Memorie van toelichting
Staten-Generaal — Kamerstuk Memorie van toelichting
Datum: 2024-04-26 00:00:00.000000
Rechtsgebied: Wetgeving


Vergaderjaar 2023‒2024
 Tweede Kamer der Staten-Generaal
 2
 Kamerstukken
 
 
 
 36 550
 IV
 
 Wijziging van de begrotingsstaten van Koninkrijksrelaties (IV) en het BES-fonds (H) voor het jaar 2024 (wijziging samenhangende met de Voorjaarsnota)
 
 
 Nr. 2
 MEMORIE VAN TOELICHTING
 Ontvangen 15 april 2024
 
 
 
 
 A.
 ARTIKELSGEWIJZE TOELICHTING BIJ HET WETSVOORSTEL
 
 Wetsartikelen 1 tot en met 3
 
 De begrotingsstaten die onderdeel zijn van de Rijksbegroting, worden op grond van artikel 2.3, eerste lid, van de Comptabiliteitswet 2016 elk afzonderlijk bij wet vastgesteld en derhalve ook gewijzigd. Het onderhavige wetsvoorstel strekt ertoe om voor het jaar 2024 wijzigingen aan te brengen in:
 
 
 1.
 de begrotingsstaat van Koninkrijksrelaties (IV);
 
 
 2.
 de begrotingsstaat voor het BES-fonds (H).
 
 
 
 De in de begrotingsstaten opgenomen begrotingsartikelen worden in onderdeel B van deze memorie van toelichting toegelicht (de zogenaamde begrotingstoelichting).
 
 
 
 
 De Minister van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties,
 
 H.M.
 de Jonge
 
 
 
 
 
 
 
 
 B.
 BEGROTINGSTOELICHTING
 
 
 
 1
 Leeswijzer
 
 De eerste suppletoire begroting geeft een beeld van de uitvoering van de begroting 2024 (Kamerstukken II 2023/24, 36410 IV, nr. 1).
 In deze eerste suppletoire begroting worden in de tabellen cijfers over zes begrotingsjaren weergegeven, in voorgaande jaren waren dit maar vijf begrotingsjaren. Voor het begrotinsjaar 2029 zijn de middelen in de deze eerste suppletoire begroting toegevoegd.
 Onderstaand is het overzicht te vinden van uitgaven in verband met coronamaatregelen van Koninkrijksrelaties (IV). Voor het BES-fonds (H) zijn er geen coronamaatregelen te melden.
 
 Tabel 1 Extracomptabel overzicht coronamaatregelen Koninkrijksrelaties (bedragen x € 1.000)
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Artikelnummer
 
 
 naam maatregel/regeling
 
 
 Bedrag verplichtingen 2023
 
 
 Bedrag uitgaven 2023
 
 
 Bedrag ontvangsten 2023
 
 
 Relevante Kamerstukken
 
 
 
 
 
 
 4
 
 
 Landspakket Sint Maarten
 
 
 249
 
 
 249
 
 
 0
 
 
 Kamerstukken II 2021/22, 35925 IV, nr. 32
 
 
 
 
 Totaal
 
 
 
 249
 
 
 249
 
 
 0
 
 
 
 
 
 
 Uitgangspunt bij de tabel budgettaire gevolgen van beleid is dat per artikel de beleidsmatige en technische mutaties toegelicht worden, die groter dan of gelijk zijn aan de ondergrens zoals deze in de Rijksbegrotingsvoorschriften (RBV) zijn opgenomen, de zogenaamde staffel. In het kader van transparantie of anderszins kan het voorkomen dat mutaties beneden deze ondergrenzen ook worden toegelicht.
 
 Tabel 2 Ondergrenzen conform RBV 2024
 
 
 
 
 
 
 
 Begrotingsartikel
 
 
 Beleidsmatige mutaties (ondergrens in € miljoen)
 
 
 Technische mutaties (ondergrens in € miljoen)
 
 
 
 
 
 
 1. Versterken rechtsstaat
 
 
 Verplichtingen/Uitgaven: 2 mln. Ontvangsten: 1 mln.
 
 
 Verplichtingen/Uitgaven: 4 mln. Ontvangsten: 2 mln.
 
 
 
 
 4. Bevorderen sociaaleconomische structuur
 
 
 Verplichtingen/Uitgaven: 2 mln. Ontvangsten: 1 mln.
 
 
 Verplichtingen/Uitgaven: 4 mln. Ontvangsten: 2 mln.
 
 
 
 
 5. Schuldsanering/lopende inschrijving/leningen
 
 
 Verplichtingen/Uitgaven: 1 mln. Ontvangsten: 1 mln.
 
 
 Verplichtingen/Uitgaven: 2 mln. Ontvangsten: 2 mln.
 
 
 
 
 8. Wederopbouw Bovenwindse Eilanden
 
 
 Verplichtingen/Uitgaven: 1 mln. Ontvangsten: 1 mln.
 
 
 Verplichtingen/Uitgaven: 2 mln. Ontvangsten: 2 mln.
 
 
 
 
 6. Apparaat
 
 
 Verplichtingen/Uitgaven: 1 mln. Ontvangsten: 1 mln.
 
 
 Verplichtingen/Uitgaven: 2 mln. Ontvangsten: 2 mln.
 
 
 
 
 7. Nog onverdeeld
 
 
 Verplichtingen/Uitgaven: 1 mln. Ontvangsten: 1 mln.
 
 
 Verplichtingen/Uitgaven: 2 mln. Ontvangsten: 2 mln.
 
 
 
 
 1. BES-fonds
 
 
 Verplichtingen/Uitgaven: 2 mln. Ontvangsten: 2 mln.
 
 
 Verplichtingen/Uitgaven: 4 mln. Ontvangsten: 4 mln.
 
 
 
 
 
 
 
 
 2
 Beleid Koninkrijksrelaties
 
 
 
 2.1
 Overzicht belangrijke uitgaven- en ontvangstenmutaties
 
 
 Tabel 3 Belangrijkste suppletoire uitgavenmutaties 2024 (Eerste suppletoire begroting) (bedragen x € 1.000)
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Artikelnummer
 
 
 Uitgaven 2024
 
 
 Uitgaven 2025
 
 
 Uitgaven 2026
 
 
 Uitgaven 2027
 
 
 Uitgaven 2028
 
 
 Uitgaven 2029
 
 
 
 
 
 
 
 Vastgestelde begroting 2024
 
 
 
 
 
 223.203
 
 
 
 
 172.553
 
 
 
 
 172.587
 
 
 
 
 192.766
 
 
 
 
 155.980
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 
 Belangrijkste suppletoire mutaties
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 1) Grensbewaking
 
 
 1
 
 
 ‒ 17.033
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 
 
 2) Recherche capaciteit
 
 
 1
 
 
 ‒ 14.360
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 
 
 3) Rechtelijke macht
 
 
 1
 
 
 ‒ 4.824
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 
 
 4) Slavernijverleden
 
 
 2
 
 
 3.333
 
 
 26.999
 
 
 10.666
 
 
 10.666
 
 
 9.666
 
 
 5.333
 
 
 
 
 5) Tijdelijke Werkorganisatie
 
 
 4
 
 
 ‒ 13.337
 
 
 0
 
 
 6.669
 
 
 6.668
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 
 
 6) Onderwijshuisvesting Curaçao
 
 
 4
 
 
 ‒ 10.666
 
 
 10.666
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 
 
 7) Klif Sint Eustatius
 
 
 4
 
 
 ‒ 7.600
 
 
 7.600
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 
 
 8) Tijdelijke Werkorganisatie overboeking naar BZK
 
 
 7
 
 
 ‒ 2.936
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 
 
 9) Loon- en prijsbijstelling 2024
 
 
 7
 
 
 7.690
 
 
 6.786
 
 
 6.788
 
 
 7.919
 
 
 6.256
 
 
 6.256
 
 
 
 
 10) Extrapolaties 2029
 
 
 Div
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 138.613
 
 
 
 
 11) Overige mutaties
 
 
 Div
 
 
 ‒ 4.283
 
 
 3.198
 
 
 3.234
 
 
 3.457
 
 
 2.071
 
 
 2.463
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Stand 1e suppletoire begroting 2024
 
 
 
 
 
 159.187
 
 
 
 
 227.802
 
 
 
 
 199.944
 
 
 
 
 221.476
 
 
 
 
 173.973
 
 
 
 
 152.665
 
 
 
 
 
 
 Toelichting uitgavenmutaties
 1. Grensbewaking
 In het kader van de versterking van het grenstoezicht levert de Koninklĳke Marechaussee (KMar) een bĳdrage. Hiertoe is een protocol opgesteld en ondertekend tussen Nederland en de Caribische landen. Circa € 17 mln. wordt overgeboekt van de begroting van Koninkrĳksrelaties naar de begroting van het ministerie van Defensie, onderdeel Koninklĳke Marechaussee.
 2. Recherche capaciteit
 De jaarlĳkse ondermĳningsmiddelen ten behoeve van het Recherchesamenwerkingsteam (RST) worden beschikbaar gesteld aan het ministerie van Justitie en Veiligheid. Dit betreft een overboeking van circa € 14,4 mln van de begroting van Koninkrĳksrelaties.
 3. Rechtelijke macht
 De beschikbaar gestelde middelen voor de ondermĳningaanpak Cariben 2024 worden overgeheveld van de begroting van Koninkrĳksrelaties naar de begroting van Justitie en Veiligheid. Dit betreft middelen voor 2024 voor het Gemeenschappelĳk Hof (€ 1,9 mln.), Openbaar Ministerie Aruba (€ 0,6 mln.) en het Parket-Generaal (€ 2,3 mln.).
 4. Slavernijverleden
 Dit zijn de middelen die naar aanleiding van de excuses beschikbaar zijn gesteld zijn gericht op kennis en bewustwording, erkenning, herdenking en de doorwerking van het trans-Atlantisch slavernijverleden voor de Caribische delen van het Koninkrijk.
 5. Tijdelijke Werkorganisatie
 De uitgaven van de middelen voor de ondersteuning van de uitvoering van de Landspakketen verlopen minder snel dan verwacht door onder andere een tekort in de uitvoeringscapaciteit. Daarnaast duurt de besluitvorming over complexe en majeure hervormingen langer. Daarom vindt een kasschuif van circa € 13,3 mln. plaats van 2024 naar de jaren 2026 en 2027.
 6. Onderwijshuisvesting Curaçao
 De voorbereidingen van het onderhoud aan scholen op Curaçao duurt langer dan eerder werd gedacht. Daarom wordt via een kasschuif circa € 10,6 mln. doorgeschoven van 2024 naar 2025.
 7. Klif Sint Eustatius
 In 2024 kan door vertraging niet alle beschikbare middelen voor de werkzaamheden aan de klif op Sint Eustatius worden ingezet. Daarom vindt een kasschuif van € 7,6 mln. plaats naar 2025.
 8. Tijdelijke Werkorganisatie overboeking naar BZK
 Er vindt een overboeking plaats naar het ministerie van Binnenlandse Zaken en Koninkrĳksrelaties van € 2,9 mln. van de KR begroting voor de dekking van de apparaatskosten van de Tĳdelĳke Werkorganisatie.
 9. Loon- en prijsbijstelling 2024
 Dit is de meerjarige loon- en prijsbijstelling voor Koninkrijksrelaties.
 10. Extrapolatie 2029
 In miljoenennotajaar 2024 is het jaar 2029 toegevoegd aan de begroting. De middelen voor 2029 zijn via de extrapolatie in de 1e suppletoire begroting toegevoegd.
 
 Tabel 4 Belangrijkste suppletoire ontvangstenmutaties 2024 (Eerste suppletoire begroting) (bedragen x € 1.000)
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Artikelnummer
 
 
 Ontvangsten 2024
 
 
 Ontvangsten 2025
 
 
 Ontvangsten 2026
 
 
 Ontvangsten 2027
 
 
 Ontvangsten 2028
 
 
 Ontvangsten 2029
 
 
 
 
 
 
 
 Vastgestelde begroting 2024
 
 
 
 
 
 49.958
 
 
 
 
 186.899
 
 
 
 
 203.899
 
 
 
 
 127.676
 
 
 
 
 218.821
 
 
 
 0
 
 
 
 
 Belangrijkste suppletoire mutaties
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 1) Leningen
 
 
 5
 
 
 95.807
 
 
 23.038
 
 
 23.038
 
 
 23.038
 
 
 23.038
 
 
 23.038
 
 
 
 
 2) Extrapolaties 2029
 
 
 5
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 283.023
 
 
 
 
 3) Diverse ontvangsten
 
 
 Div
 
 
 539
 
 
 ‒ 4.593
 
 
 ‒ 3.106
 
 
 ‒ 3.106
 
 
 ‒ 3.106
 
 
 ‒ 3.106
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Stand 1e suppletoire begroting 2024
 
 
 
 
 
 146.304
 
 
 
 
 205.344
 
 
 
 
 223.831
 
 
 
 
 147.608
 
 
 
 
 238.753
 
 
 
 
 302.955
 
 
 
 
 
 
 Toelichting ontvangstenmutaties
 1. Leningen
 Jaarlĳks worden de aflossingen op de uitstaande leningen aan Aruba, Curaçao en Sint Maarten hergewaardeerd tegen de actuele begrotingskoers en wordt het laatste jaar toegevoegd. Voor 2024 wordt er € 72,8 mln. aan renteontvangsten toegevoegd. Daarnaast zĳn de ontvangsten uit aflossingen bĳgesteld inclusief de toevoeging van de aflossing op de liquiditeitslening van Aruba die in 2024 begint (€ 23,0 mln.).
 2. Extrapolatie 2029
 In miljoenennotajaar 2024 is het jaar 2029 toegevoegd aan de begroting. De middelen voor 2029 zijn via de extrapolatie in de 1e suppletoire begroting toegevoegd.
 
 
 
 
 3
 Beleidsartikelen Koninkrijksrelaties
 
 
 
 3.1
 Artikel 1. Versterken rechtsstaat
 
 Budgettaire gevolgen van beleid
 
 Tabel 5 Budgettaire gevolgen van beleid artikel 1 Versterken rechtsstaat (bedragen x € 1.000)
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Ontwerpbegroting t (1)
 
 
 Mutaties via NvW, moties, amendementen en ISB (2)
 
 
 Vastgestelde begroting t (3) = (1) + (2)
 
 
 Mutaties 1e suppletoire begroting (4)
 
 
 Stand 1e suppletoire begroting (5) = (3) + (4)
 
 
 Mutatie 2025
 
 
 Mutatie 2026
 
 
 Mutatie 2027
 
 
 Mutatie 2028
 
 
 Mutatie 2029
 
 
 
 
 
 
 
 Art.
 
 
 
 
 Verplichtingen
 
 
 
 
 80.049
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 80.049
 
 
 
 
 ‒ 36.278
 
 
 
 
 43.771
 
 
 
 
 3.629
 
 
 
 
 3.630
 
 
 
 
 4.738
 
 
 
 
 4.738
 
 
 
 
 92.135
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Uitgaven
 
 
 
 
 80.049
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 80.049
 
 
 
 
 ‒ 36.278
 
 
 
 
 43.771
 
 
 
 
 3.629
 
 
 
 
 3.630
 
 
 
 
 4.738
 
 
 
 
 4.738
 
 
 
 
 92.135
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 1.0
 
 
 
 
 Versterken rechtsstaat
 
 
 
 
 80.049
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 80.049
 
 
 
 
 ‒ 36.278
 
 
 
 
 43.771
 
 
 
 
 3.629
 
 
 
 
 3.630
 
 
 
 
 4.738
 
 
 
 
 4.738
 
 
 
 
 92.135
 
 
 
 
 
 
 
 Subsidies (regelingen)
 
 
 
 
 1.044
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 1.044
 
 
 
 
 ‒ 1.016
 
 
 
 
 28
 
 
 
 
 ‒ 1.016
 
 
 
 
 ‒ 1.016
 
 
 
 
 ‒ 1.016
 
 
 
 
 ‒ 1.016
 
 
 
 
 28
 
 
 
 
 
 
 Bestuurlijke aanpak
 
 
 1.044
 
 
 0
 
 
 1.044
 
 
 ‒ 1.016
 
 
 28
 
 
 ‒ 1.016
 
 
 ‒ 1.016
 
 
 ‒ 1.016
 
 
 ‒ 1.016
 
 
 28
 
 
 
 
 
 
 Opdrachten
 
 
 
 
 2.118
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 2.118
 
 
 
 
 ‒ 1.919
 
 
 
 
 199
 
 
 
 
 ‒ 2.118
 
 
 
 
 ‒ 2.118
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 
 
 Detentie - Algemeen
 
 
 2.118
 
 
 0
 
 
 2.118
 
 
 ‒ 2.039
 
 
 79
 
 
 ‒ 2.118
 
 
 ‒ 2.118
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 
 
 
 Diverse opdrachten
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 120
 
 
 120
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 
 
 
 
 Bijdrage aan ZBO's/RWT's
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 1.944
 
 
 
 
 1.944
 
 
 
 
 2.180
 
 
 
 
 2.180
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 
 
 Detentie - Algemeen
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 1.944
 
 
 1.944
 
 
 2.180
 
 
 2.180
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 
 
 
 
 Bijdrage aan medeoverheden
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 972
 
 
 
 
 972
 
 
 
 
 1.074
 
 
 
 
 1.074
 
 
 
 
 1.074
 
 
 
 
 1.074
 
 
 
 
 1.074
 
 
 
 
 
 
 Bestuurlijke aanpak
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 972
 
 
 972
 
 
 1.074
 
 
 1.074
 
 
 1.074
 
 
 1.074
 
 
 1.074
 
 
 
 
 
 
 Bijdrage aan (inter-)nationale organisaties
 
 
 
 
 17.882
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 17.882
 
 
 
 
 ‒ 1.482
 
 
 
 
 16.400
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 
 
 Detentie - Vastgoed
 
 
 17.882
 
 
 0
 
 
 17.882
 
 
 ‒ 1.482
 
 
 16.400
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 
 
 
 
 Bijdrage aan (andere) begrotingshoofdstukken
 
 
 
 
 59.005
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 59.005
 
 
 
 
 ‒ 34.777
 
 
 
 
 24.228
 
 
 
 
 3.509
 
 
 
 
 3.510
 
 
 
 
 4.680
 
 
 
 
 4.680
 
 
 
 
 91.033
 
 
 
 
 
 
 Grensbewaking (Defensie)
 
 
 27.576
 
 
 0
 
 
 27.576
 
 
 ‒ 17.033
 
 
 10.543
 
 
 1.636
 
 
 1.636
 
 
 1.636
 
 
 1.636
 
 
 31.824
 
 
 
 
 
 Recherchecapaciteit (JenV)
 
 
 15.233
 
 
 0
 
 
 15.233
 
 
 ‒ 13.534
 
 
 1.699
 
 
 952
 
 
 950
 
 
 2.190
 
 
 2.190
 
 
 42.594
 
 
 
 
 
 Rechterlijke macht (JenV)
 
 
 11.332
 
 
 0
 
 
 11.332
 
 
 ‒ 4.210
 
 
 7.122
 
 
 658
 
 
 661
 
 
 591
 
 
 591
 
 
 11.488
 
 
 
 
 
 Douane (Financiën)
 
 
 4.864
 
 
 0
 
 
 4.864
 
 
 0
 
 
 4.864
 
 
 263
 
 
 263
 
 
 263
 
 
 263
 
 
 5.127
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Ontvangsten
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Geschatte budgetflexibiliteit
 
 Tabel 6 Geschatte budgetflexibiliteit artikel 1
 
 
 
 
 
 
 
 2024
 
 
 
 
 
 
 juridisch verplicht
 
 
 6,3%
 
 
 
 
 bestuurlijk gebonden
 
 
 89,0%
 
 
 
 
 beleidsmatig gereserveerd
 
 
 2,3%
 
 
 
 
 nog niet ingevuld/vrij te besteden
 
 
 2,4%
 
 
 
 
 
 Juridisch verplicht
 Van het totale uitgavenbudget op artikel 1 is 6,3% juridisch verplicht.
 Opdrachten
 Detentie - Algemeen
 Dit betreft een reallocatie van opdrachten naar bijdragen aan ZBO's/RWT's om de uitgaven op het juiste instrument te kunnen verantwoorden.
 Bijdrage aan ZBO's/RWT's
 Detentie - Algemeen
 Dit betreft een reallocatie van opdrachten naar bijdragen aan ZBO's/RWT's om de uitgaven op het juiste instrument te kunnen verantwoorden.
 Bijdrage aan (andere) begrotingshoofdstukken
 Grensbewaking (Defensie)
 In het kader van de versterking van het grenstoezicht levert de Koninklijke Marechaussee (KMar) een bijdrage. Hiertoe is een protocol opgesteld en ondertekend tussen Nederland en de Caribische landen. Circa € 17 mln. wordt overgeboekt van de begroting van Koninkrijksrelaties naar de begroting van het ministerie van Defensie, onderdeel Koninklijke Marechaussee.
 Recherchecapaciteit (JenV)
 De jaarlijkse ondermijningsmiddelen ten behoeve van het Recherchesamenwerkingsteam (RST) worden beschikbaar gesteld aan het ministerie van Justitie en Veiligheid. Dit betreft een overboeking van circa € 14,4 mln van de begroting van Koninkrijksrelaties. Daarnaast is de loon- en prijsbijstelling 2024 toegevoegd aan het budget van het RST.
 Rechterlijke macht (JenV)
 De beschikbaar gestelde middelen voor de ondermijningaanpak Cariben 2024 worden overgeheveld van de begroting van Koninkrijksrelaties naar de begroting van Justitie en Veiligheid. Dit betreft middelen voor 2024 voor het Gemeenschappelijk Hof (€ 1,9 mln.), Openbaar Ministerie Aruba (€ 0,6 mln.) en het Parket-Generaal (€ 2,3 mln.).
 
 
 
 3.2
 Artikel 2. Slavernijverleden
 
 Budgettaire gevolgen van beleid
 
 Tabel 7 Budgettaire gevolgen van beleid artikel 2 Slavernijverleden (bedragen x € 1.000)
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Art.
 
 
 Omschrijving
 
 
 Ontwerpbegroting 2024 (1)
 
 
 Mutaties via NvW, ISB, moties en amendementen (2)
 
 
 Vastgestelde begroting 2024 (3)=(1)+(2)
 
 
 Mutaties 1e suppletoire begroting (4)
 
 
 Stand 1e suppletoire begroting (5)=(3)+(4)
 
 
 Mutatie 2025
 
 
 Mutatie 2026
 
 
 Mutatie 2027
 
 
 Mutatie 2028
 
 
 Mutatie 2029
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Verplichtingen
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 3.333
 
 
 
 
 3.333
 
 
 
 
 26.999
 
 
 
 
 10.666
 
 
 
 
 10.666
 
 
 
 
 9.666
 
 
 
 
 5.333
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Uitgaven
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 3.333
 
 
 
 
 3.333
 
 
 
 
 26.999
 
 
 
 
 10.666
 
 
 
 
 10.666
 
 
 
 
 9.666
 
 
 
 
 5.333
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 2.0
 
 
 
 
 Slavernijverleden
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Subsidies (regelingen)
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 3.333
 
 
 
 
 3.333
 
 
 
 
 6.666
 
 
 
 
 6.666
 
 
 
 
 6.666
 
 
 
 
 6.666
 
 
 
 
 3.333
 
 
 
 
 
 
 Maatschappelijke initiatieven
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 3.333
 
 
 3.333
 
 
 6.666
 
 
 6.666
 
 
 6.666
 
 
 6.666
 
 
 3.333
 
 
 
 
 
 
 Bijdrage aan medeoverheden
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 20.333
 
 
 
 
 4.000
 
 
 
 
 4.000
 
 
 
 
 3.000
 
 
 
 
 2.000
 
 
 
 
 
 
 Maatregelen bewustwording, betrokkenheid en doorwerking slavernijverleden
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 20.333
 
 
 4.000
 
 
 4.000
 
 
 3.000
 
 
 2.000
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Ontvangsten
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 
 
 
 Tabel 8 Geschatte budgetflexibiliteit artikel 2
 
 
 
 
 
 
 
 2024
 
 
 
 
 
 
 juridisch verplicht
 
 
 0,0%
 
 
 
 
 bestuurlijk gebonden
 
 
 100,0%
 
 
 
 
 beleidsmatig gereserveerd
 
 
 0,0%
 
 
 
 
 nog niet ingevuld/vrij te besteden
 
 
 0,0%
 
 
 
 
 
 Juridisch verplicht
 De middelen zijn 0% juridisch verplicht, maar wel 100% bestuurlijk gebonden. De invulling van de doelen vereist namelijk de ruimte om de middelen voor deze doelen te behouden over de jaargrenzen heen. Daarom hebben deze middelen 100% eindejaarsmarge. Dit geldt zowel voor de middelen voor maatschappelijke initiatieven als voor maatregelen voor bewustwording, betrokkenheid en doorwerking.
 Uitgaven
 Op 19 december 2022 heeft de minister-president namens de regering excuses aangeboden voor het handelen van de Nederlandse staat in het verleden: postuum aan alle tot slaaf gemaakten die wereldwĳd onder dat handelen hebben geleden, aan hun dochters en zonen, en aan al hun nazaten tot in het hier en nu.
 De middelen die naar aanleiding van de excuses beschikbaar zijn gesteld zijn gericht op kennis en bewustwording, erkenning, herdenking en de doorwerking van het trans-Atlantisch slavernijverleden. Uitgangspunten voor de invulling hiervan zijn: (1) navolgbaar- en inzichtelijkheid (2) programmering en bestemming van deze middelen. Dit vindt in gezamenlijkheid met ondere nazaten andere betrokken plaats Daar komt bĳ dat een begrotingsartikel het beste aansluit ‘bĳ de ambitie die het kabinet heeft uitgesproken om de invulling van het fonds van € 200 mln. laagdrempelig vorm te geven in samenspraak met onder andere nazaten en betrokken maatschappelĳke en grass roots organisaties in Nederland, het Caribisch deel van het Koninkrĳk en Suriname. Een begrotingsartikel borgt deze ruimte’ (Kamerstukken II 2022/23, 36284, nr. 28). Om aan te sluiten bij de behoefte van een wettelijke grondslag van deze toezegging in de kabinetsreactie is er in 2023 een begrotingsartikel aan de BZK-begroting (H7) toegevoegd.
 Middelen voor Caribisch deel van het Koninkrijk
 
 Op 29 september 2023 heeft de ministeriële stuurgroep slavernijverleden over de geografische balans van de besteding van de € 200 mln. het volgende besloten (Kamerstukken II 2022/23, 36284, nr. 34) (Kamerstukken II 2023/24, 36284 nr. 36):
 
 
 –
 Uit de € 100 mln. voor de regeling voor maatschappelijke initiatieven wordt € 33,3 mln. gereserveerd voor het Caribisch deel van het Koninkrijk, waarvoor een subsidieregeling wordt uitgewerkt.
 
 
 
 
 
 –
 Uit de € 100 mln. voor maatregelen voor bewustwording, betrokkenheid en doorwerking wordt € 33,3 mln. gereserveerd voor het Caribisch deel van het Koninkrijk, waarmee invulling kan worden gegeven aan de op 19 december 2022 gedane toezeggingen (en indien gewenst en mogelijk nog meer) (Kamerstukken II 2022/23, 36284, nr. 1). Ieder (ei)land werkt hiervoor aan een eigen (herstel)agenda en momenteel worden samen met departementen (zoals VWS en OCW) voorstellen voor (intereilandelijke) projecten ontwikkeld.
 
 
 Subsidies (regelingen)
 Maatschappelijke initiatieven
 Dit betreft uitgaven om invulling te geven aan de subsidieregeling voor maatschappelijke initiatieven Trans-Atlantisch slavernijverleden voor de Caribische delen van het Koninkrijk. Het streven is dat de regeling in de zomer van 2024 gepubliceerd wordt in de Staatscourant en Staatsbladen van Aruba, Curaçao en Sint Maarten. Het gaat om circa € 33,3 mln., verdeeld over de jaren 2024 tot en met 2029. Deze middelen zijn overgeboekt van de begroting Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties (HVII) naar de begroting van Koninkrijksrelaties (HIV).
 Bijdrage aan medeoverheden
 Maatregelen voor bewustwording, betrokkenheid en doorwerking
 Dit betreft uitgaven voor bewustwording, betrokkenheid en doorwerking van slavernijverleden voor de Caribische delen van het Koninkrijk. De middelen zijn bedoeld voor initiatieven die bijdragen aan ten minste één van de drie doelstellingen: kennis en bewustwording; erkenning en herdenken; en doorwerking en verwerking. De invulling van deze middelen geschiedt in samenwerking met nazaten, vertegenwoordigers uit het Caribisch deel van het Koninkrijken en overige betrokkenen. Voor 2025 is € 20,3 mln. overgeboekt van de begroting Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties (HVII) naar de begroting van Koninkrijksrelaties (HIV).
 
 
 
 3.3
 Artikel 4. Bevorderen sociaaleconomische structuur
 
 Budgettaire gevolgen van beleid
 
 Tabel 9 Budgettaire gevolgen van beleid artikel 4 Bevorderen sociaaleconomische structuur (bedragen x € 1.000)
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Ontwerpbegroting t (1)
 
 
 Mutaties via NvW, moties, amendementen en ISB (2)
 
 
 Vastgestelde begroting t (3) = (1) + (2)
 
 
 Mutaties 1e suppletoire begroting (4)
 
 
 Stand 1e suppletoire begroting (5) = (3) + (4)
 
 
 Mutatie 2025
 
 
 Mutatie 2026
 
 
 Mutatie 2027
 
 
 Mutatie 2028
 
 
 Mutatie 2029
 
 
 
 
 
 
 
 Art.
 
 
 
 
 Verplichtingen
 
 
 
 
 81.525
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 81.525
 
 
 
 
 ‒ 40.113
 
 
 
 
 41.412
 
 
 
 
 11.569
 
 
 
 
 580
 
 
 
 
 960
 
 
 
 
 545
 
 
 
 
 9.687
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Uitgaven
 
 
 
 
 83.919
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 83.919
 
 
 
 
 ‒ 40.113
 
 
 
 
 43.806
 
 
 
 
 11.569
 
 
 
 
 580
 
 
 
 
 960
 
 
 
 
 545
 
 
 
 
 13.687
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 4.1
 
 
 
 
 Curaçao, Sint Maarten en Aruba
 
 
 
 
 62.154
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 62.154
 
 
 
 
 ‒ 32.261
 
 
 
 
 29.893
 
 
 
 
 3.516
 
 
 
 
 ‒ 96
 
 
 
 
 284
 
 
 
 
 ‒ 131
 
 
 
 
 7.043
 
 
 
 
 
 
 
 Subsidies (regelingen)
 
 
 
 
 53.388
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 53.388
 
 
 
 
 ‒ 36.472
 
 
 
 
 16.916
 
 
 
 
 ‒ 2.583
 
 
 
 
 ‒ 7.580
 
 
 
 
 ‒ 8.585
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 
 
 Diverse subsidies
 
 
 100
 
 
 0
 
 
 100
 
 
 0
 
 
 100
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 
 
 
 Tijdelijke Werkorganisatie (TWO)
 
 
 38.988
 
 
 0
 
 
 38.988
 
 
 ‒ 24.806
 
 
 14.182
 
 
 ‒ 13.249
 
 
 ‒ 7.580
 
 
 ‒ 8.585
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 
 
 
 Onderwijshuisvesting Curaçao
 
 
 14.300
 
 
 0
 
 
 14.300
 
 
 ‒ 11.666
 
 
 2.634
 
 
 10.666
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 
 
 
 
 Opdrachten
 
 
 
 
 1.662
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 1.662
 
 
 
 
 3.901
 
 
 
 
 5.563
 
 
 
 
 4.098
 
 
 
 
 5.483
 
 
 
 
 6.868
 
 
 
 
 ‒ 132
 
 
 
 
 1.630
 
 
 
 
 
 
 Opdrachten landen
 
 
 1.662
 
 
 0
 
 
 1.662
 
 
 ‒ 1.099
 
 
 563
 
 
 ‒ 902
 
 
 ‒ 517
 
 
 ‒ 132
 
 
 ‒ 132
 
 
 1.630
 
 
 
 
 
 Tijdelijke Werkorganisatie (TWO)
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 5.000
 
 
 5.000
 
 
 5.000
 
 
 6.000
 
 
 7.000
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 
 
 
 
 Inkomensoverdrachten
 
 
 
 
 5.268
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 5.268
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 5.268
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 5.268
 
 
 
 
 
 
 Toeslagen op pensioenen NA
 
 
 5.268
 
 
 0
 
 
 5.268
 
 
 0
 
 
 5.268
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 5.268
 
 
 
 
 
 
 Bijdrage aan medeoverheden
 
 
 
 
 1.678
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 1.678
 
 
 
 
 322
 
 
 
 
 2.000
 
 
 
 
 2.000
 
 
 
 
 2.000
 
 
 
 
 2.000
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 
 
 Onderwijshuisvesting Curaçao
 
 
 1.678
 
 
 0
 
 
 1.678
 
 
 ‒ 1.678
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 
 
 
 Tijdelijke Werkorganisatie (TWO)
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 2.000
 
 
 2.000
 
 
 2.000
 
 
 2.000
 
 
 2.000
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 
 
 
 
 Bijdrage aan (inter-)nationale organisaties
 
 
 
 
 158
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 158
 
 
 
 
 ‒ 12
 
 
 
 
 146
 
 
 
 
 1
 
 
 
 
 1
 
 
 
 
 1
 
 
 
 
 1
 
 
 
 
 145
 
 
 
 
 
 
 Diverse bijdragen
 
 
 158
 
 
 0
 
 
 158
 
 
 ‒ 12
 
 
 146
 
 
 1
 
 
 1
 
 
 1
 
 
 1
 
 
 145
 
 
 
 
 
 4.2
 
 
 
 
 Caribisch Nederland
 
 
 
 
 21.765
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 21.765
 
 
 
 
 ‒ 7.852
 
 
 
 
 13.913
 
 
 
 
 8.053
 
 
 
 
 676
 
 
 
 
 676
 
 
 
 
 676
 
 
 
 
 6.644
 
 
 
 
 
 
 
 Subsidies (regelingen)
 
 
 
 
 1.139
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 1.139
 
 
 
 
 465
 
 
 
 
 1.604
 
 
 
 
 11
 
 
 
 
 11
 
 
 
 
 11
 
 
 
 
 11
 
 
 
 
 846
 
 
 
 
 
 
 Subsidies Caribisch Nederland
 
 
 1.139
 
 
 0
 
 
 1.139
 
 
 465
 
 
 1.604
 
 
 11
 
 
 11
 
 
 11
 
 
 11
 
 
 846
 
 
 
 
 
 
 Opdrachten
 
 
 
 
 1.636
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 1.636
 
 
 
 
 494
 
 
 
 
 2.130
 
 
 
 
 650
 
 
 
 
 650
 
 
 
 
 650
 
 
 
 
 650
 
 
 
 
 2.358
 
 
 
 
 
 
 Versterken bestuurs- en uitvoeringskracht
 
 
 1.636
 
 
 0
 
 
 1.636
 
 
 ‒ 106
 
 
 1.530
 
 
 50
 
 
 50
 
 
 50
 
 
 50
 
 
 1.758
 
 
 
 
 
 Opdrachten Caribisch Nederland
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 600
 
 
 600
 
 
 600
 
 
 600
 
 
 600
 
 
 600
 
 
 600
 
 
 
 
 
 
 Inkomensoverdrachten
 
 
 
 
 1.349
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 1.349
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 1.349
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 1.349
 
 
 
 
 
 
 Pensioenen en uitkeringen politieke ambtsdragers
 
 
 1.349
 
 
 0
 
 
 1.349
 
 
 0
 
 
 1.349
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 1.349
 
 
 
 
 
 
 Bijdrage aan medeoverheden
 
 
 
 
 17.641
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 17.641
 
 
 
 
 ‒ 8.811
 
 
 
 
 8.830
 
 
 
 
 7.392
 
 
 
 
 15
 
 
 
 
 15
 
 
 
 
 15
 
 
 
 
 2.091
 
 
 
 
 
 
 Versterken bestuurs- en uitvoeringskracht
 
 
 17.641
 
 
 0
 
 
 17.641
 
 
 ‒ 8.811
 
 
 8.830
 
 
 7.392
 
 
 15
 
 
 15
 
 
 15
 
 
 2.091
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Ontvangsten
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 1.149
 
 
 
 
 1.149
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Geschatte budgetflexibiliteit
 
 Tabel 10 Geschatte budgetflexibiliteit artikel 4
 
 
 
 
 
 
 
 2024
 
 
 
 
 
 
 juridisch verplicht
 
 
 41,2%
 
 
 
 
 bestuurlijk gebonden
 
 
 43,9%
 
 
 
 
 beleidsmatig gereserveerd
 
 
 3,4%
 
 
 
 
 nog niet ingevuld/vrij te besteden
 
 
 11,5%
 
 
 
 
 
 Juridisch verplicht
 Van het totale uitgavenbudget op artikel 4 is 41,2% juridisch verplicht.
 Artikel 4.1 Curaçao, Sint Maarten en Aruba
 Subsidies (regelingen)
 Tijdelijke Werkorganisatie (TWO)
 De uitgaven van de middelen voor de ondersteuning van de uitvoering van de Landspakketen verlopen minder snel dan verwacht door onder andere een tekort in de uitvoeringscapaciteit. Daarnaast duurt de besluitvorming over complexe en majeure hervormingen langer. Daarom vindt een kasschuif van circa € 13,3 mln. plaats van 2024 naar de jaren 2026 en 2027.
 De resterende € 10,5 mln. betreffen voornamelijk reallocaties van het TWO-programmabudget naar verschillende instrumenten om de uitgaven op het juiste instrument te kunnen verantwoorden.
 Vanuit artikel 7 onvoorzien wordt er € 1,0 mln. aan eindejaarsmarge aan het budget van TWO toegevoegd. Per jaareinde 2023 zijn verplichtingen op het instrument subsidies TWO overgelopen naar 2024 omdat de facturen hiervoor door leveranciers later zijn ingediend. Dit heeft geleid tot onderbesteding ten opzichte van het budget.
 Onderwijsvesting Curaçao
 De voorbereidingen van het onderhoud aan scholen op Curaçao duurt langer dan eerder werd gedacht. Daarom wordt via een kasschuif circa € 10,6 mln. doorgeschoven van 2024 naar 2025.
 In 2023 is € 1,0 mln. meer verstrekt aan onderwijshuisvesting Curaçao dan er budget beschikbaar was. Deze extra middelen waren afkomstig uit de TWO subsidiemiddelen. De middelen worden nu weer gerealloceerd van onderwijshuisvesting naar TWO subsidiemiddelen.
 Opdrachten
 Tijdelijke Werkorganisatie (TWO)
 Dit betreft een reallocatie van het TWO-programmabudget van het instrument subsidies naar opdrachten om de uitgaven op het juiste instrument te kunnen verantwoorden.
 Bijdrage aan medeoverheden
 Tijdelijke Werkorganisatie (TWO)
 Dit betreft een reallocatie van het TWO-programmabudget van het instrument subsidies naar bijdrage aan medeoverheden om de uitgaven op het juiste instrument te kunnen verantwoorden.
 Artikel 4.2 Caribisch Nederland
 Bijdrage aan medeoverheden
 Versterken bestuurs- en uitvoeringskracht
 In 2024 kan door vertraging niet alle beschikbare middelen voor de werkzaamheden aan de klif op Sint Eustatius worden ingezet. Daarom vindt een kasschuif van € 7,6 mln. plaats naar 2025.
 
 
 
 3.4
 Artikel 5. Schuldsanering/lopende inschrijving/leningen
 
 Budgettaire gevolgen van beleid
 
 Tabel 11 Budgettaire gevolgen van beleid artikel 5 Schuldsanering/ lopende inschrijving/ leningen (bedragen x € 1.000)
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Ontwerpbegroting t (1)
 
 
 Mutaties via NvW, moties, amendementen en ISB (2)
 
 
 Vastgestelde begroting t (3) = (1) + (2)
 
 
 Mutaties 1e suppletoire begroting (4)
 
 
 Stand 1e suppletoire begroting (5) = (3) + (4)
 
 
 Mutatie 2025
 
 
 Mutatie 2026
 
 
 Mutatie 2027
 
 
 Mutatie 2028
 
 
 Mutatie 2029
 
 
 
 
 
 
 
 Art.
 
 
 
 
 Verplichtingen
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 ‒ 17.367
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Uitgaven
 
 
 
 
 28.517
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 28.517
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 28.517
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 11.150
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 5.1
 
 
 
 
 Schuldsanering Curaçao en Sint Maarten
 
 
 
 
 28.517
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 28.517
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 28.517
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 11.150
 
 
 
 
 
 
 
 Leningen
 
 
 
 
 28.517
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 28.517
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 28.517
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 11.150
 
 
 
 
 
 
 Schuldsanering
 
 
 28.517
 
 
 0
 
 
 28.517
 
 
 0
 
 
 28.517
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 11.150
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Ontvangsten
 
 
 
 
 49.958
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 49.958
 
 
 
 
 95.197
 
 
 
 
 145.155
 
 
 
 
 18.445
 
 
 
 
 19.932
 
 
 
 
 19.932
 
 
 
 
 19.932
 
 
 
 
 302.955
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Geschatte budgetflexibiliteit
 Juridisch verplicht
 Van het totale uitgavenbudget op artikel 5 is 100% juridisch verplicht en dit betreft volledig het instrument leningen.
 Leningen
 Het totale uitgavenbudget op artikel 5 is bestemd voor de leningen vanuit de schuldsanering van Curaçao en Sint Maarten via de begroting Koninkrijksrelaties. Dit is terug te voeren naar de bestuurlijke afspraken die zijn gemaakt in aanloop naar de nieuwe staatkundige verhoudingen per 10 oktober 2010. Daarbij heeft Nederland een oplossing geboden voor de toenmalige schuldenproblematiek door de verplichting op zich te nemen een belangrijk deel van de schulden van Curaçao en Sint Maarten over te nemen. Deze leningen zijn voor 100% juridisch verplicht.
 Ontvangsten
 Leningen
 Jaarlijks worden de aflossingen op de uitstaande leningen aan Aruba, Curaçao en Sint Maarten hergewaardeerd tegen de actuele begrotingskoers en wordt het laatste jaar toegevoegd. Voor 2024 wordt er € 72,8 mln. aan renteontvangsten toegevoegd. Daarnaast zijn de ontvangsten uit aflossingen bijgesteld inclusief de toevoeging van de aflossing op de liquiditeitslening van Aruba die in 2024 begint (€ 23,0 mln.).
 
 
 
 3.5
 Artikel 8. Wederopbouw Bovenwindse Eilanden
 
 Budgettaire gevolgen van beleid
 
 Tabel 12 Budgettaire gevolgen van beleid artikel 8 Wederopbouw Bovenwindse Eilanden (bedragen x € 1.000)
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Ontwerpbegroting t (1)
 
 
 Mutaties via NvW, moties, amendementen en ISB (2)
 
 
 Vastgestelde begroting t (3) = (1) + (2)
 
 
 Mutaties 1e suppletoire begroting (4)
 
 
 Stand 1e suppletoire begroting (5) = (3) + (4)
 
 
 Mutatie 2025
 
 
 Mutatie 2026
 
 
 Mutatie 2027
 
 
 Mutatie 2028
 
 
 Mutatie 2029
 
 
 
 
 
 
 
 Art.
 
 
 
 
 Verplichtingen
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 1.569
 
 
 
 
 1.569
 
 
 
 
 722
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Uitgaven
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 1.569
 
 
 
 
 1.569
 
 
 
 
 722
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 8.1
 
 
 
 
 Wederopbouw
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 1.569
 
 
 
 
 1.569
 
 
 
 
 722
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 
 
 
 Opdrachten
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 1.569
 
 
 
 
 1.569
 
 
 
 
 722
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 
 
 Wederopbouw op Sint Maarten
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 1.569
 
 
 1.569
 
 
 722
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Ontvangsten
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Geschatte budgetflexibiliteit
 
 Tabel 13 Geschatte budgetflexibiliteit artikel 8
 
 
 
 
 
 
 
 2024
 
 
 
 
 
 
 juridisch verplicht
 
 
 0,0%
 
 
 
 
 bestuurlijk gebonden
 
 
 100,0%
 
 
 
 
 beleidsmatig gereserveerd
 
 
 0,0%
 
 
 
 
 nog niet ingevuld/vrij te besteden
 
 
 0,0%
 
 
 
 
 
 Juridisch verplicht
 Van het totale uitgavenbudget op artikel 8 is 0% juridisch verplicht.
 Opdrachten
 Wederopbouw op Sint Maarten
 Er vindt een reallocatie van budget plaats van € 0,8 mln. in 2024 en 2025 van artikel 7 onvoorzien naar artikel 8 om uitgaven voor de Royal Schiphol Group te kunnen dekken.
 Er wordt uit de eindejaarsmarge € 1,0 mln. toegevoegd aan artikel 8 om facturen van Royal Schiphol Groep uit 2023 die in dat jaar niet ontvangen zijn, in 2024 te kunnen betalen.
 
 
 
 
 4
 Niet-beleidsartikelen Koninkrijksrelaties
 
 
 
 4.1
 Artikel 6. Apparaat
 
 Budgettaire gevolgen
 
 Tabel 14 Budgettaire gevolgen artikel 6 Apparaat (bedragen x € 1.000)
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Ontwerpbegroting t (1)
 
 
 Mutaties via NvW, moties, amendementen en ISB (2)
 
 
 Vastgestelde begroting t (3) = (1) + (2)
 
 
 Mutaties 1e suppletoire begroting (4)
 
 
 Stand 1e suppletoire begroting (5) = (3) + (4)
 
 
 Mutatie 2025
 
 
 Mutatie 2026
 
 
 Mutatie 2027
 
 
 Mutatie 2028
 
 
 Mutatie 2029
 
 
 
 
 
 
 
 Art.
 
 
 
 
 Verplichtingen
 
 
 
 
 29.045
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 29.045
 
 
 
 
 3.774
 
 
 
 
 32.819
 
 
 
 
 11.697
 
 
 
 
 11.097
 
 
 
 
 10.939
 
 
 
 
 3.300
 
 
 
 
 27.893
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Uitgaven
 
 
 
 
 29.045
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 29.045
 
 
 
 
 3.774
 
 
 
 
 32.819
 
 
 
 
 11.697
 
 
 
 
 11.097
 
 
 
 
 10.939
 
 
 
 
 3.300
 
 
 
 
 27.893
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 6.0
 
 
 
 
 Apparaat
 
 
 
 
 29.045
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 29.045
 
 
 
 
 3.774
 
 
 
 
 32.819
 
 
 
 
 11.697
 
 
 
 
 11.097
 
 
 
 
 10.939
 
 
 
 
 3.300
 
 
 
 
 27.893
 
 
 
 
 
 
 
 Personele uitgaven
 
 
 
 
 16.327
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 16.327
 
 
 
 
 4.079
 
 
 
 
 20.406
 
 
 
 
 9.849
 
 
 
 
 9.360
 
 
 
 
 9.329
 
 
 
 
 1.939
 
 
 
 
 15.756
 
 
 
 
 
 
 Eigen personeel
 
 
 15.770
 
 
 0
 
 
 15.770
 
 
 3.458
 
 
 19.228
 
 
 9.112
 
 
 8.670
 
 
 8.620
 
 
 1.780
 
 
 15.217
 
 
 
 
 
 Inhuur externen
 
 
 557
 
 
 0
 
 
 557
 
 
 621
 
 
 1.178
 
 
 737
 
 
 690
 
 
 709
 
 
 159
 
 
 539
 
 
 
 
 
 
 Materiële uitgaven
 
 
 
 
 12.718
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 12.718
 
 
 
 
 ‒ 305
 
 
 
 
 12.413
 
 
 
 
 1.848
 
 
 
 
 1.737
 
 
 
 
 1.610
 
 
 
 
 1.361
 
 
 
 
 12.137
 
 
 
 
 
 
 Overige materiële uitgaven
 
 
 12.718
 
 
 0
 
 
 12.718
 
 
 ‒ 305
 
 
 12.413
 
 
 1.848
 
 
 1.737
 
 
 1.610
 
 
 1.361
 
 
 12.137
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Ontvangsten
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Toelichting
 Personele uitgaven
 Eigen personeel
 Er vindt jaarlijks een reallocatie van € 6,2 mln plaats voor de jaren 2024 tot en met 2027 van artikel 4 subsidies Tijdelijke Werkorganisatie om de apparaatsuitgaven op het juiste instrument te kunnen verantwoorden.
 Er vindt een overboeking plaats naar het ministerie van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties van € 2,9 mln. van de KR begroting voor de dekking van de apparaatskosten van de Tijdelijke Werkorganisatie.
 De middelen voor Werk aan Uitvoering worden vanuit de aanvullende post bij het ministerie van Financiën op de KR begroting toegevoegd voor de jaren 2024 tot en met 2027 (totaal € 3,1 mln.)
 
 
 
 4.2
 Artikel 7. Nog onverdeeld
 
 Budgettaire gevolgen
 
 Tabel 15 Budgettaire gevolgen artikel 7 Nog onverdeeld (bedragen x € 1.000)
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Ontwerpbegroting t (1)
 
 
 Mutaties via NvW, moties, amendementen en ISB (2)
 
 
 Vastgestelde begroting t (3) = (1) + (2)
 
 
 Mutaties 1e suppletoire begroting (4)
 
 
 Stand 1e suppletoire begroting (5) = (3) + (4)
 
 
 Mutatie 2025
 
 
 Mutatie 2026
 
 
 Mutatie 2027
 
 
 Mutatie 2028
 
 
 Mutatie 2029
 
 
 
 
 
 
 
 Art.
 
 
 
 
 Verplichtingen
 
 
 
 
 1.673
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 1.673
 
 
 
 
 3.699
 
 
 
 
 5.372
 
 
 
 
 633
 
 
 
 
 1.384
 
 
 
 
 1.407
 
 
 
 
 ‒ 256
 
 
 
 
 2.467
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Uitgaven
 
 
 
 
 1.673
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 1.673
 
 
 
 
 3.699
 
 
 
 
 5.372
 
 
 
 
 633
 
 
 
 
 1.384
 
 
 
 
 1.407
 
 
 
 
 ‒ 256
 
 
 
 
 2.467
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 7.0
 
 
 
 
 Nog onverdeeld
 
 
 
 
 1.673
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 1.673
 
 
 
 
 3.699
 
 
 
 
 5.372
 
 
 
 
 633
 
 
 
 
 1.384
 
 
 
 
 1.407
 
 
 
 
 ‒ 256
 
 
 
 
 2.467
 
 
 
 
 
 
 
 Nog te verdelen
 
 
 
 
 1.673
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 1.673
 
 
 
 
 3.699
 
 
 
 
 5.372
 
 
 
 
 633
 
 
 
 
 1.384
 
 
 
 
 1.407
 
 
 
 
 ‒ 256
 
 
 
 
 2.467
 
 
 
 
 
 
 Onvoorzien
 
 
 1.673
 
 
 0
 
 
 1.673
 
 
 3.699
 
 
 5.372
 
 
 633
 
 
 1.384
 
 
 1.407
 
 
 ‒ 256
 
 
 2.447
 
 
 
 
 
 Wisselkoersreserve
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 20
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Ontvangsten
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Toelichting
 Onvoorzien
 De grootste mutaties worden hieronder toegelicht.
 De loon- en prijsbijstelling van 2024 is toegevoegd aan het artikel onvoorzien. Dit bedraagt € 7,7 mln. in 2024 aflopend naar € 6,3 mln. in 2029. In 2024 wordt € 2,1 mln. ingezet om middelen op de verschillende artikelen te indexeren. Voor de jaren daarna wordt jaarlijks € 4,5 mln. in 2025 en 2026 en jaarlijks € 5,7 mln. vanaf 2027 tot en met 2029 toegevoegd aan de artikelen.
 Er vindt een reallocatie plaats van € 1,0 mln. van onvoorzien naar subsidies Tijdelijke Werkorganisatie op artikel 4.
 Verder vindt er een reallocatie van budget van de eindejaarsmarge plaats van € 0,8 mln. in 2024 en 2025 van onvoorzien naar wederopbouw op Sint Maarten op artikel 8.
 
 
 
 
 5
 Beleid BES-fonds
 
 
 
 5.1
 Overzicht belangrijke uitgaven- en ontvangstenmutaties
 
 
 Tabel 16 Belangrijkste suppletoire uitgavenmutaties 2024 (Eerste suppletoire begroting) (bedragen x € 1.000)
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Artikelnummer
 
 
 Uitgaven 2024
 
 
 Uitgaven 2025
 
 
 Uitgaven 2026
 
 
 Uitgaven 2027
 
 
 Uitgaven 2028
 
 
 Uitgaven 2029
 
 
 
 
 
 
 
 Vastgestelde begroting 2024
 
 
 
 
 71.170
 
 
 58.552
 
 
 58.102
 
 
 57.434
 
 
 57.434
 
 
 0
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Belangrijkste suppletoire mutaties
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 1) Verhoging wettelijk minimumloon
 
 
 1
 
 
 5.000
 
 
 5.000
 
 
 5.000
 
 
 5.000
 
 
 5.000
 
 
 5.000
 
 
 
 
 2) Aansluiting taken en middelen
 
 
 1
 
 
 8.600
 
 
 8.600
 
 
 8.600
 
 
 8.600
 
 
 8.600
 
 
 8.600
 
 
 
 
 3) Loon en prijsbijstelling 2024
 
 
 1
 
 
 4.520
 
 
 5.088
 
 
 6.417
 
 
 7.681
 
 
 9.016
 
 
 10.360
 
 
 
 
 4) Wisselkoersactualisatie
 
 
 1
 
 
 ‒ 5.771
 
 
 10.137
 
 
 10.111
 
 
 10.034
 
 
 10.034
 
 
 10.034
 
 
 
 
 5) Extrapolaties 2029
 
 
 1
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 57.434
 
 
 
 
 6) Overige mutaties
 
 
 1
 
 
 611
 
 
 175
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Stand 1e suppletoire begroting 2024
 
 
 
 
 84.130
 
 
 87.552
 
 
 88.230
 
 
 88.749
 
 
 90.084
 
 
 91.428
 
 
 
 
 
 Toelichting
 1. Verhoging wettelijk minimumloon
 De verhoging van het Wettelijk Minimumloon (WML) veroorzaakt, ondanks de verlaging van werkgeverslasten, extra kosten voor de openbare lichamen, die niet volledig door de reguliere loon- en prijsbijstelling kunnen worden gedekt. Dit komt doordat de openbare lichamen relatief meer medewerkers aan de onderkant van het loongebouw hebben en er een opstuwende werking plaatsvindt van het loongebouw. Vanaf 2024 wordt er structureel € 5 mln. toegevoegd aan de vrije uitkering om te kunnen voorzien in deze extra kosten.
 2. Aansluiting taken en middelen
 Uit recent onderzoek is gebleken dat de vrije uitkering voor openbare lichamen niet toereikend is om hun taken te kunnen uitvoeren. Op basis van de huidige taken bedraagt dit tekort € 8,6 mln. jaarlijks. Van de € 8,6 mln. is € 4,1 mln. voor de disbalans in taken en middelen, € 2,5 mln. voor onderhoudslasten en € 2 mln. voor de recente bevolkingsgroei. De middelen (€ 8,6 mln.) worden vanaf 2024 structureel toegevoegd aan de begroting.
 3. Loon- en prijsbijstelling 2024
 Het BES-fonds stapt per 2024 over naar een nieuwe indexatie-systematiek op basis van BBP-cĳfers. Dit in plaats van de huidige indexatie op basis van loon- en prĳs ontwikkeling. Hiermee sluit de indexatie-systematiek aan op de (nieuwe) systematiek van het Gemeente-en Provinciefonds. Voor 2024 is er € 4,5 mln. aan de begroting toegevoegd, oplopend naar € 10,4 mln. in 2029.
 4. Wisselkoersactualisatie
 Omdat de begrotingskoers is gewijzigd van EUR/USD 1,02 in 2023 naar EUR/USD 1,11 in 2024 zijn er minder euro's benodigd om aan de verplichting in vreemde valuta te kunnen voldoen. Om deze reden wordt er in 2024 € 5,8 mln. aan budget afgeboekt. Om alle begrotingskoersen naar dezelfde basis te brengen wordt in de jaren 2025 tot en met 2029 jaarlijks € 10,1 mln. aan budget toegevoegd.
 5. Extrapolatie 2029
 In miljoenennotajaar 2024 is het jaar 2029 toegevoegd aan de begroting. De middelen voor 2029 zijn in deze 1e suppletoire begroting toegevoegd.
 
 Tabel 17 Belangrijkste suppletoire ontvangstenmutaties 2024 (Eerste suppletoire begroting) (bedragen x € 1.000)
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Artikelnummer
 
 
 Ontvangsten 2024
 
 
 Ontvangsten 2025
 
 
 Ontvangsten 2026
 
 
 Ontvangsten 2027
 
 
 Ontvangsten 2028
 
 
 Ontvangsten 2029
 
 
 
 
 
 
 
 Vastgestelde begroting 2024
 
 
 
 
 71.170
 
 
 58.552
 
 
 58.102
 
 
 57.434
 
 
 57.434
 
 
 0
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Belangrijkste suppletoire mutaties
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 1) Wet financiën openbare lichamen Bonaire, Sint Eustatius en Saba
 
 
 1
 
 
 12.960
 
 
 29.000
 
 
 30.128
 
 
 31.315
 
 
 32.650
 
 
 91.428
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Stand 1e suppletoire begroting 2024
 
 
 
 
 84.130
 
 
 87.552
 
 
 88.230
 
 
 88.749
 
 
 90.084
 
 
 91.428
 
 
 
 
 
 Toelichting
 
 
 1.
 Wet financien openbare lichamen Bonaire, Sint Eustatius en Saba
 
 
 
 Wet financiën openbare lichamen Bonaire, Sint Eustatius en Saba(FinBES) dienen de uitgaven en ontvangsten over ieder uitkeringsjaar voor het BES-fonds gelijk te zijn. Ten behoeve van de dekking van deze uitgaven is een post ontvangsten geraamd.
 
 
 
 
 6
 Beleidsartikel BES-fonds
 
 
 
 6.1
 Artikel 1. BES-fonds
 
 Budgettaire gevolgen van beleid
 
 Tabel 18 Budgettaire gevolgen van beleid artikel 1 BES-fonds (bedragen x € 1.000)
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Art.
 
 
 Omschrijving
 
 
 Ontwerpbegroting 2024 (1)
 
 
 Mutaties via NvW, ISB, moties en amendementen (2)
 
 
 Vastgestelde begroting 2023 (3)=(1)+(2)
 
 
 Mutaties 1e suppletoire begroting (4)
 
 
 Stand 1e suppletoire begroting (5)=(3)+(4)
 
 
 Mutatie 2025
 
 
 Mutatie 2026
 
 
 Mutatie 2027
 
 
 Mutatie 2028
 
 
 Mutatie 2029
 
 
 
 
 
 
 
 
 Verplichtingen
 
 
 
 
 71.170
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 71.170
 
 
 
 
 12.960
 
 
 
 
 84.130
 
 
 
 
 29.000
 
 
 
 
 30.128
 
 
 
 
 31.315
 
 
 
 
 32.650
 
 
 
 
 91.428
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Uitgaven
 
 
 
 
 71.170
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 71.170
 
 
 
 
 12.960
 
 
 
 
 84.130
 
 
 
 
 29.000
 
 
 
 
 30.128
 
 
 
 
 31.315
 
 
 
 
 32.650
 
 
 
 
 91.428
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Bijdrage aan medeoverheden
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 1
 
 
 Vrije uitkering
 
 
 71.170
 
 
 0
 
 
 71.170
 
 
 12.960
 
 
 84.130
 
 
 29.000
 
 
 30.128
 
 
 31.315
 
 
 32.650
 
 
 91.428
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Ontvangsten
 
 
 
 
 71.170
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 71.170
 
 
 
 
 12.960
 
 
 
 
 84.130
 
 
 
 
 29.000
 
 
 
 
 30.128
 
 
 
 
 31.315
 
 
 
 
 32.650
 
 
 
 
 91.428
 
 
 
 
 
 
 Toelichting
 Het BES-fonds kent geen budgetflexibiliteit. De openbare lichamen ontvangen middelen voor de aan hen wettelijk en toebedeelde taken.
 Bijdrage aan medeoverheden
 Vrije uitkering
 De verhoging van het Wettelijk Minimumloon (WML) veroorzaakt, ondanks de verlaging van werkgeverslasten, extra kosten voor de openbare lichamen, die niet volledig door de reguliere loon- en prijsbijstelling kunnen worden gedekt. Dit komt doordat de openbare lichamen relatief meer medewerkers aan de onderkant van het loongebouw hebben en er een opstuwende werking plaatsvindt van het loongebouw. Vanaf 2024 wordt er structureel € 5 mln. toegevoegd aan de vrije uitkering om te kunnen voorzien in deze extra kosten.
 Uit recente onderzoeken is gebleken dat de vrije uitkering voor openbare lichamen niet toereikend is om hun taken te kunnen uitvoeren. Op basis van de huidige taken bedraagt dit tekort jaarlijks € 8,6 mln. De middelen worden vanaf 2024 structureel toegevoegd aan de begroting. Daarvan is € 4,1 mln. bestemd voor de disbalans in taken en middelen, € 2,5 mln. voor onderhoudslasten en € 2 mln. voor extra kosten als gevolg de recente bevolkingsgroei.
 Omdat de begrotingskoers is gewijzigd van EUR/USD 1,02 in 2023 naar EUR/USD 1,11 in 2024 zijn er minder euro's benodigd om aan de verplichting in vreemde valuta te kunnen voldoen. Om deze reden wordt er in 2024 € 5,8 mln. afgeboekt. Om alle begrotingskoersen naar dezelfde basis te brengen wordt in de jaren 2025 tot en met 2029 jaarlijks € 10,1 mln. aan budget toegevoegd.
 Het BES-fonds stapt per 2024 over naar een nieuwe indexatie-systematiek op basis van BBP-cĳfers. Dit in plaats van de huidige indexatie op basis van loon- en prĳs ontwikkeling. Hiermee sluit de indexatie-systematiek aan op de (nieuwe) systematiek van het Gemeente-en Provinciefonds. Voor 2024 is er € 4,5 mln. aan de begroting toegevoegd, oplopend naar € 10,4 mln. in 2029.
 Ontvangsten
 
 Artikel 88, derde lid van de Wet financiën openbare lichamen Bonaire, Sint Eustatius en Saba (FinBES) regelt dat bij (begrotings-)wet voor ieder uitkeringsjaar middelen van het Rijk worden afgezonderd ten behoeve van het BES-fonds. De uitgaven en de afgezonderde inkomsten over ieder uitkeringsjaar zijn aan elkaar gelijk. Gelet hierop is ten behoeve van de dekking van de uitgaven ten laste van het BES-fonds een post ontvangsten geraamd.