Memorie van toelichting
Staten-Generaal — Kamerstuk Memorie van toelichting
Datum: 2024-11-29 00:00:00.000000
Rechtsgebied: Wetgeving


Vergaderjaar 2024‒2025
 Tweede Kamer der Staten-Generaal
 2
 Kamerstukken
 
 
 
 36 625
 XVII
 
 Wijziging van de begrotingsstaat voor Buitenlandse Handel en Ontwikkelingshulp (XVII) voor het jaar 2024 (wijziging samenhangende met de Najaarsnota)
 
 
 Nr. 2
 MEMORIE VAN TOELICHTING
 Ontvangen 29 november 2024
 
 
 
 
 A.
 ARTIKELSGEWIJZE TOELICHTING BIJ HET WETSVOORSTEL 
 
 Wetsartikelen 1 tot en met 3
 De begrotingsstaten die onderdeel zijn van de Rijksbegroting, worden op grond van artikel 2.3, eerste lid, van de Comptabiliteitswet 2016 elk afzonderlijk bij wet vastgesteld en derhalve ook gewijzigd. Het onderhavige wetsvoorstel strekt ertoe om voor het jaar 2024 wijzigingen aan te brengen in de begrotingsstaat voor Buitenlandse Handel en Ontwikkelingshulp.
 De in de begrotingsstaten opgenomen begrotingsartikelen worden in onderdeel B van deze memorie van toelichting toegelicht (de zgn. begrotingstoelichting).
 
 
 
 
 De Minister voor Buitenlandse Handel en Ontwikkelingshulp,
 
 R.J. Klever
 
 
 
 
 
 
 
 
 B.
 BEGROTINGSTOELICHTING
 
 
 
 1
 Leeswijzer
 
 De voorliggende suppletoire begroting bevat de voorgestelde wijzigingen ten opzichte van de Suppletoire begroting September 2024 van hoofdstuk XVII van de begroting van het Rijk.
 In hoofdstuk 2 is een overzicht opgenomen met de belangrijkste mutaties op de begroting voor Buitenlandse Handel en Ontwikkelingshulp met een toelichting op de substantiële verschillen.
 Hoofdstuk 3 bevat per beleidsartikel een tabel budgettaire gevolgen van beleid. Na de tabel ‘budgettaire gevolgen van beleid’ wordt een toelichting op de mutaties gegeven. Hierbij worden per artikel de mutaties die groter of gelijk zijn aan de ondergrenzen in onderstaande staffel (tabel 1) conform de Rijksbegrotingsvoorschriften toegelicht. De wijzigingen van de verplichtingen worden alleen toegelicht wanneer ze groter zijn dan 10% ten opzichte van de vorige stand op artikelniveau.
 
 Tabel 1 Ondergrenzen conform RBV
 
 
 
 
 
 
 
 Omvang begrotingsartikel (stand ontwerpbegroting) in € miljoen
 
 
 Beleidsmatige mutaties (ondergrens in € miljoen)
 
 
 Technische mutaties (ondergrens in € miljoen)
 
 
 
 
 
 
 < 50
 
 
 1
 
 
 2
 
 
 
 
 => 50 en < 200
 
 
 2
 
 
 4
 
 
 
 
 => 200 en < 1000
 
 
 5
 
 
 10
 
 
 
 
 => 1000
 
 
 10
 
 
 20
 
 
 
 
 
 Per begrotingsartikel is aangegeven welk percentage van de uitgaven juridisch zijn vastgelegd. Als onderdeel van verantwoord begroten wordt alleen de juridische verplichting voor het huidige begrotingsjaar opgenomen. Een meerjarig overzicht van de juridisch verplichte budgetten is conform de toezegging tijdens de behandeling van de begroting BHOS 2024 d.d. 31 januari 2024 (TZ202402-026) als bijlage opgenomen in de Ontwerpbegroting 2025 van hoofdstuk XVII van de begroting van het Rijk.
 
 
 
 2
 Beleid
 
 
 
 2.1
 Overzicht belangrijke uitgaven- en ontvangstenmutaties
 
 In dit wetsvoorstel is een aantal begrotingswijzigingen opgenomen die per saldo leiden tot een verhoging van de geraamde uitgaven op de begroting voor Buitenlandse Handel en Ontwikkelingshulp (XVII) met EUR 40,5 miljoen. De stand van de geraamde ontvangsten blijft bij tweede suppletoire begroting gelijk.
 De belangrijkste uitgavenmutaties bij tweede suppletoire begroting worden in onderstaande tabel weergegeven en toegelicht. De uitgebreide toelichtingen zijn per beleidsartikel opgenomen in hoofdstuk 3.
 
 Tabel 2 Belangrijkste suppletoire uitgavenmutaties 2024 (Tweede suppletoire begroting) (Bedragen x € 1.000)
 
 
 
 
 
 
 
 
 Art.
 
 
 Uitgaven 2024
 
 
 
 
 
 
 
 Vastgestelde begroting 2024
 
 
 
 
 
 3.640.718
 
 
 
 
 
 
 Stand 1e suppletoire begroting 2024
 
 
 
 
 
 3.932.736
 
 
 
 
 
 
 Stand suppletoire begroting september 2024
 
 
 
 
 
 3.928.309
 
 
 
 
 
 Belangrijkste suppletoire mutaties
 
 
 
 
 
 
 1) Duurzaam handels- en investeringssysteem, inclusief MVO
 
 
 1.1
 
 
 ‒ 7.535
 
 
 
 
 2) Versterkte private sector en arbeidsmarkt in ontwikkelingslanden
 
 
 1.3
 
 
 23.475
 
 
 
 
 3) Voedselzekerheid
 
 
 2.1
 
 
 31.475
 
 
 
 
 4) Onderwijs
 
 
 3.4
 
 
 ‒ 31.547
 
 
 
 
 5) Humanitaire hulp
 
 
 4.1
 
 
 15.688
 
 
 
 
 6) Multilaterale samenwerking
 
 
 5.1
 
 
 ‒ 12.679
 
 
 
 
 7) Overig armoedebeleid
 
 
 5.2
 
 
 ‒ 28.875
 
 
 
 
 8) Nog te verdelen i.v.m. BNI en/of toerekeningen
 
 
 5.4
 
 
 6.444
 
 
 
 
 9) Overige mutaties
 
 
 
 44.059
 
 
 
 
 
 Stand 2e suppletoire begroting 2024
 
 
 
 
 
 3.968.814
 
 
 
 
 
 
 Toelichting
 
 
 1.
 Op artikelonderdeel 1.1 daalt het budget met EUR 7,5 miljoen doordat binnen het programma Sectorale Samenwerking voor IMVO convenanten minder subsidie-aanvragen bij RVO zijn gedaan. Daarnaast vallen de uitgaven voor de overige beleidsondersteunende IMVO-activiteiten dit jaar lager uit dan gepland.
 
 
 2.
 Op artikelonderdeel 1.3 stijgt het budget met EUR 23,5 miljoen doordat uitgaven voor de programma’s voor infrastructurele ontwikkeling dit jaar hoger uitvallen dan gepland. Ook wordt er EUR 20 miljoen overgeheveld van artikel 5.2 naar artikel 1.3 ten behoeve van uitgaven voor Private Sector Development (PSD).
 
 
 3.
 De uitgaven op artikelonderdeel 2.1 nemen per saldo met EUR 31,5 miljoen toe omdat de bijdrage van EUR 25 miljoen aan het International Fund for Agricultural Development (IFAD-13) eerder wordt betaald. Daarnaast is er eenmalig een aanvullende bijdrage van EUR 7 miljoen gedaan aan het UNICEF No Time to Waste programma om de hongersnood in Soedan te verlichten.
 
 
 4.
 De uitgaven op artikelonderdeel 3.4 zijn EUR 31,5 miljoen lager dan eerder verwacht, doordat voor het Hoger Onderwijs programma nog een verdere uitwerking moet volgen.
 
 
 5.
 De uitgaven op artikelonderdeel 4.1 worden per saldo verhoogd met EUR 15,7 miljoen. Dit wordt veroorzaakt doordat de geplande bijdragen voor 2025 van totaal EUR 19,1 miljoen aan de landenspecifieke fondsen van de VN (Country Based Pooled Funds) en aan Central Emergency Response Fund (CERF) al in 2024 gedaan worden. Daarnaast wordt EUR 2 miljoen overgeheveld naar het Stabiliteitsfonds op de BZ-begroting voor Gaza. Verder wordt EUR 1,5 miljoen overgeheveld naar artikel 2.2 Water voor het RVO-programma Dutch Disaster Risk Reduction & Surge Support (DRRS).
 
 
 6.
 Het uitgavenbudget op artikelonderdeel 5.1 wordt verlaagd met EUR 12,7 miljoen. Dit komt voornamelijk doordat een deel van het budget voor speciale multilaterale activiteiten en voor het assistent-deskundigenprogramma niet tot besteding komt. Verder zal de middelenaanvulling van EUR 3,8 miljoen voor het Asian Development Fund (ADF) niet in 2024, maar in 2025 plaatsvinden.
 
 
 7.
 De uitgaven op artikelonderdeel 5.2 nemen af met EUR 28,9 miljoen. Het bedrag van EUR 20 miljoen dat bij de 1e suppletoire begroting 2024 gereserveerd is voor wederopbouw voor o.a. Gaza zal dit jaar niet tot besteding komen. Dit bedrag wordt overgeheveld naar artikel 1.3 voor reeds geplande uitgaven voor Private Sector Development (PSD). Daarnaast worden de uitgaven verlaagd met EUR 6,3 miljoen, doordat de verdragsmiddelen voor Suriname dit jaar niet tot besteding zullen komen. Deze verdragsmiddelen blijven, conform de uitvoering van het verdrag, de komende jaren beschikbaar.
 
 
 8.
 Per saldo wordt het verdeelartikel 5.4 verhoogd met EUR 6,4 miljoen. Dit is het effect van onbestede middelen elders op de begroting en lagere geraamde asieluitgaven via de begroting van Asiel en Migratie. Met deze meevaller worden uitgaven op artikel 2.1 en 4.1 gedaan en wordt de overprogrammering (zichtbaar als de negatieve stand op artikel 5.4) teruggebracht.
 
 
 
 Tabel 3 Belangrijkste suppletoire ontvangstenmutaties 2024 (Tweede suppletoire begroting) (Bedragen x € 1.000)
 
 
 
 
 
 
 
 
 Art.
 
 
 Ontvangsten 2024
 
 
 
 
 
 
 
 Vastgestelde begroting 2024
 
 
 
 
 
 57.815
 
 
 
 
 
 
 Stand 1e suppletoire begroting 2024
 
 
 
 
 
 69.806
 
 
 
 
 
 
 Stand suppletoire begroting Prinsjesdag 2024
 
 
 
 
 
 69.806
 
 
 
 
 
 
 Stand 2e suppletoire begroting 2024
 
 
 
 
 
 69.806
 
 
 
 
 
 
 De stand van de geraamde ontvangsten blijft bij tweede suppletoire begroting gelijk.
 
 
 
 
 3
 Beleidsartikelen
 
 
 
 Artikel 1: Duurzame economische ontwikkeling, handel en investeringen
 
 Budgettaire gevolgen van beleid
 
 Tabel 4 Budgettaire gevolgen van beleid artikel 1 Duurzame economische ontwikkeling, handel en investeringen (bedragen x € 1.000)
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Vastgestelde begroting (incl. Suppletoire begrotingen, NvW en amendementen) (1)
 
 
 Mutaties 2e suppletoire begroting (2)
 
 
 Stand 2e suppletoire begroting (3) = (1) + (2)
 
 
 
 
 
 
 
 Art.
 
 
 
 
 Verplichtingen
 
 
 
 
 490.330
 
 
 
 
 6.994
 
 
 
 
 497.324
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Uitgaven
 
 
 
 
 649.543
 
 
 
 
 19.230
 
 
 
 
 668.773
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 1.1
 
 
 
 
 Duurzaam handels- en investeringssysteem, inclusief MVO
 
 
 
 
 36.564
 
 
 
 
 ‒ 7.535
 
 
 
 
 29.029
 
 
 
 
 
 
 
 Subsidies (regelingen)
 
 
 
 
 21.229
 
 
 
 
 ‒ 6.695
 
 
 
 
 14.534
 
 
 
 
 
 
 MVO en beleidsondersteuning (ODA)
 
 
 15.506
 
 
 ‒ 3.475
 
 
 12.031
 
 
 
 
 
 MVO en beleidsondersteuning (non-ODA)
 
 
 5.723
 
 
 ‒ 3.220
 
 
 2.503
 
 
 
 
 
 
 Opdrachten
 
 
 
 
 2.231
 
 
 
 
 ‒ 540
 
 
 
 
 1.691
 
 
 
 
 
 
 MVO en beleidsondersteuning (non-ODA)
 
 
 2.231
 
 
 ‒ 540
 
 
 1.691
 
 
 
 
 
 
 Bijdrage aan agentschappen
 
 
 
 
 1.909
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 1.909
 
 
 
 
 
 
 Rijksdienst voor ondernemend Nederland
 
 
 1.909
 
 
 0
 
 
 1.909
 
 
 
 
 
 
 Bijdrage aan (inter-)nationale organisaties
 
 
 
 
 11.195
 
 
 
 
 ‒ 300
 
 
 
 
 10.895
 
 
 
 
 
 
 MVO en beleidsondersteuning (ODA)
 
 
 5.000
 
 
 0
 
 
 5.000
 
 
 
 
 
 Contributies internationaal ondernemen (non-ODA)
 
 
 6.195
 
 
 ‒ 300
 
 
 5.895
 
 
 
 
 
 1.2
 
 
 
 
 Versterkte Nederlandse Handels- en Investeringspositie
 
 
 
 
 104.469
 
 
 
 
 3.290
 
 
 
 
 107.759
 
 
 
 
 
 
 
 Subsidies (regelingen)
 
 
 
 
 30.781
 
 
 
 
 ‒ 2.500
 
 
 
 
 28.281
 
 
 
 
 
 
 Programma's internationaal ondernemen
 
 
 10.000
 
 
 500
 
 
 10.500
 
 
 
 
 
 Versterking concurrentiepositie Nederland
 
 
 6.502
 
 
 ‒ 3.000
 
 
 3.502
 
 
 
 
 
 Invest Internationaal
 
 
 9.780
 
 
 0
 
 
 9.780
 
 
 
 
 
 Dutch Trade and Investment Fund
 
 
 4.499
 
 
 0
 
 
 4.499
 
 
 
 
 
 
 Garanties
 
 
 
 
 1.500
 
 
 
 
 6.186
 
 
 
 
 7.686
 
 
 
 
 
 
 Dutch Trade and Investment Fund
 
 
 1.500
 
 
 6.186
 
 
 7.686
 
 
 
 
 
 
 Opdrachten
 
 
 
 
 23.948
 
 
 
 
 ‒ 846
 
 
 
 
 23.102
 
 
 
 
 
 
 Programma's internationaal ondernemen
 
 
 11.216
 
 
 2.900
 
 
 14.116
 
 
 
 
 
 Dutch Trade and Investment Fund
 
 
 4.186
 
 
 ‒ 3.186
 
 
 1.000
 
 
 
 
 
 Wereldtentoonstelling
 
 
 8.546
 
 
 ‒ 560
 
 
 7.986
 
 
 
 
 
 
 Bijdrage aan agentschappen
 
 
 
 
 48.240
 
 
 
 
 450
 
 
 
 
 48.690
 
 
 
 
 
 
 Rijksdienst voor ondernemend Nederland
 
 
 48.240
 
 
 450
 
 
 48.690
 
 
 
 
 
 1.3
 
 
 
 
 Versterkte private sector en arbeidsmarkt in ontwikkelingslanden
 
 
 
 
 508.510
 
 
 
 
 23.475
 
 
 
 
 531.985
 
 
 
 
 
 
 
 Subsidies (regelingen)
 
 
 
 
 234.543
 
 
 
 
 ‒ 12.666
 
 
 
 
 221.877
 
 
 
 
 
 
 Marktontwikkeling en markttoegang
 
 
 47.550
 
 
 ‒ 8.900
 
 
 38.650
 
 
 
 
 
 Economic governance and institutions
 
 
 19.900
 
 
 7.281
 
 
 27.181
 
 
 
 
 
 Financiële sector ontwikkeling
 
 
 66.375
 
 
 ‒ 13.875
 
 
 52.500
 
 
 
 
 
 Infrastructuurontwikkeling
 
 
 37.300
 
 
 10.200
 
 
 47.500
 
 
 
 
 
 Duurzame productie en handel
 
 
 42.790
 
 
 1.210
 
 
 44.000
 
 
 
 
 
 (Jeugd)werkgelegenheid
 
 
 9.000
 
 
 ‒ 6.300
 
 
 2.700
 
 
 
 
 
 Nexus onderwijs en werk
 
 
 5.128
 
 
 ‒ 3.143
 
 
 1.985
 
 
 
 
 
 Lokale private sector ontwikkeling
 
 
 6.500
 
 
 861
 
 
 7.361
 
 
 
 
 
 
 Leningen
 
 
 
 
 38.873
 
 
 
 
 1.960
 
 
 
 
 40.833
 
 
 
 
 
 
 Infrastructuurontwikkeling
 
 
 8.873
 
 
 5.960
 
 
 14.833
 
 
 
 
 
 Financiële sector ontwikkeling
 
 
 30.000
 
 
 ‒ 4.000
 
 
 26.000
 
 
 
 
 
 
 Garanties
 
 
 
 
 10.000
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 10.000
 
 
 
 
 
 
 Financiële sector ontwikkeling
 
 
 10.000
 
 
 0
 
 
 10.000
 
 
 
 
 
 
 Opdrachten
 
 
 
 
 58.000
 
 
 
 
 20.267
 
 
 
 
 78.267
 
 
 
 
 
 
 Marktontwikkeling en markttoegang
 
 
 12.000
 
 
 ‒ 233
 
 
 11.767
 
 
 
 
 
 Economic governance and institutions
 
 
 17.000
 
 
 5.500
 
 
 22.500
 
 
 
 
 
 Financiële sector ontwikkeling
 
 
 1.000
 
 
 2.000
 
 
 3.000
 
 
 
 
 
 Infrastructuurontwikkeling
 
 
 1.750
 
 
 10.250
 
 
 12.000
 
 
 
 
 
 (Jeugd)werkgelegenheid
 
 
 26.250
 
 
 2.750
 
 
 29.000
 
 
 
 
 
 
 Bijdrage aan agentschappen
 
 
 
 
 24.000
 
 
 
 
 11.000
 
 
 
 
 35.000
 
 
 
 
 
 
 Rijksdienst voor ondernemend Nederland
 
 
 24.000
 
 
 11.000
 
 
 35.000
 
 
 
 
 
 
 Bijdrage aan (inter-)nationale organisaties
 
 
 
 
 143.094
 
 
 
 
 2.914
 
 
 
 
 146.008
 
 
 
 
 
 
 International Labour Organisation
 
 
 5.700
 
 
 68
 
 
 5.768
 
 
 
 
 
 Lokale private sector ontwikkeling
 
 
 40.762
 
 
 2.949
 
 
 43.711
 
 
 
 
 
 Marktontwikkeling en markttoegang
 
 
 16.167
 
 
 ‒ 5.417
 
 
 10.750
 
 
 
 
 
 Partnershipprogramma ILO
 
 
 6.450
 
 
 0
 
 
 6.450
 
 
 
 
 
 Economic governance and institutions
 
 
 6.000
 
 
 800
 
 
 6.800
 
 
 
 
 
 Financiële sector ontwikkeling
 
 
 16.000
 
 
 2.500
 
 
 18.500
 
 
 
 
 
 Infrastructuurontwikkeling
 
 
 41.865
 
 
 3.135
 
 
 45.000
 
 
 
 
 
 Nexus onderwijs en werk
 
 
 10.150
 
 
 ‒ 2.266
 
 
 7.884
 
 
 
 
 
 Duurzame productie en handel
 
 
 0
 
 
 1.145
 
 
 1.145
 
 
 
 
 
 
 Nog te verdelen
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 
 
 Nog te verdelen
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Ontvangsten
 
 
 
 
 14.000
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 14.000
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Toelichting
 
 Verplichtingen
 
 De verplichtingenruimte op artikel 1 stijgt per saldo met EUR 7 miljoen. Dit komt vooral door de toename van de bijdrage aan RVO ten behoeve van Private Sector Development (PSD).
 
 Uitgaven
 
 De uitgaven voor 2024 op artikel 1 Duurzame economische ontwikkeling, handel en investeringen zijn voor 100% juridisch verplicht.
 
 Artikelonderdeel 1.1
 
 Op artikelonderdeel 1.1 wordt de uitputting EUR 7,5 miljoen lager doordat binnen programma voor Sectorale Samenwerking voor de IMVO convenanten minder subsidie-aanvragen bij RVO zijn ingediend dan verwacht. Daarnaast vallen de uitgaven voor de overige beleidsondersteunende IMVO-activiteiten dit jaar lager uit dan gepland.
 
 Artikelonderdeel 1.2
 
 Op artikelonderdeel 1.2 stijgt het budget per saldo met EUR 3,2 miljoen doordat RVO-uitgaven voor programma's als Support International Buisiness (SIB), Partners for International Business (PIB) en voor verschillende missies dit jaar hoger uitvallen. Daarnaast stijgen de uitgaven voor de verleende garanties voor Dutch Trade Investment Fund (DTIF).
 
 Artikelonderdeel 1.3
 
 De uitgaven op artikelonderdeel 1.3 stijgen per saldo met EUR 23,5 miljoen. Bij de 1e suppletoire begroting 2024 was EUR 20 miljoen gereserveerd op artikel 5.2 voor wederopbouw voor o.a. Gaza. Dit bedrag zal dit jaar niet tot besteding komen en is overgeheveld naar artikel 1.3 ten behoeve van reeds geplande uitgaven voor Private Sector Development (PSD) die in 2024 gedaan zullen worden in plaats van in 2025. Het betreft betalingen voor Private Infrastructure Development Group (PIDG) en Health Insurance Fund (HIF). Verder zijn er diverse andere mutaties. Zo vallen de uitgaven aan RVO EUR 11 miljoen hoger uit. Ook vallen de uitgaven aan programma’s voor infrastructurele ontwikkeling dit jaar hoger uit dan gepland, bijvoorbeeld voor DRIVE. De subsidie-uitgaven financiële sector ontwikkeling vallen per saldo EUR 13,9 miljoen lager uit, mede door lagere realisatie van de uitgaven aan het MASSIF fonds.
 
 
 
 Artikel 2: Duurzame ontwikkeling, voedselzekerheid, water en klimaat
 
 Budgettaire gevolgen van beleid
 
 Tabel 5 Budgettaire gevolgen van beleid artikel 2 Duurzame ontwikkeling, voedselzekerheid, water en klimaat (bedragen x € 1.000)
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Vastgestelde begroting (incl. Suppletoire begrotingen, NvW en amendementen) (1)
 
 
 Mutaties 2e suppletoire begroting (2)
 
 
 Stand 2e suppletoire begroting (3) = (1) + (2)
 
 
 
 
 
 
 
 Art.
 
 
 
 
 Verplichtingen
 
 
 
 
 1.352.094
 
 
 
 
 ‒ 213.978
 
 
 
 
 1.138.116
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Uitgaven
 
 
 
 
 934.932
 
 
 
 
 31.215
 
 
 
 
 966.147
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 2.1
 
 
 
 
 Voedselzekerheid
 
 
 
 
 392.345
 
 
 
 
 31.475
 
 
 
 
 423.820
 
 
 
 
 
 
 
 Subsidies (regelingen)
 
 
 
 
 106.432
 
 
 
 
 54.456
 
 
 
 
 160.888
 
 
 
 
 
 
 Realiseren ecologische houdbare voedselsystemen
 
 
 13.000
 
 
 9.527
 
 
 22.527
 
 
 
 
 
 Bevorderen inclusieve, duurzame groei in de agrarische sector
 
 
 20.000
 
 
 18.250
 
 
 38.250
 
 
 
 
 
 Kennis & capaciteitsopbouw ten behoeve van voedselzekerheid
 
 
 3.000
 
 
 3.100
 
 
 6.100
 
 
 
 
 
 Uitbannen huidige honger en voeding
 
 
 19.000
 
 
 ‒ 525
 
 
 18.475
 
 
 
 
 
 Voedselzekerheid
 
 
 51.432
 
 
 24.104
 
 
 75.536
 
 
 
 
 
 
 Opdrachten
 
 
 
 
 14.728
 
 
 
 
 ‒ 11.828
 
 
 
 
 2.900
 
 
 
 
 
 
 Kennis & capaciteitsopbouw ten behoeve van voedselzekerheid
 
 
 12.000
 
 
 ‒ 9.600
 
 
 2.400
 
 
 
 
 
 Realiseren ecologische houdbare voedselsystemen
 
 
 2.728
 
 
 ‒ 2.728
 
 
 0
 
 
 
 
 
 Voedselzekerheid
 
 
 0
 
 
 500
 
 
 500
 
 
 
 
 
 
 Bijdrage aan agentschappen
 
 
 
 
 3.132
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 3.132
 
 
 
 
 
 
 Rijksdienst voor ondernemend Nederland
 
 
 3.132
 
 
 0
 
 
 3.132
 
 
 
 
 
 
 Bijdrage aan (inter-)nationale organisaties
 
 
 
 
 268.053
 
 
 
 
 ‒ 11.153
 
 
 
 
 256.900
 
 
 
 
 
 
 Voedselzekerheid
 
 
 145.646
 
 
 ‒ 14.253
 
 
 131.393
 
 
 
 
 
 Realiseren ecologische houdbare voedselsystemen
 
 
 24.000
 
 
 ‒ 24.000
 
 
 0
 
 
 
 
 
 Bevorderen inclusieve, duurzame groei in de agrarische sector
 
 
 40.500
 
 
 28.800
 
 
 69.300
 
 
 
 
 
 Kennis & capaciteitsopbouw ten behoeve van voedselzekerheid
 
 
 26.000
 
 
 9.300
 
 
 35.300
 
 
 
 
 
 Uitbannen huidige honger en voeding
 
 
 31.907
 
 
 ‒ 11.000
 
 
 20.907
 
 
 
 
 
 
 Nog te verdelen
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 
 
 Nog te verdelen
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 
 
 
 2.2
 
 
 
 
 Water
 
 
 
 
 192.107
 
 
 
 
 ‒ 503
 
 
 
 
 191.604
 
 
 
 
 
 
 
 Subsidies (regelingen)
 
 
 
 
 54.601
 
 
 
 
 14.780
 
 
 
 
 69.381
 
 
 
 
 
 
 Waterbeheer
 
 
 29.412
 
 
 9.985
 
 
 39.397
 
 
 
 
 
 Drinkwater en sanitatie
 
 
 25.189
 
 
 4.795
 
 
 29.984
 
 
 
 
 
 
 Opdrachten
 
 
 
 
 3.750
 
 
 
 
 ‒ 1.968
 
 
 
 
 1.782
 
 
 
 
 
 
 Waterbeheer
 
 
 3.750
 
 
 ‒ 1.968
 
 
 1.782
 
 
 
 
 
 
 Bijdrage aan agentschappen
 
 
 
 
 2.000
 
 
 
 
 170
 
 
 
 
 2.170
 
 
 
 
 
 
 Rijksdienst voor ondernemend Nederland
 
 
 2.000
 
 
 170
 
 
 2.170
 
 
 
 
 
 
 Bijdrage aan (inter-)nationale organisaties
 
 
 
 
 131.756
 
 
 
 
 ‒ 13.485
 
 
 
 
 118.271
 
 
 
 
 
 
 Waterbeheer
 
 
 85.656
 
 
 ‒ 5.849
 
 
 79.807
 
 
 
 
 
 Drinkwater en sanitatie
 
 
 46.100
 
 
 ‒ 7.636
 
 
 38.464
 
 
 
 
 
 2.3
 
 
 
 
 Klimaat
 
 
 
 
 350.480
 
 
 
 
 243
 
 
 
 
 350.723
 
 
 
 
 
 
 
 Subsidies (regelingen)
 
 
 
 
 97.205
 
 
 
 
 14.677
 
 
 
 
 111.882
 
 
 
 
 
 
 Klimaat algemeen
 
 
 33.005
 
 
 ‒ 323
 
 
 32.682
 
 
 
 
 
 Hernieuwbare energie
 
 
 26.000
 
 
 15.000
 
 
 41.000
 
 
 
 
 
 Dutch Fund for Climate and Development
 
 
 10.000
 
 
 0
 
 
 10.000
 
 
 
 
 
 Bosbehoud
 
 
 28.200
 
 
 0
 
 
 28.200
 
 
 
 
 
 
 Bijdrage aan agentschappen
 
 
 
 
 3.400
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 3.400
 
 
 
 
 
 
 Rijksdienst voor ondernemend Nederland
 
 
 3.400
 
 
 0
 
 
 3.400
 
 
 
 
 
 
 Bijdrage aan (inter-)nationale organisaties
 
 
 
 
 249.875
 
 
 
 
 ‒ 14.434
 
 
 
 
 235.441
 
 
 
 
 
 
 Contributie IZA/IZT
 
 
 358
 
 
 7
 
 
 365
 
 
 
 
 
 Klimaatprogramma's (non-ODA)
 
 
 1.640
 
 
 736
 
 
 2.376
 
 
 
 
 
 Klimaat algemeen
 
 
 11.235
 
 
 ‒ 1.177
 
 
 10.058
 
 
 
 
 
 Hernieuwbare energie
 
 
 56.000
 
 
 ‒ 14.000
 
 
 42.000
 
 
 
 
 
 UNEP
 
 
 8.642
 
 
 0
 
 
 8.642
 
 
 
 
 
 Bosbehoud
 
 
 11.000
 
 
 0
 
 
 11.000
 
 
 
 
 
 Multilaterale klimaatfondsen
 
 
 127.000
 
 
 0
 
 
 127.000
 
 
 
 
 
 Resilience and Sustainability Trust
 
 
 34.000
 
 
 0
 
 
 34.000
 
 
 
 
 
 
 Nog te verdelen
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 
 
 Nog te verdelen
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Ontvangsten
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Toelichting
 
 Verplichtingen
 
 Het verplichtingenbudget op artikel 2 wordt per saldo met EUR 214 miljoen verlaagd vanwege de pro rata verdeling van de ombuigingen in 2025 en verder.
 
 Uitgaven
 
 De uitgaven voor 2024 op artikel 2 Duurzame ontwikkeling, voedselzekerheid, water en klimaat zijn voor 100% juridisch verplicht.
 
 Artikelonderdeel 2.1
 
 De uitgaven op artikelonderdeel 2.1 nemen per saldo met EUR 31,5 miljoen toe. Dit komt doordat een voor volgend jaar geplande betaling van EUR 25 miljoen voor International Fund for Agricultural Development (IFAD-13) dit jaar wordt uitgevoerd. Deze uitgaven worden gedekt uit artikelonderdeel 5.4 waar ruimte ontstond vanwege een aangepaste raming voor de asieluitgaven. Daarnaast is er eenmalig een aanvullende bijdrage van EUR 7 miljoen gedaan aan het UNICEF No Time to Waste programma om de hongersnood in Soedan te verlichten (Kamerstuk 29237 nr. 206).
 
 Artikelonderdeel 2.2
 
 De uitgaven op artikelonderdeel 2.2 worden per saldo met EUR 0,5 miljoen verlaagd. Er wordt EUR 2,0 miljoen overgeheveld naar artikel 3.1 voor het Global Analysis and Assessment of Sanitation and Drinking-Water (GLAAS) programma van de WHO. Daarnaast is vanuit artikel 4.1 Humanitaire Hulp EUR 1,5 miljoen overgeheveld naar dit artikelonderdeel voor het RVO-programma Dutch Disaster Risk Reduction & Surge Support (DRRS).
 
 
 
 Artikel 3: Sociale vooruitgang
 
 Budgettaire gevolgen van beleid
 
 Tabel 6 Budgettaire gevolgen van beleid artikel 3 Sociale vooruitgang (bedragen x € 1.000)
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Vastgestelde begroting (incl. Suppletoire begrotingen, NvW en amendementen) (1)
 
 
 Mutaties 2e suppletoire begroting (2)
 
 
 Stand 2e suppletoire begroting (3) = (1) + (2)
 
 
 
 
 
 
 
 Art.
 
 
 
 
 Verplichtingen
 
 
 
 
 505.935
 
 
 
 
 ‒ 47.386
 
 
 
 
 458.549
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Uitgaven
 
 
 
 
 824.723
 
 
 
 
 9.482
 
 
 
 
 834.205
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 3.1
 
 
 
 
 Mondiale gezondheid en seksuele en reproductieve gezondheid en rechten
 
 
 
 
 510.262
 
 
 
 
 20.655
 
 
 
 
 530.917
 
 
 
 
 
 
 
 Subsidies (regelingen)
 
 
 
 
 211.194
 
 
 
 
 ‒ 1.353
 
 
 
 
 209.841
 
 
 
 
 
 
 Mondiale gezondheid en SRGR
 
 
 211.194
 
 
 ‒ 1.353
 
 
 209.841
 
 
 
 
 
 
 Opdrachten
 
 
 
 
 17.825
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 17.825
 
 
 
 
 
 
 Mondiale gezondheid en SRGR
 
 
 17.825
 
 
 0
 
 
 17.825
 
 
 
 
 
 
 Bijdrage aan agentschappen
 
 
 
 
 139
 
 
 
 
 33
 
 
 
 
 172
 
 
 
 
 
 
 Rijksdienst voor ondernemend Nederland
 
 
 139
 
 
 33
 
 
 172
 
 
 
 
 
 
 Bijdrage aan (inter-)nationale organisaties
 
 
 
 
 281.104
 
 
 
 
 21.975
 
 
 
 
 303.079
 
 
 
 
 
 
 WHO/PAHO
 
 
 7.122
 
 
 7.846
 
 
 14.968
 
 
 
 
 
 Mondiale gezondheid en SRGR
 
 
 176.580
 
 
 13.722
 
 
 190.302
 
 
 
 
 
 UNFPA
 
 
 60.000
 
 
 0
 
 
 60.000
 
 
 
 
 
 UNAIDS
 
 
 23.000
 
 
 0
 
 
 23.000
 
 
 
 
 
 Partnershipprogramma WHO
 
 
 14.402
 
 
 ‒ 4.093
 
 
 10.309
 
 
 
 
 
 UNICEF
 
 
 0
 
 
 4.500
 
 
 4.500
 
 
 
 
 
 
 Nog te verdelen
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 
 
 Nog te verdelen
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 
 
 
 3.2
 
 
 
 
 Vrouwenrechten en gendergelijkheid
 
 
 
 
 47.609
 
 
 
 
 4.374
 
 
 
 
 51.983
 
 
 
 
 
 
 
 Subsidies (regelingen)
 
 
 
 
 34.109
 
 
 
 
 4.250
 
 
 
 
 38.359
 
 
 
 
 
 
 Vrouwenrechten
 
 
 34.109
 
 
 4.250
 
 
 38.359
 
 
 
 
 
 
 Opdrachten
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 100
 
 
 
 
 100
 
 
 
 
 
 
 Vrouwenrechten
 
 
 0
 
 
 100
 
 
 100
 
 
 
 
 
 
 Bijdrage aan (inter-)nationale organisaties
 
 
 
 
 13.500
 
 
 
 
 24
 
 
 
 
 13.524
 
 
 
 
 
 
 Vrouwenrechten
 
 
 7.500
 
 
 24
 
 
 7.524
 
 
 
 
 
 UNWOMEN
 
 
 6.000
 
 
 0
 
 
 6.000
 
 
 
 
 
 
 Nog te verdelen
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 
 
 Nog te verdelen
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 
 
 
 3.3
 
 
 
 
 Maatschappelijk middenveld
 
 
 
 
 202.859
 
 
 
 
 16.000
 
 
 
 
 218.859
 
 
 
 
 
 
 
 Subsidies (regelingen)
 
 
 
 
 183.462
 
 
 
 
 12.062
 
 
 
 
 195.524
 
 
 
 
 
 
 Versterking maatschappelijk middenveld
 
 
 183.462
 
 
 12.062
 
 
 195.524
 
 
 
 
 
 
 Opdrachten
 
 
 
 
 7.282
 
 
 
 
 5.915
 
 
 
 
 13.197
 
 
 
 
 
 
 Versterking maatschappelijk middenveld
 
 
 6.000
 
 
 6.000
 
 
 12.000
 
 
 
 
 
 Versterking maatschappelijk middenveld Monitoringsfonds
 
 
 1.282
 
 
 ‒ 85
 
 
 1.197
 
 
 
 
 
 
 Bijdrage aan (inter-)nationale organisaties
 
 
 
 
 12.115
 
 
 
 
 ‒ 1.977
 
 
 
 
 10.138
 
 
 
 
 
 
 Versterking maatschappelijk middenveld
 
 
 12.115
 
 
 ‒ 1.977
 
 
 10.138
 
 
 
 
 
 
 Nog te verdelen
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 
 
 Nog te verdelen
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 
 
 
 3.4
 
 
 
 
 Onderwijs
 
 
 
 
 63.993
 
 
 
 
 ‒ 31.547
 
 
 
 
 32.446
 
 
 
 
 
 
 
 Subsidies (regelingen)
 
 
 
 
 1.500
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 1.500
 
 
 
 
 
 
 Onderzoeksprogramma's
 
 
 1.500
 
 
 0
 
 
 1.500
 
 
 
 
 
 
 Opdrachten
 
 
 
 
 60.140
 
 
 
 
 ‒ 31.787
 
 
 
 
 28.353
 
 
 
 
 
 
 Onderwijs
 
 
 200
 
 
 0
 
 
 200
 
 
 
 
 
 Onderzoeksprogramma's
 
 
 2.000
 
 
 0
 
 
 2.000
 
 
 
 
 
 Hoger Onderwijs
 
 
 57.940
 
 
 ‒ 31.787
 
 
 26.153
 
 
 
 
 
 
 Bijdrage aan (inter-)nationale organisaties
 
 
 
 
 2.353
 
 
 
 
 240
 
 
 
 
 2.593
 
 
 
 
 
 
 Onderwijs
 
 
 2.353
 
 
 240
 
 
 2.593
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Ontvangsten
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Toelichting
 
 Verplichtingen
 
 Per saldo is er een verlaging van het verplichtingenbudget op artikel 3. Dit wordt met name veroorzaakt doordat minder verplichtingen worden aangegaan op artikelonderdelen 3.1 en 3.4.
 De verlaging van de verplichtingen op artikelonderdeel 3.1 wordt veroorzaakt doordat er onder andere bij de uitvoering van landenprogramma’s in Benin, Oeganda, en Burundi minder committeringen worden gedaan. Dit is het gevolg van de verlaagde kasbudgetten in 2025 en verder.
 Op artikelonderdeel 3.4 zijn er minder verplichtingen aangegaan doordat voor het Hoger Onderwijs programma nog een verdere uitwerking moet volgen en committeringen verschuiven naar latere jaren.
 
 Uitgaven
 
 De uitgaven voor 2024 op artikel 3 Sociale vooruitgang zijn voor 99% juridisch verplicht.
 
 Artikelonderdeel 3.1
 Voor artikelonderdeel 3.1 zijn de geplande uitgaven op mondiale gezondheid en SRGR hoger dan eerder verwacht. Hieronder valt ook de eenmalige bijdrage van EUR 3 miljoen aan de Wereldgezondheidsorganisatie (WHO) om het mpox-virus in Afrikaanse landen te bestrijden, zoals aan de Tweede Kamer gecommuniceerd tijdens het tweeminutendebat over de mondiale gezondheidsstrategie op 4 oktober 2024. Dekking wordt gevonden vanuit niet bestede middelen van het beroeps en hoger onderwijs programma. Ook wordt een al voorziene betaling van EUR 7,8 miljoen voor de Pan American Health Organization (PAHO) van de Wereldgezondheidsorganisatie (WHO) dit jaar betaald om de taakstelling in 2025 deels te ontlasten.
 Verder wordt er EUR 2,2 miljoen overgeheveld van artikel 2.2 Water voor een bijdrage aan het Global Analysis and Assessment of Sanitation and Drinking Water (GLAAS) programma van de WHO.
 Daarnaast worden enkele andere betalingen op lopende verplichtingen eerder dan gepland uitgevoerd. Deze worden gedekt uit ongebruikte middelen van artikelonderdeel 3.4. Dit is ook het geval bij artikelonderdeel 3.2.
 
 Artikelonderdeel 3.3
 
 Voor artikelonderdeel 3.3 zijn de geplande uitgaven hoger dan eerder verwacht. Betalingen op lopende verplichtingen worden naar voren gehaald om de taakstelling in 2025 deels te ontlasten. Dit wordt gedekt uit ongebruikte middelen van artikel 3.4.
 
 Artikelonderdeel 3.4
 
 Voor artikelonderdeel 3.4 zijn de uitgaven lager dan eerder verwacht omdat voor het Hoger Onderwijs programma nog een verdere uitwerking moet volgen. Deze middelen worden gebruikt om lopende verplichtingen op de artikelonderdelen 3.1, 3.2 en 3.3 te dekken.
 
 
 
 Artikel 4: Vrede, veiligheid en duurzame ontwikkeling
 
 Budgettaire gevolgen van beleid
 
 Tabel 7 Budgettaire gevolgen van beleid artikel 4 Vrede, veiligheid en duurzame ontwikkeling (bedragen x € 1.000)
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Vastgestelde begroting (incl. Suppletoire begrotingen, NvW en amendementen) (1)
 
 
 Mutaties 2e suppletoire begroting (2)
 
 
 Stand 2e suppletoire begroting (3) = (1) + (2)
 
 
 
 
 
 
 
 Art.
 
 
 
 
 Verplichtingen
 
 
 
 
 1.092.768
 
 
 
 
 ‒ 152.416
 
 
 
 
 940.352
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Uitgaven
 
 
 
 
 1.085.967
 
 
 
 
 15.688
 
 
 
 
 1.101.655
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 4.1
 
 
 
 
 Humanitaire Hulp
 
 
 
 
 594.017
 
 
 
 
 15.688
 
 
 
 
 609.705
 
 
 
 
 
 
 
 Subsidies (regelingen)
 
 
 
 
 122.000
 
 
 
 
 4.000
 
 
 
 
 126.000
 
 
 
 
 
 
 Noodhulpprogramma's
 
 
 122.000
 
 
 4.000
 
 
 126.000
 
 
 
 
 
 
 Bijdrage aan (inter-)nationale organisaties
 
 
 
 
 472.017
 
 
 
 
 11.688
 
 
 
 
 483.705
 
 
 
 
 
 
 Noodhulpprogramma's
 
 
 357.000
 
 
 11.688
 
 
 368.688
 
 
 
 
 
 Noodhulpprogramma's non-ODA
 
 
 1.017
 
 
 0
 
 
 1.017
 
 
 
 
 
 UNHCR
 
 
 35.000
 
 
 0
 
 
 35.000
 
 
 
 
 
 UNRWA
 
 
 19.000
 
 
 0
 
 
 19.000
 
 
 
 
 
 Wereldvoedselprogramma
 
 
 60.000
 
 
 0
 
 
 60.000
 
 
 
 
 
 4.2
 
 
 
 
 Opvang en bescherming in de regio en migratiesamenwerking
 
 
 
 
 291.295
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 291.295
 
 
 
 
 
 
 
 Subsidies (regelingen)
 
 
 
 
 15.500
 
 
 
 
 ‒ 3.200
 
 
 
 
 12.300
 
 
 
 
 
 
 Opvang in de regio
 
 
 12.500
 
 
 ‒ 1.300
 
 
 11.200
 
 
 
 
 
 Migratie en ontwikkeling
 
 
 3.000
 
 
 ‒ 1.900
 
 
 1.100
 
 
 
 
 
 
 Bijdrage aan (inter-)nationale organisaties
 
 
 
 
 275.795
 
 
 
 
 3.200
 
 
 
 
 278.995
 
 
 
 
 
 
 Opvang in de regio
 
 
 219.795
 
 
 ‒ 800
 
 
 218.995
 
 
 
 
 
 Migratie en ontwikkeling
 
 
 56.000
 
 
 4.000
 
 
 60.000
 
 
 
 
 
 4.3
 
 
 
 
 Veiligheid en Rechtstaatontwikkeling
 
 
 
 
 200.655
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 200.655
 
 
 
 
 
 
 
 Subsidies (regelingen)
 
 
 
 
 55.453
 
 
 
 
 4.388
 
 
 
 
 59.841
 
 
 
 
 
 
 Legitieme stabiliteit
 
 
 7.000
 
 
 3.500
 
 
 10.500
 
 
 
 
 
 Inclusieve vredes- en politieke processen
 
 
 15.500
 
 
 0
 
 
 15.500
 
 
 
 
 
 Functionerende rechtsorde
 
 
 32.953
 
 
 888
 
 
 33.841
 
 
 
 
 
 
 Opdrachten
 
 
 
 
 1.500
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 1.500
 
 
 
 
 
 
 Inclusieve vredes- en politieke processen
 
 
 1.500
 
 
 0
 
 
 1.500
 
 
 
 
 
 
 Bijdrage aan (inter-)nationale organisaties
 
 
 
 
 143.702
 
 
 
 
 ‒ 4.388
 
 
 
 
 139.314
 
 
 
 
 
 
 Legitieme stabiliteit
 
 
 4.000
 
 
 ‒ 4.000
 
 
 0
 
 
 
 
 
 Functionerende rechtsorde
 
 
 103.202
 
 
 ‒ 61
 
 
 103.141
 
 
 
 
 
 Inclusieve vredes- en politieke processen
 
 
 36.500
 
 
 ‒ 327
 
 
 36.173
 
 
 
 
 
 
 Nog te verdelen
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 
 
 Nog te verdelen
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Ontvangsten
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Toelichting
 
 Verplichtingen
 
 Het verplichtingenbudget op artikel 4 wordt per saldo met EUR 152 miljoen verlaagd. Dit komt doordat er vooral voor Opvang in de regio en Migratie en Veiligheid en Rechtsstaatontwikkeling minder verplichtingen worden aangegaan als gevolg van de bezuinigingen in 2025 en verder.
 
 Uitgaven
 
 De uitgaven voor 2024 op artikel 4 Vrede, veiligheid en duurzame economische ontwikkeling zijn voor 91% juridisch verplicht.
 
 Artikelonderdeel 4.1
 
 De uitgaven op artikelonderdeel 4.1 worden verhoogd met EUR 15,7 miljoen. De geplande bijdragen voor 2025 van totaal EUR 19,1 miljoen aan de landenspecifieke fondsen van de VN (Country Based Pooled Funds) en aan Central Emergency Response Fund (CERF) worden al in 2024 gedaan. Deze uitgaven worden gedekt uit artikelonderdeel 5.4 waar ruimte ontstond vanwege een aangepaste raming voor de asieluitgaven. Daarnaast wordt EUR 2 miljoen overgeheveld naar het Stabiliteitsfonds op de BZ-begroting voor Gaza voor de inzet van scanners en een project op het gebied van vredesopbouw. Verder wordt EUR 1,5 miljoen overgeheveld naar artikel 2.2 Water ten behoeve van het RVO-programma Dutch Disaster Risk Reduction & Surge Support (DRRS).
 
 
 
 Artikel 5: Multilaterale samenwerking en overige inzet
 
 Budgettaire gevolgen van beleid
 
 Tabel 8 Budgettaire gevolgen van beleid artikel 5 Multilaterale samenwerking (bedragen x € 1.000)
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Vastgestelde begroting (incl. Suppletoire begrotingen, NvW en amendementen) (1)
 
 
 Mutaties 2e suppletoire begroting (2)
 
 
 Stand 2e suppletoire begroting (3) = (1) + (2)
 
 
 
 
 
 
 
 Art.
 
 
 
 
 Verplichtingen
 
 
 
 
 1.202.461
 
 
 
 
 ‒ 36.198
 
 
 
 
 1.166.263
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Uitgaven
 
 
 
 
 433.144
 
 
 
 
 ‒ 35.110
 
 
 
 
 398.034
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 5.1
 
 
 
 
 Multilaterale samenwerking
 
 
 
 
 376.995
 
 
 
 
 ‒ 12.679
 
 
 
 
 364.316
 
 
 
 
 
 
 
 Bijdrage aan (inter-)nationale organisaties
 
 
 
 
 376.995
 
 
 
 
 ‒ 12.679
 
 
 
 
 364.316
 
 
 
 
 
 
 UNIDO
 
 
 1.950
 
 
 ‒ 171
 
 
 1.779
 
 
 
 
 
 UNDP
 
 
 39.000
 
 
 0
 
 
 39.000
 
 
 
 
 
 UNICEF
 
 
 44.000
 
 
 0
 
 
 44.000
 
 
 
 
 
 Speciale multilaterale activiteiten
 
 
 14.587
 
 
 ‒ 5.500
 
 
 9.087
 
 
 
 
 
 Assistent deskundigenprogramma
 
 
 9.000
 
 
 ‒ 3.900
 
 
 5.100
 
 
 
 
 
 Internationale Financiële Instellingen
 
 
 23.058
 
 
 0
 
 
 23.058
 
 
 
 
 
 Middelenaanvullingen multilaterale banken en fondsen
 
 
 87.789
 
 
 ‒ 3.750
 
 
 84.039
 
 
 
 
 
 Kapitaalaanvullingen bij regionale ontwikkelingsbanken
 
 
 8.111
 
 
 642
 
 
 8.753
 
 
 
 
 
 Bijdrage aan IFI's voor steun Oekraïne
 
 
 149.500
 
 
 0
 
 
 149.500
 
 
 
 
 
 
 Nog te verdelen
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 
 
 Nog te verdelen
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 
 
 
 5.2
 
 
 
 
 Overig armoedebeleid
 
 
 
 
 110.496
 
 
 
 
 ‒ 28.875
 
 
 
 
 81.621
 
 
 
 
 
 
 
 Subsidies (regelingen)
 
 
 
 
 10.367
 
 
 
 
 276
 
 
 
 
 10.643
 
 
 
 
 
 
 Kleine activiteiten posten en cultuur en ontwikkeling
 
 
 9.717
 
 
 166
 
 
 9.883
 
 
 
 
 
 Nationale SDG implementatie
 
 
 650
 
 
 110
 
 
 760
 
 
 
 
 
 
 Opdrachten
 
 
 
 
 586
 
 
 
 
 ‒ 32
 
 
 
 
 554
 
 
 
 
 
 
 Nationale SDG implementatie
 
 
 86
 
 
 ‒ 32
 
 
 54
 
 
 
 
 
 Programmamiddelen Oekraïne
 
 
 500
 
 
 0
 
 
 500
 
 
 
 
 
 
 Bijdrage aan (inter-)nationale organisaties
 
 
 
 
 79.543
 
 
 
 
 ‒ 9.119
 
 
 
 
 70.424
 
 
 
 
 
 
 UNESCO
 
 
 4.400
 
 
 ‒ 54
 
 
 4.346
 
 
 
 
 
 Diverse ondersteunende activiteiten
 
 
 4.475
 
 
 ‒ 2.609
 
 
 1.866
 
 
 
 
 
 Kleine activiteiten posten en cultuur en ontwikkeling
 
 
 2.381
 
 
 ‒ 218
 
 
 2.163
 
 
 
 
 
 Schuldverlichting
 
 
 61.785
 
 
 174
 
 
 61.959
 
 
 
 
 
 Voorlichting op het terrein van Ontwikkelingssamenwerking
 
 
 250
 
 
 ‒ 160
 
 
 90
 
 
 
 
 
 Verdragsmiddelen Suriname
 
 
 6.252
 
 
 ‒ 6.252
 
 
 0
 
 
 
 
 
 
 Nog te verdelen
 
 
 
 
 20.000
 
 
 
 
 ‒ 20.000
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 
 
 Nog te verdelen
 
 
 20.000
 
 
 ‒ 20.000
 
 
 0
 
 
 
 
 
 
 Nog te verdelen
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 
 
 5.4
 
 
 
 
 Nog te verdelen i.v.m.wijzigingen BNI en/of toerekeningen
 
 
 
 
 ‒ 54.347
 
 
 
 
 6.444
 
 
 
 
 ‒ 47.903
 
 
 
 
 
 
 
 Nog te verdelen i.v.m.wijzigingen BNI en/of toerekeningen
 
 
 
 
 ‒ 54.347
 
 
 
 
 6.444
 
 
 
 
 ‒ 47.903
 
 
 
 
 
 
 Nog te verdelen i.v.m.wijzigingen BNI en/of toerekeningen
 
 
 ‒ 54.347
 
 
 6.444
 
 
 ‒ 47.903
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Ontvangsten
 
 
 
 
 55.806
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 55.806
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Toelichting
 
 Verplichtingen
 
 Het verplichtingenbudget op artikel 5 wordt per saldo met EUR 36,2 miljoen verlaagd. Dit komt vooral door een overheveling van EUR 20 miljoen vanuit artikel 5.2 naar artikel 1.3. Daarnaast wordt het verplichtingenbudget verlaagd omdat het budget voor het schuldverlichtingsdeel voor de middelenaanvulling van IFAD wordt overgeheveld naar artikel 2 en doordat de verdragsmiddelen voor Suriname dit jaar niet tot besteding komen. Deze verdragsmiddelen blijven, conform de uitvoering van het verdrag, de komende jaren beschikbaar.
 
 Uitgaven
 
 De uitgaven voor 2024 op artikel 5 Multilaterale samenwerking en overige inzet zijn voor 90% juridisch verplicht, dit is exclusief artikelonderdeel 5.4.
 
 Artikelonderdeel 5.1
 
 Het uitgavenbudget op artikelonderdeel 5.1 wordt verlaagd met EUR 12,7 miljoen. Dit komt voornamelijk doordat EUR 5,5 miljoen voor speciale multilaterale activiteiten en EUR 3,9 miljoen voor het assistent-deskundigenprogramma niet tot besteding komt. Verder zal de middelenaanvulling van EUR 3,8 miljoen voor het Asian Development Fund (ADF) niet in 2024, maar in 2025 plaatsvinden.
 
 Artikelonderdeel 5.2
 
 De uitgaven op dit artikelonderdeel nemen af met EUR 28,9 miljoen. Het bedrag van EUR 20 miljoen dat bij de 1e suppletoire begroting 2024 gereserveerd is voor wederopbouw voor o.a. Gaza zal dit jaar niet tot besteding komen. Dit bedrag wordt overgeheveld naar artikel 1.3 ten behoeve van uitgaven voor Private Sector Development (PSD) die in 2024 gedaan zullen worden in plaats van in 2025. De ruimte van EUR 20 miljoen die daardoor ontstaat in 2025 zal gereserveerd worden voor wederopbouw voor o.a. Gaza.
 Daarnaast worden de uitgaven verlaagd met EUR 6,3 miljoen omdat de verdragsmiddelen voor Suriname dit jaar niet tot besteding zullen komen. Deze verdragsmiddelen blijven, conform de uitvoering van het verdrag, de komende jaren beschikbaar.
 
 Artikelonderdeel 5.4
 
 Om de inzichtelijkheid van de BHO-begroting verder te verbeteren is er met ingang van begrotingsjaar 2017 artikelonderdeel 5.4 gecreëerd. Op dit artikelonderdeel wordt ook overprogrammering geregistreerd. Overprogrammering houdt in dat er meer programma’s of bijdragen worden gepland dan waarvoor budget beschikbaar is, in de verwachting dat over het algemeen de uitvoering van programma’s en/of betalingen vertraging oploopt. De uitvoering van het beleid leert dat bijvoorbeeld (geo)politieke ontwikkelingen en uitvoeringsmogelijkheden in landen waarin programma’s worden uitgevoerd gedurende het jaar kunnen leiden tot vertragingen in de uitputting van de ODA-middelen. Indien er sprake is van overprogrammering is dat zichtbaar als een negatieve stand op het verdeelartikel. Over de verdere werking van dit artikel verwijs ik u naar de Kamerbrief als reactie op Motie van der Graaf c.s. (Kamerstuk II, 36200 XVII nr. 32) over fluctuaties van het ODA-budget.
 
 Ontwikkelingen verdeelartikel 5.4
 
 Hieronder wordt een overzicht gepresenteerd van de mutaties die hebben plaatsgevonden op het verdeelartikel. Het totaal van de tabel komt overeen met de mutatie die is opgenomen in de tweede suppletoire begroting 2024.
 
 Tabel 9 Ontwikkelingen verdeelartikel 5.4 2024
 
 
 
 
 
 
 
 Omschrijving
 
 
 
 
 Mutatie
 
 
 
 
 
 
 
 Verschuivingen op de BHO-begroting
 
 
 6.444
 
 
 
 
 Aanpassing raming eerstejaars asielzoekers
 
 
 44.188
 
 
 
 
 Middelenaanvulling IFAD-13
 
 
 ‒ 25.000
 
 
 
 
 Humanitaire hulp
 
 
 ‒ 19.188
 
 
 
 
 
 Totaal
 
 
 
 
 6.444
 
 
 
 
 
 
 
 
 Toelichting
 
 
 
 –
 Per saldo wordt het verdeelartikel 5.4 verhoogd met EUR 6,4 miljoen als gevolg van onbestede middelen elders op de begroting. Dit bedrag wordt ingezet om de negatieve stand op artikel 5.4 licht terug te brengen. Zo komt het artikel bij de tweede suppletoire begroting op een gebruikelijke stand voor de tijd van het jaar.
 
 
 –
 Een aanpassing van de raming van de bezetting en prijs bij het COA voor de opvang van eerstejaars asielzoekers uit DAC-landen leidt in 2024 tot een overheveling van EUR 44,2 miljoen vanaf de begroting van AenM. In het voorjaar van 2025 volgt de definitieve afrekening over 2024. Deze middelen worden ingezet voor reeds geplande bijdragen aan het International Fund for Agricultural Development (IFAD-13) en voor humanitaire hulp voor reeds geplande bijdragen aan Central Emergency Response Fund (CERF) en de landenspecifieke fondsen van de VN (Country Based Pooled Funds).