Arrest van het Gerecht (Tweede kamer - uitgebreid) van 17 december 2025.#Enrique Barón Crespo en ZZ tegen Europees Parlement.#Institutioneel recht – Uitvoeringsbepalingen van het Statuut van de leden van het Parlement – Regeling inzake de kosten en vergoedingen van de leden van het Parlement – Wijziging van de aanvullende vrijwillige pensioenregeling – Kennisgeving van de vaststelling van de aanvullende vrijwillige pensioenrechten – Exceptie van onwettigheid – Verworven rechten – Rechtszekerheid – Gewettigd vertrouwen – Recht op eigendom – Evenredigheid – Onafhankelijkheid van de leden van het Parlement – Gelijke behandeling – Verzoek tot verwijdering van documenten uit het dossier.#Gevoegde zaken T-620/23–T-1023/23.
Court of Justice — Uitspraak 
Datum: 2025-12-17 00:00:00.000000
Rechtsgebied: EU-recht


Voorlopige editie
ARREST VAN HET GERECHT (Tweede kamer – uitgebreid)
17 december 2025 (*)
„ Institutioneel recht – Uitvoeringsbepalingen van het Statuut van de leden van het Parlement – Regeling inzake de kosten en vergoedingen van de leden van het Parlement – Wijziging van de aanvullende vrijwillige pensioenregeling – Kennisgeving van de vaststelling van de aanvullende vrijwillige pensioenrechten – Exceptie van onwettigheid – Verworven rechten – Rechtszekerheid – Gewettigd vertrouwen – Recht op eigendom – Evenredigheid – Onafhankelijkheid van de leden van het Parlement – Gelijke behandeling – Verzoek tot verwijdering van documenten uit het dossier ”
In de gevoegde zaken T‑620/23 tot en met T‑1023/23,

Enrique Barón Crespo, wonende te Madrid (Spanje), en de andere verzoekende partijen wier namen zijn opgenomen in de bijlage(1), vertegenwoordigd door J. Martínez Gimeno, X. Codina García-Andrade, F. Díaz-Grande Rojo en S. Fernández Tourné, advocaten,
verzoekers,
tegen

Europees Parlement, vertegenwoordigd door N. Görlitz, M. Ecker, J.‑C. Puffer en C. Burgos als gemachtigden,
verweerder,
wijst
HET GERECHT (Tweede kamer – uitgebreid),
samengesteld als volgt: A. Marcoulli (rapporteur), president, J. Schwarcz, L. Madise, W. Valasidis en L. Spangsberg Grønfeldt, rechters,
griffier: P. Nuñez Ruiz, administrateur,
gezien de stukken, met name
de beslissing van 30 november 2023 om de zaken T‑620/23 tot en met T‑1023/23 te voegen voor de eindbeslissing,
na de terechtzitting op 19 juni 2025,
het navolgende

Arrest

1        Met hun beroepen krachtens artikel 263 VWEU vorderen verzoekers, Enrique Barón Crespo en de andere natuurlijke personen wier namen zijn opgenomen in de bijlage, nietigverklaring van het eerste besluit tot betaling van het pensioen dat zij genieten uit hoofde van de aanvullende vrijwillige pensioenregeling van de leden van het Europees Parlement (hierna: „AVP”), welk besluit uitvoering gaf aan het besluit van het Bureau van het Parlement van 12 juni 2023 tot wijziging van de bepalingen ter uitvoering van het statuut van de leden van het Europees Parlement (PB 2023, C 227, blz. 5; hierna: „besluit van 2023”), alsmede van de daaropvolgende besluiten tot betaling.
I.      Voorgeschiedenis van het geding

2        Verzoekers zijn voormalige leden van het Parlement die zich hebben aangesloten bij en bijdragen hebben betaald aan de AVP of hun rechtverkrijgenden. Zij ontvingen hun eerste pensioen uit hoofde van de AVP vóór de vaststelling van het besluit van 2023.

3        Bij artikel 1 van het besluit van 2023 is een nieuw lid 1 bis ingevoegd in artikel 76 van de bepalingen ter uitvoering van het statuut van de leden van het Europees Parlement, die zijn vastgesteld bij besluit van het Bureau van het Europees Parlement van 19 mei en 9 juli 2008 (PB 2009, C 159, blz. 1) (hierna: „uitvoeringsbepalingen van het Statuut”), dat van toepassing is vanaf 1 juli 2023 en dat het volgende bepaalt:
„Met betrekking tot de pensioenen die vóór 1 juli 2023 uit hoofde van de artikelen 1, 3 en 4 van bijlage VII bij de [regeling kosten en vergoedingen van leden van het Parlement] opeisbaar zijn geworden voor voormalige leden of andere begunstigden, worden de bedragen die vanaf die dag verschuldigd zijn als volgt verlaagd en aangepast:
a)      het pensioen uit hoofde van artikel 2, lid 1, van bijlage VII bij de [regeling kosten en vergoedingen van leden van het Parlement] en het maximale en minimale pensioen uit hoofde van artikel 2, lid 2, van die bijlage worden verlaagd met 50 %;
b)      de basisbezoldiging van een rechter bij het Hof van Justitie van de Europese Unie in de zin van artikel 2, leden 1 en 2, van bijlage VII bij de [regeling kosten en vergoedingen van leden van het Parlement] is de basisbezoldiging die van toepassing was op 30 juni 2023 en wordt na die datum niet meer”.

4        Het Parlement heeft aan alle verzoekers een eerste besluit tot vaststelling van het hun uit hoofde van de AVP verschuldigde pensioen toegezonden, waarbij uitvoering werd gegeven aan de in punt 3 hierboven genoemde bepaling van de aldus gewijzigde uitvoeringsbepalingen van het statuut van de leden van het Europees Parlement, en vervolgens de latere vaststellingsbesluiten (hierna: „bestreden besluiten”).
II.    Conclusies van partijen

5        Verzoekers verzoeken het Gerecht volgens hun laatste conclusies:
–        de bestreden besluiten nietig te verklaren;
–        het Parlement te verwijzen in de kosten.

6        Het Parlement verzoekt het Gerecht:
–        het beroep te verwerpen, en
–        verzoekers te veroordelen in de kosten.
III. In rechte

A.      Inleidende opmerkingen over het AVP

7        Tot aan de invoering van een eenvormige pensioenregeling voor alle leden van het Parlement werden de pensioenen geregeld door de regeling kosten en vergoedingen van leden van het Parlement (hierna: „regeling KVL”). De parlementsleden ontvingen een pensioen van de lidstaat waar zij waren verkozen. Artikel 1, lid 2, van bijlage III bij de regeling KVL bepaalt echter dat indien de nationale regeling niet voorzag in een pensioen of indien de hoogte of de voorwaarden van het pensioen niet dezelfde waren als die welke golden voor de leden van het nationale parlement van de lidstaat waar het lid was verkozen, dat lid een uit de begroting van de Europese Unie betaald ouderdomspensioen of een aanvullend pensioen kon ontvangen waarvan de hoogte en de voorwaarden gelijk waren aan die van het ouderdomspensioen van de leden van de tweede kamer van het parlement van die lidstaat.

8        Los van het hierboven in punt 7 beschreven pensioen en wegens de grote onderlinge verschillen tussen de nationale pensioenregelingen, werd een voorlopige aanvullende pensioenregeling ingevoerd, die onder bepaalde voorwaarden openstond voor alle leden. Zo heeft het Bureau van het Parlement (hierna: „Bureau”) op 12 juni 1990 de regeling inzake de AVP vastgesteld, die in fine in bijlage VII bij de regeling KVL is opgenomen. Volgens artikel 1 van die bijlage had de AVP als doel om in afwachting van de vaststelling van één enkel statuut, voor degenen die ervoor kozen daaraan deel te nemen, een levenslang aanvullend pensioen te waarborgen. De berekeningsgrondslag voor de bijdragen en het bedrag van de pensioenen bedroeg 40 % van de basisbezoldiging van een rechter bij het Hof. De AVP werd voor een derde gefinancierd met bijdragen van de aangesloten parlementsleden en voor twee derde door het Parlement. Die pensioenregeling volgde een gekapitaliseerd pensioenmodel dat oorspronkelijk gebaseerd was op het actuariële evenwicht, hetgeen met name inhield dat de jaarlijkse bijdrage van een lid overeenkwam met een derde van de in hetzelfde jaar verworven pensioenrechten, waarbij de jaarlijkse bijdrage van het Parlement de resterende twee derde dekte (zie in die zin arrest van 18 oktober 2011, Purvis/Parlement, T‑439/09, EU:T:2011:600, punt 45).

9        De quaestoren van het Parlement hebben een aanvullend pensioenfonds opgericht, het „Pensioenfonds – leden van het Europees Parlement”, in de vorm van een vereniging zonder winstoogmerk (hierna: „Fonds”). Dit Fonds was belast met de ontvangst van de bijdragen van de leden en het Parlement, het beheer van deze activa en de betaling van aanvullende pensioenen. In maart 1994 heeft het Fonds zelf een instelling voor collectieve belegging in effecten (icbe) naar Luxemburgs recht opgericht, genaamd „Pensioenfonds – Leden van het Europees Parlement, icbe”, die de beleggingen van het Fonds beheerde.

10      Het statuut van de leden van het Parlement is vastgesteld bij besluit van het Europees Parlement van 28 september 2005 houdende aanneming van het statuut van de leden van het Europees Parlement (2005/684/EG, Euratom) (PB 2005, L 262, blz. 1) (hierna: „statuut”) en is in werking getreden op 14 juli 2009, de eerste dag van de zevende zittingsperiode. Bij dit statuut is een definitieve pensioenregeling voor de leden ingevoerd. In het kader van de voorlopige maatregelen bepaalt artikel 27, lid 1, van het statuut met name dat het door het Parlement ingestelde Fonds na 14 juli 2009 wordt gehandhaafd voor leden of voormalige leden die rechten in dit Fonds hebben verworven of aan het verwerven zijn. Volgens artikel 27, lid 2, van het statuut blijven de verworven rechten en aanspraken in volle omvang bestaan en kan het Parlement vereisten en voorwaarden voor het verwerven van nieuwe rechten vastleggen. Voorts kunnen de leden die reeds bij de AVP zijn aangesloten krachtens artikel 27, leden 3 en 4, van dat statuut, behoudens uitzondering (zie punt 11 hieronder), geen nieuwe rechten verwerven in dit Fonds en kunnen de vanaf 2009 nieuw verkozen leden niet toetreden.

11      Overeenkomstig de artikelen 73 en 74 ervan, zijn de uitvoeringsbepalingen van het statuut op 14 juli 2009 in werking getreden en is de regeling KVL, met uitzondering van de overgangsbepalingen, op diezelfde datum ingetrokken. In het kader van de overgangsbepalingen bepaalt artikel 76 van de uitvoeringsbepalingen van het statuut, in de versie die gold ten tijde van de inwerkingtreding van het statuut, het volgende:
„1.      De uitkering van (vrijwillige) aanvullende ouderdomspensioenen die uit hoofde van bijlage VII van de regeling KVL zijn toegekend en die de rechthebbenden vóór de datum van inwerkingtreding van het statuut reeds genoten, wordt overeenkomstig die bijlage voortgezet.
2.      De pensioenrechten die vóór de datum van inwerkingtreding van het statuut overeenkomstig bijlage VII zijn opgebouwd, blijven in stand. De betaalbaarstelling geschiedt volgens de in die bijlage vermelde voorwaarden.
3.      De in 2009 verkozen leden kunnen na inwerkingtreding van het statuut en in overeenstemming met bovengenoemde bijlage VII nieuwe rechten verwerven indien zij:
a)      tijdens een voorafgaande zittingsperiode reeds lid waren; en
b)      binnen het aanvullende pensioenstelsel reeds rechten hebben verworven of aan het verwerven zijn; en
c)      voor wie de lidstaat waar zij verkozen zijn, een uitzonderingsregeling heeft getroffen overeenkomstig artikel 29 van het statuut, of die zelf krachtens artikel 25 van het statuut voor de nationale pensioenregeling hebben gekozen; en die
d)      geen recht op een nationaal of Europees pensioen hebben uit hoofde van hun mandaat van lid van het Europees Parlement.
4.      De ten laste van het lid komende premies voor het [Fonds] worden uit zijn eigen middelen bekostigd.”

12      Door de inwerkingtreding van het statuut en de uitvoeringsbepalingen ervan is er dus een einde gekomen aan de financiering van het Fonds door middel van bijdragen, onder voorbehoud van de toepassing van de uitzondering van artikel 76, lid 3, van die overgangsbepalingen.

13      De bepalingen betreffende de AVP zijn herhaaldelijk gewijzigd om rekening te houden met de financiële moeilijkheden van het fonds, die zijn verergerd als gevolg van de financiële crisis van 2007/2008 en de stopzetting, behoudens uitzondering, van de financiering van het Fonds na de inwerkingtreding van het statuut en de uitvoeringsbepalingen ervan (zie punt 12 hierboven).

14      Zo is het bijdragepercentage van de leden van het Parlement herhaaldelijk verhoogd, werd tussen 1996 en 1998 een buitengewone bijdrage ter dekking van het tekort van het Fonds geïnd bij de bijdrageplichtigen en het Parlement, werd de leeftijd voor het verkrijgen van het aanvullend pensioen verhoogd, werd de mogelijkheid van vervroegd pensioen op de leeftijd van 50 jaar evenals de mogelijkheid om het pensioen in de vorm van een forfaitair bedrag te ontvangen in 2009 afgeschaft, en werd een heffing van 5 % op alle pensioenuitkeringen ingevoerd voor de pensioenen die vanaf 1 januari 2019 opeisbaar waren.

15      In het bijzonder heeft het Parlement bij het besluit van 2023 de pensioenleeftijd verhoogd van 65 naar 67 jaar en niet alleen het bedrag van de vanaf 1 juli 2023 opeisbare aanvullende pensioenen, maar ook het bedrag van de vóór die datum opeisbare pensioenen gehalveerd, voor zover het gaat om bedragen die vanaf die datum verschuldigd zijn. Zo heeft het besloten de uit hoofde van de AVP verschuldigde bedragen die vanaf 1 juli 2023 werden betaald, te halveren, ongeacht of de begunstigden hun pensioenrechten vóór of na de vaststelling van het besluit van 2023 hadden verworven. Het besluit van 2023 schrapt ook het bijwerken van de pensioenen ten opzichte van de basisbezoldiging van een rechter bij het Hof.

16      In het besluit van 2023 worden de aldus vastgestelde krachtige maatregelen gerechtvaardigd door de „uiterst moeilijke” situatie van het Fonds, namelijk activa die eind 2022 52,8 miljoen EUR bedroegen, terwijl de jaarlijkse pensioenuitkeringen tot in 2030 tussen 22 en 23 miljoen EUR zouden bedragen. Het besluit vermeldt dat de activa van het Fonds uiterlijk in 2025 en misschien al in 2024 uitgeput zullen zijn met een niet-gefinancierd actuarieel tekort van ongeveer 310 miljoen EUR. Volgens het besluit van 2023 hebben de maatregelen tot doel het Fonds op korte termijn veilig te stellen door de levensduur ervan te verlengen tot 2027, en de Europese belastingbetaler te beschermen door het tekort van het Fonds terug te brengen tot 86 miljoen euro.
B.      Verzoek van het Parlement om twee documenten uit de procesdossiers te verwijderen

17      Het Parlement verzoekt dat de twee adviezen van zijn juridische dienst, die als bijlage bij de verzoekschriften zijn gevoegd, uit de procesdossiers worden verwijderd. Het betoogt dat het om vertrouwelijke interne documenten gaat waarvan het de openbaarmaking niet heeft toegestaan.

18      Verzoekers verzetten zich tegen het verzoek van het Parlement. Zij voeren aan dat de twee aldus overgelegde adviezen van de juridische dienst van het Parlement bijzonder verhelderend zijn. Zij voegen daaraan toe dat het advies van 2005 integrerend deel uitmaakt van het aan het Bureau toegezonden verslag van de raad van bestuur van het Fonds en dat, wat het advies van 2018 betreft, de leden van het Parlement het recht hebben op inzage van elk dossier in het bezit van het Parlement of van een commissie, en dat hun de inzage van dat advies niet is geweigerd.

19      Om te beginnen zij er aan herinnerd dat het beginsel van equality of arms, dat een logisch uitvloeisel is van het begrip „eerlijk proces”, zoals met name gewaarborgd in artikel 47 van het Handvest van de grondrechten van de Europese Unie (hierna: „Handvest”), inhoudt dat elke partij een redelijke mogelijkheid moet worden geboden om haar zaak, daaronder begrepen haar bewijzen, onder zodanige omstandigheden voor te dragen dat zij tegenover de tegenpartij niet wezenlijk wordt benadeeld. Voorts primeert in het Unierecht het beginsel van de vrije beoordeling van het bewijs, waaruit volgt dat de ontvankelijkheid van tijdig overgelegd bewijsmateriaal voor de Unierechter enkel kan worden betwist met het argument dat het onrechtmatig is verkregen (zie arrest van 12 juli 2022, Nord Stream 2/Parlement en Raad, C‑348/20 P, EU:C:2022:548, punten 128 en 129 en aldaar aangehaalde rechtspraak).

20      Wanneer er sprake is van door een partij onrechtmatig overgelegd bewijsmateriaal, zoals interne documenten die worden genoemd in verordening (EG) nr. 1049/2001 van het Europees Parlement en de Raad van 30 mei 2001 inzake de toegang van het publiek tot documenten van het Europees Parlement, de Raad en de Commissie (PB 2001, L 145, blz. 43), moeten de belangen van de respectieve procespartijen met betrekking tot hun recht op een eerlijk proces worden afgewogen, rekening houdend met de belangen die worden beschermd door de regels die bij de verkrijging van dat bewijsmateriaal zijn geschonden of omzeild. Aldus moet de Unierechter een afweging maken tussen enerzijds de belangen van de verzoeker die dat bewijs heeft overgelegd – in het bijzonder gelet op het nut ervan voor de beoordeling van de gegrondheid van het bij hem ingestelde beroep – en anderzijds de belangen van de tegenpartij, die concreet en daadwerkelijk kunnen worden geschaad door de bewaring van dat bewijs in het dossier (arrest van 12 juli 2022, Nord Stream 2/Parlement en Raad, C‑348/20 P, EU:C:2022:548, punten 130 en 131).

21      Uit vaste rechtspraak blijkt overigens dat het zou indruisen tegen het algemeen belang, dat meebrengt dat de instellingen gebruik moeten kunnen maken van in volledige onafhankelijkheid gegeven adviezen van hun juridische dienst, indien werd aanvaard dat dergelijke interne documenten in een geding voor de Unierechter worden overgelegd zonder toestemming van de betrokken instelling of zonder bevel van die rechter. Door zonder toestemming een dergelijk juridisch advies over te leggen, confronteert de verzoeker de betrokken instelling in de procedure betreffende de geldigheid van een bestreden handeling immers met een advies dat haar eigen juridische dienst tijdens het opstellen van die handeling heeft uitgebracht. Erkennen dat die verzoeker een juridisch advies van een instelling in het dossier kan opnemen terwijl de betrokken instelling geen toestemming voor de openbaarmaking daarvan heeft gegeven, zou in beginsel in strijd zijn met de vereisten van een eerlijk proces (zie arrest van 12 juli 2022, Nord Stream 2/Parlement en Raad, C‑348/20 P, EU:C:2022:548, punten 136 en 137 en aldaar aangehaalde rechtspraak).

22      Evenwel is geoordeeld dat het transparantiebeginsel bij wijze van uitzondering kon rechtvaardigen dat een document van een instelling dat niet toegankelijk voor het publiek is gemaakt en waarin een juridisch advies vervat was, openbaar werd gemaakt in een gerechtelijke procedure wanneer dat juridische advies betrekking had op een wetgevingsprocedure waarvoor een grotere transparantie was vereist (zie arrest van 12 juli 2022, Nord Stream 2/Parlement en Raad, C‑348/20 P, EU:C:2022:548, punt 138 en aldaar aangehaalde rechtspraak).

23      In casu zijn de twee betrokken documenten ten eerste adviezen van de juridische dienst van het Parlement. Het advies van 15 februari 2005, gericht aan de fungerend voorzitter van de quaestoren belast met de economische zaken van de leden van het Parlement, heeft betrekking op de bevoegdheden van het Bureau om de regeling KVL te wijzigen. De juridische nota van 3 december 2018 heeft betrekking op de eventuele ontbinding van het Fonds. Het opschrift van deze documenten vermeldt dat het om vertrouwelijke juridische adviezen gaat. De litigieuze documenten zijn dus ontegenzeglijk juridische adviezen in de zin van artikel 4, lid 2, van verordening nr. 1049/2001.

24      Ten tweede staat vast dat verzoekers het Parlement niet om toestemming hebben verzocht om de betrokken juridische adviezen aan het Gerecht over te leggen, dat het Gerecht de overlegging ervan in het kader van de onderhavige beroepen niet heeft gelast en dat het Parlement die adviezen niet openbaar heeft gemaakt in het kader van een verzoek om toegang van het publiek tot de documenten van de instellingen overeenkomstig verordening nr. 1049/2001. Derhalve moet worden vastgesteld dat deze documenten onregelmatig zijn overgelegd. In dit verband geeft het recht dat de leden van het Parlement krachtens het Reglement van deze instelling hebben om elk dossier waarover het Parlement beschikt in te zien, hun niet het recht om zonder toestemming van het Parlement een vertrouwelijk document in rechte over te leggen. Evenzo hebben de door verzoekers aangevoerde omstandigheden – namelijk dat het juridisch advies van 15 februari 2005 gedeeltelijk is overgenomen in verschillende interne documenten van het Parlement en dat het een bijlage vormt bij het verslag van de raad van bestuur van het Fonds dat aan het Bureau is gericht – geen invloed op het feit dat het Parlement niet heeft ingestemd met de openbaarmaking ervan aan verzoekers.

25      Ten derde hebben de betrokken juridische adviezen, hoewel afkomstig van het Parlement, geen betrekking op een wetgevingsproces, maar op het stelsel van het Fonds, dat niet door het Parlement als wetgever wordt geregeld.

26      In die omstandigheden zou het behoud van de betreffende juridische adviezen in het dossier afbreuk doen aan het recht van het Parlement op een eerlijk proces en aan zijn belang om eerlijke, objectieve en volledige adviezen te ontvangen. Aangezien het enkele belang van de verzoekers, hoe legitiem ook, om hun betoog met deze adviezen te onderbouwen niet voldoende is om een dergelijke aantasting van de rechten en belangen van het Parlement te rechtvaardigen, temeer daar de gegrondheid van dat betoog – en dus de mogelijkheid van succes – niet afhangt van de overlegging van die adviezen. Derhalve moet worden geconcludeerd dat in casu de in punt 20 hierboven in herinnering gebrachte belangenafweging in het voordeel van de bescherming van de rechten en belangen van het Parlement uitvalt (zie in die zin arrest van 12 juli 2022, Nord Stream 2/Parlement en Raad, C‑348/20 P, EU:C:2022:548, punt 141 en aldaar aangehaalde rechtspraak).

27      Het verzoek van het Parlement om de juridische adviezen van 15 februari 2005 en 3 december 2018 uit de procesdossiers te verwijderen, moet dus worden toegewezen. Derhalve zal het Gerecht met deze twee documenten geen rekening houden.
C.      Verzoek om maatregelen tot organisatie van de procesgang

28      Verzoekers verzoeken het Gerecht om maatregelen tot organisatie van de procesgang vast te stellen voor de toezending door het Parlement van, ten eerste, het volledige dossier tot vaststelling van het besluit van 2023, inclusief de daarbij horende verslagen en de notulen van alle daarmee verband houdende vergaderingen, ten tweede, alle technische en actuariële verslagen van het Parlement betreffende de AVP die nog niet in de dossiers zijn opgenomen, en ten derde, de geraamde financiële en actuariële kosten van de AVP sinds de inwerkingtreding ervan en de kosten van zijn jaarlijkse begroting.

29      Het Gerecht heeft op grond van artikel 89, lid 3, onder d), van zijn Reglement voor de procesvoering maatregelen tot organisatie van de procesgang vastgesteld teneinde het Parlement te verzoeken de notulen over te leggen van de vergaderingen van het Bureau van 17 april en 22 mei 2023, waarvan sprake is in overweging 2 van het besluit van 2023, alsmede van de nota’s van de secretaris-generaal van het Parlement van 12 april 2023 en 12 mei 2023 en de bijlagen daarbij, waarnaar in die notulen wordt verwezen. Aangezien het Gerecht zich naar behoren voorgelicht acht in het licht van de door het Parlement overgelegde documenten, hoeft in die omstandigheden niet te worden gelast dat de overige door de verzoekers gevraagde gegevens en documenten worden verstrekt.
D.      Ten gronde

30      Verzoekers voeren aan dat de bestreden besluiten onrechtmatig zijn omdat zij zijn gebaseerd op het besluit van 2023, dat eveneens onrechtmatig is voor zover daarin is bepaald dat het bedrag van de krachtens de AVP verschuldigde pensioenen wordt gehalveerd en de actualisering van dat bedrag wordt afgeschaft (hierna: „twee betrokken maatregelen”).

31      Het enige middel van verzoekers, dat is ontleend aan de exceptie van onwettigheid van het besluit van 2023, bestaat uit vijf onderdelen: ten eerste, schending van artikel 27, lid 2, van het statuut en van het Reglement van het Parlement, ten tweede, schending van de beginselen van rechtszekerheid en bescherming van verworven rechten, ten derde, schending van de wezenlijke inhoud van het recht op eigendom en van de beginselen ter waarborging van de parlementaire onafhankelijkheid en gelijke behandeling, ten vierde, schending van het evenredigheidsbeginsel en, ten vijfde, schending van het beginsel van bescherming van het gewettigd vertrouwen.

32      Het Gerecht acht het zinvol het tweede en het vijfde onderdeel samen te voegen, maar ook het derde en het vierde onderdeel, voor zover deze laatste zijn gebaseerd op, ten eerste, schending van het recht op eigendom en, ten tweede, schending van de beginselen ter waarborging van de parlementaire onafhankelijkheid en gelijke behandeling.
1.      Eerste onderdeel: exceptie van onwettigheid van het besluit van 2023 wegens schending van artikel 27, lid 2, van het statuut en van het Reglement van het Parlement

33      Verzoekers betogen dat het besluit van 2023 onwettig is omdat het, in strijd met artikel 27, lid 2, van het statuut, de krachtens de AVP reeds verworven pensioenrechten aantast. Zij voeren aan dat deze bepaling is opgevat als een „sluitings-” of „waarborgclausule” die zich in beginsel verzet tegen de wijziging van rechten die leden krachtens de AVP hadden verworven of aan het verwerven waren vóór de inwerkingtreding van het statuut, in tegenstelling tot de rechten van de leden die nog bijdroegen aan de AVP, die wel konden worden gewijzigd. Die uitlegging wordt bevestigd door de verklaringen op erewoord van de opstellers van deze bepaling en door artikel 76 van de uitvoeringsbepalingen van het statuut. Verzoekers betwisten ook de door de rechtspraak aan artikel 27, lid 2, van het statuut gegeven uitlegging, die hoe dan ook niet op de onderhavige zaken van toepassing is, aangezien zij uit hoofde van de AVP hun pensioenrechten reeds vóór de vaststelling van het besluit van 2023 hadden verworven. Zij leiden hieruit af dat het Bureau met de vaststelling van dat besluit zijn bevoegdheden, zoals die voortvloeien uit artikel 25, lid 2, van het Reglement van het Parlement, heeft overschreden en dat een dergelijke aantasting van de krachtens de AVP verworven rechten alleen kon plaatsvinden door middel van een wijziging van het statuut.

34      Het Parlement betwist het betoog van verzoekers.

35      In dit verband bepaalt artikel 27 van het statuut, dat is opgenomen in titel II, „Overgangsbepalingen”, het volgende:
„1.      Na inwerkingtreding van dit statuut, blijft het door het Parlement ingestelde vrijwillige pensioenfonds gehandhaafd voor leden of voormalige leden die in dit fonds reeds rechten of aanspraken hebben verworven.
2.      De verworven rechten en aanspraken blijven in volle omvang bestaan. Het Parlement kan vereisten en voorwaarden voor het verwerven van nieuwe rechten vastleggen.
3.      Leden die de [bij het statuut vastgestelde] vergoeding ontvangen, kunnen geen nieuwe rechten of aanspraken in het vrijwillige pensioenfonds verwerven.
4.      Dit fonds staat niet open voor leden die na de inwerkingtreding van dit statuut voor het eerst tot lid van het Parlement zijn gekozen.”

36      Verzoekers betogen in wezen dat artikel 27, lid 2, eerste volzin, van het statuut eraan in de weg staat dat het pensioen wordt verlaagd van voormalige parlementsleden die hun pensioenrechten reeds vóór de vaststelling van het besluit van 2023 hadden verworven.

37      In de eerste plaats zij eraan herinnerd dat een recht als verworven wordt beschouwd wanneer het rechtscheppende feit zich vóór de wetswijziging heeft voorgedaan. Wat in het bijzonder het recht op een ouderdomspensioen betreft, dit wordt in beginsel verworven op het tijdstip waarop het rechtscheppende feit zich voordoet, dat wil zeggen op het tijdstip waarop het pensioen opeisbaar wordt (zie arrest van 19 september 2024, Coppo Gavazzi e.a./Parlement, C‑725/20 P, EU:C:2024:766, punten 124 en 125 en aldaar aangehaalde rechtspraak).

38      In casu staat vast dat alle verzoekers, aangezien hun pensioen reeds vóór de vaststelling van het besluit van 2023 opeisbaar was, verworven pensioenrechten hadden.

39      In de tweede plaats zij er eveneens aan herinnerd dat het Unierecht geen beginsel bevat volgens hetwelk verworven rechten in geen geval mogen worden gewijzigd of beperkt, en een dergelijk beginsel bestaat al zeker niet voor rechten in wording. Het is dus mogelijk om zowel verworven rechten als rechten in wording onder bepaalde voorwaarden te wijzigen na een afweging van de betrokken belangen (arrest van 9 maart 2023, Grossetête/Parlement, C‑714/21 P, niet gepubliceerd, EU:C:2023:187, punt 89).

40      In de derde plaats leidt de letterlijke uitlegging van artikel 27, lid 2, eerste volzin, van het statuut niet noodzakelijkerwijs tot de conclusie dat de Uniewetgever het pensioen waarop een voormalig lid aanspraak kon maken, heeft willen „bevriezen” (zie naar analogie arrest van 9 maart 2023, Grossetête/Parlement, C‑24/21, niet gepubliceerd, EU:C:2023:187, punt 91). Wat de contextuele uitlegging van artikel 27, lid 2, van het statuut betreft, zij eraan herinnerd dat dit een van de overgangsbepalingen van dat statuut is. Binnen het kader van deze bepalingen beschouwd, weerspiegelt dit artikel de wil van de Uniewetgever om de verhouding vast te leggen tussen het stelsel van het eenvormig pensioenstatuut voor de leden van het Parlement en de nationale stelsels, alsook de AVP, en tegelijkertijd de overgang naar het bij het statuut ingevoerde stelsel te verzekeren (zie in die zin arrest van 15 september 2021, Ashworth e.a./Parlement, T‑720/19–T‑725/19, niet gepubliceerd, EU:T:2021:580, punt 79). Wat het doel van dit artikel betreft, is vastgesteld dat het de bedoeling was van de Uniewetgever om de personele werkingssfeer van de AVP te definiëren door het voordeel ervan te handhaven voor de leden van het Parlement die reeds bij de AVP waren aangesloten, anders dan voor de leden van het Parlement die voor het eerst na de inwerkingtreding van het statuut werden verkozen en daar niet langer aan konden deelnemen (zie in die zin arrest van 9 maart 2023, Grossetête/Parlement, C‑714/21 P, niet gepubliceerd, EU:C:2023:187, punten 91 en 92). Daarentegen kan uit artikel 27, lid 2, van het statuut niet worden afgeleid dat de Uniewetgever de bedoeling had om de materiële voorwaarden van de AVP vast te stellen, met name om elke wijziging van de voorwaarden van deze regeling voor de toekomst te verbieden, daaronder begrepen die welke gevolgen hebben voor het pensioen waarop een voormalig lid aanspraak kan maken (zie in die zin arrest van 9 maart 2023, Grossetête/Parlement, C‑714/21 P, niet gepubliceerd, EU:C:2023:187, punten 91 en 93).

41      Hieruit volgt dat artikel 27, lid 2, eerste volzin, van het statuut niet aldus kan worden uitgelegd dat het zich verzet tegen de verlaging van het bedrag van de pensioenen die krachtens de AVP aan verzoekers verschuldigd zijn. Bijgevolg kunnen verzoekers niet op goede gronden stellen dat het Bureau met de vaststelling van het besluit van 2023 zijn bevoegdheid heeft overschreden op grond dat het besluit strijdig is met de bepalingen van het statuut.

42      De overige argumenten van verzoekers kunnen aan deze conclusie geen afbreuk doen.

43      Ten eerste is, anders dan verzoekers stellen, de omstandigheid dat de betrokkenen in de zaken die hebben geleid tot de in punt 40 hierboven genoemde arresten, niet over verworven pensioenrechten maar alleen over pensioenrechten in wording beschikten, niet van invloed op de toepassing, in de onderhavige zaken, van de door het Gerecht gegeven en door het Hof bevestigde uitlegging van artikel 27, lid 2, eerste volzin, van het statuut. Deze bepaling behandelt verworven rechten en rechten in wording namelijk op dezelfde manier en onderscheidt deze van de nieuwe rechten zoals bedoeld in artikel 27, lid 2, tweede volzin, van dat statuut. Hieruit volgt dat de door de rechterlijke instanties van de Unie gegeven uitlegging, volgens welke artikel 27, lid 2, eerste volzin, van dat statuut tot doel heeft de personele werkingssfeer van de AVP te definiëren en niet de materiële voorwaarden ervan vast te stellen, zowel geldt ten aanzien van leden die beschikken over verworven rechten als ten aanzien van leden die alleen beschikken over rechten in wording.

44      Ten tweede kan artikel 76, lid 1, van de uitvoeringsbepalingen van het statuut in zijn oorspronkelijke versie (zie punt 11 hierboven), dat bepaalt dat „de uitkering [die verschuldigd is uit hoofde van de AVP] [...] wordt [...] voortgezet”, niet aldus worden uitgelegd dat daarbij het bedrag van het pensioen „wordt bevroren”. Deze bepaling heeft betrekking op de voorwaarden voor de betaling van de pensioenen die verschuldigd zijn uit hoofde van de AVP. Die voorwaarden vallen dus onder de algemene bevoegdheid van het Bureau krachtens artikel 25, lid 3, van het Reglement van het Parlement en kunnen dus door het Parlement worden gewijzigd (zie in die zin arrest van 9 maart 2023, Grossetête/Parlement, C‑714/21 P, niet gepubliceerd, EU:C:2023:187, punten 73 en 74).

45      Ten derde beroepen verzoekers zich op verklaringen op erewoord van voormalige leden van het Parlement die aan de onderhandelingen over en de vaststelling van het statuut en de uitvoeringsbepalingen ervan hebben deelgenomen. Zij betogen dat deze verklaringen de authentieke uitlegging vormen van artikel 27 van het statuut en artikel 76 van de uitvoeringsbepalingen daarvan, in die zin dat deze bepalingen het behoud van het bedrag van de ontvangen of te ontvangen pensioenen waarborgen. Verzoekers voegen hieraan toe dat de overgrote meerderheid van de leden van het Parlement die voor het statuut hadden gestemd, bij de AVP waren aangesloten en dat zij het statuut bij gebreke van een dergelijke garantie niet zouden hebben vastgesteld.

46      Om te beginnen moet in navolging van het Parlement worden opgemerkt dat wanneer uit de geschiedenis van de totstandkoming de bedoeling van de auteurs van een bepaling niet duidelijk blijkt, de Unierechter slechts van de draagwijdte van de bestaande tekst kan uitgaan en daaraan de betekenis kan geven die uit een letterlijke en logische interpretatie voortvloeit (zie arrest van 20 mei 2010, Commissie/Violetti e.a., T‑261/09 P, EU:T:2010:215, punt 51 en aldaar aangehaalde rechtspraak).

47      Voorts herinneren de door verzoekers overgelegde verklaringen op erewoord er in wezen slechts aan dat artikel 27 van het statuut en artikel 76 van de uitvoeringsbepalingen ervan waren bedoeld als waarborg voor de eerbiediging van de rechten die zijn verworven door de leden die zijn aangesloten bij de AVP of als garantie voor het recht op een pensioen, ook na uitputting van het Fonds, in een context waarin dit fonds vanaf de inwerkingtreding van het statuut niet langer wezenlijk zou worden gespijsd. Dergelijke verklaringen kunnen niet afdoen aan de uitlegging van artikel 27, lid 2, eerste volzin, van het statuut, die voortvloeit uit de in punt 40 hierboven genoemde arresten, volgens welke deze bepaling niet in de weg staat aan de verlaging van het bedrag van de pensioenen die aan verzoekers verschuldigd zijn.

48      Gelet op het voorgaande moet het eerste onderdeel van het enige middel worden afgewezen.
2.      Tweede en vijfde onderdeel: exceptie van onwettigheid van het besluit van 2023 wegens schending van het rechtszekerheidsbeginsel, het beginsel van bescherming van verworven rechten en het gewettigd vertrouwen

49      Met het tweede onderdeel van het enige middel voeren verzoekers aan dat het besluit van 2023 in strijd is met het rechtszekerheidsbeginsel, aangezien het afbreuk doet aan de vóór de vaststelling ervan verworven rechten. Zij benadrukken dat, gesteld dat het besluit van 2023 de verworven rechten heeft kunnen aantasten, de aldus doorgevoerde verlaging van de rechten volledig nieuw is wat de omvang ervan betreft. In het bijzonder raakt het besluit van 2023 aan wezenlijke kenmerken van het recht op pensioen, te weten het bedrag van dat pensioen en de verantwoordelijkheid van het Parlement om de betaling ervan te verzekeren in geval van uitputting van het Fonds. In repliek voegen zij daaraan toe dat volgens hen het rechtszekerheidsbeginsel is geschonden omdat het besluit van 2023 geen overgangsmaatregelen bevatte. Zij voeren aan dat het Parlement, aangezien het niet insolvent is, hogere budgettaire kosten had kunnen dragen door te voorzien in een overgangsregeling.

50      Met het vijfde onderdeel van het enige middel voeren verzoekers aan dat het op de AVP toepasselijke regelgevingskader – bestaande uit het statuut, de uitvoeringsbepalingen ervan en het besluit van het Bureau van 1 april 2009 – is vastgesteld om het beginsel van bescherming van het gewettigd vertrouwen te waarborgen door de pensioenrechten te behouden die zijn verworven op basis van de regeling KVL, met inbegrip van het bedrag van het pensioen. Zij voegen daaraan toe dat, zelfs als het Parlement over de „juridische speelruimte” beschikte om het besluit van 2023 vast te stellen, zijn herhaalde toezeggingen aan het Fonds en aan de begunstigden van de AVP over de handhaving van het pensioenbedrag – waaronder het feit dat het Parlement zijn verantwoordelijkheid op zich zou nemen wanneer de activa van het Fonds zouden zijn uitgeput – die speelruimte hebben beperkt, gelet op het daardoor gewekte gewettigde vertrouwen.

51      Het Parlement betwist het betoog van verzoekers.

52      Het tweede en het vijfde onderdeel bestaan in wezen uit twee grieven: ten eerste, schending van het beginsel van eerbiediging van verworven rechten en, ten tweede, schending van het rechtszekerheids- en het vertrouwensbeginsel.
a)      Eerste grief: schending van het beginsel van de eerbiediging van verworven rechten

53      Volgens vaste rechtspraak zijn nieuwe wetten die wijzigingen aanbrengen in de oude wet, behoudens uitzondering, van toepassing op de toekomstige gevolgen van situaties die onder de oude regeling zijn ontstaan. Dit ligt alleen anders als het gaat om situaties die onder de vroegere regeling zijn ontstaan en definitief tot stand zijn gekomen en die verworven rechten in het leven roepen (zie arrest van 19 september 2024, Coppo Gavazzi e.a./Parlement, C‑725/20 P, EU:C:2024:766, punt 124 en aldaar aangehaalde rechtspraak).

54      Wat in het bijzonder het recht op een ouderdomspensioen betreft, dit wordt in beginsel verworven op het tijdstip waarop het pensioen opeisbaar wordt (zie punt 37 hierboven). Het beginsel van bescherming van verworven rechten impliceert echter niet dat elke wijziging in de berekeningswijze van een pensioen die leidt tot een verlaging van dat bedrag en die wordt toegepast op grond van een regeling die is vastgesteld nadat dit pensioen opeisbaar is geworden, een aantasting van die verworven rechten vormt (arrest van 19 september 2024, Coppo Gavazzi e.a./Parlement, C‑725/20 P, EU:C:2024:766, punt 126).

55      Er moet namelijk een onderscheid worden gemaakt tussen verworven pensioenrechten en het bedrag van het pensioen. Het begrip „verworven pensioenrechten” ziet op de pensioenrechten die voortvloeien uit de bijdragen die voor elk van de betrokken verzoekers individueel zijn betaald en die de berekeningsgrondslag vormen voor het pensioen dat op grond van de AVP aan hen wordt uitgekeerd. Dit begrip kan derhalve niet aldus worden opgevat dat het verwijst naar een vermeend recht op een vast en onveranderlijk pensioenbedrag, dat wordt berekend op basis van de regels die van kracht waren op het tijdstip waarop het pensioen wordt uitbetaald (zie naar analogie arrest van 19 september 2024, Coppo Gavazzi e.a./Parlement, C‑725/20, EU:C:2024:766, punt 89).

56      In dit verband zij eraan herinnerd dat het Unierecht geen beginsel bevat volgens hetwelk verworven rechten in geen geval mogen worden gewijzigd. Het is dus mogelijk om dergelijke rechten onder bepaalde voorwaarden te wijzigen na een afweging van de betrokken belangen (zie punt 39 hierboven).

57      In het licht van deze gegevens kunnen verzoekers niet op goede gronden stellen dat het feit dat het besluit van 2023 het aan de begunstigden van de AVP verschuldigde opeisbare pensioen heeft verlaagd, op zich een schending vormt van het beginsel van eerbiediging van verworven rechten.

58      Het argument inzake de omvang van de bij het besluit van 2023 toegepaste pensioenverlaging houdt verband met de vraag naar de eerbiediging van het evenredigheidsbeginsel en zal dus in het kader van het derde en het vierde onderdeel worden behandeld, voor zover deze zijn gebaseerd op de onevenredige aantasting van het recht op eigendom. 

59      Hieruit volgt dat, onder voorbehoud van het onderzoek van het argument dat verband houdt met het evenredigheidsbeginsel, de eerste grief moet worden afgewezen.
b)      Tweede grief: schending van het rechtszekerheidsbeginsel en het beginsel van bescherming van het gewettigd vertrouwen

60      Wat de vermeende schending van het beginsel van bescherming van het gewettigd vertrouwen betreft, zij eraan herinnerd dat iedere justitiabele bij wie een instelling van de Unie gegronde verwachtingen heeft gewekt door hem nauwkeurige toezeggingen te doen, zich op dat beginsel kan beroepen (zie arrest van 16 december 2020, Raad/K. Chrysostomides & Co. e.a., C‑597/18 P, C‑598/18 P, C‑603/18 P en C‑604/18 P, EU:C:2020:1028, punt 178 en aldaar aangehaalde rechtspraak).

61      Nauwkeurige, onvoorwaardelijke en onderling overeenstemmende inlichtingen die uit bevoegde en betrouwbare bronnen afkomstig zijn, ongeacht de vorm waarin zij worden meegedeeld, vormen toezeggingen die dergelijke verwachtingen kunnen wekken. Daarentegen kan niemand zich met succes op de schending van dit beginsel beroepen wanneer die toezeggingen niet zijn gedaan. Eveneens geldt dat wanneer een voorzichtige en bezonnen persoon in staat is de vaststelling van een voor zijn belangen nadelige maatregel van de Unie te voorzien, hij zich niet op het beginsel van bescherming van het gewettigd vertrouwen kan beroepen wanneer die maatregel wordt vastgesteld (zie arrest van 19 september 2024, Coppo Gavazzi e.a./Parlement, C‑725/20 P, EU:C:2024:766, punt 96 en aldaar aangehaalde rechtspraak).

62      In de eerste plaats zij eraan herinnerd dat, voor zover verzoekers zich beroepen op het gewettigd vertrouwen dat zou voortvloeien uit het regelgevingskader dat van toepassing is op de AVP en dat bestaat uit het statuut, de uitvoeringsbepalingen ervan en het besluit van het Bureau van 1 april 2009, noch het statuut, noch de uitvoeringsbepalingen ervan voorzien in een recht op behoud van het pensioen dat volgens de stand van de regeling vóór de vaststelling van het besluit van 2023 is bepaald (zie de punten 41 en 44 hierboven).

63      Voorts voeren verzoekers aan dat het Parlement zich tijdens de vergadering van het Bureau van 1 april 2009 ertoe had verbonden om, in geval van uitputting van het Fonds, de betaling van de krachtens de AVP verschuldigde pensioenen uit de eigen begroting te garanderen. Zij voegen daaraan toe dat dit besluit is meegedeeld aan alle bij de AVP aangesloten leden en dat het Parlement vanaf 2009 het bedrag van het actuariële tekort van het Fonds in zijn jaarrekening heeft vermeld.

64      In dit verband moet worden opgemerkt dat het Bureau tijdens zijn vergadering van 1 april 2009 niet alleen het besluit van die datum tot herziening van de regeling KVL heeft vastgesteld, maar zich ook namens het Parlement heeft verbonden om „het recht op een aanvullend pensioen van de leden van het Parlement die zijn aangesloten bij de [AVP], ook na uitputting van het pensioenfonds te waarborgen”. Het Bureau besliste eveneens, dat „als er nog kapitaal overblijft in het Fonds nadat alle pensioenen zijn betaald, het kapitaal zal terugvloeien naar het Europees Parlement”. Zoals verzoekers opmerken, is deze verbintenis vermeld in een mededeling van 3 april 2009 aan de bij de AVP aangesloten leden.

65      Deze verbintenis beoogde, in het waarschijnlijke geval dat het Fonds zou zijn uitgeput voordat alle door de leden opgebouwde pensioenrechten zijn betaald, de verworven pensioenrechten van de leden van het Parlement te betalen (arresten van 18 oktober 2011, Purvis/Parlement, T‑439/09, EU:T:2011:600, punt 73, en 13 maart 2013, Inglewood e.a./Parlement, T‑229/11 en T‑276/11, EU:T:2013:127, punt 66).

66      Gelet op de bewoordingen ervan en op de in de punten 54 en 55 hierboven aangehaalde rechtspraak, mag een dergelijke toezegging van het Parlement om de betaling van de pensioenen uit zijn eigen begroting te financieren teneinde de eerbiediging van de verworven rechten van de begunstigden van de AVP te waarborgen, evenwel niet worden verward met de verbintenis van het Parlement om de betaling van het pensioen, zoals bepaald op grond van de regels die vóór het besluit van 2023 van toepassing waren, te waarborgen.

67      Verzoekers kunnen dus niet op goede gronden stellen dat het Parlement door de vaststelling van het besluit van 2023 via zijn Bureau afbreuk heeft gedaan aan de strekking van de op 1 april 2009 aangegane verbintenis en om die reden het beginsel van bescherming van het gewettigd vertrouwen heeft geschonden.

68      Wat in de tweede plaats de door verzoekers aangevoerde handelingen betreft, waaruit een gewettigd vertrouwen voortvloeit dat het bedrag van de opeisbare pensioenen niet zou worden verlaagd, zijn ten eerste de adviezen van de juridische dienst van het Parlement van 15 februari 2005 en 3 december 2018 uit de dossiers verwijderd en kunnen zij dus niet in aanmerking worden genomen.

69      Ten tweede is de nota van de secretaris-generaal van het Parlement van 24 november 2005 een informatieve nota die is opgesteld ter attentie van de leden van het Bureau en waarin, na de aanneming van het statuut, bepaalde voorstellen betreffende de financiering van het Fonds aan het Bureau worden voorgelegd. Het gaat dus om een interne nota die per definitie niet voor de begunstigden van het Fonds is bestemd. Zoals het Parlement betoogt, geeft deze nota, die deel uitmaakt van het interne besluitvormingsproces, bovendien alleen het standpunt weer van een administratieve dienst van het Parlement, te weten het secretariaat-generaal, en niet dat van het Bureau, dat het orgaan is dat bevoegd is voor de wijziging van de materiële voorwaarden van de AVP (arrest van 9 maart 2023, Grossetête/Parlement, C‑714/21 P, niet gepubliceerd, EU:C:2023:187, punt 74). Die nota kan dus niet worden beschouwd als een toezegging die de administratie aan de begunstigden van het Fonds heeft gedaan (zie in die zin arrest van 26 september 2002, Borremans e.a./Commissie, T‑319/00, EU:T:2002:229, punt 67). Hieraan moet worden toegevoegd dat de omstandigheid dat verzoekers op grond van hun hoedanigheid van lid van het Parlement toegang tot die nota hebben gekregen, geen afbreuk kan doen aan deze conclusie, omdat zij anders bescherming zouden genieten uit hoofde van het gewettigd vertrouwen die specifiek op hen van toepassing zou zijn.

70      Ten derde maakt de brief van 14 april 2016 van de voorzitter van het Parlement aan de voorzitter van het Fonds melding van de ondubbelzinnige toezegging van het Parlement „om zijn juridische verplichtingen jegens de leden van het Fonds na te komen”. Bij gebrek aan precisering over de draagwijdte van de genoemde verbintenissen kan deze brief geen toezegging vormen in de zin van de in punt 60 hierboven in herinnering gebrachte rechtspraak, dat het bedrag van de krachtens de AVP opeisbare pensioenen niet kan worden gewijzigd.

71      Ten vierde geldt hetzelfde voor de resolutie van het Europees Parlement van 24 oktober 2018 over het standpunt van de Raad inzake het ontwerp van algemene begroting van de Europese Unie voor het begrotingsjaar 2019 (PB 2020, C 345, blz. 221). Met deze resolutie verzoekt het Parlement de secretaris-generaal en het Bureau namelijk alleen om met spoed een duidelijk plan op te stellen waarbij „het Parlement onmiddellijk na de verkiezingen van 2019 zijn verplichtingen en verantwoordelijkheden voor het [AVP] erkent en overneemt”. Zij bevat dus geen toezegging dat het Parlement de krachtens de AVP uitbetaalde pensioenen niet zal wijzigen. Bovendien is een resolutie van het Parlement, zoals die van 24 oktober 2018, een document met zuiver politieke verklaringen dat geen bindende gevolgen sorteert en geen gewettigd vertrouwen kan wekken dat zij gevolgen zal sorteren (zie in die zin arrest van 11 juli 1985, Salerno e.a./Commissie en Raad, 87/77, 130/77, 22/83, 9/84 en 10/84, niet gepubliceerd, EU:C:1985:318, punt 59, en beschikking van 17 december 2003, Krikorian e.a./Parlement e.a., T‑346/03, EU:T:2003:348, punten 19 en 20).

72      Ten vijfde wordt in de verklaringen van de secretaris-generaal van het Parlement tijdens de vergadering van het Bureau van 12 maart 2018 weliswaar vermeld dat het Parlement, na uitputting van het Fonds, de krachtens de AVP verschuldigde pensioenen uit zijn eigen begroting zou moeten betalen, maar die verklaringen bevatten geen enkele toezegging over het bedrag van die pensioenen. De verklaringen van de secretaris-generaal voor de Commissie begrotingscontrole van het Parlement van 16 november 2020 maken duidelijk melding van de mogelijkheid om het pensioen te verlagen.

73      Hieruit volgt dat de door verzoekers aangevoerde handelingen niet van dien aard zijn dat zij het gewettigd vertrouwen hebben gewekt dat de krachtens de AVP opeisbare pensioenen niet konden worden verlaagd.

74      In de derde plaats moet worden vastgesteld dat de administratie bij de aanpassing van de AVP over een ruime beoordelingsbevoegdheid beschikt (zie in die zin arrest van 13 maart 2013, Inglewood e.a./Parlement, T‑229/11 en T‑276/11, EU:T:2013:127, punt 71). Op een gebied waar de administratie over een dergelijke beoordelingsbevoegdheid beschikt, staat een eenvoudige praktijk – hoe gangbaar ook – niet gelijk aan nauwkeurige, onvoorwaardelijke en onderling overeenstemmende inlichtingen waaraan daadwerkelijk een gewettigd vertrouwen kan worden ontleend (zie in die zin en naar analogie arrest van 2 december 2020, Thunus e.a./EIB, T‑247/19, niet gepubliceerd, EU:T:2020:577, punt 70 en aldaar aangehaalde rechtspraak). Derhalve kan het feit dat de door het Parlement in de AVP aangebrachte wijzigingen tot aan het besluit van 2023 stelselmatig alleen gevolgen hadden voor de begunstigden van die regeling die hun aanvullend pensioen nog niet ontvingen, geen gewettigd vertrouwen hebben gewekt dat de toekomstige hervormingen van de regeling slechts op hen betrekking konden hebben.

75      Hieraan dient te worden toegevoegd dat uit de stukken van de dossiers en de verklaringen van het Parlement ter terechtzitting blijkt dat de in punt 74 hierboven genoemde praktijk berustte op de binnen de diensten van het Parlement geldende uitlegging van de omvang van de verworven pensioenrechten. Deze diensten waren namelijk onder meer van mening dat het niet mogelijk was het bedrag van het pensioen dat verschuldigd was aan voormalige leden die hun pensioen reeds ontvingen, te wijzigen, omdat anders afbreuk zou worden gedaan aan hun verworven rechten. Deze omstandigheid kan echter niet worden gelijkgesteld met een toezegging in de zin van de in punt 61 hierboven in herinnering gebrachte rechtspraak dat deze uitlegging zou worden gehandhaafd zolang de AVP van kracht is. Zoals het Parlement ter terechtzitting heeft aangegeven, is de door zijn diensten gegeven uitlegging aldus geëvolueerd in het licht van de door de rechterlijke instanties van de Unie gewezen beslissingen.

76      In de vierde plaats moet worden opgemerkt dat de regeling inzake de AVP herhaaldelijk is gewijzigd, met name in 2009 en 2018, wegens de verslechtering van de economische en financiële situatie van het Fonds. De hervormingen van 1 april 2009 en 10 december 2018 zijn betwist door begunstigden van de AVP en zijn het voorwerp geweest van de zaken die hebben geleid tot respectievelijk de arresten van 18 oktober 2011, Purvis/Parlement (T‑439/09, EU:T:2011:600), en 13 maart 2013, Inglewood e.a./Parlement (T‑229/11 en T‑276/11, EU:T:2013:127), enerzijds, en de arresten van 15 september 2021, Ashworth e.a./Parlement (T‑720/19–T‑725/19, niet gepubliceerd, EU:T:2021:580); 15 september 2021, Arnaoutakis e.a./Parlement (T‑240/20–T‑245/20, niet gepubliceerd, EU:T:2021:590); 9 maart 2023, Grossetête/Parlement (C‑714/21 P, niet gepubliceerd, EU:C:2023:187), en 9 maart 2023, Galeote en Watson/Parlement (C‑715/21 P en C‑716/21 P, niet gepubliceerd, EU:C:2023:190), anderzijds. Voorts zij opgemerkt dat het Bureau tijdens de debatten die voorafgingen aan de vaststelling van de hervorming van 10 december 2018 had aangegeven dat deze hervorming ontoereikend zou zijn. Het verzocht de secretaris-generaal van het Parlement om uiterlijk tegen eind 2020 aanvullende maatregelen voor te stellen, met name de bevriezing of verlaging van de indexering van de pensioenen, en om andere maatregelen te onderzoeken teneinde een meer duurzame oplossing voor het Fonds op langere termijn te vinden.

77      Bijgevolg hadden de begunstigden van de AVP, zoals verzoekers, noodzakelijkerwijs kennis van de context van het besluit van 2023, te weten de noodzaak om de voorwaarden van de AVP te wijzigen.

78      Om al deze redenen moet de onderhavige grief, voor zover deze is ontleend aan schending van het beginsel van bescherming van het gewettigd vertrouwen, worden afgewezen, zonder dat uitspraak hoeft te worden gedaan op de door het Parlement in dit verband aangevoerde middelen van niet-ontvankelijkheid of op de ontvankelijkheid van de door verzoekers aangevoerde en als bijlage bij de repliek gevoegde procesdocumenten.

79      Wat de vermeende schending van het rechtszekerheidsbeginsel betreft, voeren verzoekers aan dat het besluit van 2023 geen overgangsmaatregelen bevat.

80      Het Bureau heeft namelijk besloten dat de betrokken maatregelen zonder de invoering van een overgangsregeling zouden gelden, op grond van de in overweging 8 van het besluit van 2023 vermelde reden dat, gelet op de ernst van de financieringsproblemen van de AVP en het risico dat de liquiditeit van het Fonds zeer binnenkort zou zijn uitgeput, de invoering van een dergelijke regeling de beoogde financiële gevolgen van die maatregelen ernstig in gevaar zou brengen. Bijgevolg is het besluit van 2023 op 12 juni 2023 vastgesteld, op 29 juni 2023 bekendgemaakt in het Publicatieblad van de Europese Unie, en op 1 juli 2023 in werking getreden.

81      In dit verband moet eraan worden herinnerd dat het rechtszekerheidsbeginsel vereist dat rechtsregels duidelijk en nauwkeurig zijn en ertoe strekt te waarborgen dat door het Unierecht beheerste rechtssituaties en -betrekkingen voorzienbaar zijn (zie arrest van 9 maart 2023, Grossetête/Parlement, C‑714/21 P, niet gepubliceerd, EU:C:2023:187, punt 120 en aldaar aangehaalde rechtspraak). Het rechtszekerheidsbeginsel vereist met name dat een Unieregeling de belanghebbenden in staat stelt de omvang van de verplichtingen die zij hun oplegt, nauwkeurig te kennen, en dat deze laatsten ondubbelzinnig hun rechten en verplichtingen kunnen kennen en dienovereenkomstig hun voorzieningen kunnen treffen (zie arrest van 19 september 2024, Coppo Gavazzi e.a./Parlement, C‑725/20 P, EU:C:2024:766, punt 123 en aldaar aangehaalde rechtspraak).

82      In het kader van het geding inzake ambtenarenzaken van de Unie is geoordeeld dat de ambtenaren geen recht hebben op het behoud van het statuut zoals dat bij hun aanwerving bestaat en dat het de Uniewetgever weliswaar vrijstaat om op elk moment de statutaire regels te wijzigen wanneer hij van mening is dat dit in het belang is van de dienst, en voor de toekomst statutaire bepalingen vast te stellen die voor de betrokken ambtenaren ongunstiger zijn, mits zij een voldoende lange overgangsperiode vaststelt om te voorkomen dat de vereffeningswijze van de verworven pensioenen onverwacht wordt gewijzigd. Een dergelijke periode heeft als doel te voorkomen dat een gegronde verwachting ten aanzien van het voortbestaan van een bepaalde regeling wordt geschonden (zie arrest van 15 september 2021, Ashworth e.a./Parlement, T‑720/19–T‑725/19, niet gepubliceerd, EU:T:2021:580, punten 129 en 132 en aldaar aangehaalde rechtspraak).

83      Zelfs indien in casu een gewettigd vertrouwen zou zijn gewekt, quod non, kan bovendien een dwingend algemeen belang zich verzetten tegen de vaststelling van overgangsmaatregelen voor situaties die vóór de inwerkingtreding van de nieuwe regeling zijn ontstaan, maar die in hun ontwikkeling nog niet zijn voltooid. Bij gebreke van een dwingend algemeen belang schendt het ontbreken van overgangsmaatregelen ter bescherming van het gerechtvaardigd vertrouwen dat de marktdeelnemer mocht hebben in de regeling van de Unie, aldus een hogere rechtsregel (zie arrest van 15 september 2021, Ashworth e.a./Parlement, T‑720/19–T‑725/19, niet gepubliceerd, EU:T:2021:580, punt 133 en aldaar aangehaalde rechtspraak).

84      In casu zijn de betrokken maatregelen overwogen in het licht van de uiterst moeilijke situatie van het Fonds, waarvan de activa eind mei 2023 tussen 43 en 44 miljoen EUR lagen, terwijl de jaarlijkse pensioenuitkeringen tot in 2030 gemiddeld tussen de 22 en 23 miljoen EUR lagen. In die context, en in ieder geval, vereiste de veiligstelling van het Fonds op korte termijn de vaststelling van maatregelen met onmiddellijke ingang en kon zij dus een dwingend algemeen belang vormen dat het ontbreken van overgangsmaatregelen kon rechtvaardigen.

85      Hieruit volgt dat de onderhavige grief, voor zover deze is ontleend aan schending van het rechtszekerheidsbeginsel, moet worden afgewezen, zonder dat uitspraak hoeft te worden gedaan op het door het Parlement in dit verband aangevoerde middel van niet-ontvankelijkheid.

86      Derhalve moet, onder voorbehoud van het onderzoek van de argumenten die betrekking hebben op de schending van het evenredigheidsbeginsel, de exceptie waarmee werd aangevoerd dat het besluit van 2023 onwettig was omdat het in strijd was met het rechtszekerheidsbeginsel, het beginsel van bescherming van verworven rechten en het beginsel van bescherming van het gewettigd vertrouwen, worden afgewezen.
3.      Derde en vierde onderdeel, voor zover zij zijn ontleend aan de exceptie van onwettigheid van het besluit van 2023 wegens schending van het recht op eigendom

87      Met het derde onderdeel van het enige middel betogen verzoekers met name dat het besluit van 2023, gelet op de omvang van de verlaging van het pensioen dat het teweegbrengt, afbreuk doet aan de wezenlijke inhoud van het recht op eigendom. Ten eerste komt deze wezenlijke inhoud ten minste overeen met het minimumniveau van 50 % van het pensioen dat is vastgesteld in de rechtspraak betreffende richtlijn 2008/94/EG van het Europees Parlement en de Raad van 22 oktober 2008 betreffende de bescherming van de werknemers bij insolventie van de werkgever (PB 2008, L 283, blz. 36). Het gaat des te meer om een minimumniveau aangezien het Parlement niet over de beoordelingsmarge beschikte die deze richtlijn aan de lidstaten had toegekend, en het Parlement hoe dan ook verplicht was de uitputting van het Fonds te verantwoorden, wat met name sinds 2009 voorzienbaar en voorspelbaar was en waarschijnlijk in 2024 zou gebeuren. Verzoekers leiden hieruit af dat het besluit van 2023 tot gevolg heeft dat de verantwoordelijkheid van het Parlement onrechtmatig wordt geneutraliseerd. Ten tweede wentelt het besluit van 2023 volgens verzoekers de vermindering van het tekort van het Fonds op onevenredige wijze af op de begunstigden ervan.

88      Met het vierde onderdeel van het enige middel voeren verzoekers met name aan dat het besluit van 2023 onrechtmatig is omdat het, ten eerste, niet is voorafgegaan door een afweging van de betrokken belangen en, ten tweede, het evenredigheidsbeginsel schendt. In dit verband betogen zij dat – ook al was het tekort van het Fonds te voorzien en had het Parlement zich ertoe verbonden dit tekort aan te vullen, en ook al bestond er helemaal geen verplichting om het actuariële evenwicht voor het Fonds in stand te houden – de met het besluit van 2023 nagestreefde abstracte doelstelling van algemeen belang om dit tekort te verminderen noch noodzakelijk, noch rechtmatig, noch evenredig is. Verzoekers benadrukken dat de liquiditeitsproblemen van het Fonds voortvloeien uit de opzet en de verdere evolutie ervan, onder de verantwoordelijkheid van het Parlement. Bovendien zou de herbalancering van het tekort volgens hen volledig of buitensporig nadelig zijn voor de begunstigden van de AVP, hetgeen in strijd is met de tot dan toe bestaande twee derde/een derde-verdeling. Zij voegen daaraan toe dat noch de clausule betreffende de terugbetaling van de verhoogde bijdragen, noch de onzekere clausule de onevenredigheid van het besluit van 2023 in twijfel kan trekken.

89      Het Parlement betwist het betoog van verzoekers.
a)      Opmerkingen vooraf

90      Artikel 17, lid 1, van het Handvest bepaalt het volgende:
„Eenieder heeft het recht de goederen die hij rechtmatig heeft verkregen, in eigendom te bezitten, te gebruiken, erover te beschikken en te vermaken. Niemand mag zijn eigendom worden ontnomen, behalve in het algemeen belang, in de gevallen en onder de voorwaarden waarin de wet voorziet en mits het verlies tijdig op billijke wijze wordt vergoed. Het gebruik van de goederen kan bij wet worden geregeld, voor zover het algemeen belang dit vereist.”

91      Deze bepaling is een rechtsregel die ertoe strekt rechten toe te kennen aan particulieren [zie arrest van 21 mei 2019, Commissie/Hongarije (Vruchtgebruik op landbouwgrond), C‑235/17, EU:C:2019:432, punt 68 en aldaar aangehaalde rechtspraak].

92      Volgens artikel 52, lid 3, van het Handvest geldt dat, voor zover dit Handvest rechten bevat die corresponderen met rechten die worden gewaarborgd door het op 4 november 1950 te Rome ondertekende Verdrag tot bescherming van de rechten van de mens en de fundamentele vrijheden (EVRM), de inhoud en reikwijdte ervan dezelfde zijn als die welke er door dit Verdrag aan worden toegekend. Voor de uitlegging van artikel 17 van het Handvest moet dus worden gelet op de rechtspraak van het Europees Hof voor de Rechten van de Mens (EHRM) inzake artikel 1 van het Eerste Aanvullend Protocol bij het EVRM, waarin de bescherming van het recht op eigendom is neergelegd als minimumbeschermingsniveau [zie in die zin arrest van 21 mei 2019, Commissie/Hongarije (Vruchtgebruik op landbouwgrond), C‑235/17, EU:C:2019:432, punt 72 en aldaar aangehaalde rechtspraak].

93      Eerder is reeds vastgesteld dat volgens de rechtspraak van het EHRM, wanneer op grond van wettelijke bepalingen automatisch een sociale uitkering wordt toegekend, die bepalingen een vermogensbelang doen ontstaan dat, voor de personen die aan de voorwaarden ervan voldoen, onder het toepassingsgebied van artikel 1 van het Eerste Aanvullend Protocol bij het EVRM valt. De rechten die voortvloeien uit de betaling van bijdragen aan een stelsel van sociale zekerheid vormen dus vermogensrechten voor de toepassing van dat artikel (arrest van 13 juni 2017, Florescu e.a., C‑258/14, EU:C:2017:448, punt 50) en een verlaging van het bedrag van een ouderdomspensioen die gevolgen kan hebben voor de levenskwaliteit van de betrokkene, een beperking van zijn recht op eigendom (zie arrest van 19 september 2024, Coppo Gavazzi e.a./Parlement, C‑725/20 P, EU:C:2024:766, punt 104 en aldaar aangehaalde rechtspraak).

94      Hieruit volgt dat in casu – zoals het Parlement zelf erkent – het besluit van 2023, voor zover het tot een verlaging leidt van het pensioen van verzoekers, hun recht op eigendom beperkt.

95      In herinnering moet echter worden gebracht dat het door artikel 17 van het Handvest gewaarborgde recht op eigendom geen absolute gelding heeft en dat de uitoefening ervan aan beperkingen kan worden onderworpen die hun rechtvaardiging vinden in door de Unie nagestreefde doelstellingen van algemeen belang (arrest van 20 september 2016, Ledra Advertising e.a./Commissie en ECB, C‑8/15 P–C‑10/15 P, EU:C:2016:701, punt 69). Overeenkomstig artikel 52, lid 1, eerste volzin, van het Handvest moeten beperkingen op de uitoefening van de in dit Handvest erkende rechten en vrijheden bij wet worden gesteld en de wezenlijke inhoud van die rechten en vrijheden eerbiedigen. Artikel 52, lid 1, tweede volzin, van dat Handvest voegt daaraan toe dat, met inachtneming van het evenredigheidsbeginsel slechts beperkingen kunnen worden gesteld, indien zij noodzakelijk zijn en daadwerkelijk beantwoorden aan door de Unie erkende doelstellingen van algemeen belang of aan de eisen van de bescherming van de rechten en vrijheden van anderen.

96      In casu voeren verzoekers als eerste grief aan dat het besluit van 2023 in strijd is met artikel 52, lid 1, eerste volzin, van het Handvest. Zij erkennen weliswaar dat de aantasting van het recht op eigendom door het besluit van 2023 bij wet is voorzien, maar betogen dat dit besluit in strijd is met de wezenlijke inhoud van het recht op eigendom.

97      Als tweede grief voeren verzoekers aan dat het besluit van 2023 op zijn minst in strijd is met artikel 52, lid 1, tweede volzin, van het Handvest, aangezien het op onevenredige wijze inbreuk maakt op het recht op eigendom.
b)      Eerste grief: schending van de wezenlijke inhoud van het recht op eigendom

98      Verzoekers betogen in wezen dat het besluit van 2023, ten eerste, het pensioen buitensporig verlaagt, variërend tussen 60,15 % en 70,71 %, ten tweede, de verantwoordelijkheid van het Parlement op onrechtmatige wijze neutraliseert en, ten derde, de vermindering van het tekort van het Fonds op onevenredige wijze afwentelt op de begunstigden, in strijd met de tot dan toe geldende essentiële regel inzake de verdeling van de lasten van de regeling.

99      In herinnering moet worden gebracht dat artikel 17, lid 1, van het Handvest het vermogensrecht beschermt dat verzoekers ontlenen aan de betaling van bijdragen aan het Fonds. Deze bepaling kan daarentegen niet aldus worden uitgelegd dat het een recht op een pensioen van een bepaald bedrag doet ontstaan (zie in die zin arrest van 13 juni 2017, Florescu e.a., C‑258/14, EU:C:2017:448, punt 50 en aldaar aangehaalde rechtspraak).

100    In casu bestaat het vermogensrecht van verzoekers – zoals neergelegd in artikel 17, lid 1, van het Handvest – aldus in een recht om krachtens de AVP een pensioen te ontvangen en niet in een recht op een vordering van een bepaald bedrag. Vastgesteld moet worden dat het besluit van 2023 weliswaar de pensioenen verlaagt die krachtens die regeling verschuldigd zijn, maar het beginsel zelf van het recht op pensioen onverlet laat.

101    Volgens verzoekers is de verlaging van het bedrag van de krachtens de AVP verschuldigde pensioenen als gevolg van het besluit van 2023 echter van dien aard dat daardoor de wezenlijke inhoud van het recht op eigendom wordt aangetast.

102    In dit verband moet worden opgemerkt dat volgens het Parlement het niveau van de verlaging van het bedrag van de pensioenen in beginsel moet worden beoordeeld aan de hand van het evenredigheidsbeginsel en dat alleen een zeer verregaande verlaging van dat bedrag de wezenlijke inhoud van het recht op eigendom kan aantasten.

103    Wat de omvang van de uit het besluit van 2023 voortvloeiende verlaging van het bedrag van de pensioenen betreft, zij opgemerkt dat verzoekers een deskundigenverslag van 5 oktober 2023 hebben overgelegd, dat op verzoek van het Fonds was opgesteld door een consultancybureau dat gespecialiseerd is in pensioenen en sociale zekerheid. Volgens dit verslag zou het besluit van 2023 volgens een actuariële analyse leiden tot een verlaging van het krachtens de AVP verschuldigde pensioen tot gemiddeld 62,53 %, waarbij het verlagingspercentage varieert tussen 60,15 % en 70,71 %. Indien de impact van de verhoging van de pensioenleeftijd van 65 naar 67 jaar – die in casu niet wordt betwist – wordt geneutraliseerd, zou het gecumuleerde effect op het pensioenbedrag van de verlaging met 50 % en de afschaffing van de actualisering gemiddeld 61,96 % bedragen. Eveneens moet worden opgemerkt dat het hoogste verlagingspercentage betrekking heeft op personen die, anders dan verzoekers, op de datum van het besluit van 2023 nog geen pensioenrechten hadden verworven.

104    Het Parlement betoogt dat het deskundigenverslag geen enkele waarde heeft voor de beoordeling van de wettigheid van het besluit van 2023, zonder evenwel de daarin opgenomen ramingen of de gebruikte berekeningswijze te betwisten. Ter terechtzitting heeft het Parlement erkend dat het niet beschikte over ramingen van het totale niveau van de verlaging van het bedrag van de pensioenen als gevolg van de twee betrokken maatregelen.

105    In deze context en gelet op de gegevens van het dossier is het Gerecht van oordeel dat de ramingen in het door verzoekers overgelegde deskundigenverslag als redelijk kunnen worden beschouwd.

106    In de eerste plaats voeren verzoekers aan dat de wezenlijke inhoud van het grondrecht op eigendom inzake pensioenen, wat een regeling zoals de AVP betreft, moet worden bepaald aan de hand van het door de rechtspraak inzake artikel 8 van richtlijn 2008/94 gewaarborgde minimumniveau.

107    Dienaangaande zij opgemerkt dat richtlijn 2008/94 werknemers beoogt te beschermen bij insolventie van hun werkgever. Artikel 1, lid 1, van die richtlijn bepaalt dat deze van toepassing is op uit arbeidsovereenkomsten of arbeidsverhoudingen voortvloeiende aanspraken van werknemers tegenover werkgevers die in staat van insolventie in de zin van artikel 2, lid 1, van die richtlijn verkeren. Artikel 3, eerste alinea, van deze richtlijn schrijft voor dat de lidstaten een fonds moeten oprichten dat de honorering van de onvervulde loonaanspraken van de betrokken werknemers waarborgt. Artikel 8 van deze richtlijn bepaalt dat de lidstaten zich ervan vergewissen dat de nodige maatregelen worden getroffen om de belangen van de werknemers te beschermen met betrekking tot hun verkregen rechten op ouderdomsuitkeringen, uit hoofde van voor een of meer bedrijfstakken geldende aanvullende stelsels van sociale voorzieningen welke bestaan naast de nationale wettelijke stelsels van sociale zekerheid. Deze laatste bepaling is aldus uitgelegd dat, opdat de minimumbescherming in acht wordt genomen, een gewezen werknemer bij insolventie van zijn werkgever ten minste de helft van de ouderdomsuitkeringen ontvangt die voortvloeien uit de in het kader van een aanvullend stelsel van sociale voorzieningen opgebouwde pensioenrechten (zie arrest van 19 december 2019, Pensions-Sicherungs-Verein, C‑168/18, EU:C:2019:1128, punt 41 en aldaar aangehaalde rechtspraak).

108    Om te beginnen moet worden vastgesteld dat richtlijn 2008/94, gelet op de adressaten, te weten de lidstaten, en de materiële werkingssfeer ervan, in casu kennelijk niet van toepassing is.

109    In tegenstelling tot wat verzoekers aanvoeren, heeft richtlijn 2008/94 bovendien niet tot doel een maximumniveau van verlaging van het bedrag van de pensioenen vast te stellen, maar beoogt zij, in het kader van de beschermingsplicht van de lidstaten jegens werknemers van een insolvente werkgever, een stelsel in te voeren ter waarborging van de uitkeringen die verschuldigd zijn uit hoofde van een aanvullend pensioenstelsel waarbij ten minste 50 % van deze uitkeringen moet worden gedekt.

110    Bovendien kan, zoals het Parlement betoogt, de wezenlijke inhoud van het grondrecht op eigendom niet worden bepaald aan de hand van regels die door de Uniewetgever zijn vastgesteld en door de Unierechter zijn uitgelegd met het oog op de vaststelling van een geharmoniseerd niveau van bescherming op het gebied van het arbeidsrecht. De Uniewetgever kan namelijk besluiten om een regeling vast te stellen die de betrokken personen een bescherming biedt die hoger is dan het minimumbeschermingsniveau dat voortvloeit uit de eerbiediging van de grondrechten.

111    Zelfs indien wordt aangenomen – hetgeen het Parlement ter terechtzitting heeft betwist – dat het in het besluit van 2023 vastgestelde verlagingspercentage van 50 % voor de krachtens de AVP verschuldigde pensioenen is ingegeven door de rechtspraak inzake artikel 8 van richtlijn 2008/94, kan uit deze rechtspraak dus niet worden afgeleid dat een verlaging van meer dan 50 % erop zou neerkomen dat de wezenlijke inhoud van het grondrecht op eigendom op het gebied van het aanvullend pensioen wordt uitgehold.

112    In de tweede plaats kan de wezenlijke inhoud van het recht op eigendom, dat bestaat in een recht op een pensioen, niet worden bepaald aan de hand van de verdeling tussen de leden en het Parlement van de betaling van de bijdragen aan de AVP, noch aan de hand van de vermeende toezegging van het Parlement om het tekort van het Fonds op zich te nemen. Deze vragen hebben namelijk betrekking op de financiering van de AVP en onderscheiden zich dus van die betreffende de eerbiediging van het recht op een pensioen uit hoofde van die regeling.

113    In de derde plaats stelt het Gerecht vast dat na de inwerkingtreding van het besluit van 2023 het maandelijkse pensioen voor begunstigden die gedurende respectievelijk vijf, tien en vijftien jaar bijdragen hebben betaald, ongeveer 900 EUR, 1 800 EUR en 2 700 EUR bedraagt. Hoewel deze bedragen voortvloeien uit de toepassing van een aanzienlijke verlaging van 50 %, zijn zij, gezien de uiteenlopende duur van de bijdrageperioden, niet te verwaarlozen.

114    Derhalve zijn verzoekers, gelet op de bijzondere omstandigheden van het onderhavige geval en de rechtspraak volgens welke artikel 17, lid 1, van het Handvest niet aldus kan worden uitgelegd dat het recht geeft op een pensioen van een bepaald bedrag (zie punt 99 hierboven), er niet in geslaagd aan te tonen dat de door het besluit van 2023 toegepaste verlaging van het bedrag van de pensioenen die krachtens de AVP verschuldigd zijn, in de in punt 103 hierboven vermelde verhouding, de inhoud van het recht op pensioen zou uithollen en aldus afbreuk zou doen aan de wezenlijke inhoud van het recht op eigendom.

115    Derhalve moet de eerste grief worden afgewezen.
c)      Tweede grief: onevenredige aantasting van het recht op eigendom

116    Verzoekers betogen dat het besluit van 2023 op zijn minst in strijd is met artikel 52, lid 1, tweede volzin, van het Handvest, aangezien het op onevenredige wijze inbreuk maakt op het recht op eigendom.

117    In dit verband moet eraan worden herinnerd dat het evenredigheidsbeginsel, dat deel uitmaakt van de algemene beginselen van Unierecht, vereist dat de door de Uniewetgever vastgestelde handelingen geschikt zijn voor de verwezenlijking van de met de betrokken regeling nagestreefde legitieme doelen en niet verder gaan dan daarvoor noodzakelijk is, met dien verstande dat wanneer een keuze tussen meerdere geschikte maatregelen mogelijk is, die maatregel moet worden gekozen die het minst belastend is, en dat de veroorzaakte nadelen niet onevenredig mogen zijn aan het nagestreefde doel (arrest van 16 februari 2022, Slowakije en Hongarije/Parlement en Raad, C‑156/21, EU:C:2022:97, punt 340 en aldaar aangehaalde rechtspraak).

118    Wat het rechterlijk toezicht op de naleving van de in punt 117 hierboven genoemde voorwaarden betreft, is op het gebied van de aanpassing van de AVP reeds geoordeeld dat, gelet op de ruime beoordelingsbevoegdheid waarover het Parlement beschikt, aan de rechtmatigheid van een dergelijke maatregel slechts afbreuk kan worden gedaan, wanneer een vastgestelde maatregel kennelijk ongeschikt is om het door de AVP nagestreefde doel te bereiken (zie in die zin arresten van 13 maart 2013, Inglewood e.a./Parlement, T‑229/11 en T‑276/11, EU:T:2013:127, punt 71, en 15 september 2021, Ashworth e.a./Parlement, T‑720/19–T‑725/19, niet gepubliceerd, EU:T:2021:580, punt 97).

119    Het gaat er dus niet om of de bij het besluit van 2023 vastgestelde maatregelen de enige of de best mogelijke maatregelen waren, maar of zij kennelijk ongeschikt waren ter bereiking van het door het Parlement nagestreefde doel (zie in die zin arrest van 3 december 2019, Tsjechië/Parlement en Raad, C‑428/17, EU:C:2019:1035, punt 77 en aldaar aangehaalde rechtspraak).

120    Om uit te maken of het besluit van 2023 het evenredigheidsbeginsel eerbiedigt, moet worden onderzocht of, ten eerste, de betrokken maatregelen legitieme doelstellingen nastreven, ten tweede, deze maatregelen geschikt zijn om die doelstellingen te bereiken, ten derde, zij niet kennelijk verder gaan dan nodig is om die doelstellingen te bereiken en, ten vierde, zij in het licht van die doelstellingen evenredig zijn voor zover zij voortvloeien uit een juist evenwicht tussen de verschillende belangen die op het spel staan.
1)      Legitieme doelstellingen

121    Hoewel verzoekers erkennen dat het besluit van 2023 een doelstelling van algemeen belang nastreeft, betwisten zij dat die doelstelling legitiem is.

122    Uit de overwegingen 1, 2 en 6 van het besluit van 2023 blijkt dat de genomen maatregelen, gelet op de „uiterst moeilijke” financiële situatie van het Fonds, met name de „uiterst ernstige” liquiditeitsproblemen en het actuariële tekort ervan, bedoeld waren om het Fonds op korte termijn veilig te stellen in het belang van de huidige en toekomstige begunstigden van de AVP, en om negatieve gevolgen voor de Europese belastingbetaler te vermijden of ten minste te beperken.

123    In dit verband zij eraan herinnerd dat, aangezien het Fonds belast is met de betaling van de aanvullende pensioenen aan de voormalige leden van het Parlement (zie punt 9 hierboven), het behoud ervan – zelfs op korte termijn – een legitieme doelstelling vormt.

124    Tevens zij eraan herinnerd dat de AVP aanvankelijk was gebaseerd op een actuariële berekening in het kader waarvan het totaal van de jaarlijkse bijdragen van de aangesloten leden en het Parlement in beginsel alle in datzelfde jaar verworven pensioenrechten moest dekken, waarbij de aangesloten leden een derde en het Parlement twee derde van de bijdragen betaalden (zie punt 8 hierboven). Het is juist dat het beginsel van financieel evenwicht van het Fonds is ondermijnd door de inwerkingtreding van het statuut en de uitvoeringsbepalingen ervan, aangezien de financiering van het Fonds, behoudens uitzonderingen, is stopgezet. Dit neemt niet weg dat, hoewel het Parlement al twee derde van de financiering van de AVP voor zijn rekening had genomen, zelfs een gedeeltelijke dekking door het Parlement van een aanzienlijk actuarieel tekort de financiële lasten van de regeling voor de Europese belastingbetaler waarschijnlijk zal verhogen. De vermindering van de nadelige gevolgen van het tekort van het Fonds voor deze belastingplichtige, vormt een legitiem doel (zie naar analogie arrest van 9 maart 2023, Grossetête/Parlement, C‑714/21 P, niet gepubliceerd, EU:C:2023:187, punt 112).

125    Bijgevolg waren de doelstellingen van het besluit van 2023 legitiem en beantwoordden zij aan de bezorgdheid van het Parlement over de liquiditeitsproblemen van het Fonds en de omvang van zijn actuarieel tekort (zie in die zin en naar analogie arrest van 15 september 2021, Ashworth e.a./Parlement, T‑720/19–T‑725/19, niet gepubliceerd, EU:T:2021:580, punt 100).

126    Aan de legitimiteit van de met het besluit van 2023 nagestreefde doelstellingen wordt niet afgedaan door de argumenten van verzoekers dat het Parlement heeft getracht zich van zijn verantwoordelijkheid te bevrijden.

127    Verzoekers kunnen namelijk niet op goede gronden stellen dat het besluit van 2023 voorbijgaat aan de strekking van de op 1 april 2009 aangegane verbintenis (zie punt 67 hierboven).

128    Daarnaast beroepen verzoekers zich, wat de financiële situatie van het Fonds betreft, op de verantwoordelijkheid van het Parlement omdat het niet heeft voorzien in een mechanisme voor actuariële herbalancering en evenmin maatregelen heeft genomen ter compensatie van het feit dat de financiering van het Fonds door middel van bijdragen na de inwerkingtreding van het statuut in beginsel is stopgezet.

129    Het is juist dat uit de stukken van de dossiers, met name uit de notulen van de vergaderingen van het Bureau, blijkt dat, terwijl de financieringsproblemen van het Fonds vaststonden, meer bepaald na de vaststelling van het statuut en de financiële crisis van 2007/2008, alleen maatregelen waren vastgesteld waarvan is gebleken dat zij ontoereikend waren. De eventuele verantwoordelijkheid van het Parlement voor de verslechtering van de financiële situatie van het Fonds als gevolg van het feit dat het geen toereikende herbalancerende maatregelen heeft genomen, belet die instelling echter niet om maatregelen te nemen om de overheidsuitgaven te verminderen en het Fonds veilig te stellen, en maakt deze doelstellingen niet illegitiem.

130    Verzoekers kunnen de legitimiteit van de aan het besluit van 2023 ten grondslag liggende belangen dus niet ter discussie stellen.
2)      Geschiktheid van de maatregelen om de nagestreefde doelstellingen te bereiken

131    Er zij aan herinnerd dat het besluit van 2023 tot doel heeft het Fonds op korte termijn veilig te stellen en de gevolgen van het tekort ervan voor de Europese belastingbetaler te beperken.

132    Volgens de bewoordingen van het besluit van 2023 bedroegen de activa van het Fonds eind 2022 echter 52,8 miljoen EUR, terwijl de uit te keren pensioenen tussen 22 en 23 miljoen EUR per jaar zou bedragen tot en met 2030. In het besluit van 2023 wordt dan ook aangegeven dat het Fonds in 2024 uitgeput zou kunnen zijn en dat dit uiterlijk in 2025 onvermijdelijk zou zijn, met een niet-gefinancierd actuarieel tekort van ongeveer 310 miljoen EUR. Deze cijfers, die niet worden betwist, worden bevestigd door de jaarrekening van 31 december 2022.

133    Volgens het besluit van 2023 zou de verlaging van het pensioen met 50 % en de afschaffing van de actualisering ervan een besparing van respectievelijk 181,4 miljoen EUR en 40,4 miljoen EUR opleveren. De verplichtingen van het Fonds zouden aldus dalen van 362,7 miljoen EUR tot 139 miljoen EUR. Samen met de besparing van 2 miljoen EUR als gevolg van de verhoging van de pensioenleeftijd, zouden deze maatregelen tot gevolg hebben dat de levensduur van het fonds met twee of drie jaar wordt verlengd en dat het actuariële tekort wordt teruggebracht van 310 naar 86 miljoen EUR.

134    Tevens zij eraan herinnerd dat het Bureau heeft besloten dat de betrokken maatregelen van toepassing zouden zijn zonder een overgangsregeling in te voeren, op grond dat de invoering van een dergelijke regeling, gelet op de ernst van de financieringsproblemen van de AVP en het risico dat de liquiditeit van het Fonds zeer binnenkort zal zijn uitgeput, de beoogde financiële gevolgen van deze maatregelen ernstig in gevaar zou brengen.

135    Overigens kon ter terechtzitting worden vastgesteld dat het besluit van 2023 van het Fonds daadwerkelijk de levensduur heeft verlengd, waarbij de activa volgens het Parlement in december 2026 pas zouden zijn uitgeput.

136    Uit een en ander volgt dat de bij het besluit van 2023 vastgestelde maatregelen kennelijk geschikt zijn om de nagestreefde doelstellingen te bereiken.
3)      Noodzaak en evenredigheid van de maatregelen

137    Verzoekers betogen in wezen dat het besluit van 2023 afbreuk heeft gedaan aan het recht op eigendom op een wijze die niet noodzakelijk was en niet voortvloeide uit een afweging van de verschillende betrokken belangen.

138    Derhalve moet worden onderzocht of het Parlement via zijn Bureau de inmenging in het recht op eigendom van de begunstigden van de AVP, zoals verzoekers, tot het strikt noodzakelijke heeft beperkt in die zin dat de nagestreefde doelstellingen redelijkerwijs niet even doeltreffend konden worden bereikt met andere middelen die dat recht in mindere mate aantastten, en of het een juiste afweging heeft gemaakt tussen de eisen van het nagestreefde algemeen belang en het recht op eigendom van die begunstigden. Bij dit onderzoek moet rekening worden gehouden met de volgende elementen.

139    Ten eerste blijkt uit de overwegingen 2 en 6 van het besluit van 2023 dat het Bureau verschillende oplossingen en maatregelen heeft overwogen om de liquiditeitsproblemen van het Fonds aan te pakken en het actuariële tekort ervan te verminderen, met name maatregelen die „minder ingrijpend” waren dan die welke zijn vastgesteld. Deze alternatieve maatregelen zijn echter afgewezen omdat zij ontoereikend waren gelet op de omvang van de financiële moeilijkheden van het Fonds.

140    Uit de notulen van de vergaderingen van het Bureau van 17 april en 22 mei 2023 en uit de nota’s van de secretaris-generaal van het Parlement die aan de besprekingen binnen het Bureau ten grondslag lagen, blijkt namelijk dat aanvankelijk verschillende opties zijn overwogen waarvan er uiteindelijk twee overbleven, te weten de in het besluit van 2023 gekozen optie en een andere optie die erin bestond het pensioen met 50 % te verlagen zonder de andere parameters van de regeling te wijzigen. De aan elke optie verbonden juridische risico’s en de gevolgen ervan voor het actuariële tekort en de levensduur van het Fonds zijn beoordeeld en het Bureau heeft zich uitgesproken voor de „meest ambitieuze” optie.

141    In dit verband moet worden opgemerkt dat het besluit van 2023 niet leidt tot een aanzuivering van het actuariële tekort van het Fonds, maar tot een aanzienlijke vermindering van dit tekort, dat is herleid van 310 naar 86 miljoen EUR. In antwoord op de ter terechtzitting gestelde vragen heeft het Parlement in wezen aangegeven dat de hervorming van de AVP tot doel had het bedrag van dat tekort aanzienlijk te verminderen, zonder dat een specifiek te bereiken bedrag was vastgesteld. Het Parlement heeft daaraan toegevoegd dat het niveau van de vermindering van dat tekort was bepaald op basis van met name een verlagingspercentage van het pensioenbedrag dat het in het licht van de rechtspraak van het Hof aanvaardbaar achtte.

142    Ten tweede staat in overweging 6 van het besluit van 2023 te lezen dat het Bureau rekening heeft gehouden met de verhouding tussen het totale bedrag van de individuele pensioenuitkeringen in het kader van de AVP en de totale individuele bijdragen van de begunstigden. Zo hebben zij voor elke euro die in het Fonds is geïnvesteerd gemiddeld 4,7 EUR ontvangen, een bedrag dat voor 16 % van hen opliep tot 14,3 EUR.

143    In dit verband zij eraan herinnerd dat het pensioen tot en met 30 juni 2023 voor elk jaar van het mandaat waarvoor bijdragen zijn betaald, 3,5 % bedroeg van een grondslag die overeenkomt met 40 % van de wedde van een rechter bij het Hof, met een minimumbedrag dat is vastgesteld op 10,5 % van die grondslag en een maximumbedrag dat overeenkomt met 70 % van die grondslag. Uit de nota van de secretaris-generaal van het Parlement van 12 april 2023 blijkt dat het maandelijkse pensioenbedrag voor begunstigden die gedurende respectievelijk vijf, tien en vijftien jaar bijdragen hadden betaald, na de actualisering van die grondslag in 2022 ongeveer 1 700 EUR, 3 400 EUR en 5 100 EUR bedroeg.

144    Ten derde blijkt uit de nota van de secretaris-generaal van het Parlement van 12 mei 2023 dat de betrokken maatregelen zijn overwogen samen met de aan de aangeslotenen geboden mogelijkheid om te verzoeken dat de AVP wordt ingetrokken en het pensioen in de vorm van een eenmalige en definitieve forfaitaire betaling wordt uitgekeerd. Deze mogelijkheid, die reeds bestond voor nog niet gepensioneerde leden die bij de AVP zijn aangesloten, is uitgebreid tot alle aangeslotenen en er werd bepaald dat het bovengenoemde forfaitaire bedrag in wezen zou overeenstemmen met het verschil tussen de som van de door het (voormalig) lid betaalde individuele bijdragen, vermeerderd met 20 %, en het bedrag van de reeds ontvangen pensioenen. Deze maatregel past in een context waarin de in het besluit van 2023 bedoelde verlaging van het bedrag van de pensioenen, naar haar aard, personen die nog niet met pensioen zijn of die hun pensioen kort vóór de vaststelling van het besluit van 2023 zijn beginnen te ontvangen, zwaarder treft. Volgens overweging 7 van dit besluit zouden laatstgenoemden, in het licht van de wijzigingen en de onzekerheden in verband met de toekomst van het fonds, in wezen kunnen verkiezen uit die regeling te stappen.

145    Ten vierde bevat het besluit van 2023 een „hardheidsclausule”, ook wel „onzekere clausule” of „noodclausule” genoemd, op grond waarvan de begunstigde een verzoek kan indienen om het pensioen te verhogen indien hij aantoont dat hij ten gevolge van de verlaging van het krachtens de AVP verschuldigde pensioen onder de armoederisicodrempel zou leven.

146    Gelet op een en ander moet het volgende worden geoordeeld.

147    Wat in de eerste plaats de vraag betreft of de verschillende betrokken belangen tegen elkaar zijn afgewogen, blijkt uit overweging 6 van het besluit van 2023 dat bij de vaststelling van de betrokken maatregelen met name rekening is gehouden met de belangen van de huidige en toekomstige begunstigden van de AVP en dat andere maatregelen zijn overwogen die het recht op eigendom van de begunstigden van die regeling in mindere mate aantasten. Bovendien zuivert het besluit van 2023 het actuariële tekort van het Fonds niet aan. Een deel van dit tekort blijft ten laste van de begroting van het Parlement, en derhalve van de Europese belastingbetaler.

148    Hieruit volgt dat het besluit van 2023 noodzakelijkerwijs voortvloeit uit een afweging van de betrokken belangen, te weten enerzijds de belangen van de begunstigden van de AVP en anderzijds die van de Europese belastingbetaler. Verzoekers kunnen dus niet op goede gronden stellen dat het Parlement volledig en absoluut heeft nagelaten andere dan de budgettaire belangen tegen elkaar af te wegen.

149    Wat in de tweede plaats het resultaat van balancering tussen de verschillende betrokken belangen betreft, moet worden vastgesteld dat de betrokken maatregelen aanzienlijke financiële gevolgen hebben voor verzoekers. Zij verlagen immers op significante wijze het bedrag van de pensioenen die verzoekers tot en met 30 juni 2023 op grond van de AVP ontvingen. Die verlaging komt tevens onverwacht, aangezien er niet in een overgangsregeling is voorzien.

150    Ten eerste is het Gerecht in dit verband van oordeel dat de omstandigheid dat de AVP een facultatieve aanvullende pensioenregeling is, een belangrijk element is in het kader van zijn beoordeling van de evenredigheid van de betrokken maatregelen. Aangezien toetreding tot de AVP niet verplicht is, ontvangt namelijk slechts een deel van de voormalige leden van het Parlement een pensioen uit hoofde van die regeling. Bovendien zij eraan herinnerd dat het krachtens de AVP verschuldigde pensioen niet het enige pensioen is dat is ontvangen voor de jaren waarin verzoekers aan die regeling hebben bijgedragen. Voor die jaren ontvangen zij, overeenkomstig bijlage III bij de regeling KVL (zie punt 7 hierboven), een pensioen dat wordt uitbetaald hetzij door de lidstaten, in voorkomend geval aangevuld door het Parlement, hetzij door het Parlement. Overigens ontvangen de verzoekers die vanaf de zevende zittingsperiode (2009‑2014) zijn herkozen, ook een statutair pensioen van het Parlement.

151    In deze context heeft de – zelfs aanzienlijke – verlaging van een facultatief aanvullend pensioen, wat betreft de aantasting van het recht op eigendom, niet dezelfde draagwijdte als de verlaging van een basispensioen, dat het vervangingsinkomen vormt dat wordt geacht aan de begunstigde ervan de nodige bestaansmiddelen te verschaffen en dat mogelijk het enige pensioen is dat die begunstigde ontvangt.

152    Ten tweede kan, zoals het Parlement heeft opgemerkt, het verlagingspercentage van het bedrag van de pensioenen worden afgezet tegen de rentabiliteit van de investering die voortvloeit uit de door de aangeslotenen betaalde bijdrage, te weten een gemiddelde rentabiliteit van 4,7 EUR per geïnvesteerde euro (zie punt 142 hierboven). Bovendien waarborgt de mogelijkheid om het uit hoofde van de AVP verschuldigde pensioen te ontvangen in de vorm van een eenmalige en definitieve betaling van een forfaitair bedrag, indien daarvan gebruik wordt gemaakt, dat de aangeslotenen ten minste een bedrag terugkrijgen dat gelijk is aan de door hen betaalde bijdragen, vermeerderd met 20 %. Eveneens moet worden vastgesteld dat het besluit van 2023 niet tot gevolg heeft dat de nominale bedragen van de pensioenen worden verlaagd tot een niveau dat, gelet op de duur van het mandaat en het bedrag van de betaalde bijdragen, kennelijk onredelijk zou zijn.

153    De gevolgen van de betrokken maatregelen voor het recht op eigendom van verzoekers zijn afgewogen tegen de budgettaire beperkingen en de noodzaak om – zoals herhaaldelijk in de voorbereidende werkzaamheden voor de verschillende hervormingen van de AVP en in het besluit van 2023 is opgemerkt – een voor de financiën van de Unie verantwoordelijk besluit vast te stellen.

154    In dit verband zij er om te beginnen aan herinnerd dat de moeilijkheden van het Fonds met name het gevolg zijn van de financiële crises van 2002 en 2007/2008. Volgens de informatie die het Parlement ter terechtzitting heeft bevestigd, heeft het Fonds na de crisis van 2007/2008 een verlies van 60 miljoen EUR geleden. Zoals de secretaris-generaal van het Parlement in de nota van 12 april 2023 heeft aangegeven, moesten verschillende nationale pensioenregelingen, waaronder basispensioenregelingen, na laatstgenoemde crisis worden hervormd. Eveneens moet worden opgemerkt dat veel lidstaten wetgevingshervormingen hebben doorgevoerd die tot gevolg hadden dat de opeisbare pensioenen werden verlaagd om het financiële evenwicht van het betrokken stelsel of zelfs van hun algemene begroting veilig te stellen of te herstellen. Een dergelijke vaststelling weegt noodzakelijkerwijs door in een samenleving die wordt gekenmerkt door solidariteit, zoals in artikel 2 VEU wordt benadrukt (arrest van 25 februari 2025, Sąd Rejonowy w Białymstoku en Adoreikė, C‑146/23 en C‑374/23, EU:C:2025:109, punt 71), en in een context waarin de AVP reeds voor twee derde door het Parlement en dus door de Europese belastingbetaler was gefinancierd (zie punt 124 hierboven).

155    Tevens moet worden opgemerkt dat de verdeelsleutel voor de financiering van de bijdragen aan de AVP tussen de aangeslotenen en het Parlement inderdaad had kunnen worden gebruikt om te bepalen welk deel van het tekort ten laste van de begroting van het Parlement komt. Het Parlement beschikt evenwel over een ruime beoordelingsbevoegdheid (zie punt 118 hierboven). Het stond het Parlement dus vrij om, mits eerbiediging van het evenredigheidsbeginsel, een andere verdeelsleutel toe te passen om het actuariële tekort van het Fonds op zich te nemen.

156    Gelet op een en ander moet worden geoordeeld dat de betrokken maatregelen van het besluit van 2023, ondanks de aanzienlijke gevolgen ervan voor het recht op eigendom van de begunstigden van de AVP, niet het resultaat zijn van een kennelijk ongeschikte afweging tussen de belangen van die begunstigden en de betrokken begrotingsbelangen die op het spel staan.

157    Gelet op het voorgaande moet de tweede grief worden afgewezen en moet derhalve de exceptie van onwettigheid van het besluit van 2023, die is ontleend aan schending van het recht van eigendom, worden afgewezen.
4.      Derde en vierde onderdeel, voor zover zij zijn ontleend aan de exceptie van onwettigheid van het besluit van 2023 wegens schending van de beginselen ter waarborging van de parlementaire onafhankelijkheid en gelijke behandeling

158    Verzoekers betogen dat het Parlement niet heeft beoordeeld welke de gevolgen zijn van de door het besluit van 2023 toegepaste verlaging van het krachtens de AVP verschuldigde pensioen op het algemene beginsel ter waarborging van de parlementaire onafhankelijkheid – dat de financiële onafhankelijkheid omvat – en op het beginsel van gelijke behandeling. Volgens verzoekers zijn die beginselen geschonden, gelet op de omvang van deze verlaging en bij gebreke van soortgelijke maatregelen met betrekking tot het statutair pensioen.

159    Het Parlement betwist het betoog van verzoekers.
a)      Schending van het beginsel ter waarborging van de parlementaire onafhankelijkheid

160    De waarborging van de onafhankelijkheid – met inbegrip van de financiële onafhankelijkheid – van de parlementsleden die als vertegenwoordigers van het volk worden geacht het algemeen belang van het volk te dienen, vormt een algemeen beginsel dat inherent is aan alle stelsels van parlementaire vertegenwoordigende democratie (zie arrest van 7 maart 2018, Gollnisch/Parlement, T‑624/16, niet gepubliceerd, EU:T:2018:121, punt 45 en aldaar aangehaalde rechtspraak). De garantie van een adequate bezoldiging die de onafhankelijkheid van het lid waarborgt, kan niet beperkt zijn tot de duur van het mandaat. Zij moet met name voorzien in een pensioen dat samenhangt met de duur van de periode waarin de betrokkene deel heeft uitgemaakt van het Parlement (arrest van 18 oktober 2011, Purvis/Parlement, T‑439/09, EU:T:2011:600, punt 59). Voor zover de AVP beoogt te voorzien in een minimale dekking in het bijzonder voor de leden uit lidstaten waar de pensioenregelingen voor leden van het parlement ontoereikend waren, maakt deze deel uit van de wettelijke bepalingen die in het algemeen belang de financiële onafhankelijkheid van de leden beogen te verzekeren (zie in die zin arrest van 18 oktober 2011, Purvis/Parlement, T‑439/09, EU:T:2011:600, punten 59 en 60).

161    In casu betogen verzoekers in de eerste plaats dat het Parlement vóór de vaststelling van het besluit van 2023 niet heeft onderzocht of de verlaging van de pensioenen afbreuk deed aan het algemene beginsel ter waarborging van de parlementaire onafhankelijkheid.

162    In herinnering moet echter worden gebracht dat overweging 6 van het besluit van 2023 bepaalt dat bij de vaststelling van de daarin vervatte maatregelen met name rekening is gehouden met de belangen van de huidige en toekomstige begunstigden van de AVP. In dezelfde overweging wordt gesteld dat „minder ingrijpende” maatregelen zijn onderzocht, maar als ontoereikend zijn afgewezen. Bovendien zij eraan herinnerd dat het besluit van 2023 voorziet in de mogelijkheid om het pensioen te verhogen van voormalige leden die ten gevolge van de verlaging van het krachtens de AVP verschuldigde pensioen in een noodsituatie verkeren, alsook in de mogelijkheid voor deze leden om te verzoeken dat de AVP wordt ingetrokken en het pensioen in de vorm van een eenmalige en definitieve forfaitaire betaling wordt uitgekeerd.

163    In deze context betekent de omstandigheid dat het besluit van 2023 niet uitdrukkelijk melding maakt van de waarborg van de parlementaire onafhankelijkheid, niet dat het Parlement daarmee geen rekening heeft gehouden aan de hand van het ruimere begrip „belangen van de begunstigden van de AVP”.

164    In de tweede plaats betogen verzoekers in wezen dat de toekenning van een toereikend pensioen tot doel heeft te voorkomen dat de leden bij de uitoefening van hun mandaat worden beïnvloed, en dat dit doel niet is nageleefd omdat de omvang van de verlaging van het bedrag van de pensioenen tot gevolg heeft dat deze pensioenen op een ontoereikend niveau worden gebracht. Zij voeren aan dat het Parlement het bedrag van het statutaire pensioen niet op dezelfde wijze heeft verlaagd, maar dat het besluit van 2023, voor zover daarin wordt erkend dat een dergelijke verlaging is toegestaan, die mogelijkheid openlaat.

165    Ten eerste tonen verzoekers niet aan in welk opzicht de bij het besluit van 2023 toegepaste pensioenverlaging zou leiden tot de toekenning van een ontoereikend pensioen waardoor afbreuk zou worden gedaan aan het beginsel ter waarborging van de parlementaire onafhankelijkheid. In dit verband zij eraan herinnerd dat het krachtens de AVP verworven pensioen een aanvullend pensioen is boven op het pensioen dat wordt uitgekeerd hetzij door de lidstaten – in voorkomend geval aangevuld door het Parlement – hetzij door het Parlement, overeenkomstig bijlage III bij de regeling KVL (zie punt 7 hierboven) en dat de aansluiting bij die regeling niet verplicht was.

166    Ten tweede vormt de omstandigheid dat het Parlement geen soortgelijke maatregel tot verlaging van het statutaire pensioen heeft vastgesteld geen bewijs dat het besluit van 2023 het beginsel ter waarborging van de parlementaire onafhankelijkheid schendt.

167    Derhalve moet de onderhavige grief worden afgewezen, zonder dat uitspraak hoeft te worden gedaan op het door het Parlement in dit verband aangevoerde middel van niet-ontvankelijkheid.
b)      Schending van het beginsel van gelijke behandeling

168    Het beginsel van gelijke behandeling is geschonden wanneer twee categorieën personen wier situaties rechtens en feitelijk geen essentiële verschillen vertonen verschillend worden behandeld of wanneer verschillende situaties gelijk worden behandeld (arrest van 9 maart 2023, Grossetête/Parlement, C‑714/21 P, niet gepubliceerd, EU:C:2023:187, punt 102).

169    In casu voeren verzoekers in wezen aan dat het feit dat het besluit van 2023 het bedrag van de krachtens de AVP verschuldigde pensioenen aanzienlijk verlaagt om de begroting van het Parlement te verlichten en dus om de Europese belastingbetaler te beschermen, terwijl ten aanzien van het statutaire pensioen geen soortgelijke maatregel is genomen, een schending inhoudt van het beginsel van gelijke behandeling die niet vóór de vaststelling van dat besluit is onderzocht.

170    Zoals verzoekers zelf opmerken, heeft het Hof reeds geoordeeld dat, gelet op de verschillen tussen de statutaire pensioenregeling en de AVP – waarvan de eerste, anders dan de tweede, verplicht is en uitsluitend ten laste van de begroting van de Unie komt –, het bestaan van verschillen tussen beide op zich geen schending van het beginsel van gelijke behandeling met zich meebracht, ongeacht de eventuele gelijkenissen tussen deze twee pensioenregelingen (zie in die zin arrest van 9 maart 2023, Grossetête/Parlement, C‑714/21 P, niet gepubliceerd, EU:C:2023:187, punt 105). Anders dan verzoekers stellen, leidt de omstandigheid dat de beoordeling door het Hof in het kader van de toetsing van de rechtmatigheid van de in punt 76 hierboven vermelde hervorming van 10 december 2018 – dat enkel betrekking had op de pensioenen die op de datum van inwerkingtreding ervan nog niet opeisbaar waren – er niet toe dat deze hervorming op de onderhavige gevallen niet van toepassing is, aangezien zij is gebaseerd op de algemene verschillen tussen de AVP en de statutaire pensioenregeling.

171    Derhalve moet de onderhavige grief worden afgewezen, zonder dat uitspraak hoeft te worden gedaan op het door het Parlement in dit verband aangevoerde middel van niet-ontvankelijkheid.

172    Hieruit volgt dat de exceptie van onwettigheid van het besluit van 2023, ontleend aan schending van de beginselen ter waarborging van de parlementaire onafhankelijkheid en gelijke behandeling, moet worden afgewezen.

173    Gelet op een en ander moeten de beroepen worden verworpen.
IV.    Kosten

174    Volgens artikel 134, lid 1, van het Reglement voor de procesvoering wordt de in het ongelijk gestelde partij verwezen in de kosten, voor zover dat is gevorderd.

175    Aangezien verzoekers in het ongelijk zijn gesteld, moeten zij overeenkomstig de vordering van het Parlement in diens kosten worden verwezen.

HET GERECHT (Tweede kamer – uitgebreid),
rechtdoende, verklaart:
1)      De beroepen worden verworpen.

2)      Enrique Barón Crespo en de overige verzoekende partijen, van wie de namen in de bijlage zijn opgenomen, worden verwezen in de kosten.

Marcoulli

Schwarcz

Madise

Valasidis
 
      Spangsberg Grønfeldt

Uitgesproken ter openbare terechtzitting te Luxemburg op 17 december 2025.
ondertekeningen

*      Procestaal: Spaans.

1      De lijst met de overige verzoekende partijen is enkel als bijlage bij de aan partijen betekende versie gevoegd.