Memorie van toelichting
Staten-Generaal — Kamerstuk Memorie van toelichting
Datum: 2025-05-21 00:00:00.000000
Rechtsgebied: Wetgeving


Vergaderjaar 2024–2025Tweede Kamer der Staten-Generaal2Kamerstukken36 740BJaarverslag en slotwet gemeentefonds 2024Nr. 4MEMORIE VAN TOELICHTINGOntvangen 21 mei 2025AARTIKELGEWIJZE TOELICHTING BIJ HET WETSVOORSTELWetsartikel 1 (verplichtingen, uitgaven en ontvangsten)De begrotingsstaten die onderdeel zijn van de rijksbegroting, worden op grond van artikel 2.3, eerste lid, van de Comptabiliteitswet 2016 afzonderlijk bij wet vastgesteld en ook gewijzigd. Het onderhavige wetsvoorstel strekt ertoe om voor het jaar 2024 wijzigingen aan te brengen in de begrotingsstaat van het gemeentefonds.Het in de begrotingsstaat opgenomen begrotingsartikel wordt in onderdeel B van deze memorie van toelichting toegelicht.Wetsartikel 3 (verplichtingenbedrag als bedoeld in artikel 5 van de Fvw)Ingevolge artikel 5, eerste lid, van de Financiële-verhoudingswet hebben gemeenten gezamenlijk recht op het bedrag dat in de begroting als verplichting voor het totaal van de algemene uitkering en de aanvullende uitkeringen is opgenomen. Ingevolge artikel 5, tweede lid, van de Financiële-verhoudingswet hebben de gemeenten gezamenlijk recht op de bedragen die in de begroting als verplichting voor het totaal van de integratie-uitkeringen en het totaal van de decentralisatie-uitkeringen zijn opgenomen.De minister van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties,J.J.M.Uitermark De staatssecretaris van Financiën,T. van OostenbruggenBARTIKELGEWIJZE TOELICHTING BIJ DE BEGROTINGSARTIKELEN (SLOTVERSCHILLEN)Artikel 1 GemeentefondsUitgavenIn onderstaande tabel wordt een nadere uitsplitsing gegeven van de totstandkoming van het uitgavenbedrag van het gemeentefonds. Ten opzichte van de 2e suppletoire begroting 2024 is het uitgavenbedrag van het gemeentefonds met € 135,9 mln. verlaagd. De in tabel 1 weergegeven mutaties worden onder de tabel nader verklaard.Tabel 1 Totstandkoming uitgavenbedrag gemeentefonds 2024 (bedragen x € 1.000)Stand uitgavenbedrag vastgestelde begroting 202442.873.720Stand uitgavenbedrag eerste suppletoire begroting 202443.338.691Stand uitgavenbedrag tweede suppletoire begroting 202443.971.852Voorgestelde mutaties bij slotwet 20241a) Realisatie Kosten Financiële-verhoudingswet opdrachten‒ 1.8971b) Verwerken openstaande post 20221012) Realisatie Kosten Financiële-verhoudingswet bijdragen583) Wijziging betalingsverloop algemene uitkering 2024‒ 133.9094) Wijziging betalingsverloop integratie-uitkeringen overig 2024‒ 15) Afboeken oude verplichiting integratie-uitkeringen‒ 16) Afboeken oude verplichiting decentralisatie-uitkeringen‒ 57) Wijziging betalingsverloop decentralisatie-uitkeringen 2024‒ 271Totaal mutaties bij slotwet‒ 135.925Stand uitgavenbedrag slotwet 202443.835.927Waarvan uitgavenbedrag Algemene uitkering38.751.785Waarvan uitgavenbedrag Decentralisatie-uitkeringen1.281.016Waarvan uitgavenbedrag Integratie-uitkering Voogdij 18+0Waarvan uitgavenbedrag Integratie-uitkering Beschermd wonen1.730.992Waarvan uitgavenbedrag Integratie-uitkering Participatie2.070.911Waarvan uitgavenbedrag Integratie-uitkeringen Overig0Waarvan uitgavenbedrag Kosten Financiële-verhoudingswet opdrachten565Waarvan uitgavenbedrag Kosten Financiële-verhoudingswet bijdragen658De wijziging van het uitgavenbedrag is in de veegbrief in december 2024 (Kamerstukken II, 2024/2025, 36600, nr. 123) gemeld aan de Tweede Kamer en is het saldo van een aantal mutaties:1 en 2) Realisatie Kosten Financiële-verhoudingswet opdrachten en bijdragenHet gerealiseerde bedrag komt per saldo € 1,7 mln. lager uit dan bij tweede suppletoire begroting 2024 werd geraamd. Het budget voor 2024 is daarmee niet volledig tot besteding gekomen. Deze uitgaven zullen voor een deel in 2025 alsnog worden gedaan. Daarom zullen de uitgaven «Kosten financiële-verhoudingswet» bij Eerste suppletoire begroting 2025 opwaarts worden bijgesteld met € 1 mln., conform de bestaande afspraken hierover met het ministerie van Financiën.3) Wijziging betalingsverloop algemene uitkering 2024De uitbetalingen van voorschotten aan gemeenten in 2024 zijn lager geweest dan het beschikbare uitgavenbudget bij tweede suppletoire begroting 2024. Het gaat hierbij om een verschil van € 133,9 mln. Dit hangt enerzijds samen met de jaarlijkse verdeelreserve die wordt aangehouden om te voorkomen dat er in enig jaar teveel wordt uitgekeerd en anderzijds met het feit dat de mutaties uit de 2e suppletoire begroting pas in de betaalmaand januari van jaar t-1 verwerkt kunnen worden. Omdat gemeenten recht hebben op deze bedragen wordt het bedrag in 2024 afgeboekt en het kasbudget 2025 met dit bedrag opgehoogd. Dat maakt het mogelijk om de uitkeringen in 2025 alsnog tot betaling te laten komen.4) Wijziging betalingsverloop integratie-uitkeringen overig 2024De uitbetalingen van voorschotten aan gemeenten in 2024 zijn lager geweest dan het beschikbare uitgavenbudget bij tweede suppletoire begroting 2024. Het gaat hierbij om een verschil van € 1.000. Het uitgavenbudget voor de integratie-uitkeringen zal bij Voorjaarsnota 2025 met dit bedrag opwaarts worden bijgesteld5) Afboeken oude verplichting integratie-uitkeringenDeze boeking hangt samen met het afboeken van een oude verplichting.6) Afboeken oude verplichting decentralisatie-uitkeringenDeze boeking hangt samen met het afboeken van een oude verplichting.7) Wijziging betalingsverloop decentralisatie-uitkeringen 2024De uitbetalingen aan gemeenten in 2024 zijn lager dan het beschikbare uitgavenbudget bij tweede suppletoire begroting 2024. Het gaat hierbij om een verschil van € 0,3 mln. Een specificatie van dit bedrag is opgenomen in de bijlage bij deze slotwet. Het uitgavenbudget voor de decentralisatie-uitkeringen zal bij Voorjaarsnota 2025 met dit bedrag opwaarts worden bijgesteld.VerplichtingenIn tabel 2 wordt ter toelichting een nadere uitsplitsing gegeven van de totstandkoming van het verplichtingenbedrag van het gemeentefonds. Ten opzichte van de tweede suppletoire begroting 2024 is het verplichtingenbedrag met € 2 mln. verlaagd.Tabel 2 Totstandkoming verplichtingenbedrag gemeentefonds 2024 (bedragen x € 1.000)Stand verplichtingenbedrag vastgestelde begroting 202442.873.720Stand verplichtingenbedrag eerste suppletoire begroting 202443.476.676Stand verplichtingenbedrag tweede suppletoire begroting 202444.109.837Voorgestelde mutaties bij slotwet 20241) Realisatie Kosten Financiële-verhoudingswet opdrachten‒ 2 1242) Realisatie Kosten Financiële-verhoudingswet bijdragen109Totaal mutaties bij slotwet‒ 2.015Stand verplichtingenbedrag slotwet 202444.107.822Waarvan verplichtingenbedrag Algemene uitkering39.023.951Waarvan verplichtingenbedrag Decentralisatie-uitkeringen1.281.022Waarvan verplichtingenbedrag Integratie-uitkering Voogdij 18+0Waarvan verplichtingenbedrag Integratie-uitkering Beschermd wonen1.730.992Waarvan verplichtingenbedrag Integratie-uitkering Participatie2.070.911Waarvan verplichtingenbedrag Integratie-uitkeringen Overig0Waarvan verplichtingenbedrag Kosten Financiële-verhoudingswet opdrachten237Waarvan verplichtingenbedrag Kosten Financiële-verhoudingswet bijdragen709De wijziging van het verplichtingenbedrag is als volgt te verklaren:1) Realisatie Kosten Financiële-verhoudingswet opdrachtenHet gerealiseerde bedrag komt € 2,1 mln. lager uit dan bij tweede suppletoire begroting 2024 werd geraamd. Dit is veroorzaakt doordat in 2024 minder opdrachten zijn aangegaan dan vooraf geraamd.2) Realisatie Kosten Financiële-verhoudingswet bijdragenHet gerealiseerde bedrag komt totaal € 0,1 mln. hoger uit dan bij tweede suppletoire begroting 2024 werd geraamd. Dit is veroorzaakt doordat in 2024 meer bijdragen zijn verstrekt dan vooraf geraamd.OntvangstenSinds de invoering van de Financiële-verhoudingswet zijn de uitgaven en de inkomsten op grond van artikel 4 van die wet over ieder uitkeringsjaar aan elkaar gelijk. Ten opzichte van de tweede suppletoire begroting 2024 worden de ontvangsten met € 135,9 mln. verlaagd.Bijlage Specificatie integratie- en decentralisatie-uitkeringenTabel 3 Specificatie integratie- en decentralisatie-uitkeringen gemeentefonds 2024 (bedragen x € 1.000)Budget na NJNSlotwetBudget totaalUitgegevenVerschilIntegratie-uitkeringenVoogdij 18+000Beschermd wonen1.730.9921.730.9921.730.9920Participatie2.070.9112.070.9112.070.9110Wijziging betalingsverloop2‒ 110‒ 1SUBTOTAAL IU3.801.905‒ 13.801.9043.801.903‒ 1Decentralisatie-uitkeringen100 jaar vriendschap Turkije-Nederland1401401400Aanpak laaggeletterdheid7.3007.3007.3000Aanpak recreatieparken1701701711Actieplan wapens en jongeren1.0251.0251.0250Alleenverdienersproblematiek22.59722.59722.5970Bed, bad en brood1.6001.6001.6000Beeldende kunst en vormgeving13.50013.50013.5000Begeleiding jongeren naar werk14.89514.89514.8950Behoud sociale voorzieningen Groningen6296296290Bodembescherming8.6368.6368.6360BRP centralisering inschrijving vergunninghouders4.7314.7314.7310Capaciteitsinzet ondernemingsplan608608608‒ 1Correctie Waterschapswegen (Knelpunten verdeelproblematiek)4.0474.0474.0470Dakloze EU burgers7.0007.0007.0000Einde lening inburgeringsplichtig2.2402.2402.2400Erfgoed Deal4.2734.2734.2730Ex Ante Impact Analyse NPLV2232232230Experiment gesloten coffeeshopketen1.3781.3781.378‒ 1Experiment nieuw stembiljet 20242502502500Extra capaciteit BOA's13.00013.00013.0000Faciliteitenbesluit opvangcentra17.03717.03717.037‒ 1Gemeentelijke antidiscriminatie voorzieningen2.5002.5002.5000Jeugd21.70021.70021.7000Jeugdhulp aan kinderen in een AZC5.1005.1005.1000Kansen voor alle kinderen85.00085.00085.0000Landelijke aanpak adreskwaliteit2.8562.8562.8560Landelijke beeindigingsregeling veehouderijbedrijven14.72514.72514.7261LHBTI beleid regenboogsteden1.2321.2321.232‒ 1Maatschappelijke begeleiding1.3731.3731.372‒ 1Maatschappelijke opvang385.057385.057385.0570Meerkosten Oekraïne sociaal domein29.75429.75429.7540Nationaal Actieplan dakloosheid55.00055.00055.0000Nationaal Programma Leefbaarheid en Veiligheid1.0021.0021.0020Natuur bij Energieprojecten11.09611.09611.0960Natuurbrandpreventie en -mitigatie3.4183.4183.418‒ 1Nederlands-Soedanese repatrianten320320319‒ 1Outreachend werken5085085080Pilots Samenwerken sociaal en veiligheidsdomein7357357350Realisatie energietransitie6686686680Regionale doelgroepspecifieke aanpak4.7844.7844.783‒ 1Register Externe Veiligheidrisico's (REV)3.4203.4203.4200RES regio's8.7818.7818.7810Signaalmanagement systeem6868680Slavernijverleden1.1761.1761.1760Social Labs7007007000Spreidingswet15.30015.30015.3000Startbanen statushouders3.7763.7763.7760Toekomstbestednig maken energiebeleid10.37510.37510.374‒ 1Uitstapprogramma prostituees6.0006.0006.0000Uitvoeringskosten omgevingswet71.53571.53571.5350Vangnetconstructie energietoelage 202332.50032.50032.5000Veerkracht en weerbaarheid1341341340Veilig wonen2.4152.4152.4150Veilige steden7957957950Veiligheidshuizen7.6997.6997.6990Verkeersveiligheid9595950Versterking arbeidsmarktregio's15.11315.11315.112‒ 1Versterking dienstverlening gemeenten: personen met verward gedrag10.00010.00010.0000Versterking omgevingsveiligheidsdiensten3.8253.8253.8250Voorschoolse voorziening peuters30.00030.00030.0000Vrouwenopvang230.607230.607230.6070VTH-taken46.70046.70046.7000Weerbare gemeenschappen tegen ondermijnende criminaliteit2452452450Wet betaalbare huur14.68514.68514.684‒ 1Wet kwaliteitsborging bouw10.07610.07610.0760Work in Nederland2.8952.8952.894‒ 1Wijziging betalingsverloop decentralisatie-uitkeringen 2023270‒ 52650‒ 265SUBTOTAAL DU1.281.292‒ 51.281.2871.281.015‒ 272TOTAAL IU en DU5.083.197‒ 65.083.1915.082.918‒ 273