Memorie van toelichting
Staten-Generaal — Kamerstuk Memorie van toelichting
Datum: 2023-05-11 00:00:00.000000
Rechtsgebied: Wetgeving


Vergaderjaar 2022‒2023
 Tweede Kamer der Staten-Generaal
 2
 Kamerstukken
 
 
 
 36 350
 IX
 
 Wijziging van de begrotingsstaat van het Ministerie van Financiën (IXB) en de begrotingsstaat van Nationale Schuld (IXA) voor het jaar 2023 (wijziging samenhangende met de Voorjaarsnota)
 
 
 Nr. 2
 MEMORIE VAN TOELICHTING
 Ontvangen 11 mei 2023
 
 
 
 
 A.
 ARTIKELSGEWIJZE TOELICHTING BIJ HET WETSVOORSTEL 
 
 Wetsartikelen 1 en 2
 
 De begrotingsstaten die onderdeel zijn van de Rijksbegroting, worden op grond van artikel 2.3, eerste lid, van de Comptabiliteitswet 2016 elk afzonderlijk bij wet vastgesteld en derhalve ook gewijzigd. Het onderhavige wetsvoorstel strekt ertoe om voor het jaar 2023 wijzigingen aan te brengen in:
 
 
 1.
 de departementale begrotingsstaat van het Ministerie van Financiën (IXB);
 
 
 2.
 de begrotingsstaat inzake de Nationale Schuld (IXA).
 
 
 
 De in de begrotingsstaten opgenomen begrotingsartikelen worden in onderdeel B van deze memorie van toelichting toegelicht (de zgn. begrotingstoelichting).
 
 
 
 
 De Minister van Financiën,
 
 S.A.M. Kaag
 
 
 
 
 
 
 
 
 B.
 BEGROTINGSTOELICHTING
 
 
 
 1
 Leeswijzer
 
 De voorliggende suppletoire begroting bevat de voorgestelde wijzigingen ten opzichte van de ontwerpbegroting 2023 (inclusief Nota van Wijziging1Kamerstukken II 2022-2023, 36 200 nr. 10) van het ministerie van Financiën (IXB) en Nationale Schuld (IXA).
 In hoofdstuk 2 zijn de overzichten opgenomen met de belangrijkste mutaties; in paragraaf 2.1 voor artikel 1 t/m 13 van IXB en in paragraaf 2.2. voor artikel 11 en 12 van IXA.
 Hoofdstuk 3 en hoofdstuk 4 bevatten per beleidsartikel een budgettaire tabel. Conform de Rijksbegrotingsvooschriften (RBV) worden per artikel de (meerjarige) mutaties die groter of gelijk zijn aan de ondergrenzen in de onderstaande (tabel 1) toegelicht. Vanwege de staffel kan de som van de toegelichte mutaties afwijken van de totale mutaties op het artikel.
 
 Tabel 1 Ondergrenzen conform RBV
 
 
 
 
 
 
 
 Omvang begrotingsartikel (stand ontwerpbegroting) in € miljoen
 
 
 Beleidsmatige mutaties (ondergrens in € miljoen)
 
 
 Technische mutaties (ondergrens in € miljoen)
 
 
 
 
 
 
 < 50
 
 
 1
 
 
 2
 
 
 
 
 => 50 en < 200
 
 
 2
 
 
 4
 
 
 
 
 => 200 < 1000
 
 
 5
 
 
 10
 
 
 
 
 => 1000
 
 
 10
 
 
 20
 
 
 
 
 
 Beleidsmatige mutaties zijn het gevolg van nieuw beleid. Technische mutaties zijn het gevolg van bestaand beleid (bijvoorbeeld overboekingen en ramingsbijstellingen).
 De toelichting op de mutatie van de belastingontvangsten is in de Voorjaarnota opgenomen.
 
 
 
 2
 Beleid
 
 
 
 2.1
 Overzicht belangrijkste uitgaven- en ontvangstenmutaties IXB
 
 In onderstaande tabellen worden de belangrijkste suppletoire uitgaven-(tabel 2) en ontvangstenmutaties (tabel 3) weergegeven.
 
 Tabel 2 Overzicht belangrijkste suppletoire uitgavenmutaties 2023 (Eerste suppletoire begroting) (bedragen x € 1.000)
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Art.
 
 
 Uitgaven 2023
 
 
 Uitgaven 2024
 
 
 Uitgaven 2025
 
 
 Uitgaven 2026
 
 
 Uitgaven 2027
 
 
 
 
 
 
 
 Vastgestelde begroting 2023 na NvW
 
 
 
 
 
 14.179.542
 
 
 
 
 10.824.743
 
 
 
 
 10.858.764
 
 
 
 
 9.202.617
 
 
 
 
 8.669.845
 
 
 
 
 
 Belangrijkste suppletoire mutaties
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 1) Uitvoeringskosten fiscale wet- regelgeving
 
 
 1
 
 
 0
 
 
 23.279
 
 
 19.458
 
 
 39.499
 
 
 39.727
 
 
 
 
 2) Ambitie verhoging IV-dagen
 
 
 1
 
 
 0
 
 
 26.489
 
 
 33.377
 
 
 33.377
 
 
 33.377
 
 
 
 
 3) Belasting- en invorderingsrente
 
 
 1
 
 
 40.298
 
 
 52
 
 
 342
 
 
 607
 
 
 1.243
 
 
 
 
 4) Bijdrage aan rijksbrede problematiek: belasting- en invorderingsrente
 
 
 1
 
 
 7.000
 
 
 23.000
 
 
 22.000
 
 
 22.000
 
 
 20.000
 
 
 
 
 5) Kapitaalinjectie Invest-NL
 
 
 3
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 155.000
 
 
 0
 
 
 
 
 6) Kapitaalinjectie Invest International
 
 
 3
 
 
 113.000
 
 
 54.000
 
 
 4.000
 
 
 ‒ 134.000
 
 
 0
 
 
 
 
 7) Kapitaalinjectie TenneT
 
 
 3
 
 
 0
 
 
 ‒ 600.000
 
 
 ‒ 1.458.000
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 
 
 8) Kapitaalinjectie EBRD
 
 
 4
 
 
 0
 
 
 75.000
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 
 
 9) ESM Kapitaalsleutel correctie
 
 
 4
 
 
 ‒ 176.000
 
 
 0
 
 
 176.000
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 
 
 10) Bijdrage EU voor rente Oekraïne
 
 
 4
 
 
 0
 
 
 41.436
 
 
 41.436
 
 
 41.436
 
 
 41.436
 
 
 
 
 11) Bijdrage aan rijksbrede problematiek: apparaatsuitgaven beleidsdepartement
 
 
 8
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 ‒ 10.000
 
 
 ‒ 10.000
 
 
 
 
 12) Loon- en prijsbijstelling
 
 
 10
 
 
 297.760
 
 
 280.937
 
 
 250.674
 
 
 242.794
 
 
 241.250
 
 
 
 
 13) Additionele prijsbijstelling over 2022
 
 
 10
 
 
 18.791
 
 
 17.072
 
 
 11.968
 
 
 11.130
 
 
 11.046
 
 
 
 
 14) Eindejaarsmarge
 
 
 10
 
 
 65.281
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 
 
 15) Bijdrage aan rijksbrede problematiek: vrijval artikel 10
 
 
 10
 
 
 ‒ 29.875
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 
 
 16) Hersteloperatie toeslagen
 
 
 13
 
 
 298.625
 
 
 341.420
 
 
 143.071
 
 
 8.463
 
 
 0
 
 
 
 
 17) Extra eindejaarsmarge hersteloperatie toeslagen
 
 
 13
 
 
 45.819
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 
 
 18) Overhevelingen Aanvullende Post
 
 
 div
 
 
 12.918
 
 
 243.870
 
 
 144.307
 
 
 116.471
 
 
 118.615
 
 
 
 
 19) Kasschuiven
 
 
 div
 
 
 ‒ 147.098
 
 
 46.936
 
 
 55.877
 
 
 26.115
 
 
 18.170
 
 
 
 
 20) Interdepartementale overboekingen
 
 
 div
 
 
 494.659
 
 
 6.611
 
 
 10.975
 
 
 11.856
 
 
 15.596
 
 
 
 
 21) Overige mutaties
 
 
 
 7.920
 
 
 ‒ 29.526
 
 
 ‒ 23.250
 
 
 ‒ 26.860
 
 
 ‒ 26.322
 
 
 
 
 
 Stand 1e suppletoire begroting 2023
 
 
 
 
 
 15.228.640
 
 
 
 
 11.375.319
 
 
 
 
 10.290.999
 
 
 
 
 9.740.505
 
 
 
 
 9.173.983
 
 
 
 
 
 
 Toelichting
 
 
 1.
 
 Uitvoeringskosten fiscale wet- en regelgeving
 
 Vanuit de reservering voor ‘Uitvoeringskosten fiscale wet- en regelgeving’ op de Aanvullende Post (AP) wordt circa € 40 mln. vanaf 2026 overgeheveld naar artikel 1 Belastingen. Deze middelen komen ten gunste van de uitvoering van het coalitieakkoord, Europese wetgeving en nieuwe lastenmaatregelen en overige wijzigingen in de fiscale wet- en regelgeving.
 
 
 
 
 2.
 
 Ambitie verhoging IV-dagen
 
 Het budget voor externe inhuur van de Belastingdienst wordt vanaf 2025 met € 33 mln. verhoogd om de groei naar 640.000 IV-dagen te kunnen realiseren. Aanvullend wordt € 15 mln. beschikbaar gemaakt binnen de Belastingdienst voor de benodigde groei van IV-dagen. Het totale additionele IV-budget bedraagt daarmee € 48 mln. Deze ambitie is noodzakelijk om politieke wensen en fiscale maatregelen sneller te kunnen invoeren. Vanaf 2024 is een groeipad naar 640.000 IV-dagen in 2025 mogelijk met het oog op de beleidswensen en blijvende aandacht voor modernisering en vernieuwing van IV-systemen. 
 
 
 3.
 
 Belasting- en invorderingsrente
 
 De te vergoeden invorderingsrente wordt circa € 40 mln. hoger geraamd in verband met de herstelactie invorderingsrente. Over de stand van zaken van de herstelactie is de Tweede Kamer 16 maart jl. geïnformeerd2Kamerstukken II 2022-2023, 31 066 nr. 1205, ‘Stand van zaken Belastingdienst maart 2023’. 
 
 
 4.
 
 Bijdrage aan rijksbrede problematiek: belasting- en invorderingsrente
 
 De raming van de belasting- en invorderingsrente is meerjarig herijkt, mede als gevolg van de doorwerking van renteverhogingen door de ECB op de belasting- en invorderingsrente. Er is besloten om de bestaande wettelijke systematiek aan te passen naar een beter uitlegbaar belasting- en invorderingsrente systeem. De achtergrond hiervan wordt toegelicht bij post 3 onder Ontvangstenmutaties. Er wordt nog een uitvoeringstoets opgesteld, waarmee gekeken wordt naar de uitvoerbaarheid en de gevolgen die er voor de uitvoering optreden door deze wijziging. Het nettoresultaat van hogere uitgaven en hogere ontvangsten draagt het ministerie van Financiën bij aan het generale beeld. Samen met de structurele meevaller als gevolg van een hogere grondslag van de vennootschapsbelasting in de renteraming (zie ook post 2 onder Ontvangstenmutaties) levert dit per saldo een structurele bijdrage van € 100 mln. aan de rijksbrede opgave op. 
 
 
 5.
 
 Kapitaalinjectie Invest-NL
 
 In 2022 is € 175 mln. kapitaal gestort in Invest-NL, afgestemd op de kasbehoefte van Invest-NL voor investeringen. Het resterende begrote kapitaal van € 155 mln. voor 2022 wordt doorgeschoven naar 2026. Het totaal van de beoogde kapitaalinjecties wijzigt niet, verspreid over de jaren ontvangt Invest-NL een kapitaalinjectie ter grootte van € 1,7 mld. 
 
 
 6.
 
 Kapitaalinjectie Invest International
 
 De raming voor de kapitaalinjectie Invest International wordt in 2023 met € 113 mln. bijgesteld. Dit betreft enerzijds het doorgeschoven resterende begrote kapitaal van € 37 mln. uit 2022. Anderzijds wordt een kasschuif toegepast om het ritme van de raming van de kapitaalinjectie af te stemmen op de kasbehoefte van Invest International voor investeringen. Het totaal van de beoogde kapitaalinjecties wijzigt niet, verspreid over de jaren ontvangt Invest International een kapitaalinjectie ter waarde van € 833 mln.
 
 
 
 
 7.
 
 Kapitaalinjectie TenneT
 
 Uw Kamer is eerder geïnformeerd dat het kabinet inzet op de volledige verkoop van TenneT Duitsland3Kamerstukken II 2022-2023, 28 165 nr. 386. Mocht een transactie onder acceptabele voorwaarden tot stand komen, dan zou de opbrengst van een dergelijke verkoop ten goede komen aan TenneT Holding, de verkopende partij en aandeelhouder van TenneT Duitsland. Met deze opbrengst zou dan vervolgens de Nederlandse kapitaalbehoefte in de komende jaren gefinancierd kunnen worden en zijn de gemaakte reserveringen in de begroting overbodig. Het kabinet acht het hierbij belangrijk dat TenneT voldoende gefinancierd is, conform de minimale credit rating in de nota deelnemingenbeleid, om haar publieke taken te kunnen uitvoeren.
 
 
 8.
 
 Kapitaalinjectie EBRD
 
 Er volgt mogelijk een kapitaalinjectie aan de European Bank for Reconstruction and Development (EBRD). Met behulp van deze injectie kan EBRD blijven bijdragen aan het steunen van Oekraïne en programma's opstarten in sub-Sahara Afrika. Hoewel nog veel onzeker is, wordt hierover mogelijk later dit jaar besloten. In dat geval zal de verplichting nog in 2023 worden aangegaan. Daarom wordt een reservering opgenomen van € 75 mln. (met bijbehorende uitgave in 2024).
 
 
 
 
 9.
 
 ESM Kapitaalsleutel correctie
 
 De betalingsverplichting ESM wordt met € 176 mln. uitgesteld naar 2025. In de ontwerpbegroting 2023 was een reservering opgenomen voor het actualiseren van de kapitaalsleutel van het ESM vanwege de toetreding van Kroatië. Deze actualisatie is echter uitgesteld en wordt in 2025 opgenomen, omdat de nieuwe kapitaalsleutel wordt geactualiseerd wanneer een nieuw ESM-lid toetreedt, en uiterlijk 1 januari 2026. Het bedrag zal worden geactualiseerd zodra meer duidelijkheid is over de gekozen kapitaalsleutel.
 
 
 10.
 
 Bijdrage EU voor rente Oekraïne
 
 In december 2022 is in de Ecofin gesproken over een bijdrage van de EU-lidstaten om de rente op de Oekraïne-lening van € 18 mld. in 2023 te compenseren4Kamerstukken II 2022-2023, 22 112 nr. 36045-3557. De bijdrage zal tussen 2024 tot en met het jaar 2027 circa € 41,4 mln. per jaar bedragen. In afwachting van de bilaterale overeenkomst tussen Nederland en EU, en een update van de Europese Commissie over de hoogte van de bijdrage, wordt een reservering voor de verplichting opgenomen van € 165,7 mln.
 
 
 11.
 
 Bijdrage aan rijksbrede problematiek: apparaatsuitgaven beleidsdepartement
 
 Vanuit de apparaatsbudgetten van het beleidsdepartement vindt vanaf 2026 een additionele bijdrage van € 10 mln. structureel plaats aan het rijksbrede beeld. 
 
 
 
 
 12.
 
 Loon- en prijsbijstelling
 
 De loon- en prijsbijstelling 2023 wordt toegevoegd aan de Financiënbegroting (€ 298 mln. in 2023 en € 241 mln. structureel).
 
 
 13.
 
 Additionele prijsbijstelling over 2022
 
 De extra prijsbijstelling, ter compensatie van de uitzonderlijk hoge inflatie in 2022, wordt toegevoegd aan de Financiënbegroting (€ 19 mln. in 2023 en € 11 mln. structureel).
 
 
 14.
 
 Eindejaarsmarge
 
 De eindejaarsmarge 2022 van € 65 mln. wordt toegevoegd aan de Financiënbegroting.
 
 
 
 
 15.
 
 Bijdrage aan rijksbrede problematiek: vrijval artikel 10
 
 Vanuit artikel 10 Nog onverdeeld wordt in 2023 in totaal een bijdrage van € 30 mln. geleverd aan de rijksbrede problematiek onder het uitgavenplafond.
 
 
 16.
 
 Hersteloperatie Toeslagen 
 
 Op basis van de actuele inzichten inzake aantallen, bedragen en nu adequaat geachte aannames wordt het totaal meerjarig beschikbare budget voor de Hersteloperatie Toeslagen naar boven bijgesteld. Deze middelen worden generaal beschikbaar gesteld (€ 792 cumulatief). Tevens wordt € 478 mln. extra op de Aanvullende Post gereserveerd, waarmee het totaal voor FIN beschikbaar gestelde middelen voor toeslagenherstel toeneemt met € 1,3 mld. Zonder het project Versnellen & Verbeteren zou het afhandelen van integrale beoordelingen en bezwaren langer duren dan eerder geraamd. Daarnaast komen er meer bezwaren binnen dan verwacht. Om de doelstelling van Versnellen & Verbeteren te behalen (onder meer: minimaal 90% van de aanmeldingen bij Uitvoeringsorganisatie Herstel Toeslagen (UHT) heeft in Q1 van 2025 een afgeronde integrale beoordeling) en de bezwaren zo goed mogelijk te behandelen, is extra budget nodig. Dit vereist uitvoeringswijzigingen om de productiviteit bij de Uitvoeringsorganisatie Herstel Toeslagen (UHT) te verhogen en het aantal toekomstige bezwaren te verkleinen, maar ook additionele capaciteit. Ook de compensatie- en hersteluitgaven vallen naar verwachting hoger uit dan eerder begroot. Dit komt door een groter aantal gedupeerden dat bij de eerste toets in eerste instantie niet als gedupeerde wordt aangemerkt, maar waarvan bij de integrale beoordeling wel gedupeerdheid wordt vastgesteld. Op basis van informatie die begin maart beschikbaar was, is een prognose opgesteld van een totaal van circa 42.000 gedupeerden. Dit is een stijging van circa 7.000 gedupeerden. Hierbij wordt opgemerkt dat deze prognose een momentopname is; u wordt via de voortgangsrapportage Hersteloperatie Toeslagen geïnformeerd over eventuele bijstellingen in deze prognose. Daarnaast doen meer gedupeerden een beroep op - en krijgen meer gedupeerden additionele compensatie toegekend door - de Commissie Werkelijke Schade (CWS). Daarnaast is er een autonome (budgettaire) tegenvaller bij het herstelbedrag van de kindregeling. Tot slot heeft de toename van het verwachte aantal gedupeerden ook effect op de overige herstelregelingen, zoals de ex-partnerregeling en de publieke- en private schuldenoplossing. Een integraal overzicht van de financiële stand van zaken van de Hersteloperatie Toeslagen is te vinden in de bijlagen van de Voorjaarsnota 2023.
 
 
 
 
 17.
 
 Extra eindejaarsmarge 
 hersteloperatie toeslagen
 
 De onderuitputting op de programmamiddelen voor de Hersteloperatie Toeslagen in 2022 wordt middels een extra eindejaarsmarge van circa € 46 mln. opnieuw beschikbaar gesteld om gedupeerde ouders te kunnen compenseren.
 
 
 18.
 
 Overhevelingen Aanvullende Post
 
 In de periode 2023 tot en met 2027 wordt er circa € 636 mln. overgeheveld van de Aanvullende Post naar de Financiënbegroting. De individuele overhevelingen worden nader toegelicht in de toelichtingen van de artikelen. Het betreft onder andere middelen in het kader van het herijkte bestedingsplan om de dienstverlening van de Belastingdienst en Dienst Toeslagen te verbeteren.
 
 
 19.
 
 Kasschuiven
 
 Om de budgetten aan te laten sluiten op het benodigde meerjarige ritme worden er verschillende kasschuiven toegepast. 
 
 
 
 
 20.
 
 Interdepartementale overboekingen
 
 Dit betreft verschillende overboekingen met andere begrotingen, waaronder middelen van het ministerie van Economische Zaken en Klimaat voor een mogelijke kapitaalinjectie van € 500 mln. in 2023 aan Stedin. Daarnaast worden middelen overgeheveld van het ministerie van Justitie en Veiligheid voor ondermijning (oplopend tot € 10,9 mln. in 2027). Tevens wordt een incidenteel bedrag van € 4,3 mln. in 2023 en een structureel bedrag van € 0,1 mln. overgeheveld naar het ministerie van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties in het kader van de kabinetsreactie op het rapport van het adviescollege dialooggroep slavernijverleden.
 
 
 
 Tabel 3 Overzicht belangrijkste suppletoire ontvangstenmutaties 2023 (Eerste suppletoire begroting) (bedragen x € 1.000)
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Art.
 
 
 Ontvangsten 2023
 
 
 Ontvangsten 2024
 
 
 Ontvangsten 2025
 
 
 Ontvangsten 2026
 
 
 Ontvangsten 2027
 
 
 
 
 
 
 
 Vastgestelde begroting 2023 na NvW
 
 
 
 
 
 201.164.293
 
 
 
 
 234.110.649
 
 
 
 
 238.214.894
 
 
 
 
 250.165.141
 
 
 
 
 261.132.330
 
 
 
 
 
 Belangrijkste suppletoire mutaties
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 1) Belastingontvangsten
 
 
 1
 
 
 11.402.665
 
 
 9.246.678
 
 
 ‒ 2.977.339
 
 
 ‒ 1.935.476
 
 
 ‒ 2.636.454
 
 
 
 
 2) Belasting- en invorderingsrente
 
 
 1
 
 
 ‒ 5.449
 
 
 ‒ 20.331
 
 
 31.821
 
 
 32.112
 
 
 32.748
 
 
 
 
 3) Bijdrage aan rijksbrede problematiek: belasting- en invorderingsrente
 
 
 1
 
 
 135.000
 
 
 128.000
 
 
 125.000
 
 
 123.000
 
 
 120.000
 
 
 
 
 4) Doorbelasten kosten vervolging
 
 
 1
 
 
 17.767
 
 
 26.969
 
 
 ‒ 2.005
 
 
 ‒ 2.005
 
 
 ‒ 2.005
 
 
 
 
 5) Ontvangsten boetes en schikkingen
 
 
 1
 
 
 27.980
 
 
 12.414
 
 
 ‒ 4.474
 
 
 ‒ 4.500
 
 
 ‒ 4.500
 
 
 
 
 6) Dividenden staatsdeelnemingen
 
 
 3
 
 
 247.000
 
 
 1.655.000
 
 
 ‒ 5.000
 
 
 ‒ 35.000
 
 
 ‒ 69.000
 
 
 
 
 7) Beëindiging steunmaatregelen KLM
 
 
 3
 
 
 ‒ 5.542
 
 
 ‒ 34.700
 
 
 ‒ 34.700
 
 
 ‒ 740.410
 
 
 0
 
 
 
 
 8) Ramingsbijstelling renteontvangsten lening Griekenland
 
 
 4
 
 
 80.564
 
 
 70.143
 
 
 50.723
 
 
 45.869
 
 
 44.190
 
 
 
 
 9) Bijdrage aan rijksbrede problematiek: schaderestituties EKV
 
 
 5
 
 
 30.000
 
 
 25.000
 
 
 25.000
 
 
 18.000
 
 
 18.000
 
 
 
 
 10) Overige mutaties
 
 
 
 386
 
 
 ‒ 5.857
 
 
 ‒ 6.401
 
 
 ‒ 6.415
 
 
 ‒ 2.956
 
 
 
 
 
 Stand 1e suppletoire begroting 2023
 
 
 
 
 
 213.094.664
 
 
 
 
 245.213.965
 
 
 
 
 235.417.519
 
 
 
 
 247.660.316
 
 
 
 
 258.632.353
 
 
 
 
 
 
 Toelichting
 
 
 1.
 
 Belastingontvangsten
 
 De mutaties van de Belastingontvangsten worden in de Voorjaarsnota 2023 toegelicht.
 
 
 2.
 
 Belasting- en invorderingsrente
 
 De belasting- en invorderingsrente wordt structureel hoger geraamd als gevolg van een hogere grondslag van de vennootschapsbelasting in de renteraming. 
 
 
 3.
 
 Bijdrage aan rijksbrede problematiek: belasting- en invorderingsrente
 
 De raming van de belasting- en invorderingsrente (bir) is meerjarig herijkt, mede als gevolg van de doorwerking van renteverhogingen door de ECB op de bir. De hoogte van de bir is wettelijk gekoppeld aan het niveau van de ECB-rente. Op basis van de recente ECB rentestijgingen zouden daarmee ook de bir-rentes stijgen met een aanzienlijke budgettaire meevaller tot gevolg. Bij deze voorjaarsbesluitvorming wordt echter van deze systematiek afgeweken. Het ministerie van Financiën stelt voor om de bir-rentepercentages beter op elkaar aan te laten sluiten door het aanpassen van de berekening van de bir-rentepercentages. Dit bevordert tevens de uitlegbaarheid van de bir-renteniveaus en maakt het tegelijkertijd mogelijk om vanuit het ministerie van Financiën een bijdrage aan de rijksbrede problematiek te leveren. Er wordt nog een uitvoeringstoets opgesteld, waarmee gekeken wordt naar de uitvoerbaarheid en de gevolgen die er voor de uitvoering optreden door deze wijziging. Het nettoresultaat van hogere uitgaven en hogere ontvangsten draagt het ministerie van Financiën bij aan het generale beeld. Samen met de structurele meevaller als gevolg van een hogere grondslag van de vennootschapsbelasting in de renteraming (zie ook post 2 bij de Ontvangsten) levert dit per saldo een structurele bijdrage van € 100 mln. aan de rijksbrede opgave op. De precieze budgettaire gevolgen van de aangepaste berekeningssystematiek worden op dit momenteel doorgerekend. 
 
 
 4.
 
 Doorbelasten kosten vervolging
 
 De raming wordt in 2023 en 2024 opgehoogd aangezien de effecten van de coronacrisis op deze ontvangsten van kortere duur waren dan eerder gedacht, waardoor de ontvangsten eerder het oude niveau bereiken. 
 
 
 5.
 
 Ontvangsten boetes en schikkingen
 
 De boeteopbrengsten worden in 2023 en 2024 hoger geraamd aangezien de effecten van de coronacrisis op deze ontvangsten van kortere duur waren dan eerder gedacht, waardoor de ontvangsten eerder het oude niveau bereiken.
 
 
 6.
 
 Dividenden staatsdeelnemingen
 
 De dividendraming wordt aangepast aan de meest recente informatie over het verwachte dividend van de staatsdeelnemingen, als gevolg van de huidige marktomstandigheden. Conform afspraken met TenneT, ontvangt de Staat de kapitaalinjectie 2023 aan TenneT terug indien in 2024 een volledige verkoop van TenneT Duitsland gerealiseerd wordt.
 
 
 7.
 
 Beëindiging steunmaatregelen KLM
 
 Bij de publicatie van de jaarcijfers 2022 heeft KLM aangegeven te verwachten het steunpakket in april te kunnen beëindigen. KLM is nu een nieuwe private kredietfaciliteit overeengekomen en beëindigt het steunpakket per 17 april 2023. De financiële voorwaarden die zijn gesteld aan het verlenen van het steunpakket en de luchtvaartinhoudelijke voorwaarden die niet ook elders zijn vastgelegd komen te vervallen. De budgettaire gevolgen van het opzeggen van de steunmaatregelen zijn het vervallen van de staatsgarantie op de (opgezegde) kredietfaciliteit, het recht op trekken van de directe lening en alle bijbehorende geraamde (premie)ontvangsten.
 
 
 
 
 8.
 
 Ramingsbijstelling renteontvangsten lening Griekenland
 
 Op basis van de meest recente renteramingen worden de verwachte ontvangsten van de lening aan Griekenland in 2023 met circa € 80,6 mln. naar boven bijgesteld. De rente die Griekenland moet betalen is gebaseerd op de 3-maands Euribor rente, met een opslag van 0,5%. Doordat de Euribor rente is gestegen, krijgt Nederland meer renteontvangsten.
 
 
 
 
 9.
 
 Bijdrage aan rijksbrede problematiek: schaderestituties EKV
 
 Het ministerie van Financiën verwacht de komende 6 jaar een incidentele ontvangst van circa € 131 mln. cumulatief op de exportkredietverzekering (ekv) uit hoofde van een terugbetaling van een schuld door Argentinië daterend van vóór 1999. Dit vloeit voort uit het op 28 oktober 2022 bereikte akkoord tussen de Club van Parijs en Argentinië. De betalingen worden in de regelingen uitgesmeerd tot en met het jaar 2028. De extra ontvangsten worden ingezet ten behoeve van de rijksbrede problematiek onder het uitgavenplafond. 
 
 
 
 
 
 2.2
 Overzicht belangrijkste uitgaven- en ontvangstenmutaties IXA
 
 In onderstaande tabellen worden de belangrijkste suppletoire uitgaven-(tabel 4) en ontvangstenmutaties (tabel 5) weergegeven.
 
 Tabel 4 Overzicht belangrijkste suppletoire uitgavenmutaties 2023 (Eerste suppletoire begroting) (bedragen x € 1.000) 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Art.
 
 
 Uitgaven 2023
 
 
 Uitgaven 2024
 
 
 Uitgaven 2025
 
 
 Uitgaven 2026
 
 
 Uitgaven 2027
 
 
 
 
 
 
 
 Vastgestelde begroting 2023
 
 
 
 
 
 38.885.297
 
 
 
 
 39.143.710
 
 
 
 
 26.512.659
 
 
 
 
 34.040.408
 
 
 
 
 38.103.571
 
 
 
 
 
 Belangrijkste suppletoire mutaties
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 1) Rente vaste schuld
 
 
 11
 
 
 220.000
 
 
 929.000
 
 
 1.845.000
 
 
 3.159.000
 
 
 4.612.000
 
 
 
 
 2) Rente vlottende schuld
 
 
 11
 
 
 565.000
 
 
 990.000
 
 
 747.000
 
 
 696.000
 
 
 721.000
 
 
 
 
 3) Rente derivaten
 
 
 11
 
 
 19.000
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 
 
 4) Aflossing vaste schuld
 
 
 11
 
 
 ‒ 1.000
 
 
 1.000
 
 
 1.000
 
 
 4.011.000
 
 
 2.000
 
 
 
 
 5) Rentelasten kasbeheer
 
 
 12
 
 
 1.959.929
 
 
 2.492.779
 
 
 2.070.657
 
 
 2.077.901
 
 
 2.237.310
 
 
 
 
 6) Verstrekte leningen
 
 
 12
 
 
 400.000
 
 
 400.000
 
 
 400.000
 
 
 400.000
 
 
 400.000
 
 
 
 
 7) Overige mutaties
 
 
 
 4.500
 
 
 4.000
 
 
 4.000
 
 
 4.000
 
 
 4.000
 
 
 
 
 
 Stand 1e suppletoire begroting 2023
 
 
 
 
 
 42.052.726
 
 
 
 
 43.960.489
 
 
 
 
 31.580.316
 
 
 
 
 44.388.309
 
 
 
 
 46.079.881
 
 
 
 
 
 
 
 
 Toelichting
 
 
 
 1.
 
 Rente vaste schuld
 
 De rentelasten vaste schuld vallen naar verwachting hoger uit. Bij de uitgifte van nieuwe schuld worden de rentetarieven vastgelegd tegen het dan geldende rentetarief. Daarnaast is er gerekend met hogere rentepercentages zoals die door het CPB zijn geraamd in de CEP. Hierdoor ontstaat een structurele tegenvaller van € 0,2 mld. in 2023 oplopend tot € 4,6 mld. in 2027.
 
 
 2.
 
 Rente vlottende schuld
 
 De raming van de rentelasten vlottende schuld valt hoger uit als gevolg van wijzigingen in de omvang van de kortlopende schuld en de hoogte van de korte rente. De korte rente is door het CPB hoger geraamd in de CEP dan de rente waarmee in de ontwerpbegroting 2023 rekening is gehouden. Hierdoor ontstaat een structurele tegenvaller van € 0,6 mld. in 2023 oplopend tot € 0,7 mld. in 2027.
 
 
 3.
 
 Rente derivaten
 
 De rentelasten op de langlopende derivaten zijn naar verwachting € 19 mln. hoger in 2023 als gevolg van de gestegen korte rente.
 
 
 4.
 
 Aflossing vaste schuld
 
 De aflossing vaste schuld neemt in 2026 met € 4 mld. toe als gevolg van de uitgifte van leningen met een aflosdatum in 2026.
 
 
 5.
 
 Rentelasten kasbeheer
 
 De raming van de rentelasten kasbeheer is hoger dan geraamd bij de ontwerpbegroting 2023. Dit is het gevolg van het bijwerken van de realisatie en de nieuwe rentestanden in de CEP-raming van het CPB.
 
 
 6.
 
 Verstrekte leningen
 
 Naar verwachting worden er meer leningen verstrekt aan de deelnemers van het schatkistbankieren dan eerder geraamd. De raming wordt daardoor structureel met € 400 mln. naar boven bijgesteld.
 
 
 
 
 Tabel 5 Overzicht belangrijkste suppletoire ontvangstenmutaties 2023 (Eerste suppletoire begroting) (bedragen x € 1.000)
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Art.
 
 
 Ontvangsten 2023
 
 
 Ontvangsten 2024
 
 
 Ontvangsten 2025
 
 
 Ontvangsten 2026
 
 
 Ontvangsten 2027
 
 
 
 
 
 
 
 Vastgestelde begroting 2023
 
 
 
 
 
 69.374.958
 
 
 
 
 63.675.766
 
 
 
 
 54.050.508
 
 
 
 
 57.739.944
 
 
 
 
 59.332.021
 
 
 
 
 
 Belangrijkste suppletoire mutaties
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 1) Rente derivaten
 
 
 11
 
 
 ‒ 238.000
 
 
 ‒ 210.000
 
 
 ‒ 164.000
 
 
 ‒ 149.000
 
 
 ‒ 122.000
 
 
 
 
 2) Uitgifte vaste schuld
 
 
 11
 
 
 ‒ 7.857.000
 
 
 ‒ 1.565.000
 
 
 6.100.000
 
 
 24.889.000
 
 
 16.583.000
 
 
 
 
 3) Mutatie vlottende schuld
 
 
 11
 
 
 1.902.000
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 
 
 4) Rentebaten kasbeheer
 
 
 12
 
 
 7.282
 
 
 22.756
 
 
 63.748
 
 
 101.390
 
 
 135.072
 
 
 
 
 5) Aflossingen op leningen
 
 
 12
 
 
 124.117
 
 
 107.778
 
 
 138.439
 
 
 159.975
 
 
 78.669
 
 
 
 
 6) Mutatie in rekening courant en deposito
 
 
 12
 
 
 12.825.824
 
 
 ‒ 3.471.099
 
 
 ‒ 1.785.242
 
 
 ‒ 716.540
 
 
 ‒ 64.666
 
 
 
 
 
 Stand 1e suppletoire begroting 2023
 
 
 
 
 
 76.139.181
 
 
 
 
 58.560.201
 
 
 
 
 58.403.453
 
 
 
 
 82.024.769
 
 
 
 
 75.942.096
 
 
 
 
 
 
 
 
 Toelichting
 
 
 
 1.
 
 Rente derivaten
 
 Er worden minder rentebaten op derivaten verwacht dan eerder geraamd. De rente op derivaten worden berekend op basis van de rentepercentages zoals die door het CPB zijn geraamd. Door de hogere rentepercentages in de CEP vallen de verwachte rentebaten lager uit. Hierdoor ontstaat een structurele tegenvaller.
 
 
 2.
 
 Uitgifte vaste schuld
 
 De raming voor de uitgifte van de vaste schuld is voor het lopende jaar met € 7,9 mld. naar beneden bijgesteld als gevolg van het financieringsplan 2023. Het financieringsplan geeft een beschrijving van de geschatte omvang en de totstandkoming van de financieringsbehoefte van de Nederlandse Staat voor 2023 en een overzicht van de manier waarop het Agentschap van plan is deze in te vullen. De raming voor 2025 en verder is hoger dan eerder geraamd bij de ontwerpbegroting 2023, als gevolg van de gewijzigde kassaldi tot en met 2027.
 
 
 3.
 
 Mutatie vlottende schuld
 
 De vlottende schuld stijgt in 2023 met € 1,9 mld. Dit is het gevolg van een hogere financieringsbehoefte doordat de raming van het kastekort voor het lopende begrotingsjaar sterk is toegenomen. Schommelingen in de financieringsbehoefte in een lopend begrotingsjaar worden zo veel mogelijk opgevangen op de geldmarkt.
 
 
 4.
 
 Rentebaten kasbeheer
 
 De raming van de rentebaten kasbeheer is hoger dan geraamd bij de ontwerpbegroting 2023. Dit is het gevolg van het bijwerken van de realisatie en de nieuwe rentestanden in de CEP-raming van het CPB.
 
 
 5.
 
 Aflossingen op leningen
 
 Op basis van de actuele inzichten wordt verwacht dat de aflossingen op de leningen, die door de agentschappen, rechtspersonen met een wettelijke taak (RWT's) en derden in het kader van schatkistbankieren zijn afgesloten, hoger uitvallen dan eerder geraamd.
 
 
 6.
 
 Mutatie in rekening courant en deposito
 
 Uit een actualisatie van de raming van uitgaven en inkomsten van sociale fondsen blijkt dat deze fondsen in 2023 meer middelen storten in de schatkist. Dit betekent dat de geraamde mutatie in het saldo op de rekeningen-courant en deposito's stijgt. De verwachting is dat het saldo vanaf 2024 lager uitvalt dan eerder geraamd.
 
 
 
 
 
 
 2.3
 Overzicht Coronamaatregelen
 
 In onderstaande tabel worden de coronagerelateerde uitgaven- en ontvangsten weergegeven per begrotingsartikel. In onderstaande tabel zijn bijbehorende Kamerstukken opgenomen voor verdere toelichting. Ook is een uitgebreid overzicht terug te vinden op de pagina «Overheidsfinanciën in coronatijd» op www.rijksfinancien.nl.
 
 Tabel 6 Overzicht Coronamaatregelen (bedragen x € 1 mln.)
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Naam maatregel/regeling
 
 
 Bedrag verplichtingen 2023
 
 
 Bedrag uitgaven 2023
 
 
 Bedrag ontvangsten 2023
 
 
 Relevante Kamerstukken
 
 
 
 
 
 
 Belasting- en invorderingsrente
 
 
 ‒ 7,0
 
 
 ‒ 7,0
 
 
 ‒ 73,5
 
 
 Kamerstukken II 2019-2020, 35 412, nr. 1, 35 466, nr. 1 en 35 540, nr. 1
 Kamerstukken II 2020-2021, 35 850 nr. 1 en 35 420, nr. 348
 
 
 
 
 Steunmaatregelen KLM
 
 
 ‒ 1.561,5
 
 
 0,0
 
 
 11,8
 
 
 Kamerstukken II 2019-2020, 35 505, nr. 1
 Kamerstukken II 2020-2021, 29 232, nr. 41
 
 
 
 
 EIB pan-Europees Garantiefonds
 
 
 0,0
 
 
 75,1
 
 
 0,0
 
 
 Kamerstukken II 2019-2020, 35 492, nr. 1 en 35 492, nr. 2
 
 
 
 
 Herverzekering leverancierskredieten
 
 
 12,0
 
 
 12,0
 
 
 8,0
 
 
 Kamerstukken II 2019-2020, 35 433, nr. 1
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 3
 Beleidsartikelen Ministerie van Financiën (IXB)
 
 
 
 3.1
 Artikel 1 Belastingen
 
 
 Budgettaire gevolgen van beleid
 
 
 Tabel 7 Budgettaire gevolgen van beleid artikel 1 Belastingen (bedragen x € 1.000)
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Omschrijving
 
 
 Ontwerpbegroting 2023 (1)
 
 
 Mutaties via NvW, ISB, moties en amendementen (2)
 
 
 Vastgestelde begroting 2023 (3)=(1)+(2)
 
 
 Mutaties 1e suppletoire begroting (4)
 
 
 Stand 1e suppletoire begroting (5)=(3)+(4)
 
 
 Mutatie 2024
 
 
 Mutatie 2025
 
 
 Mutatie 2026
 
 
 Mutatie 2027
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Verplichtingen
 
 
 
 
 3.059.245
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 3.059.245
 
 
 
 
 326.652
 
 
 
 
 3.385.897
 
 
 
 
 348.822
 
 
 
 
 187.235
 
 
 
 
 376.853
 
 
 
 
 215.782
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Uitgaven (1) + (2)
 
 
 
 
 3.197.340
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 3.197.340
 
 
 
 
 39.696
 
 
 
 
 3.237.036
 
 
 
 
 247.086
 
 
 
 
 187.602
 
 
 
 
 220.409
 
 
 
 
 230.572
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 (1) Apparaatsuitgaven
 
 
 
 
 3.052.054
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 3.052.054
 
 
 
 
 40.898
 
 
 
 
 3.092.952
 
 
 
 
 143.592
 
 
 
 
 162.712
 
 
 
 
 187.427
 
 
 
 
 187.266
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Personele uitgaven
 
 
 
 
 2.570.785
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 2.570.785
 
 
 
 
 55.433
 
 
 
 
 2.626.218
 
 
 
 
 133.372
 
 
 
 
 146.680
 
 
 
 
 168.782
 
 
 
 
 174.697
 
 
 
 
 
 Eigen personeel
 
 
 2.172.136
 
 
 0
 
 
 2.172.136
 
 
 4.656
 
 
 2.176.792
 
 
 103.991
 
 
 107.120
 
 
 131.782
 
 
 137.697
 
 
 
 
 Inhuur externen
 
 
 390.698
 
 
 0
 
 
 390.698
 
 
 50.692
 
 
 441.390
 
 
 29.346
 
 
 39.525
 
 
 36.965
 
 
 36.965
 
 
 
 
 Overig personeel
 
 
 7.951
 
 
 0
 
 
 7.951
 
 
 85
 
 
 8.036
 
 
 35
 
 
 35
 
 
 35
 
 
 35
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Materiële uitgaven
 
 
 
 
 481.269
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 481.269
 
 
 
 
 ‒ 14.535
 
 
 
 
 466.734
 
 
 
 
 10.220
 
 
 
 
 16.032
 
 
 
 
 18.645
 
 
 
 
 12.569
 
 
 
 
 
 ICT
 
 
 27.509
 
 
 0
 
 
 27.509
 
 
 10.434
 
 
 37.943
 
 
 708
 
 
 8.490
 
 
 10.431
 
 
 4.040
 
 
 
 
 Bijdrage aan SSO's
 
 
 362.591
 
 
 0
 
 
 362.591
 
 
 ‒ 39.728
 
 
 322.863
 
 
 662
 
 
 112
 
 
 1.725
 
 
 2.001
 
 
 
 
 Overig materieel
 
 
 91.169
 
 
 0
 
 
 91.169
 
 
 14.759
 
 
 105.928
 
 
 8.850
 
 
 7.430
 
 
 6.489
 
 
 6.528
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 (2) Programma-uitgaven
 
 
 
 
 145.286
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 145.286
 
 
 
 
 ‒ 1.202
 
 
 
 
 144.084
 
 
 
 
 103.494
 
 
 
 
 24.890
 
 
 
 
 32.982
 
 
 
 
 43.306
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Bekostiging
 
 
 
 
 3.251
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 3.251
 
 
 
 
 ‒ 3.251
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 ‒ 3.251
 
 
 
 
 ‒ 3.251
 
 
 
 
 ‒ 3.251
 
 
 
 
 ‒ 3.251
 
 
 
 
 
 Vergoeding proceskosten
 
 
 3.251
 
 
 0
 
 
 3.251
 
 
 ‒ 3.251
 
 
 0
 
 
 ‒ 3.251
 
 
 ‒ 3.251
 
 
 ‒ 3.251
 
 
 ‒ 3.251
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Garanties
 
 
 
 
 171
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 171
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 171
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 
 Garantie procesrisico's
 
 
 171
 
 
 0
 
 
 171
 
 
 0
 
 
 171
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Bijdrage aan ZBO's/RWT's
 
 
 
 
 14.991
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 14.991
 
 
 
 
 ‒ 1.740
 
 
 
 
 13.251
 
 
 
 
 ‒ 1.505
 
 
 
 
 ‒ 2.105
 
 
 
 
 ‒ 2.105
 
 
 
 
 ‒ 2.105
 
 
 
 
 
 Waarderingskamer
 
 
 2.446
 
 
 0
 
 
 2.446
 
 
 ‒ 97
 
 
 2.349
 
 
 ‒ 97
 
 
 ‒ 97
 
 
 ‒ 97
 
 
 ‒ 97
 
 
 
 
 Kadaster
 
 
 2.849
 
 
 0
 
 
 2.849
 
 
 ‒ 84
 
 
 2.765
 
 
 ‒ 84
 
 
 ‒ 84
 
 
 ‒ 84
 
 
 ‒ 84
 
 
 
 
 Kamer van Koophandel
 
 
 339
 
 
 0
 
 
 339
 
 
 ‒ 18
 
 
 321
 
 
 ‒ 18
 
 
 ‒ 18
 
 
 ‒ 18
 
 
 ‒ 18
 
 
 
 
 Overige bijdrage ZBO's/RWT's
 
 
 9.357
 
 
 0
 
 
 9.357
 
 
 ‒ 1.541
 
 
 7.816
 
 
 ‒ 1.306
 
 
 ‒ 1.906
 
 
 ‒ 1.906
 
 
 ‒ 1.906
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Bijdrage aan (inter-)nationale organisaties
 
 
 
 
 478
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 478
 
 
 
 
 3.660
 
 
 
 
 4.138
 
 
 
 
 2.477
 
 
 
 
 3.077
 
 
 
 
 3.077
 
 
 
 
 3.077
 
 
 
 
 
 Internationale Douaneraad
 
 
 185
 
 
 0
 
 
 185
 
 
 0
 
 
 185
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 
 
 Bijdrage overige (inter)nationale organisaties
 
 
 293
 
 
 0
 
 
 293
 
 
 3.660
 
 
 3.953
 
 
 2.477
 
 
 3.077
 
 
 3.077
 
 
 3.077
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Opdrachten
 
 
 
 
 372.952
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 372.952
 
 
 
 
 ‒ 24.715
 
 
 
 
 348.237
 
 
 
 
 ‒ 4.024
 
 
 
 
 ‒ 1.568
 
 
 
 
 6.059
 
 
 
 
 17.747
 
 
 
 
 
 ICT opdrachten
 
 
 302.643
 
 
 0
 
 
 302.643
 
 
 ‒ 25.950
 
 
 276.693
 
 
 907
 
 
 4.101
 
 
 13.505
 
 
 18.314
 
 
 
 
 Overige opdrachten
 
 
 70.309
 
 
 0
 
 
 70.309
 
 
 1.235
 
 
 71.544
 
 
 ‒ 4.931
 
 
 ‒ 5.669
 
 
 ‒ 7.446
 
 
 ‒ 567
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Bijdrage aan agentschappen
 
 
 
 
 4.722
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 4.722
 
 
 
 
 4.555
 
 
 
 
 9.277
 
 
 
 
 3.406
 
 
 
 
 3.406
 
 
 
 
 3.606
 
 
 
 
 3.606
 
 
 
 
 
 Bijdrage Logius
 
 
 3.323
 
 
 0
 
 
 3.323
 
 
 1.135
 
 
 4.458
 
 
 1.285
 
 
 1.285
 
 
 1.485
 
 
 1.485
 
 
 
 
 Bijdrage overige agentschappen
 
 
 1.399
 
 
 0
 
 
 1.399
 
 
 3.420
 
 
 4.819
 
 
 2.121
 
 
 2.121
 
 
 2.121
 
 
 2.121
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 (Schade)vergoeding
 
 
 
 
 28.899
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 28.899
 
 
 
 
 ‒ 27.009
 
 
 
 
 1.890
 
 
 
 
 83.339
 
 
 
 
 2.989
 
 
 
 
 2.989
 
 
 
 
 2.989
 
 
 
 
 
 (Schade)vergoedingen
 
 
 28.899
 
 
 0
 
 
 28.899
 
 
 ‒ 30.209
 
 
 ‒ 1.310
 
 
 80.139
 
 
 ‒ 211
 
 
 ‒ 211
 
 
 ‒ 211
 
 
 
 
 Vergoeding proceskosten
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 3.200
 
 
 3.200
 
 
 3.200
 
 
 3.200
 
 
 3.200
 
 
 3.200
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Rente
 
 
 
 
 130.722
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 130.722
 
 
 
 
 47.298
 
 
 
 
 178.020
 
 
 
 
 23.052
 
 
 
 
 22.342
 
 
 
 
 22.607
 
 
 
 
 21.243
 
 
 
 
 
 Belasting- en invorderingsrente
 
 
 130.722
 
 
 0
 
 
 130.722
 
 
 47.298
 
 
 178.020
 
 
 23.052
 
 
 22.342
 
 
 22.607
 
 
 21.243
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Bijdrage aan (andere) begrotingshoofdstukken
 
 
 
 
 ‒ 410.900
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 ‒ 410.900
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 ‒ 410.900
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 
 Toerekening uitgaven aan Douane
 
 
 ‒ 203.543
 
 
 0
 
 
 ‒ 203.543
 
 
 0
 
 
 ‒ 203.543
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 
 
 Toerekening uitgaven aan Toeslagen
 
 
 ‒ 207.357
 
 
 0
 
 
 ‒ 207.357
 
 
 0
 
 
 ‒ 207.357
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Ontvangsten (3) + (4)
 
 
 
 
 196.089.253
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 196.089.253
 
 
 
 
 11.580.275
 
 
 
 
 207.669.528
 
 
 
 
 9.393.730
 
 
 
 
 ‒ 2.826.997
 
 
 
 
 ‒ 1.786.869
 
 
 
 
 ‒ 2.490.211
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Programma-ontvangsten (3)
 
 
 
 
 196.003.347
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 196.003.347
 
 
 
 
 11.577.963
 
 
 
 
 207.581.310
 
 
 
 
 9.393.730
 
 
 
 
 ‒ 2.826.997
 
 
 
 
 ‒ 1.786.869
 
 
 
 
 ‒ 2.490.211
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 waarvan: Belastingontvangsten
 
 
 195.188.311
 
 
 0
 
 
 195.188.311
 
 
 11.402.665
 
 
 206.590.976
 
 
 9.246.678
 
 
 ‒ 2.977.339
 
 
 ‒ 1.935.476
 
 
 ‒ 2.636.454
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Bekostiging
 
 
 
 
 145.176
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 145.176
 
 
 
 
 17.767
 
 
 
 
 162.943
 
 
 
 
 26.969
 
 
 
 
 ‒ 2.005
 
 
 
 
 ‒ 2.005
 
 
 
 
 ‒ 2.005
 
 
 
 
 
 Doorbelasten kosten vervolging
 
 
 145.176
 
 
 0
 
 
 145.176
 
 
 17.767
 
 
 162.943
 
 
 26.969
 
 
 ‒ 2.005
 
 
 ‒ 2.005
 
 
 ‒ 2.005
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Rente
 
 
 
 
 482.668
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 482.668
 
 
 
 
 129.551
 
 
 
 
 612.219
 
 
 
 
 107.669
 
 
 
 
 156.821
 
 
 
 
 155.112
 
 
 
 
 152.748
 
 
 
 
 
 Belasting- en invorderingsrente
 
 
 482.668
 
 
 0
 
 
 482.668
 
 
 129.551
 
 
 612.219
 
 
 107.669
 
 
 156.821
 
 
 155.112
 
 
 152.748
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Boetes en schikkingen
 
 
 
 
 187.192
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 187.192
 
 
 
 
 27.980
 
 
 
 
 215.172
 
 
 
 
 12.414
 
 
 
 
 ‒ 4.474
 
 
 
 
 ‒ 4.500
 
 
 
 
 ‒ 4.500
 
 
 
 
 
 Ontvangsten boetes en schikkingen
 
 
 187.192
 
 
 0
 
 
 187.192
 
 
 27.980
 
 
 215.172
 
 
 12.414
 
 
 ‒ 4.474
 
 
 ‒ 4.500
 
 
 ‒ 4.500
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Apparaatsontvangsten (4)
 
 
 
 
 85.906
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 85.906
 
 
 
 
 2.312
 
 
 
 
 88.218
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 
 
 
 Tabel 8 Uitsplitsing verplichtingen (bedragen € 1.000)
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Omschrijving
 
 
 Ontwerpbegroting 2023 (1)
 
 
 Mutaties via NvW, ISB, moties en amendementen (2)
 
 
 Vastgestelde begroting 2023 (3)=(1)+(2)
 
 
 Mutaties 1e suppletoire begroting (4)
 
 
 Stand 1e suppletoire begroting (5)=(3)+(4)
 
 
 Mutatie 2024
 
 
 Mutatie 2025
 
 
 Mutatie 2026
 
 
 Mutatie 2027
 
 
 
 
 Verplichtingen
 
 
 3.059.245
 
 
 0
 
 
 3.059.245
 
 
 326.652
 
 
 3.385.897
 
 
 348.822
 
 
 187.235
 
 
 376.853
 
 
 215.782
 
 
 
 
 
 
 
 waarvan garantieverplichtingen
 
 
 326
 
 
 0
 
 
 326
 
 
 0
 
 
 326
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 
 
 Garantie procesrisico's
 
 
 326
 
 
 0
 
 
 326
 
 
 0
 
 
 326
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 
 
 
 waarvan overige verplichtingen
 
 
 3.058.919
 
 
 0
 
 
 3.058.919
 
 
 326.652
 
 
 3.385.571
 
 
 348.822
 
 
 187.235
 
 
 376.853
 
 
 215.782
 
 
 
 
 
 
 Toelichting
 
 
 Verplichtingen
 
 
 Overige verplichtingen
 
 
 Het verplichtingenbudget wordt in 2023 met € 320 mln. en structureel met € 210 mln. opgehoogd. De mutaties in de verplichtingen zijn veelal gelijk aan de uitgavenmutaties. Een aantal mutaties zien alleen op het verplichtingenbudget en worden hieronder toegelicht. Waar de mutaties gelijk zijn aan de mutaties in de uitgaven wordt dit toegelicht onder 'Uitgaven'. De belangrijkste verplichtingenmutaties zijn:
 
 
 –
 Een ophoging in 2023 van € 172 mln. voor «Opdrachten ICT» vanwege vertragingen in aanbestedingen vanuit 2022 en vanwege een aantal nieuwe verwachte contracten in 2023.
 
 
 –
 Een ophoging van € 36 mln. per jaar voor «Eigen personeel» vanwege het meerjarige OV-contract. Het verplichtingenbudget voor «Overig materieel» wordt verhoogd met € 24 mln. in 2023. Dit betreffen technische boekingen aangezien vanaf 2023, conform de rijksbegrotingsvoorschriften, in een aantal gevallen de verplichtingen en uitgaven aan elkaar gelijk worden gesteld. Eerder moest de meerjarige verplichting worden geboekt in het jaar dat de verplichting werd vastgelegd.
 
 
 –
 «Inhuur externen» wordt in 2023 met € 34 mln. opgehoogd vanwege het afsluiten van inhuurcontracten.
 
 
 –
 Het verplichtingenbudget wordt in 2024 en 2026 opgehoogd met respectievelijk € 47 mln. en € 121 mln. en in de overige jaren verlaagd in verband met de verwachte verlenging en vernieuwing van een contract in 2024 en 2026.
 
 
 
 
 Uitgaven
 
 
 Personele uitgaven
 
 
 
 Eigen personeel
 
 De uitgaven aan eigen personeel bij de Belastingdienst worden hoger geraamd, oplopend tot per saldo € 138 mln. in 2027. De belangrijkste oorzaken zijn:
 
 
 –
 De uitgaven aan eigen personeel worden in 2023 met € 28 mln. verlaagd vanwege verwachte onderbezetting. De onderbezetting wordt grotendeels opgevangen met externe inhuur.
 
 
 –
 Naar aanleiding van het rapport «Ongekend onrecht» van de Parlementaire ondervragingscommissie Kinderopvangtoeslag (POK) zijn middelen beschikbaar gesteld. Vanuit de reservering voor ‘Dienstverlening’ zijn eerder in 2021 middelen overgeheveld naar de Belastingdienst voor de jaren 2021-2023. Om de plannen door te zetten wordt circa € 55 mln. per jaar vanaf 2024 overgeheveld naar de Belastingdienst voor uitgaven aan eigen personeel. Deze middelen komen onder andere ten gunste aan Stella teams, fysieke loketten en de Belastingtelefoon.
 
 
 –
 Vanuit de reservering voor ‘Uitvoeringskosten fiscale wet- en regelgeving’ op de Aanvullende Post AP wordt circa € 40 mln. vanaf 2026 overgeheveld naar artikel 1 Belastingen voor uitgaven aan eigen personeel. Deze middelen komen ten gunste van de uitvoering van wetgeving uit het coalitieakkoord, Europese wetgeving en nieuwe lastenmaatregelen en overige wijzigingen in de fiscale wet- en regelgeving.
 
 
 –
 Er wordt € 20 mln. herschikt van ‘Bijdrage aan SSO’s’ naar ‘Eigen personeel’. Deze middelen, die op eerstgenoemde post gereserveerd stonden, zijn onder andere bestemd voor de wervingscapaciteit en personeelsfaciliteiten als gevolg van stijgende formatie. 
 
 
 
 Inhuur externen
 
 De uitgaven aan inhuur externen wordt in 2023 per saldo € 51 mln. en in latere jaren € 37 mln. hoger geraamd. De belangrijkste mutaties zijn:
 
 
 –
 In 2023 vindt er een herschikking van € 20 mln. plaats van ‘Eigen personeel’ naar ‘Inhuur externen’. Gezien de huidige onderbezetting wordt een deel van de werkzaamheden opgevangen met externe inhuur.
 
 
 
 
 
 –
 Vanuit artikel 13 Toeslagen wordt in 2023 € 21 mln. overgeheveld naar de Belastingdienst voor uitgaven aan externe inhuur. Een aantal dienstonderdelen van de Belastingdienst voert als ketenpartner werkzaamheden uit voor de Hersteloperatie Toeslagen. 
 
 
 –
 Het budget voor externe inhuur van de Belastingdienst wordt vanaf 2025 met € 33 mln. verhoogd om de groei naar 640.000 IV-dagen te kunnen realiseren. Aanvullend wordt € 15 mln. beschikbaar gemaakt binnen de Belastingdienst voor de benodigde groei van IV-dagen. Het totale additionele IV-budget bedraagt daarmee € 48 mln. Deze ambitie is noodzakelijk om politieke wensen en fiscale maatregelen sneller te kunnen invoeren en het landschap toekomstbestendig te maken. Het daadwerkelijk kunnen werven van de (inhuur-)capaciteit in de huidige arbeidsmarkt vormt een belangrijke randvoorwaarde, evenals het vervolgens absorberen van deze grote hoeveelheid extra mensen in de organisatie. Tevens zal gekeken worden naar het verhogen van de productiviteit of in eerste instantie het tegengaan van dalende productiviteit.
 
 
 
 Materiële uitgaven
 
 
 
 ICT
 
 De uitgaven aan ICT voor het apparaat van de Belastingdienst, bijvoorbeeld uitgaven voor werkplekken en telefoniekosten, worden in 2023 per saldo circa € 10 mln. hoger geraamd. Ook in latere jaren worden hogere uitgaven geraamd. Op basis van actuele ramingen worden er budgetneutrale aanpassingen gedaan tussen de financiële instrumenten. 
 
 Bijdrage aan SSO's
 
 De uitgaven aan SSO’s worden in 2023 per saldo met circa € 40 mln. verlaagd en structureel met circa € 2 mln. verhoogd. Hiervan betreft € 20 mln. een herschikking van het budget naar ‘Eigen personeel’ (zie toelichting onder ‘Inhuur externen’). De overige verlaging van in 2023 betreft een budgetneutrale aanpassing tussen financiële instrumenten als gevolg van actuele ramingen.
 
 Overig materieel
 
 De uitgaven aan overig materieel worden in 2023 per saldo circa € 15 mln. hoger geraamd en in latere jaren worden eveneens hogere uitgaven geraamd. Verder wordt op basis van actuele ramingen een aantal budgetneutrale aanpassingen gedaan tussen financiële instrumenten. Daarnaast wordt er structureel circa € 6 mln. overgeheveld vanuit de reservering voor ‘Dienstverlening’ ten behoeve van communicatiemiddelen, publieke campagnes, licenties en onderhoud van systemen.
 
 
 Opdrachten
 
 Op deze post wordt circa € 30 mln. in 2023 naar latere jaren geschoven om meer aan te sluiten op de meerjarenraming van de directie Informatievoorziening (IV). Daarnaast hebben er nog een aantal mutaties plaatsgevonden die kleiner van omvang zijn, waardoor het budget in 2023 per saldo daalt met € 26 mln.
 
 (Schade)vergoeding
 
 In de Kamerbrief van 4 november jl. is de Tweede Kamer geïnformeerd over de uitwerking van het tegemoetkomingsbeleid Fraude Signalering Voorziening (FSV) en Minnelijke Schuldsanering Natuurlijke Personen (MSNP)5Kamerstukken II 2022-2023, 31 066 nr. 1131, «Uitwerking beleid tegemoetkoming FSV». Met de huidige inzichten zal het zwaartepunt van de compensatie plaatsvinden in 2024. Hiervoor waren in een eerder stadium middelen gereserveerd. Van dit budget wordt € 30 mln. van 2023 naar 2024 geschoven en wordt € 50 mln. in 2024 overgeheveld van de Aanvullende Post naar artikel 1 Belastingen.
 
 Rente
 
 De te vergoeden invorderingsrente wordt in 2023 circa € 40 mln. hoger geraamd in verband met de herstelactie invorderingsrente. Over de stand van zaken van de herstelactie is de Tweede Kamer 16 maart jl. geïnformeerd6Kamerstukken II 2022-2023, 31 066 nr. 1205, ‘Stand van zaken Belastingdienst maart 2023’. Daarnaast is de raming van de belasting- en invorderingsrente meerjarig herijkt, mede als gevolg van de doorwerking van renteverhogingen door de ECB op de belasting- en invorderingsrente. Er is besloten om de bestaande wettelijke systematiek aan te passen naar een beter uitlegbaar belasting- en invorderingsrente systeem. De achtergrond hiervan wordt toegelicht onder het kopje Rente bij de Ontvangsten. Er wordt nog een uitvoeringstoets opgesteld, waarmee gekeken wordt naar de uitvoerbaarheid en de gevolgen die er voor de uitvoering optreden door deze wijziging. Het nettoresultaat van hogere uitgaven en hogere ontvangsten draagt het ministerie van Financiën bij aan het generale beeld. Samen met de structurele meevaller als gevolg van een hogere grondslag van de vennootschapsbelasting in de renteraming (zie ook de toelichting onder het kopje Rente bij de Ontvangsten) levert dit per saldo een structurele bijdrage van € 100 mln. aan de rijksbrede opgave op. 
 
 Ontvangsten
 
 
 Bekostiging
 
 De raming wordt in 2023 en 2024 opgehoogd aangezien de effecten van de coronacrisis op deze ontvangsten van kortere duur waren dan eerder gedacht. De ontvangsten bereiken hierdoor eerder het oude niveau. 
 
 Rente
 
 De belasting- en invorderingsrente wordt structureel hoger geraamd als gevolg van een hogere grondslag van de vennootschapsbelasting in de renteraming. Daarnaast is de raming van de belasting- en invorderingsrente (bir) meerjarig herijkt, mede als gevolg van de doorwerking van renteverhogingen door de ECB op de bir. De hoogte van de bir is wettelijk gekoppeld aan het niveau van de ECB-rente. Op basis van de recente ECB rentestijgingen zouden daarmee ook de bir-rentes stijgen met een aanzienlijke budgettaire meevaller tot gevolg. Bij deze voorjaarsbesluitvorming wordt echter van deze systematiek afgeweken. Het ministerie van Financiën stelt voor om de bir-rentepercentages beter op elkaar aan te laten sluiten door het aanpassen van de berekening van de bir-rentepercentages. Dit bevordert tevens de uitlegbaarheid van de bir-renteniveaus en maakt het tegelijkertijd mogelijk om vanuit het ministerie van Financiën een bijdrage aan de rijksbrede problematiek te leveren. Er wordt nog een uitvoeringstoets opgesteld, waarbij gekeken wordt naar de uitvoerbaarheid en de gevolgen die er voor de uitvoering optreden door deze wijziging. Het nettoresultaat van hogere uitgaven en hogere ontvangsten draagt het ministerie van Financiën bij aan het generale beeld. Samen met de structurele meevaller als gevolg van een hogere grondslag van de vennootschapsbelasting in de renteraming levert dit per saldo een structurele bijdrage van € 100 mln. aan de rijksbrede opgave op. De precieze budgettaire gevolgen van de aangepaste berekeningssystematiek worden op dit momenteel doorgerekend. 
 
 Boetes en schikkingen
 
 De boeteopbrengsten worden in 2023 en 2024 hoger geraamd aangezien de effecten van de coronacrisis op deze ontvangsten van kortere duur waren dan eerder gedacht. De ontvangsten bereiken hierdoor eerder het oude niveau.
 
 Belastingontvangsten
 
 In de Voorjaarsnota 2023 worden de mutaties van de Belastingontvangsten toegelicht. De aansluiting met de Voorjaarsnota en de bedragen in de begrotingstoelichting (artikel 1 Belastingen, tabel budgettaire gevolgen van beleid) ziet er als volgt uit:
 
 Tabel 9 Belastingontvangsten (bedragen x € 1.000)
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Ontwerpbegroting 2023
 
 
 Nvw en ISB's
 
 
 Vastgestelde begroting 2023 na NvW en ISB's (1)
 
 
 Mutatie 1e suppletoire begroting (2)
 
 
 Stand 1e suppletoire begroting 2023 (3) = (1+2)
 
 
 
 
 
 
 Totaal belastingontvangsten
 
 
 242.476.279
 
 
 0
 
 
 242.476.279
 
 
 12.509.503
 
 
 254.985.782
 
 
 
 
 – /– Afdracht Gemeentefonds
 
 
 40.477.613
 
 
 0
 
 
 40.477.613
 
 
 1.039.597
 
 
 41.517.210
 
 
 
 
 – /– Afdracht Provinciefonds
 
 
 2.996.423
 
 
 0
 
 
 2.996.423
 
 
 65.114
 
 
 3.061.537
 
 
 
 
 – /– Afdracht BES-fonds
 
 
 53.094
 
 
 0
 
 
 53.094
 
 
 883
 
 
 53.977
 
 
 
 
 – /– Belastingontvangsten artikel 6 Btw-compensatiefonds
 
 
 3.760.838
 
 
 0
 
 
 3.760.838
 
 
 1.244
 
 
 3.762.082
 
 
 
 
 Belastingontvangsten artikel 1 Belastingen
 
 
 195.188.311
 
 
 0
 
 
 195.188.311
 
 
 11.402.665
 
 
 206.590.976
 
 
 
 
 
 
 
 
 3.2
 Artikel 2 Financiële markten
 
 
 Budgettaire gevolgen van beleid
 
 
 Tabel 10 Budgettaire gevolgen van beleid artikel 2 Financiële markten (bedragen x € 1.000)
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Omschrijving
 
 
 Ontwerpbegroting 2023 (1)
 
 
 Mutaties via NvW, ISB, moties en amendementen (2)
 
 
 Vastgestelde begroting 2023 (3)=(1)+(2)
 
 
 Mutaties 1e suppletoire begroting (4)
 
 
 Stand 1e suppletoire begroting (5)=(3)+(4)
 
 
 Mutatie 2024
 
 
 Mutatie 2025
 
 
 Mutatie 2026
 
 
 Mutatie 2027
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Verplichtingen
 
 
 
 
 1.031.101
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 1.031.101
 
 
 
 
 129
 
 
 
 
 1.031.230
 
 
 
 
 159
 
 
 
 
 159
 
 
 
 
 159
 
 
 
 
 159
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Uitgaven
 
 
 
 
 1.031.101
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 1.031.101
 
 
 
 
 129
 
 
 
 
 1.031.230
 
 
 
 
 159
 
 
 
 
 159
 
 
 
 
 159
 
 
 
 
 159
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Bekostiging
 
 
 
 
 7.304
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 7.304
 
 
 
 
 28
 
 
 
 
 7.332
 
 
 
 
 28
 
 
 
 
 28
 
 
 
 
 28
 
 
 
 
 28
 
 
 
 
 
 Accountantskamer
 
 
 1.432
 
 
 0
 
 
 1.432
 
 
 28
 
 
 1.460
 
 
 28
 
 
 28
 
 
 28
 
 
 28
 
 
 
 
 Muntcirculatie
 
 
 4.309
 
 
 0
 
 
 4.309
 
 
 0
 
 
 4.309
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 
 
 IMVO convenanten
 
 
 30
 
 
 0
 
 
 30
 
 
 0
 
 
 30
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 
 
 Overig
 
 
 1.533
 
 
 0
 
 
 1.533
 
 
 0
 
 
 1.533
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Opdrachten
 
 
 
 
 1.009.724
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 1.009.724
 
 
 
 
 339
 
 
 
 
 1.010.063
 
 
 
 
 39
 
 
 
 
 39
 
 
 
 
 39
 
 
 
 
 39
 
 
 
 
 
 Wijzer in geldzaken
 
 
 1.634
 
 
 0
 
 
 1.634
 
 
 0
 
 
 1.634
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 
 
 Vakbekwaamheid
 
 
 4.901
 
 
 0
 
 
 4.901
 
 
 360
 
 
 5.261
 
 
 60
 
 
 60
 
 
 60
 
 
 60
 
 
 
 
 Uitvoeringskosten SRH
 
 
 1.000
 
 
 0
 
 
 1.000
 
 
 0
 
 
 1.000
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 
 
 Schadeloosstelling SRH
 
 
 1.000.750
 
 
 0
 
 
 1.000.750
 
 
 0
 
 
 1.000.750
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 
 
 Overig
 
 
 1.439
 
 
 0
 
 
 1.439
 
 
 ‒ 21
 
 
 1.418
 
 
 ‒ 21
 
 
 ‒ 21
 
 
 ‒ 21
 
 
 ‒ 21
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Bijdrage aan ZBO's/RWT's
 
 
 
 
 12.894
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 12.894
 
 
 
 
 ‒ 259
 
 
 
 
 12.635
 
 
 
 
 71
 
 
 
 
 71
 
 
 
 
 71
 
 
 
 
 71
 
 
 
 
 
 Bijdrage AFM BES-toezicht
 
 
 705
 
 
 0
 
 
 705
 
 
 0
 
 
 705
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 
 
 Bijdrage DNB toezicht en DGS BES
 
 
 2.020
 
 
 0
 
 
 2.020
 
 
 0
 
 
 2.020
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 
 
 Bijdrage toezicht en handhaving MIF
 
 
 460
 
 
 0
 
 
 460
 
 
 ‒ 330
 
 
 130
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 
 
 Bijdrage PSD II
 
 
 558
 
 
 0
 
 
 558
 
 
 ‒ 558
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 
 
 Bijdrage FEC
 
 
 3.724
 
 
 0
 
 
 3.724
 
 
 71
 
 
 3.795
 
 
 71
 
 
 71
 
 
 71
 
 
 71
 
 
 
 
 Overig
 
 
 5.427
 
 
 0
 
 
 5.427
 
 
 558
 
 
 5.985
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Storting/onttrekking begrotingsreserve
 
 
 
 
 625
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 625
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 625
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 
 Dotatie begrotingsreserve NHT
 
 
 625
 
 
 0
 
 
 625
 
 
 0
 
 
 625
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Bijdrage aan (inter-)nationale organisaties
 
 
 
 
 554
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 554
 
 
 
 
 21
 
 
 
 
 575
 
 
 
 
 21
 
 
 
 
 21
 
 
 
 
 21
 
 
 
 
 21
 
 
 
 
 
 IASB
 
 
 420
 
 
 0
 
 
 420
 
 
 21
 
 
 441
 
 
 21
 
 
 21
 
 
 21
 
 
 21
 
 
 
 
 (Caribean) Financial Action Task Force
 
 
 134
 
 
 0
 
 
 134
 
 
 0
 
 
 134
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Ontvangsten
 
 
 
 
 8.459
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 8.459
 
 
 
 
 69
 
 
 
 
 8.528
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Bekostiging
 
 
 
 
 2.000
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 2.000
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 2.000
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 
 Ontvangsten muntwezen
 
 
 2.000
 
 
 0
 
 
 2.000
 
 
 0
 
 
 2.000
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Opdrachten
 
 
 
 
 1.455
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 1.455
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 1.455
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 
 Wijzer in geldzaken
 
 
 1.455
 
 
 0
 
 
 1.455
 
 
 0
 
 
 1.455
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Ontvangsten
 
 
 
 
 5.004
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 5.004
 
 
 
 
 69
 
 
 
 
 5.073
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 
 Overig
 
 
 5.004
 
 
 0
 
 
 5.004
 
 
 69
 
 
 5.073
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 
 
 
 
 Tabel 11 Uitsplitsing verplichtingen (bedragen x € 1.000)
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Omschrijving
 
 
 Ontwerpbegroting 2023 (1)
 
 
 Mutaties via NvW, ISB, moties en amendementen (2)
 
 
 Vastgestelde begroting 2023 (3)=(1)+(2)
 
 
 Mutaties 1e suppletoire begroting (4)
 
 
 Stand 1e suppletoire begroting (5)=(3)+(4)
 
 
 Mutatie 2024
 
 
 Mutatie 2025
 
 
 Mutatie 2026
 
 
 Mutatie 2027
 
 
 
 
 Verplichtingen
 
 
 1.031.101
 
 
 0
 
 
 1.031.101
 
 
 129
 
 
 1.031.230
 
 
 159
 
 
 159
 
 
 159
 
 
 159
 
 
 
 
 
 
 
 waarvan overige verplichtingen
 
 
 1.031.101
 
 
 0
 
 
 1.031.101
 
 
 129
 
 
 1.031.230
 
 
 159
 
 
 159
 
 
 159
 
 
 159
 
 
 
 
 Muntcirculatie
 
 
 4.309
 
 
 0
 
 
 4.309
 
 
 0
 
 
 4.309
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 
 
 Vakbekwaamheid
 
 
 4.901
 
 
 0
 
 
 4.901
 
 
 360
 
 
 5.261
 
 
 60
 
 
 60
 
 
 60
 
 
 60
 
 
 
 
 Bijdrage DNB toezicht en DGS BES
 
 
 2.020
 
 
 0
 
 
 2.020
 
 
 0
 
 
 2.020
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 
 
 Bijdrage FEC
 
 
 3.724
 
 
 0
 
 
 3.724
 
 
 71
 
 
 3.795
 
 
 71
 
 
 71
 
 
 71
 
 
 71
 
 
 
 
 Schadeloosstelling SRH
 
 
 1.000.750
 
 
 0
 
 
 1.000.750
 
 
 0
 
 
 1.000.750
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 
 
 Overige betalingsverplichtingen
 
 
 15.397
 
 
 0
 
 
 15.397
 
 
 ‒ 302
 
 
 15.095
 
 
 28
 
 
 28
 
 
 28
 
 
 28
 
 
 
 
 
 
 Toelichting
 
 De mutaties op het niveau van de financiële instrumenten komen niet boven de ondergrenzen uit binnen de staffel (conform de RBV, zie ook de Leeswijzer op pagina 4). Toelichting van deze mutaties blijft derhalve achterwege.
 
 
 
 3.3
 Artikel 3 Financieringsactiviteiten publiek-private sector
 
 
 Budgettaire gevolgen van beleid
 
 
 Tabel 12 Budgettaire gevolgen van beleid artikel 3 Financieringsactiviteiten publiek-private sector (bedragen x € 1.000)
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Omschrijving
 
 
 Ontwerpbegroting 2023 (1)
 
 
 Mutaties via NvW, ISB, moties en amendementen (2)
 
 
 Vastgestelde begroting 2023 (3)=(1)+(2)
 
 
 Mutaties 1e suppletoire begroting (4)
 
 
 Stand 1e suppletoire begroting (5)=(3)+(4)
 
 
 Mutatie 2024
 
 
 Mutatie 2025
 
 
 Mutatie 2026
 
 
 Mutatie 2027
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Verplichtingen
 
 
 
 
 2.411.862
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 2.411.862
 
 
 
 
 15.035.141
 
 
 
 
 17.447.003
 
 
 
 
 ‒ 561.202
 
 
 
 
 ‒ 1.466.332
 
 
 
 
 17.000
 
 
 
 
 ‒ 4.000
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Uitgaven
 
 
 
 
 2.411.862
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 2.411.862
 
 
 
 
 607.900
 
 
 
 
 3.019.762
 
 
 
 
 ‒ 550.000
 
 
 
 
 ‒ 1.458.000
 
 
 
 
 17.000
 
 
 
 
 ‒ 4.000
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Garanties
 
 
 
 
 20
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 20
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 20
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 
 Regeling Bijzondere Financieringen
 
 
 20
 
 
 0
 
 
 20
 
 
 0
 
 
 20
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Leningen
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 
 Lening KLM
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Opdrachten
 
 
 
 
 3.746
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 3.746
 
 
 
 
 ‒ 600
 
 
 
 
 3.146
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 
 Uitvoeringskosten staatsdeelnemingen
 
 
 3.746
 
 
 0
 
 
 3.746
 
 
 ‒ 600
 
 
 3.146
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 
 
 Opstart Invest International
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Vermogensverschaffing/-onttrekking
 
 
 
 
 2.399.000
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 2.399.000
 
 
 
 
 613.000
 
 
 
 
 3.012.000
 
 
 
 
 ‒ 546.000
 
 
 
 
 ‒ 1.454.000
 
 
 
 
 21.000
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 
 Kapitaalinjectie TenneT
 
 
 1.822.000
 
 
 0
 
 
 1.822.000
 
 
 0
 
 
 1.822.000
 
 
 ‒ 600.000
 
 
 ‒ 1.458.000
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 
 
 Afdrachten Staatsloterij
 
 
 100.000
 
 
 0
 
 
 100.000
 
 
 0
 
 
 100.000
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 
 
 Kapitaalinjectie Invest-NL
 
 
 330.000
 
 
 0
 
 
 330.000
 
 
 0
 
 
 330.000
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 155.000
 
 
 0
 
 
 
 
 Kapitaalinjectie Invest International
 
 
 147.000
 
 
 0
 
 
 147.000
 
 
 113.000
 
 
 260.000
 
 
 54.000
 
 
 4.000
 
 
 ‒ 134.000
 
 
 0
 
 
 
 
 Kapitaalinjectie regionale netbeheerders
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 500.000
 
 
 500.000
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Bijdrage aan ZBO's/RWT's
 
 
 
 
 5.096
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 5.096
 
 
 
 
 ‒ 500
 
 
 
 
 4.596
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 
 NLFI
 
 
 5.096
 
 
 0
 
 
 5.096
 
 
 ‒ 500
 
 
 4.596
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Storting/onttrekking begrotingsreserve
 
 
 
 
 4.000
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 4.000
 
 
 
 
 ‒ 4.000
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 ‒ 4.000
 
 
 
 
 ‒ 4.000
 
 
 
 
 ‒ 4.000
 
 
 
 
 ‒ 4.000
 
 
 
 
 
 Dotatie begrotingsreserve Gasunie
 
 
 4.000
 
 
 0
 
 
 4.000
 
 
 ‒ 4.000
 
 
 0
 
 
 ‒ 4.000
 
 
 ‒ 4.000
 
 
 ‒ 4.000
 
 
 ‒ 4.000
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Ontvangsten
 
 
 
 
 1.124.850
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 1.124.850
 
 
 
 
 228.458
 
 
 
 
 1.353.308
 
 
 
 
 1.617.300
 
 
 
 
 ‒ 42.700
 
 
 
 
 ‒ 778.410
 
 
 
 
 ‒ 72.000
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Garanties
 
 
 
 
 21.350
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 21.350
 
 
 
 
 ‒ 9.542
 
 
 
 
 11.808
 
 
 
 
 ‒ 37.700
 
 
 
 
 ‒ 37.700
 
 
 
 
 ‒ 20.493
 
 
 
 
 ‒ 3.000
 
 
 
 
 
 Premieontvangsten garantie KLM
 
 
 17.350
 
 
 0
 
 
 17.350
 
 
 ‒ 5.542
 
 
 11.808
 
 
 ‒ 34.700
 
 
 ‒ 34.700
 
 
 ‒ 17.493
 
 
 0
 
 
 
 
 Premieontvangsten Gasunie
 
 
 4.000
 
 
 0
 
 
 4.000
 
 
 ‒ 4.000
 
 
 0
 
 
 ‒ 4.000
 
 
 ‒ 4.000
 
 
 ‒ 4.000
 
 
 ‒ 4.000
 
 
 
 
 Premieontvangsten garantie FMO
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 1.000
 
 
 1.000
 
 
 1.000
 
 
 1.000
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Leningen
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 ‒ 722.917
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 
 Aflossing lening KLM
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 ‒ 722.917
 
 
 0
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Vermogensverschaffing/-onttrekking
 
 
 
 
 1.099.000
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 1.099.000
 
 
 
 
 238.000
 
 
 
 
 1.337.000
 
 
 
 
 1.655.000
 
 
 
 
 ‒ 5.000
 
 
 
 
 ‒ 35.000
 
 
 
 
 ‒ 69.000
 
 
 
 
 
 Afdrachten Staatsloterij
 
 
 100.000
 
 
 0
 
 
 100.000
 
 
 0
 
 
 100.000
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 
 
 Dividenden staatsdeelnemingen
 
 
 990.000
 
 
 0
 
 
 990.000
 
 
 247.000
 
 
 1.237.000
 
 
 1.655.000
 
 
 ‒ 5.000
 
 
 ‒ 35.000
 
 
 ‒ 69.000
 
 
 
 
 Winstafdracht DNB
 
 
 9.000
 
 
 0
 
 
 9.000
 
 
 ‒ 9.000
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 
 
 
 waarvan: Griekse inkomsten SMP
 
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 
 
 
 waarvan: rente-inkomsten ESM
 
 
 
 9.000
 
 
 0
 
 
 9.000
 
 
 ‒ 9.000
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Bijdrage aan ZBO's/RWT's
 
 
 
 
 4.500
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 4.500
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 4.500
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 
 NLFI
 
 
 4.500
 
 
 0
 
 
 4.500
 
 
 0
 
 
 4.500
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 
 
 
 
 Tabel 13 Uitsplitsing verplichtingen (bedragen x € 1.000)
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Omschrijving
 
 
 Ontwerpbegroting 2023 (1)
 
 
 Mutaties via NvW, ISB, moties en amendementen (2)
 
 
 Vastgestelde begroting 2023 (3)=(1)+(2)
 
 
 Mutaties 1e suppletoire begroting (4)
 
 
 Stand 1e suppletoire begroting (5)=(3)+(4)
 
 
 Mutatie 2024
 
 
 Mutatie 2025
 
 
 Mutatie 2026
 
 
 Mutatie 2027
 
 
 
 
 Verplichtingen
 
 
 2.411.862
 
 
 0
 
 
 2.411.862
 
 
 15.035.141
 
 
 17.447.003
 
 
 ‒ 561.202
 
 
 ‒ 1.466.332
 
 
 17.000
 
 
 ‒ 4.000
 
 
 
 
 
 
 
 waarvan garantieverplichtingen
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 14.438.500
 
 
 14.438.500
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 
 
 Garanties en vrijwaringen staatsdeelnemingen
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 ‒ 1.561.500
 
 
 ‒ 1.561.500
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 
 
 Garantie FMO
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 16.000.000
 
 
 16.000.000
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 
 
 
 waarvan overige verplichtingen
 
 
 2.411.862
 
 
 0
 
 
 2.411.862
 
 
 596.641
 
 
 3.008.503
 
 
 ‒ 561.202
 
 
 ‒ 1.466.332
 
 
 17.000
 
 
 ‒ 4.000
 
 
 
 
 Lening SRH
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 ‒ 11.259
 
 
 ‒ 11.259
 
 
 ‒ 11.202
 
 
 ‒ 8.332
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 
 
 Kapitaalinjectie Invest-NL
 
 
 330.000
 
 
 0
 
 
 330.000
 
 
 0
 
 
 330.000
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 155.000
 
 
 0
 
 
 
 
 Kapitaalinjectie Invest International
 
 
 147.000
 
 
 0
 
 
 147.000
 
 
 113.000
 
 
 260.000
 
 
 54.000
 
 
 4.000
 
 
 ‒ 134.000
 
 
 0
 
 
 
 
 Afdrachten Staatsloterij
 
 
 100.000
 
 
 0
 
 
 100.000
 
 
 0
 
 
 100.000
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 
 
 Kapitaalinjectie TenneT
 
 
 1.822.000
 
 
 0
 
 
 1.822.000
 
 
 0
 
 
 1.822.000
 
 
 ‒ 600.000
 
 
 ‒ 1.458.000
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 
 
 Kapitaalinjectie regionale netbeheerders
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 500.000
 
 
 500.000
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 
 
 Overige betalingsverplichtingen
 
 
 12.862
 
 
 0
 
 
 12.862
 
 
 ‒ 5.100
 
 
 7.762
 
 
 ‒ 4.000
 
 
 ‒ 4.000
 
 
 ‒ 4.000
 
 
 ‒ 4.000
 
 
 
 
 
 
 Toelichting
 
 
 Verplichtingen
 
 
 Garantieverplichtingen
 
 
 
 Garanties en vrijwaringen staatsdeelnemingen
 
 Bij de publicatie van de jaarcijfers 2022 heeft KLM aangegeven te verwachten het steunpakket in april te kunnen beëindigen. KLM is nu een nieuwe private kredietfaciliteit overeengekomen en beëindigt het steunpakket per 17 april 2023. De financiële voorwaarden die zijn gesteld aan het verlenen van het steunpakket en de luchtvaartinhoudelijke voorwaarden die niet ook elders zijn vastgelegd komen te vervallen. De budgettaire gevolgen van het opzeggen van de steunmaatregelen zijn het vervallen van de staatsgarantie op de (opgezegde) kredietfaciliteit, het recht op trekken van de directe lening en alle bijbehorende geraamde (premie)ontvangsten.
 
 Garantie FMO
 
 Er is op ambtelijk niveau akkoord over een herziene staatsgarantie tussen de staat en FMO. De vorige overeenkomst stamt uit 1998 en is namens de staat door MinFIN en MinBHOS ondertekend. Met de voorgestelde herziene overeenkomst wordt de staatsgarantie aan FMO in belangrijke mate in overeenstemming gebracht met het beleidskader risicoregelingen, het kabinetsbeleid voor risicoregelingen zoals garanties. Voor de huidige garantie was geen plafond vastgesteld. Met de herziene overeenkomst geldt er een plafond voor deze garantie en is het risico voor de staat zodoende gemaximeerd.
 
 
 Overige verplichtingen
 
 
 
 Lening SRH
 
 De verplichting voor de lening SRH wordt in 2023 met € 11,3 mln. naar beneden bijgesteld. SRH heeft een vordering op de Nederlandse staat, waarop sinds oktober 2020 negatieve rente van toepassing is. Conform de afspraken in de leningdocumentatie wordt de rente niet betaald maar afgeboekt op de vordering.
 
 Kapitaalinjectie Invest-NL
 
 In 2022 is € 175 mln. kapitaal gestort in Invest-NL, afgestemd op de kasbehoefte van Invest-NL voor investeringen. Het resterende begrote kapitaal van € 155 mln. voor 2022 wordt doorgeschoven naar 2026. Het totaal van de beoogde kapitaalinjecties wijzigt niet, verspreid over de jaren ontvangt Invest-NL een kapitaalinjectie ter waarde van € 1,7 mld.
 
 Kapitaalinjectie Invest International
 
 De raming voor de kapitaalinjectie Invest International wordt in 2023 met € 113 mln. bijgesteld. Dit betreft enerzijds het doorgeschoven resterende begrote kapitaal van € 37 mln. uit 2022. Anderzijds wordt een kasschuif toegepast om het ritme van de raming van de kapitaalinjectie af te stemmen op de kasbehoefte van Invest International voor investeringen. Het totaal van de beoogde kapitaalinjecties wijzigt niet, verspreid over de jaren ontvangt Invest International een kapitaalinjectie ter waarde van € 833 mln.
 
 
 
 Kapitaalinjectie TenneT
 
 Uw Kamer is eerder geïnformeerd dat het kabinet inzet op de volledige verkoop van TenneT Duitsland7Kamerstukken II 2022-2023, 28 165 nr. 386. Mocht een transactie onder acceptabele voorwaarden tot stand komen, dan zou de opbrengst van een dergelijke verkoop ten goede komen aan TenneT Holding, de verkopende partij en aandeelhouder van TenneT Duitsland. Met deze opbrengst zou dan vervolgens de Nederlandse kapitaalbehoefte in de komende jaren gefinancierd kunnen worden en zijn de gemaakte reserveringen in de begroting overbodig. Het kabinet acht het hierbij belangrijk dat TenneT voldoende gefinancierd is, conform de minimale credit rating in de nota deelnemingenbeleid, om haar publieke taken te kunnen uitvoeren.
 
 Kapitaalinjectie regionale netbeheerders
 
 Bij een eventuele goedkeuring van een kapitaalstorting in Stedin, zal Financiën namens de Staat participeren in het aandelenkapitaal van Stedin en vervolgens als aandeelhouder optreden. Voor een eventuele participatie is € 500 mln. gereserveerd op de EZK begroting. Deze middelen worden, voorafgaand aan een eventueel akkoord, overgeheveld naar de FIN-begroting.
 
 Overige betalingsverplichtingen
 
 De overige betalingsverplichtingen worden met € 5,1 mln. naar beneden bijgesteld. Dit komt vooral door het vervallen van de geraamde dotatie van € 4 mln. aan de begrotingsreserve Gasunie, vanwege het beëindigen van de garantie aan Gasunie.
 
 
 Uitgaven
 
 
 Vermogensverschaffing/-onttrekking
 
 Zie toelichting onder 'Verplichtingen'.
 
 Ontvangsten
 
 
 Garanties
 
 
 
 Premieontvangsten garantie KLM
 
 Zie toelichting onder 'Verplichtingen'. Met het vervallen van de staatsgarantie op de (opgezegde) kredietfaciliteit, vervallen ook de bijbehorende geraamde (premie)ontvangsten vanaf 17 april 2023.
 
 
 Leningen
 
 
 
 Aflossing lening KLM
 
 Zie toelichting onder 'Verplichtingen'. Met het vervallen van het recht op trekken van de directe lening, vervalt ook de geraamde aflossing in 2026.
 
 
 Vermogensverschaffing/-onttrekking
 
 
 
 Dividenden staatsdeelnemingen
 
 De dividendraming wordt in 2023 met € 247 mln. bijgesteld aan de meest recente informatie over het verwachte dividend van de staatsdeelnemingen, als gevolg van de huidige marktomstandigheden. Conform afspraken met TenneT, ontvangt de Staat de kapitaalinjectie 2023 aan TenneT terug indien in 2024 een volledige verkoop van TenneT Duitsland gerealiseerd wordt.
 
 Winstafdracht DNB
 
 De raming voor de winstafdracht DNB wordt met € 9 mln. naar beneden bijgesteld door de beëindiging van de rentecompensatie voor het ESM (Europees Stabiliteitsmechanisme). Aangezien er geen sprake meer is van negatieve rente waarover compensatie nodig is, wordt de rentecompensatie op nihil gesteld.
 
 
 
 
 3.4
 Artikel 4 Internationale financiële betrekkingen
 
 
 Budgettaire gevolgen van beleid
 
 
 Tabel 14 Budgettaire gevolgen van beleid artikel 4 Internationale financiële betrekkingen (bedragen x € 1.000)
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Omschrijving
 
 
 Ontwerpbegroting 2023 (1)
 
 
 Mutaties via NvW, ISB, moties en amendementen (2)
 
 
 Vastgestelde begroting 2023 (3)=(1)+(2)
 
 
 Mutaties 1e suppletoire begroting (4)
 
 
 Stand 1e suppletoire begroting (5)=(3)+(4)
 
 
 Mutatie 2024
 
 
 Mutatie 2025
 
 
 Mutatie 2026
 
 
 Mutatie 2027
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Verplichtingen
 
 
 
 
 2.728.964
 
 
 
 
 240.390
 
 
 
 
 2.969.354
 
 
 
 
 23.729
 
 
 
 
 2.993.083
 
 
 
 
 ‒ 20
 
 
 
 
 1.539.980
 
 
 
 
 ‒ 20
 
 
 
 
 ‒ 20
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Uitgaven
 
 
 
 
 570.227
 
 
 
 
 25.000
 
 
 
 
 595.227
 
 
 
 
 ‒ 185.001
 
 
 
 
 410.226
 
 
 
 
 116.434
 
 
 
 
 217.434
 
 
 
 
 41.434
 
 
 
 
 41.434
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Garanties
 
 
 
 
 75.145
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 75.145
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 75.145
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 
 EIB pan-Europees garantiefonds
 
 
 75.145
 
 
 0
 
 
 75.145
 
 
 0
 
 
 75.145
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Bijdrage aan (inter-)nationale organisaties
 
 
 
 
 493.201
 
 
 
 
 25.000
 
 
 
 
 518.201
 
 
 
 
 ‒ 185.001
 
 
 
 
 333.200
 
 
 
 
 116.434
 
 
 
 
 217.434
 
 
 
 
 41.434
 
 
 
 
 41.434
 
 
 
 
 
 Multilaterale ontwikkelingsbanken en fondsen
 
 
 20
 
 
 0
 
 
 20
 
 
 ‒ 1
 
 
 19
 
 
 ‒ 2
 
 
 ‒ 2
 
 
 ‒ 2
 
 
 ‒ 2
 
 
 
 
 Rentecompensatie ESM
 
 
 9.000
 
 
 0
 
 
 9.000
 
 
 ‒ 9.000
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 
 
 Wereldbank
 
 
 308.181
 
 
 0
 
 
 308.181
 
 
 0
 
 
 308.181
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 
 
 EBRD
 
 
 0
 
 
 25.000
 
 
 25.000
 
 
 0
 
 
 25.000
 
 
 75.000
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 
 
 Kapitaalinleg ESM
 
 
 176.000
 
 
 0
 
 
 176.000
 
 
 ‒ 176.000
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 176.000
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 
 
 Bijdrage EU voor rente Oekraïne
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 41.436
 
 
 41.436
 
 
 41.436
 
 
 41.436
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Leningen
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 
 Teruggave winsten
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Opdrachten
 
 
 
 
 1.881
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 1.881
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 1.881
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 
 Technische assistentie
 
 
 1.881
 
 
 0
 
 
 1.881
 
 
 0
 
 
 1.881
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Ontvangsten
 
 
 
 
 16.534
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 16.534
 
 
 
 
 78.750
 
 
 
 
 95.284
 
 
 
 
 65.139
 
 
 
 
 45.708
 
 
 
 
 40.840
 
 
 
 
 42.633
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Bijdrage aan (inter-)nationale organisaties
 
 
 
 
 1.954
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 1.954
 
 
 
 
 3.190
 
 
 
 
 5.144
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 ‒ 11
 
 
 
 
 ‒ 25
 
 
 
 
 ‒ 99
 
 
 
 
 
 Ontvangsten IFI's
 
 
 1.954
 
 
 0
 
 
 1.954
 
 
 0
 
 
 1.954
 
 
 0
 
 
 ‒ 11
 
 
 ‒ 25
 
 
 ‒ 99
 
 
 
 
 Ontvangsten ESM Kapitaal
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 3.190
 
 
 3.190
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Leningen
 
 
 
 
 14.580
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 14.580
 
 
 
 
 75.560
 
 
 
 
 90.140
 
 
 
 
 65.139
 
 
 
 
 45.719
 
 
 
 
 40.865
 
 
 
 
 42.732
 
 
 
 
 
 Renteontvangsten lening Griekenland
 
 
 9.576
 
 
 0
 
 
 9.576
 
 
 80.564
 
 
 90.140
 
 
 70.143
 
 
 50.723
 
 
 45.869
 
 
 44.190
 
 
 
 
 Renteontvangsten lening Oekraïne
 
 
 5.004
 
 
 0
 
 
 5.004
 
 
 ‒ 5.004
 
 
 0
 
 
 ‒ 5.004
 
 
 ‒ 5.004
 
 
 ‒ 5.004
 
 
 ‒ 1.458
 
 
 
 
 
 
 Tabel 15 Uitsplitsing verplichtingen (bedragen x € 1.000)
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Omschrijving
 
 
 Ontwerpbegroting 2023 (1)
 
 
 Mutaties via NvW, ISB, moties en amendementen (2)
 
 
 Vastgestelde begroting 2023 (3)=(1)+(2)
 
 
 Mutaties 1e suppletoire begroting (4)
 
 
 Stand 1e suppletoire begroting (5)=(3)+(4)
 
 
 Mutatie 2024
 
 
 Mutatie 2025
 
 
 Mutatie 2026
 
 
 Mutatie 2027
 
 
 
 
 Verplichtingen
 
 
 2.728.964
 
 
 240.390
 
 
 2.969.354
 
 
 23.729
 
 
 2.993.083
 
 
 ‒ 20
 
 
 1.539.980
 
 
 ‒ 20
 
 
 ‒ 20
 
 
 
 
 
 
 
 waarvan garantieverplichtingen
 
 
 2.551.063
 
 
 215.390
 
 
 2.766.453
 
 
 ‒ 40.624
 
 
 2.725.829
 
 
 0
 
 
 1.364.000
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 
 
 Garantie aan DNB inzake IMF
 
 
 1.187.063
 
 
 0
 
 
 1.187.063
 
 
 285.321
 
 
 1.472.384
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 
 
 ESM
 
 
 1.364.000
 
 
 0
 
 
 1.364.000
 
 
 ‒ 1.388.710
 
 
 ‒ 24.710
 
 
 0
 
 
 1.364.000
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 
 
 AIIB
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 96
 
 
 96
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 
 
 Wereldbank
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 669
 
 
 669
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 
 
 MFB
 
 
 0
 
 
 215.390
 
 
 215.390
 
 
 0
 
 
 215.390
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 
 
 MFB Headroomgarantie
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 1.062.000
 
 
 1.062.000
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 waarvan overige verplichtingen
 
 
 177.901
 
 
 25.000
 
 
 202.901
 
 
 64.353
 
 
 267.254
 
 
 ‒ 20
 
 
 175.980
 
 
 ‒ 20
 
 
 ‒ 20
 
 
 
 
 Wereldbank
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 ‒ 333
 
 
 ‒ 333
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 
 
 EBRD
 
 
 0
 
 
 25.000
 
 
 25.000
 
 
 75.000
 
 
 100.000
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 
 
 Kapitaalinleg ESM
 
 
 176.000
 
 
 0
 
 
 176.000
 
 
 ‒ 176.000
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 176.000
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 
 
 Bijdrage EU voor rente Oekraïne
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 165.743
 
 
 165.743
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 
 
 Technische assistentie kiesgroeplanden
 
 
 1.881
 
 
 0
 
 
 1.881
 
 
 0
 
 
 1.881
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 
 
 Overige betalingsverplichtingen
 
 
 20
 
 
 0
 
 
 20
 
 
 ‒ 57
 
 
 ‒ 37
 
 
 ‒ 20
 
 
 ‒ 20
 
 
 ‒ 20
 
 
 ‒ 20
 
 
 
 
 
 
 Toelichting
 
 
 Verplichtingen
 
 
 Garantieverplichtingen
 
 
 
 Garantie aan DNB inzake IMF
 
 De uitstaande garantie wordt door verschillende oorzaken aangepast. Allereerst wordt de hoogte aangepast naar aanleiding van de meest recente SDR-wisselkoers (Special Drawing Right). Tevens was in 2022 budget gereserveerd voor de additionele garantie aan de DNB naar aanleiding van het uitlenen van 0,3 mld. SDR aan het IMF inzake het Poverty Reduction and Growth Trust. In overleg met DNB en het IMF is deze uitbreiding uitgesteld en deze wordt nu samengevoegd met de uitbreiding van 0,2 mld. SDR uit de ontwerpbegroting 2023. Daarnaast lopen de garanties van de ESAF en PRGF af (voorlopers van de PRGT).
 
 ESM
 
 De verplichting voor de garantie aan het Europees Stabiliteitsmechanisme (ESM) wordt met circa € 1,39 mld. naar beneden bijgesteld. Dit komt grotendeels doordat in de ontwerpbegroting 2023 een reservering was opgenomen voor het actualiseren van de kapitaalsleutel van het ESM vanwege de toetreding van Kroatië (circa € 1,36 mld.). Deze actualisatie is echter uitgesteld en vooralsnog wordt de oude kapitaalsleutel gebruikt. De nieuwe kapitaalsleutel wordt geactualiseerd wanneer een nieuw ESM-lid toetreedt, maar uiterlijk 1 januari 2026. Het budget is daarom toegevoegd aan 2025. Afhankelijk van het moment van aanpassing en de gekozen kapitaalsleutel zal het budget worden aangepast. Daarnaast verloopt de kortingsperiode van Estland. Deze wijziging werd in 2022 verwacht, maar is pas ingegaan in 2023 waardoor de hoogte van de Nederlandse garantie afneemt. 
 
 MFB Headroomgarantie
 
 Op 9 november heeft de Europese Commissie een voorstel gedaan voor additionele steun aan Oekraïne. Het gaat in totaal om € 18 mld. aan concessionele leningen die worden gefinancierd via de headroom van de Europese begroting8Kamerstukken II, 2022-2023, 22 112, nr. 36045-3557. Nederland neemt hiervoor op haar eigen begroting een garantie op ter hoogte van het Nederlandse bni-aandeel van 5,9%. Eerder is de ophoging van het verplichtingenbudget met € 1,062 mld. via een nota van wijziging op de tweede suppletoire begroting 2022 verwerkt. Echter heeft de ondertekening van de leenovereenkomst in 2022 niet meer plaatsgevonden, deze is in januari 2023 getekend. Daarom wordt het verplichtingenbudget voor 2023 opgehoogd met € 1,062 mld. 
 
 
 Overige verplichtingen
 
 
 
 EBRD
 
 Er volgt mogelijk een kapitaalinjectie aan de European Bank for Reconstruction and Development (EBRD). Met behulp van deze injectie kan EBRD blijven bijdragen aan het steunen van Oekraïne en programma's opstarten in sub-Sahara Afrika. Hoewel nog veel onzeker is, wordt hierover mogelijk later dit jaar besloten. In dat geval zal de verplichting nog in 2023 worden aangegaan. Daarom wordt in 2023 een reservering opgenomen van € 75 mln. (met bijbehorende uitgave in 2024).
 
 Kapitaalinleg ESM
 
 De betalingsverplichting ESM wordt met € 176 mln. uitgesteld naar 2025. In de ontwerpbegroting 2023 was een reservering opgenomen voor het actualiseren van de kapitaalsleutel van het ESM vanwege de toetreding van Kroatië. Deze actualisatie is echter uitgesteld en wordt in 2025 opgenomen, omdat de nieuwe kapitaalsleutel wordt geactualiseerd wanneer een nieuw ESM-lid toetreedt, en uiterlijk 1 januari 2026. Het bedrag zal worden geactualiseerd zodra meer duidelijkheid is over de gekozen kapitaalsleutel.
 
 Bijdrage EU voor rente Oekraïne
 
 In december 2022 is in de Ecofin gesproken over een bijdrage van de EU-lidstaten om de rente op de Oekraïne lening van € 18 mld. in 2023 te compenseren.9Kamerstukken II, 2022-2023, 22 112, nr. 36045-3557 De bijdrage zal tussen 2024 tot en met het jaar 2027 circa € 41,4 mln. per jaar bedragen. In afwachting van de bilaterale overeenkomst tussen Nederland en EU, en een update van de Europese Commissie over de hoogte van de bijdrage wordt een reservering voor de verplichting opgenomen van € 165,7 mln. 
 
 
 Uitgaven
 
 
 Bijdrage aan (inter-)nationale organisaties
 
 
 
 Rentecompensatie ESM
 
 De rentecompensatie ESM wordt beëindigd en daarom wordt de raming met € 9 mln. naar beneden bijgesteld. 
 
 EBRD
 
 Zie toelichting onder 'Verplichtingen'.
 
 Kapitaalinleg ESM
 
 Zie toelichting onder 'Verplichtingen'.
 
 Bijdrage EU voor rente Oekraïne
 
 Zie toelichting onder 'Verplichtingen'.
 
 
 Ontvangsten
 
 
 Bijdrage aan (inter-)nationale organisaties
 
 De raming van de ontvangsten ESM kapitaal wordt met circa € 3,2 mln. naar boven bijgesteld, doordat de kortingsperiode van Estland is verlopen. Omdat het totale aandelenkapitaal voor het ESM vaststaat, betekent dit dat andere lidstaten een deel van het ingelegde aandelenkapitaal terugkrijgen. Deze wijziging werd in 2022 verwacht, maar is pas ingegaan in 2023.
 
 Leningen
 
 Op basis van de meest recente renteramingen worden de verwachte ontvangsten van de lening aan Griekenland in 2023 met circa € 80,6 mln. naar boven bijgesteld. De rente die Griekenland moet betalen is gebaseerd op de 3-maands Euribor rente, met een opslag van 0,5%. Doordat de Euribor rente is gestegen, krijgt Nederland meer renteontvangsten.
 De raming van de verwachte renteontvangsten van de lening aan Oekraïne wordt voor de jaren 2023 tot en met 2027 naar beneden bijgesteld. Bij nader inzien blijkt dat Oekraïne in de eerste 4,5 jaar geen rente hoeft te betalen. Met deze bijstelling wordt de begroting aangepast zodat de rentebetalingen pas na de eerste 4,5 jaar starten. Tevens zijn de bedragen aangepast conform de rente op het moment van ondertekenen van de leenovereenkomst. Dit percentage is hoger dan de eerder geraamde rente in 2022 (3,6% ten opzichte van 2,5%).
 
 
 
 3.5
 Artikel 5 Exportkredietverzekeringen, -garanties en investeringsverzekeringen
 
 
 Budgettaire gevolgen van beleid
 
 
 Tabel 16 Budgettaire gevolgen van beleid artikel 5 Exportkredietverzekeringen, -garanties en investeringsverzekeringen (bedragen x € 1.000)
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Omschrijving
 
 
 Ontwerpbegroting 2023 (1)
 
 
 Mutaties via NvW, ISB, moties en amendementen (2)
 
 
 Vastgestelde begroting 2023 (3)=(1)+(2)
 
 
 Mutaties 1e suppletoire begroting (4)
 
 
 Stand 1e suppletoire begroting (5)=(3)+(4)
 
 
 Mutatie 2024
 
 
 Mutatie 2025
 
 
 Mutatie 2026
 
 
 Mutatie 2027
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Verplichtingen
 
 
 
 
 10.089.366
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 10.089.366
 
 
 
 
 12.000
 
 
 
 
 10.101.366
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Uitgaven
 
 
 
 
 176.366
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 176.366
 
 
 
 
 12.000
 
 
 
 
 188.366
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Opdrachten
 
 
 
 
 19.122
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 19.122
 
 
 
 
 6.000
 
 
 
 
 25.122
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 
 Kostenvergoeding Atradius DSB
 
 
 18.900
 
 
 0
 
 
 18.900
 
 
 0
 
 
 18.900
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 
 
 Uitvoeringskosten herverzekering leverancierskredieten
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 6.000
 
 
 6.000
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 
 
 Overige uitgaven
 
 
 222
 
 
 0
 
 
 222
 
 
 0
 
 
 222
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Garanties
 
 
 
 
 87.000
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 87.000
 
 
 
 
 6.000
 
 
 
 
 93.000
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 
 Schade-uitkering EKV
 
 
 87.000
 
 
 0
 
 
 87.000
 
 
 0
 
 
 87.000
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 
 
 Schade-uitkering herverzekering leverancierskredieten
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 6.000
 
 
 6.000
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Storting/onttrekking begrotingsreserve
 
 
 
 
 70.244
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 70.244
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 70.244
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 
 Mutatie begrotingsreserve EKV
 
 
 70.244
 
 
 0
 
 
 70.244
 
 
 0
 
 
 70.244
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Ontvangsten
 
 
 
 
 109.182
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 109.182
 
 
 
 
 38.000
 
 
 
 
 147.182
 
 
 
 
 25.000
 
 
 
 
 25.000
 
 
 
 
 18.000
 
 
 
 
 18.000
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Garanties
 
 
 
 
 85.150
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 85.150
 
 
 
 
 38.000
 
 
 
 
 123.150
 
 
 
 
 25.000
 
 
 
 
 25.000
 
 
 
 
 18.000
 
 
 
 
 18.000
 
 
 
 
 
 Premies EKV
 
 
 70.244
 
 
 0
 
 
 70.244
 
 
 0
 
 
 70.244
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 
 
 Premies herverzekering leverancierskredieten
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 3.000
 
 
 3.000
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 
 
 Schaderestituties EKV
 
 
 14.906
 
 
 0
 
 
 14.906
 
 
 30.000
 
 
 44.906
 
 
 25.000
 
 
 25.000
 
 
 18.000
 
 
 18.000
 
 
 
 
 Schaderestituties herverzekering leverancierskredieten
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 5.000
 
 
 5.000
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Storting/onttrekking begrotingsreserve
 
 
 
 
 24.032
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 24.032
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 24.032
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 
 Mutatie begrotingsreserve EKV
 
 
 24.032
 
 
 0
 
 
 24.032
 
 
 0
 
 
 24.032
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 
 
 
 
 Tabel 17 Uitsplitsing verplichtingen (bedragen x € 1.000)
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Omschrijving
 
 
 Ontwerpbegroting 2023 (1)
 
 
 Mutaties via NvW, ISB, moties en amendementen (2)
 
 
 Vastgestelde begroting 2023 (3)=(1)+(2)
 
 
 Mutaties 1e suppletoire begroting (4)
 
 
 Stand 1e suppletoire begroting (5)=(3)+(4)
 
 
 Mutatie 2024
 
 
 Mutatie 2025
 
 
 Mutatie 2026
 
 
 Mutatie 2027
 
 
 
 
 Verplichtingen
 
 
 10.089.366
 
 
 0
 
 
 10.089.366
 
 
 12.000
 
 
 10.101.366
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 
 
 
 
 
 waarvan garantieverplichtingen
 
 
 10.000.000
 
 
 0
 
 
 10.000.000
 
 
 0
 
 
 10.000.000
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 
 
 Exportkrediet-verzekeringen
 
 
 10.000.000
 
 
 0
 
 
 10.000.000
 
 
 0
 
 
 10.000.000
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 
 
 
 waarvan: aangegane garantieverplichtingen
 
 
 
 
 10.000.000
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 10.000.000
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 10.000.000
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 
 
 waarvan: vervallen garantieverplichtingen
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 waarvan overige verplichtingen
 
 
 89.366
 
 
 0
 
 
 89.366
 
 
 12.000
 
 
 101.366
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 
 
 Kostenvergoeding Atradius DSB
 
 
 18.900
 
 
 0
 
 
 18.900
 
 
 0
 
 
 18.900
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 
 
 Uitvoeringskosten herverzekering leverancierskredieten
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 6.000
 
 
 6.000
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 
 
 Schade-uitkering herverzekering leverancierskredieten
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 6.000
 
 
 6.000
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 
 
 Storting begrotingsreserve EKV
 
 
 70.244
 
 
 0
 
 
 70.244
 
 
 0
 
 
 70.244
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 
 
 Overige betalingsverplichtingen
 
 
 222
 
 
 0
 
 
 222
 
 
 0
 
 
 222
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 
 
 
 
 Toelichting
 
 
 Verplichtingen
 
 
 Overige verplichtingen
 
 De herverzekering leverancierskredieten betreft een coronamaatregel waarbij de Staat voorkomt dat de kortlopende kredietverlening in de private verzekeringssector stilvalt. De tijdelijke regeling is per 1 juli 2021 beëindigd, echter kunnen uitgaven en ontvangsten nog langer doorlopen. Derhalve wordt de raming voor zowel schade-uitkering herverzekering leverancierskredieten als de uitvoeringkosten in 2023 met € 6 mln. verhoogd.
 
 Uitgaven
 
 Zie toelichting bij 'Verplichtingen'.
 
 Ontvangsten
 
 
 Garanties
 
 De premieontvangsten van de herverzekering leverancierskredieten worden met € 3 mln. naar boven bijgesteld. Daarnaast vallen de schaderestituties herverzekering leverancierskredieten naar verwachting € 5 mln. hoger uit. Zie de toelichting onder 'Verplichtingen'. 
 
 Tot slot worden de schaderestituties cumulatief met circa € 131 mln. naar boven bijgesteld uit hoofde van een terugbetaling van een schuld door Argentinië daterend van vóór 1999. Dit vloeit voort uit het op 28 oktober 2022 bereikte akkoord tussen de Club van Parijs en Argentinië. De betalingen worden in de regelingen uitgesmeerd tot en met het jaar 2028. In 2023 worden de extra ontvangsten ingezet ten behoeve van de rijksbrede problematiek onder het uitgavenplafond. 
 
 
 
 
 3.6
 Artikel 6 Btw-compensatiefonds
 
 
 Budgettaire gevolgen van beleid
 
 
 Tabel 18 Budgettaire gevolgen van beleid artikel 6 Btw-compensatiefonds (bedragen x € 1.000)
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Omschrijving
 
 
 Ontwerpbegroting 2023 (1)
 
 
 Mutaties via NvW, ISB, moties en amendementen (2)
 
 
 Vastgestelde begroting 2023 (3)=(1)+(2)
 
 
 Mutaties 1e suppletoire begroting (4)
 
 
 Stand 1e suppletoire begroting (5)=(3)+(4)
 
 
 Mutatie 2024
 
 
 Mutatie 2025
 
 
 Mutatie 2026
 
 
 Mutatie 2027
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Verplichtingen
 
 
 
 
 3.760.838
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 3.760.838
 
 
 
 
 1.244
 
 
 
 
 3.762.082
 
 
 
 
 13
 
 
 
 
 13
 
 
 
 
 13
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Uitgaven
 
 
 
 
 3.760.838
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 3.760.838
 
 
 
 
 1.244
 
 
 
 
 3.762.082
 
 
 
 
 13
 
 
 
 
 13
 
 
 
 
 13
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Bijdrage aan medeoverheden
 
 
 
 
 3.760.838
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 3.760.838
 
 
 
 
 1.244
 
 
 
 
 3.762.082
 
 
 
 
 13
 
 
 
 
 13
 
 
 
 
 13
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 
 Bijdragen aan gemeenten
 
 
 3.356.182
 
 
 0
 
 
 3.356.182
 
 
 626
 
 
 3.356.808
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 
 
 Bijdragen aan provincies
 
 
 404.656
 
 
 0
 
 
 404.656
 
 
 618
 
 
 405.274
 
 
 13
 
 
 13
 
 
 13
 
 
 0
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Ontvangsten
 
 
 
 
 3.760.838
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 3.760.838
 
 
 
 
 1.244
 
 
 
 
 3.762.082
 
 
 
 
 13
 
 
 
 
 13
 
 
 
 
 13
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 
 
 
 Toelichting
 
 De mutaties op het niveau van de financiële instrumenten komen niet boven de ondergrenzen uit binnen de staffel (conform de RBV, zie ook de Leeswijzer op pagina 4). Toelichting van deze mutaties blijft derhalve achterwege.
 
 
 
 3.7
 Artikel 9 Douane
 
 
 Budgettaire gevolgen van beleid
 
 
 Tabel 19 Budgettaire gevolgen van beleid artikel 9 Douane (bedragen x € 1.000)
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Omschrijving
 
 
 Ontwerpbegroting 2023 (1)
 
 
 Mutaties via NvW, ISB, moties en amendementen (2)
 
 
 Vastgestelde begroting 2023 (3)=(1)+(2)
 
 
 Mutaties 1e suppletoire begroting (4)
 
 
 Stand 1e suppletoire begroting (5)=(3)+(4)
 
 
 Mutatie 2024
 
 
 Mutatie 2025
 
 
 Mutatie 2026
 
 
 Mutatie 2027
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Verplichtingen
 
 
 
 
 736.312
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 736.312
 
 
 
 
 21.277
 
 
 
 
 757.589
 
 
 
 
 13.489
 
 
 
 
 13.000
 
 
 
 
 5.006
 
 
 
 
 5.588
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Uitgaven (1) + (2)
 
 
 
 
 736.312
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 736.312
 
 
 
 
 21.277
 
 
 
 
 757.589
 
 
 
 
 13.489
 
 
 
 
 13.000
 
 
 
 
 5.006
 
 
 
 
 5.588
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 (1) Apparaatsuitgaven
 
 
 
 
 497.677
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 497.677
 
 
 
 
 7.774
 
 
 
 
 505.451
 
 
 
 
 3.065
 
 
 
 
 4.229
 
 
 
 
 4.229
 
 
 
 
 4.229
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Personele uitgaven
 
 
 
 
 492.239
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 492.239
 
 
 
 
 7.774
 
 
 
 
 500.013
 
 
 
 
 3.065
 
 
 
 
 4.229
 
 
 
 
 4.229
 
 
 
 
 4.229
 
 
 
 
 
 Eigen personeel
 
 
 479.802
 
 
 0
 
 
 479.802
 
 
 4.538
 
 
 484.340
 
 
 3.065
 
 
 4.229
 
 
 4.229
 
 
 4.229
 
 
 
 
 Inhuur externen
 
 
 12.219
 
 
 0
 
 
 12.219
 
 
 3.236
 
 
 15.455
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 
 
 Overig personeel
 
 
 218
 
 
 0
 
 
 218
 
 
 0
 
 
 218
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Materiële uitgaven
 
 
 
 
 5.438
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 5.438
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 5.438
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 
 ICT
 
 
 1.476
 
 
 0
 
 
 1.476
 
 
 0
 
 
 1.476
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 
 
 Bijdrage aan SSO's
 
 
 156
 
 
 0
 
 
 156
 
 
 0
 
 
 156
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 
 
 Overig materieel
 
 
 3.806
 
 
 0
 
 
 3.806
 
 
 0
 
 
 3.806
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 (2) Programma-uitgaven
 
 
 
 
 238.635
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 238.635
 
 
 
 
 13.503
 
 
 
 
 252.138
 
 
 
 
 10.424
 
 
 
 
 8.771
 
 
 
 
 777
 
 
 
 
 1.359
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Bekostiging
 
 
 
 
 52
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 52
 
 
 
 
 ‒ 52
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 ‒ 52
 
 
 
 
 ‒ 52
 
 
 
 
 ‒ 52
 
 
 
 
 ‒ 52
 
 
 
 
 
 Overige bekostiging
 
 
 52
 
 
 0
 
 
 52
 
 
 ‒ 52
 
 
 0
 
 
 ‒ 52
 
 
 ‒ 52
 
 
 ‒ 52
 
 
 ‒ 52
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Bijdrage aan ZBO's/RWT's
 
 
 
 
 1.405
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 1.405
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 1.405
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 
 Overige bijdrage ZBO's/RWT's
 
 
 1.405
 
 
 0
 
 
 1.405
 
 
 0
 
 
 1.405
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Opdrachten
 
 
 
 
 30.283
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 30.283
 
 
 
 
 13.503
 
 
 
 
 43.786
 
 
 
 
 10.424
 
 
 
 
 8.771
 
 
 
 
 777
 
 
 
 
 1.359
 
 
 
 
 
 ICT opdrachten
 
 
 7.653
 
 
 0
 
 
 7.653
 
 
 13.404
 
 
 21.057
 
 
 10.926
 
 
 9.483
 
 
 1.451
 
 
 1.451
 
 
 
 
 Overige opdrachten
 
 
 22.630
 
 
 0
 
 
 22.630
 
 
 99
 
 
 22.729
 
 
 ‒ 502
 
 
 ‒ 712
 
 
 ‒ 674
 
 
 ‒ 92
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Bijdrage aan agentschappen
 
 
 
 
 3.352
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 3.352
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 3.352
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 
 Bijdrage overige agentschappen
 
 
 3.352
 
 
 0
 
 
 3.352
 
 
 0
 
 
 3.352
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 (Schade)vergoeding
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 52
 
 
 
 
 52
 
 
 
 
 52
 
 
 
 
 52
 
 
 
 
 52
 
 
 
 
 52
 
 
 
 
 
 Vergoeding proceskosten
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 52
 
 
 52
 
 
 52
 
 
 52
 
 
 52
 
 
 52
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Bijdrage aan (andere) begrotingshoofdstukken
 
 
 
 
 203.543
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 203.543
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 203.543
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 
 Toegerekende uitgaven van Belastingen
 
 
 203.543
 
 
 0
 
 
 203.543
 
 
 0
 
 
 203.543
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Ontvangsten
 
 
 
 
 605
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 605
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 605
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 
 Apparaatontvangsten
 
 
 605
 
 
 0
 
 
 605
 
 
 0
 
 
 605
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 
 
 
 
 Toelichting
 
 
 Verplichtingen en uitgaven
 
 
 Personele uitgaven
 
 
 De personele uitgaven voor 2023 worden bijgesteld met € 7,8 mln. De belangrijkste mutaties zijn:
 
 
 –
 Een structurele bijdrage vanuit het ministerie van Justitie en Veiligheid voor de internationale aanpak van georganiseerde, ondermijnende criminaliteit. Het betreft € 0,5 mln. in 2023, € 2,5 mln. in 2024 en hierna € 3,7 mln. structureel. 
 
 
 
 
 
 –
 Een bijdrage in 2023 van € 3,4 mln. vanuit het ministerie van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties voor werkzaamheden van de Douane ten behoeve van grenstoezicht op Aruba, Curaçao en Sint Maarten.
 
 
 
 
 –
 De Douane ontvangt vanuit artikel 10 Nog onverdeeld € 1,5 mln. in 2023 ten behoeve van de inzet van tijdelijke capaciteit voor het Excise Movement and Control System (EMCS) registratiesysteem accijnzen. Dit is een noodprocedure, omdat de invoering van de Horizontale accijnsrichtlijn in Nederland is vertraagd. 
 
 
 
 
 –
 Een overheveling van € 1,7 mln. in 2023 vanuit artikel 10 Nog onverdeeld naar artikel 9 Douane ten behoeve van de werkzaamheden die worden uitgevoerd in het kader van het programma Informatie op Orde (IOO).
 
 
 
 Opdrachten
 
 Op artikel 10 Nog onverdeeld stonden er middelen gereserveerd voor het ICT-project Digitale Snelweg Douane. Deze zijn overgeheveld naar artikel 9 Douane (€ 13,5 mln. in 2023 en aflopend naar € 1,4 mln. structureel).
 
 
 
 3.8
 Artikel 13 Toeslagen
 
 
 Budgettaire gevolgen van beleid
 
 
 Tabel 20 Budgettaire gevolgen van beleid artikel 13 Toeslagen (bedragen x € 1.000)
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Omschrijving
 
 
 Ontwerpbegroting 2023 (1)
 
 
 Mutaties via NvW, ISB, moties en amendementen (2)
 
 
 Vastgestelde begroting 2023 (3)=(1)+(2)
 
 
 Mutaties 1e suppletoire begroting (4)
 
 
 Stand 1e suppletoire begroting (5)=(3)+(4)
 
 
 Mutatie 2024
 
 
 Mutatie 2025
 
 
 Mutatie 2026
 
 
 Mutatie 2027
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Verplichtingen
 
 
 
 
 898.568
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 898.568
 
 
 
 
 668.246
 
 
 
 
 1.566.814
 
 
 
 
 662.939
 
 
 
 
 168.124
 
 
 
 
 25.831
 
 
 
 
 14.085
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Uitgaven (1) + (2)
 
 
 
 
 1.798.176
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 1.798.176
 
 
 
 
 250.612
 
 
 
 
 2.048.788
 
 
 
 
 438.442
 
 
 
 
 230.418
 
 
 
 
 25.831
 
 
 
 
 14.085
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 (1) Apparaatsuitgaven
 
 
 
 
 432.159
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 432.159
 
 
 
 
 59.534
 
 
 
 
 491.693
 
 
 
 
 170.855
 
 
 
 
 120.677
 
 
 
 
 13.228
 
 
 
 
 14.101
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Personele uitgaven
 
 
 
 
 427.905
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 427.905
 
 
 
 
 45.431
 
 
 
 
 473.336
 
 
 
 
 160.882
 
 
 
 
 113.931
 
 
 
 
 9.104
 
 
 
 
 9.977
 
 
 
 
 
 Eigen personeel
 
 
 186.785
 
 
 0
 
 
 186.785
 
 
 ‒ 10.994
 
 
 175.791
 
 
 33.117
 
 
 51.637
 
 
 9.104
 
 
 9.977
 
 
 
 
 Inhuur externen
 
 
 240.090
 
 
 0
 
 
 240.090
 
 
 56.455
 
 
 296.545
 
 
 127.765
 
 
 62.294
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 
 
 Overig personeel
 
 
 1.030
 
 
 0
 
 
 1.030
 
 
 ‒ 30
 
 
 1.000
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Materiële uitgaven
 
 
 
 
 4.254
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 4.254
 
 
 
 
 14.103
 
 
 
 
 18.357
 
 
 
 
 9.973
 
 
 
 
 6.746
 
 
 
 
 4.124
 
 
 
 
 4.124
 
 
 
 
 
 ICT
 
 
 210
 
 
 0
 
 
 210
 
 
 0
 
 
 210
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 
 
 Bijdrage aan SSO's
 
 
 231
 
 
 0
 
 
 231
 
 
 0
 
 
 231
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 
 
 Overige materiële uitgaven
 
 
 3.813
 
 
 0
 
 
 3.813
 
 
 14.103
 
 
 17.916
 
 
 9.973
 
 
 6.746
 
 
 4.124
 
 
 4.124
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 (2) Programma-uitgaven
 
 
 
 
 1.366.017
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 1.366.017
 
 
 
 
 191.078
 
 
 
 
 1.557.095
 
 
 
 
 267.587
 
 
 
 
 109.741
 
 
 
 
 12.603
 
 
 
 
 ‒ 16
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Bijdrage aan ZBO's/RWT's
 
 
 
 
 106
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 106
 
 
 
 
 ‒ 231
 
 
 
 
 ‒ 125
 
 
 
 
 ‒ 25
 
 
 
 
 ‒ 25
 
 
 
 
 ‒ 25
 
 
 
 
 ‒ 25
 
 
 
 
 
 Bijdrage overige ZBO's/RWT's
 
 
 106
 
 
 0
 
 
 106
 
 
 ‒ 231
 
 
 ‒ 125
 
 
 ‒ 25
 
 
 ‒ 25
 
 
 ‒ 25
 
 
 ‒ 25
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Bijdrage aan (inter-)nationale organisaties
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 4.165
 
 
 
 
 4.165
 
 
 
 
 4.130
 
 
 
 
 141
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 
 Bijdrage aan (inter-)nationale organisaties
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 4.165
 
 
 4.165
 
 
 4.130
 
 
 141
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Opdrachten
 
 
 
 
 45.231
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 45.231
 
 
 
 
 ‒ 6.046
 
 
 
 
 39.185
 
 
 
 
 2.110
 
 
 
 
 11.429
 
 
 
 
 9
 
 
 
 
 9
 
 
 
 
 
 ICT opdrachten
 
 
 27
 
 
 0
 
 
 27
 
 
 54
 
 
 81
 
 
 10
 
 
 10
 
 
 9
 
 
 9
 
 
 
 
 Overige opdrachten
 
 
 45.204
 
 
 0
 
 
 45.204
 
 
 ‒ 6.100
 
 
 39.104
 
 
 2.100
 
 
 11.419
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Bijdrage aan medeoverheden
 
 
 
 
 78.000
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 78.000
 
 
 
 
 22.227
 
 
 
 
 100.227
 
 
 
 
 ‒ 31.603
 
 
 
 
 28.849
 
 
 
 
 7.073
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 
 Bijdrage aan medeoverheden
 
 
 78.000
 
 
 0
 
 
 78.000
 
 
 22.227
 
 
 100.227
 
 
 ‒ 31.603
 
 
 28.849
 
 
 7.073
 
 
 0
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 (Schade)vergoeding
 
 
 
 
 1.035.323
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 1.035.323
 
 
 
 
 170.963
 
 
 
 
 1.206.286
 
 
 
 
 292.975
 
 
 
 
 69.347
 
 
 
 
 5.546
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 
 Compensatie toeslagengedupeerden
 
 
 221.389
 
 
 0
 
 
 221.389
 
 
 148.900
 
 
 370.289
 
 
 129.528
 
 
 9.478
 
 
 5.546
 
 
 0
 
 
 
 
 Kwijtschelden private schulden
 
 
 233.400
 
 
 0
 
 
 233.400
 
 
 ‒ 66.403
 
 
 166.997
 
 
 47.153
 
 
 57.368
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 
 
 Herstelprogramma voor kinderen
 
 
 454.800
 
 
 0
 
 
 454.800
 
 
 59.232
 
 
 514.032
 
 
 52.023
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 
 
 Herstelregeling voor ex-partners
 
 
 60.000
 
 
 0
 
 
 60.000
 
 
 22.909
 
 
 82.909
 
 
 49.990
 
 
 2.501
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 
 
 Herstelregeling voor gedupeerden andere toeslagen
 
 
 47.000
 
 
 0
 
 
 47.000
 
 
 0
 
 
 47.000
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 
 
 Overige (schade)vergoedingen
 
 
 18.734
 
 
 0
 
 
 18.734
 
 
 6.325
 
 
 25.059
 
 
 14.281
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Bijdrage aan (andere) begrotingshoofdstukken
 
 
 
 
 207.357
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 207.357
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 207.357
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 
 Toegerekende uitgaven van Belastingen
 
 
 207.357
 
 
 0
 
 
 207.357
 
 
 0
 
 
 207.357
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Ontvangsten
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 
 
 
 Toelichting
 
 
 Verplichtingen
 
 De verhoging van het verplichtingenbudget hangt voor een groot deel samen met de verhoging van het kasbudget, hiervoor wordt verwezen naar de toelichting onder ‘Uitgaven’. Daarnaast wordt het verplichtingenbudget incidenteel verhoogd met circa € 584 mln. Bij de jaarverantwoording over 2022 is vastgesteld dat de aangegane verplichtingen in relatie tot verschillende regelingen inzake de Hersteloperatie Toeslagen te hoog waren. Daaropvolgend hebben er in 2022 neerwaartse correcties plaatsgevonden. De verhoging nu brengt het verplichtingenbudget in lijn met de herziene zienswijze.
 
 Uitgaven
 
 
 Personele 
 uitgaven
 
 
 De verhoging van het budget voor personele uitgaven kent verschillende redenen. De belangrijkste zijn:
 
 
 –
 Zonder het project Versnellen & Verbeteren zou het afhandelen van integrale beoordelingen en bezwaren langer duren dan eerder geraamd. Daarnaast komen er meer bezwaren binnen dan verwacht. Om de doelstelling van Versnellen & Verbeteren te behalen (onder meer: minimaal 90% van de aanmeldingen bij Uitvoeringsorganisatie Herstel Toeslagen (UHT) heeft in Q1 van 2025 een afgeronde integrale beoordeling) en de bezwaren zo goed mogelijk te behandelen, is extra budget nodig. Dit vereist uitvoeringswijzigingen om de productiviteit bij UHT te verhogen en het aantal toekomstige bezwaren te verkleinen, maar ook additionele capaciteit. Daartoe wordt er in de periode 2023 tot en met 2025 aanvullend op reeds beschikbare middelen incidenteel circa € 341 mln. beschikbaar gesteld voor personele uitgaven.
 
 
 –
 Ten behoeve van werkzaamheden door ketenpartners van UHT wordt er in 2023 incidenteel circa € 36 mln. aan budget overgeheveld van artikel 13 Toeslagen naar artikel 1 Belastingen. Het betreft o.a. werkzaamheden door CAP (Centrale Administratieve Processen), KI&S (Klantinteractie & -services) en O&P (Organisatie & Personeel). 
 
 
 –
 Vanuit de reservering op de Aanvullende Post (AP) wordt er vanaf 2024 structureel circa € 14 mln. overgeheveld voor personele uitgaven voor het versterken van de fysieke dienstverlening, de inzet van Persoonlijk Begeleiden en specifieke maatregelen gericht op de verdere versterking van de menselijke maat in het geheel van uitvoeringswerkzaamheden door Dienst Toeslagen.
 
 
 
 
 Materiële uitgaven
 
 
 De verhoging van het budget voor materiële uitgaven kent verschillende redenen. De belangrijkste zijn:
 
 
 –
 Het hierboven onder «personele uitgaven» genoemde project «Versnellen & Verbeteren» bij UHT en de benodigde capaciteitsverhoging gaan ook gepaard met additionele materiële uitgaven. In de periode 2023 tot en met 2025 wordt aanvullend op reeds beschikbare middelen incidenteel circa € 14 mln. beschikbaar gesteld voor materiële uitgaven.
 
 
 –
 Vanuit de reservering op de AP wordt er vanaf 2024 structureel circa € 4 mln. overgeheveld voor materiële uitgaven voor het versterken van de fysieke dienstverlening, de inzet van Persoonlijk Begeleiden en specifieke maatregelen gericht op de verdere versterking van de menselijke maat in het geheel van uitvoeringswerkzaamheden door Dienst Toeslagen.
 
 
 
 
 Opdrachten
 
 Er vindt een incidentele herschikking plaats van circa € 7 mln. in 2025 van ‘(Schade)vergoeding’ naar ‘Opdrachten’ voor de uitvoering van de regeling voor het kwijtschelden van private schulden in het kader van de Hersteloperatie Toeslagen door Sociale Banken Nederland (SBN). Daarnaast vindt er een kasschuif plaats om de beschikbare middelen meerjarig in het gewenste ritme te zetten.
 
 Bijdrage aan medeoverheden
 
 Gemeenten bieden brede hulp aan gedupeerden van de problemen met de kinderopvangtoeslag. Vanwege de toename van het verwachte aantal gedupeerden (zie ook de toelichting onder ‘(Schade)vergoeding’) wordt in 2025 en 2026 aanvullend op reeds beschikbare middelen incidenteel circa € 24 mln. beschikbaar gesteld. Daarnaast vindt er een kasschuif plaats om de beschikbare middelen meerjarig in het gewenste ritme te zetten.
 
 (Schade)vergoeding
 
 Op basis van de meest actuele inzichten inzake aantallen, bedragen en andere herziene aannames en verwachtingen vallen de compensatie- en hersteluitgaven in het kader van de Hersteloperatie Toeslagen naar verwachting hoger uit dan eerder begroot. Dit komt door een groter aantal gedupeerden dat bij de eerste toets in eerste instantie niet als gedupeerde wordt aangemerkt, maar waarvan bij de integrale beoordeling wel gedupeerdheid wordt vastgesteld. Op basis van informatie die begin maart beschikbaar was, is een prognose opgesteld van een totaal van circa 42.000 gedupeerden. Dit is een stijging van circa 7.000 gedupeerden. Hierbij wordt opgemerkt dat deze prognose een momentopname is; u wordt via de voortgangsrapportage Hersteloperatie Toeslagen geïnformeerd over eventuele bijstellingen in deze prognose. Daarnaast doen meer gedupeerden een beroep op - en krijgen meer gedupeerden additionele compensatie toegekend door - de Commissie Werkelijke Schade (CWS). Daarnaast is er een autonome (budgettaire) tegenvaller bij het herstelbedrag van de kindregeling. Tot slot heeft de toename van het verwachte aantal gedupeerden ook effect op de overige herstelregelingen, zoals de ex-partnerregeling en de publieke- en private schuldenoplossing. Daarom wordt in de periode 2023 tot en met 2026 aanvullend op reeds beschikbare middelen incidenteel circa € 412 mln. beschikbaar gesteld.
 Daarnaast wordt vanuit de reservering op de AP in de periode 2023 tot en met 2025 incidenteel circa € 92 mln. overgeheveld naar artikel 13 Toeslagen. Tot slot worden de middelen voor de Hersteloperatie Toeslagen via verschillende kasschuiven meerjarig in het gewenste ritme gezet, zodat deze aansluiten op het verwachte moment van uitbetaling. Een integraal overzicht van de financiële stand van zaken van de Hersteloperatie Toeslagen is te vinden in de bijlagen van de Voorjaarsnota 2023.
 
 
 
 
 4
 Beleidsartikelen Nationale Schuld (IXA)
 
 
 
 4.1
 Artikel 11 Financiering staatsschuld
 
 
 Budgettaire gevolgen van beleid
 
 
 Tabel 21 Budgettaire gevolgen van beleid artikel 11 Financiering staatsschuld (bedragen x € 1 mln.)
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Omschrijving
 
 
 Ontwerpbegroting 2023 (1)
 
 
 Mutaties via NvW, ISB, moties en amendementen (2)
 
 
 Vastgestelde begroting 2023 (3)=(1)+(2)
 
 
 Mutaties 1e suppletoire begroting (4)
 
 
 Stand 1e suppletoire begroting (5)=(3)+(4)
 
 
 Mutatie 2024
 
 
 Mutatie 2025
 
 
 Mutatie 2026
 
 
 Mutatie 2027
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Verplichtingen
 
 
 
 
 36.166
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 36.166
 
 
 
 
 808
 
 
 
 
 36.973
 
 
 
 
 1.924
 
 
 
 
 2.597
 
 
 
 
 7.870
 
 
 
 
 5.339
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Uitgaven
 
 
 
 
 36.166
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 36.166
 
 
 
 
 808
 
 
 
 
 36.973
 
 
 
 
 1.924
 
 
 
 
 2.597
 
 
 
 
 7.870
 
 
 
 
 5.339
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Opdrachten
 
 
 
 
 17
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 17
 
 
 
 
 5
 
 
 
 
 21
 
 
 
 
 4
 
 
 
 
 4
 
 
 
 
 4
 
 
 
 
 4
 
 
 
 
 
 Overige kosten
 
 
 17
 
 
 0
 
 
 17
 
 
 5
 
 
 21
 
 
 4
 
 
 4
 
 
 4
 
 
 4
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Rente
 
 
 
 
 4.544
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 4.544
 
 
 
 
 804
 
 
 
 
 5.348
 
 
 
 
 1.919
 
 
 
 
 2.592
 
 
 
 
 3.855
 
 
 
 
 5.333
 
 
 
 
 
 Rente vaste schuld
 
 
 4.133
 
 
 0
 
 
 4.133
 
 
 220
 
 
 4.353
 
 
 929
 
 
 1.845
 
 
 3.159
 
 
 4.612
 
 
 
 
 Rente vlottende schuld
 
 
 411
 
 
 0
 
 
 411
 
 
 565
 
 
 976
 
 
 990
 
 
 747
 
 
 696
 
 
 721
 
 
 
 
 Rente derivaten lang
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 19
 
 
 19
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Leningen
 
 
 
 
 31.605
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 31.605
 
 
 
 
 ‒ 1
 
 
 
 
 31.604
 
 
 
 
 1
 
 
 
 
 1
 
 
 
 
 4.011
 
 
 
 
 2
 
 
 
 
 
 Aflossing vaste schuld
 
 
 31.605
 
 
 0
 
 
 31.605
 
 
 ‒ 1
 
 
 31.604
 
 
 1
 
 
 1
 
 
 4.011
 
 
 2
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Ontvangsten
 
 
 
 
 58.126
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 58.126
 
 
 
 
 ‒ 6.193
 
 
 
 
 51.933
 
 
 
 
 ‒ 1.775
 
 
 
 
 5.936
 
 
 
 
 24.740
 
 
 
 
 16.461
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Rente
 
 
 
 
 268
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 268
 
 
 
 
 ‒ 238
 
 
 
 
 30
 
 
 
 
 ‒ 210
 
 
 
 
 ‒ 164
 
 
 
 
 ‒ 149
 
 
 
 
 ‒ 122
 
 
 
 
 
 Rente vlottende schuld
 
 
 30
 
 
 0
 
 
 30
 
 
 0
 
 
 30
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 
 
 Rente derivaten lang
 
 
 238
 
 
 0
 
 
 238
 
 
 ‒ 238
 
 
 0
 
 
 ‒ 210
 
 
 ‒ 164
 
 
 ‒ 149
 
 
 ‒ 122
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Leningen
 
 
 
 
 57.858
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 57.858
 
 
 
 
 ‒ 5.955
 
 
 
 
 51.903
 
 
 
 
 ‒ 1.565
 
 
 
 
 6.100
 
 
 
 
 24.889
 
 
 
 
 16.583
 
 
 
 
 
 Uitgifte vaste schuld
 
 
 57.858
 
 
 0
 
 
 57.858
 
 
 ‒ 7.857
 
 
 50.001
 
 
 ‒ 1.565
 
 
 6.100
 
 
 24.889
 
 
 16.583
 
 
 
 
 Mutatie vlottende schuld
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 1.902
 
 
 1.902
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 
 
 
 
 Toelichting
 
 
 Verplichtingen en uitgaven
 
 
 Rente
 
 
 
 Rente vaste schuld
 
 De rentelasten vaste schuld vallen naar verwachting hoger uit. Bij de uitgifte van nieuwe schuld worden de rentetarieven vastgelegd tegen het dan geldende rentetarief. Daarnaast is er gerekend met hogere rentepercentages zoals die door het CPB zijn geraamd in de CEP. Hierdoor ontstaat een structurele tegenvaller van € 0,2 mld. in 2023 oplopend tot € 4,6 mld. in 2027.
 
 
 
 Rente vlottende schuld
 
 De raming van de rentelasten vlottende schuld valt hoger uit als gevolg van wijzigingen in de omvang van de kortlopende schuld en de hoogte van de korte rente. De korte rente is door het CPB hoger geraamd in de CEP dan de rente waarmee in de ontwerpbegroting 2023 rekening is gehouden. Hierdoor ontstaat een structurele tegenvaller van € 0,6 mld. in 2023 oplopend tot € 0,7 mld. in 2027.
 
 Rente derivaten lang
 
 De rentelasten op de langlopende derivaten zijn naar verwachting € 19 mln. hoger in 2023 als gevolg van de gestegen korte rente.
 
 
 Leningen
 
 De aflossing vaste schuld neemt in 2026 met € 4 mld. toe als gevolg van de uitgifte van leningen met een aflosdatum in 2026.
 
 Ontvangsten
 
 
 Rente
 
 Er worden minder rentebaten op derivaten verwacht dan eerder geraamd. De rente op derivaten worden berekend op basis van de rentepercentages zoals die door het CPB zijn geraamd. Door de hogere rentepercentages in de CEP vallen de verwachte rentebaten lager uit. Hierdoor ontstaat een structurele tegenvaller.
 
 Leningen
 
 
 
 Uitgifte vaste schuld
 
 De raming voor de uitgifte van de vaste schuld is voor het lopende jaar met € 7,9 mld. naar beneden bijgesteld als gevolg van het financieringsplan 2023. Het financieringsplan geeft een beschrijving van de geschatte omvang en de totstandkoming van de financieringsbehoefte van de Nederlandse Staat voor 2023 en een overzicht van de manier waarop het Agentschap van plan is deze in te vullen. De raming voor 2025 en verder is hoger dan eerder geraamd bij de ontwerpbegroting 2023, als gevolg van de gewijzigde kassaldi tot en met 2027.
 
 Mutatie vlottende schuld
 
 De vlottende schuld stijgt in 2023 met € 1,9 mld. Dit is het gevolg van een hogere financieringsbehoefte doordat de raming van het kastekort voor het lopende begrotingsjaar is toegenomen. Schommelingen in de financieringsbehoefte in een lopend begrotingsjaar worden zo veel mogelijk opgevangen op de geldmarkt.
 
 
 
 
 4.2
 Artikel 12 Kasbeheer
 
 
 Budgettaire gevolgen van beleid
 
 
 Tabel 22 Budgettaire gevolgen van beleid artikel 12 Kasbeheer (bedragen x € 1 mln.)
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Omschrijving
 
 
 Ontwerpbegroting 2023 (1)
 
 
 Mutaties via NvW, ISB, moties en amendementen (2)
 
 
 Vastgestelde begroting 2023 (3)=(1)+(2)
 
 
 Mutaties 1e suppletoire begroting (4)
 
 
 Stand 1e suppletoire begroting (5)=(3)+(4)
 
 
 Mutatie 2024
 
 
 Mutatie 2025
 
 
 Mutatie 2026
 
 
 Mutatie 2027
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Verplichtingen
 
 
 
 
 2.719
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 2.719
 
 
 
 
 2.360
 
 
 
 
 5.079
 
 
 
 
 2.893
 
 
 
 
 2.471
 
 
 
 
 2.478
 
 
 
 
 2.637
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Uitgaven
 
 
 
 
 2.719
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 2.719
 
 
 
 
 2.360
 
 
 
 
 5.079
 
 
 
 
 2.893
 
 
 
 
 2.471
 
 
 
 
 2.478
 
 
 
 
 2.637
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Rente
 
 
 
 
 919
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 919
 
 
 
 
 1.960
 
 
 
 
 2.879
 
 
 
 
 2.493
 
 
 
 
 2.071
 
 
 
 
 2.078
 
 
 
 
 2.237
 
 
 
 
 
 Rente kasbeheer
 
 
 919
 
 
 0
 
 
 919
 
 
 1.960
 
 
 2.879
 
 
 2.493
 
 
 2.071
 
 
 2.078
 
 
 2.237
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Leningen
 
 
 
 
 1.800
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 1.800
 
 
 
 
 400
 
 
 
 
 2.200
 
 
 
 
 400
 
 
 
 
 400
 
 
 
 
 400
 
 
 
 
 400
 
 
 
 
 
 Verstrekte leningen
 
 
 1.800
 
 
 0
 
 
 1.800
 
 
 400
 
 
 2.200
 
 
 400
 
 
 400
 
 
 400
 
 
 400
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Ontvangsten
 
 
 
 
 11.249
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 11.249
 
 
 
 
 12.957
 
 
 
 
 24.206
 
 
 
 
 ‒ 3.341
 
 
 
 
 ‒ 1.583
 
 
 
 
 ‒ 455
 
 
 
 
 149
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Rente
 
 
 
 
 101
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 101
 
 
 
 
 7
 
 
 
 
 109
 
 
 
 
 23
 
 
 
 
 64
 
 
 
 
 101
 
 
 
 
 135
 
 
 
 
 
 Rente kasbeheer
 
 
 101
 
 
 0
 
 
 101
 
 
 7
 
 
 109
 
 
 23
 
 
 64
 
 
 101
 
 
 135
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Leningen
 
 
 
 
 971
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 971
 
 
 
 
 124
 
 
 
 
 1.095
 
 
 
 
 108
 
 
 
 
 138
 
 
 
 
 160
 
 
 
 
 79
 
 
 
 
 
 Ontvangen aflossingen
 
 
 971
 
 
 0
 
 
 971
 
 
 124
 
 
 1.095
 
 
 108
 
 
 138
 
 
 160
 
 
 79
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Mutaties in rekening-courant en deposito's
 
 
 
 
 10.177
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 10.177
 
 
 
 
 12.826
 
 
 
 
 23.002
 
 
 
 
 ‒ 3.471
 
 
 
 
 ‒ 1.785
 
 
 
 
 ‒ 717
 
 
 
 
 ‒ 65
 
 
 
 
 
 Mutaties in rekening courant en deposito's
 
 
 10.177
 
 
 0
 
 
 10.177
 
 
 12.826
 
 
 23.002
 
 
 ‒ 3.471
 
 
 ‒ 1.785
 
 
 ‒ 717
 
 
 ‒ 65
 
 
 
 
 
 
 Toelichting
 
 
 Verplichtingen en uitgaven
 
 
 Rente
 
 De raming van de rentelasten kasbeheer is hoger dan geraamd bij de ontwerpbegroting 2023. Dit is het gevolg van het bijwerken van de realisatie en de nieuwe rentestanden in de CEP-raming van het CPB.
 
 Leningen
 
 Naar verwachting worden er meer leningen verstrekt aan de deelnemers van het schatkistbankieren dan eerder geraamd. De raming wordt daardoor structureel met € 400 mln. naar boven bijgesteld.
 
 Ontvangsten
 
 
 Rente
 
 De raming van de rentebaten kasbeheer is hoger dan geraamd bij de ontwerpbegroting 2023. Dit is het gevolg van het bijwerken van de realisatie en de nieuwe rentestanden in de CEP-raming van het CPB.
 
 Leningen
 
 Op basis van de actuele inzichten wordt verwacht dat de aflossingen op de leningen, die door de agentschappen, rechtspersonen met een wettelijke taak (RWT's) en derden in het kader van schatkistbankieren zijn afgesloten, hoger uitvallen dan eerder geraamd.
 
 Mutatie in rekening-courant en deposito's
 
 Uit een actualisatie van de raming van uitgaven en inkomsten van sociale fondsen blijkt dat deze fondsen in 2023 meer middelen storten in de schatkist. Dit betekent dat de geraamde mutatie in het saldo op de rekeningen-courant en deposito's stijgt. De verwachting is dat het saldo vanaf 2024 lager uitvalt dan eerder geraamd.
 
 
 
 
 5
 Niet-beleidsartikelen
 
 
 
 5.1
 Artikel 8 Apparaat
 
 
 Tabel 23 Apparaatsuitgaven (bedragen x € 1.000) 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Omschrijving
 
 
 Ontwerpbegroting 2023 (1)
 
 
 Mutaties via NvW, ISB, moties en amendementen (2)
 
 
 Vastgestelde begroting 2023 (3)=(1)+(2)
 
 
 Mutaties 1e suppletoire begroting (4)
 
 
 Stand 1e suppletoire begroting (5)=(3)+(4)
 
 
 Mutatie 2024
 
 
 Mutatie 2025
 
 
 Mutatie 2026
 
 
 Mutatie 2027
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Verplichtingen
 
 
 
 
 374.166
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 374.166
 
 
 
 
 13.280
 
 
 
 
 387.446
 
 
 
 
 22.009
 
 
 
 
 19.381
 
 
 
 
 6.783
 
 
 
 
 4.173
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Uitgaven
 
 
 
 
 374.166
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 374.166
 
 
 
 
 13.280
 
 
 
 
 387.446
 
 
 
 
 22.009
 
 
 
 
 19.381
 
 
 
 
 6.783
 
 
 
 
 4.173
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Personele uitgaven
 
 
 
 
 233.874
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 233.874
 
 
 
 
 10.363
 
 
 
 
 244.237
 
 
 
 
 18.804
 
 
 
 
 21.557
 
 
 
 
 20.222
 
 
 
 
 18.571
 
 
 
 
 
 Eigen personeel
 
 
 223.080
 
 
 0
 
 
 223.080
 
 
 8.330
 
 
 231.410
 
 
 17.672
 
 
 20.411
 
 
 19.101
 
 
 17.450
 
 
 
 
 Inhuur externen
 
 
 10.293
 
 
 0
 
 
 10.293
 
 
 1.475
 
 
 11.768
 
 
 574
 
 
 588
 
 
 563
 
 
 563
 
 
 
 
 Overig personeel
 
 
 501
 
 
 0
 
 
 501
 
 
 558
 
 
 1.059
 
 
 558
 
 
 558
 
 
 558
 
 
 558
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Materiële uitgaven
 
 
 
 
 140.292
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 140.292
 
 
 
 
 2.917
 
 
 
 
 143.209
 
 
 
 
 3.205
 
 
 
 
 ‒ 2.176
 
 
 
 
 ‒ 13.439
 
 
 
 
 ‒ 14.398
 
 
 
 
 
 ICT
 
 
 16.265
 
 
 0
 
 
 16.265
 
 
 3.808
 
 
 20.073
 
 
 505
 
 
 ‒ 203
 
 
 ‒ 473
 
 
 ‒ 473
 
 
 
 
 Bijdrage aan SSO's
 
 
 54.328
 
 
 0
 
 
 54.328
 
 
 ‒ 11.916
 
 
 42.412
 
 
 ‒ 11.913
 
 
 ‒ 11.671
 
 
 ‒ 18.907
 
 
 ‒ 18.858
 
 
 
 
 Overig materieel
 
 
 69.699
 
 
 0
 
 
 69.699
 
 
 11.025
 
 
 80.724
 
 
 14.613
 
 
 9.698
 
 
 5.941
 
 
 4.933
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Ontvangsten
 
 
 
 
 54.572
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 54.572
 
 
 
 
 3.575
 
 
 
 
 58.147
 
 
 
 
 2.134
 
 
 
 
 1.601
 
 
 
 
 1.601
 
 
 
 
 1.601
 
 
 
 
 
 Apparaatontvangsten
 
 
 54.572
 
 
 0
 
 
 54.572
 
 
 3.575
 
 
 58.147
 
 
 2.134
 
 
 1.601
 
 
 1.601
 
 
 1.601
 
 
 
 
 
 
 Toelichting
 
 
 Verplichtingen en uitgaven
 
 
 Personele uitgaven
 
 De mutatie op personele uitgaven en verplichtingen van circa € 10,4 mln. wordt in 2023 veroorzaakt door meerdere begrotingsmutaties binnen artikel 8 Apparaat. Ten eerste een brede technische herschikking binnen de Directie Bedrijfsvoering. Deze herschikking heeft als gevolg een overzetting van circa € 4 mln. structureel van het materiële uitgavenbudget naar het personele uitgavenbudget. Tevens nemen de uitgaven binnen de Rijksacademie voor Financiën, Economie en Bedrijfsvoering met circa € 1 mln. structureel toe als gevolg van een uitgebreider opleidingsaanbod. Hier staan hogere ontvangsten tegenover (eveneens € 1 mln.).
 Verder wordt binnen het geheel van artikel 8 Apparaat € 1 mln. vrijgemaakt voor de Banenafspraak om extra banen voor personen met een arbeidsbeperking te creëren (vanaf 2024 € 2 mln. structureel) en wordt er tot en met het jaar 2026 jaarlijks circa € 2 mln. beschikbaar gesteld voor de uitvoering van het Herstel- en Veerkrachtplan. Tevens wordt er tot en met het jaar 2025 vanuit artikel 10 Nog onverdeeld jaarlijks circa € 1 mln. beschikbaar gesteld voor recruitment, om voor nu en in de toekomst goede mensen te werven en te behouden.
 Tot slot wordt er geld beschikbaar gesteld voor het inrichten van de nieuwe Directie Digitalisering en Informatisering (€ 8,3 mln. in 2024 en circa € 12 mln. vanaf 2025 structureel). Dit wordt gedekt door bijdrages van alle DG's binnen het ministerie van Financiën en artikel 10 Nog onverdeeld.
 
 Materiële uitgaven
 
 De mutatie van circa ‒ € 13 mln. in 2026 (circa ‒ € 14 mln. in 2027) bestaat voornamelijk uit een bijdrage aan het rijksbrede beeld van € 10 mln. structureel vanaf 2026. Daarnaast vindt er binnen de Directie Bedrijfsvoering een brede technische herschikking plaats met als gevolg een overzetting van circa € 4 mln. structureel van het materiële uitgavenbudget naar het personele uitgavenbudget. Verder wordt er tot en met 2026 circa 1 € mln. aan uitgavenbudget beschikbaar gesteld voor de ADR controlewerkzaamheden bijhorende de implementatie van het herstel-en veerkracht plan.
 
 Ontvangsten
 
 De ontvangsten van artikel 8 apparaat nemen in 2023 met € 3,6 mln. toe (circa € 1,6 mln. structureel). Dit wordt voornamelijk veroorzaakt door hogere opbrengsten van € 2,1 mln. bij de Rijksacademie voor Financiën, Economie en Bedrijfsvoering (€ 1 mln. structureel). Deze hogere opbrengsten zijn een gevolg van een uitgebreider opleidingsaanbod. Tevens zijn de opbrengsten met € 1 mln. verhoogd naar aanleiding van detacheringen van eigen personeel.
 
 
 
 5.2
 Artikel 10 Nog onverdeeld
 
 
 Tabel 24 Nog onverdeeld (bedragen x € 1.000)
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Omschrijving
 
 
 Ontwerpbegroting 2023 (1)
 
 
 Mutaties via NvW, ISB, moties en amendementen (2)
 
 
 Vastgestelde begroting 2023 (3)=(1)+(2)
 
 
 Mutaties 1e suppletoire begroting (4)
 
 
 Stand 1e suppletoire begroting (5)=(3)+(4)
 
 
 Mutatie 2024
 
 
 Mutatie 2025
 
 
 Mutatie 2026
 
 
 Mutatie 2027
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Verplichtingen
 
 
 
 
 98.154
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 98.154
 
 
 
 
 287.961
 
 
 
 
 386.115
 
 
 
 
 262.944
 
 
 
 
 222.228
 
 
 
 
 221.253
 
 
 
 
 212.127
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Uitgaven
 
 
 
 
 98.154
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 98.154
 
 
 
 
 287.961
 
 
 
 
 386.115
 
 
 
 
 262.944
 
 
 
 
 222.228
 
 
 
 
 221.253
 
 
 
 
 212.127
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Nog te verdelen
 
 
 
 
 98.154
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 98.154
 
 
 
 
 287.961
 
 
 
 
 386.115
 
 
 
 
 262.944
 
 
 
 
 222.228
 
 
 
 
 221.253
 
 
 
 
 212.127
 
 
 
 
 
 Loonbijstelling programma
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 
 
 Loonbijstelling apparaat
 
 
 8.948
 
 
 0
 
 
 8.948
 
 
 197.307
 
 
 206.255
 
 
 194.953
 
 
 180.787
 
 
 175.937
 
 
 176.646
 
 
 
 
 Prijsbijstelling apparaat
 
 
 12.832
 
 
 0
 
 
 12.832
 
 
 96.536
 
 
 109.368
 
 
 100.308
 
 
 78.477
 
 
 74.609
 
 
 74.891
 
 
 
 
 Onvoorzien programma
 
 
 25.194
 
 
 0
 
 
 25.194
 
 
 ‒ 24.593
 
 
 601
 
 
 ‒ 19.452
 
 
 ‒ 21.196
 
 
 ‒ 2.677
 
 
 ‒ 5.700
 
 
 
 
 Onvoorzien apparaat
 
 
 51.180
 
 
 0
 
 
 51.180
 
 
 18.711
 
 
 69.891
 
 
 ‒ 12.865
 
 
 ‒ 15.840
 
 
 ‒ 26.616
 
 
 ‒ 33.710
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Ontvangsten
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 
 
 Toelichting
 
 Verplichtingen en uitgaven
 
 
 Nog te verdelen
 
 
 
 Loonbijstelling apparaat
 
 De loonbijstelling 2023 wordt toegevoegd aan de Financiënbegroting (€ 206 mln. in 2023 en € 176 mln. structureel). Hiernaast wordt in totaal € 30 mln. bijgedragen aan de rijksbrede problematiek onder het uitgavenplafond, waarvan € 9 mln. vanuit deze post.
 
 Prijsbijstelling apparaat
 
 De prijsbijstelling 2023 (€ 92 mln. in 2023 en € 65 mln. structureel) en de additionele prijsbijstelling over 2022 (€ 19 mln. in 2023 en € 11 mln. structureel), ter compensatie van de inflatie, worden toegevoegd aan de Financiënbegroting. Hiernaast wordt in totaal € 30 mln. bijgedragen aan de rijksbrede problematiek onder het uitgavenplafond, waarvan € 13 mln. vanuit deze post. 
 
 Onvoorzien programma
 
 De nog gereserveerde middelen voor het ICT-project Digitale Snelweg Douane worden overgeheveld naar artikel 9 Douane (€ 13 mln. in 2023 en € 1 mln. structureel) en naar artikel 1 Belastingen (€ 3 mln. in 2023 en € 4 mln. structureel) ten behoeve van de groei van het aantal IV-dagen ten gunste van de Douane. Hiernaast wordt in totaal € 30 mln. bijgedragen aan de rijksbrede problematiek onder het uitgavenplafond, waarvan € 2 mln. vanuit deze post. Tenslotte vindt er een schuif plaats van € 5 mln. van 2023 naar 2026 op de voorziening «Uitvoeringskosten voor fiscale wet- en regelgeving» ten behoeve van de voorziene kosten in 2026.
 
 
 
 Onvoorzien apparaat
 
 Vanuit deze post wordt in 2023 € 31 mln. overgeheveld naar de (beleids)artikelen van de Financiënbegroting en het ministerie van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties. Hiernaast wordt in totaal € 30 mln. bijgedragen aan de rijksbrede problematiek onder het uitgavenplafond, waarvan € 6 mln. vanuit deze post. Ook wordt € 5 mln. doorgeschoven naar 2024 en 2025 en wordt de eindejaarsmarge van € 65 mln. toegevoegd aan artikel 10 Nog onverdeeld. Structureel wordt € 34 mln. overgeheveld naar de (beleids)artikelen. De belangrijkste overhevelingen zijn:
 
 
 –
 € 4 mln. in 2023 en structureel € 19 mln. naar artikel 1 Belastingen ten gunste van de modernisering van het systeem voor de omzetbelasting en implementatie van agile werken binnen de IV-organisatie. Tevens wordt er € 9 mln. in 2023 overgeheveld naar artikel 1 Belastingen, artikel 9 Douane en artikel 13 Toeslagen ten behoeve van de werkzaamheden die zij uitvoeren in het kader van het programma Informatie op Orde (IOO).
 
 
 –
 Circa € 2 mln. per jaar vanaf 2024 naar artikel 8 Apparaat ten behoeve van de extra loonkosten bij de directie Digitalisering & Informatisering.
 
 
 –
 € 5,5 mln. naar artikel 8 Apparaat ten behoeve van de kosten voor het project schatkistbankieren.
 
 
 –
 Het kabinet heeft besloten om een pakket maatregelen te financieren in het kader van de Kabinetsreactie op het rapport van bevindingen van het Adviescollege dialooggroep slavernijverleden 'Ketenen van het verleden'. Het gaat rijksbreed om een eenmalig bedrag in 2023 van € 200 mln. en een structurele bedrag van € 8 mln., waarvan het ministerie van Financiën in 2023 € 4,3 mln. en structureel circa € 0,1 mln. bijdraagt.
 
 
 –
 € 3,4 mln. per jaar naar artikel 11 Financiering staatsschuld voor de provisiekosten voor de Primary Dealers (stelsel van momenteel 12 banken voor de distributie en promotie van staatsleningen).
 
 
 –
 Cumulatief € 6 mln. in 2024 tot en met het jaar 2026 aan de nieuwe Eenheid Openbaarmaking (onderdeel beleidsdepartement Financiën, artikel 8 Apparaat) ten behoeve van de uitvoering van de Wet Open Overheid.