling wordt op een alternatieve wijze gedekt (zie hiervoor de toelichting op artikel 5).
 
 
 
 
 5
 Agentschappen
 
 
 
 5.1
 Nederlandse Emissieautoriteit (NEa)
 
 De Nederlandse Emissieautoriteit (NEa) is de onafhankelijke nationale autoriteit voor de uitvoering van en het toezicht op marktinstrumenten die bijdragen aan een klimaatneutrale samenleving. De NEa ondersteunt bedrijven om hun verplichtingen na te leven, maar treedt ook op bij overtredingen. Ook draagt de NEa bij aan de totstandkoming van uitvoerbaar en doelmatige wet- en regelgeving.
 Het gaat daarbij om het Europees Emissiehandelsysteem (EU-ETS), de HBE-systematiek (Hernieuwbare brandstofeenheden) voor het behalen van de Europese klimaatdoelen voor transport uit de Europese Richtlijn hernieuwbare energie en om diverse nationale instrumenten, waaronder de CO2-heffing voor de industrie. In de afgelopen jaren heeft de NEa verschillende nieuwe taken opgepakt die voortvloeien uit het Europese Fit for 55 pakket en die binnenkort uitgevoerd gaan worden, zoals het EU-ETS voor de Zeevaart en voor de gebouwde omgeving en wegtransport, de Europese brandstofverordeningen voor luchtvaart en zeevaart en de koolstofgrensheffing (CBAM). Ook nationale instrumenten zoals de inframarginale elektriciteitsheffing (IME) en de bijmengverplichting voor groen gas gaat de NEa uitvoeren.
 De uitvoering van de wettelijke taken van het agentschap NEa valt onder de eindverantwoordelijkheid van het bestuur van de NEa dat als zodanig een ZBO is.
 
 Tabel 29 Exploitatieoverzicht Baten-lastenagentschap NEa Eerste suppletoire begroting 2024 (bedragen x € 1.000)
 
 
 
 
 
 
 
 
 Omschrijving
 
 
 (1) Vastgestelde begroting
 
 
 (2) Mutaties 1e suppletoire begroting
 
 
 (3)=(1)+(2) Totaal geraamd
 
 
 
 
 
 
 
 Baten
 
 
 
 
 
 
 
 
 Omzet
 
 
 20.824
 
 
 2.428
 
 
 23.252
 
 
 
 
 
 waarvan omzet moederdepartement
 
 
 
 
 15.712
 
 
 
 
 392
 
 
 
 16.104
 
 
 
 
 
 waarvan omzet overige departementen
 
 
 
 
 5.112
 
 
 
 
 2.036
 
 
 
 7.148
 
 
 
 
 
 waarvan omzet derden
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 0
 
 
 
 
 Rentebaten
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 
 
 Vrijval voorzieningen
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 
 
 Bijzondere baten
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 
 
 
 Totaal baten
 
 
 
 
 20.824
 
 
 
 
 2.428
 
 
 
 
 23.252
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Lasten
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Apparaatskosten
 
 
 
 
 20.006
 
 
 
 
 2.030
 
 
 
 
 22.036
 
 
 
 
 
 Personele kosten
 
 
 14.644
 
 
 1.790
 
 
 16.433
 
 
 
 
 
 waarvan eigen personeel
 
 
 
 
 12.523
 
 
 
 
 1.285
 
 
 
 13.808
 
 
 
 
 
 waarvan inhuur externen
 
 
 
 
 1.367
 
 
 
 
 421
 
 
 
 1.788
 
 
 
 
 
 waarvan overige personele kosten
 
 
 
 
 753
 
 
 
 
 84
 
 
 
 837
 
 
 
 
 Materiële kosten
 
 
 5.363
 
 
 240
 
 
 5.603
 
 
 
 
 
 waarvan apparaat ICT
 
 
 
 
 1.282
 
 
 
 
 640
 
 
 
 1.922
 
 
 
 
 
 waarvan bijdrage aan SSO's
 
 
 
 
 1.571
 
 
 
 
 168
 
 
 
 1.739
 
 
 
 
 
 waarvan overige materiële kosten
 
 
 
 
 2.510
 
 
 
 
 ‒ 568
 
 
 
 1.942
 
 
 
 
 
 Rentelasten
 
 
 
 
 80
 
 
 
 
 ‒ 10
 
 
 
 
 70
 
 
 
 
 
 
 Afschrijvingskosten
 
 
 
 
 853
 
 
 
 
 293
 
 
 
 
 1.146
 
 
 
 
 
 Materieel
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 
 
 
 waarvan apparaat ICT
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 0
 
 
 
 
 
 waarvan overige materiele afschrijvingskosten
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 0
 
 
 
 
 Immaterieel
 
 
 853
 
 
 293
 
 
 1.146
 
 
 
 
 
 Overige lasten
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 
 
 waarvan dotaties voorzieningen
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 0
 
 
 
 
 
 waarvan bijzondere lasten
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 0
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Totaal lasten
 
 
 
 
 20.939
 
 
 
 
 2.313
 
 
 
 
 23.252
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Saldo van baten en lasten gewone bedrijfsuitoefening
 
 
 
 
 ‒ 115
 
 
 
 
 115
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 
 Agentschapsdeel Vpb-lasten
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Saldo van baten en lasten
 
 
 
 
 ‒ 115
 
 
 
 
 115
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 
 
 Toelichting op de baten
 Omzet overige departementen
 De omzet overige departementen stijgt met € 2,0 mln ten opzichte van de ontwerpbegroting voor 2024. Deze verhoging heeft te maken met de nieuwe opdracht van het Ministerie van Financiën voor uitvoering van de CBAM.
 Toelichting op de lasten
 Personele kosten
 Voor de uitvoering van CBAM wordt extra personeel aangenomen en wordt meer ingehuurd. Hierdoor stijgen de personele kosten.
 Materiële kosten
 De ICT-kosten zijn met € 0,6 mln gestegen ten opzichte van de ontwerpbegroting. Dit komt met name door migratie naar een andere cloudomgeving (€ 0,1 mln), uitgesteld beheer en onderhoud van het Emissiehandel portaal (EHP), het CO2-Heffingsregister (CHeR) (€ 0,2 mln) en de kosten van een ontwikkeltool voor de nieuwe taak IME (€ 0,1 mln).
 De kosten van SSO’s stijgen met € 0,2 mln door toename van het aantal fte en als gevolg van de inflatie.
 De overige materiële kosten dalen met € 0,6 mln, met name als gevolg van het uitstellen van het project IME met een half jaar. De aangiftedatum is bij de wet gewijzigd van 1 oktober 2024 naar 1 april 2025. De begrote inhuur voor accountants en juristen wordt hierdoor verschoven naar 2025.
 Afschrijvingskosten
 De afschrijvingskosten op immateriële activa zijn gebaseerd op de activering van kosten voor de bouw van het EHP, het Register Energie voor Vervoer (REV) en het CHeR. De afschrijvingskosten stijgen met € 0,3 mln omdat meer wordt geïnvesteerd in het EHP dan eerder voorzien, onder meer door uitbreiding van het ETS-taak naar Zeevaart en gebouwde omgeving.
 
 Tabel 30 Kasstroomoverzicht (bedragen x € 1.000)
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Omschrijving
 
 
 (1) Vastgestelde begroting
 
 
 (2) Mutaties 1e suppletoire begroting
 
 
 (3)=(1)+(2) Totaal geraamd
 
 
 
 
 
 
 
 1.
 
 
 
 
 Rekening-courant RHB 1 januari 2024 + depositorekeningen
 
 
 
 
 591
 
 
 
 
 4.541
 
 
 
 
 5.132
 
 
 
 
 
 
 Totaal ontvangsten operationele kasstroom (+)
 
 
 20.824
 
 
 2.428
 
 
 23.252
 
 
 
 
 
 Totaal uitgaven operationele kasstroom (-/-)
 
 
 ‒ 20.086
 
 
 ‒ 2.020
 
 
 ‒ 22.106
 
 
 
 
 
 2.
 
 
 
 
 Totaal operationele kasstroom
 
 
 
 
 738
 
 
 
 
 408
 
 
 
 
 1.146
 
 
 
 
 
 
 Totaal investeringen (-/-)
 
 
 ‒ 2.104
 
 
 ‒ 426
 
 
 ‒ 2.530
 
 
 
 
 
 Totaal boekwaarde desinvesteringen (+)
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 
 
 
 3.
 
 
 
 
 Totaal investeringkasstroom
 
 
 
 
 ‒ 2.104
 
 
 
 
 ‒ 426
 
 
 
 
 ‒ 2.530
 
 
 
 
 
 
 Eenmalige uitkering aan moederdepartement (-/-)
 
 
 0
 
 
 ‒ 1.067
 
 
 ‒ 1.067
 
 
 
 
 
 Eenmalige storting door het moederdepartement (+)
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 
 
 
 Aflossingen op leningen (-/-)
 
 
 ‒ 843
 
 
 ‒ 252
 
 
 ‒ 1.095
 
 
 
 
 
 Beroep op leenfaciliteit (+)
 
 
 2.104
 
 
 426
 
 
 2.530
 
 
 
 
 
 4.
 
 
 
 
 Totaal financieringskasstroom
 
 
 
 
 1.261
 
 
 
 
 ‒ 893
 
 
 
 
 368
 
 
 
 
 
 
 5.
 
 
 
 
 Rekening-courant RHB 31 december 2024 (=1+2+3+4)
 
 
 
 
 486
 
 
 
 
 3.630
 
 
 
 
 4.116
 
 
 
 
 
 
 Toelichting op het kasstroomoverzicht
 Operationele kasstroom
 De operationele kasstroom bestaat uit het geraamde saldo van baten en lasten gecorrigeerd voor afschrijvingen.
 Investeringskasstroom
 De investering neemt met name toe door de doorontwikkeling van het EHP.
 Financieringskasstroom
 Het beroep op de leenfaciliteit wordt gedaan voor hierboven vermelde investeringen.
 
 
 
 5.2
 Rijksdienst voor Ondernemend Nederland (RVO.nl)
 
 
 Tabel 31 Exploitatieoverzicht Baten-lastenagentschap RVO.nl Eerste suppletoire begroting 2024 (bedragen x € 1.000)
 
 
 
 
 
 
 
 
 Omschrijving
 
 
 (1) Vastgestelde begroting
 
 
 (2) Mutaties 1e suppletoire begroting
 
 
 (3)=(1)+(2) Totaal geraamd
 
 
 
 
 
 
 
 Baten
 
 
 
 
 
 
 
 
 Omzet
 
 
 1.024.888
 
 
 227.055
 
 
 1.251.943
 
 
 
 
 
 waarvan omzet moederdepartement
 
 
 
 
 498.286
 
 
 
 
 132.071
 
 
 
 
 630.357
 
 
 
 
 
 
 waarvan omzet overige departementen
 
 
 
 
 489.635
 
 
 
 
 99.830
 
 
 
 
 589.465
 
 
 
 
 
 
 waarvan omzet derden
 
 
 
 
 36.967
 
 
 
 
 ‒ 4.846
 
 
 
 
 32.121
 
 
 
 
 
 Rentebaten
 
 
 7.000
 
 
 0
 
 
 7.000
 
 
 
 
 Vrijval voorzieningen
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 
 
 Bijzondere baten
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 
 
 Totaal baten
 
 
 
 
 1.031.888
 
 
 
 
 227.055
 
 
 
 
 1.258.943
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Lasten
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Apparaatskosten
 
 
 
 
 1.040.120
 
 
 
 
 227.055
 
 
 
 
 1.267.175
 
 
 
 
 
 Personele kosten
 
 
 647.425
 
 
 87.536
 
 
 734.961
 
 
 
 
 
 waarvan eigen personeel
 
 
 
 
 439.756
 
 
 
 
 82.067
 
 
 
 
 521.822
 
 
 
 
 
 
 waarvan inhuur externen
 
 
 
 
 186.268
 
 
 
 
 4.822
 
 
 
 
 191.090
 
 
 
 
 
 
 waarvan overige personele kosten
 
 
 
 
 21.401
 
 
 
 
 648
 
 
 
 
 22.049
 
 
 
 
 
 Materiële kosten
 
 
 392.695
 
 
 139.518
 
 
 532.213
 
 
 
 
 
 waarvan apparaat ICT
 
 
 
 
 3.360
 
 
 
 
 1.962
 
 
 
 
 5.322
 
 
 
 
 
 
 waarvan bijdrage aan SSO's
 
 
 
 
 203.930
 
 
 
 
 88.787
 
 
 
 
 292.717
 
 
 
 
 
 
 waarvan overige materiële kosten
 
 
 
 
 185.405
 
 
 
 
 48.769
 
 
 
 
 234.174
 
 
 
 
 
 
 Rentelasten
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 
 
 Afschrijvingskosten
 
 
 
 
 12.100
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 12.100
 
 
 
 
 
 Materieel
 
 
 100
 
 
 0
 
 
 100
 
 
 
 
 
 waarvan apparaat ICT
 
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 
 
 
 waarvan overige materiele afschrijvingskosten
 
 
 
 100
 
 
 0
 
 
 100
 
 
 
 
 Immaterieel
 
 
 12.000
 
 
 0
 
 
 12.000
 
 
 
 
 
 Overige lasten
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 
 
 waarvan dotaties voorzieningen
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 
 
 waarvan bijzondere lasten
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Totaal lasten
 
 
 
 
 1.052.220
 
 
 
 
 227.055
 
 
 
 
 1.279.275
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Saldo van baten en lasten gewone bedrijfsuitoefening
 
 
 
 
 ‒ 20.332
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 ‒ 20.332
 
 
 
 
 
 Agentschapsdeel Vpb-lasten
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Saldo van baten en lasten
 
 
 
 
 ‒ 20.332
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 ‒ 20.332
 
 
 
 
 
 
 Als agentschap werkt RVO met het uitgangspunt van een kostendekkende begroting. Door hogere kosten heeft RVO het tarief 2024 meer verhoogd dan initieel begroot. Daarnaast hebben er ten opzichte van de begroting een aantal wijzigingen plaatsgevonden in het opdrachtenpakket. 
 Toelichting op de baten
 Omzet moederdepartement
 De totale mutatie in de omzet vanuit het moederdepartement bedraagt € 132,1 mln. Deze mutatie wordt verklaard door mutaties van opdrachten bij de vier DG’s. De opdracht van DG Bedrijfsleven & Innovatie stijgt met € 19,4 mln. Dit komt voornamelijk door de tariefverhoging.
 De opdracht van de DG Klimaat en Energie stijgt met € 22,9 mln. Deze toename is naast de tariefstijging te verklaren door intensivering bij stimuleringsregelingen voor duurzame energie, Demonstratie Energie- en Klimaatinnovatie, Bureau Energieprojecten en Gebiedsgerichte Aanpak Energie.
 De opdracht van de DG Groningen en Ondergrond stijgt met € 81,4 mln. De definitieve opdracht van het Instituut Mijnbouwschade Groningen (IMG) is hoger dan voorzien in de ontwerpbegroting, wat leidt tot een stijging van € 64,4 mln. Daarnaast is sprake van intensivering bij ACVG en Ondersteuning Mijnbouwprojecten (OMP).
 De overige opdrachten stijgen met € 8,3 mln. Deze stijging komt voornamelijk door de groei van de opdracht voor het Inkoop Uitvoeringscentrum.
 Omzet overige departementen
 De totale mutatie in de omzet van overige departementen bedraagt € 99,8 mln. Deze mutatie is naast de tariefverhoging te verklaren door een aantal aanvullende opdrachten.
 De opdracht van het Ministerie van Landbouw, Natuur en Voedselkwaliteit stijgt met € 43,6 mln met als oorzaak de tariefverhoging en meerwerk. Bovendien is de definitieve opdracht van het Ministerie van Buitenlandse Zaken € 30,9 mln hoger dan initieel begroot. De verklaring hiervoor naast de tariefstijging zijn de grote aanvullende opdrachten, waaronder de Buitenlandse Handel en Ontwikkelingssamenwerking Combinatie-aanpak, de Oekraïne faciliteit en ‘Energising Development 5’. De opdracht van het Ministerie van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties stijgt met € 6,1 mln. Tenslotte is de definitieve opdracht van het Ministerie van Infrastructuur en Waterstaat met€ 14,5 mln gestegen. Dit is onder andere te verklaren door meerwerk op de bestaande opdrachten.
 Omzet derden
 De totale omzet derden valt € 4,8 mln lager uit dan begroot in de ontwerpbegroting. Deze mutatie komt voornamelijk doordat er minder opdrachten vanuit Provincies zijn dan geraamd.
 Toelichting op de lasten
 De lasten stijgen met € 227,1 mln. Dit is te verklaren door een stijging van de personele lasten met € 87,5 mln ten opzichte van de raming. De kosten voor ambtelijk personeel zijn gestegen met € 82,1 mln. De kosten voor externe inhuur zijn gestegen met € 4,8 mln. Verder nemen de materiële kosten nemen toe met € 139,5 mln. Meer dan de helft van de stijging is te verklaren door de gestegen bijdrage aan ‘Shared Service Organisations’ met € 88,8 mln.
 
 Tabel 32 Kasstroomoverzicht (bedragen x € 1.000)
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Omschrijving
 
 
 (1) Vastgestelde begroting
 
 
 (2) Mutaties 1e suppletoire begroting
 
 
 (3)=(1)+(2) Totaal geraamd
 
 
 
 
 
 
 
 1.
 
 
 
 
 Rekening-courant RHB 1 januari 2024 + depositorekeningen
 
 
 
 
 181.948
 
 
 
 
 ‒ 30.872
 
 
 
 
 151.076
 
 
 
 
 
 
 Totaal ontvangsten operationele kasstroom (+)
 
 
 1.031.888
 
 
 227.055
 
 
 1.258.943
 
 
 
 
 
 Totaal uitgaven operationele kasstroom (-/-)
 
 
 ‒ 1.040.120
 
 
 ‒ 227.055
 
 
 ‒ 1.267.175
 
 
 
 
 
 2.
 
 
 
 
 Totaal operationele kasstroom
 
 
 
 
 ‒ 8.232
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 ‒ 8.232
 
 
 
 
 
 
 Totaal investeringen (-/-)
 
 
 ‒ 27.800
 
 
 ‒ 5.900
 
 
 ‒ 33.700
 
 
 
 
 
 Totaal boekwaarde desinvesteringen (+)
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 
 
 
 3.
 
 
 
 
 Totaal investeringkasstroom
 
 
 
 
 ‒ 27.800
 
 
 
 
 ‒ 5.900
 
 
 
 
 ‒ 33.700
 
 
 
 
 
 
 Eenmalige uitkering aan moederdepartement (-/-)
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 
 
 
 Eenmalige storting door het moederdepartement (+)
 
 
 20.332
 
 
 0
 
 
 20.332
 
 
 
 
 
 Aflossingen op leningen (-/-)
 
 
 ‒ 19.620
 
 
 0
 
 
 ‒ 19.620
 
 
 
 
 
 Beroep op leenfaciliteit (+)
 
 
 27.800
 
 
 5.900
 
 
 33.700
 
 
 
 
 
 4.
 
 
 
 
 Totaal financieringskasstroom
 
 
 
 
 28.512
 
 
 
 
 5.900
 
 
 
 
 34.412
 
 
 
 
 
 
 5.
 
 
 
 
 Rekening-courant RHB 31 december 2024 (=1+2+3+4)
 
 
 
 
 174.428
 
 
 
 
 ‒ 30.872
 
 
 
 
 143.556
 
 
 
 
 
 
 Toelichting op het kasstroomoverzicht
 In het kasstroomoverzicht is zichtbaar dat het grotere opdrachtpakket zorgt voor hogere operationele ontvangsten en uitgaven. Ook de investeringen zijn toegenomen en betreft met name de ontwikkeling van software.