Wijziging van de begrotingsstaat van Nationale Schuld (IXA) voor het jaar 2009 (wijziging samenhangende met de Najaarsnota); Memorie van toelichting
Staten-Generaal — Kamerstuk Memorie van toelichting
Datum: 2014-07-03 00:00:00.000000
Rechtsgebied: Wetgeving


Tweede Kamer der Staten-Generaal
 2
 Vergaderjaar 2009-2010
 
 
 
 KST137856
 2009-2010
 
 32 222 IXA
 Wijziging van de begrotingsstaat van Nationale Schuld (IXA) voor het
jaar 2009 (wijziging samenhangende met de Najaarsnota)
 
 
 
 
 Nr. 
 2
 MEMORIE VAN TOELICHTING
 A. ARTIKELSGEWIJZE TOELICHTING BIJ HET WETSVOORSTEL
 Wetsartikel 1 (uitgaven/verplichtingen en ontvangsten)
 De begrotingsstaten die onderdeel uitmaken van de Rijksbegroting, worden
op grond van artikel 1, derde lid, van de Comptabiliteitswet 2001 elk afzonderlijk
bij de wet vastgesteld en derhalve ook gewijzigd. Het onderhavige wetsvoorstel
strekt ertoe om voor het jaar 2009 wijzigingen aan te brengen in de begrotingsstaat
van Nationale Schuld.
 
 De in de begrotingsstaat opgenomen begrotingsartikelen worden in onderdeel
B van deze memorie van toelichting toegelicht (de zgn. begrotingstoelichting).
 
 De minister van Financiën,
 W. J. Bos
 
 B. BEGROTINGSTOELICHTING
 1. Leeswijzer
 Deze tweede suppletore begroting bevat de voorgestelde wijzigingen ten
opzichte van de eerste suppletore begroting 2009. In deze begroting wordt
onderscheid gemaakt tussen enerzijds de schuld die extern wordt gefinancierd
en anderzijds de schulden of tegoeden die verschillende aan de schatkist gelieerde
instellingen hebben bij de minister van Financiën. De begroting IXA is
daarom opgebouwd uit twee beleidsartikelen. Het artikel Financiering staatsschuld
heeft betrekking op de extern gefinancierde schuld terwijl het artikel Kasbeheer
betrekking heeft op de schuldverhouding tussen de minister van Financiën
en de instellingen die aan de schatkist zijn gelieerd. Ook het betalingsverkeer
van de rijksoverheid wordt in dit artikel verantwoord. De begroting IXA bestaat
naast de twee hierboven beschreven beleidsartikelen tevens uit een niet-beleidsartikel
in verband met loon- en prijsbijstelling.
 
 In paragraaf 2.1 worden de belangrijkste mutaties gepresenteerd die
zich voordoen op beide beleidsartikelen. In paragraaf 2.2 is in de tabel
budgettaire gevolgen van beleid een overzicht opgenomen van alle mutaties
die zich voordoen op de afzonderlijke beleidsartikelen en van de nieuwe standen.
Hierbij is, gezien de totale omvang van de uitgaven en ontvangsten op de begroting
IXA, gekozen voor afronding in hele miljoenen.
 
 In de 2de suppletore IXB zijn de mutaties met betrekking tot de kredietcrisis
verwerkt op artikel 2 en 3. Een totaaloverzicht van de kredietcrisismaatregelen
is opgenomen in de Najaarsnota.
 Budgetflexibiliteit
 De mate van budgetflexibiliteit kan worden afgeleid uit het nog niet-juridisch
verplichte deel van de geraamde programma-uitgaven. Voor de begroting IXA
Nationale Schuld is deze budgetflexibiliteit zeer gering, omdat de verplichtingen
voornamelijk voortvloeien uit de in het verleden opgebouwde schuld. De verplichtingen
die opgenomen zijn in de begroting IXA Nationale Schuld zijn daarom op grond
van de Comptabiliteitswet 2001 gelijk gesteld aan de uitgaven.
 2. Het beleid
 2.1. Belangrijkste mutaties
 In de onderstaande tabel worden de mutaties in de netto rentekosten (rentelasten
minus rentebaten plus uitgaven voor schulduitgifte) weergegeven. Er is een
verdeling gemaakt naar achterliggende oorzaak.
 Tabel 1 Overzicht belangrijkste suppletore mutaties in
de netto rentekosten (x € 1 mln.)
 
 
 
 
 
 
 
 2009 
 
 
 
 
 
 Stand ontwerpbegroting 20091
 
 
 11 644
 
 
 
 
 
 
 
 
 Stand 1e Suppletore begroting 2009
 
 
 11 828
 
 
 
 
 
 
 
 1. Renteswaps
 25 
 
 
 2. Bijstelling kapitaalmarktberoep
 – 78 
 
 
 3. Bijstelling rekenrente
 0
 
 
 4. Effect schulduitgifte
 – 97 
 
 
 5. Effect van overgenomen leningen
 – 172 
 
 
 6. Bijstelling rente interne schuldverhoudingen
 – 217 
 
 
 
 
 
 
 
 Stand 2e Suppletore begroting 2009
 
 
 11 289
 
 
 
 
 
 
 1 Stand ontwerpbegroting betreft in deze tabel het saldo
van de rente uitgaven enontvangsten vermeerderd met het saldo van de overige
apparaatsuitgaven en -ontvangsten (uitgaven en ontvangsten voortijdige beëindiging
en overige kosten schulduitgifte). Het saldo van de mutatie in de uitgaven
en ontvangsten op deze posten op artikel 1 en 2, zoals weergeven in tabellen
2 en 3, is gelijk aan de optelling van regel 1 t/m 6 van bovenstaande tabel.
 
 Hieronder worden de verschillende mutaties kort toegelicht. Voor een uitgebreide
toelichting wordt verwezen naar de afzonderlijke artikelen en de toelichtingen
onder de tabellen budgettaire gevolgen van beleid.
 
 1. Renteswaps worden afgesloten om het renterisico van de staatsschuld
te sturen. Een renteswap is een overeenkomst tussen twee partijen waarmee
gedurende de looptijd van de swap een vaste rente wordt geruild tegen een
variabele rente. Als gevolg van verschillen tussen de rente die wordt betaald
en de rente die wordt ontvangen, ontstaan netto rentebaten of -lasten. Door
het afsluiten van nieuwe renteswaps zijn de rentelasten licht gestegen.
 2. De geraamde rentelasten van de staatsschuld zijn gebaseerd op een prijs-
en volumecomponent. De raming voor de financieringsbehoefte, de volumecomponent,
is neerwaarts bijgesteld als gevolg van nieuwe inzichten in het begrotingssaldo
(op kasbasis). Doordat minder schuld wordt uitgegeven, dalen de rentelasten.
 3. Een verandering in de rekenrente leidt tot wijziging van de geraamde
rentekosten. De rekenrente is niet veranderd sinds de eerste suppletore wet.
 4. De raming van de rentelasten in een lopend jaar bestaan uit rentelasten
van al uitgegeven leningen (realisaties) en uit een raming van de rentelasten
van leningen die nog uitgegeven gaan worden. In de loop van het jaar wordt
een steeds groter deel bepaald door de realisaties. Omdat de realisaties lager
zijn geweest dan de ramingen is de raming neerwaarts bijgesteld.
 5. Door overname van schulden van Fortis Bank Nederland is er sprake van
rentebaten. De raming is aangepast op basis van realisaties.
 6. Omdat de deelnemers van het schatkistbankieren meer inbrengen (via
rekening courant en deposito’s) dan lenen is er sprake van een schuldpositie
van de Staat ten opzichte van de deelnemers. Vanwege de schuldpositie heeft
de Staat rentekosten: het saldo van rentelasten vanwege de inbreng van deelnemers
en rentebaten vanwege verstrekte leningen. Op basis van realisatiecijfers
over 2009 worden de rentelasten – en hiermee ook de rentekosten –
voor 2009 momenteel lager ingeschat.
 2.2 De beleidsartikelen
 2.2.1 Artikel 1 Financiering staatsschuld
 In de onderstaande tabel worden de mutaties op artikel 1 Financiering
staatsschuld, dat betrekking heeft op de extern gefinancierde schuld, weergegeven.
Conform Europese voorschriften (ESR 95) worden inkomsten en uitgaven voor
de staatsschuld op transactiebasis begroot en verantwoord.
 Tabel 2 Budgettaire gevolgen van beleid artikel 1 Financiering
staatsschuld Bedragen x € 1 mln.
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Algemene beleidsdoelstelling: Het voorzien in de financieringsbehoeften van de staat en een effectief
en efficiënt beheer van de staatsschuld.
 Stand Ontwerp begroting 2009
 Stand 1e suppletore begroting
 Mutaties 2e suppletore begroting
 Stand 2e suppletore begroting
 
 
 
 
 
 1
 2
 3
 (4)=(2)+(3) 
 
 
 
 Totaal Uitgaven
 
 
 42 292
 
 
 45 687
 
 
 – 85
 
 
 45 601
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Totaal Programma-uitgaven
 
 
 42 271
 
 
 45 664
 
 
 – 86
 
 
 45 578
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Rentelasten vaste schuld
 8 306
 9 026
 – 96
 8 930 
 
 
 Rentelasten vlottende schuld
 1 720
 1 803
 10
 1 813 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Aflossing vaste schuld
 32 245
 34 835
 0
 34 835 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Totaal Apparaatuitgaven
 
 
 21
 
 
 23
 
 
 – 1
 
 
 22
 
 
 
 Apparaatuitgaven
 4
 6
 0
 6 
 
 
 Overige kosten schulduitgifte
 18
 18
 – 1
 17 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Totaal Ontvangsten
 
 
 29 001
 
 
 59 535
 
 
 – 1 832
 
 
 57 703
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Totaal Programma -ontvangsten
 
 
 29 001
 
 
 59 535
 
 
 – 1 832
 
 
 57 703
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Rentebaten vaste schuld
 154
 0
 0
 0 
 
 
 Rentebaten vlottende schuld
 49
 444
 235
 679 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Uitgifte vaste schuld
 28 798
 48 091
 0
 48 091 
 
 
 Mutaties vlottende schuld
 0
 11 000
 – 2 066
 8 934
 
 
 
 
 
 1 Als gevolg van afronding op miljoenen kan de som der
delen afwijken van het totaal.
 Toelichting:
 Aflossing en uitgifte vaste schuld en mutatie vlottende
schuld
 De vlottende schuld daalt omdat het begrotingstekort van het Rijk lager
is dan bij de eerste suppletore wet is geraamd. De bijstelling van het tekort
van het Rijk wordt volledig verwerkt in de geldmarkttransacties. Daarom zijn
er geen wijzigingen bij de uitgifte en aflossing vaste schuld.
 Rentelasten en rentebaten
 De lagere rentelasten vanwege de vaste schuld worden veroorzaakt doordat
bij de uitgifte veelal een lagere rente is gerealiseerd dan de rekenrente.
 De rentebaten vlottende schuld komen naar verwachting hoger uit dan eerder
geraamd, onder onder andere vanwege de hogere baten op de leningen aan Fortis
Bank Nederland.
 2.2.2 Artikel 2 Kasbeheer
 In de onderstaande tabel worden de mutaties op artikel 2 Kasbeheer, dat
betrekking heeft op de schuldverhouding tussen de minister van Financiën
en de instellingen die aan de schatkist zijn gelieerd alsmede op het betalingsverkeer
van de rijksoverheid, weergegeven.
 Tabel 3 Budgettaire gevolgen van beleid artikel 2 Kasbeheer
Bedragen x € 1 mln.
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Algemene beleidsdoelstelling:
 Het kasbeheer van het Rijk en van de instellingen,
die aan de schatkist zijn gelieerd, optimaliseren.
 
 Stand Ontwerp begroting
 Stand 1e suppletore begroting
 Mutaties 2e suppletore begroting
 Stand 2e suppletore begroting
 
 
 
 
 
 1
 2
 3
 (4)=(2)+(3) 
 
 
 
 Totaal Uitgaven
 
 
 4 807
 
 
 9 963
 
 
 990
 
 
 10 953
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Totaal Programma-uitgaven
 
 
 4 805
 
 
 9 962
 
 
 990
 
 
 10 952
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Rentelasten
 2 309
 1 925
 – 213
 1 712
 
 
 Verstrekte leningen
 1 240
 1 340
 437
 1 777
 
 
 Mutaties in rekening-courant en deposito’s
 1 256
 6 697
 766
 7 463 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Totaal Apparaatuitgaven
 
 
 2
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Totaal Ontvangsten
 
 
 1 357
 
 
 1 389
 
 
 167
 
 
 1 556
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Totaal Programma-ontvangsten
 
 
 1 357
 
 
 1 389
 
 
 167
 
 
 1 556
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Rentebaten
 505
 505
 4
 509 
 
 
 Ontvangen aflossingen
 852
 884
 163
 1 047 
 
 
 Mutaties in rekening-courant en deposito’s
 0
 0
 0
 0
 
 
 
 
 
 1 Als gevolg van afronding op miljoenen kan de som der delen
afwijken van het totaal.
 Toelichting:
 Algemeen:
 De totale uitgaven en ontvangsten zijn opgebouwd uit vier onderdelen:
(1) rentelasten en rentebaten, (2) mutaties in leningen en aflossingen, (3)
mutaties in rekening-courant en deposito’s en (4) apparaatuitgaven.
Onder de rentelasten vallen de rentebetalingen aan batenlastendiensten, RWT’s
en sociale fondsen over de bij het Rijk aangehouden rekening-couranttegoeden
en deposito’s. Daarnaast maken ook de – louter de interne boekhouding
van het Rijk betreffende – rentevergoedingen aan het AOW-spaarfonds
deel uit van de rentelasten. De rentebaten bestaan vrijwel in hun geheel uit
renteontvangsten over aan baten-lastendiensten en RWT’s verstrekte leningen.
Mutaties in leningen, aflossingen, rekening-courant en deposito’s bepalen
de mutaties in de schuldverhouding van het Rijk met de baten-lastendiensten,
RWT’s en sociale fondsen in het kader van geïntegreerd middelenbeheer.
De apparaatuitgaven ten slotte betreffen met name de vergoedingen aan bankinstellingen
voor het geïntegreerd middelenbeheer.
 Verstrekte leningen en ontvangen aflossingen
 De verstrekte leningen en aflossingen zijn hoger dan eerder geraamd. Dit
heeft twee oorzaken. Ten eerste is het leenplafond van de baten-lastendiensten
verhoogd. Ten tweede zijn meer leningen verstrekt aan rechtspersonen met een
wettelijke taak (RWT’s). Met name door de nieuwe deelnemers is meer
geleend dan eerder ingeschat.
 Mutaties in rekening-courant en deposito’s
 Een daling van een rekening courant saldo van een deelnemer aan het schatkistbankieren
telt als uitgave voor de Staat, omdat door de daling van het saldo minder
geld wordt aangehouden in de schatkist. De grotere daling van
de rekening courant saldi wordt volledig veroorzaakt door de sociale fondsen.
 Rentelasten en rentebaten
 Op basis van realisatiecijfers over 2009 worden de rentelasten voor 2009
momenteel lager ingeschat. De rentebaten veranderen marginaal, omdat de meeste
rente-ontvangsten bestaan uit renteontvangsten op leningen die al voor het
indienen van de eerste suppletore wet zijn afgesloten.
 Artikel 3 Nominaal en onvoorzien
 Vanuit dit artikel vinden overboekingen van loon- en prijsbijstellingen
naar de loon- en prijsgevoelige artikelen binnen IXA plaats. In de onderstaande
tabel worden de mutaties in de loon- en prijsbijstelling weergegeven.
 Tabel 4: Nominaal en onvoorzien Bedragen x € 1 000
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Stand Ontwerp begroting 2009 
 Stand 1e suppletore begroting 2009
 Mutaties 2e suppletore begroting 2009 
 Stand 2e suppletore begroting 2009
 
 
 
 
  
 (1)
 (2)
 (3)
 (4)=(2)+(3)
 
 
 Verplichtingen
 0
 0
 0
 0
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Uitgaven
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 
 Loonbijstelling
 0
 0
 0
 0
 
 
 Prijsbijstelling
 0
 0
 0
 0
 
 
 
 
 Toelichting:
 De loon- en prijsbijstelling is tussen de 1e en 2e suppletore begroting
uitgedeeld. Daarom is de mutatie (per saldo) nul.