Wijziging van de Algemene Wet Bijzondere Ziektekosten en de Wet toelating zorginstellingen in verband met het regelen van de voorwaarden voor aanspraken op langdurige zorg buiten Nederland en de financiering van deze aanspraken (Wet AWBZ-zorg buitenland); Memorie van toelichting
Staten-Generaal — Kamerstuk Memorie van toelichting
Datum: 2014-07-03 00:00:00.000000
Rechtsgebied: Wetgeving


Tweede Kamer der Staten-Generaal
 2
 Vergaderjaar 2009-2010
 
 
 
 KST135304
 2009-2010
 
 32 154
 Wijziging van de Algemene Wet Bijzondere Ziektekosten en de Wet toelating
zorginstellingen in verband met het regelen van de voorwaarden voor aanspraken
op langdurige zorg buiten Nederland en de financiering van deze aanspraken
(Wet AWBZ-zorg buitenland)
 
 
 
 
 Nr. 
 3
 MEMORIE VAN TOELICHTING
 ALGEMEEN
 Om de houdbaarheid van de AWBZ ook op langere termijn in financieel opzicht
te borgen, treft het kabinet verscheidene maatregelen. Zo is onder meer met
ingang van 1 januari 2009 een beperking van het pakket, namelijk de herziening
van de functie begeleiding, doorgevoerd. Het onderhavige wetsvoorstel met
de bijbehorende lagere regelgeving behelzen aanscherping van de regelgeving
en beperkingen in de huidige mogelijkheden om in het buitenland zorg ingevolge
de Algemene Wet Bijzondere Ziektekosten (AWBZ) te genieten, alsmede een beperking
van de mogelijkheid voor vreemdelingen om ten laste van de AWBZ in Nederland
zorg in te roepen.
 De maatregelen die met dit wetsvoorstel worden voorgesteld strekken er
niet zozeer toe om een kostenbesparing te realiseren ten opzichte van het
kostenniveau van het huidige uitgavenpatroon, als wel om te voorkomen dat
zich in de toekomst moeilijk beheersbare en moeilijk controleerbare ontwikkelingen
op dit gebied gaan voordoen. In de praktijk blijkt namelijk dat als gevolg
van de huidige, ruime vergoedingsmogelijkheden in de AWBZ van in het buitenland
verleende zorg, er aanbod ontstaat van zorgaanbieders in het buitenland en
een daarmee samenhangende vraag zowel van AWBZ-verzekerden als van instellingen
die in het buitenland zijn (en worden) gevestigd, om financiering van die
zorg uit – schaarse – Nederlandse AWBZ-middelen.
 Vanuit de overweging dat het gaat om besteding van publieke middelen acht
de regering het van groot belang dat de collectieve middelen die zijn gemoeid
met de uitvoering van de AWBZ uit zorgtechnisch- en kostenoogpunt op de best
mogelijke wijze worden aangewend. Overzichtelijke en duidelijke regelgeving
draagt hieraan bij.
 
 De minister en de staatssecretaris van Volksgezondheid, Welzijn en Sport
hebben de beleidsvisie van het kabinet over AWBZ-zorg in het buitenland op
18 september 2007 naar de Tweede Kamer gezonden. Deze beleidsvisie is geformuleerd in antwoord op de schriftelijke
vragen van de Tweede Kamer over het Rapport «AWBZ-zorg in het buitenland:
Hoe globaal is ons zorgstelsel» van 24 mei 2007. Dat rapport bevat een inventarisatie van de mogelijkheden om onder
de vigerende wetgeving ten laste van de AWBZ, zorg in het buitenland te krijgen,
de wijze waarop de financiering plaatsvindt en een aantal aanbevelingen
met het oog op een betere beheersing zowel van het aanbod als van de financiering
van AWBZ-zorg in het buitenland.
 In de beleidsvisie is neergelegd welke maatregelen het kabinet voor ogen
staan in het kader van AWBZ-zorg in het buitenland. De Tweede Kamer is toegezegd
dat de wet- en regelgeving met deze beleidsvisie in overeenstemming zal worden
gebracht.
 Ook in de brief van 13 juni 2008, waarin de toekomstvisie AWBZ aan
de Tweede Kamer is uiteengezet, is melding gemaakt
van de beleidsvisie inzake de AWBZ-zorg in het buitenland. Het voorliggende
wetsvoorstel is een uitwerking van deze beleidsvisie.
 Noodzaak van de maatregelen
 Financieringsaspecten
 In de voorgenoemde beleidsvisie is aangegeven dat inzicht dient te bestaan
in de kosten die gemoeid zijn met AWBZ-zorg in het buitenland en de consequenties
die dat heeft voor de totaal beschikbare middelen voor AWBZ-zorg.
 Een afweging van nut en noodzaak bij de te verlenen AWBZ-zorg, zoals die
tot uitdrukking komt in het contracteerbeleid van een zorgkantoor met zorgaanbieders
in Nederland, binnen het kader van het financiële budget dat een zorgkantoor
in Nederland ter beschikking staat, bestaat niet voor het verlenen van AWBZ-zorg
in het buitenland. De beslissing tot het verlenen van zorg in het buitenland
ligt namelijk noch organisatorisch, noch financieel bij het voor zorgverlening
in Nederland verantwoordelijke zorgkantoor, maar bij de individuele zorgverzekeraars.
Deze zorgverzekeraars werken in dit verband echter niet binnen het kader van
een tevoren toegekend budget maar op declaratiebasis ten laste van het Algemeen
Fonds Bijzondere Ziektekosten (AFBZ).
 Doordat de verlening van zorg in het buitenland plaatsvindt buiten de
reguliere organisatorische en financiële kaders die gelden voor de zorgverlening
in Nederland, kunnen met een zekere regelmaat situaties ontstaan waarbij het
publiek en de politiek zich afvragen of het verlenen van zorg in het buitenland
allemaal wel nodig is en of het niet wat minder kan, gelet op beperkte middelen
die beschikbaar zijn voor de zorgverlening in Nederland. Ook dit geeft naar
de mening van de regering aan dat de huidige wettelijke kaders te veel ruimte
openlaten om met overtuiging te kunnen stellen dat de collectieve middelen
die zijn gemoeid met de uitvoering van de AWBZ uit zorgtechnisch- en kostenoogpunt
op de best mogelijke wijze worden aangewend. Dit is in economisch voorspoedige
tijden al van belang, maar klemt te meer in een tijdsgewricht waarin druk
ontstaat tot collectieve lastenvermindering.
 
 De financiering van AWBZ-zorg in het buitenland is niet eenduidig en transparant
geregeld en verloopt via verschillende kanalen. Kosten komen gedeeltelijk
ten laste van het AFBZ (de kosten op grond van de nationale Nederlandse wetgeving)
en gedeeltelijk ten laste van het Zorgverzekeringsfonds (Zvf) van de Zorgverzekeringswet
(kosten gemaakt met toepassing van de Verordening of een verdrag). Het gevolg
hiervan is dat onvoldoende duidelijk is welke kosten voor AWBZ-zorg in het
buitenland worden gemaakt en om welke reden.
 Betaling van in het buitenland verleende AWBZ-zorg op grond van de Nederlandse
wetgeving verloopt via de zorgverzekeraar en wordt door deze op declaratiebasis
ten laste gebracht van het AFBZ. Betaling van in het buitenland verleende
AWBZ-zorg op grond van de Verordening of een verdrag vindt plaats via het
College voor Zorgverzekeringen (CVZ) ten laste van het Zvf. Betaling van in
Nederland verleende AWBZ-zorg verloopt via het zorgkantoor vanuit het regiobudget.
 
 De belangrijkste kosten buitenland zoals die door de zorgverzekeraars
ten laste van de AWBZ worden gebracht zijn de volgende (bedragen x 1 miljoen):
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Kosten bij wonen
 Kosten
bij tijdelijk verblijf in het buitenland*
 Totaal
 
 
 
 
 2006
 € 13,2
 € 6,7
 € 19,9
 
 
 2007
 € 11,0
 € 7,4
 € 18,4
 
 
 
 
 * De kosten bij wonen in het buitenland betreffen nagenoeg alleen
de kosten van de overgangsregeling AWBZ-zorg in het buitenland
 
 Daarnaast is er een financieringsstroom op grond van internationale verdragen
en de Europese sociale zekerheidsverordening. In beginsel is er voor AWBZ-zorg
in dit verband geen afzonderlijke registratie want alle kosten die op grond
van internationale verdragen of de verordening in het buitenland worden gemaakt
ten behoeve van Nederlandse verzekerden worden ten laste gebracht van het
Zvf. Hierop geldt slechts een afwijking wat betreft de categorie grensarbeiders
en hun gezinsleden. Van de zorgkosten die in het kader van internationale
regelingen voor deze categorie rechthebbenden aan Nederland worden aangerekend,
wordt forfaitair 30% ten laste gebracht van het AFBZ. Wanneer deze
toedeling op overeenkomstige wijze wordt toegepast op de totale zorgkosten
in het kader van internationale regelingen (€ 216,5 miljoen) dan
is er een bedrag van circa € 65 miljoen gemoeid met AWBZ-zorg in
het buitenland. Samengeteld met de hierbovengenoemde kosten wordt in het buitenland
aldus ruim € 84 miljoen per jaar aan AWBZ-zorg verleend (uitgavenniveau
2007).
 
 Zoals hierboven is aangegeven is het wetsvoorstel vooral bedoeld om te
voorkomen dat de AWBZ-uitgaven in het buitenland in de toekomst zullen stijgen
omdat er momenteel vrijwel geen wettelijke belemmering bestaat voor het verkrijgen
van AWBZ-zorg in het buitenland.
 De genoemde maatregelen zullen ten opzichte van het huidige uitgavenniveau
van AWBZ-kosten in het buitenland (circa € 18 miljoen) op korte
termijn naar verwachting leiden tot een geringe kostenbesparing.
 De omvang daarvan kan slechts bij benadering worden ingeschat aangezien
er een weinig gedetailleerde registratie is van de in buitenland verstrekte
zorg. Het is evenwel niet realistisch te veronderstellen dat geen enkele kostenbesparing
zal worden gerealiseerd; uit de maatregelen volgt immers een beperking van
aanspraken in tijd en omvang. Op basis van enkele veronderstellingen kan de
volgende besparing worden berekend. Uitgegaan wordt van een huidig kostenniveau
van AWBZ-zorg in het buitenland van circa € 18 miljoen. Aangenomen
wordt dat éénderde deel daarvan kosten buiten Europa betreft.
Voorts wordt aangenomen dat de meerderheid van de verzekerden de zorg, omdat
het noodzakelijke, geïndiceerde zorg betreft, alsnog in Nederland zal
inroepen (€ 4 miljoen). Van het restant is de veronderstelling dat
daarvan de helft spoedeisende zorg (die gewoon vergoed blijft worden) betreft.
Dan resteert een besparing van mogelijk € 1 miljoen.
 
 In de voornoemde beleidsvisie is aangegeven dat inzicht dient te bestaan
in de kosten die gemoeid zijn met AWBZ-zorg in het buitenland en de consequenties
die dat heeft voor de totaal beschikbare middelen voor AWBZ-zorg.
 Op dit moment zijn er – afgezien van de verdragsbekostiging die
via het Zvf gaat – twee geldstromen: de zorg binnen Nederland wordt
bekostigd via de zorgkantoren binnen de contracteerruimte en de zorg buiten
Nederland wordt bekostigd via de zorgverzekeraars op declaratiebasis bij het
AFBZ.
 Indien zorgverzekeraars voor de uitvoering van de AWBZ financieel verantwoordelijk
zouden zijn, zou een mechanisme bestaan waarmee kostenbeheersing van de in
het buitenland gemaakte kosten gewaarborgd is. Immers, hierdoor ontstaat voor
de individuele zorgverzekeraar een direct verband tussen aanspraken en uitgaven
en de in het buitenland gemaakte kosten en daarmee de gewenste kostenprikkel.
 
 De mogelijkheid is onderzocht om de kostenbeheersing te realiseren door
de kosten van AWBZ-zorg in het buitenland binnen de budgetten te brengen die
aan de zorgkantoren worden toegekend, waardoor deze kosten onderdeel uitmaken
van de totale contracteerruimte. Dat zou betekenen dat zorgkantoren in plaats
van de individuele zorgverzekeraars zeggenschap zouden moeten krijgen bij
de uitvoering van de AWBZ-zorg in het buitenland ten aanzien van individuele
verzekerden. De bedoeling hiervan is ondubbelzinnig: zorgverzekeraars en zorgkantoren
kunnen het AWBZ-geld maar één keer uitgeven, naar keuze aan
al dan niet gecontracteerde zorg in binnenóf buitenland. Wat wordt
uitgegeven in het buitenland wordt in mindering gebracht op wat er aan AWBZ-zorg
binnen Nederland wordt uitgegeven. Daartoe is wijziging van de wet noodzakelijk.
De NZa heeft evenwel aangegeven dat een omvangrijke wijziging van de financieringsstructuur
in de hierboven aangeduide zin op dit moment niet opportuun is. Om tegemoet
te komen aan de in de beleidsvisie neergelegde wens te komen tot een inzichtelijke
kostenstroom en beheersing van de kosten van de AWBZ-zorg in het buitenland
heeft de NZa een alternatief aangedragen dat erin voorziet een koppeling te
leggen tussen de in het buitenland verleende zorg en de contracteerruimte.
Dat betekent voor de zorgkantoorregio’s dat bij een stijging van de
kosten in het buitenland er minder overblijft voor de contracteerruimte voor
de zorgkantoorregio’s. Deze alternatieve maatregelen zullen worden overgenomen
in de Aanwijzing contracteerruimte AWBZ 2010 en door de NZa worden opgenomen
in de bijbehorende beleidsregels.
 Gelet op het advies van de NZa en de overweging dat de regering het niet
dienstig vindt vooruit te lopen op toekomstige ontwikkelingen in de AWBZ is
besloten om ten aanzien van het financieringsaspect uitvoering te geven aan
het voorstel van de NZa. De regering voorkomt hiermee dat mogelijk binnen
een kort tijdsbestek twee haaks op elkaar staande wettelijke regelingen tot
stand komen. De regering is zich ervan bewust dat door deze keuze de financieringsmaatregelen
niet aan parlementaire beoordeling zullen zijn onderworpen. Tegelijkertijd
tekent zij daarbij aan dat indien wordt besloten zorgverzekeraars voor de
uitvoering van de AWBZ financieel verantwoordelijk te maken, het parlement
alle gelegenheid krijgt zich over de dan te wijzigen financieringsstructuur
te buigen. Op dat moment zullen de kosten buitenland immers niet meer in de
Aanwijzing contracteerruimte AWBZ zijn opgenomen.
 
 De regering is zich ervan bewust dat de aanpassing van de financieringsstructuur
van de AWBZ-zorg in het buitenland op de door de NZa voorgestelde wijze door
het makrokarakter ervan niet bijdraagt aan door individuele zorgverzekeraars
te dragen financiële verantwoordelijkheid. Wel zal van de maatregel een
remmende werking kunnen uitgaan. Immers, wanneer bepaalde zorgverzekeraars
onevenredig veel geld uitgeven aan AWBZ-zorg in het buitenland, die leidt
tot neerwaartse aanpassing van de binnenlandse uitgaven, zullen deze verzekeraars
door de zorgkantoren worden aangesproken de nodige maatregelen te nemen. Omdat
deze prikkel onvoldoende is om de door de regering gewenste kostenbeheersing
te realiseren, is het nodig maatregelen in de aansprakensfeer te treffen teneinde
te voorkomen dat het hierboven geschetste risico van onbeheersbare groei van
de buitenlanduitgaven zal plaatsvinden.
 Aanspraken
 Tot op heden zijn de mogelijkheden om naar het buitenland te gaan voor
het inroepen van AWBZ-zorg vrijwel onbeperkt. De kosten daarvan worden op
declaratiebasis uit het Algemeen Fonds Bijzondere Ziektekosten vergoed. De
bestaande regelgeving maakt het mogelijk dat waar ook ter wereld zorg kan
worden ingeroepen bij gecontracteerde instellingen. Voor het inroepen van
niet-gecontracteerde zorg kan wereldwijd door de zorgverzekeraar toestemming
worden verleend indien dat voor de medische verzorging van betrokkene noodzakelijk
is. Het inroepen van extramurale zorg binnen het grondgebied van de Europese
Economische Ruimte is vrij, sedert het Europese Hof van Justitie daarover
in de zaken C-158/96 en C-120/95 (Kohll en Decker) uitspraak heeft gedaan,
en verder heeft verfijnd in het arrest in de zaak C-385/99 (Müller-Fauré
en Van Riet). Het Hof oordeelde dat lidstaten in beginsel vrij zijn wat betreft
de wijze waarop zij hun stelsel van sociale zekerheid inrichten, maar dat
zij daarbij wel rekening moeten houden met de bepalingen uit het EG-verdrag.
Lidstaten mogen hun stelsels niet zodanig inrichten dat deze een directe of
indirecte belemmering vormen voor het vrij verkeer van personen, goederen
en diensten. Het Hof is van oordeel dat artikel 49 van het EG-verdrag zich
verzet tegen een nationale regeling die vergoeding van in een andere lidstaat
gemaakte medische kosten afhankelijk stelt van voorafgaande toestemming als
daardoor de sociaal verzekerde wordt afgeschrikt of belet om zich tot een
dienst in een andere lidstaat te wenden, tenzij de hieruit voortvloeiende
belemmering van het vrije verkeer van diensten kan worden gerechtvaardigd.
In het arrest Kohll en Decker oordeelde het Hof dat een regeling die vergoeding
van kosten van zorg die in een andere lidstaat wordt ingeroepen afhankelijk
stelt van voorafgaande toestemming van het ziekenfonds, als een belemmering
van het vrij verkeer van goederen en diensten moet worden beschouwd. Deze
belemmering kan evenwel gerechtvaardigd zijn als het toestemmingsvereiste
noodzakelijk is voor een financieel houdbare en voor iedereen toegankelijke
gezondheidszorg. Die rechtvaardigingsgrond is ten aanzien van extramurale
zorg niet aanwezig, oordeelde het Hof in het arrest Müller-Fauré.
 Wat het inroepen van intramurale zorg bij niet-gecontracteerde zorgaanbieders
betreft, hetgeen ingevolge de nationale wetgeving aan de voorwaarde van voorafgaande
toestemming van de zorgverzekeraar is gebonden, heeft het Hof in de zaak C-157/99
Geraets-Smits/Peerbooms geoordeeld dat het vereiste van voorafgaande toestemming
niet in strijd is met met de bepalingen betreffende het vrij verkeer van diensten,
onder voorwaarde dat toestemming alleen uit hoofde van het ontbreken van een
medische noodzaak kan worden geweigerd, wanneer bij een instelling waarmee
de zorgverzekeraar van een verzekerde een overeenkomst heeft gesloten, tijdig
een identieke of voor de patiënt even doeltreffende behandeling kan worden
verkregen.
 
 Door deze ruime regelgeving in de AWBZ ten aanzien van de mogelijkheden
om in het buitenland zorg in te roepen, is een tendens zichtbaar dat (Nederlandse)
organisaties in het buitenland instellingen opzetten in de verwachting dat
AWBZ-verzekerden bij deze instellingen zorg kunnen inroepen. Het ministerie
ontvangt met enige regelmaat verzoeken van deze strekking. Het lijkt er op
dat het dan niet meer zozeer gaat om het bij de cliënt zoeken van de
geschikte zorg, maar eerder andersom: het bij de instelling zoeken van de
geschikte cliënt met bijbehorende financiering. Het aanbieden van onroerend
goed in het buitenland met als verkoopargument dat de noodzakelijke zorg ter
plaatse geleverd kan worden ten laste van de AWBZ, is een ander – soortgelijk –
signaal.
 Waar thans nauwelijks in het buitenland wordt gecontracteerd door zorgverzekeraars
kan dat in de (nabije) toekomst veranderen door het toenemende
aanbod van in het buitenland gevestigde instellingen (gepaard gaand aan een
toenemende vraag van AWBZ-verzekerden die worden gelokt door aantrekkelijke
brochures in een zonnig buitenland).
 De regering acht dit om een aantal redenen een onwenselijke ontwikkeling.
In de eerste plaats is uitgangspunt van de AWBZ dat zorg wordt georganiseerd
en gefinancierd in Nederland omdat dat de plaats is waar de klant, de AWBZ-verzekerde,
zich doorgaans bevindt. Doelstelling van de AWBZ is immers het ten behoeve
van de gehele Nederlandse bevolking bieden van langdurige zorg aan kwetsbare
mensen met chronische aandoeningen en beperkingen.
 Dit uitgangspunt strookt met de beleidslijn die vorm heeft gekregen met
de inwerkingtreding op 1 januari 1999 van het Besluit uitbreiding en
beperking kring verzekerden volksverzekeringen 1999. Daarmee is het standpunt
ingenomen dat de Nederlandse regering verantwoordelijkheid kan hebben jegens
mensen die in Nederland wonen, maar in beginsel niet jegens hen die Nederland
metterwoon hebben verlaten.
 Deze beleidslijn is bevestigd met de inwerkingtreding van de Wet van 22 december
2005, houdende wijziging van enige sociale verzekeringswetten in verband met
de beëindiging van de verzekeringsplicht van in het buitenland wonende
uitkeringsgerechtigden.
 Op het uitgangspunt dat alleen in Nederland zorg kan worden geleverd dient
een uitzondering te worden gemaakt in verband met de hierboven aangehaalde
Europese regelgeving.
 Daarnaast is in het verleden al gebleken dat zorgverlening in het buitenland
in verband met lastiger uit te voeren toezicht en controle, fraudegevoelig
blijkt te zijn. Door een Nederlandse zorgverzekeraar is in het verleden al
eens gerapporteerd dat niet alleen aan de kant van sommige cliënten wordt
gefraudeerd met rekeningen, maar ook aan de kant van sommige instellingen
die creatief met indicatiestellingen en declaraties omgaan. De regering brengt
in dit verband in herinnering dat dit fraudeaspect een van de redenen was
waarom bij de invoering van de Zorgverzekeringswet per 1 januari 2006
de vrijwillige AWBZ-verzekering niet gehandhaafd is.
 Daarnaast wordt AWBZ-geld in het buitenland uitgegeven waar dat in Nederland
ook goed besteed zou zijn. Gelet op een gemiddelde uitgave van ruim € 50 000
per jaar per verzekerde bij verblijf in een AWBZ-instelling, is het duidelijk
dat het gaat om een -moeilijk controleerbare- uitgavenpost die tot grote omvang
kan toenemen, zeker gelet op de gesignaleerde ontwikkelingen.
 
 De regering beoogt met het voorliggende wetsvoorstel de verlening van
AWBZ-zorg in het buitenland beter in de hand te houden door deze in aanvulling
op de zorgverlening in Nederland slechts toe te staan in gevallen waarin dat
binnen Europa gelet op de vrijverkeersbepalingen van het EG-verdrag geboden
en buiten Europa noodzakelijk is en dit strakker te reguleren dan tot op heden
het geval is geweest. Het wetsvoorstel voorziet daartoe in de navolgende maatregelen.
 
 Gecontracteerde zorg ten laste van de AWBZ kan niet langer wereldwijd,
maar alleen in Nederland en – ingevolge de bovenaangehaalde Europese
vrijverkeersbepalingen op grond waarvan de lidstaten hun stelsels van sociale
ziektekostenverzekering niet zodanig mogen inrichten dat deze een directe
of indirecte belemmering vormen voor het vrije verkeer van personen, goederen
en diensten – binnen de EU/EER worden verkregen.
 Om gecontracteerd te kunnen worden moet een rechtspersoon instelling zijn
in de zin van de AWBZ. Het huidige instellingsbegrip in de AWBZ ten aanzien
van in het buitenland gevestigde rechtspersonen, dat als instelling aanmerkt
de in het buitenland gevestigde rechtspersoon die in het desbetreffende land
zorg verleent in het kader van het in dat land geldende socialezekerheidsstelsel,
dan wel zich richt op verlenen van zorg aan specifieke groepen
van publieke functionarissen, is Europeesrechtelijk kwetsbaar in het licht
van de uitspraak van het Europese Hof van Justitie in de zaak C-444/05 (Stamatalaki).
Het Hof heeft in die zaak voor recht verklaard, dat artikel 49 van het EG-verdrag
in de weg staat aan een wettelijke regeling van een lidstaat, die elke vergoeding
door een nationaal socialezekerheidsorgaan van de uitgaven voor ziekenhuisverpleging
van haar verzekerden in particuliere instellingen voor gezondheidszorg die
in een andere lidstaat zijn gevestigd, uitsluit. Naar aanleiding van dat arrest
wordt de definitie van het instellingsbegrip voor buitenlandse instellingen
in de AWBZ verruimd tot instellingen die op grond van de wetgeving in het
land waar de instelling gevestigd is, rechtmatig gezondheidszorg verstrekken.
 Extramurale zorg kan op grond van de eerder aangehaalde jurisprudentie
van het Europese Hof van Justitie overal op het grondgebied van de EU/EER
worden ingeroepen.
 In andere gevallen kan zorg in het buitenland alleen worden ingeroepen
in de navolgende omstandigheden:
 – mensen die met toestemming van hun zorgverzekeraar behandeling
in het buitenland inroepen omdat die behandeling gelet op hun gezondheidstoestand
in Nederland niet of niet tijdig verkrijgbaar is (maximaal één
jaar);
 – mensen die in het buitenland wonen wegens hun werk en die op grond
daarvan verzekerd zijn gebleven (onbeperkt);
 – mensen die al een AWBZ-indicatie hebben en op vakantie gaan (maximaal
dertien weken);
 – mensen die tijdens tijdelijk verblijf buiten Nederland aangewezen
raken op AWBZ-zorg (in beginsel maximaal dertien weken);
 Tenslotte wordt de Regeling subsidies AWBZ (persoonsgebonden budget; pgb)
aangescherpt in situaties dat verzekerden met een pgb in het buitenland verblijven.
De periode wordt bij tijdelijk verblijf in het buitenland beperkt tot dertien
weken.
 
 Beperking van de mogelijkheid voor vreemdelingen om ten laste van de AWBZ
in Nederland zorg in te roepen.
 
 In het kader van dit dossier wordt, naast de reeds genoemde maatregelen,
een aanvullende maatregel getroffen die niet zozeer is gericht op het beperken
van AWBZ-gefinancierde zorg in het buitenland, als wel op het beperken van
AWBZ-gefinancierde zorg aan vreemdelingen in Nederland.
 Daartoe wordt een wijziging gebracht in de categorieën van personen
voor wie een wachttijd geldt voor intramurale zorg. De wachttijd geldt voor
intramurale zorg waarvan bij aanvang van de verzekering al vaststaat dat deze
nodig is of naar redelijkerwijs te verwachten dat die binnen afzienbare tijd
nodig zal zijn. De wachttijd bedraagt een maand voor elk jaar dat men niet
verzekerd is geweest met een maximum van 12 maanden.
 Daarmee worden, voor de toepassing van de AWBZ-wachttijdregeling, in deze
regeling vreemdelingen die zich in Nederland willen vestigen, gelijkgesteld
met Nederlanders die naar Nederland terugkeren. Thans zijn vreemdelingen van
deze wachttijd uitgezonderd. De regeling wordt op twee punten verder aangescherpt.
In de eerste plaats gaat de wachttijd gelden voor alle vormen van AWBZ-zorg.
In de tweede plaats zal uitsluitend nog de categorie asielzoekers van de wachttijd
zijn uitgezonderd. Andere vreemdelingen komen daarmee in dezelfde positie
als Nederlanders.
 Deze wijziging van het Besluit wachttijd bijzondere ziektekostenverzekering acht de regering wenselijk omdat de uitwerking van het
besluit in de praktijk tot onevenwichtige gevolgen leidt. De wijziging sluit
aan bij de aanbeveling in het eerdergenoemde rapport«AWBZ-zorg in het
buitenland: Hoe globaal is ons zorgstelsel» van 24 mei
2007. Ook wordt de wachttijdregeling uitgebreid naar alle vormen van AWBZ-zorg.
 Wijziging van lagere regelgeving
 In het Besluit zorgaanspraken AWBZ, de Regeling zorgaanspraken AWBZ en
de Regeling hulp in bijzondere omstandigheden AWBZ van het College voor zorgverzekeringen
(CVZ) werden nadere regels gesteld met betrekking tot de aard, inhoud en omvang
van de zorg waarop ingevolge de AWBZ aanspraak bestaat, waaronder de aanspraken
op zorg in het buitenland. Gelet op de gestelde beleidsvoornemens zijn deze
bepalingen opnieuw geformuleerd en wordt de versnipperde regeling van de zorgaanspraken
in het buitenland transparanter vorm gegeven. Aangezien de voorwaarden waaronder
zorg in het buitenland gegeven kan worden, beperkt worden tot de hierboven
genoemde omstandigheden en deze aanspraken een limitatief karakter hebben,
zal worden volstaan met de aanspraken te regelen in de AWBZ en in het Besluit
zorgaanspraken AWBZ.
 Om deze reden kunnen bepalingen uit de Regeling zorgaanspraken AWBZ en
de Regeling hulp in bijzondere omstandigheden AWBZ, waarin thans voorwaarden
voor het verkrijgen van AWBZ-zorg in het buitenland (mede) zijn geregeld,
vervallen.
 
 Naast de genoemde aanvullende maatregelen in de lagere regelgeving wordt
geregeld dat geen wachttijd zal gelden voor personen die op grond van overgangsrecht
bij de invoering van de Zorgverzekeringswet (Zvw) aanspraak hadden op een
vergoeding van zorg ingevolge de AWBZ en voor wie bij een verdergaande hulpvraag
deze aanspraak kon worden voortgezet. In de praktijk is gebleken dat het besluit
op dit punt onduidelijk was.
 
 Zoals hierboven is aangegeven zal de Regeling subsidies AWBZ voor wat
betreft het persoonsgebonden budget (pgb) worden aangescherpt. Ook deze wijziging
sluit aan bij de aanbeveling in het rapport «AWBZ-zorg in het buitenland:
Hoe globaal is ons zorgstelsel». Uitgangspunt van een pgb is, dat daarop
uitsluitend recht bestaat als men in Nederland woont. Voorkomen zou moeten
worden, aldus het rapport, dat mensen alleen omwille van een kort verblijf
in het buitenland een pgb aanvragen. Hier is het pgb immers niet voor bedoeld.
Het CVZ heeft er op gewezen dat niet te onderscheiden valt dat voor dit doel
een pgb wordt aangevraagd en dat een dergelijke beperking slecht uitvoerbaar
en controleerbaar is. Daarom wordt geregeld dat een toegekend pgb ingetrokken
dient te worden indien wordt vastgesteld dat betrokkene langer dan dertien
weken in het buitenland verblijft of heeft verbleven. Zo wordt mogelijk gemaakt
dat mensen met een pgb toch op vakantie kunnen in het buitenland. De termijn
van dertien weken is gelijk aan de termijn gedurende welke naturazorg in het
buitenland tijdens vakantie wordt toegestaan.
 Uitvoeringstoets van het CVZ
 Op 15 juli 2008 heeft het CVZ een uitvoeringstoets uitgebracht over
de voorgenomen wijzigingen in de wet- en regelgeving ter zake van AWBZ-zorg
in het buitenland.
 Het CVZ constateert dat de voorgestelde wijzigingen in wet- en regelgeving
meer samenhang vertonen dan het huidige stelsel aan regels en bovendien tot
een transparanter stelsel leiden. Bovendien, zo stelt het CVZ, is in het huidige
stelsel te veel geregeld op een te laag niveau. Het CVZ constateert op dit
punt een verbetering.
 Het CVZ ziet de beleidsvisie van 18 september 2007 als een harmonisatie van de AWBZ-zorgverlening in het buitenland met de uitgangspunten voor
zorgverlening binnen Nederland.
 De opmerkingen van het CVZ hebben geleid tot wijzigingen in dit wetsvoorstel
en de lagere regelgeving. Het CVZ merkt op dat de definitie van het instellingsbegrip
cruciaal is voor de aanspraak op AWBZ-zorg, maar stelt vast dat de voorgestelde
wijziging onvoldoende adequaat lijkt. Voorts heeft het CVZ aangegeven dat
onvoldoende duidelijk is welke nadere eisen worden gesteld aan buitenlandse
instellingen. Ook merkt het CVZ op dat te betwijfelen valt of eisen van bestuurlijke
en administratieve aard die de Nederlandse wetgeving aan instellingen stelt,
op buitenlandse rechtspersonen voldoende uitvoerbaar en handhaafbaar zijn.
Naar aanleiding van deze opmerkingen is het definitiebegrip aangepast.
 Het CVZ heeft er verder op gewezen dat in het kader van het Europees Verdrag
er voor gewaakt moet worden zwaardere, c.q. beperkender voorwaarden te stellen
aan zorg die in het buitenland wordt gegeven dan voorwaarden die binnen Nederland
aan diezelfde zorg worden gesteld. Het CVZ suggereert in dit verband om bij
het stellen van een beperking van de duur van zorg in het buitenland, aan
te sluiten bij termijnen die doorgaans gelden in uitkeringsregimes voor mensen
die geen arbeidsplicht vervullen. Mede op grond van deze opmerking is in de
bijzondere situaties voor het recht op zorg, de verblijfsduur buiten Nederland
beperkt tot dertien weken.
 Voorts heeft het CVZ opgemerkt dat het wenselijk is regels te stellen
met betrekking tot indicatie voor de behoefte aan AWBZ-zorg. Ook deze opmerking
heeft geleid tot het opnemen van nadere regelgeving.
 Ten slotte heeft het CVZ voorstellen gedaan om de vergoedingsregeling
aan te passen en dit ook op een hoger (wettelijk) niveau te regelen. De voorstellen
van het CVZ zijn integraal overgenomen en geregeld in het Besluit Zorgaanspraken
AWBZ. In de toelichting op het Besluit wordt uitvoerig ingegaan op de vergoedingsregeling.
 Met betrekking tot de wijzigingen in het Besluit wachttijd bijzondere
ziektekostenverzekering heeft het CVZ op 8 september 2008 een nadere
uitvoeringstoets uitgebracht. Op deze uitvoeringstoets wordt uitvoerig ingegaan
in de Nota van toelichting bij dit (gewijzigde) besluit.
 Uitvoeringstoets van de Nederlandse Zorgautoriteit
 De Nederlandse Zorgautoriteit (NZa) heeft op 12 februari 2009 een
memo uitgebracht waarin zij haar standpunt inzake het verzoek om een uitvoeringstoets
over AWBZ-zorgverlening in het buitenland kenbaar heeft gemaakt. De NZa heeft in dit memo aangegeven dat een omvangrijke wijziging
van de regelgeving en het daartoe uitvoeren van een uitvoeringstoets om een
aantal redenen niet opportuun is.
 Om tegemoet te komen aan de in de beleidsvisie neergelegde wens te komen
tot een inzichtelijke kostenstroom en beheersing van de kosten van de AWBZ-zorg
in het buitenland heeft de NZa een alternatief aangedragen dat erin voorziet
een koppeling te leggen tussen de in het buitenland verleende zorg en de contracteerruimte.
De NZa heeft voorgesteld om te komen tot een landelijke raming ex ante van
de kosten van AWBZ-zorg in het buitenland. Het geraamde bedrag kan, aldus
het NZa, nadat het bedrag eenmalig structureel wordt toegevoegd aan de contracteerruimte,
vervolgens jaarlijks in mindering worden gebracht op de beschikbare contracteerruimte.
Na aftrek van deze raming kan de contracteerruimte verder worden verdeeld
over de zorgkantoorregio’s. Dat betekent voor de zorgkantoorregio’s
dat bij een stijging van de kosten in het buitenland er minder overblijft
voor de contracteerruimte voor de zorgkantoorregio’s. Na het jaar wordt
dan een vergelijking gemaakt tussen de kosten die worden gemaakt voor de zorgverlening
in het buitenland en de raming (monitor zorguitgaven). De werkelijke kosten
van in het buitenland geleverde AWBZ-zorg worden tenslotte betrokken bij de
raming van de uitgaven in toekomstige jaren. Aan de hand van
die ramingen kan worden bekeken welke financiële gevolgen daaraan dienen
te worden gekoppeld. Door deze koppeling aan de contracteerruimte blijft het
mogelijk de zorguitgaven en de AWBZ-premie te beheersen en wordt bovendien
invulling gegeven aan een belangrijk uitgangspunt: geen extra administratieve
lasten voor de AWBZ.
 Bij de voorgestelde werkwijze, aldus de NZa, blijft dit uitgangspunt leidend
en wordt geen complexe regeling opgezet voor een zeer beperkt deel van de
AWBZ-zorguitgaven. De NZa heeft verder aangegeven dat momenteel het CVZ bevoegd
is om de middelen voor AWBZ-zorg in het buitenland te verdelen over zorgverzekeraars.
Deze verdeling vindt thans plaats op declaratiebasis. De NZa houdt via het
rechtmatigheidsonderzoek toezicht op de verzekeraars en hierbij ook op de
middelen AWBZ-zorg in het buitenland. In haar Algemeen rapport Uitvoering
AWBZ doet de NZa verslag van haar bevindingen over de manier waarop de AWBZ
is uitgevoerd door de AWBZ-verzekeraars. Het gaat voor de AWBZ-zorg in het
buitenland om de toets van de rechtmatigheid, de doelmatigheid wordt niet
expliciet getoetst.
 De NZa heeft aangegeven dat zij de door haar voorgestelde werkwijze als
een reële oplossing ziet voor de door de regering gewenste transparantie
en sturingsmogelijkheden ten aanzien van kosten die samenhangen met AWBZ-zorg
in het buitenland. De NZa heeft geadviseerd om bovenstaande methodiek op te
nemen in de Aanwijzing contracteerruimte AWBZ 2010. De NZa zal dit vervolgens
opnemen in de bijbehorende beleidsregels en doorvertalen in de beschikbare
contracteerruimte per zorgkantoorregio.
 De opmerkingen van de NZa hebben er, zoals hiervoor is aangegeven, mede
toe geleid dat de oorspronkelijke voorstellen met betrekking tot de beheersing
van kosten van AWBZ-zorg in het buitenland niet in het wetsvoorstel zijn opgenomen.
In plaats daarvan zal de Aanwijzing contracteerruimte AWBZ 2010 overeenkomstig
worden aangepast.
 Administratieve lasten
 Deze wet en de wijziging van de lagere regelgeving hebben geen gevolgen
voor de administratieve lasten voor bedrijven, instellingen en verzekerden.
De huidige, uiteenlopende regelgeving wordt samengevoegd en de financiering
van AWBZ-zorg in het buitenland loopt niet meer via verschillende kanalen.Voor
de uitvoering betekent dit in de eerste plaats een vereenvoudiging van de
toe te passen regelgeving waarin deze aanspraken in het buitenland geregeld
zijn. In de tweede plaats zullen door deze beperking van de aanspraken ook
de werkzaamheden die daarmee samenhangen afnemen. Ook de controle hierop zal
daardoor verminderen. Dit zal leiden tot vermindering van de uitvoeringslasten.
 Het Adviescollege toetsing administratieve lasten (Actal) heeft aangegeven
dat er geen advies zal worden uitgebracht omdat het wetsvoorstel en het besluit
gepaard gaan met geen of slechts een geringe daling aan administratieve lasten.
 TOELICHTING (ARTIKELSGEWIJS)
 Artikel I
 (wijziging Algemene Wet Bijzondere Ziektekosten)
 A
 (artikel 1, eerste lid, onderdeel d, 2°)
 AWBZ-zorg dient in het buitenland, zoals dat in Nederland het geval is,
te worden verleend door een instelling of door beroepsbeoefenaren. Het instellingsbegrip zoals dat in onderdeel d, onder 1°, is gedefinieerd
beperkt zich naar zijn aard tot instellingen binnen Nederland, omdat de Wet
toelating zorginstellingen (Wtzi) uitsluitend in Nederland geldt. De tot de
inwerkingtreding van deze wet geldende definitie, verstond onder instelling
buiten Nederland: een rechtspersoon die in het desbetreffende land zorg verleent
in het kader van het in dat land geldende sociale zekerheidsstelsel dan wel
zich richt op het verlenen van zorg aan specifieke groepen van publieke functionarissen.
Het gevolg van die definitie was dat instellingen die in dat land niet in
het bedoelde kader werkzaam zijn, werden belemmerd ten laste van de AWBZ zorg
te verlenen. Gelet op de uitspraak van het Europese Hof van Justitie in de
zaak Stamatalaki (C-444/05) zou een dergelijke beperking in strijd zijn met
artikel 49 van het Europees Verdrag (vrij verkeer van diensten). Het gegeven
dat in Nederland geen AWBZ-zorg door privé-instellingen wordt verleend
(hiermee is bedoeld een analogie te trekken met de «privé-klinieken»
in de curesector), kan mogelijk niet als rechtvaardigingsgrond gelden om zorgverlening
door privé-instellingen buiten Nederland te verhinderen.
 Het is ingevolge de uitspraak van het Europese Hof van Justitie in de
zaak C-8/02 (Leichtle) wel toegestaan dat een lidstaat voor een vergoeding
in het kader van de sociale zekerheid de voorwaarde stelt dat een in een andere
lidstaat gevestigde zorgaanbieder beschikt over een vergunning, erkenning,
of een andere toelatingsvoorwaarde.
 Het CVZ heeft in de uitvoeringstoets van 15 juli 2008 opgemerkt dat
niet in alle lidstaten dergelijke regelgeving zal bestaan. Daarom is in artikel
1, eerste lid, onderdeel d, 2°, volstaan met te regelen dat de instelling
op grond van de wettelijke regeling van het land van vestiging rechtmatig
zorg dient te verlenen. In het artikel wordt verwezen naar artikel 6 van de
AWBZ. Daarmee is niet bedoeld dat instellingen die in het buitenland zorg
verlenen, specifiek de AWBZ-zorg zoals deze in de Nederlandse wetgeving is
geregeld, dienen te geven. Immers, als zodanig kan AWBZ-achtige zorg verleend
in het buitenland afwijkend zijn. Het gaat er om dat de verleende zorg vergelijkbaar
is met wat in Nederland AWBZ-zorg is. De definitie van het begrip instelling
in de buitenlandsituatie sluit aan bij de definitiebepaling van artikel 4,
onder e, van het (concept-)voorstel voor een Richtlijn van het Europees Parlement
en de Raad betreffende de toepassing van de rechten van patiënten bij
grensoverschrijdende gezondheidszorg van de Commissie van de Europese Gemeenschappen
van 2 juli 2008.
 B
 (artikel 10, eerste lid)
 In het gewijzigde artikel 10, eerste lid, is het beleidsuitgangspunt neergelegd
dat AWBZ-zorg, zowel met verblijf (intramuraal) als zonder verblijf (extramuraal),
in beginsel alleen ten laste kan komen van de AWBZ als deze zorg is ingeroepen
bij een gecontracteerde zorgverlener. Op grond van Europese regelgeving en
jurisprudentie van het Europese Hof van Justitie mag de voorwaarde dat de
zorg binnen Nederland wordt gegeven niet zonder meer worden gesteld binnen
de Europese Unie, de EER-landen (Noorwegen, IJsland en Liechtenstein) en Zwitserland.
Voor deze landen gelden de vrij-verkeersbepalingen van het EU-verdrag op grond
waarvan de nationale beleidsvrijheid om de sociale wetgeving naar eigen goeddunken
in te richten, is ingeperkt. Daarom is in deze bepaling uitdrukkelijk geregeld
dat gecontracteerde zorg ook binnen de EU, de EER en Zwitserland kan worden
ingeroepen.
 (artikel 10, tweede lid)
 Met het gewijzigde artikel 10, tweede lid zijn de uitspraken van het Europese
Hof van Justitie gecodificeerd. In de uitspraak Müller-Fauré heeft het Hof geconcludeerd dat voor het inroepen van
extramurale zorg buiten Nederland maar binnen de EU/EER geen toestemming nodig
is van een zorgverzekeraar. In deze bepaling is daarom opgenomen
dat een verzekerde aanspraak heeft op zorg, niet zijnde zorg met verblijf
in een instelling (extramurale zorg) buiten Nederland, doch binnen de EU/EER,
bij een niet-gecontracteerde zorgaanbieder. Op deze manier is tot uitdrukking
gebracht dat in die gevallen geen toestemming van de verzekeraar nodig is.
Binnen Nederland is dus nog wel toestemming nodig voor niet-gecontracteerde
extramurale zorg.
 (artikel 10, derde lid)
 In het derde lid, onder a is geregeld, dat bij amvb kan worden bepaald
onder welke omstandigheden -anders dan de omstandigheden bedoeld in artikel
10, tweede lid- zorg bij een niet-gecontracteerde instelling kan worden ingeroepen.
Onder b is vervolgens geregeld dat onder omstandigheden zorg ook buiten de
EU/EER kan worden ingeroepen. Ten slotte is geregeld in welke omstandigheden
in plaats van aanspraak op zorg, recht op vergoeding van de kosten van die
zorg bestaat. De genoemde situaties waarin niet-gecontracteerde zorg in het
buitenland kan worden verleend, al dan niet met toestemming van de zorgverzekeraar,
worden limitatief uitgewerkt in artikel 20 van het Besluit zorgaanspraken
AWBZ. Het gaat om de volgende omstandigheden: mensen die al een AWBZ-indicatie
hebben en op vakantie gaan (maximaal dertien weken); mensen die tijdens tijdelijk
verblijf buiten Nederland aangewezen raken op AWBZ-zorg (in beginsel maximaal
dertien weken); mensen die met toestemming van hun zorgverzekeraar behandeling
in het buitenland inroepen omdat die behandeling gelet op hun gezondheidstoestand
in Nederland niet of niet tijdig verkrijgbaar is (maximaal één
jaar); mensen die in het buitenland wonen wegens hun werk en die op grond
daarvan verzekerd zijn gebleven (onbeperkt).
 C
 Artikel 11 is uitgeschreven in (het nieuwe) artikel 10 en kan daarmee
komen te vervallen.
 D
 (artikel 15, zesde lid)
 In artikel 15 van de AWBZ zijn regels gesteld met betrekking tot door
zorgverzekeraars met zorgaanbieders te sluiten overeenkomsten.
 In het zesde lid is expliciet geregeld dat de zorgverzekeraar bij de Nederlandse
Zorgautoriteit (NZa) dient te melden met welke zorgaanbieders binnen de EU/EER
hij een AWBZ-overeenkomst heeft gesloten. Hierdoor wordt gerealiseerd dat
er inzicht ontstaat in aantal en soort buitenlandse instellingen die zorg
verlenen ten laste van de AWBZ.
 Overwogen is om te regelen dat indien met een buitenlandse instelling
een overeenkomst wordt gesloten, in deze overeenkomst opgenomen zou dienen
te worden dat deze instellingen dienen te voldoen aan de administratieve voorschriften,
de kwaliteit van het bestuur en de financiële administratie, zoals die
gelden voor de instellingen in Nederland. De mogelijkheid tot het stellen
van dergelijke voorwaarden is in de hierbovengenoemde brief van 18 september
2007 genoemd.
 Het CVZ heeft in de uitvoeringstoets opgemerkt dat valt te betwijfelen
of de administratieve voorwaarden die gelden voor in Nederland gevestigde
instellingen kunnen worden toegepast op in buitenland gevestigde instellingen
en of de gestelde criteria in het buitenland voldoende uitvoerbaar en handhaafbaar
zijn. Doordat thans in artikel 1, eerste lid, onderdeel d, 2° is geregeld
dat alleen kan worden gecontracteerd met een instelling die op grond van de
wettelijke regeling van het land van vestiging rechtmatig zorg verleent, is
van dergelijke nadere voorschriften afgezien. Gelet op de Europese vrijverkeersbepalingen
moet Nederland ervan uitgaan dat een instelling die in het land
van vestiging rechtmatig zorg verleent, voldoet aan de eisen die de wetgeving
van dat land stelt aan administratieve voorschriften, kwaliteit van het bestuur
en financiële administratie.
 Zorginstellingen in EU/EER-landen die inmiddels zijn gecontracteerd zullen
alsnog aan de gestelde voorwaarde moeten gaan voldoen. Daartoe is overgangsrecht
opgenomen in artikel III. Indien overeenkomsten met dergelijke instellingen
zijn gesloten blijven deze overeenkomsten nog gedurende een jaar van kracht.
Daartoe is overgangsrecht opgenomen in artikel IV.
 E
 (artikel 16b)
 In artikel 16b, eerste lid, is geregeld in welke situaties een zorgverzekeraar
verplicht is een overeenkomst te sluiten. Door de genoemde wijziging wordt
bewerkstelligd dat niet langer met elke instelling binnen en buiten Nederland
die daarom verzoekt een overeenkomst gesloten dient te worden, maar slechts
met instellingen die voldoen aan het instellingsbegrip zoals gedefinieerd
in artikel 1, eerste lid, onderdeel d, onder 1°. Aangezien dat instellingsbegrip
uitgaat van een toegelaten instelling in de zin van de Wet toelating zorginstellingen
(Wtzi) betekent dit dat verzekeraars niet verplicht zijn met instellingen
in het buitenland, die per definitie niet kunnen worden toegelaten, op hun
verzoek een overeenkomst te sluiten. De regering acht een dergelijke verplichting
voor zorgverzekeraars ten aanzien van buitenlandse instellingen te vergaand,
gelet op het geringe aantal verzekerden dat per individuele verzekeraar in
een zodanige instelling zal verblijven.
 Artikel II
 (artikel 41, eerste lid, van de Wet toelating zorginstellingen)
 De Wet toelating zorginstellingen (Wtzi) is op 20 oktober 2005 tot
stand gekomen. Vóór de inwerkingtreding van die wet werden instellingen
door het CVZ toegelaten. Die toelatingen zijn op grond van artikel 41, eerste
lid van de Wtzi in stand gebleven en worden thans geacht toelatingen in de
zin van die wet te zijn. Omdat de Wtzi uiteraard uitsluitend in Nederland
gelding kan hebben zijn de toelatingen door het CVZ van instellingen in het
buitenland, te weten Royal Care Residence (RCR) en Ciudad Patricia in Spanje
en Castle Craig in het Verenigd Koninkrijk, van rechtswege komen te vervallen.
Voor Castle Craig gold overigens dat deze instelling werkzaam was in het kader
van het Britse stelsel van sociale zekerheid, zodat die instelling al voldeed
aan het instellingsbegrip van artikel 1, eerste lid, onderdeel d, subonderdeel
2°, van de AWBZ, zoals die bepaling luidde voor het inwerkingtreden van
deze wet.
 Niettemin is gebleken dat in de praktijk de door de desbetreffende instellingen
verleende zorg aan in Spanje wonende of verblijvende AWBZ-verzekerden (die
behoudens Castle Craig niet werkzaam zijn in het kader van de sociale zekerheid
en dus door de inwerkingtreding van de Wtzi niet langer voldeden aan het instellingsbegrip
in de AWBZ), vergoed bleef worden. Daarmee werd op zijn minst de schijn gewekt
dat de toelatingen voor deze buitenlandse instellingen in stand zijn gebleven.
Om duidelijk vast te stellen dat de toelatingen van RCR, Ciudad Patricia en
Castle Graig van rechtswege vervallen zijn, is artikel 41, eerste lid, van
de WTZi alsnog aangescherpt. Voor zover deze instellingen aan het nieuwe instellingsbegrip
(van artikel 1, eerste lid, onder d, 2°) voldoen, kan een zorgverzekeraar
ten behoeve van zijn verzekerden, voorzover het verlenen van die zorg ten
laste van de AWBZ in het buitenland is toegestaan, met deze instellingen een
overeenkomst sluiten. Indien geen overeenkomst wordt gesloten kan een verzekerde,
met toestemming van de verzekeraar zorg ontvangen in de uitzonderingssituatie
dat die zorg, gelet op de gezondheidstoestand, in Nederland niet of niet tijdig
verkrijgbaar is.
 Artikel III (overgangsrecht)
 In verband met de wijziging van het instellingsbegrip in artikel 1, onderdeel
d, van de AWBZ en de verduidelijking van artikel 41, eerste lid, van de Wtzi,
kan het zijn dat rechtspersonen niet langer instellingen in de zin van de
AWBZ zijn. Daardoor kan de door deze instellingen verleende zorg niet langer
worden vergoed ten laste van de AWBZ. Zo’n situatie kan zich onder meer
voordoen als die instelling niet een instelling is als bedoeld in het bepaalde
onder 2°.
 Teneinde te voorkomen dat deze instellingen van de ene op de andere dag
deze zorg niet meer mogen leveren, is overgangsrecht gerealiseerd. Geregeld
is dat overeenkomsten die zijn gesloten met buitenlandse instellingen die
door de inwerkingtreding van deze wet niet langer aan het instellingsbegrip
van de AWBZ voldoen en dientengevolge niet langer kunnen worden gecontracteerd
om zorg ten laste van de AWBZ te verlenen, gedurende nog maximaal een jaar
in stand kunnen blijven. Na dat jaar moeten instellingen voldoen aan het nieuwe
instellingsbegrip.
 Als deze wet in werking treedt en het overgangsrecht is uitgewerkt heeft
de instelling de facto ruim drie jaar de tijd gehad om zich voor te bereiden
op deze nieuwe situatie. Immers, in de brief van 24 mei 2007 waarbij
het Rapport «AWBZ-zorg in het buitenland: Hoe globaal is ons zorgstelsel»
aan de Tweede Kamer is toegezonden, is het voornemen dat AWBZ-zorg in het
buitenland zou worden beperkt, reeds bekendgemaakt.
Vanaf dat moment hebben ook deze instellingen kennis kunnen nemen van de voorgenomen
wijzigingen. Een overgangstermijn van een jaar acht de regering derhalve ruim
voldoende.
 
 De staatssecretaris van Volksgezondheid, Welzijn en Sport,
 M. Bussemaker
 
 
 
 
 Kamerstukken II 2007/08, 30 597, nr. 13.
 
 
 Kamerstukken II, 2006/07, 30 597, nr. 8.
 
 
 Kamerstukken II 2007/08, 30 597, nr. 15.
 
 
 Stb. 2005, 718.
 
 
 Dit zijn: de lidstaten van de Europese Unie en de lidstaten behorende
tot de Europese Economische Ruimte (Noorwegen, IJsland en Liechtenstein) en
Zwitserland.
 
 
 In Bijlage I zijn de wijzigingen schematisch weergegeven.
 
 
 Voorstel voor een algemene maatregel van bestuur tot wijziging van het
Besluit wachttijd bijzondere ziektekosten en het Besluit zorgaanspraken AWBZ
in verband met de voorwaarden en vergoeding van de aanspraken op langdurige
zorg buiten Nederland en de vaststelling van een wachttijd voor deze aanspraken.
 
 
 Ter inzage gelegd bij het Centraal Informatiepunt Tweede Kamer.
 
 
 Ter inzage gelegd bij het Centraal Informatiepunt Tweede Kamer.
 
 
 Het is niet in strijd met het Europese recht dat privé-instellingen
binnen Nederland geen AWBZ-zorg mogen verstrekken. De inrichting van nationale
sociale zekerheidsstelsels (waaronder de toelating van zorgaanbieders tot
het stelsel) is een nationale aangelegenheid waarin het Hof zich niet mengt.
Uitspraak van het Hof van Justitie in de zaak Herrera; C-466/04).
 
 
 Uitspraak van het Hof van Justitie in de zaak Müller-Fauré
en Van Riet (C-395/99).
 
 
 Kamerstukken II, 2006/07, 30 597, nr. 8.