Memorie van toelichting
Staten-Generaal — Kamerstuk Memorie van toelichting
Datum: 2025-11-28 00:00:00.000000
Rechtsgebied: Wetgeving


Vergaderjaar 2025‒2026Tweede Kamer der Staten-Generaal2Kamerstukken36 850VWijziging van de begrotingsstaat van het Ministerie van Buitenlandse Zakenvoor het jaar 2025 (wijziging samenhangende met de Najaarsnota)Nr. 2MEMORIE VAN TOELICHTINGOntvangen 28 november 2025A.ARTIKELSGEWIJZE TOELICHTING BIJ HET WETSVOORSTEL Wetsartikelen 1 tot en met 3De begrotingsstaten die onderdeel zijn van de Rijksbegroting, worden op grond van artikel 2.3, eerste lid, van de Comptabiliteitswet 2016 elk afzonderlijk bij wet vastgesteld en derhalve ook gewijzigd. Het onderhavige wetsvoorstel strekt ertoe om voor het jaar 2025 wijzigingen aan te brengen in:De departementale begrotingsstaat van het Ministerie van Buitenlandse Zaken (V).De in de begrotingsstaten opgenomen begrotingsartikelen worden in onderdeel B van deze memorie van toelichting toegelicht (de zgn. begrotingstoelichting).De Minister van Buitenlandse Zaken,D.M. van WeelB.BEGROTINGSTOELICHTING1LeeswijzerDe voorliggende tweede suppletoire begroting bevat de voorgestelde wĳzigingen ten opzichte van de Suppletoire Begroting September 2025 van hoofdstuk V van de begroting van het Rĳk.In onderdeel 2 wordt een toelichting gegeven op de wĳzigingen die zĳn opgetreden binnen het totaal van de Homogene Groep Internationale Samenwerking (HGIS). Aangezien in de suppletoire begroting september 2025 de HGIS mutaties niet zijn toegelicht worden de mutaties vanaf de 1e suppletoire begroting 2025 toegelicht.In onderdeel 3 worden de belangrĳkste mutaties op de begroting van Buitenlandse Zaken toegelicht.Onderdeel 4 bevat per beleidsartikel een tabel budgettaire gevolgen van beleid. Na deze tabellen wordt een toelichting op de mutaties gegeven. Hierbĳ worden per artikel de mutaties die groter of gelĳk zĳn aan de ondergrenzen in onderstaande staffel conform de Rĳksbegrotingsvoorschriften toegelicht. De wĳzigingen van de verplichtingen worden alleen toegelicht wanneer ze groter zĳn dan 10% ten opzichte van de vorige stand op artikel niveau.Tabel 1 Ondergrenzen conform RBVOmvang begrotingsartikel (stand ontwerpbegroting) in € miljoenBeleidsmatige mutaties (ondergrens in € miljoen)Technische mutaties (ondergrens in € miljoen)< 5012=> 50 en < 20024=> 200 en < 1000510=> 10001020In onderdeel 5 staan de tabellen van de niet-beleidsmatige artikelen.2Wijzigingen in de omvang van de HGISIn deze paragraaf wordt beschreven welke wĳzigingen zĳn opgetreden in de omvang van de HGIS. De HGIS standen zĳn inclusief EU- en asieltoerekening. In de volgende tabellen worden de mutaties en de standen nader toegelicht:1.De 1e suppletoire begroting 2025 en de suppletoire begroting september 2025;2.De suppletoire begroting september 2025 en de 2e suppletoire begroting 2025.Omdat onderstaande tabellen de wijzigingen in miljoenen euro weergeven kunnen er afrondingsverschillen ontstaan.Tabel 2 Wijzigingen in HGIS uitgaven vanaf 1e suppletoire begroting 2025 tot september suppletoire begroting 2025 (bedragen x EUR 1 miljoen)UitgavenTotaalw.v. ODAw.v. non-ODAStand uitgaven 1e suppletoire begroting 2025 (zoals opgenomen in 1e suppletoire begroting 2025)13.0897.0526.037Correctie i.v.m. dubbeltelling overboekingen van en naar de HGIS‒ 250‒ 25Stand uitgaven 1e suppletoire begroting 202513.0647.0526.012Totaal mutaties 1e suppletoire begroting 2025 - suppletoire begroting september 2025‒ 308‒ 286‒ 22Stand uitgaven bij suppletoire begroting september 202512.7556.7665.989In de 1e suppletoire begroting 2025 van BZ stond per abuis een bedrag van EUR 13.089 miljoen benoemd als zijnde de totale uitgaven binnen de HGIS. Dit had EUR 13.064 miljoen moeten zijn. Per abuis werd EUR 25 miljoen dubbel geteld waardoor de uitgaven EUR 25 miljoen hoger werden gerapporteerd dan dat deze daadwerkelijk geraamd werden. De per saldo neerwaartse bijstelling in 2025 van de HGIS tussen de 1e suppletoire begroting (voorjaarsnota 2025) en de suppletoire begroting september (miljoenennota) bedraagt EUR 308 miljoen, waarvan EUR 286 miljoen ODA en EUR 22 miljoen non-ODA.Tabel 3 Oorzaken uitgavenmutaties HGIS vanaf 1e suppletoire begroting 2025 tot september suppletorie begroting 2025 (bedragen x EUR 1 miljoen)UitgavenTotaalw.v. ODAw.v. non-ODAMacrobijstelling non-ODA agv prijsBBP606Kasschuif asiel‒ 250‒ 2500Kasschuif huisvesting agressietribunaal‒ 330‒ 33Kasschuif steun aan Oekraïne‒ 26‒ 260Saldo overige non-ODA kasschuiven‒ 80‒ 8Per saldo effect van overboekingen van/naar de HGIS202Omlabeling migratiepartnerschappen0‒ 1010Totaal‒ 308‒ 286‒ 22Toelichting uitgaven:Het uitgavenkader van de HGIS neemt per saldo af met EUR 308 miljoen ten opzichte van de stand bij de eerste suppletoire begroting 2025. Dit kent de volgende oorzaken:1.Als gevolg van de macrobijstelling volgend uit de MEV2026 stijgt het HGIS non-ODA budget met EUR 6 miljoen. Het ODA-budget blijft gelijk, omdat het kabinet het ODA-budget een keer per jaar bijstelt.2.In de september suppletoire begroting 2025 is EUR 250 miljoen van de begroting van Asiel en Migratie overgeheveld naar de begroting van Buitenlandse Handel en Ontwikkelingshulp. Dit budget is vervolgens verschoven uit 2025.3.Het non-ODA budget daalt in 2025 met EUR 33 miljoen als gevolg van een kasschuif van het budget voor de verbouwing van het in Nederland te vestigen agressietribunaal voor Oekraïne.4.De middelen voor de niet-militaire steun aan Oekraïne zijn in het juiste ritme gezet middels een kasschuif. Hierdoor daalt het budget in 2025 met EUR 26 miljoen, dit budget komt beschikbaar in 2026 en 2027.5.De mutatie van EUR -8 miljoen is het per saldo effect van diverse kleinere kasschuiven op het non-ODA budget.6.De mutatie is van EUR 2 miljoen is het per saldo effect van diverse kleinere overboekingen van en naar de HGIS.7.Er is EUR 10 miljoen omgelabeld van ODA naar non-ODA in het kader van migratiepartnerschappen.Tabel 4 Wijzigingen in HGIS ontvangsten vanaf 1e suppletoire begroting 2025 tot september suppletoire begroting 2025 (bedragen x EUR 1 miljoen)OntvangstenTotaalw.v. ODAw.v. non-ODAStand ontvangsten VJN 202538731356Mutaties000Stand ontvangsten SBS 202538731356Tussen de 1e suppletoire begroting 2025 en de september suppletoire begroting 2025 zijn de ontvangsten binnen de HGIS niet gewijzigd. Daarom blijven de totale ontvangsten geraamd op EUR 387 miljoen.Ten tweede worden de wijzigingen in de HGIS tussen de september suppletoire begroting 2025 en de 2e suppletoire begroting 2025 toegelicht.Tabel 5 Wijzigingen in HGIS uitgaven vanaf september suppletoire begroting 2025 tot 2e suppletoire begroting 2025 (bedragen x EUR 1 miljoen)UitgavenTotaalw.v. ODAw.v. non-ODAStand uitgaven bij suppletoire begroting september 202512.7556.7665.989Totaal mutaties suppletoire begroting september 2025 ‒ 2e suppletoire begroting 20252234‒ 11Stand uitgaven bij 2e begroting september 202512.7786.8005.978De HGIS is opwaarts bijgesteld tussen de suppletoire begroting september 2025 en de 2e suppletoire begroting 2025. Het betreft een opwaartse bijstelling van EUR 22 miljoen.Tabel 6 Oorzaken uitgavenmutaties HGIS vanaf suppletoire begroting september 2025 tot tweede suppletorie begroting 2025 (bedragen x EUR 1 miljoen)UitgavenTotaalw.v. ODAw.v. non-ODADesalderingen34826Saldo van overboekingen van en naar de HGIS30264Geraamde onderuitputting binnen de HGIS‒ 410‒ 41Totaal2234‒ 111.Bij de 2e suppletoire begroting worden ontvangsten gedesaldeerd met uitgaven. Hierdoor stijgen de uitgaven met EUR 34 miljoen. Het betreft een desaldering van EUR 8 miljoen op de ODA-ontvangsten en verschillende desalderingen van in totaal EUR 26 miljoen op de non-ODA-ontvangsten.2.Dit is het per saldo effect van diverse overboekingen van en naar de HGIS in 2025. De voornaamste mutatie binnen ODA ziet op een ophoging van het ODA-budget op de FIN-begroting van EUR 26 miljoen. Deze ophoging is het resultaat van een kapitaalbijdrage aan de Wereldbank - IBRD. Binnen non-ODA is de grootste mutatie EUR 2 miljoen, deze is het resultaat van een omlabeling op de IenW-begroting naar HGIS-budget vanwege uitgaven in het kader van de NAVO-top.3.Bij de 2e suppletoire begroting is zoals gebruikelijk de stand van de uitvoering binnen de HGIS bezien. Op enkele thema's wordt verwacht dat de kasuitgaven in 2025 niet volledig worden gerealiseerd. Dit leidt tot een neerwaartse bijstelling van EUR 41 miljoen.Tabel 7 Wijzigingen in HGIS ontvangsten vanaf september suppletoire begroting 2025 tot 2e suppletoire begroting 2025 (bedragen x EUR 1 miljoen)OntvangstenTotaalw.v. ODAw.v. non-ODAStand ontvangsten SBS 202538731356Desalderingen34826Stand ontvangsten NJN 202542139382Toelichting ontvangsten:–De ontvangsten komen uit op EUR 421 miljoen, waarvan EUR 39 miljoen ODA en EUR 382 miljoen non-ODA.–De ontvangsten stijgen per saldo met EUR 34 miljoen, het betreft een stijging van EUR 8 miljoen op de ODA-ontvangsten en een stijging van EUR 26 miljoen op de non-ODA-ontvangsten.3Beleid3.1Overzicht belangrijke uitgaven- en ontvangstenmutatiesUitgavenIn dit wetsvoorstel is een aantal begrotingswĳzigingen opgenomen dat leidt tot een stijging van de geraamde uitgaven van Buitenlandse Zaken (V) met EUR 13,4 miljoen in 2025. De belangrĳkste mutaties ten opzichte van de Suppletoire Begroting September 2025 worden onder de tabel toegelicht. Een uitgebreidere toelichting is opgenomen onder de desbetreffende artikelen.Tabel 8 Belangrijkste suppletoire uitgavenmutaties 2025 (Tweede suppletoire begroting) (Bedragen x € 1.000)Art.Uitgaven 2025Vastgestelde begroting 202512.254.727Stand 1e suppletoire begroting 202513.070.676Stand suppletoire begroting september 202513.396.412Belangrijkste suppletoire mutaties1) NAVO Top2.112.9762) Bijdrage VN Crisisbeheersingsoperaties2.4‒ 12.5003) Raad van Europa3.3‒ 1.2804) Invoerrechten aan de Europese Unie3.6‒ 214.6825) Consulaire systemen voor Nederlanders4.13.3006) Consulaire informatiesystemen voor vreemdelingen4.24.7007) HGIS-onverdeeld6.1‒ 10.4088) Personele uitgaven7.1.1335.8059) Materiële uitgaven7.1.14‒ 7.60810) Overige mutaties2.957Stand 2e suppletoire begroting 202513.209.672ToelichtingArtikel 2.1Het budget voor bondgenootschappelijke veiligheid stĳgt met bijna EUR 13 miljoen in 2025. Dit is met name het gevolg van hogere kosten voor de NAVO-top. Ook stijgt de bijdrage aan de NAVO door een hogere indexatie van de pensioenen van NAVO-personeel.Artikel 2.4Het budget voor de bevordering van veiligheid, stabiliteit en rechtsorde daalt met EUR 12,5 miljoen in 2025. Dit komt met name door het naar beneden bijstellen van de bijdrage voor VN crisisbeheersingsoperaties door de beëindiging van een VN vredesmissie.Artikel 3.3Dit betreft een technische bijstelling van de contributie die Nederland betaalt aan de Raad van Europa.Artikel 3.6De ramingen voor de invoerrechten aan de Europese Unie worden naar beneden bijgesteld met EUR 214,7 miljoen. Dit wordt primair veroorzaakt door het saldo-effect correctie invoerrechten.Artikel 4.1Dit betreft een overboeking van artikel 7 naar artikel 4.1. Doordat de inschatting van het budget voor externe inhuur op artikel 7 hoger was dan de realisatie is het overschot overgeheveld naar artikel 4.1 om een tegenvaller t.a.v. de consulaire informatiesystemen te dekken.Artikel 4.2Dit betreft een verzameling van mutaties. Het grootste deel van deze mutatie heeft betrekking op de vertraagde uitrol van een nieuw visumsysteem waardoor het huidige visumsysteem gelijktijdig ook langer moet worden aangehouden.Artikel 6.1Het budget op artikel 6.1 wordt ingezet om hogere uitgaven op het apparaatsartikel van BZ te bekostigen.Artikel 7.1.13De personele uitgaven stĳgen met EUR 35,8 miljoen. Dit wordt onder andere veroorzaakt door een technische mutatie met betrekking tot externe inhuur (EUR 15 miljoen) en loonontwikkeling uit hoofde van de CAO Rijk (EUR 12,2 miljoen).Artikel 7.1.14De materiële uitgaven laten per saldo een daling zien van EUR 7,6 miljoen. Dit komt onder meer door een hogere uitgave voor diverse informatiesystemen (EUR 9,2 miljoen) en een overheveling van uitgaven externe inhuur (EUR 16 miljoen) naar personele uitgaven. Overige mutatiesDit betreft de som van overige kleine mutaties.OntvangstenIn dit wetsvoorstel is een aantal begrotingswĳzigingen opgenomen dat leidt tot een verlaging van de geraamde ontvangsten van Buitenlandse Zaken (V) met EUR 2,6 miljoen in 2025. De belangrĳkste mutaties ten opzichte van de Suppletoire Begroting September 2025 worden onder de tabel toegelicht. Een uitgebreidere toelichting is opgenomen onder de desbetreffende artikelen.Tabel 9 Belangrijkste suppletoire ontvangstenmutaties 2025 (Tweede suppletoire begroting) (Bedragen x € 1.000)Art.Ontvangsten 2025Vastgestelde begroting 20253.653.619Stand 1e suppletoire begroting 20252.507.228Stand suppletoire begroting september 20252.571.016Belangrijkste suppletoire mutaties1) Veiligheid en stabiliteit restitutie programma's2.409.5002) Diverse ontvangsten EU3.10‒ 53.6882) Consulaire diensten aan Nederlanders4.101.5003) Consulaire diensten aan vreemdelingen4.203.0004) Diverse ontvangsten7.105.7005) Overige mutaties148Stand 2e suppletoire begroting 20252.537.176ToelichtingArtikel 2.40De ontvangsten stĳgen met EUR 9,5 miljoen in 2025 door restituties vanuit andere overheidsorganen voor de NAVO-Top.Artikel 3.10De raming van de perceptiekostenvergoeding daalt met EUR 53,7 miljoen. Dit wordt primair veroorzaakt door het saldo-effect correctie invoerrechten.Artikel 4.10Op dit artikel is een meevaller van EUR 1,5 miljoen door hogere ontvangsten voor paspoortuitgiften. In 2014 is de geldigheidsduur van het paspoort en de Nederlandse identiteitskaart voor personen die 18 jaar en ouder zijn verlengd van vijf naar tien jaar. Hierdoor zijn er nu veel paspoorten die weer verlengd moeten worden en is er een zogeheten 'paspoorten piek', waardoor de ontvangsten dit jaar hoger uitvallen.Artikel 4.20Op artikel 4.20 is er een meevaller van EUR 3 miljoen door onverwacht hogere ontvangsten voor visa uitgiften.Artikel 7.10De ontvangsten stijgen met EUR 5,7 miljoen door incidentele meerontvangsten op de in 2024 ingediende vorderingen van loonkosten lokaal personeel bij andere vakdepartementen.Overige mutatiesDit betreft de som van overige kleine mutaties.4Beleidsartikelen4.1Artikel 1: Versterkte internationale rechtsordeBudgettaire gevolgen van beleidTabel 10 Budgettaire gevolgen van beleid artikel 1 Versterkte internationale rechtsorde (bedragen x € 1.000)Vastgestelde begroting (incl. Suppletoire begrotingen, NvW en amendementen) (1)Mutaties 2e suppletoire begroting (2)Stand 2e suppletoire begroting (3) = (1) + (2)Art.Verplichtingen131.9374.984136.921Uitgaven128.4911.522130.0131.1Goed functionerende internationale instellingen met een breed draagvlak59.613‒ 2.17857.435Subsidies (regelingen)1.550‒ 3251.225Internationaal recht1.550‒ 3251.225Opdrachten04545Internationaal recht04545Bijdrage aan (inter-)nationale organisaties58.063‒ 1.89856.165Verenigde Naties40.150‒ 55839.592OESO9.673‒ 8908.783Internationaal Strafhof5.24005.240Internationaal recht3.000‒ 4502.5501.2Bescherming en bevordering van mensenrechten51.9114.00055.911Subsidies (regelingen)16.72231717.039Mensenrechtenfonds16.72231717.039Opdrachten02727Mensenrechtenfonds02727Bijdrage aan (inter-)nationale organisaties35.1893.65638.845Mensenrechtenfonds27.6892.15629.845Mensenrechten multilateraal7.5001.5009.0001.3Gastandbeleid internationale organisaties16.967‒ 30016.667Subsidies (regelingen)15.052‒ 30014.752Carnegiestichting7.13007.130Vredespaleis7.922‒ 3007.622Bijdrage aan (inter-)nationale organisaties1.91501.915Internationaal Strafhof7250725Nederland Gastland1.19001.190Ontvangsten000ToelichtingVerplichtingenHet het totale verplichtingenbudget van artikel 1 stijgt in 2025 met bĳna EUR 5 miljoen. Het verplichtingenbudget is onder andere gestegen vanwege het Meerjarig Onderhouds Plan voor het Vredespaleis. Tegelijkertijd zijn er ook verplichtingen onder dit artikel verlaagd, omdat er voor strategische redenen is gekozen om het contract met OHCHR te verlengen met maar 1 jaar in plaats van meerjarig. Ook is het verplichtingenbudget van het mensenrechtenfonds van een aantal posten omlaag bijgesteld.UitgavenDe uitgaven voor 2025 op artikel 1 Versterkte internationale rechtsorde zĳn voor 89% juridisch verplicht (stand 27 oktober 2025).Artikelonderdeel 1.1De bijdrage aan internationale organisaties valt in 2025 met ongeveer EUR 1,9 miljoen lager uit dan geraamd. Dit komt voornamelijk doordat de bijdrage aan de OESO lager uitvalt dan verwacht. Hiernaast valt de verplichte VN-contributie ook lager uit door een voordelige wisselkoers. Daarnaast heeft er ook een overheveling plaatsgevonden binnen het eigen artikel tussen internationaal recht en mensenrechten multilateraal ten behoeve van de OHCHR Accountability Branch.Artikelonderdeel 1.2Op artikelonderdeel 1.2 is er een ophoging van het budget van in totaal EUR 4 miljoen. Een groot aandeel van deze ophoging, namelijk EUR 1 miljoen, komt door een toezegging van de minister in de Tweede Kamer, vastgelegd op 14 februari 2025, voor een extra bijdrage aan OHCHR in de Palestijnse Gebieden. Hiernaast heeft er een overboeking plaatsgevonden van EUR 2,1 miljoen vanuit de asiel middelen van de BHO begroting naar de BZ begroting voor het mensenrechtenfonds. Deze overboeking is nodig om de ODA bezuiniging op het mensenrechtenfonds te beperken en draagt ook bij aan de BHO doelstellingen.4.2Artikel 2: Veiligheid en stabiliteitBudgettaire gevolgen van beleidTabel 11 Budgettaire gevolgen van beleid artikel 2 Veiligheid en stabiliteit (bedragen x € 1.000)Vastgestelde begroting (incl. Suppletoire begrotingen, NvW en amendementen) (1)Mutaties 2e suppletoire begroting (2)Stand 2e suppletoire begroting (3) = (1) + (2)Art.Verplichtingen333.82759.956393.783Uitgaven372.7473.225375.9722.1Goede internationale samenwerking ter bevordering van de eigen en bondgenootschappelijke veiligheid63.10014.42677.526Subsidies (regelingen)9644.6135.577Atlantische Commissie9640964Veiligheidsfonds04.6134.613Opdrachten38.90012.97651.876NAVO-top Nederland 202538.90012.97651.876Bijdrage aan (inter-)nationale organisaties23.236‒ 3.16320.073NAVO15.59360016.193WEU8300830Programma Ondersteuning Buitenlands Beleid2.428‒ 1.2931.135Veiligheidsfonds4.385‒ 2.4701.9152.2Bestrijding internationale criminaliteit en terrorisme7.431‒ 9006.531Subsidies (regelingen)5.779‒ 3005.479Anti-terrorisme instituut5000500Contra-terrorisme1.9973002.297Cyber security3.032‒ 1.2901.742Global Forum on Cyber Expertise250690940Bijdrage aan agentschappen0100100Cyber security0100100Bijdrage aan (inter-)nationale organisaties1.652‒ 700952Contra-terrorisme1800180Cyber security1.472‒ 7007722.3Wapenbeheersing11.775011.775Opdrachten6230623OPCW en andere ontwapeningsorganisaties5470547Conferentie REAIM en follow up76076Bijdrage aan (inter-)nationale organisaties11.152011.152IAEA7.59207.592OPCW en andere ontwapeningsorganisaties1.56001.560CTBTO2.00002.0002.4Bevordering van veiligheid, stabiliteit en rechtsorde in internationaal verband153.319‒ 12.778140.541Subsidies (regelingen)28.3531.55729.910Nederland Helsinki Comité28‒ 280Stabiliteitsfonds25.000025.000Training buitenlandse diplomaten3.32503.325VN-contributie voor crisisbeheersingsoperaties01.5851.585Opdrachten4.083‒ 2913.792Makandra4.083‒ 2913.792Bijdrage aan agentschappen16220182Makandra16220182Bijdrage aan (inter-)nationale organisaties119.607‒ 12.950106.657OVSE6.250‒ 1256.125Stabiliteitsfonds40.1731.29141.464VN-contributie voor crisisbeheersingsoperaties72.553‒ 14.08558.468Tegengaan internationale georganiseerde criminaliteit631‒ 31600Nog te verdelen1.114‒ 1.1140Nog te verdelen1.114‒ 1.11402.5Bevordering van transitie in prioritaire gebieden29.6222.47732.099Subsidies (regelingen)17.042‒ 1.36415.678Nederlands Fonds voor Regionale Partnerschappen MATRA13.040013.040Nederlands Fonds voor Regionale Partnerschappen Shiraka4.002‒ 1.3642.638Opdrachten4.3052.2746.579Nederlands Fonds voor Regionale Partnerschappen Shiraka4.3052.2746.579Bijdrage aan agentschappen1.055‒ 131924Nederlands Fonds voor Regionale Partnerschappen Shiraka681‒ 131550Nederlands Fonds voor Regionale Partnerschappen MATRA3740374Bijdrage aan (inter-)nationale organisaties7.2201.6988.918Nederlands Fonds voor Regionale Partnerschappen Shiraka7.2203647.584Nederlands Fonds voor Regionale Partnerschappen MATRA01.3341.3342.6Oekraine (V)107.5000107.500Subsidies (regelingen)2.0643712.435Nederland gastlandzaken t.b.v. Oekraine1.00001.000Accountability Oekraïne1.0643711.435Bijdrage aan (inter-)nationale organisaties105.436‒ 371105.065Accountability Oekraine10.436‒ 37110.065Humanitaire ontmijning10.000010.000NAVO Ukraine Comprehensive Assistance Package (UCAP) TF75.000075.000Versterken cyberweerbaarheid Oekraïne10.000010.000Nog te verdelen000Ontvangsten1.0009.50010.500ToelichtingVerplichtingenHet verplichtingenbudget van artikel 2 stijgt in 2025 met bĳna EUR 60 miljoen. Dit wordt met name veroorzaakt door een wijziging van EUR 76,2 miljoen in verplichtingen voor het Stabiliteitsfonds ODA door een ontmijningstender die is verplaatst van 2024 naar 2025. De uitgavenmutaties van de NAVO-Top en het beëindigen van een VN vredesmissie leiden tevens tot significante verplichtingenmutaties. Daarnaast zijn er binnen artikel 2 verplichtingenmutaties vanwege het versimpelen van de budgetstructuur van de veiligheidsbudgetten.UitgavenDe uitgaven voor 2025 op artikel 2 Veiligheid en stabiliteit zĳn voor 97% juridisch verplicht (stand 27 oktober 2025).Artikelonderdeel 2.1Het budget voor bondgenootschappelijke veiligheid stĳgt in 2025. Dit is met name het gevolg van hogere kosten voor de NAVO-top. Ook stijgt de bijdrage aan de NAVO door een hogere indexatie van de pensioenen van NAVO-personeel. Er zijn verschuivingen van budgetten tussen instrumenten op het veiligheidsfonds met als doel het versimpelen van de budgetstructuur.Artikelonderdeel 2.4Het budget voor de bevordering van veiligheid, stabiliteit en rechtsorde daalt in 2025. Dit komt met name door het naar beneden bijstellen van de bijdrage voor VN crisisbeheersingsoperaties door de beëindiging van een VN vredesmissie. De bijdrage aan het ODA-deel van het Stabiliteitsfonds wordt naar boven bijgesteld met EUR 2,3 miljoen voor aanvullende projecten in de doellanden. Tot slot wordt er EUR 1 miljoen overgeheveld van het Stabiliteitsfonds naar de Civiele Missiepool (artikel 7) waardoor het totale budget voor bijdragen vanuit het Stabiliteitsfonds stijgt met EUR 1,3 miljoen.Artikelonderdeel 2.5Het budget voor de bevordering van transitie in prioritaire gebieden stijgt in 2025. Dit is met name het gevolg van een tegenvaller van EUR 1,1 miljoen bij het Shiraka-programma door een nabetaling aan de RVO. Er wordt EUR 1,3 miljoen overgeheveld van de Defensie-begroting voor een project in Moldavië dat door het BIV gefinancierd wordt.OntvangstenArtikelonderdeel 2.40De ontvangsten stĳgen met EUR 9,5 miljoen in 2025 door restituties vanuit andere overheidsorganen voor de NAVO-Top. Deze bedragen zijn door het Ministerie van Buitenlandse Zaken voorgeschoten.4.3Artikel 3: Effectieve Europese samenwerking Budgettaire gevolgen van beleidTabel 12 Budgettaire gevolgen van beleid artikel 3 Effectieve Europese samenwerking (bedragen x € 1.000)Vastgestelde begroting (incl. Suppletoire begrotingen, NvW en amendementen) (1)Mutaties 2e suppletoire begroting (2)Stand 2e suppletoire begroting (3) = (1) + (2)Art.Verplichtingen11.492.265‒ 218.85711.273.408Uitgaven11.763.695‒ 218.85711.544.8383.1Afdrachten aan de Europese Unie6.744.332‒ 2.9896.741.343Bijdrage aan (inter-)nationale organisaties6.744.332‒ 2.9896.741.343BNI-afdrachten5.009.030‒ 2.9895.006.041BTW-afdrachten1.499.29301.499.293Plastic-grondslag236.0090236.0093.2Europees Ontwikkelingsfonds38.644038.644Bijdrage aan (inter-)nationale organisaties38.644038.644Europees Ontwikkelingsfonds38.644038.6443.3Een hechtere Europese waardengemeenschap23.984‒ 1.28022.704Bijdrage aan (inter-)nationale organisaties23.984‒ 1.28022.704Raad van Europa16.723‒ 1.28015.443Kapitaalaanvullingen bij regionale ontwikkelingsbank7.26107.2613.4Versterkte Nederlandse positie in de Unie7.023947.117Subsidies (regelingen)3480348EIPA3480348Opdrachten1.62501.625Europa College beurzenprogramma1900190EU-sanctiebeleid1.43501.435Bijdrage aan (inter-)nationale organisaties5.050945.144Benelux bijdrage5.050945.1443.5Europese Vredesfaciliteit267.0460267.046Bijdrage aan (inter-)nationale organisaties267.0460267.046Europese Vredesfaciliteit267.0460267.0463.6Invoerrechten aan de Europese Unie4.682.666‒ 214.6824.467.984Bijdrage aan (inter-)nationale organisaties4.682.666‒ 214.6824.467.984Invoerrechten4.682.666‒ 214.6824.467.984Ontvangsten2.390.180‒ 53.5402.336.640Tabel 13 Extracomptabel overzicht van de mutaties nationale afdrachten, invoerrechten, ontvangsten EU en vertragingsrente (bedragen x € 1.000)Vastgestelde begroting (incl. Suppletoire begrotingen, NvW en amendementen) (1)Mutaties 2e suppletoire begroting (2)Stand 2e suppletoire begroting (3) = (1) + (2)Art.Ontvangsten2.390.180‒ 53.5402.336.6403.10Diverse ontvangsten EU1.204.829‒ 53.6881.151.141Diverse ontvangsten EU1.204.829‒ 53.6881.151.141Invoerrechten1.170.371‒ 53.6881.116.683Overige ontvangsten EU34.458034.4583.11Europees herstelfonds1.185.10101.185.101Europees herstelfonds1.185.10101.185.101Europees herstelfonds1.185.10101.185.1013.30Restitutie Raad van Europa250148398Restitutie Raad van Europa250148398Restitutie Raad van Europa250148398ToelichtingVerplichtingenHet verplichtingenbudget voor artikel 3 Effectieve Europese Samenwerking neemt toe. De mutaties op de verplichtingen houden verband met de mutaties zoals onder de uitgaven toegelicht.UitgavenDe uitgaven voor 2025 op artikel 3 Effectieve Europese samenwerking zĳn voor 99% juridisch verplicht (stand 31 oktober 2025).Artikelonderdeel 3.1De BNI-afdrachten aan de Europese Unie nemen af met EUR 3 miljoen vanwege twee oorzaken:1.Actualisatie invoerrechten en overige ontvangsten n.a.v. DAB3/2025 (EUR -158,29 miljoen). De verlaging van de bni-afdracht is het gevolg van hogere ontvangsten uit invoerrechten en boete-inkomsten op EU-niveau.2.Aanpassing van het betalingenniveau voor 2025 (EUR 155,3 miljoen) naar aanleiding van DAB3/2025, waarin de Europese Commissie een hoger betalingenniveau voorstelt dan eerder voorzien. Hiervoor wordt nu een correctie doorgevoerd in de NL-raming van de EU-afdrachten.Artikelonderdeel 3.63Dit betreft een technische bijstelling van de contributie die Nederland betaalt aan de Raad van Europa. Dit bedrag is ten laste gegaan van de de Begroting van Onderwijs Cultuur en Wetenschap in plaats van die van Buitenlandse Zaken en derhalve op deze begroting naar beneden bijgesteld.Artikelonderdeel 3.6De ramingen voor de invoerrechten aan de Europese Unie worden naar beneden bijgesteld met EUR 214,7 miljoen. Dit wordt veroorzaakt door:1.TEM-nabetalingen: Er zijn meerdere nabetalingen voor Traditionele Eigen Middelen (TEM) aan de Europese Unie gedaan, totale som is EUR 550.000. Deze middelen zijn na aftrek van perceptiekostenvergoeding overgeheveld vanaf de reservering op de aanvullende post naar de BZ-begroting.2.Saldo-effect correctie invoerrechten: Bĳ de invoerrechten treedt er gedurende het jaar onbedoeld een saldo-effect op. Dit verschil ontstaat doordat er aan de inkomsten- en uitgavenkant van de Rĳksbegroting een andere raming wordt gebruikt, respectievelijk de raming van het ministerie van Financiën en de raming van de Europese Commissie. Er wordt drie keer per jaar een actualisatie geboekt op de invoerrechten (TEM) om te corrigeren voor dit saldo-effect. Deze correctie leidt tot een daling in invoerrechten van 215 miljoen euro.OntvangstenArtikelonderdeel 3.10De raming van de perceptiekostenvergoeding daalt met EUR 53,7 miljoen. Dit wordt veroorzaakt door:1.TEM-nabetalingen: Nederland ontvangt 25 procent van de bruto af te dragen invoerrechten (TEM) als perceptiekostenvergoeding. De TEM-nabetaling (EUR 550.000) zoals toegelicht bij artikelonderdeel 3.6 zorgt voor een verhoging van de perceptiekosten van EUR 120.000.2.Saldo-effect correctie invoerrechten: Nederland ontvangt 25 procent van de bruto af te dragen invoerrechten (TEM) als perceptiekostenvergoeding. Vanwege de lager dan verwachte invoerrechten, nemen ook de ontvangsten van de perceptiekostenvergoeding af met 53,8 miljoen euro.4.4Artikel 4: Consulaire dienstverlening en uitdragen Nederlandse waardenTabel 14 Budgettaire gevolgen van beleid 4 Consulaire dienstverlening en uitdragen Nederlandse waarden (bedragen x € 1.000)Vastgestelde begroting (incl. Suppletoire begrotingen, NvW en amendementen) (1)Mutaties 2e suppletoire begroting (2)Stand 2e suppletoire begroting (3) = (1) + (2)Art.Verplichtingen50.88120.64371.524Uitgaven52.8569.58162.4374.1Consulaire dienstverlening Nederlanders in het buitenland13.5943.96817.562Subsidies (regelingen)1.55001.550Gedetineerdenbegeleiding1.55001.550Inkomensoverdrachten5400540Gedetineerdenbegeleiding5400540Opdrachten11.5043.96815.472Consulaire bijstand3847001.084Reisdocumenten en verkiezingen4.62904.629Consulaire opleidingen4000400Consulaire informatiesystemen6.0913.2689.3594.2Samen met (keten)partners het personenverkeer reguleren11.9184.65416.572Opdrachten10.2184.70014.918Ambtsberichtenonderzoek1500150Visumverlening1.85001.850Legalisatie en verificatie80080Consulaire informatiesystemen8.1384.70012.838Bijdrage aan (inter-)nationale organisaties1.700‒ 461.654Bijdragen asiel en migratie1.700‒ 461.6544.3Grotere buitenlandse bekendheid met de Nederlandse cultuur6.0691736.242Subsidies (regelingen)3.002363.038Internationaal cultuurbeleid3.002363.038Bijdrage aan (inter-)nationale organisaties3.0671373.204Internationaal cultuurbeleid3.0671373.2044.4Uitdragen Nederlandse waarden en belangen21.27578622.061Subsidies (regelingen)5.8335936.426Instituut Clingendael25070320Programma Ondersteuning Buitenlands Beleid3.04503.045Internationale manifestaties en diverse bijdragen71071Publieksdiplomatie2.1471152.262Onderzoeksprogramma100‒ 7030Academische Leerstoel Anton de Kom22018238Kennisplatform Oost-Europa0460460Opdrachten13.264‒ 13213.132Adviesraad Internationale Vraagstukken62860688Instituut Clingendael2.2501.2763.526Bezoeken VIPS en uitgaven CD en Internationale organisaties1.00001.000Algemene voorlichting2.790‒ 6482.142Koninklijk Huis ¿ inkomende en uitgaande bezoeken, officiële ontvangsten2.5005003.000Onderzoeksprogramma3.921‒ 1.2502.671Kennisplatform Oost-Europa175‒ 15520Publieksdiplomatie08585Bijdrage aan agentschappen400350750Verkeersnotificaties400350750Bijdrage aan (inter-)nationale organisaties1.778‒ 251.753Europese bewustwording2500250Publieksdiplomatie1.528‒ 251.503Ontvangsten91.4654.50095.965Tabel 15 Budgettaire gevolgen van beleid artikel 4 Consulaire dienstverlening en uitdragen Nederlandse waarden (bedragen x € 1.000)Vastgestelde begroting (incl. Suppletoire begrotingen, NvW en amendementen) (1)Mutaties 2e suppletoire begroting (2)Stand 2e suppletoire begroting (3) = (1) + (2)Art.Ontvangsten91.4654.50095.9654.10Consulaire dienstverlening Nederlanders in het buitenland20.5001.50022.000Consulaire dienstverlening Nederlanders in het buitenland20.5001.50022.000Consulaire dienstverlening Nederlanders in het buitenland20.5001.50022.0004.20Consulaire dienstverlening aan vreemdelingen70.7653.00073.765Consulaire dienstverlening aan vreemdelingen70.7653.00073.765Consulaire dienstverlening aan vreemdelingen70.7653.00073.7654.41Ontvangsten verkeersnotificaties2000200Ontvangsten verkeersnotificaties2000200Ontvangsten verkeersnotificaties2000200ToelichtingVerplichtingenHet verplichtingenbudget van artikel 4 stijgt in 2025 met EUR 20,6 miljoen. Circa EUR 9 miljoen hiervan is het resultaat van het aflopende subsidiekader gedetineerdenbegeleiding waarvoor een nieuw subsidiebeleidskader is uitgezet. Daarnaast wordt er EUR 7,1 miljoen additioneel verplichtingenbudget beschikbaar gesteld voor consulaire informatiesystemen. De resterende ophoging van het verplichtingenbudget bestaat uit diverse kleinere mutaties.UitgavenDe uitgaven voor 2025 op artikel 4 Consulaire dienstverlening en uitdragen Nederlandse waarden zĳn voor 81% juridisch verplicht (stand oktober 2025).Artikelonderdeel 4.1Het kasbudget ten behoeve van consulaire systemen is opwaarts bijgesteld met EUR 3,3 miljoen omdat de verwachte kosten hoger uitvallen dan geraamd.Artikelonderdeel 4.2Op artikelonderdeel 4.2 vinden diverse kleinere mutaties plaats. De voornaamste mutatie heeft betrekking op de vertraagde uitrol van een nieuw visumsysteem. Daarnaast vielen de kosten van een ICT-applicatie hoger uit.Artikelonderdeel 4.4Door technische wijzigingen zijn er een aantal overhevelingen binnen het artikelonderdeel.OntvangstenArtikel 4.10Op artikel 4.10 is een meevaller van EUR 1,5 miljoen door hogere ontvangsten voor paspoortuitgiften. In 2014 is de geldigheidsduur van het paspoort en de Nederlandse identiteitskaart voor personen die 18 jaar en ouder zijn verlengd van vijf naar tien jaar. Hierdoor zijn er nu veel paspoorten die weer verlengd moeten worden en is er een zogeheten 'paspoorten piek', waardoor de ontvangsten dit jaar hoger uitvallen.Artikel 4.20Op artikel 4.20 is er een meevaller van EUR 3 miljoen door hogere ontvangsten voor visa uitgiften.5Niet-beleidsartikelen5.1Artikel 5: GeheimTabel 16 Niet-beleidsartikel 5 Geheim (Bedragen x €1000)Vastgestelde begroting (incl. Suppletoire Begrotingen, NvW en amendementen) (1)Mutaties 2e suppletoire begroting (2)Stand 2e suppletoire begroting (3) = (1) + (2)Art.Verplichtingen000Uitgaven0005.10Geheim000Ontvangsten000ToelichtingVerplichtingen, uitgaven en ontvangstenGeen toelichting.5.2Artikel 6: Nog onverdeeldTabel 17 Niet-beleidsartikel 6 Nog onverdeeld (Bedragen x € 1.000)Vastgestelde begroting (incl. Suppletoire begrotingen, NvW en amendementen) (1)Mutaties 2e suppletoire begroting (2)Stand 2e suppletoire begroting (3) = (1) + (2)Art.Verplichtingen11.002‒ 10.408594Uitgaven11.002‒ 10.4085946.1Nog onverdeeld (HGIS)11.002‒ 10.408594Nog onverdeeld (HGIS)11.002‒ 10.408594Nog onverdeeld (HGIS)11.002‒ 10.408594Ontvangsten000ToelichtingNog niet gealloceerd budget binnen het non-ODA deel van de HGIS staat begroot op artikel 6.1 van de BZ-begroting. Dit budget is met name bedoeld voor het uitkeren van loon- en prijsbijstelling en het bekostigen van incidentele initiatieven binnen het non-ODA deel van de HGIS. Dit budget wordt bij de 2e suppletoire begroting met EUR 10,4 miljoen neerwaarts bijgesteld. Dat komt met name omdat er additioneel budget beschikbaar is gesteld voor apparaatsuitgaven die gestegen zijn.5.3Artikel 7: ApparaatTabel 18 Apparaatsuitgaven (Bedragen x € 1.000)Vastgestelde begroting (incl. Suppletoire begrotingen, NvW en amendementen) (1)Mutaties 2e suppletoire begroting (2)Stand 2e suppletoire begroting (3) = (1) + (2)Art.Verplichtingen1.067.62128.1971.095.818Uitgaven1.067.62128.1971.095.8187.1.13Personele uitgaven740.30935.805776.1147.1.13.1Eigen personeel590.99734.713625.7107.1.13.2Inhuur externen60.0002.17762.1777.1.13.3Overige personele uitgaven89.312‒ 1.08588.2277.1.14Materiële uitgaven327.312‒ 7.608319.7047.1.14.1ICT72.807‒ 6.94065.8677.1.14.2Bijdrage aan SSO's64.661064.6617.1.14.3Overige materiële uitgaven189.844‒ 668189.176Ontvangsten88.3715.70094.0717.10Diverse ontvangsten88.3715.70094.0717.11Koersverschillen000ToelichtingVerplichtingenBij de mutaties binnen het begrotingsartikel Apparaat zijn de verplichtingen gelĳk aan de uitgaven.UitgavenArtikelonderdeel 7.1.13De uitgaven voor Eigen Personeel stijgen met EUR 34,7 miljoen. De belangrijkste mutaties die hieraan ten grondslag liggen zijn o.a.:–Een technische mutatie van EUR 15 miljoen met betrekking tot externe inhuur. Bij de eerste suppletoire begroting is EUR 39 miljoen overgeheveld van Eigen personeel naar Inhuur externen. Dit had EUR 24 miljoen moeten zijn en wordt daarom bij deze Tweede suppletoire begroting gecorrigeerd. Bij de mutatie in de eerste suppletoire begroting is per abuis aangenomen dat alle externe inhuur onder Eigen personeel (artikel 7.1.13.1) was begroot, terwijl ook een deel daarvan onder ICT (artikel 7.1.14.1) was opgenomen.–Loonontwikkeling voortvloeiende uit de CAO Rijk welke EUR 12,2 miljoen hoger uitvalt dan eerder begroot. De hogere loonkosten hangen samen met de afspraken in de CAO Rijk die per 1 juli 2024 in werking zijn getreden. Deze kosten waren nog niet in de begroting opgenomen.–Personele inzet Oekraïne welke is verhoogd met EUR 3 miljoen.Artikelonderdeel 7.1.14De materiële uitgaven dalen per saldo met EUR 7,6 miljoen. De belangrijkste mutaties die hieraan ten grondslag liggen zijn o.a.:–Overheveling van uitgaven voor externe inhuur begroot onder ICT (EUR 16 miljoen) naar artikel 7.1.13 Personele uitgaven.–Uitgaven voor informatiesystemen vallen hoger uit (EUR 9,2 miljoen) door diverse tegenvallers.OntvangstenDe ontvangsten stijgen met EUR 5,7 miljoen. Dit wordt met name veroorzaakt door incidentele meerontvangsten op de in 2024 ingediende vorderingen van loonkosten lokaal personeel bij andere vakdepartementen.