Memorie van toelichting
Staten-Generaal — Kamerstuk Memorie van toelichting
Datum: 2022-09-20 00:00:00.000000
Rechtsgebied: Wetgeving


Vergaderjaar 2022–2023
 Tweede Kamer der Staten-Generaal
 2
 Kamerstukken
 
 
 
 36 200
 J
 
 Vaststelling van de begrotingsstaat van het Deltafonds voor het jaar 2023
 
 
 Nr. 2
 MEMORIE VAN TOELICHTING
 Ontvangen 20 september 2022
 
 
 
 
 GERAAMDE UITGAVEN EN ONTVANGSTEN
 
 
 Figuur 1 Geraamde uitgaven verdeeld over beleidsartikelen en niet-beleidsartikelen (bedragen x € 1 miljoen). Totaal € 1.908 miljoen
 
 
 
 Figuur 2 Geraamde ontvangsten verdeeld over beleidsartikelen en niet-beleidsartikelen (bedragen x € 1 miljoen). Totaal € 1.908 miljoen
 
 
 
 Figuur 3 Onderstaand zijn de gemiddelde jaarlijkse uitgaven per productartikel in de periode 2022–2036 gepresenteerd (bedragen x € 1 miljoen). Totaal gemiddeld € 1.512 miljoen
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 A.
 ARTIKELSGEWIJZE TOELICHTING BIJ HET BEGROTINGSWETSVOORSTEL
 
 Wetsartikel 1
 De begrotingsstaten die onderdeel zijn van de Rijksbegroting, worden op grond van artikel 2.3, eerste lid, van de Comptabiliteitswet 2016 elk afzonderlijk bij de wet vastgesteld.
 Het wetsvoorstel strekt ertoe om de onderhavige begrotingsstaat voor het aangegeven jaar vast te stellen. 
 Alle voor dit jaar vastgestelde begrotingswetten tezamen vormen de Rijksbegroting voor dat jaar. Een toelichting bij de Rijksbegroting als geheel is opgenomen in de Miljoenennota. 
 Met de vaststelling van dit wetsartikel worden de uitgaven, verplichtingen en de ontvangsten vastgesteld. De in de begrotingsstaat opgenomen begrotingsartikelen worden in onderdeel B van deze memorie van toelichting toegelicht (de zogenoemde begrotingstoelichting).
 
 
 
 
 De Minister van Infrastructuur en Waterstaat
 
 M.G.J.
 Harbers
 
 
 
 
 
 
 
 
 B.
 ARTIKELSGEWIJZE TOELICHTING BIJ DE BEGROTINGSARTIKELEN
 
 
 
 1.
 Leeswijzer
 
 
 Structuur
 
 
 De opzet en de structuur van de begroting voor het Deltafonds zijn gebaseerd op de rijksbegrotingsvoorschriften van het Ministerie van Financiën. De begrotingstoelichting kent een opbouw waarbij afhankelijk van de informatievraag- en behoefte verder kan worden ingezoomd.
 
 
 •
 Allereerst is de begroting(wet)staat voor het Deltafonds voor het jaar 2023 opgenomen. Deze dient ter autorisatie van de budgetten die op artikelniveau in de verplichtingen-, uitgaven- en ontvangstenramin-gen worden voorgesteld.
 
 
 •
 In de Deltafondsagenda is vervolgens inzichtelijk gemaakt welke projecten in 2023 worden opgeleverd en bij welke projecten de uitvoering in 2023 begint.
 
 
 •
 Het laatste onderdeel van de agenda, «Begroting op hoofdlijnen», verstrekt inzicht in de belangrijkste budgettaire voorstellen die leiden tot wijziging van de begroting. Hiermee kan snel een indruk worden verkregen van de inhoud van dit wetsvoorstel.
 
 
 •
 In de artikelgewijze toelichting bij dit wetsvoorstel zijn de Meerjarenprogramma Infrastructuur, Ruimte en Transport (MIRT) tabellen met de realisatieprojecten alsmede de verkenningen en planuitwerkingprogramma’s opgenomen waarin de begrotingsmutaties op projectniveau zichtbaar zijn gemaakt. Deze MIRT tabellen zijn in ieder geval voorzien van toelichtingen indien sprake is: - van een wijziging (anders dan door de verwerking van prijsbijstelling) in het taakstellend projectbudget groter dan 10% of meer dan € 10 miljoen; - van een wijziging groter dan 1 jaar in de oplevering van het project. De stand «vorig» betreft de stand in de eerste suppletoire begroting 2022. Meer gedetailleerde informatie over de projecten die zich thans in de fase van verkenning, planuitwerking en realisatie bevinden, kunt u vinden in de individuele projectbladen van het MIRT Overzicht 2023. Voor de projecten in de MIRT tabellen is waar mogelijk een digitale verwijzing opgenomen naar het projectblad van dat project in het MIRT Overzicht.
 
 
 •
 In de verdiepingsbijlage is door middel van een meerjarige mutatietabel op artikelonderdeelniveau de aansluiting gemaakt tussen de vorige stand van de begroting en de nu voorgestelde stand. Dit voor de volledige looptijd van het fonds.
 
 
 •
 De overige bijlagen geven voor enkele specifieke onderwerpen inhoudelijk meer toelichting of betreffen overzichtsconstructies.
 
 
 Mede naar aanleiding van overleg met de Tweede Kamer zijn in aanvulling op de rijksbegrotingsvoorschriften de onderstaande punten in deze begroting verwerkt:
 
 
 •
 Naar aanleiding van de motie van de leden Van Helvert en Van Veldhoven (Kamerstukken II 2015–2016 34 475 XII, nr. 12) worden bij alle begrotingsartikelen op het Mobiliteitsfonds en Deltafonds groter dan € 1 miljard de begrotingsmutaties boven de € 5 miljoen toegelicht. Dit heeft als praktische uitwerking dat bij de artikelen tussen de € 200 miljoen en € 1 miljard de ondergrens voor technische mutaties ook neerwaarts is bijgesteld. Voor beleidsmatige mutaties was er bij de artikelen van deze omvang reeds sprake van een ondergrens van € 5 miljoen. De norm voor het toelichten van de begrotingsmutaties op het niveau van artikelonderdeel is hiermee als volgt:
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Omvang begrotingsartikel (stand ontwerpbegroting) in € miljoen
 
 
 Beleidsmatige mutaties (ondergrens in € miljoen)
 
 
 Technische mutaties (ondergrens in € miljoen)
 
 
 
 
 
 
 < 50
 
 
 1
 
 
 2
 
 
 
 
 => 50 en < 200
 
 
 2
 
 
 4
 
 
 
 
 => 200 < 1000
 
 
 5
 
 
 10
 
 
 
 
 => 1000
 
 
 10
 
 
 20
 
 
 
 
 
 Groeiparagraaf
 
 Conform de Rijksbegrotingsvoorschriften (RBV) 2022 zijn de volgende wijzigingen ten opzichte van de begroting van vorig jaar doorgevoerd:
 
 
 •
 Geschatte budgetflexibiliteit: De geschatte budgetflexibiliteit wordt vanaf deze begroting verfijnder gepresenteerd waardoor het inzicht in de budgetflexibiliteit wordt vergroot.
 
 
 
 
 
 
 2.
 Deltafondsagenda
 
 Werken aan waterveiligheid, zoetwatervoorziening en waterkwaliteit vraagt continu inspanningen en investeringen. Deze worden verantwoord in het Deltafonds. Het aantal mensen en de waarde van het te beschermen goed veranderen onder invloed van economische en demografische ontwikkelingen. Ook water en bodem veranderen in de loop van de tijd; de zeespiegel stijgt en de bodem daalt. Door de klimaatverandering wordt het warmer en zullen rivierafvoeren en regenval grotere extremen vertonen.
 Het Deltaprogramma is het nationale programma waarin Rijk, provincies, gemeenten en waterschappen samenwerken om Nederland veilig en aantrekkelijk te houden en goed te blijven voorzien van zoetwater. Zo kan onze economie blijven profiteren van de gunstige ligging in de delta.
 Het Deltaprogramma heeft als doel ons land nu en in de toekomst te beschermen tegen hoogwater en de zoetwatervoorziening op orde te houden.
 Mijlpalen en resultaten 2023
 Hieronder wordt ingegaan op de mijlpalen in het lopende programma. Hiermee wordt inzichtelijk gemaakt welke projecten in 2023 worden opgeleverd en bij welke projecten de uitvoering in 2023 start.
 Beheer, onderhoud en vervanging
 In 2023 gaat IenW onder meer de volgende activiteiten in het kader van exploitatie, onderhoud en vernieuwing uitvoeren.
 
 Tabel 1 Beheer, onderhoud en vervanging
 
 
 
 
 
 
 Hoofdwatersystemen
 
 
 - Zandsuppleties basiskustlijn
 
 
 
 
 
 
 
 - Stuwen Maas (planfase en groot onderhoud)
 
 
 
 
 - Sifons en Duikers ZN (planfase)
 
 
 
 
 - Gemaal IJmuiden (planfase)
 
 
 
 
 - Objecten IJsselmeergebied (planfase)
 
 
 
 
 - Gemaal Heumen (planfase)
 
 
 
 
 - Bediening Maasobjecten (MB2) (planfase)
 
 
 
 
 
 Voor een nadere toelichting op de stand van zaken van beheer, onderhoud en vervanging wordt verwezen naar bijlage 4 Instandhouding van deze begroting.
 Aanleg
 In 2023 wordt voortvarend gewerkt aan het verbeteren van de waterveiligheid, onder andere door het uitvoeren van het tweede Hoogwaterbeschermingsprogramma, het Hoogwaterbeschermingsprogramma en Maaswerken. Hieronder volgen de mijlpalen die IenW bij deze programma’s in 2023 wil behalen:
 
 Tabel 2 Aanleg
 
 
 
 
 
 
 
 Programma
 
 
 Mijlpaal
 
 
 Project
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 HWBP
 
 
 Start realisatie
 
 
 Krachtige IJsseldijken Krimpenerwaard (KIJK)
 
 
 
 
 Culemborgse Veer-Beatrix Sluis (CUB)
 
 
 
 
 Wijk bij Duurstede Amerongen (WAM)
 
 
 
 
 Den Oever - Den Helder DODH, incl. tussen- en aansluitstukken
 
 
 
 
 Katwoude
 
 
 
 
 Ravenstein Lith
 
 
 
 
 Neder-Betuwe
 
 
 
 
 Industrieterrein Grutbroek
 
 
 
 
 Sint Annaland
 
 
 
 
 Zuidermeerdijk-MSNF
 
 
 
 
 IJmeerdijk - Almere poort
 
 
 
 
 Koppelstuk Durgerdam
 
 
 
 
 Standhazense Dijk
 
 
 
 
 Dijkkruising Oeffelt
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Oplevering
 
 
 Noordelijke Randmeerdijk (incl WDOD)
 
 
 
 
 Apeldoorns Kanaal
 
 
 
 
 SVK Hollandse IJsselkering (schuif)
 
 
 
 
 Dijkkruising Oeffelt
 
 
 
 
 
 
 
 Maaswerken
 
 
 
 Voor de Maaswerken worden in 2023 geen nieuwe projecten opgestart of bestaande projecten afgerond.
 
 
 
 
 
 Voor een nadere toelichting over de stand van zaken voor de lopende programma’s wordt verwezen naar de toelichting op de productartikelen, de voortgangsrapportages aan de Tweede Kamer, het Deltaprogramma 2023 en het MIRT Overzicht 2023. Het Deltaprogramma is te vinden op de website PM. 
 
 Begroting op hoofdlijnen
 
 Verlenging looptijd investeringsfondsen tot en met 2036
 Bij de begroting 2023 wordt de looptijd van het Deltafonds met een jaar verlengd tot en met 2036. Het niveau van extrapolatie is gelijk aan het jaar 2035 stand begroting 2022 na verwerking van structurele begrotingsmutaties. Daarnaast zijn de structurele bijdragen van derden doorgetrokken. Met de verlenging tot en met 2036 komt in totaal – inclusief structurele ontvangsten – een ruimte van circa € 1,5 miljard beschikbaar op het Deltafonds. Deze ruimte wordt bij voorrang ingezet voor het dekken van de doorlopende verplichtingen, zoals de uitgaven die zijn benodigd voor de instandhouding van het huidige areaal. Hiervoor is in 2036 circa € 1,2 miljard benodigd. De ruimte die in 2036 resteert na aftrek van de doorlopende verplichtingen bedraagt circa € 0,3 miljard en wordt toegevoegd aan de investeringsruimte.
 
 Tabel 3 Belangrijkste beleidsmatige uitgavenmutaties t.o.v. vorig jaar (bedragen x € 1.000)
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 art.
 
 
 2022
 
 
 2023
 
 
 2024
 
 
 2025
 
 
 2026
 
 
 2027
 
 
 2028-2035
 
 
 2036
 
 
 
 
 
 
 Stand ontwerpbegroting 2022
 
 
 
 
 1.328.425
 
 
 1.711.929
 
 
 1.484.586
 
 
 1.356.558
 
 
 1.373.952
 
 
 1.448.587
 
 
 10.471.805
 
 
 
 
 
 Mutaties 1e suppletoire begroting 2022
 
 
 
 
 198.893
 
 
 94.902
 
 
 239.092
 
 
 402.052
 
 
 102.999
 
 
 41.652
 
 
 ‒ 200.218
 
 
 
 
 
 Stand 1e suppletoire begroting 2022
 
 
 
 
 1.527.318
 
 
 1.806.831
 
 
 1.723.678
 
 
 1.758.610
 
 
 1.476.951
 
 
 1.490.239
 
 
 10.271.587
 
 
 
 
 
 
 Belangrijkste mutaties
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Kaderrelevante mutaties Deltafonds
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 1. Extrapolatie 2036
 
 
 
 Div
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 1.469.825
 
 
 
 
 2. Loon- en prijsbijstelling 2022
 
 
 
 Div
 
 
 63.453
 
 
 77.367
 
 
 63.998
 
 
 55.797
 
 
 58.484
 
 
 62.884
 
 
 554.872
 
 
 69.359
 
 
 
 
 3. Desalderingen
 
 
 
 Div
 
 
 9.219
 
 
 8.080
 
 
 7.410
 
 
 6.945
 
 
 7.462
 
 
 8.262
 
 
 71.123
 
 
 11.330
 
 
 
 
 4. Overboekingen andere begrotingen
 
 
 
 Div
 
 
 1.144
 
 
 2.223
 
 
 1.845
 
 
 1.999
 
 
 2.505
 
 
 2.600
 
 
 10.400
 
 
 0
 
 
 
 
 5. Kasschuif
 
 
 
 Div
 
 
 10.327
 
 
 13.003
 
 
 ‒ 573
 
 
 ‒ 5.477
 
 
 ‒ 13.532
 
 
 844
 
 
 ‒ 9.783
 
 
 5.191
 
 
 
 
 6. Kasschuif tlv generale beeld
 
 
 
 Div
 
 
 ‒ 20.000
 
 
 944
 
 
 61.872
 
 
 ‒ 52.541
 
 
 ‒ 27.775
 
 
 15.000
 
 
 22.500
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Mutaties binnen kaders Deltafonds
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 7. CA Instandhouding
 
 
 
 3.02
 
 
 
 33.444
 
 
 149.872
 
 
 135.459
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 5.04
 
 
 
 ‒ 33.444
 
 
 ‒ 149.872
 
 
 ‒ 135.459
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Stand ontwerpbegroting 2023
 
 
 
 
 
 1.591.461
 
 
 1.908.448
 
 
 1.858.230
 
 
 1.765.333
 
 
 1.504.095
 
 
 1.579.829
 
 
 10.920.699
 
 
 1.555.705
 
 
 
 
 
 Toelichting
 
 
 1.
 Bij de begroting 2023 wordt de looptijd van het Deltafonds met een jaar verlengd tot en met 2036. Het niveau van extrapolatie is gelijk aan het jaar 2035 stand begroting 2022 na verwerking van structurele begrotingsmutaties. Daarnaast zijn de structurele bijdragen van derden doorgetrokken.
 
 
 2.
 Loon- en prijsbijstelling 2022: Jaarlijks wordt besloten of de overheidsuitgaven van de Rijksbegroting gecorrigeerd worden voor loon- en prijsontwikkelingen. Dit betreft de toegekende loonbijstelling en prijsbijstelling tranche 2022 die vanuit Hoofdstuk XII wordt overgeheveld naar het Deltafonds.
 
 
 3.
 Desalderingen: Deze mutatie betreft een aanpassing van de ontvangsten. De aanpassing betreft met name een actualisatie van de bijdragen derden die gerelateerd zijn aan het hoogwaterbeschermingprogramma.
 
 
 4.
 Overboekingen van en naar andere ministeries: de omvangrijkste betreft een overboeking vanuit de generale middelen ter financiering van het programma Werken aan uitvoering.
 
 
 5.
 Om binnen het Deltafonds tot een sluitende programmering te komen, zijn budgettair neutrale kasschuiven over de diverse jaren noodzakelijk. Door middel van een kasschuif via artikel 01.02 Ontwikkeling waterveiligheid worden de bedragen in de juiste jaren geplaatst.
 
 
 6.
 Met deze kasschuif ten laste van het generale beeld, worden de Coalitieakkoord middelen (CA) voor instandhouding in overeenstemming met de uitvoering gebracht. 
 
 
 7.
 In de eerste suppletoire begroting 2022 zijn de in het Coalitieakkoord extra beschikbaar gestelde middelen voor exploitatie, onderhoud en vernieuwing van de Rijksinfrastructuur aan het Deltafonds toegevoegd aan artikel 5.04 Reserveringen. Met deze mutatie worden voor de korte termijn (periode tot en met 2025) de middelen ingezet om de programmering (artikel 3.02) op te hogen. 
 
 
 Overprogrammering
 Het kabinet Rutte IV heeft een nieuw investeringsplafond geïntroduceerd voor investeringsmiddelen. O.a. het Deltafonds en het Mobiliteitsfonds vallen onder dit plafond. Beheersing van het totaalbedrag en het behalen van concrete resultaten staat hierin centraal. De kasuitputting per jaar is minder relevant. Onder het investeringsplafond kan eenvoudig budget naar achteren in de tijd worden geschoven als er vertragingen optreden in de programmering/uitvoering, om budget en programmering weer in balans te brengen. Doordat vertragingen eenvoudig verwerkt kunnen worden, wordt de kans op niet-bestede middelen in enig jaar kleiner. Komend jaar wordt verder uitgewerkt hoe het investeringsplafond optimaal benut kan worden.
 De programmering van projecten wordt doorlopend geactualiseerd op basis van de laatst beschikbare informatie. De kasramingen van de projecten in de begroting worden hier op de reguliere begrotingsmomenten op aangepast. 
 Onderuitputting ontstaat als in enig jaar alsnog (kas)vertraging in de programmering optreedt. Het instrument overprogrammering wordt ingezet om te voorkomen dat dergelijke vertragingen direct tot onderuitputting leiden en de beschikbare budgetten voor het investeringsprogramma zo veel mogelijk tot besteding komen in de jaren waarin deze beschikbaar zijn gesteld. Hiermee wordt geanticipeerd op een voorspelbare mate van vertraging, die zich altijd voordoet. Overprogrammering houdt in dat de programmering in de eerste jaren hoger is dan het beschikbaar budget. Over de planperiode zijn beiden in evenwicht. Ook zal de komende tijd – zoals het IBO Publieke investeringen aanbeveelt –worden onderzocht hoe het gebruik van de instrumenten overprogrammering en het nieuwe investeringsplafond in de praktijk nog meer bij dragen aan realistische planningen, effectief doelbereik en transparante en heldere communicatie aan het parlement. 
 Overprogrammering kan alleen worden ingezet voor beheersing van reguliere ramingsonzekerheden. Onzekerheden van exogene aard, bijv. juridische ontwikkelingen of krapte op de arbeidsmarkt, kunnen hiermee niet (volledig) opgevangen worden. De hoogte van de overprogrammering wisselt van jaar op jaar binnen een bepaalde marge en hangt af van bijv. het risicobeeld van de onderliggende programmering. Over de maximale hoogte hebben IenW en FIN afspraken. 
 Over de begrotingsperiode tot en met 2027 is per saldo sprake van een overprogrammering van circa € 559 miljoen op het DF. De totale overprogrammering over beide fondsen is circa € 3,9 miljard.
 
 Tabel 4 Totale overprogrammering fondsen (bedragen x € 1.000)
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Fonds
 
 
 2021
 
 
 2022
 
 
 2023
 
 
 2024
 
 
 2025
 
 
 2026
 
 
 2021-2026
 
 
 2027-2035
 
 
 
 
 
 
 Mobiliteitsfonds
 
 
 ‒ 379
 
 
 ‒ 630
 
 
 ‒ 739
 
 
 ‒ 555
 
 
 ‒ 584
 
 
 ‒ 479
 
 
 ‒ 3.366
 
 
 3.366
 
 
 
 
 Deltafonds
 
 
 ‒ 46
 
 
 ‒ 46
 
 
 ‒ 46
 
 
 ‒ 178
 
 
 ‒ 148
 
 
 ‒ 95
 
 
 ‒ 559
 
 
 559
 
 
 
 
 Totale overprogrammering
 
 
 ‒ 425
 
 
 ‒ 676
 
 
 ‒ 785
 
 
 ‒ 733
 
 
 ‒ 732
 
 
 ‒ 574
 
 
 ‒ 3.925
 
 
 3.925
 
 
 
 
 
 
 
 
 3.
 Productartikelen
 
 
 
 3.1
 Artikel 1 Investeren in waterveiligheid
 
 
 
 A.
 Omschrijving van de samenhang in het beleid
 
 Het Rijk investeert in waterveiligheid om te voldoen aan de wettelijke normen van de primaire waterkeringen in beheer bij de waterschappen en het Rijk en om een bijdrage te leveren aan het beheer van de Rijkswateren. Het artikel waterveiligheid is gerelateerd aan beleidsartikel 11 (Integraal Waterbeleid) op de Begroting hoofdstuk XII.
 
 
 
 B.
 Budgettaire gevolgen van uitvoering
 
 
 Tabel 5 Budgettaire gevolgen van de uitvoering art. 1 Investeren in waterveiligheid (bedragen x € 1.000)
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 2021
 
 
 2022
 
 
 2023
 
 
 2024
 
 
 2025
 
 
 2026
 
 
 2027
 
 
 
 
 
 
 
 Verplichtingen
 
 
 
 
 765.964
 
 
 
 
 886.122
 
 
 
 
 1.430.969
 
 
 
 
 602.582
 
 
 
 
 876.655
 
 
 
 
 389.457
 
 
 
 
 316.820
 
 
 
 
 
 
 Uitgaven
 
 
 
 
 428.861
 
 
 
 
 567.828
 
 
 
 
 653.117
 
 
 
 
 724.981
 
 
 
 
 607.702
 
 
 
 
 572.507
 
 
 
 
 422.188
 
 
 
 
 
 
 1.01 Grote projecten waterveiligheid
 
 
 
 38.164
 
 
 103.634
 
 
 122.013
 
 
 89.081
 
 
 1.478
 
 
 75.804
 
 
 22.162
 
 
 
 
 1.01.01 Programma HWBP-2 Waterschapsprojecten
 
 
 12.644
 
 
 70.147
 
 
 112.355
 
 
 84.450
 
 
 0
 
 
 64.165
 
 
 21.032
 
 
 
 
 1.01.02 Programma HWBP-2 Rijksprojecten
 
 
 991
 
 
 1.661
 
 
 1.104
 
 
 1.104
 
 
 903
 
 
 
 0
 
 
 
 
 1.01.03 Ruimte voor de rivier
 
 
 3.417
 
 
 5.460
 
 
 7.068
 
 
 0
 
 
 190
 
 
 2.798
 
 
 
 
 
 1.01.04 Maaswerken
 
 
 21.112
 
 
 26.366
 
 
 1.486
 
 
 3.527
 
 
 385
 
 
 8.841
 
 
 1.130
 
 
 
 
 
 1.02 Ontwikkeling waterveiligheid
 
 
 
 381.902
 
 
 444.348
 
 
 510.860
 
 
 620.750
 
 
 592.768
 
 
 485.568
 
 
 390.289
 
 
 
 
 1.02.01 Planning waterveiligheid
 
 
 46.018
 
 
 52.581
 
 
 51.448
 
 
 43.714
 
 
 69.209
 
 
 25.646
 
 
 9.761
 
 
 
 
 
 - Waarvan bijdrage aan agentschap RWS
 
 
 
 
 559
 
 
 
 
 2.724
 
 
 
 
 1.863
 
 
 
 
 910
 
 
 
 
 572
 
 
 
 
 460
 
 
 
 
 460
 
 
 
 
 
 1.02.02 Aanleg waterveiligheid
 
 
 335.884
 
 
 391.766
 
 
 459.412
 
 
 577.036
 
 
 523.559
 
 
 459.922
 
 
 380.528
 
 
 
 
 
 1.03 Studiekosten
 
 
 
 8.795
 
 
 19.847
 
 
 20.244
 
 
 15.150
 
 
 13.456
 
 
 11.135
 
 
 9.737
 
 
 
 
 1.03.01 Studie en onderzoekskosten
 
 
 8.795
 
 
 19.847
 
 
 20.244
 
 
 15.150
 
 
 13.456
 
 
 11.135
 
 
 9.737
 
 
 
 
 
 Ontvangsten
 
 
 
 
 174.597
 
 
 
 
 190.052
 
 
 
 
 164.608
 
 
 
 
 150.945
 
 
 
 
 141.478
 
 
 
 
 152.036
 
 
 
 
 168.307
 
 
 
 
 
 
 1.09 Ontvangsten investeren in waterveiligheid
 
 
 
 
 174.597
 
 
 
 
 190.052
 
 
 
 
 164.608
 
 
 
 
 150.945
 
 
 
 
 141.478
 
 
 
 
 152.036
 
 
 
 
 168.307
 
 
 
 
 
 1.09.01 Ontvangsten waterschappen HWBP-2
 
 
 309
 
 
 10.504
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 1.09.02 Overige ontvangsten HWBP-2
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 
 
 
 1.09.03 Ontvangsten waterschappen HWBP
 
 
 169.964
 
 
 175.385
 
 
 164.608
 
 
 150.945
 
 
 141.478
 
 
 152.026
 
 
 168.307
 
 
 
 
 1.09.04 Overige ontvangsten HWBP
 
 
 100
 
 
 0
 
 
 
 
 
 10
 
 
 
 
 
 1.09.05 Overige aanleg ontvangsten
 
 
 4.224
 
 
 4.163
 
 
 
 0
 
 
 
 
 
 
 
 
 Geschatte budgetflexibiliteit
 
 Tabel 6 Geschatte budgetflexibiliteit
 
 
 
 
 
 
 
 2023
 
 
 
 
 
 
 Juridisch verplicht
 
 
 89%
 
 
 
 
 Bestuurlijk gebonden
 
 
 11%
 
 
 
 
 Beleidsmatig gereserveerd
 
 
 
 
 
 Nog niet ingevuld/vrij te besteden
 
 
 
 
 
 
 Onderstaand zijn de beschikbare budgetten tot en met 2036 per jaar gepresenteerd op artikelonderdeelniveau. De mutaties zijn in de verdiepingsbijlage (bijlage 2) bij de begroting op hetzelfde detailniveau tot en met 2036 toegelicht.
 
 Tabel 7 Artikel 1 Investeren in waterveiligheid (bedragen x € 1.000)
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 2022
 
 
 2023
 
 
 2024
 
 
 2025
 
 
 2026
 
 
 2027
 
 
 2028
 
 
 2029
 
 
 
 
 
 
 
 1
 
 
 
 
 Investeren in waterveiligheid
 
 
 
 
 Uitgaven
 
 
 
 
 567.828
 
 
 
 
 653.117
 
 
 
 
 724.981
 
 
 
 
 607.702
 
 
 
 
 572.507
 
 
 
 
 422.188
 
 
 
 
 570.908
 
 
 
 
 514.183
 
 
 
 
 
 1.01
 
 
 Grote projecten waterveiligheid
 
 
 
 103.634
 
 
 122.013
 
 
 89.081
 
 
 1.478
 
 
 75.804
 
 
 22.162
 
 
 84.883
 
 
 
 
 
 1.02
 
 
 Ontwikkeling waterveiligheid
 
 
 
 444.348
 
 
 510.860
 
 
 620.750
 
 
 592.768
 
 
 485.568
 
 
 390.289
 
 
 478.454
 
 
 506.612
 
 
 
 
 1.03
 
 
 Studiekosten
 
 
 
 19.846
 
 
 20.244
 
 
 15.150
 
 
 13.456
 
 
 11.135
 
 
 9.737
 
 
 7.571
 
 
 7.571
 
 
 
 
 
 1
 
 
 
 
 Investeren in waterveiligheid
 
 
 
 
 Ontvangsten
 
 
 
 
 190.052
 
 
 
 
 164.608
 
 
 
 
 150.945
 
 
 
 
 141.478
 
 
 
 
 152.036
 
 
 
 
 168.307
 
 
 
 
 168.276
 
 
 
 
 168.116
 
 
 
 
 
 1.09
 
 
 Ontvangsten investeren in waterveiligheid
 
 
 
 190.052
 
 
 164.608
 
 
 150.945
 
 
 141.478
 
 
 152.036
 
 
 168.307
 
 
 168.276
 
 
 168.116
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 2030
 
 
 
 
 2031
 
 
 
 
 2032
 
 
 
 
 2033
 
 
 
 
 2034
 
 
 
 
 2035
 
 
 
 
 2036
 
 
 
 
 2022-2036
 
 
 
 
 
 
 1
 
 
 
 
 Investeren in waterveiligheid
 
 
 
 
 Uitgaven
 
 
 
 
 442.576
 
 
 
 
 384.538
 
 
 
 
 296.094
 
 
 
 
 576.314
 
 
 
 
 353.649
 
 
 
 
 310.144
 
 
 
 
 426.367
 
 
 
 
 7.423.096
 
 
 
 
 
 1.01
 
 
 Grote projecten waterveiligheid
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 499.055
 
 
 
 
 1.02
 
 
 Ontwikkeling waterveiligheid
 
 
 
 435.005
 
 
 376.967
 
 
 288.523
 
 
 568.727
 
 
 346.318
 
 
 302.813
 
 
 419.036
 
 
 6.767.038
 
 
 
 
 1.03
 
 
 Studiekosten
 
 
 
 7.571
 
 
 7.571
 
 
 7.571
 
 
 7.587
 
 
 7.331
 
 
 7.331
 
 
 7.331
 
 
 157.003
 
 
 
 
 
 1
 
 
 
 
 Investeren in waterveiligheid
 
 
 
 
 Ontvangsten
 
 
 
 
 171.334
 
 
 
 
 192.470
 
 
 
 
 193.964
 
 
 
 
 176.950
 
 
 
 
 202.499
 
 
 
 
 175.273
 
 
 
 
 180.365
 
 
 
 
 2.596.673
 
 
 
 
 
 1.09
 
 
 Ontvangsten investeren in waterveiligheid
 
 
 
 171.334
 
 
 192.470
 
 
 193.964
 
 
 176.950
 
 
 202.499
 
 
 175.273
 
 
 180.365
 
 
 2.596.673
 
 
 
 
 
 
 
 
 C.
 Toelichting 
 
 
 1.01 Grote projecten waterveiligheid 
 
 
 Motivering
 
 Deze projecten, waaraan de Tweede Kamer de status van Groot Project heeft toegekend, dragen bij aan de waterveiligheid in Nederland. Voor meer achtergrondinformatie over programmering in 2023 (en verder) wordt verwezen naar het MIRT Overzicht 2023, de betreffende voortgangsrapportages en het Deltaprogramma 2023.
 
 Producten
 
 
 Tweede Hoogwaterbeschermingsprogramma (HWBP-2)
 
 Onder dit programma vallen de verbetermaatregelen die zijn voortgekomen uit de periodieke toetsing volgens de Waterwet. Uit de resultaten van de eerste (2001) en tweede (2006) toetsing op veiligheid van de primaire waterkeringen bleek dat een deel van deze keringen niet voldeed aan de wettelijke norm (Kamerstukken II, 2007–2008, 27 625 en 18 106, nr. 103).
 Vanuit het HWBP-2 worden subsidies verstrekt aan de waterschappen voor de uitvoering van de vereiste verbetermaatregelen en worden de maatregelen aan de rijkskeringen betaald. Het HWBP-2 is onderdeel van het Deltaprogramma met behoud van eigen besturing, organisatie en financiering. Met het afsluiten van het Bestuursakkoord Water (2011) dragen de waterschappen bij aan de financiering van het HWBP-2 en het HWBP. In bijlage 3 is een nadere toelichting op de financieringsafspraken ten aanzien van de Hoogwaterbeschermingsprogramma’s (HWBP-2 en HWBP) opgenomen.
 Conform de Regeling Grote Projecten ontvangt de Tweede Kamer ieder half jaar een Voortgangsrapportage: vóór 1 april 2023 Voortgangsrapportage 23 en vóór 1 oktober 2023 Voortgangsrapportage 24.
 
 Meetbare gegevens 
 
 Het HWBP-2 bestaat uit 87 versterkingsprojecten, inclusief de Zwakke Schakels. Per 31 december 2022 voldoen 86 projecten aan de vigerende veiligheidsnorm. Er is nog één project in uitvoering. Dit is het project Markermeerdijken.
 
 Belangrijkste (budgettaire) aanpassingen
 
 Het projectbudget van de Waterschapsprojecten van het HWBP-2 is met € 29 miljoen toegenomen als gevolg van de prijsbijstelling 2022. 
 
 Tabel 8 Projectoverzicht Tweede Hoogwaterbeschermingsprogramma; realisatie (bedragen x € 1 miljoen)
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Projectbudget
 
 
 Kasbudget
 
 
 Oplevering
 
 
 
 
 huidig
 
 
 vorig
 
 
 t/m 2021
 
 
 2022
 
 
 2023
 
 
 2024
 
 
 2025
 
 
 2026
 
 
 2027
 
 
 later
 
 
 huidig
 
 
 vorig
 
 
 
 
 
 
 
 Projecten Nationaal
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 2027
 
 
 2027
 
 
 
 
 HWBP-2 Rijksprojecten
 
 
 170
 
 
 170
 
 
 166
 
 
 1
 
 
 1
 
 
 1
 
 
 1
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 HWBP-2 Waterschapsprojecten
 
 
 2.580
 
 
 2.551
 
 
 2.174
 
 
 70
 
 
 112
 
 
 84
 
 
 
 64
 
 
 21
 
 
 55
 
 
 
 
 
 
 Overige projectkosten (programmabureau)
 
 
 48
 
 
 47
 
 
 36
 
 
 0
 
 
 1
 
 
 1
 
 
 
 
 
 10
 
 
 
 
 
 
 afrondingen
 
 
 
 
 
 1
 
 
 ‒ 1
 
 
 
 
 
 
 ‒ 1
 
 
 
 
 
 
 
 Programma
 
 
 
 
 2.798
 
 
 
 
 2.768
 
 
 
 
 2.376
 
 
 
 
 72
 
 
 
 
 113
 
 
 
 
 86
 
 
 
 
 1
 
 
 
 
 64
 
 
 
 
 21
 
 
 
 
 64
 
 
 
 
 
 
 
 
 Budget (DF 1.01.01/02)
 
 
 
 
 
 
 
 72
 
 
 
 
 113
 
 
 
 
 86
 
 
 
 
 1
 
 
 
 
 64
 
 
 
 
 21
 
 
 
 
 64
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Producten
 
 
 Ruimte voor de Rivier
 
 Op 22 januari 2019 heeft de Tweede Kamer de Groot Project Status van Ruimte voor de Rivier beëindigd. Het laatste project dat bijdraagt aan de doelstelling van de Planologische Kernbeslissing (PKB) Ruimte voor de Rivier is het project Reevesluis. Over dit project wordt gerapporteerd via het MIRT-overzicht.
 Het projectbudget van Ruimte voor de Rivier is met € 1 miljoen toegenomen als gevolg van de prijsbijstelling 2022. 
 
 Tabel 9 Projectoverzicht Ruimte voor de rivier; realisatie (bedragen x € 1 miljoen)
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 huidig
 
 
 vorig
 
 
 t/m 2021
 
 
 2022
 
 
 2023
 
 
 2024
 
 
 2025
 
 
 2026
 
 
 2027
 
 
 later
 
 
 huidig
 
 
 vorig
 
 
 
 
 
 
 
 Project RvdR
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 2019
 
 
 2019
 
 
 
 
 
 Projecten Nationaal
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Ruimte voor de Rivier
 
 
 2.250
 
 
 2.249
 
 
 2.234
 
 
 5
 
 
 7
 
 
 
 
 3
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Programma Realisatie
 
 
 
 
 2.249
 
 
 
 
 2.249
 
 
 
 
 2.234
 
 
 
 
 5
 
 
 
 
 7
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 3
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 
 
 
 
 Budget (DF 1.01.03)
 
 
 
 
 
 
 
 5
 
 
 
 
 7
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 3
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Maaswerken
 
 Maaswerken is voortgekomen uit het Deltaplan Grote Rivieren dat na de twee hoogwaters in de Rijn en de Maas in december 1993 en januari 1995 tot stand kwam. Belangrijkste doelstelling is het verbeteren van de bescherming van inwoners van Limburg en Noord-Brabant tegen hoogwater van de Maas.
 Op 22 januari 2019 heeft de Tweede Kamer de Groot Project Status van Zandmaas en Grensmaas beëindigd. De rapportage over de voortgang en afronding van het programma vindt plaats als onderdeel van het MIRT-overzicht (overstromingskans kleiner dan 1/250e per jaar). Het prioritaire deel van dit werk is in 2020 afgerond.
 
 Meetbare gegevens 
 
 
 Tabel 10 Indicatoren Maaswerken
 
 
 
 
 
 
 
 Indicator
 
 
 Grensmaas
 
 
 Zandmaas
 
 
 
 
 Hoogwaterbeschermings-programma
 
 
 100% gerealiseerd in 2017
 
 
 100% gerealiseerd in 2016
 
 
 
 
 Natuurontwikkeling
 
 
 93% van de 1.208 ha gerealiseerd
 
 
 100% van de 427 ha gerealiseerd.
 
 
 
 
 Grind
 
 
 ten minste 35 miljoen ton
 
 
 
 
 
 
 
 Grensmaas en Zandmaas, natuurontwikkeling
 
 De deelprogramma’s Grensmaas en Zandmaas (fase I) dragen primair bij aan de hoogwaterveiligheidsdoelstelling. Daarnaast wordt met deze projecten natuur gerealiseerd die ten goede komt aan het Natuurnetwerk Nederland (NNN).
 De natuuropgave binnen de Zandmaas is gerealiseerd. De feitelijke oplevering en overdracht is afhankelijk van de voortgang van de delfstofwinning. Decharge is in voorbereiding. 
 De totale oppervlakte natuurontwikkeling in de Grensmaas is 1.208 ha. Het Ministerie van LNV neemt hiervan thans 728 ha voor haar rekening (Kamerstukken II, 2014–2015, 18 106, nr. 230). De Minister van IenW heeft in maart 2019 aan de Tweede Kamer laten weten dat eind 2018 1.125 ha van de natuurdoelstelling Grensmaas gerealiseerd is (Kamerstukken II, 2018-2019, 18 106, nr. 247).
 
 Belangrijkste (budgettaire) aanpassingen
 
 Grensmaas: Zoals gemeld aan de Tweede Kamer (Kamerstukken II, 2018-2019, 18 106, nr. 247) is toestemming verleend om drie jaar langer grind te winnen. Hiermee wordt de mijlpaal verlengd met drie jaar tot 2027.
 Het projectbudget van de projecten Grensmaas en Zandmaas is respectievelijk met € 2 miljoen en € 1 miljoen toegenomen als gevolg van de prijsbijstelling 2022. 
 
 Tabel 11 Projectoverzicht Maaswerken; realisatie (bedragen x € 1 miljoen)
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Projectbudget
 
 
 Kasbudget
 
 
 Oplevering
 
 
 
 
 
 huidig
 
 
 vorig
 
 
 t/m 2021
 
 
 2022
 
 
 2023
 
 
 2024
 
 
 2025
 
 
 2026
 
 
 2027
 
 
 later
 
 
 huidig
 
 
 vorig
 
 
 
 
 
 
 
 Project Maaswerken
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Projecten Zuid-Nederland
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Grensmaas
 
 
 115
 
 
 113
 
 
 90
 
 
 5
 
 
 2
 
 
 3
 
 
 
 9
 
 
 1
 
 
 5
 
 
 2017/2027
 
 
 2017/2027
 
 
 
 
 Zandmaas
 
 
 399
 
 
 398
 
 
 362
 
 
 22
 
 
 
 1
 
 
 
 
 
 14
 
 
 2021
 
 
 2020
 
 
 
 
 afronding
 
 
 
 
 
 ‒ 1
 
 
 ‒ 1
 
 
 
 
 
 
 1
 
 
 
 
 
 
 
 Programma Realisatie
 
 
 
 
 514
 
 
 
 
 511
 
 
 
 
 452
 
 
 
 
 26
 
 
 
 
 1
 
 
 
 
 4
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 9
 
 
 
 
 1
 
 
 
 
 20
 
 
 
 
 
 
 
 
 Budget (DF 1.01.04)
 
 
 
 
 
 
 
 26
 
 
 
 
 1
 
 
 
 
 4
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 9
 
 
 
 
 1
 
 
 
 
 20
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Maatregelen ter verbetering van de waterveiligheid
 
 De kengetallen hieronder geven informatie over de stand van zaken van maatregelen ter verbetering van de waterveiligheid onder het Tweede Hoogwaterbeschermingsprogramma (HWBP-2), en de programma’s Ruimte voor de Rivier (RvdR) en Maaswerken. Het geeft een meerjarig inzicht in de voortgang van de maatregelen van de betreffende programma’s. De beleidsinspanningen van de Minister van IenW die onder Hoofdstuk XII (artikel 11) vallen richten zich op de regie op deze programma’s.
 
 Figuur 4 Maatregelen waterveilligheid
 
 
 
 1.02 Overige aanlegprojecten 
 
 
 Motivering 
 
 Naast de grote projecten op het gebied van waterveiligheid zijn hieronder de overige aanlegprojecten beschreven. 
 
 1.02.01 Verkenningen- en planuitwerkingsprogramma 
 
 Het verkenningen- en planuitwerkingsprogramma dient om een probleem of een initiatief met maatschappelijke meerwaarde op het gebied van waterbeheer te verkennen en daarna, indien nodig, uit alternatieven de beste oplossing voor het probleem te zoeken en voor te bereiden voor de uitvoering. Op dit artikelonderdeel worden diverse projecten en programma’s verantwoord die zich in de MIRT-verkenningen- en planuitwerkingsfase bevinden.
 
 Tabel 12 Projectoverzicht Planning waterveiligheid (bedragen x € 1 miljoen)
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Budget
 
 
 Planning
 
 
 
 
 Projectomschrijving
 
 
 Huidig
 
 
 vorig
 
 
 PB of TB
 
 
 Oplevering
 
 
 
 
 
 
 
 Projecten Nationaal
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Reservering Areaalgroei
 
 
 14
 
 
 14
 
 
 
 
 
 
 Integraal Rivieren Management (IRM) (project Paddenpol)
 
 
 21
 
 
 5
 
 
 
 2025
 
 
 
 
 
 Projecten Noordwest-Nederland
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 EPK planning waterkwaliteit
 
 
 11
 
 
 10
 
 
 
 
 
 
 
 Projecten Zuid-Nederland
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Meerkosten rivierverruiming Rijn en Maas
 
 
 182
 
 
 129
 
 
 
 
 
 
 
 Projecten Oost-Nederland
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 IJsseldelta 2e fase
 
 
 105
 
 
 104
 
 
 
 2024
 
 
 
 
 afronding
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Totaal programma planuitwerking en verkenning
 
 
 
 
 333
 
 
 
 
 262
 
 
 
 
 
 
 
 
 Budget DF 1.02.01
 
 
 
 
 333
 
 
 
 
 262
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Producten
 
 
 IJsseldelta 2e fase
 
 Eind 2020 zijn de resterende twee projectbeslissingen vastgesteld van de regionale percelen N307/Roggebotsluis en Recreatieterreinen. De uitvoering van deze percelen is inmiddels gestart. Voor het vaststellen van N307/Roggebotsluis zijn destijds de kosten toegenomen bij de nadere uitwerking van het ontwerp en de raming. Dit werd met name veroorzaakt door het grotere beweegbare deel van de brug en de langere benodigde bruglengte vanwege de bredere doorvaartbreedte. Deze kosten zijn verwerkt in de begroting 2021. De aanpassing van het budget in de begroting 2023 betreft met name de vrijval van het resterend budget van de Drontermeerdijk (€ 5,7 miljoen) en toevoeging van de prijsbijstelling 2022. Het project nieuwe oeververbinding N307 is het laatste project in de programma IJsseldelta fase 2. De afronding van dit project vertraagt o.a. als gevolg van problemen in de uitvoering en exogene ontwikkelingen de Oekraïne-crisis en Corona met verminderde leveringszekerheid. Het streven is om de doelstelling t.a.v. de realisatie van de primaire waterkeringen en kunstwerken wel in 2022 te realiseren.
 Integraal Rivieren Management (IRM)
 Ten behoeve van IRM opgaven is € 16,8 miljoen onttrokken uit de beleidsreservering IRM in de jaren 2023–2025 en overgeboekt naar het uitvoeringsartikel waarop IRM wordt verantwoord. Deze middelen komen grotendeels ten behoeve van de planuitwerking en realisatie van het project Lob van Gennep. De besteding van deze middelen is vastgelegd in een bestuursovereenkomst. Tevens komt € 3,2 miljoen van de middelen ten gunste van de IRM Pilot Dam-Lateraalkanaal. Daarnaast komen de middelen ten goede aan het project Veerweg Alphen, waarin in 2018 in het BO MIRT een bijdrage van € 1,6 mln is afgesproken en waar het Rijk zich voor zou inzetten om deze middelen vanuit 2029 naar voren te halen.
 Rivierverruiming Rijn en Maas
 Overboeking van ca. € 43,0 miljoen voor de Rijksopgaven van de rivierverruiming Maas, te weten de planuitwerking van de projecten Well, Oeffelt, Arcen en Lob van Gennep, vanuit de beleidsreservering IRM.
 Daarnaast is ca. € 0,6 miljoen overgeboekt vanuit de beleidsreservering IRM voor het tekort op het uitvoeringsbudget van het project IJsselpoort naar het uitvoeringsartikel 1 op het DF.
 Voor de opdracht aan RWS voor de start van de planuitwerking van het project IJsselpoort is ca € 3,6 miljoen overgeheveld naar EPK-planuitwerking Waterveiligheid.
 
 1.02.02 Realisatieprogramma
 
 
 Motivering
 
 Dit programma levert een bijdrage aan het voldoen aan de wettelijke normen van de primaire waterkeringen in beheer bij het Rijk en bij de waterschappen én levert een bijdrage aan het beheer van de Rijkswateren.
 
 Producten
 
 
 Hoogwaterbeschermingsprogramma (HWBP)
 
 Het Hoogwaterbeschermingsprogramma (HWBP) is een alliantie tussen de waterschappen en IenW. Het programma is opgericht voor het aanpakken van de waterveiligheidsopgave die voortvloeit uit de Derde Landelijke Rapportage Toetsing primaire waterkeringen (LRT3) in 2011 en de daaropvolgende beoordelingsrondes. Het programma heeft als doel in 2050 alle primaire waterkeringen in Nederland op orde te hebben. Circa 90% van de primaire waterkeringen is in beheer bij de waterschappen. Het overige deel is vrijwel volledig in beheer bij het Rijk. Door de samenwerking binnen de alliantie wordt de beschikbare kennis en deskundigheid van de verschillende waterbeheerders optimaal benut.
 Het HWBP kent een voortrollend karakter, waarbij jaarlijks een actualisatie van het zesjarige programma plaatsvindt en er een nieuw jaar aan de programmering wordt toegevoegd. Met deze werkwijze ontstaat een adaptief programma dat flexibel in kan spelen op nieuwe ontwikkelingen.
 De huidige HWBP opgave komt voort uit de LRT3 (2011) en de verlengde derde toetsing (LRT3+, 2013). Op basis van de nieuwe landelijke beoordelingsronde overstromingsrisico (LBO-1), die op 1 januari 2017 van start is gegaan, worden ook in het programma 2023-2028 nieuwe projecten toegevoegd.
 De prioritering van de jaarlijks uit te brengen programmering is gebaseerd op urgentie. De programmering 2023–2028 wordt gelijktijdig met deze begroting aan de Kamer aangevonden als onderdeel van het Deltaprogramma 2023 (paragraaf 3.3). In het Deltaprogramma 2023 is tevens een uitgebreide beschrijving van de voortgang van het HWBP opgenomen.
 Het HWBP is onderdeel van het Deltaprogramma met behoud van eigen besturing, organisatie en financiering.
 
 Vooroeververdediging Oosterschelde en Westerschelde
 
 De vooroeververdediging van de dijken in het Ooster- en Westerscheldegebied wordt versterkt. Het project vooroeverbestortingen is opgedeeld in drie verschillende clusters die verspreid over de tijd worden uitgevoerd. In 2021 is de realisatie van cluster 2.2 afgerond. De verwachting is dat in 2022 de realisatie van cluster 3 wordt afgerond. Decharge is in voorbereiding.
 
 Rivierverruiming, niet zijnde Ruimte voor de Rivier
 
 Langs de Maas, de Rijn, de Waal en de Lek zijn en worden projecten uitgevoerd ten behoeve van natuurontwikkeling in de uiterwaarden en om een grotere waterafvoer te kunnen opvangen, de zogeheten NURG (Nadere Uitwerking Rivieren Gebied) projecten. Het NURG-programma wordt uitgevoerd door de Ministeries van Landbouw, Natuur en Voedselkwaliteit en Infrastructuur en Waterstaat. Inmiddels is het overgrote deel van de opgave gerealiseerd en hebben de beide ministeries bij de Herijking van de Ecologische Hoofdstructuur afspraken gemaakt over de verdeling van de restopgave. Hierin is afgesproken dat elk ministerie haar nog lopende projecten afmaakt. De projecten Uiterwaardvergraving Afferdense en Deestse Waarden en Herinrichting Heesseltsche Uiterwaarden zijn in 2021 afgerond en in beheer genomen. Hiermee is de IenW-opgave voor NURG afgerond.
 
 Overige onderzoeken en kleine projecten
 
 Onderdeel van overige onderzoeken en kleine projecten is onder andere het Project Roggenplaat. Rijkswaterstaat heeft in opdracht van de Ministeries van IenW en LNV een zandsuppletie uitgevoerd om de negatieve effecten van de zandhonger in de Oosterschelde tegen te gaan. Het project is in de winter van 2019-2020 succesvol uitgevoerd met een omvang van 213 ha en 1,4 miljoen m3. Inmiddels is de monitoring gestart waarmee de suppletie zal worden geëvalueerd in 2025.
 
 Belangrijkste (budgettaire) aanpassingen 
 
 De toename van het projectbudget op de HWBP rijks-, waterschaps- en overige projecten is veroorzaakt door de prijsbijstelling 2022 en het verlengen van de begrotingsperiode tot 2036.
 
 Het totale projectbudget van Overige onderzoeken en kleine projecten is verlaagd omdat alle Overige onderzoeken en kleine projecten die in het verleden zijn afgerond niet meer in het budget worden meegenomen. 
 
 
 Tabel 13 Projectoverzicht Aanlegprogramma (bedragen x € 1 miljoen)
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Projectbudget
 
 
 Kasbudget
 
 
 Oplevering
 
 
 
 
 
 huidig
 
 
 vorig
 
 
 t/m 2021
 
 
 2022
 
 
 2023
 
 
 2024
 
 
 2025
 
 
 2026
 
 
 2027
 
 
 later
 
 
 huidig
 
 
 vorig
 
 
 
 
 
 
 
 Projecten Nationaal
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Programma HWBP
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 HWBP Rijksprojecten
 
 
 687
 
 
 655
 
 
 27
 
 
 21
 
 
 31
 
 
 38
 
 
 40
 
 
 43
 
 
 58
 
 
 429
 
 
 
 
 
 
 HWBP Overige projectkosten (programmabureau)
 
 
 149
 
 
 138
 
 
 49
 
 
 10
 
 
 7
 
 
 6
 
 
 6
 
 
 6
 
 
 6
 
 
 57
 
 
 
 
 
 
 HWBP Waterschapsprojecten
 
 
 6.856
 
 
 6.280
 
 
 1.172
 
 
 382
 
 
 447
 
 
 567
 
 
 653
 
 
 557
 
 
 411
 
 
 2.667
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Wettelijk BeoordelingsInstrumentarium 2023
 
 
 28
 
 
 27
 
 
 20
 
 
 6
 
 
 2
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Zandhonger Oosterschelde
 
 
 11
 
 
 10
 
 
 
 
 
 
 
 1
 
 
 
 
 
 
 
 
 Landelijk Verbeterprogr. Regionale Rijksk.
 
 
 2
 
 
 2
 
 
 1
 
 
 1
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Kennisprogramma zeespiegelstijging
 
 
 9
 
 
 9
 
 
 1
 
 
 3
 
 
 2
 
 
 2
 
 
 1
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Projecten Noord-Nederland
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Afsluitdijk
 
 
 5
 
 
 5
 
 
 1
 
 
 2
 
 
 2
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Projecten Oost-Nederland
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Kribverlaging Pannerdensch Kanaal
 
 
 31
 
 
 30
 
 
 8
 
 
 7
 
 
 11
 
 
 5
 
 
 
 
 
 
 2023
 
 
 2023
 
 
 
 
 IJsseldelta 2e fase (Reevesluis)
 
 
 96
 
 
 95
 
 
 91
 
 
 0
 
 
 1
 
 
 4
 
 
 
 
 
 
 2021
 
 
 2021
 
 
 
 
 Monitoring Langsdammen Waal
 
 
 5
 
 
 5
 
 
 3
 
 
 0
 
 
 2
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Projecten Zuidwest-Nederland
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Overige onderzoeken en kleine projecten
 
 
 89
 
 
 1.169
 
 
 88
 
 
 
 
 
 
 1
 
 
 
 
 
 
 
 
 Dijkversterking en herstel steenbekleding
 
 
 830
 
 
 830
 
 
 825
 
 
 4
 
 
 1
 
 
 
 
 
 
 
 2023
 
 
 2023
 
 
 
 
 afrondingen
 
 
 
 
 
 2
 
 
 ‒ 1
 
 
 1
 
 
 2
 
 
 
 1
 
 
 1
 
 
 
 
 
 
 
 Programma Realisatie
 
 
 
 
 8.798
 
 
 
 
 9.255
 
 
 
 
 2.286
 
 
 
 
 438
 
 
 
 
 505
 
 
 
 
 623
 
 
 
 
 702
 
 
 
 
 608
 
 
 
 
 476
 
 
 
 
 3.154
 
 
 
 
 
 
 
 
 Budget (DF 1.02.02)
 
 
 
 
 
 
 
 392
 
 
 
 
 459
 
 
 
 
 577
 
 
 
 
 524
 
 
 
 
 460
 
 
 
 
 381
 
 
 
 
 3.714
 
 
 
 
 
 
 
 
 Overprogrammering (-)
 
 
 
 
 
 
 
 ‒ 46
 
 
 
 
 ‒ 46
 
 
 
 
 ‒ 46
 
 
 
 
 ‒ 178
 
 
 
 
 ‒ 148
 
 
 
 
 ‒ 95
 
 
 
 
 560
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 1.03 Studiekosten
 
 
 Motivering 
 
 Dit betreft de studie- en onderzoekskosten voor het Deltaprogramma (MIRT-onderzoeken) en de overige studiekosten op het gebied van waterveiligheid. 
 
 Producten Studie- en onderzoekskosten Deltaprogramma
 
 Hieronder vallen studie- en onderzoekskosten voor het Deltaprogramma (MIRT-onderzoeken). Het Deltaprogramma (DP) is een programma van maatregelen, voorzieningen, onderzoeken en ambities gericht op de korte, middellange en lange termijn waterveiligheid en zoetwatervoorziening van Nederland. Voor een nadere toelichting over deze onderzoeken wordt verwezen naar het Deltaprogramma 2023. Op dit onderdeel worden vooral de onderzoeken voor waterveiligheid verantwoord. 
 Uitvoering gebiedsagenda 
 Het Rijk werkt samen met de regionale partners in het kader van de Agenda IJsselmeergebied 2050 aan de acties die zijn vastgelegd in de Uitvoerings-, kennis- en innovatieagenda IJsselmeergebied 2021-2026.
 Thema water/ landbouw/ voedsel
 In het kader van het missiegedreven topsectoren- en innovatiebeleid (MTIB) heeft IenW binnen het thema landbouw/water/voedsel missies opgesteld op het terrein van waterveiligheid, klimaatadaptatie, waterkwaliteit en beheer van de grote wateren. Deze missies zijn in april 2019 door het kabinet vastgesteld. IenW stelt middelen beschikbaar om voor deze missies kennis en innovatie te realiseren in publiek-privaat gefinancierde samenwerkingsverbanden. Dit doet IenW samen met LNV en de topsectoren.
 Strategisch onderzoek
 In samenwerking met NWO (Nederlandse Organisatie voor Wetenschappelijk Onderzoek) en overheden wordt strategisch onderzoek ontwikkeld voor actuele maatschappelijke ontwikkelingen, zoals droogte en klimaatadaptatie in de stad.
 Water4All
 Het doel van Water4All -Water Security for the Planet- is om oplossingen te vinden voor de waterproblematiek rond te veel, te weinig en te vuil water. De activiteiten zijn gericht op onderzoeken en demonstratieprojecten rond kennis en innovatie. Het onderzoeksprogramma heeft een looptijd van 6 jaar. Voor 2022 en 2023 is in samenwerking met OCW, NWO en de Europese Commissie een programma opgezet voor watermanagement en adaptatie oplossingen voor klimaatextremen. 
 Klimaatadaptatie
 Een belangrijke manier om Nederland voor te bereiden op de gevolgen van klimaatverandering is om te werken aan de transitie naar een klimaatbestendige inrichting. Dit wordt gestimuleerd vanuit het Deltaprogramma Ruimtelijke Adaptatie via een stappenplan waarin alle overheden gezamenlijk de kwetsbare onderdelen van de ruimtelijke inrichting aanpakken. Dit wordt verder ondersteund via een scala aan activiteiten en producten, zoals een kennisportaal, themabijeenkomsten, netwerken, ontwikkeling van standaarden en monitoring. Het werk voor het Deltaprogramma Ruimtelijke Adaptatie wordt uitgevoerd in samenhang met de uitvoering van de Nationale Klimaatadaptatiestrategie.
 Beleidstafel Wateroverlast en Hoogwater
 In 2022 is binnen de beleidstafel wateroverlast en hoogwater een analyse uitgevoerd van de opgetreden extreme neerslag in de zomer van 2021 in Limburg met als doel om, nu en in de toekomst, beter voorbereid te zijn voor de gevolgen van een periode van extreme neerslag. Voor 2023 zijn middelen van uit de investeringsruimte (artikel 5.04) toegevoegd om de voortgang van uitvoering adviezen beleidstafel te kunnen monitoren.
 
 Integraal Rivier Management (IRM)
 
 In 2023 wordt doorgewerkt aan de ontwikkeling van het programma Integraal Riviermanagement (IRM). Er worden beleidskeuzes gemaakt over de afvoercapaciteit (hoeveel hoogwater kan een rivier afvoeren) en rivierbodemligging (op welk niveau moet de rivierbodem liggen).
 
 Regionale keringen
 
 De regionale keringen in beheer van het Rijk zijn door Rijkswaterstaat getoetst. In 2021 is de Tweede Kamer over de uitkomsten geïnformeerd. (Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 27 625, nr. 540)
 In de periode tot eind 2022 worden aanvullende toetsen gedaan en worden verbetermaatregelen voorbereid, die in de periode 2023 tot en met 2032 in een uitvoeringsprogramma worden aangepakt.
 
 Beoordelings- en Ontwerpinstrumentarium (BOI)
 
 In het programma Beoordelings- en Ontwerpinstrumentarium (BOI) 2023 wordt gewerkt aan de doorontwikkeling van het instrumentarium voor beoordelen en ontwerpen. Het programma BOI2023 bouwt voort op het WBI2017, het Ontwerp Instrumentarium (OI) 2014 en de bestaande Technische Leidraden en voegt hier nieuw ontwikkelde kennis en functionaliteit aan toe, zodat het instrumentarium aansluit op de actuele kennis en de ervaringen die zijn en worden opgedaan. 
 Instrumenten die in het programma worden ontwikkeld kunnen direct worden gebruikt voor het ontwerpen van waterkeringen. In 2022 is de eerste beoordelingsronde afgerond en is het instrumentarium doorontwikkeld naar een nieuwe omgevingsregeling en bijbehorende basisinstrumentarium. Met het BOI2023 kunnen de beheerders vanaf 2023 de volgende beoordelingsronde uitvoeren. Vanaf 2023 zal het instrumentarium periodiek worden doorontwikkeld op basis van belangrijke nieuwe inzichten en vervolgens worden aangeboden aan de waterkeringbeheerders.
 
 Kennisprogramma Waterveiligheid
 
 Het Rijk heeft een wettelijke taak (artikel 2.6 Waterwet) om zorg te dragen voor de totstandkoming en het verstrekken van technische leidraden voor het ontwerp, het beheer en het onderhoud van de primaire waterkeringen in Nederland. Hiertoe worden langjarige activiteiten (onderzoek) uitgevoerd om een solide kennisbasis te ontwikkelen. De kennis over waterveiligheid wordt hiermee op het vereiste niveau gehouden, zodat sprake is van actueel, effectief en uitvoerbaar waterveiligheidsbeleid. Dit is de lange termijn ambitie voor waterveiligheid, vormgegeven door de uitvoering van het Kennisprogramma Waterveiligheid.
 
 Kennisprogramma Zeespiegelstijging
 
 Het Kennisprogramma Zeespiegelstijging focust zich op de onzekerheden en de mogelijke effecten voor korte en lange termijn van een (versnelde) zeespiegelstijging. Dit kennisprogramma is gestart in september 2019 en loopt t/m 2026. In 2023 wordt onder andere gewerkt aan:
 - Nader modelmatig onderzoek naar het lange termijn effect van het smelten van de ijskappen op Antarctica;
 - Berekenen van de houdbaarheid van de huidige aanpak van de waterveiligheid en de zoetwatervoorziening;
 - Verder verkennen van de verschillende handelingsperspectieven voor de verre toekomst, met regionale partners in het Deltaprogramma;
 - Vraagstukken met betrekking tot governance en transitiemanagement.
 In 2023 wordt ook een tussenbalans opgesteld.
 
 Cyberweerbaarheid in de watersector
 
 Om het thema cyberweerbaarheid in de watersector effectief aan te pakken is er in 2020 een uitvoeringsprogramma gestart, genaamd «Versterking cyberweerbaarheid in de Watersector». De aanvullende Bestuursakkoord Water (BAW) afspraken (BAW+) over cybersecurity zijn hierin ondergebracht. Partijen in de watersector werken onder regie van het Ministerie van IenW in dit programma samen aan projecten ingedeeld in een vijftal thema’s, die met name gericht zijn op operationele technologie (OT). Er worden instrumenten ontwikkeld om ketenrisico’s te onderkennen, samen te werken op het gebied van monitoring en detectie, trainen en oefenen, de juiste maatregelen te implementeren en expertise te borgen.
 Het programma is in 2022 gecontinueerd. De activiteiten in het programma sluiten aan op de Nederlandse Cybersecurity Strategie (NLCS) en de IenW Cybersecuritystrategie die in 2022 gereed zullen zijn.
 Het Nationaal Watermodel is een geïntegreerde set van modellen om het waterhuishoudkundig systeem van Nederland door te rekenen. Deze is oorspronkelijk ontwikkeld voor het Deltaprogramma. Het model is gebruikt om de effecten van maatregelen op het gebied van met name waterveiligheid, maar ook zoetwatervoorziening en waterkwaliteit (chloride) te berekenen. De doorontwikkeling van het model heeft als doel de waterhuishoudkundige basis ervan ook in andere rekentoepassingen te gebruiken om zo de onderlinge vergelijkbaarheid en de betrouwbaarheid van die toepassingen te garanderen. Het model genereert de waterhuishoudkundige basis voor waterkwaliteitsmodellen.
 
 1.09 Ontvangsten 
 
 
 Ontvangsten waterschapsprojecten 
 
 Conform de Spoedwet (Stb. 2011, 302) dragen de waterschappen vanaf 2011 € 81 miljoen per jaar bij aan het HWBP. Deze bijdrage van de waterschappen is conform het regeerakkoord Rutte I en het Bestuursakkoord Water aangevuld tot € 131 miljoen in 2014 en tot € 181 miljoen structureel vanaf 2015 (inclusief projectgebonden aandeel, prijspeil 2010). Deze bijdrage wordt geïndexeerd op basis van de IBOI, zoals gehanteerd door het ministerie van Financiën. Vanaf 2022 en verder komt dit bedrag jaarlijks uit op ongeveer € 213 miljoen (inclusief projectgebonden aandeel).
 De middelen van de waterschappen worden eerst ingezet voor de waterschapsprojecten van het HWBP-2 en vervolgens voor de waterschapsprojecten van het HWBP. Het in 2013 door de Tweede en Eerste Kamer aangenomen wetsvoorstel Wijziging van de Waterwet (doelmatigheid en bekostiging hoogwaterbescherming) (Kamerstukken II, 2012–2013, 33 465, nr. 3) is per 1 januari 2014 in werking getreden. De wet regelt dat het Rijk en de waterschappen jaarlijks elk de helft van de bijdrage aan het HWBP betalen.
 In bijlage 3 is een overzicht opgenomen waarin nader is ingegaan op de financiering van het HWBP-2 en het HWBP.
 
 
 
 
 3.2
 Artikel 2 Investeren in zoetwatervoorzieningen
 
 
 
 A.
 Omschrijving van de samenhang in het beleid
 
 Op het gebied van zoetwatervoorziening is het beleid gericht op een duurzame zoetwatervoorziening die economisch doelmatig is. De uitvoering is gericht op het zoveel mogelijk voorkomen van tekorten. Dit is een gezamenlijke verantwoordelijkheid van overheden en gebruikers. Het Ministerie van IenW werkt samen met deze partijen in het Deltaprogramma Zoetwater. De maatregelen die in uitvoering worden genomen staan in het Deltaplan Zoetwater. 
 In periodes van ernstig watertekort (in droge zomers) wordt water verdeeld op basis van een verdringingsreeks. 
 Op dit artikel worden de producten op het gebied van zoetwatervoorziening verantwoord. De waterkwaliteit maatregelen in het hoofdwatersysteem die niet verbonden zijn aan waterveiligheid en zoetwatervoorziening worden op artikel 7 van het deltafonds verantwoord. 
 Dit artikel is gerelateerd aan beleidsartikel 11 (Integraal waterbeleid) op de begroting van hoofdstuk XII.
 Ambities voor zoetwater 
 Nederland heeft een unieke ligging in een delta. Water speelt niet alleen een cruciale rol in de leefbaarheid van onze omgeving, het is ook een verbindend element in onze economische positie. Zelfs in droge tijden komen via de Rijn en de Maas nog honderdduizenden liters zoetwater ons land binnen. Dit is een belangrijk concurrentievoordeel ten opzichte van landen die deze rivieren niet hebben. Nederland bezit unieke kennis en kunde op het gebied van waterbeheer en waterkwaliteit en verdient daar veel geld mee.
 
 Om de bijdrage van zoetwater aan onze sterke economische positie te behouden en te versterken, in harmonie met de leefomgeving, is het zaak dat er geanticipeerd wordt op toekomstige trends en ontwikkelingen. Nederland krijgt vaker te maken met droogte en periodes van laagwater in de rivieren. In de NOVI en in het Nationaal Waterprogramma 2022-2027 is daarom een voorkeursvolgorde opgenomen voor (regionaal) waterbeheer om de beschikbaarheid van water zeker te stellen en wateroverlast te voorkomen:
 
 
 •
 Uitgangspunt is dat bij de ruimtelijke inrichting en landgebruik meer rekening moet worden gehouden met waterbeschikbaarheid en wateroverlast;
 
 
 •
 alle watergebruikers, waaronder landbouw, natuur, industrie en consumenten, zullen zuiniger moeten omgaan met water;
 
 
 •
 de waterbeheerders (waaronder waterschappen, provincies, gemeenten, Rijkswaterstaat, agrariërs en natuurterreinbeheerders) zullen water beter moeten vasthouden, bergen en opslaan;
 
 
 •
 De waterbeheerders zullen water slimmer moeten verdelen;
 
 
 •
 Bij een natuurlijk fenomeen is nooit alle schade te voorkomen, dus als de inzet toch nog onvoldoende is, dan moeten we als samenleving de (rest)schade accepteren en ons daarop voorbereiden.
 
 
 Het Deltaprogramma Zoetwater heeft als overkoepelend doel dat Nederland in 2050 weerbaar is tegen watertekorten.
 Deze ambitie is uitgewerkt in vijf nationale subdoelen:
 
 
 –
 Het in stand houden en bevorderen van een gezond en evenwichtig watersysteem.
 
 
 
 
 
 –
 Het beschermen van de cruciale gebruiksfuncties drinkwater (volksgezondheid), energie, kwetsbare natuur, waterkeringen en het tegengaan van klink en zetting.
 
 
 
 
 –
 Het effectief en zuinig gebruiken van het beschikbare water.
 
 
 –
 Het bevorderen van de concurrentiepositie van Nederland wat betreft aan water gerelateerde economie.
 
 
 –
 Het ontwikkelen van waterkennis, -kunde en -innovatie ten behoeve van de zoetwaterdoelen.
 
 
 Van ambities naar uitvoering 
 Om de zoetwaterdoelen te realiseren worden maatregelen getroffen voor het robuuster maken van het watersysteem (nationaal en regionaal) en om de gevolgen van langdurige droogte en lage rivierafvoeren ten gevolgen van klimaatverandering zoveel mogelijk te beperken. 
 In het nieuwe Deltaplan Zoetwater 2022-2027 hebben het Rijk en de zoetwaterregio’s een maatregelenpakket van € 800 miljoen uitgewerkt. Hiervan is circa € 250 miljoen afkomstig uit het Deltafonds en circa € 550 miljoen vanuit de zoetwaterregio’s. 
 Meer dan de helft van de investeringen is voorzien op de zandgronden, om de ruimtelijke inrichting aan te passen aan waterbeschikbaarheid en de omslag te maken naar het beter vasthouden van water. De overige maatregelen zijn gericht op het slimmer verdelen van het beschikbare water, het gebruik van alternatieve bronnen (zoals effluent en brakke kwel) en innovaties in onder meer de landbouw. Daarbij wordt Slim Watermanagement in de tweede fase ook benut voor het verder uitwerken en lerend implementeren van de strategie Klimaatbestendige Zoetwatervoorziening Hoofdwatersysteem.
 Voor een nadere toelichting wordt verwezen naar het Deltaprogramma 2023, het Deltaplan Zoetwater 2022-2027 en het Nationaal Water Programma 2022–2027.
 
 
 
 B.
 Budgettaire gevolgen van uitvoering
 
 
 Tabel 14 Budgettaire gevolgen van de uitvoering art. 2 Investeren in zoetwatervoorziening (bedragen x € 1.000)
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 2021
 
 
 2022
 
 
 2023
 
 
 2024
 
 
 2025
 
 
 2026
 
 
 2027
 
 
 
 
 
 
 
 Verplichtingen
 
 
 
 
 37.281
 
 
 
 
 307.595
 
 
 
 
 121.644
 
 
 
 
 2.893
 
 
 
 
 5.496
 
 
 
 
 3.511
 
 
 
 
 61.923
 
 
 
 
 
 
 Uitgaven
 
 
 
 
 35.173
 
 
 
 
 161.985
 
 
 
 
 142.386
 
 
 
 
 47.159
 
 
 
 
 45.198
 
 
 
 
 51.511
 
 
 
 
 78.688
 
 
 
 
 
 
 2.02 Ontwikkeling zoetwatervoorziening
 
 
 
 33.224
 
 
 157.093
 
 
 137.886
 
 
 43.020
 
 
 37.811
 
 
 49.311
 
 
 76.488
 
 
 
 
 
 2.02.01 Planning zoetwatervoorziening
 
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 
 
 
 2.02.02 Aanleg zoetwatervoorziening
 
 
 
 33.224
 
 
 157.093
 
 
 137.886
 
 
 43.020
 
 
 37.811
 
 
 49.311
 
 
 76.488
 
 
 
 
 
 2.03 Studiekosten
 
 
 
 1.949
 
 
 4.892
 
 
 4.500
 
 
 4.139
 
 
 7.387
 
 
 2.200
 
 
 2.200
 
 
 
 
 
 2.03.01 Studie en onderzoekskosten Deltaprogramma
 
 
 
 1.949
 
 
 4.892
 
 
 4.500
 
 
 4.139
 
 
 7.387
 
 
 2.200
 
 
 2.200
 
 
 
 
 
 Ontvangsten
 
 
 
 
 92
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 2.09 Ontvangsten investeren in waterkwantiteit en zoetwatervoorzieningen
 
 
 
 
 92
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Geschatte budgetflexibiliteit
 
 
 Tabel 15 Geschatte budgetflexibiliteit
 
 
 
 
 
 
 
 2023
 
 
 
 
 
 
 Juridisch verplicht
 
 
 97%
 
 
 
 
 Bestuurlijk gebonden
 
 
 3%
 
 
 
 
 Beleidsmatig gereserveerd
 
 
 
 
 
 Nog niet ingevuld/vrij te besteden
 
 
 
 
 
 
 Onderstaand zijn de beschikbare budgetten tot en met 2036 per jaar gepresenteerd op artikelonderdeelniveau. De mutaties zijn in de verdiepingsbijlage bij de begroting op hetzelfde detailniveau tot en met 2036 toegelicht.
 
 Tabel 16 Artikel 2 Investeren in zoetwatervoorziening (bedragen x € 1 .000)
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 2022
 
 
 2023
 
 
 2024
 
 
 2025
 
 
 2026
 
 
 2027
 
 
 2028
 
 
 2029
 
 
 
 
 
 
 
 2
 
 
 
 
 Investeren in zoetwatervoorziening
 
 
 
 
 Uitgaven
 
 
 
 
 161.985
 
 
 
 
 142.386
 
 
 
 
 47.159
 
 
 
 
 45.198
 
 
 
 
 51.511
 
 
 
 
 78.688
 
 
 
 
 982
 
 
 
 
 1.604
 
 
 
 
 
 2.02
 
 
 Ontwikkeling zoetwatervoorziening
 
 
 
 157.093
 
 
 137.886
 
 
 43.020
 
 
 37.811
 
 
 49.311
 
 
 76.488
 
 
 982
 
 
 1.604
 
 
 
 
 2.03
 
 
 Studiekosten
 
 
 
 4.892
 
 
 4.500
 
 
 4.139
 
 
 7.387
 
 
 2.200
 
 
 2.200
 
 
 
 
 
 
 
 2
 
 
 
 
 Investeren in zoetwatervoorziening
 
 
 
 
 Ontvangsten
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 2.09
 
 
 Ontvangsten investeren in waterkwantiteit en zoetwatervoorzieningen
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 2030
 
 
 
 
 2031
 
 
 
 
 2032
 
 
 
 
 2033
 
 
 
 
 2034
 
 
 
 
 2035
 
 
 
 
 2036
 
 
 
 
 2022-2036
 
 
 
 
 
 
 2
 
 
 
 
 Investeren in zoetwatervoorziening
 
 
 
 
 Uitgaven
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 529.513
 
 
 
 
 
 2.02
 
 
 Ontwikkeling zoetwatervoorziening
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 504.195
 
 
 
 
 2.03
 
 
 Studiekosten
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 25.318
 
 
 
 
 
 2
 
 
 
 
 Investeren in zoetwatervoorziening
 
 
 
 
 Ontvangsten
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 2.09
 
 
 Ontvangsten investeren in waterkwantiteit en zoetwatervoorzieningen
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 C.
 Toelichting 
 
 
 2.01 Aanleg waterkwantiteit 
 
 Er worden op dit artikelonderdeel nu geen projecten verantwoord. 
 
 2.02 Overige waterinvesteringen Zoetwatervoorziening 
 
 
 Motivering 
 
 Het betreft projecten die de zoetwatervoorziening bevorderen en de kwaliteit waarborgen. Dit zijn maatregelen en voorzieningen van nationaal belang ter voorkoming, en waar nodig beperking van, waterschaarste en ter bescherming of verbetering van de chemische of ecologische kwaliteit van watersystemen, voor zover deze onderdeel uitmaken van opgaven op het gebied van zoetwatervoorziening.
 
 Producten
 
 
 Realisatieprogramma Zoetwatervoorziening 
 
 
 Deltaplan Zoetwater 2015-2021 (fase 1) 
 
 De meeste maatregelen uit de eerste fase van het Deltaplan Zoetwater (2015-2021), met een omvang van € 400 miljoen, waarvan € 150 miljoen uit het Deltafonds, zijn eind 2021 afgerond. Enkele maatregelen voor het Hoofdwatersysteem en het regionaal watersysteem hebben nog een doorloop tot 2023.
 Het project Noordervaart van Rijkswaterstaat heeft te maken met vertraging en meerkosten, vanwege onverwacht veel cultureel erfgoed in de ondergrond en ontwikkelingen in de markt. Na zorgvuldige afweging op basis van de hiervoor ontwikkelde criteria heeft het Bestuurlijk Platform Zoetwater besloten deze in het programma in te passen.
 Waterbeschikbaarheid voor het hoofdwatersysteem krijgt invulling via de Strategie Klimaatbestendige Zoetwatervoorziening Hoofdwatersysteem. In dat kader vindt afstemming plaats met andere waterbeheerders en met gebruikers. Daarnaast voert Rijkswaterstaat het programmamanagement voor Slim Watermanagement uit.
 
 Deltaplan Zoetwater fase 2 (2022-2027
 
 De zoetwaterregio's en het Rijk hebben intensief samengewerkt om tot een goed onderbouwd maatregelenpakket te komen voor het Deltaplan Zoetwater fase 2 (2022-2027). 
 Het Deltaplan 2022-2027 omvat meer dan 150 maatregelen die zijn uitgewerkt in de zoetwaterregio's en voor het hoofdwatersysteem, passend bij de nationale en regionale opgaven.
 Het maatregelenpakket voor de 2e fase heeft een omvang van circa € 800 miljoen, waarvan circa € 250 miljoen vanuit het Deltafonds en circa € 550 miljoen vanuit de zoetwaterregio’s komt.
 De investeringen worden gedaan door het Rijk (Deltafonds), waterschappen, provincies, gemeenten, drinkwaterbedrijven en de watergebruikers. Maatregelen in het hoofdwatersysteem worden volledig bekostigd uit het Deltafonds. Regionale maatregelen worden voor 75% door de regio bekostigd; maximaal 25% van de kosten wordt uit het Deltafonds vergoed. Bovenregionale maatregelen en innovatieve maatregelen kunnen in aanmerking komen voor een maximale bijdrage van 50% uit het Deltafonds.
 
 Tijdelijke Impulsregeling Ruimtelijke Adaptatie
 
 In het bestuursakkoord ruimtelijke adaptatie is afgesproken dat IenW een tijdelijke impulsregeling zal uitwerken. De regeling is per 1 januari 2021 van start gegaan. Het doel is om de uitvoering van klimaatadaptatiemaatregelen door decentrale overheden te versnellen. Aanvragen kunnen worden gedaan tot einde 2023. Er is een beleidsreservering van € 200 miljoen in het Deltafonds opgenomen.
 
 Belangrijkste (budgettaire) aanpassingen
 
 Met het instemmen met de begroting van 2023 is het geld beschikbaar gekomen voor de uitvoering van Deltaplan Zoet water fase 2 voor de periode 2022-2027. Dit is nu in de meerjarenbegroting opgenomen.
 
 Tabel 17 Projectoverzicht aanlegprogramma (bedragen x € 1 miljoen)
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Projectbudget
 
 
 Kasbudget
 
 
 Oplevering
 
 
 
 
 
 huidig
 
 
 vorig
 
 
 t/m 2021
 
 
 2022
 
 
 2023
 
 
 2024
 
 
 2025
 
 
 2026
 
 
 2027
 
 
 later
 
 
 huidig
 
 
 vorig
 
 
 
 
 
 
 
 Projecten Zoetwatervoorziening
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Projecten Nationaal
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Deltaplan Zoetwater
 
 
 72
 
 
 70
 
 
 26
 
 
 25
 
 
 10
 
 
 11
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Impuls ruimtelijke adaptie
 
 
 208
 
 
 205
 
 
 28
 
 
 87
 
 
 96
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Zoetwater maatregelen
 
 
 264
 
 
 25
 
 
 
 42
 
 
 30
 
 
 31
 
 
 37
 
 
 48
 
 
 76
 
 
 
 
 
 
 
 
 Projecten Zuidwest-Nederland
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Ecologische maatregelen Markermeer
 
 
 10
 
 
 10
 
 
 8
 
 
 
 1
 
 
 1
 
 
 
 
 
 
 2021/2022
 
 
 2021/2022
 
 
 
 
 Besluit Beheer Haringvlietsluizen
 
 
 84
 
 
 84
 
 
 75
 
 
 2
 
 
 1
 
 
 1
 
 
 1
 
 
 1
 
 
 1
 
 
 2
 
 
 2018/2029
 
 
 2018/2029
 
 
 
 
 Afrondingen
 
 
 
 
 
 1
 
 
 
 ‒ 1
 
 
 
 
 ‒ 1
 
 
 
 
 
 
 
 
 Programma Realisatie
 
 
 
 
 638
 
 
 
 
 394
 
 
 
 
 137
 
 
 
 
 157
 
 
 
 
 138
 
 
 
 
 43
 
 
 
 
 38
 
 
 
 
 49
 
 
 
 
 76
 
 
 
 
 2
 
 
 
 
 
 
 
 
 Budget (DF 2.02.02)
 
 
 
 
 
 
 
 157
 
 
 
 
 138
 
 
 
 
 43
 
 
 
 
 38
 
 
 
 
 49
 
 
 
 
 76
 
 
 
 
 2
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Verkenningen- en Planuitwerkingsprogramma
 
 Het verkenningen- en planuitwerkingsprogramma dient om een probleem of een initiatief met een maatschappelijke meerwaarde te verkennen en om daarna, indien nodig, uit alternatieven de beste oplossing voor het probleem te zoeken en voor te bereiden voor de uitvoering. Dit artikelonderdeel geeft inzicht in de stand van zaken van diverse projecten en programma’s op het gebied van zoetwatervoorziening die zich in de fasen van voorbereiding tot realisatie bevinden. 
 Er worden op dit artikelonderdeel nu geen projecten verantwoord.
 
 2.03 Studiekosten 
 
 
 Motivering 
 
 Dit betreft de studie- en onderzoekskosten voor het Deltaprogramma (MIRT-onderzoeken) en de overige studiekosten op het gebied van zoetwatervoorziening. 
 
 Producten
 
 Op dit onderdeel van de begroting staan de studie- en onderzoekskosten ten behoeve van het Deltaprogramma (MIRT-onderzoeken) die betrekking hebben op zoetwatervoorziening.
 Ten behoeve van Deltaprogramma Zoet Water (DPZW) wordt onder andere onderzoek gedaan naar de verbinding van de waterketen met watersystemen, de watersysteemverkenning fase 2, de kennisagenda zoetwater, het vernatten van beekdalen, Salti solutions en aan klimaat en waterrobuust Laag-Nederland.
 
 Subsidieregeling Bevaarbaarheid
 
 Door het nieuwe peilbesluit voor het IJsselmeergebied kunnen jachthavens minder bereikbaar worden. Om tegemoet te komen aan de extra baggerkosten is een subsidieregeling opgesteld, die in 2025 zal aflopen en daarna wordt geëvalueerd. Op basis daarvan zal besloten worden of de subsidieregeling zal worden verlengd.
 
 Mitigerende maatregel Stenen Beer
 
 In verband met het nieuwe peilbesluit IJsselmeergebied is het noodzakelijk dat de capaciteit van de pomp in het gemaal de Stenen Beer wordt vergroot. Hiertoe wordt door het betrokken waterschap een boezemplan opgesteld. De voorbereidingsfase, vergunningen en uitvoering zijn gepland in 2023/2024.
 
 
 
 
 3.3
 Artikel 3 Exploitatie, onderhoud en vernieuwing
 
 
 
 A.
 Omschrijving van de samenhang in het beleid
 
 Op dit artikel worden de producten op het gebied van instandhouding verantwoord. Dit betreft de exploitatie, het regulier onderhoud en vernieuwing. Doel hierbij is het duurzaam op orde houden van het watersysteem tegen maatschappelijk aanvaardbare kosten, zodat Nederland droge voeten houdt.
 Dit artikel is gerelateerd aan beleidsartikel 11 Integraal Waterbeleid op de Begroting hoofdstuk XII
 
 
 
 B.
 Budgettaire gevolgen van uitvoering
 
 
 Tabel 18 Budgettaire gevolgen van de uitvoering art. 3 Exploitatie, onderhoud en vervanging (bedragen x € 1.000)
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 2021
 
 
 2022
 
 
 2023
 
 
 2024
 
 
 2025
 
 
 2026
 
 
 2027
 
 
 
 
 
 
 
 Verplichtingen
 
 
 
 
 222.293
 
 
 
 
 264.587
 
 
 
 
 363.954
 
 
 
 
 326.210
 
 
 
 
 406.524
 
 
 
 
 187.745
 
 
 
 
 136.946
 
 
 
 
 
 
 Uitgaven
 
 
 
 
 229.412
 
 
 
 
 257.806
 
 
 
 
 371.642
 
 
 
 
 328.297
 
 
 
 
 407.218
 
 
 
 
 185.624
 
 
 
 
 136.610
 
 
 
 
 
 
 3.01 Exploitatie
 
 
 
 7.809
 
 
 8.028
 
 
 8.028
 
 
 8.055
 
 
 8.055
 
 
 8.055
 
 
 8.283
 
 
 
 
 3.01.01 Exploitatie Watermanagement
 
 
 7.809
 
 
 8.028
 
 
 8.028
 
 
 8.055
 
 
 8.055
 
 
 8.055
 
 
 8.283
 
 
 
 
 
 - Waarvan bijdrage aan agentschap RWS
 
 
 
 
 7.809
 
 
 
 
 8.028
 
 
 
 
 8.028
 
 
 
 
 8.055
 
 
 
 
 8.055
 
 
 
 
 8.055
 
 
 
 
 8.283
 
 
 
 
 
 
 3.02 Onderhoud en vernieuwing
 
 
 
 221.603
 
 
 249.778
 
 
 363.614
 
 
 320.242
 
 
 399.163
 
 
 177.569
 
 
 128.327
 
 
 
 
 3.02.01 Onderhoud Waterveiligheid
 
 
 177.644
 
 
 143.882
 
 
 253.507
 
 
 280.907
 
 
 315.655
 
 
 110.956
 
 
 113.266
 
 
 
 
 
 - Waarvan bijdrage aan agentschap RWS
 
 
 
 
 177.644
 
 
 
 
 143.882
 
 
 
 
 253.507
 
 
 
 
 280.907
 
 
 
 
 315.655
 
 
 
 
 110.956
 
 
 
 
 113.266
 
 
 
 
 
 3.02.02 Onderhoud Zoetwatervoorziening
 
 
 34.797
 
 
 88.601
 
 
 94.939
 
 
 20.026
 
 
 19.997
 
 
 3.890
 
 
 3.890
 
 
 
 
 
 - Waarvan bijdrage aan agentschap RWS
 
 
 
 
 34.797
 
 
 
 
 88.601
 
 
 
 
 94.939
 
 
 
 
 20.026
 
 
 
 
 19.997
 
 
 
 
 3.890
 
 
 
 
 3.890
 
 
 
 
 
 
 3.02.03 Vernieuwing
 
 
 
 9.162
 
 
 17.295
 
 
 15.168
 
 
 19.309
 
 
 63.511
 
 
 62.723
 
 
 11.171
 
 
 
 
 
 Ontvangsten
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Geschatte budgetflexibiliteit
 
 Tabel 19 Geschatte budgetflexibiliteit
 
 
 
 
 
 
 
 2023
 
 
 
 
 
 
 Juridisch verplicht
 
 
 100%
 
 
 
 
 Bestuurlijk gebonden
 
 
 
 
 
 Beleidsmatig gereserveerd
 
 
 
 
 
 Nog niet ingevuld/vrij te besteden
 
 
 
 
 
 
 Onderstaand zijn de beschikbare budgetten tot en met 2036 per jaar gepresenteerd op artikelonderdeelniveau. De mutaties zijn in de verdiepingsbijlage bij de begroting op hetzelfde detailniveau tot en met 2036 toegelicht.
 
 Tabel 20 Artikel 3 Exploitatie, onderhoud en vervanging (bedragen x € 1.000)
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 2022
 
 
 2023
 
 
 2024
 
 
 2025
 
 
 2026
 
 
 2027
 
 
 2028
 
 
 2029
 
 
 
 
 
 
 
 3
 
 
 
 
 Beheer, onderhoud en vernieuwing
 
 
 
 
 Uitgaven
 
 
 
 
 257.806
 
 
 
 
 371.642
 
 
 
 
 328.297
 
 
 
 
 407.218
 
 
 
 
 185.624
 
 
 
 
 136.610
 
 
 
 
 207.659
 
 
 
 
 202.157
 
 
 
 
 
 3.01
 
 
 Exploitatie
 
 
 
 8.028
 
 
 8.028
 
 
 8.055
 
 
 8.055
 
 
 8.055
 
 
 8.283
 
 
 7.829
 
 
 7.829
 
 
 
 
 3.02
 
 
 Onderhoud en vernieuwing
 
 
 
 249.778
 
 
 363.614
 
 
 320.242
 
 
 399.163
 
 
 177.569
 
 
 128.327
 
 
 199.830
 
 
 194.328
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 2030
 
 
 
 
 2031
 
 
 
 
 2032
 
 
 
 
 2033
 
 
 
 
 2034
 
 
 
 
 2035
 
 
 
 
 2036
 
 
 
 
 2022-2036
 
 
 
 
 
 
 3
 
 
 
 
 Beheer, onderhoud en vernieuwing
 
 
 
 
 Uitgaven
 
 
 
 
 181.105
 
 
 
 
 264.781
 
 
 
 
 254.122
 
 
 
 
 198.410
 
 
 
 
 218.051
 
 
 
 
 228.051
 
 
 
 
 243.598
 
 
 
 
 3.685.131
 
 
 
 
 
 3.01
 
 
 Exploitatie
 
 
 
 7.829
 
 
 7.829
 
 
 7.829
 
 
 7.829
 
 
 7.829
 
 
 7.829
 
 
 7.829
 
 
 118.965
 
 
 
 
 3.02
 
 
 Onderhoud en vernieuwing
 
 
 
 173.276
 
 
 256.952
 
 
 246.293
 
 
 190.581
 
 
 210.222
 
 
 220.222
 
 
 235.769
 
 
 3.566.166
 
 
 
 
 
 
 
 
 C.
 Toelichting 
 
 
 3.01 Exploitatie
 
 
 Motivering
 
 
 Met exploitatie streeft IenW naar:
 
 
 •
 Het goed voorbereid zijn op crisissituaties door te zorgen voor een robuuste informatievoorziening;
 
 
 •
 Het reguleren van de hoeveelheid water in het hoofdwatersysteem onder normale omstandigheden en bij zowel (extreem) hoogwater als laagwater;
 
 
 •
 Een duurzaam watersysteem, met zowel een goede chemische als ecologische kwaliteit, dat voorziet in de beschikbaarheid van voldoende water van goede kwaliteit voor de gebruiker.
 
 
 
 
 Producten 
 
 
 Met betrekking tot exploitatie worden de volgende activiteiten uitgevoerd:
 
 
 •
 Monitoring waterkwantiteit (waterstanden, afvoer), waterkwaliteit en informatievoorziening;
 
 
 •
 Crisisbeheersing en -preventie;
 
 
 •
 Regulering gebruik door vergunningverlening en handhaving;
 
 
 •
 Het nakomen van bestuurlijke afspraken waterverdeling en gebruik (onder andere in waterakkoorden);
 
 
 •
 Regulering waterverdeling (operationele modellen actualiseren en toepassen, bediening (stormvloed)keringen, stuwen, gemalen en spuien).
 
 
 
 De activiteiten die door RWS centraal worden uitgevoerd, worden gefinancierd uit de budgetten voor netwerkgebonden kosten. Deze staan op artikel 5.
 
 De doelstellingen voor het waterkwantiteitsbeheer van de Rijkswateren zijn:
 
 
 •
 Het op orde brengen en houden van de samenhang tussen het regionaal- en het hoofdwatersysteem, zodat zowel wateroverlast als watertekort wordt bestreden;
 
 
 •
 Het kunnen beschikken over voldoende water in de Rijkswateren, zodat kan worden voldaan aan de behoeften die voortvloeien uit de gebruiksfuncties.
 
 
 
 Daarnaast is zorg gedragen voor een adequate informatievoorziening over de reguliere waterkwantiteit en waterkwaliteit. Dit houdt de vergaring en beschikbaarstelling in van interne en externe informatie over het watersysteem. Het gaat daarbij om de dagelijkse informatie voor de verschillende gebruikers (waaronder scheepvaart, drinkwaterbedrijven, zwemwaterkwaliteit/provincies en recreatie) en om berichtgeving bij uitzonderlijke situaties over hoog- en laagwater, naderende stormvloeden, verontreinigingen en ijsvorming. Daarmaast is er ook de reguliere waterkwaliteit monitoring (chemie, biologie), en beoordeling en informatieverstrekking over de toestand van het watersysteem.
 
 3.01.01 Exploitatie  Watermanagement
 
 
 Meetbare gegevens
 
 
 Tabel 21 Omvang areaal1Bron: Rijkswaterstaat, 2022
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Areaaleenheid
 
 
 Omvang
 
 
 
 
 Budget 2023 (x € 1 mln.)
 
 
 
 
 
 
 2021
 
 
 2022
 
 
 2023
 
 
 
 
 
 Watermanagement
 
 
 km2 water
 
 
 90.187
 
 
 90.188
 
 
 90.188
 
 
 8.028
 
 
 
 
 
 
 Toelichting
 
 In 2023 wordt een kleine toename van het wateroppervlak voorzien, met name door de realisatie van KRW-maatregelen in de uiterwaarden. Dit valt binnen de afronding.
 
 Tabel 22 Indicatoren Watermanagement1Bron: Rijkswaterstaat, 2022
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Indicator
 
 
 Realisatie 2021
 
 
 Streefwaarde 2021
 
 
 Streefwaarde 2022
 
 
 Streefwaarde 2023
 
 
 
 
 
 
 Betrouwbaarheid informatievoorziening
 
 
 96%
 
 
 95%
 
 
 95%
 
 
 95%
 
 
 
 
 Waterhuishouding op orde
 
 
 100%
 
 
 100%
 
 
 100%
 
 
 100%
 
 
 
 
 
 
 Toelichting indicator Betrouwbaarheid Informatievoorziening 
 
 Met deze indicator wordt aangegeven in hoeverre Rijkswaterstaat tijdig en juist informatie heeft verstrekt ten behoeve van maatschappelijk vitale processen (bijv. drinkwatervoorziening). Het betreft hier informatie over ijsgang, hoogwater, stormvloed en verontreinigingen.
 
 Toelichting indicator Waterhuishouding op orde 
 
 
 Met deze indicator wordt aangegeven in hoeverre de waterhuishouding op orde is door de functievervulling van vier hoofdwatersysteemfuncties te meten:
 
 
 •
 Peilhandhaving Kanalen en Meren; geeft aan in hoeverre de peilen, zoals afgesproken in Waterakkoorden en Peilbesluiten, binnen de afgesproken marges zijn gebleven.
 
 
 •
 Hoogwaterbeheersing Kanalen en meren; geeft aan in hoeverre de infrastructuur van peilgereguleerde watersystemen (grote rivieren niet meegerekend) beschikbaar was voor hoogwaterafvoer in de tijdvensters met groot waterbezwaar.
 
 
 •
 Wateraanvoer bij droogte; geeft aan in hoeverre de infrastructuur voor de wateraanvoer (o.a. stuwen, spuien, sifons en gemalen) beschikbaar was in de tijdvensters met droogte.
 
 
 •
 Verziltingsbestrijding; geeft aan in hoeverre zoutindringing kon worden beperkt en of chlorideconcentraties onder de afgesproken maxima zijn gebleven. Afspraken over wateraanvoer en -verdeling en over chloridegehalten zijn vastgelegd in Waterakkoorden.
 
 
 
 
 3.02 Onderhoud en vernieuwing
 
 
 Motivering
 
 Onderhoud en vernieuwing omvat waterveiligheid (bescherming tegen overstromen door hoogwater) en de zoetwatervoorziening. Het is gericht op het zodanig in conditie houden van het hoofdwatersysteem dat de primaire functie voor zowel waterveiligheid als voor de zoetwatervoorziening wordt vervuld.
 
 Producten
 
 De activiteiten die door RWS centraal worden uitgevoerd, worden gefinancierd uit de budgetten voor netwerkgebonden kosten. Deze staan op artikel 5.
 
 Meetbare gegevens 
 
 
 Onderhoud
 
 
 Tabel 23 Indicator Onderhoud Waterveiligheid1Bron: Rijkswaterstaat, 2022
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Indicator
 
 
 Realisatie 2021
 
 
 Streefwaarde 2021
 
 
 Streefwaarde 2022
 
 
 Streefwaarde 2023
 
 
 
 
 
 
 Handhaving kustlijn
 
 
 90%
 
 
 90%
 
 
 90%
 
 
 90%
 
 
 
 
 Beschikbaarheid stormvloedkeringen
 
 
 83%
 
 
 100%
 
 
 100%
 
 
 100%
 
 
 
 
 
 
 Toelichting bij indicator handhaving kustlijn 
 
 Met deze indicator wordt aangegeven in hoeverre de kustlijn is gehandhaafd, met de basiskustlijn als referentie. Het streven is dat minimaal 90% van de kustlijn zeewaarts ligt van de basiskustlijn. Kleine verschuivingen zijn normaal en toegestaan en worden door middel van het programma voor kustsuppletie gecorrigeerd. Het suppletieprogramma wordt eenmalig voor 4 jaar vastgesteld en vervolgens jaarlijks geactualiseerd. In 2019 is het suppletieprogramma ’20–’23 vastgesteld. In 2021 was er sprake van vertraging bij enkele aanbestedingen. Deze achterstand is inmiddels grotendeels ingelopen.
 In onderstaande figuur is weergegeven hoe afgelopen jaren gepresteerd is op dit onderdeel, hoeveel zand er gesuppleerd is en hoeveel zand er naar verwachting in 2022 gesuppleerd zal worden. In 2021 is er 16,1 mln. m³ gesuppleerd. De prognose voor 2022 is dat er in totaal 13,3 mln. m³ wordt gesuppleerd. 
 
 Zandsuppletievolumes en prestatie t.a.v. handhaving kustlijn
 
 
 Figuur 5
 
 
 Toelichting bij indicator beschikbaarheid stormvloedkeringen 
 Met deze indicator wordt aangegeven in hoeverre de 6 stormvloedkeringen voldoen aan de normen zoals die zijn vastgelegd in de Waterwet. De streefwaarde van 100% is in 2021 niet gehaald omdat één van de zes keringen, namelijk de Ramspolkering, niet voldoet.
 Voor de Ramspolkering kan op dit moment niet aantoonbaar gemaakt worden of de kering voldoet aan de afgesproken faalkanseis vanwege het niet voldoen aan de organisatorische randvoorwaarden voor goed probabilistisch beheer en onderhoud. Inmiddels worden verbetermaatregelen voorbereid zoals het op peil brengen van de capaciteit en het kennis- en kwaliteitsniveau van de beheerorganisatie. De verbeteringen zullen naar verwachting op zijn vroegst in het najaar van 2022 in de faalkansanalyse zichtbaar worden.
 In de onderstaande tabel is per kering het prestatieniveau weergegeven.
 
 Tabel 24 Prestatieniveau stormvloedkeringen op peildatum oktober 2021
 
 
 
 
 
 
 
 
 Stormvloedkeringen
 
 
 Type norm
 
 
 Norm waterwet
 
 
 Prestatieniveau
 
 
 
 
 
 
 Maeslantkering
 
 
 kans op niet-sluiten bij sluiting
 
 
 1:100
 
 
 1:109
 
 
 
 
 Hartelkering
 
 
 kans op niet-sluiten bij sluiting
 
 
 1:10
 
 
 1:13
 
 
 
 
 Hollandsche IJsselkering
 
 
 kans op niet-sluiten bij sluiting
 
 
 1:200
 
 
 1:650
 
 
 
 
 Ramspolkering
 
 
 kans op niet-sluiten bij sluiting
 
 
 1:173*
 
 
 niet beschikbaar, zie toelichting
 
 
 
 
 Oosterscheldekering
 
 
 faalkans per jaar
 
 
 1:10.000
 
 
 Voldoet (**)
 
 
 
 
 Haringvlietsluizen
 
 
 faalkans per jaar
 
 
 1:1.000
 
 
 Voldoet (**)
 
 
 
 
 
 * De Ramspolkering moet ook buiten het stormseizoen beschikbaar zijn. Daarom is de eis uit de Waterwet (1:100) verdeeld over het stormseizoen (1:173) en het overige seizoen (1:27).
 ** Hier wordt gewerkt met prestatiepeilen. Een prestatiepeil is het berekende waterpeil dat bij een vooraf afgesproken overschrijdingsfrequentie hoort. Als de prestatiepeilen lager zijn dan de vooraf afgesproken beoordelingspeilen voldoet de stormvloedkering.
 
 Tabel 25 Areaal Zoetwatervoorziening
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Eenheid
 
 
 Omvang 2023
 
 
 Budget 2023 (x € 1 mln)
 
 
 
 
 Binnenwateren en daarin gelegen kunstwerken (spui- en uitwateringskolken, stuwen en gemalen) *
 
 
 km2
 
 
 3.045
 
 
 
 
 
 Aantal kunstwerken
 
 
 stuks
 
 
 116
 
 
 
 
 
 Totaal
 
 
 
 
 94.939
 
 
 
 
 
 * Het areaal binnenwateren omvat alle door RWS beheerde wateren (onder meer rivieren, kanalen en IJsselmeer), exclusief de Noordzee, water in Caribisch Nederland, de Waddenzee en de Westerschelde.
 
 Toelichting areaal watervoorziening
 
 In 2023 wordt een kleine toename van het wateroppervlak voorzien, met name door de realisatie van KRW-maatregelen. Het aantal kunstwerken blijft gelijk. 
 
 3.02.01 Onderhoud Waterveiligheid
 
 
 Binnen waterveiligheid wordt onderscheid gemaakt tussen:
 
 
 1.
 Kustlijnhandhaving (conform de herziene basiskustlijn 2017).
 
 
 2.
 Beheer en onderhoud Rijkswaterkeringen en stormvloedkeringen (conform de Waterwet).
 
 
 3.
 Beheer en onderhoud uiterwaarden.
 
 
 
 RWS heeft de wettelijke zorg voor de primaire waterkeringen en de stormvloedkeringen, die in beheer zijn bij het Rijk, en voor de handhaving van de basiskustlijn. De handhaving van de basiskustlijn gaat afslag van strand en duinen tegen (veiligheid) en houdt Nederland (het strand) op zijn plaats. Het zijn voornamelijk de waterschappen die de primaire waterkeringen (dijken en duinen) beheren, ook die langs de Nederlandse kustlijn. Het areaal betreft alleen het areaal dat in beheer is bij RWS.
 
 ad 1. Kustlijnhandhaving
 
 Het handhaven van de kustlijn wordt gerealiseerd door het suppleren van zand op het strand of in de vooroever (onder water). Het Nederlandse kustsysteem kent een continu tekort aan zand mede als gevolg van de zeespiegelstijging. Vanaf 2001 wordt ook extra zand in het kustfundament gesuppleerd om de zandverliezen deels te compenseren. Daarnaast zijn lokale maatregelen zoals onderhoud van dammen en strandhoofden van belang, om structurele kusterosie te bestrijden.
 
 ad 2. Beheer en Onderhoud Rijkswaterkeringen en stormvloedkeringen
 
 • Rijkswaterkeringen
 RWS beheert en onderhoudt 201 kilometer primaire waterkeringen. Er wordt vast onderhoud uitgevoerd, bijvoorbeeld het maaien van dijken. Daarnaast wordt variabel onderhoud gepleegd. Dat betekent dat de waterkeringen periodiek worden geïnspecteerd en dat zo nodig tekortkomingen worden verholpen.
 Primaire waterkeringen zijn waterkeringen die onder de Waterwet vallen omdat ze bescherming bieden tegen het buitenwater. Het gaat met name om enkele zeedijken op de Waddeneilanden, de Afsluitdijk, de Houtribdijk, de dijk van Marken en dammen in Zeeland en Zuid-Holland. In 2011 is de derde landelijke toetsing van primaire waterkeringen afgerond. Momenteel loopt de Eerste Landelijke Beoordeling op basis van de in 2017 aangepaste waterveiligheidsnormen. Keringen die bij de vorige of lopende inspectie zijn afgekeurd worden meegenomen in het kader van het HWBP. Naast deze primaire waterkeringen beheert en onderhoudt RWS ook 623 kilometer niet-primaire waterkeringen (dijken en duinen) meestal aangeduid als regionale keringen. Deze hoeven geen bescherming te bieden tegen het buitenwater. De normen voor deze regionale keringen in beheer bij het Rijk zijn in 2015 door de Minister vastgesteld na afstemming met de provincies. Rijkswaterstaat heeft de toetsing van de regionale keringen afgerond en op 2 juni 2021 aan de Tweede Kamer aangeboden.
 • Stormvloedkeringen
 Om ons land tegen de zee te beveiligen is een aantal stormvloedkeringen aangelegd, die bij hoogwater gesloten kunnen worden. Deze stormvloedkeringen zijn ook primaire waterkeringen die vallen onder de Waterwet. Het Rijk heeft sinds 2018 zes stormvloedkeringen in beheer: de Oosterscheldekering, de Maeslantkering, de Hartelkering, de Hollandsche IJsselkering, de stormvloedkering Ramspol en de Haringvlietsluizen.
 
 ad 3. Beheer en Onderhoud uiterwaarden
 
 Het Rijk beheert 5.183 hectare aan uiterwaarden. Het beheer en onderhoud is gericht op het op orde houden van de vegetatie in de uiterwaarden teneinde hoogwater effectief te kunnen afvoeren.
 
 3.02.02 Onderhoud Zoetwatervoorziening
 
 Onder dit programma vallen alle activiteiten die noodzakelijk zijn om het hoofdwatersysteem zodanig te onderhouden dat de beoogde functies voor waterverdeling volgens de vigerende regelgeving en waterakkoorden kunnen worden vervuld. De Waterwet vereist dat de rijksoverheid om de zes jaar een Nationaal Waterplan voor het nationale waterbeleid en een Beheer- en ontwikkelplan voor het beheer van de rijkswateren (BPRW) opstelt. Dit betreft onder meer het beheer en onderhoud voor: Waterverdeling en peilbeheer; Stuwende en spuiende kunstwerken; Natuurvriendelijke oevers, implementatie KRW, implementatie Waterwet en Natura 2000. Deze twee planvormen worden echter onder de nieuwe Omgevingswet samengevoegd tot één programma. Hier is op geanticipeerd door het beleidsplan en het beheerplan in samenhang te beschrijven in één Nationaal Water Programma (NWP) 2022 ‒ 2027. Hiermee wordt voldaan aan de huidige Waterwet en aan de vereisten van de (nog in werking te treden) Omgevingswet.
 In het kader van het Deltaprogramma Zoetwater doorlopen overheden en watergebruikende sectoren (zoals industrie, drinkwater, natuur, scheepvaart, logistiek, recreatie en landbouw) het proces waterbeschikbaarheid. Het doorlopen van dit proces biedt inzicht in de beschikbaarheid van zoetwater (van voldoende kwaliteit) in normale en droge situaties in een gebied. In dialoog komen overheden en watergebruikende sectoren tot gedragen maatregelen die in normale én in droge situaties maatschappelijk en economisch verantwoord zijn. Waar relevant zullen resultaten hiervan hun doorwerking krijgen in volgende begrotingen.
 
 Meetbare gegevens
 
 In onderstaande figuur is een verdeling gegeven van de beheer- en onderhoudskosten voor kunstwerken, dijken, dammen, duinen, stormvloedkeringen, kustfundament en oevers. Deze percentages zijn gebaseerd op een meerjarig gemiddelde.
 
 Figuur 6
 
 
 
 Tabel 26 Areaal waterveiligheid
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Omvang Areaal
 
 
 Eenheid
 
 
 Realisatie omvang 2021
 
 
 Prognose omvang 2022
 
 
 Prognose omvang 2023
 
 
 Budget 2023 (x € 1mln)
 
 
 
 
 
 
 Kustlijn
 
 
 km
 
 
 293
 
 
 293
 
 
 293
 
 
 65.538
 
 
 
 
 Stormvloedkeringen
 
 
 stuks
 
 
 6
 
 
 6
 
 
 6
 
 
 96.030
 
 
 
 
 Dammen, dijken en duinen, uiterwaarden w.o.:
 
 
 
 
 
 
 50.945
 
 
 
 
 – Dijken, dammen en duinen, primaire waterkeringen
 
 
 km
 
 
 201
 
 
 201
 
 
 201
 
 
 
 
 
 – Niet-primaire waterkeringen/duinen
 
 
 km
 
 
 623
 
 
 623
 
 
 624
 
 
 
 
 
 – Uiterwaarden in beheer Rijk
 
 
 ha
 
 
 5.183
 
 
 5.180
 
 
 5.172
 
 
 
 
 
 Totaal
 
 
 
 
 
 
 212.513
 
 
 
 
 
 
 Toelichting areal waterveiligheid
 
 In 2023 neemt naar verwachting de lengte van de niet-primaire waterkeringen iets toe door de Verruiming van de Twentekanalen (fase 2). Voor het oppervlak uiterwaarden wordt in 2023 een afname voorzien, met name door de realisatie van KRW-maatregelen. Deze maatregelen vergroten namelijk het wateroppervlak. 
 
 3.02.03 Vernieuwing
 
 
 Motivering
 
 Het zodanig in conditie houden van het hoofdwatersysteem dat de primaire functie voor zowel waterveiligheid als zoetwatervoorziening vervuld kan worden.
 
 Producten
 
 De waterveiligheid en beschikbaarheid moet in stand worden gehouden tegen de achtergrond van een beperkte technische levensduur van kunstwerken. Het einde van de levensduur kan ontstaan door de ouderdom van het kunstwerk of door intensiever gebruik dan bij het ontwerp is voorzien. Door de intensieve aanleg in de eerste helft en met name ook vanaf de jaren zestig van de vorige eeuw valt te verwachten dat deze opgave geleidelijk zal toenemen.
 Vervangingen en renovaties van kunstwerken worden ondergebracht binnen het programma Vernieuwing. De scope van het programma omvat alle kunstwerken waar zich binnen de duur van het programma een levensduurproblematiek voordoet met mogelijke ernstige gevolgen voor de veiligheid en beschikbaarheid. De projecten in het programma verlengen de levensduur van de kunstwerken of vervangen de kunstwerken zodat de veiligheid en de beschikbaarheid van de bestaande infrastructuur in stand wordt gehouden.
 
 Meetbare gegevens 
 
 Het budget dat op dit artikelonderdeel in de huidige begrotingsperiode is opgenomen, is bestemd voor de volgende werkzaamheden:
 
 Tabel 27 Projecten vernieuwing
 
 
 
 
 
 
 Water
 
 
 Project
 
 
 
 
 
 
 Maas
 
 
 De 7 stuwen in de Maas worden vervangen of gerenoveerd
 
 
 
 
 Noordzeekanaal
 
 
 Het gemaal IJmuiden wordt vervangen of gerenoveerd
 
 
 
 
 IJsselmeer
 
 
 Er wordt onderzocht welke onderdelen van 8 objecten (sluiscomplexen, bruggen, een naviduct) worden vervangen en/of genrenoveerd
 
 
 
 
 Maaswaalkanaal
 
 
 Het gemaal Heumen wordt vervangen en/of generoveerd.
 
 
 
 
 Maas
 
 
 De bediening op afstand van de Maasobjecten wordt vervangen en/of generoveerd.
 
 
 
 
 
 Al deze projecten zijn nog in de planfase. De opleverdata van deze projecten zijn dus nog niet bekend. De oplevermijlpaal wordt pas besloten bij het uitvoeringsbesluit. 
 
 
 
 
 3.4
 Artikel 4 Experimenteren cf. art. III Deltawet
 
 
 
 A.
 Omschrijving van de samenhang in het beleid
 
 De Waterwet voorziet in een zogenoemde experimenteerbepaling die het mogelijk maakt om uit het Deltafonds uitgaven te doen voor maatregelen en voorzieningen op andere beleidsterreinen zoals natuur, milieu of economische ontwikkeling. Voorwaarde is wel dat deze maatregelen samenhangen met maatregelen ten behoeve van waterveiligheid of zoetwatervoorziening en dat er sprake is van additionele financiering in de vorm van het toevoegen van extra middelen aan het fonds afkomstig van andere begrotingen van het Rijk of derden.
 
 
 
 B.
 Budgettaire gevolgen van uitvoering
 
 
 Tabel 28 Budgettaire gevolgen van de uitvoering art. 4 Experimenteren cf. art. III Deltawet (bedragen x € 1.000)
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 2021
 
 
 2022
 
 
 2023
 
 
 2024
 
 
 2025
 
 
 2026
 
 
 2027
 
 
 
 
 
 
 
 Verplichtingen
 
 
 
 
 40.663
 
 
 
 
 280.700
 
 
 
 
 32.605
 
 
 
 
 35.604
 
 
 
 
 36.071
 
 
 
 
 4.122
 
 
 
 
 38.067
 
 
 
 
 
 
 Uitgaven
 
 
 
 
 50.884
 
 
 
 
 128.577
 
 
 
 
 243.009
 
 
 
 
 193.233
 
 
 
 
 103.707
 
 
 
 
 91.346
 
 
 
 
 95.802
 
 
 
 
 
 
 4.02 GIV/PPS
 
 
 
 50.884
 
 
 128.577
 
 
 243.009
 
 
 193.233
 
 
 103.707
 
 
 91.346
 
 
 95.802
 
 
 
 
 4.02.01 GIV/PPS
 
 
 50.884
 
 
 128.577
 
 
 243.009
 
 
 193.233
 
 
 103.707
 
 
 91.346
 
 
 95.802
 
 
 
 
 
 Ontvangsten
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Geschatte budgetflexibiliteit
 
 Tabel 29 Geschatte budgetflexibiliteit
 
 
 
 
 
 
 
 2023
 
 
 
 
 
 
 Juridisch verplicht
 
 
 100%
 
 
 
 
 Bestuurlijk gebonden
 
 
 
 
 
 Beleidsmatig gereserveerd
 
 
 
 
 
 Nog niet ingevuld/vrij te besteden
 
 
 
 
 
 
 Onderstaand zijn de beschikbare budgetten tot en met 2036 per jaar gepresenteerd op artikelonderdeelniveau. De mutaties zijn in de verdiepingsbijlage bij de begroting op hetzelfde detailniveau tot en met 2036 toegelicht.
 
 Tabel 30 Artikel 4 Experimenteren cf. art. III Deltawet (bedragen x € 1.000)
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 2022
 
 
 2023
 
 
 2024
 
 
 2025
 
 
 2026
 
 
 2027
 
 
 2028
 
 
 2029
 
 
 
 
 
 
 
 4
 
 
 
 
 Experimenteren cf. art. III Deltawet
 
 
 
 
 Uitgaven
 
 
 
 
 128.577
 
 
 
 
 243.009
 
 
 
 
 193.233
 
 
 
 
 103.707
 
 
 
 
 91.346
 
 
 
 
 95.802
 
 
 
 
 95.127
 
 
 
 
 94.300
 
 
 
 
 
 4.02
 
 
 GIV/PPS
 
 
 
 128.577
 
 
 243.009
 
 
 193.233
 
 
 103.707
 
 
 91.346
 
 
 95.802
 
 
 95.127
 
 
 94.300
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 2030
 
 
 
 
 2031
 
 
 
 
 2032
 
 
 
 
 2033
 
 
 
 
 2034
 
 
 
 
 2035
 
 
 
 
 2036
 
 
 
 
 2022-2036
 
 
 
 
 
 
 4
 
 
 
 
 Experimenteren cf. art. III Deltawet
 
 
 
 
 Uitgaven
 
 
 
 
 56.679
 
 
 
 
 55.879
 
 
 
 
 55.718
 
 
 
 
 55.328
 
 
 
 
 55.609
 
 
 
 
 54.927
 
 
 
 
 54.257
 
 
 
 
 1.433.498
 
 
 
 
 
 4.02
 
 
 GIV/PPS
 
 
 
 56.679
 
 
 55.879
 
 
 55.718
 
 
 55.328
 
 
 55.609
 
 
 54.927
 
 
 54.257
 
 
 1.433.498
 
 
 
 
 
 
 
 
 C.
 Toelichting 
 
 
 4.01 Experimenteerprojecten
 
 
 Motivering
 
 Het experimenteerartikel staat ten dienste van een integrale uitvoering van het Deltaprogramma en biedt de mogelijkheid tot integrale bekostiging.
 
 4.02 Geïntegreerde contractvormen/PPS
 
 
 Motivering
 
 Bij infrastructuurprojecten waarbij sprake is van publiek-private samenwerking (PPS) bestaat de betaling uit een geïntegreerd bedrag voor aanleg, onderhoud én financiering gedurende een langdurige periode. De meest toegepaste vorm is DBFM (Design, Build, Finance and Maintain) waarbij de overheid pas na oplevering betaalt voor een dienst (beschikbaarheid) in plaats van bij mijlpalen voor een product tijdens de bouwfase. Deze contractvorm garandeert een efficiënte en effectieve beschikbaarheid van de noodzakelijke capaciteit om, rekening houdend met de aspecten veiligheid en leefomgeving, een betrouwbaar systeem te realiseren.
 
 Producten
 
 Het project Afsluitdijk is met een DBFM-contract op de markt gezet en verkeert in de realisatiefase. Openstelling (waterveilig) is behoudens het versterken van de bestaande spuimiddelen voorzien in 2025 zoals ook aan de Tweede Kamer gemeld. De renovatie van de bestaande spuimiddelen moeten opnieuw aanbesteed worden, waarna de mijlpaal realisatie hiervan kan worden vastgesteld. Het project betreft de versterking van het dijklichaam volgens het principe van de overslagbestendige dijk, met behoud van de groene (vegetatie) uitstraling, het versterken van de schut- en spuicomplexen en het vergroten van de waterafvoercapaciteit door het aanbrengen van pompen in het spuicomplex Den Oever. 
 
 Belangrijkste (budgettaire) aanpassingen
 
 De toename van het projectbudget voor de Afsluitdijk wordt veroorzaakt door ophoging van het projectbudget met € 325 miljoen. Deze ophoging is voor de dekking van meerkosten als gevolg van de noodzakelijke aanpassingen van het DBFM contract in verband met aanpassingen van de hydraulische randvoorwaarden. Er is overeenstemming met de opdrachtnemer over de extra kosten voor aanpassingen aan ontwerpen, verstoring van de uitvoering en opgelopen vertragingskosten, en het opnieuw op de markt zetten van de bestaande spui middelen. Daarnaast is er een reservering getroffen voor het restgeschil. 
 De toegekende prijsbijstelling 2022 (€ 43 miljoen) is verwerkt.
 
 Tabel 31 Projectoverzicht geïntegreerde contractvormen/PPS (bedragen x € 1 miljoen)
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Projectbudget
 
 
 Kasbudget
 
 
 Oplevering
 
 
 Eind contract
 
 
 
 
 
 huidig
 
 
 vorig
 
 
 t/m 2021
 
 
 2022
 
 
 2023
 
 
 2024
 
 
 2025
 
 
 2026
 
 
 2027
 
 
 later
 
 
 huidig
 
 
 vorig
 
 
 
 
 
 
 
 Projecten Noordwest-Nederland
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Afsluitdijk
 
 
 2.154
 
 
 2.111
 
 
 166
 
 
 129
 
 
 243
 
 
 193
 
 
 104
 
 
 91
 
 
 96
 
 
 1.132
 
 
 2025
 
 
 2025
 
 
 2047
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Programma Realisatie
 
 
 
 
 2.154
 
 
 
 
 2.111
 
 
 
 
 166
 
 
 
 
 129
 
 
 
 
 243
 
 
 
 
 193
 
 
 
 
 104
 
 
 
 
 91
 
 
 
 
 96
 
 
 
 
 1.132
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Budget (DF 4.02.01)
 
 
 
 
 
 
 
 129
 
 
 
 
 243
 
 
 
 
 193
 
 
 
 
 104
 
 
 
 
 91
 
 
 
 
 96
 
 
 
 
 1.132
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 3.5
 Artikel 5 Netwerkgebonden kosten en overige uitgaven
 
 
 
 A.
 Omschrijving van de samenhang in het beleid
 
 Op dit artikel worden de apparaatskosten van RWS en de Staf Deltacommissaris geraamd alsmede de investeringsruimte, de overige netwerkgebonden uitgaven van RWS en programma-uitgaven van de Deltacommissaris die niet direct aan de afzonderlijke projecten uit dit Deltafonds zijn toe te wijzen.
 
 
 
 B.
 Budgettaire gevolgen van uitvoering
 
 
 Tabel 32 Budgettaire gevolgen van de uitvoering art. 5 Netwerkgebonden kosten en overige uitgaven (bedragen x € 1.000)
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 2021
 
 
 2022
 
 
 2023
 
 
 2024
 
 
 2025
 
 
 2026
 
 
 2027
 
 
 
 
 
 
 
 Verplichtingen
 
 
 
 
 347.316
 
 
 
 
 369.835
 
 
 
 
 384.511
 
 
 
 
 412.638
 
 
 
 
 434.553
 
 
 
 
 427.753
 
 
 
 
 610.129
 
 
 
 
 
 
 Uitgaven
 
 
 
 
 347.510
 
 
 
 
 372.170
 
 
 
 
 384.515
 
 
 
 
 412.597
 
 
 
 
 434.562
 
 
 
 
 427.762
 
 
 
 
 610.548
 
 
 
 
 
 
 5.01 Apparaat
 
 
 
 266.547
 
 
 261.761
 
 
 264.444
 
 
 260.910
 
 
 266.893
 
 
 259.725
 
 
 258.806
 
 
 
 
 5.01.01 Staf Deltacommissaris
 
 
 1.555
 
 
 2.069
 
 
 1.905
 
 
 1.905
 
 
 1.905
 
 
 1.905
 
 
 1.905
 
 
 
 
 5.01.02 Apparaatskosten RWS
 
 
 264.992
 
 
 259.692
 
 
 262.539
 
 
 259.005
 
 
 264.988
 
 
 257.820
 
 
 256.901
 
 
 
 
 
 - Waarvan bijdrage aan agentschap RWS
 
 
 
 
 264.992
 
 
 
 
 259.692
 
 
 
 
 262.539
 
 
 
 
 259.005
 
 
 
 
 264.988
 
 
 
 
 257.820
 
 
 
 
 256.901
 
 
 
 
 
 
 5.02 Overige uitgaven
 
 
 
 80.963
 
 
 105.852
 
 
 95.355
 
 
 72.947
 
 
 73.288
 
 
 73.417
 
 
 75.107
 
 
 
 
 5.02.01 Overige netwerkgebonden uitgaven
 
 
 79.746
 
 
 103.831
 
 
 93.449
 
 
 71.065
 
 
 71.384
 
 
 71.513
 
 
 73.203
 
 
 
 
 
 - Waarvan bijdrage aan agentschap RWS
 
 
 
 
 79.746
 
 
 
 
 103.831
 
 
 
 
 93.449
 
 
 
 
 71.065
 
 
 
 
 71.384
 
 
 
 
 71.513
 
 
 
 
 73.203
 
 
 
 
 
 5.02.02 Programma-uitgaven DC
 
 
 1.217
 
 
 2.021
 
 
 1.906
 
 
 1.882
 
 
 1.904
 
 
 1.904
 
 
 1.904
 
 
 
 
 
 5.03 Investeringsruimte
 
 
 
 0
 
 
 4.557
 
 
 12.216
 
 
 23.277
 
 
 30.881
 
 
 19.112
 
 
 142.135
 
 
 
 
 5.03.01 Programmaruimte
 
 
 0
 
 
 4.557
 
 
 12.216
 
 
 23.277
 
 
 30.881
 
 
 19.112
 
 
 142.135
 
 
 
 
 5.03.02 Beleidsruimte
 
 
 
 
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 
 5.04 Reserveringen
 
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 12.500
 
 
 55.463
 
 
 63.500
 
 
 75.508
 
 
 134.500
 
 
 
 
 5.04.01 Reserveringen
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 12.500
 
 
 55.463
 
 
 63.500
 
 
 75.508
 
 
 134.500
 
 
 
 
 
 Ontvangsten
 
 
 
 
 ‒ 5.232
 
 
 
 
 286.033
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 5.10 Saldo afgesloten rekeningen
 
 
 
 
 ‒ 5.232
 
 
 
 
 286.033
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Geschatte budgetflexibiliteit
 
 Tabel 33 Geschatte budgetflexibiliteit 
 
 
 
 
 
 
 
 2023
 
 
 
 
 
 
 Juridisch verplicht
 
 
 94%
 
 
 
 
 Bestuurlijk gebonden
 
 
 
 
 
 Beleidsmatig gereserveerd
 
 
 6%
 
 
 
 
 Nog niet ingevuld/vrij te besteden
 
 
 
 
 
 
 Onderstaand zijn de beschikbare budgetten tot en met 2036 per jaar gepresenteerd op artikelonderdeelniveau. De mutaties zijn in de verdiepingsbijlage bij de begroting op ditzelfde detailniveau tot en met 2036 toegelicht.
 
 Tabel 34 Artikel 5 Netwerkgebonden kosten en overige uitgaven (bedragen x € 1.000)
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 2022
 
 
 2023
 
 
 2024
 
 
 2025
 
 
 2026
 
 
 2027
 
 
 2028
 
 
 2029
 
 
 
 
 
 
 
 5
 
 
 
 
 Netwerkgebonden kosten en overige uitgaven
 
 
 
 
 Uitgaven
 
 
 
 
 372.170
 
 
 
 
 384.515
 
 
 
 
 412.597
 
 
 
 
 434.562
 
 
 
 
 427.762
 
 
 
 
 610.548
 
 
 
 
 580.680
 
 
 
 
 519.183
 
 
 
 
 
 5.01
 
 
 Apparaat
 
 
 
 261.761
 
 
 264.444
 
 
 260.910
 
 
 266.893
 
 
 259.725
 
 
 258.806
 
 
 257.864
 
 
 257.393
 
 
 
 
 5.02
 
 
 Overige uitgaven
 
 
 
 105.852
 
 
 95.355
 
 
 72.947
 
 
 73.288
 
 
 73.417
 
 
 75.107
 
 
 69.467
 
 
 69.126
 
 
 
 
 5.03
 
 
 Investeringsruimte
 
 
 
 4.557
 
 
 12.216
 
 
 23.277
 
 
 30.881
 
 
 19.112
 
 
 142.135
 
 
 66.849
 
 
 68.664
 
 
 
 
 5.04
 
 
 Reserveringen
 
 
 
 
 12.500
 
 
 55.463
 
 
 63.500
 
 
 75.508
 
 
 134.500
 
 
 186.500
 
 
 124.000
 
 
 
 
 
 5
 
 
 
 
 Netwerkgebonden kosten en overige uitgaven
 
 
 
 
 Ontvangsten
 
 
 
 
 286.033
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 5.10
 
 
 Saldo afgesloten rekeningen
 
 
 
 286.033
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 2030
 
 
 
 
 2031
 
 
 
 
 2032
 
 
 
 
 2033
 
 
 
 
 2034
 
 
 
 
 2035
 
 
 
 
 2036
 
 
 
 
 2022-2036
 
 
 
 
 
 
 5
 
 
 
 
 Netwerkgebonden kosten en overige uitgaven
 
 
 
 
 Uitgaven
 
 
 
 
 595.254
 
 
 
 
 634.762
 
 
 
 
 634.198
 
 
 
 
 607.852
 
 
 
 
 606.397
 
 
 
 
 907.324
 
 
 
 
 831.218
 
 
 
 
 8.559.022
 
 
 
 
 
 5.01
 
 
 Apparaat
 
 
 
 257.289
 
 
 256.670
 
 
 254.070
 
 
 254.070
 
 
 254.070
 
 
 254.070
 
 
 254.070
 
 
 3.872.105
 
 
 
 
 5.02
 
 
 Overige uitgaven
 
 
 
 69.126
 
 
 69.126
 
 
 69.126
 
 
 69.083
 
 
 69.083
 
 
 69.083
 
 
 69.083
 
 
 1.118.269
 
 
 
 
 5.03
 
 
 Investeringsruimte
 
 
 
 73.039
 
 
 72.466
 
 
 74.102
 
 
 73.899
 
 
 72.444
 
 
 373.371
 
 
 298.265
 
 
 1.405.277
 
 
 
 
 5.04
 
 
 Reserveringen
 
 
 
 195.800
 
 
 236.500
 
 
 236.900
 
 
 210.800
 
 
 210.800
 
 
 210.800
 
 
 209.800
 
 
 2.163.371
 
 
 
 
 
 5
 
 
 
 
 Netwerkgebonden kosten en overige uitgaven
 
 
 
 
 Ontvangsten
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 286.033
 
 
 
 
 
 5.10
 
 
 Saldo afgesloten rekeningen
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 286.033
 
 
 
 
 
 
 
 
 C.
 Toelichting 
 
 
 5.01 Apparaat 
 
 
 Motivering
 
 In uitzondering op de systematiek van «Verantwoord Begroten» worden op deze begroting ook de apparaatskosten van de Staf Deltacommissaris en RWS gepresenteerd. 
 
 Producten
 
 
 Staf Deltacommissaris
 
 Overeenkomstig de Deltawet heeft de Deltacommissaris een eigen staf ter ondersteuning van zijn taken en een budget voor de aan hem toebedeelde taken. Op dit artikel worden personele en materiële kosten gepresenteerd, die nodig zijn om de taken van de Staf Deltacommissaris te kunnen uitvoeren. 
 
 Apparaatskosten Rijkswaterstaat
 
 Dit betreft de apparaatskosten (inclusief afschrijving en rente) voor de programma’s Ruimte voor de Rivier, Maaswerken, HWBP-2, HWBP, Afsluitdijk, overige aanlegprojecten, verkenningen en planuitwerkingen, watermanagement, Beheer en Onderhoud en de uitvoering van landelijke taken en inhuur. 
 
 5.02 Overige Uitgaven Producten
 
 
 Producten
 
 
 Overige netwerkgebonden uitgaven
 
 Onder overige kosten zijn de externe kosten verantwoord die niet direct toewijsbaar zijn aan de producten van het Deltafonds. Hiertoe behoren externe kosten voor de landelijke taken basisinformatie, sectorspecifieke ICT, kennisontwikkeling & innovatie, watermanagement, beheer en onderhoud en overige. 
 
 Programmauitgaven Deltaprogramma
 
 Deze uitgaven worden gedaan voor het Deltaprogramma en de hoofdtaken van de Deltacommissaris. Dit betreffen vooral programma-uitgaven voor: kennis- en strategieontwikkeling (waaronder voorbereiding van de tweede zesjaarlijkse herijking en Kennisprogramma Zeespiegelstijging); monitoring en evaluatie in het kader van het bewaken van de voortgang en samenhang van de uitvoering van het Deltaprogramma; de totstandkoming en het bevorderen van de uitvoering van het jaarlijkse Deltaprogramma; en voor het betrekken en informeren van belanghebbenden en publiek (communicatie en Deltacongres).
 
 5.03 Investeringsruimte
 
 Op dit artikel wordt de voor het Deltafonds beschikbare investeringsruimte verantwoord. Het kabinet heeft besloten tot een jaarlijkse verlenging van de investeringsfondsen. In deze begroting betekent dit een verlenging tot en met 2036. Na aftrek van de doorlopende verplichtingen (beheer, onderhoud en vervanging, netwerkkosten RWS en het HWBP) betekent dit een toevoeging van € 297 miljoen aan investeringsruimte in 2036. Na de verlenging van het Deltafonds en de onderstaande budgettaire aanpassingen bedraagt de generieke investeringsruimte € 1.405 miljoen. De vrije investeringsruimte is vanaf 2028 beschikbaar.
 Deze investeringsruimte is beschikbaar voor prioritaire beleidsopgaven binnen de scope van het Deltafonds. De uitwerking van het Deltaprogramma is in volle gang. Gedurende de lopende trajecten, zoals de beoordeling op basis van de nieuwe waterveiligheidsnormen, de nadere beleidsuitwerking van Integraal Riviermanagement, het Deltaplan zoetwater en de Programmatische Aanpak Grote Wateren, zullen de komende jaren deze investeringsmiddelen op adaptieve wijze nader worden geprogrammeerd. In de investeringsruimte van € 1.405 miljoen zijn risicoreserveringen opgenomen van in totaal circa € 417 miljoen.
 
 Tabel 35 Investeringsruimte (bedragen x € 1.000)
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 2022
 
 
 2023
 
 
 2024
 
 
 2025
 
 
 2026
 
 
 2027
 
 
 2028
 
 
 2029
 
 
 
 
 
 
 Vrije Investeringsruimte
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 28.997
 
 
 50.812
 
 
 
 
 Risicoreserveringen
 
 
 4.557
 
 
 12.216
 
 
 23.277
 
 
 30.881
 
 
 19.112
 
 
 142.135
 
 
 37.852
 
 
 17.852
 
 
 
 
 Totaal
 
 
 4.557
 
 
 12.216
 
 
 23.277
 
 
 30.881
 
 
 19.112
 
 
 142.135
 
 
 66.849
 
 
 68.664
 
 
 
 
 
 
 Tabel 36 Vervolg Investeringsruimte (bedragen x € 1.000)
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Vervolg Investeringsruimte
 
 
 2030
 
 
 2031
 
 
 2032
 
 
 2033
 
 
 2034
 
 
 2035
 
 
 2036
 
 
 2022-2036
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Vrije Investeringsruimte
 
 
 55.187
 
 
 56.266
 
 
 57.902
 
 
 57.699
 
 
 42.669
 
 
 357.171
 
 
 282.065
 
 
 988.768
 
 
 
 
 Risicoreserveringen
 
 
 17.852
 
 
 16.200
 
 
 16.200
 
 
 16.200
 
 
 29.775
 
 
 16.200
 
 
 16.200
 
 
 416.509
 
 
 
 
 Totaal
 
 
 73.039
 
 
 72.466
 
 
 74.102
 
 
 73.899
 
 
 72.444
 
 
 373.371
 
 
 298.265
 
 
 1.405.277
 
 
 
 
 
 5.04 Reserveringen 
 
 Op artikelonderdeel 5.04 worden uitgaven geraamd voor toekomstige opgaven, waarvoor nog geen startbeslissing is genomen. Op dit moment zijn tot en met 2036, onder voorbehoud van cofinanciering, met name de volgende posten gereserveerd:
 
 
 –
 Regionale keringen in beheer bij het Rijk (€ 192 miljoen): Om de regionale keringen in beheer bij het Rijk te laten voldoen aan de in het Waterbesluit opgenomen normen is binnen de investeringsruimte een reservering getroffen.
 
 
 –
 Integraal Rivier Management (€ 703 miljoen): in dit programma worden de Rijksopgaven voor de rivier, waaronder waterveiligheid, scheepvaart, waterkwaliteit en -kwantiteit, rivierbodemligging en vegetatiebeheer in samenhang met elkaar gebracht om synergie in programmering en uitvoering te bereiken. Tevens worden deze daar waar dit leidt tot synergie verbonden met urgente regionale opgaven. Via het programma Integraal Rivier Management geven Rijk en regio nadere beleidsuitwerking aan de voorkeurstrategie voor de waterveiligheid van rivieren, zoals vastgelegd in het Nationaal Waterplan 2016–2021. Daarmee wordt ook de herijking van de voorkeursstrategie vormgegeven. Het programma heeft een doorlooptijd tot en met 2050. Voor de opgave tussen 2032–2050 wordt € 80 miljoen per jaar aan de beleidsreservering toegevoegd.
 
 
 –
 Deltaplan Zoetwater (€ 378 miljoen): Een deel van de middelen voor het 2e pakket Zoetwater is gereserveerd voor de periode 2022-2028. Dit betreft voortzetting van het beleid (vervolg op het 1e pakket zoetwater) om schade ten gevolge van droogte en verzilting te voorkomen. De droogte in 2018, 2019 en 2020 heeft laten zien dat we meer moeten doen om problemen, zoals op de hoge zandgronden en in IJsselmeergebied, te voorkomen. Daarvoor wordt in het Deltafonds vanaf 2028 jaarlijks € 42 miljoen gereserveerd.
 
 
 –
 Programmatische Aanpak Grote Wateren (PAGW) (€ 601 miljoen): dit betreft behoud en verbetering van natuur en waterkwaliteit gericht op toekomstbestendige grote wateren met hoogwaardige natuur die goed samengaat met een krachtige economie. PAGW heeft een doorlooptijd tot en met 2050. Voor de opgave in de periode 2030–2040 wordt jaarlijks € 85,8 miljoen per jaar en in de periode 2041-2050 jaarlijks € 66 miljoen aan de beleidsreservering toegevoegd voor de bekostiging van de urgente opgave en maatregelen ten behoeve van een robuust ecologisch netwerk.
 
 
 –
 Onderzoekreservering (€ 23 miljoen): dit betreft middelen voor onderzoek ten behoeve van de brede wateropgave. Het gaat onder andere om onderzoek naar waterveiligheid, rivieren, verbetering waterkwaliteit en waterkwantiteit (zoetwatervoorziening). Uit deze reservering kan geput worden als onderzoeksopgaven verder zijn uitgewerkt en financieel onderbouwd. Aan de bestaande beleidsreservering wordt jaarlijks € 2 miljoen toegevoegd.
 
 
 –
 Wettelijk Beoordelingsinstrumentarium 2035 (€ 25 miljoen): Beheerders van primaire waterkeringen (Waterschappen en Rijk) zijn conform de Waterwet wettelijk verplicht minimaal iedere twaalf jaar verslag uit te brengen aan de Minister over de waterstaatkundige toestand van deze keringen. Bij ministeriele regeling worden nadere regels gesteld over de beoordeling hiervan. Deze regels zijn bekend onder het «Wettelijk beoordelingsinstrumentarium». De scope van dit programma omvat (de doorontwikkeling van) software, technische leidraden, voorschriften, procedures, ondersteuning, beheer en onderhoud. De reservering dient voor het dekken van de benodigde jaarlijkse kosten voor dit programma van € 2 miljoen per jaar in de periode 2024–2035.
 
 
 –
 CA Instandhouding € 241 miljoen: de reservering CA Instandhouding betreft de middelen vanuit het coalitieakkoord voor instandhouding van het hoofdwatersysteem voor het Deltafonds. Deze middelen zijn beschikbaar gesteld voor de budgetbehoefte voor instandhouding van de netwerken van Rijkswaterstaat die veel hoger ligt dan het beschikbare budget (zie kamerbrief 29 oktober 2021, TK 35 925-A, 2021-2022, nr. 14). In de periode 2022-2025 zijn de middelen nodig voor de beleidstafel wateroverlast en versnelling deltaprogramma. De middelen in de jaren 2026-2030 zijn bedoeld voor vernieuwing op het hoofdwatersysteem.
 
 
 
 
 
 
 
 3.6
 Artikel 6 Bijdragen andere begrotingen Rijk
 
 
 
 A.
 Omschrijving van de samenhang in het beleid
 
 Op dit artikel worden de ontvangen bijdragen verantwoord die ten laste van de begroting van IenW komen. De doelstellingen van het onderliggend beleid zijn terug te vinden in de Begroting hoofdstuk XII.
 Het productartikel is gerelateerd aan artikel 26 Bijdragen aan de Investeringsfondsen op de Begroting hoofdstuk XII.
 
 
 
 B.
 Budgettaire gevolgen van uitvoering
 
 
 Tabel 37 Budgettaire gevolgen van de uitvoering art. 6 Bijdragen andere begrotingen Rijk (bedragen x € 1.000)
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Ontvangsten
 
 
 1.252.398
 
 
 1.114.374
 
 
 1.743.840
 
 
 1.707.285
 
 
 1.623.855
 
 
 1.352.059
 
 
 1.411.522
 
 
 
 
 
 
 
 6.09 Ten laste van begroting IenW
 
 
 
 
 1.252.398
 
 
 
 
 1.114.374
 
 
 
 
 1.743.840
 
 
 
 
 1.707.285
 
 
 
 
 1.623.855
 
 
 
 
 1.352.059
 
 
 
 
 1.411.522
 
 
 
 
 
 6.09.01 Ten laste van begroting IenW
 
 
 1.252.398
 
 
 1.114.374
 
 
 1.743.840
 
 
 1.707.285
 
 
 1.623.855
 
 
 1.352.059
 
 
 1.411.522
 
 
 
 
 
 Onderstaand zijn de beschikbare budgetten tot en met 2036 per jaar gepresenteerd op artikelonderdeelniveau. De mutaties zijn in de verdiepingsbijlage bij de begroting op hetzelfde detailniveau tot en met 2036 toegelicht.
 
 Tabel 38 Artikel 6 Bijdragen andere begrotingen Rijk (bedragen x € 1.000)
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 2022
 
 
 2023
 
 
 2024
 
 
 2025
 
 
 2026
 
 
 2027
 
 
 2028
 
 
 2029
 
 
 
 
 
 
 
 6
 
 
 
 
 Bijdragen andere begrotingen Rijk
 
 
 
 
 Ontvangsten
 
 
 
 
 1.114.374
 
 
 
 
 1.743.840
 
 
 
 
 1.707.285
 
 
 
 
 1.623.855
 
 
 
 
 1.352.059
 
 
 
 
 1.411.522
 
 
 
 
 1.323.567
 
 
 
 
 1.186.180
 
 
 
 
 
 6.09
 
 
 Ten laste van begroting IenW
 
 
 
 1.114.374
 
 
 1.743.840
 
 
 1.707.285
 
 
 1.623.855
 
 
 1.352.059
 
 
 1.411.522
 
 
 1.323.567
 
 
 1.186.180
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 2030
 
 
 
 
 2031
 
 
 
 
 2032
 
 
 
 
 2033
 
 
 
 
 2034
 
 
 
 
 2035
 
 
 
 
 2036
 
 
 
 
 2022-2036
 
 
 
 
 
 
 6
 
 
 
 
 Bijdragen andere begrotingen Rijk
 
 
 
 
 Ontvangsten
 
 
 
 
 1.127.149
 
 
 
 
 1.170.359
 
 
 
 
 1.046.433
 
 
 
 
 1.261.219
 
 
 
 
 1.031.472
 
 
 
 
 1.325.438
 
 
 
 
 1.375.340
 
 
 
 
 19.800.092
 
 
 
 
 
 6.09
 
 
 Ten laste van begroting IenW
 
 
 
 1.127.149
 
 
 1.170.359
 
 
 1.046.433
 
 
 1.261.219
 
 
 1.031.472
 
 
 1.325.438
 
 
 1.375.340
 
 
 19.800.092
 
 
 
 
 
 
 
 
 C.
 Toelichting 
 
 
 6.09 Bijdragen ten laste van begroting Hoofdstuk XII
 
 Dit begrotingsartikel is technisch van aard.
 
 
 
 
 3.7
 Artikel 7 Investeren in waterkwaliteit
 
 
 
 A.
 Omschrijving van de samenhang in het beleid
 
 Maatregelen op het gebied van waterkwaliteit in het hoofdwatersysteem ten behoeve van de Europese Kaderrichtlijn Water worden verantwoord op artikelonderdeel 7.01.
 Met uitvoering van de maatregelen komen de doelen van de Kaderrichtlijn Water in beeld voor het hoofdwatersysteem. Voor het behalen va­­­n Natura 2000-doelen is meer nodig. Door klimaatverandering en toenemend maatschappelijk gebruik staan de natuur en ecologische waterkwaliteit en daarmee de biodiversiteit van de grote wateren onder druk. Er zijn daarom aanvullende systeemingrepen en­ een transitie naar duurzaam beheer nodig om een duurzame verbetering te realiseren. Het Rijk wil in 2050 toekomstbestendige grote wateren met hoogwaardige natuur die goed samengaat met een krachtige economie. Via de Programmatische Aanpak Grote Wateren (PAGW), waterzuivering van medicijnresten en waterkwaliteitsprojecten wordt invulling gegeven aan deze ambitie. Dit is verantwoord op artikel 7.02.
 Met de Stroomgebiedbeheerplannen wordt gewerkt aan het realiseren van de doelen van de Kaderrichtlijn Water (KRW), daarnaast zijn er nieuwe uitdagingen om ons water chemisch schoon en ecologisch gezond te krijgen en te houden voor duurzaam gebruik. De prioriteiten daarbij zijn nutriënten, gewasbeschermingsmiddelen, plastic zwerfafval, opkomende stoffen en medicijnresten in water. Studiekosten voor de waterkwaliteit worden verantwoord op artikel 7.03.
 Het artikel investeren in waterkwaliteit is gerelateerd aan beleidsartikel 11 (Integraal Waterbeleid) op de Begroting Hoofdstuk XII. 
 
 
 
 B.
 Budgettaire gevolgen van uitvoering
 
 
 Tabel 39 Budgettaire gevolgen van de uitvoering art. 7 Investeren in waterkwaliteit (bedragen x € 1.000)
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 2021
 
 
 2022
 
 
 2023
 
 
 2024
 
 
 2025
 
 
 2026
 
 
 2027
 
 
 
 
 
 
 
 Verplichtingen
 
 
 
 
 65.770
 
 
 
 
 169.254
 
 
 
 
 130.952
 
 
 
 
 149.304
 
 
 
 
 139.239
 
 
 
 
 148.321
 
 
 
 
 124.911
 
 
 
 
 
 
 Uitgaven
 
 
 
 
 44.711
 
 
 
 
 103.095
 
 
 
 
 113.779
 
 
 
 
 151.963
 
 
 
 
 166.946
 
 
 
 
 175.345
 
 
 
 
 235.993
 
 
 
 
 
 
 7.01Ontwikkeling Kaderrichtlijn water
 
 
 
 29.061
 
 
 45.465
 
 
 58.791
 
 
 78.946
 
 
 107.100
 
 
 114.125
 
 
 158.824
 
 
 
 
 7.01.01 Aanleg Kaderrichtlijn water
 
 
 29.061
 
 
 45.465
 
 
 58.791
 
 
 78.946
 
 
 107.100
 
 
 114.125
 
 
 158.824
 
 
 
 
 
 7.02 Ontwikkeling Waterkwaliteit
 
 
 
 7.832
 
 
 34.339
 
 
 38.144
 
 
 53.364
 
 
 46.060
 
 
 60.355
 
 
 76.404
 
 
 
 
 7.02.01 Aanleg waterkwaliteit
 
 
 189
 
 
 23.888
 
 
 31.857
 
 
 47.542
 
 
 40.970
 
 
 38.162
 
 
 23.673
 
 
 
 
 7.02.02 Planning waterkwaliteit
 
 
 7.643
 
 
 10.451
 
 
 6.287
 
 
 5.822
 
 
 5.090
 
 
 22.193
 
 
 52.731
 
 
 
 
 
 - Waarvan bijdrage aan agentschap RWS
 
 
 
 
 7.643
 
 
 
 
 6.716
 
 
 
 
 2.305
 
 
 
 
 942
 
 
 
 
 785
 
 
 
 
 430
 
 
 
 
 430
 
 
 
 
 
 
 7.03 Studiekosten
 
 
 
 7.818
 
 
 23.291
 
 
 16.844
 
 
 19.653
 
 
 13.786
 
 
 865
 
 
 765
 
 
 
 
 7.03.01 Studiekosten waterkwaliteit
 
 
 7.818
 
 
 23.291
 
 
 16.844
 
 
 19.653
 
 
 13.786
 
 
 865
 
 
 765
 
 
 
 
 
 Ontvangsten
 
 
 
 
 729
 
 
 
 
 1.002
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 7.09 Ontvangsten investeringen in waterkwaliteit
 
 
 
 
 729
 
 
 
 
 1.002
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Geschatte budgetflexibiliteit
 
 Tabel 40 Geschatte budgetflexibiliteit
 
 
 
 
 
 
 
 2023
 
 
 
 
 
 
 Juridisch verplicht
 
 
 80%
 
 
 
 
 Bestuurlijk gebonden
 
 
 20%
 
 
 
 
 Beleidsmatig gereserveerd
 
 
 
 
 
 Nog niet ingevuld/vrij te besteden
 
 
 
 
 
 
 Onderstaand zijn de beschikbare budgetten tot en met 2036 per jaar gepresenteerd op artikelonderdeelniveau. De mutaties zijn in de verdiepingsbijlage bij de begroting op ditzelfde detailniveau tot en met 2036 toegelicht.
 
 Tabel 41 Budgettaire gevolgen van de uitvoering art. 7 Investeren in waterkwaliteit (bedragen x € 1.000)
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 2022
 
 
 2023
 
 
 2024
 
 
 2025
 
 
 2026
 
 
 2027
 
 
 2028
 
 
 2029
 
 
 
 
 
 
 
 7
 
 
 
 
 Investeren in waterkwaliteit
 
 
 
 
 Uitgaven
 
 
 
 
 103.095
 
 
 
 
 113.779
 
 
 
 
 151.963
 
 
 
 
 166.946
 
 
 
 
 175.345
 
 
 
 
 235.993
 
 
 
 
 36.487
 
 
 
 
 22.869
 
 
 
 
 
 7.01
 
 
 Ontwikkeling Kaderrichtlijn water
 
 
 
 45.465
 
 
 58.791
 
 
 78.946
 
 
 107.100
 
 
 114.125
 
 
 158.824
 
 
 
 
 
 
 7.02
 
 
 Ontwikkeling waterkwaliteit
 
 
 
 34.339
 
 
 38.144
 
 
 53.364
 
 
 46.060
 
 
 60.355
 
 
 76.404
 
 
 36.222
 
 
 22.604
 
 
 
 
 7.03
 
 
 Studiekosten
 
 
 
 23.291
 
 
 16.844
 
 
 19.653
 
 
 13.786
 
 
 865
 
 
 765
 
 
 265
 
 
 265
 
 
 
 
 
 7
 
 
 
 
 Investeren in waterkwaliteit
 
 
 
 
 Ontvangsten
 
 
 
 
 1.002
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 7.09
 
 
 Ontvangsten investeringen in waterkwaliteit
 
 
 
 1.002
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 2030
 
 
 
 
 2031
 
 
 
 
 2032
 
 
 
 
 2033
 
 
 
 
 2034
 
 
 
 
 2035
 
 
 
 
 2036
 
 
 
 
 2022-2036
 
 
 
 
 
 
 7
 
 
 
 
 Investeren in waterkwaliteit
 
 
 
 
 Uitgaven
 
 
 
 
 22.869
 
 
 
 
 22.869
 
 
 
 
 265
 
 
 
 
 265
 
 
 
 
 265
 
 
 
 
 265
 
 
 
 
 265
 
 
 
 
 1.053.540
 
 
 
 
 
 7.01
 
 
 Ontwikkeling Kaderrichtlijn water
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 563.251
 
 
 
 
 7.02
 
 
 Ontwikkeling waterkwaliteit
 
 
 
 22.604
 
 
 22.604
 
 
 
 
 
 
 
 412.700
 
 
 
 
 7.03
 
 
 Studiekosten
 
 
 
 265
 
 
 265
 
 
 265
 
 
 265
 
 
 265
 
 
 265
 
 
 265
 
 
 77.589
 
 
 
 
 
 7
 
 
 
 
 Investeren in waterkwaliteit
 
 
 
 
 Ontvangsten
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 1.002
 
 
 
 
 
 7.09
 
 
 Ontvangsten investeringen in waterkwaliteit
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 1.002
 
 
 
 
 
 
 
 
 C.
 Toelichting 
 
 
 7.01 Investeringen waterkwaliteit
 
 
 Motivering
 
 Het op orde krijgen en houden van een duurzaam watersysteem tegen maatschappelijk aanvaardbare kosten, waardoor Nederland schoon (drink)water heeft. 
 
 Producten
 
 
 Verbeterprogramma Kaderrichtlijn Water
 
 Het Verbeterprogramma Kaderrichtlijn Water bestaat uit maatregelen in de Rijkswateren die zijn geclusterd tot projecten. De projecten richten zich op het herstel van natuurlijkere overgangen tussen land en water, zoet en zout en van verbindingen, waaronder die tussen het hoofd- en regionaal watersysteem. Het betreft vooral aanlegprojecten om een meer natuurlijke inrichting van de watersystemen te bewerkstelligen. Dit moet bijdragen aan het bereiken van een goede ecologische en chemische toestand van de watersystemen, zoals de Kaderrichtlijn Water vraagt. Tevens draagt dit bij aan de doelen voor Natura 2000 en de Kaderrichtlijn Mariene Strategie.
 
 Meetbare gegevens 
 
 De uitvoering van het verbeterprogramma van Rijkswaterstaat is in een drietal tranches verdeeld. De tranches zijn zoveel mogelijk gekoppeld aan de planperiodes van de Kaderrichtlijn Water. De tweede tranche is gestart in 2016. Deze tranche bestaat uit 242 maatregelen. Eind 2021 liep de tweede tranche af, alhoewel niet alle maatregelen toen waren uitgevoerd. De restopgave van de tweede tranche wordt tegelijkertijd met de derde tranche (2022 ‒ 2027) uitgevoerd. Bij de uitvoering van de KRW-maatregelen lopen we tegen knelpunten als gevolg van PFAS-houdende (water)bodem en baggerspecie aan. De kosten worden nu geschat op € 50 miljoen en worden ingepast binnen het bestaande budget bestemd voor het aanvullende pakket van tranche 3. Dit pakket is bedoeld voor flexibiliteit in de uitvoering (opvangen tegenvallers) en een meer robuuste verbetering van de waterkwaliteit te realiseren. Inpassing van de kosten voor PFAS raakt daarmee niet de uitvoering van het basispakket waarmee aan de Europese resultaatsverplichting wordt voldaan. 
 De Tweede Kamer wordt jaarlijks via De Staat van ons Water geïnformeerd over de uitvoering van alle maatregelen, ook diegene die worden uitgevoerd door de waterschappen en andere partijen, gericht op de ecologische en chemische kwaliteit van de oppervlaktewateren in de stroomgebieden van de Rijn, Maas, Schelde, Eems en over de uitvoering gericht op een goede chemische en kwantitatieve toestand van de grondwateren in de vier stroomgebieden (laatste publicatie: Kamerstukken II, 2020–2021, 27 625 nr. 538). Omdat de Kaderrichtlijn Water werkt met planperiodes, is een volledige beschrijving van de toestand alleen om de 6 jaar mogelijk. Een volledige beschrijving van de toestand is opgenomen in de Stroomgebiedbeheerplannen voor de periode 2022-2027, die begin 2022 zijn vastgesteld en aan de Europese Commissie zijn gerapporteerd (bijlage 1022230bij Kamerstuk 35325 nr. 5). Het Planbureau voor de Leefomgeving rapporteert jaarlijks op basis van de beschikbare gegevens over waterkwaliteit in het Compendium voor de Leefomgeving.
 
 Belangrijkste (budgettaire) aanpassingen
 
 Het projectbudget van KRW 2e en 3e tranche is toegenomen met € 27 miljoen door de prijsbijstelling 2022.
 Volgens de Europese afspraak, gemaakt in het Europees Kaderrichtlijn Water, dienen de Kaderrichtlijn Water maatregelen eind 2027 opgeleverd te zijn. 
 Tijdens de eerste fase van de planuitwerking in 2021 is geconstateerd dat voor de onderzoeken voor de planuitwerking meer tijd nodig is dan in eerste instantie (tijdens de verkenningsfase) is ingeschat. Hierdoor schuift een deel van de realisatie uit de jaren 2022-2023 op naar de latere jaren 2024-2027.
 
 Tabel 42 Projectoverzicht realisatieprogramma (bedragen x € 1 miljoen)
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Projectbudget
 
 
 Kasbudget
 
 
 Oplevering
 
 
 
 
 
 huidig
 
 
 vorig
 
 
 t/m 2021
 
 
 2022
 
 
 2023
 
 
 2024
 
 
 2025
 
 
 2026
 
 
 2027
 
 
 later
 
 
 huidig
 
 
 vorig
 
 
 
 
 
 
 
 Projecten waterkwaliteit
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Projecten Nationaal
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 KRW 1e tranche
 
 
 30
 
 
 30
 
 
 30
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 KRW 2e en 3e tranche
 
 
 665
 
 
 638
 
 
 102
 
 
 45
 
 
 59
 
 
 79
 
 
 107
 
 
 114
 
 
 159
 
 
 
 2027
 
 
 2027
 
 
 
 
 afrondingen
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Programma Realisatie
 
 
 
 
 695
 
 
 
 
 668
 
 
 
 
 132
 
 
 
 
 45
 
 
 
 
 59
 
 
 
 
 79
 
 
 
 
 107
 
 
 
 
 114
 
 
 
 
 159
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 
 
 
 
 Budget (DF 7.01.01)
 
 
 
 
 
 
 
 45
 
 
 
 
 59
 
 
 
 
 79
 
 
 
 
 107
 
 
 
 
 114
 
 
 
 
 159
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 7.02 Overige investeringen waterkwaliteit
 
 
 Motivering
 
 Naast het Verbeterprogramma Waterkwaliteit Rijkswateren ten behoeve van de KRW zijn hieronder de overige aanlegprojecten inzake waterkwaliteit opgenomen. 
 
 Producten
 
 
 Aanleg waterkwaliteit
 
 
 Tabel 43 Projectoverzicht realisatieprogramma (bedragen x € 1 miljoen)
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Projectbudget
 
 
 Kasbudget
 
 
 Oplevering
 
 
 
 
 
 huidig
 
 
 vorig
 
 
 t/m 2021
 
 
 2022
 
 
 2023
 
 
 2024
 
 
 2025
 
 
 2026
 
 
 2027
 
 
 later
 
 
 huidig
 
 
 vorig
 
 
 
 
 
 
 
 Waterkwaliteit
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Projecten Nationaal
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Bijdrageregeling medicijnresten
 
 
 65
 
 
 61
 
 
 0
 
 
 9
 
 
 10
 
 
 15
 
 
 17
 
 
 14
 
 
 
 
 
 
 
 
 Grote wateren
 
 
 198
 
 
 194
 
 
 0
 
 
 9
 
 
 12
 
 
 22
 
 
 22
 
 
 22
 
 
 22
 
 
 90
 
 
 2032
 
 
 2032
 
 
 
 
 Verruiming vaargeul Westerschelde
 
 
 26
 
 
 26
 
 
 26
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 DAW Projecten (subsidies aan o.a. Kadaster, LTO)
 
 
 32
 
 
 
 
 6
 
 
 11
 
 
 11
 
 
 2
 
 
 1
 
 
 1
 
 
 
 
 
 
 
 Afrondingen
 
 
 
 
 
 
 
 
 1
 
 
 
 1
 
 
 
 
 
 
 
 
 Programma Realisatie
 
 
 
 321
 
 
 281
 
 
 26
 
 
 24
 
 
 32
 
 
 48
 
 
 41
 
 
 38
 
 
 24
 
 
 90
 
 
 
 
 
 
 
 Budget (DF 7.02.01)
 
 
 
 
 
 
 
 24
 
 
 
 
 32
 
 
 
 
 48
 
 
 
 
 41
 
 
 
 
 38
 
 
 
 
 24
 
 
 
 
 90
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Grote wateren
 
 De in 2017 uitgevoerde verkenning naar de opgaven voor natuur en waterkwaliteit in de grote wateren, laat zien dat er grote systeemingrepen (inrichting en beheer) nodig zijn om de waterkwaliteit te verbeteren en de natuur toekomstbestendig te versterken, bijvoorbeeld door het terugbrengen van getij.
 Op grond daarvan hebben de Ministers van IenW en LNV de ambitie uitgesproken om tot 2050 diverse maatregelen te treffen die gericht zijn op het voorkomen van achteruitgang van ecologische kwaliteit van de grote wateren, het bevorderen van een stabiel en samenhangend ecologisch netwerk en het creëren van ruimte voor ruimtelijk-economische ontwikkeling.
 Om deze ambitie verder te brengen is een programmatische aanpak gestart die nauw aansluit op lopende gebiedsprocessen, waarbij samen met overheden, marktpartijen, natuurorganisaties en stakeholders maatregelen worden uitgevoerd.
 De komende jaren zullen IenW en LNV, in de vorm van de programmatische aanpak Grote Wateren, samen met de regio (Gebiedsagenda’s voor de Grote Wateren) en ondersteund door Rijkswaterstaat, Staatsbosbeheer en de Rijksdienst voor Ondernemend Nederland en regionale partners de maatregelen uit de eerste en tweede tranche uitvoeren (Kamerstukken II, 2019-2020, 27 625, nr. 488 en nr. 523). In 2023 wordt daarnaast ook begonnen met de voorbereiding van de uitvoering van de projecten uit de derde tranche van de Programmatische Aanpak Grote Wateren (Kamerstuk PM ).
 
 Waterzuivering medicijnresten
 
 Voor zuivering van medicijnresten wordt bijgedragen aan aanpassing van rioolwaterzuiveringsinstallaties. Verdeeld over de jaren 2019-2023 ontvangt de Stichting Toegepast Onderzoek Waterbeheer (STOWA) een subsidie van € 5 miljoen voor het innovatieprogramma ‘microverontreinigingen uit afvalwater van rioolwaterzuiveringsinstallaties, bedoeld om innovaties op de rioolwaterzuivering te stimuleren waarmee medicijnresten en andere microverontreinigingen beter worden verwijderd.
 
 Waterkwaliteitsprojecten
 
 Voor het terugdringen van de invloed van nutriënten en gewasbeschermingsmiddelen op het oppervlaktewater wordt middels subsidie-bijdragen aan LTO en middels een bijdrage aan het kadaster uitvoering gegeven aan het Deltaplan Agrarisch Waterbeheer.
 
 Verkenningen- en Planuitwerkingsprogramma
 
 Het verkenningen- en planuitwerkingsprogramma dient om een probleem of een initiatief met een maatschappelijke meerwaarde te verkennen en om daarna, indien nodig, uit alternatieven de beste oplossing voor het probleem te zoeken en voor te bereiden voor de uitvoering.
 Dit artikelonderdeel geeft inzicht in de stand van zaken van diverse projecten en programma’s op het gebied van zoetwatervoorziening die zich in de fasen van voorbereiding tot realisatie bevinden.
 
 Belangrijkste (budgettaire) aanpassingen
 
 
 Tabel 44 Projectoverzicht Planning waterkwaliteit (bedragen x € 1 miljoen)
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Budget
 
 
 Planning
 
 
 
 
 Projectomschrijving
 
 
 Huidig
 
 
 vorig
 
 
 PB of TB
 
 
 Oplevering
 
 
 
 
 
 
 
 Projecten Nationaal
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 EPK planning waterkwaliteit
 
 
 12
 
 
 11
 
 
 
 
 
 
 
 Projecten Zuid-Nederland
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Getij Grevelingen
 
 
 105
 
 
 100
 
 
 2025
 
 
 2028-2029
 
 
 
 
 
 Totaal programma planuitwerking en verkenning
 
 
 
 
 117
 
 
 
 
 111
 
 
 
 
 
 
 
 
 Begroting DF 7.02.02
 
 
 
 
 117
 
 
 
 
 111
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Toelichting: 
 
 
 Getij Grevelingen
 
 De planuitwerking van het project Getij Grevelingen zal langer gaan duren. Hierdoor schuift ook het moment van oplevering naar achteren. De vertraging vloeit voort uit een geconstateerde kostenstijging. Hierom is een traject gestart om de kostenraming weer stabiel te krijgen. 
 
 7.03 studiekosten waterkwaliteit
 
 
 Motivering 
 
 Dit betreft de studie- en onderzoekskosten voor het Deltaprogramma (MIRT-onderzoeken) en de overige studiekosten op het gebied van waterkwaliteit. 
 
 Producten
 
 
 Aanpak Waterkwaliteit 
 
 Speerpunten in de aanpak van waterkwaliteit zijn het terugdringen van de problematiek van nutriënten in het grond- en oppervlaktewater, de belasting van het water door emissies van gewasbeschermingsmiddelen en het verminderen van waterverontreiniging als gevolg van medicijnresten , nutriënten, microplastics en nieuwe (opkomende) stoffen.
 In het kader van het Uitvoeringsprogramma opkomende stoffen in water wordt tussen 2019 en 2022 een opleidingsprogramma voor vergunningverleners water aangeboden.
 
 
 
 
 
 4.
 Bijlagen
 
 
 
 Bijlage 1: Voeding van het Deltafonds en begrotingsstaat per artikelonderdeel
 
 
 Tabel 45 Voeding van het Deltafonds (bedragen x € 1.000)
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 2022
 
 
 2023
 
 
 2024
 
 
 2025
 
 
 2026
 
 
 2027
 
 
 2028
 
 
 2029
 
 
 2030
 
 
 2031
 
 
 2032
 
 
 2033
 
 
 2034
 
 
 2035
 
 
 2036
 
 
 2022 ‒ 2036
 
 
 
 
 
 
 
 1
 
 
 
 
 Investeren in waterveiligheid
 
 
 
 
 
 567.828
 
 
 
 
 653.117
 
 
 
 
 724.981
 
 
 
 
 607.702
 
 
 
 
 572.507
 
 
 
 
 422.188
 
 
 
 
 570.908
 
 
 
 
 514.183
 
 
 
 
 442.576
 
 
 
 
 384.538
 
 
 
 
 296.094
 
 
 
 
 576.314
 
 
 
 
 353.649
 
 
 
 
 310.144
 
 
 
 
 426.367
 
 
 
 
 7.423.096
 
 
 
 
 
 1.01
 
 
 Grote projecten waterveiligheid
 
 
 Uitgaven
 
 
 103.634
 
 
 122.013
 
 
 89.081
 
 
 1.478
 
 
 75.804
 
 
 22.162
 
 
 84.883
 
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 
 
 499.055
 
 
 
 
 1.02
 
 
 Ontwikkeling waterveiligheid
 
 
 
 444.347
 
 
 510.860
 
 
 620.750
 
 
 592.768
 
 
 485.568
 
 
 390.289
 
 
 478.454
 
 
 506.612
 
 
 435.005
 
 
 376.967
 
 
 288.523
 
 
 568.727
 
 
 346.318
 
 
 302.813
 
 
 419.036
 
 
 6.767.038
 
 
 
 
 1.03
 
 
 Studiekosten
 
 
 
 19.847
 
 
 20.244
 
 
 15.150
 
 
 13.456
 
 
 11.135
 
 
 9.737
 
 
 7.571
 
 
 7.571
 
 
 7.571
 
 
 7.571
 
 
 7.571
 
 
 7.587
 
 
 7.331
 
 
 7.331
 
 
 7.331
 
 
 157.003
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 1.09
 
 
 Ontvangsten investeren in waterveiligheid
 
 
 Ontvangsten
 
 
 190.052
 
 
 164.608
 
 
 150.945
 
 
 141.478
 
 
 152.036
 
 
 168.307
 
 
 168.276
 
 
 168.116
 
 
 171.334
 
 
 192.470
 
 
 193.964
 
 
 176.950
 
 
 202.499
 
 
 175.273
 
 
 180.365
 
 
 2.596.673
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Bijdrage van hfdst XII (art 26)
 
 
 
 377.776
 
 
 488.509
 
 
 574.036
 
 
 466.224
 
 
 420.471
 
 
 253.881
 
 
 402.632
 
 
 346.067
 
 
 271.242
 
 
 192.068
 
 
 102.130
 
 
 399.364
 
 
 151.150
 
 
 134.871
 
 
 246.002
 
 
 4.826.423
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 2022
 
 
 
 
 2023
 
 
 
 
 2024
 
 
 
 
 2025
 
 
 
 
 2026
 
 
 
 
 2027
 
 
 
 
 2028
 
 
 
 
 2029
 
 
 
 
 2030
 
 
 
 
 2031
 
 
 
 
 2032
 
 
 
 
 2033
 
 
 
 
 2034
 
 
 
 
 2035
 
 
 
 
 2036
 
 
 
 
 2022 ‒ 2036
 
 
 
 
 
 
 2
 
 
 
 
 Investeren in zoetwatervoorziening
 
 
 
 
 
 161.985
 
 
 
 
 142.386
 
 
 
 
 47.159
 
 
 
 
 45.198
 
 
 
 
 51.511
 
 
 
 
 78.688
 
 
 
 
 982
 
 
 
 
 1.604
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 529.513
 
 
 
 
 
 2.02
 
 
 Ontwikkeling zoetwatervoorziening
 
 
 Uitgaven
 
 
 157.093
 
 
 137.886
 
 
 43.020
 
 
 37.811
 
 
 49.311
 
 
 76.488
 
 
 982
 
 
 1.604
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 504.195
 
 
 
 
 2.03
 
 
 Studiekosten
 
 
 
 4.892
 
 
 4.500
 
 
 4.139
 
 
 7.387
 
 
 2.200
 
 
 2.200
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 25.318
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 2.09
 
 
 Ontvangsten investeren in waterkwantiteit en zoetwatervoorzieningen
 
 
 Ontvangsten
 
 
 0
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Bijdrage van hfdst XII (art 26)
 
 
 
 161.985
 
 
 142.386
 
 
 47.159
 
 
 45.198
 
 
 51.511
 
 
 78.688
 
 
 982
 
 
 1.604
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 529.513
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 2022
 
 
 
 
 2023
 
 
 
 
 2024
 
 
 
 
 2025
 
 
 
 
 2026
 
 
 
 
 2027
 
 
 
 
 2028
 
 
 
 
 2029
 
 
 
 
 2030
 
 
 
 
 2031
 
 
 
 
 2032
 
 
 
 
 2033
 
 
 
 
 2034
 
 
 
 
 2035
 
 
 
 
 2036
 
 
 
 
 2022 ‒ 2036
 
 
 
 
 
 
 3
 
 
 
 
 Beheer, onderhoud en vernieuwing
 
 
 
 
 
 257.806
 
 
 
 
 371.642
 
 
 
 
 328.297
 
 
 
 
 407.218
 
 
 
 
 185.624
 
 
 
 
 136.610
 
 
 
 
 207.659
 
 
 
 
 202.157
 
 
 
 
 181.105
 
 
 
 
 264.781
 
 
 
 
 254.122
 
 
 
 
 198.410
 
 
 
 
 218.051
 
 
 
 
 228.051
 
 
 
 
 243.598
 
 
 
 
 3.685.131
 
 
 
 
 
 3.01
 
 
 Exploitatie
 
 
 Uitgaven
 
 
 8.028
 
 
 8.028
 
 
 8.055
 
 
 8.055
 
 
 8.055
 
 
 8.283
 
 
 7.829
 
 
 7.829
 
 
 7.829
 
 
 7.829
 
 
 7.829
 
 
 7.829
 
 
 7.829
 
 
 7.829
 
 
 7.829
 
 
 118.965
 
 
 
 
 3.02
 
 
 Onderhoud en vernieuwing
 
 
 
 249.778
 
 
 363.614
 
 
 320.242
 
 
 399.163
 
 
 177.569
 
 
 128.327
 
 
 199.830
 
 
 194.328
 
 
 173.276
 
 
 256.952
 
 
 246.293
 
 
 190.581
 
 
 210.222
 
 
 220.222
 
 
 235.769
 
 
 3.566.166
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Bijdrage van hfdst XII (art 26)
 
 
 
 257.806
 
 
 371.642
 
 
 328.297
 
 
 407.218
 
 
 185.624
 
 
 136.610
 
 
 207.659
 
 
 202.157
 
 
 181.105
 
 
 264.781
 
 
 254.122
 
 
 198.410
 
 
 218.051
 
 
 228.051
 
 
 243.598
 
 
 3.685.131
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 2022
 
 
 
 
 2023
 
 
 
 
 2024
 
 
 
 
 2025
 
 
 
 
 2026
 
 
 
 
 2027
 
 
 
 
 2028
 
 
 
 
 2029
 
 
 
 
 2030
 
 
 
 
 2031
 
 
 
 
 2032
 
 
 
 
 2033
 
 
 
 
 2034
 
 
 
 
 2035
 
 
 
 
 2036
 
 
 
 
 2022 ‒ 2036
 
 
 
 
 
 
 4
 
 
 
 
 Experimenteren cf. art. III Deltawet
 
 
 
 
 
 128.577
 
 
 
 
 243.009
 
 
 
 
 193.233
 
 
 
 
 103.707
 
 
 
 
 91.346
 
 
 
 
 95.802
 
 
 
 
 95.127
 
 
 
 
 94.300
 
 
 
 
 56.679
 
 
 
 
 55.879
 
 
 
 
 55.718
 
 
 
 
 55.328
 
 
 
 
 55.609
 
 
 
 
 54.927
 
 
 
 
 54.257
 
 
 
 
 1.433.498
 
 
 
 
 
 4.02
 
 
 GIV/PPS
 
 
 Uitgaven
 
 
 128.577
 
 
 243.009
 
 
 193.233
 
 
 103.707
 
 
 91.346
 
 
 95.802
 
 
 95.127
 
 
 94.300
 
 
 56.679
 
 
 55.879
 
 
 55.718
 
 
 55.328
 
 
 55.609
 
 
 54.927
 
 
 54.257
 
 
 1.433.498
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Bijdrage van hfdst XII (art 26)
 
 
 
 128.577
 
 
 243.009
 
 
 193.233
 
 
 103.707
 
 
 91.346
 
 
 95.802
 
 
 95.127
 
 
 94.300
 
 
 56.679
 
 
 55.879
 
 
 55.718
 
 
 55.328
 
 
 55.609
 
 
 54.927
 
 
 54.257
 
 
 1.433.498
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 2022
 
 
 
 
 2023
 
 
 
 
 2024
 
 
 
 
 2025
 
 
 
 
 2026
 
 
 
 
 2027
 
 
 
 
 2028
 
 
 
 
 2029
 
 
 
 
 2030
 
 
 
 
 2031
 
 
 
 
 2032
 
 
 
 
 2033
 
 
 
 
 2034
 
 
 
 
 2035
 
 
 
 
 2036
 
 
 
 
 2022 ‒ 2036
 
 
 
 
 
 
 5
 
 
 
 
 Netwerkgebonden kosten en overige uitgaven
 
 
 
 
 
 372.170
 
 
 
 
 384.515
 
 
 
 
 412.597
 
 
 
 
 434.562
 
 
 
 
 427.762
 
 
 
 
 610.548
 
 
 
 
 580.680
 
 
 
 
 519.183
 
 
 
 
 595.254
 
 
 
 
 634.762
 
 
 
 
 634.198
 
 
 
 
 607.852
 
 
 
 
 606.397
 
 
 
 
 907.324
 
 
 
 
 831.218
 
 
 
 
 8.559.022
 
 
 
 
 
 5.01
 
 
 Apparaat
 
 
 Uitgaven
 
 
 261.761
 
 
 264.444
 
 
 260.910
 
 
 266.893
 
 
 259.725
 
 
 258.806
 
 
 257.864
 
 
 257.393
 
 
 257.289
 
 
 256.670
 
 
 254.070
 
 
 254.070
 
 
 254.070
 
 
 254.070
 
 
 254.070
 
 
 3.872.105
 
 
 
 
 5.02
 
 
 Overige uitgaven
 
 
 
 105.852
 
 
 95.355
 
 
 72.947
 
 
 73.288
 
 
 73.417
 
 
 75.107
 
 
 69.467
 
 
 69.126
 
 
 69.126
 
 
 69.126
 
 
 69.126
 
 
 69.083
 
 
 69.083
 
 
 69.083
 
 
 69.083
 
 
 1.118.269
 
 
 
 
 5.03
 
 
 Investeringsruimte
 
 
 
 4.557
 
 
 12.216
 
 
 23.277
 
 
 30.881
 
 
 19.112
 
 
 142.135
 
 
 66.849
 
 
 68.664
 
 
 73.039
 
 
 72.466
 
 
 74.102
 
 
 73.899
 
 
 72.444
 
 
 373.371
 
 
 298.265
 
 
 1.405.277
 
 
 
 
 5.04
 
 
 Reserveringen
 
 
 
 0
 
 
 12.500
 
 
 55.463
 
 
 63.500
 
 
 75.508
 
 
 134.500
 
 
 186.500
 
 
 124.000
 
 
 195.800
 
 
 236.500
 
 
 236.900
 
 
 210.800
 
 
 210.800
 
 
 210.800
 
 
 209.800
 
 
 2.163.371
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 5.10
 
 
 Saldo afgesloten rekeningen
 
 
 Ontvangsten
 
 
 286.033
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 286.033
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Bijdrage van hfdst XII (art 26)
 
 
 
 86.137
 
 
 384.515
 
 
 412.597
 
 
 434.562
 
 
 427.762
 
 
 610.548
 
 
 580.680
 
 
 519.183
 
 
 595.254
 
 
 634.762
 
 
 634.198
 
 
 607.852
 
 
 606.397
 
 
 907.324
 
 
 831.218
 
 
 8.272.989
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 2022
 
 
 
 
 2023
 
 
 
 
 2024
 
 
 
 
 2025
 
 
 
 
 2026
 
 
 
 
 2027
 
 
 
 
 2028
 
 
 
 
 2029
 
 
 
 
 2030
 
 
 
 
 2031
 
 
 
 
 2032
 
 
 
 
 2033
 
 
 
 
 2034
 
 
 
 
 2035
 
 
 
 
 2036
 
 
 
 
 2022 ‒ 2036
 
 
 
 
 
 
 6
 
 
 
 
 Bijdragen andere begrotingen Rijk
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 6.09
 
 
 Ten laste van begroting IenW
 
 
 Ontvangsten
 
 
 1.114.374
 
 
 1.743.840
 
 
 1.707.285
 
 
 1.623.855
 
 
 1.352.059
 
 
 1.411.522
 
 
 1.323.567
 
 
 1.186.180
 
 
 1.127.149
 
 
 1.170.359
 
 
 1.046.433
 
 
 1.261.219
 
 
 1.031.472
 
 
 1.325.438
 
 
 1.375.340
 
 
 19.800.092
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Bijdrage van hfdst XII (art 26)
 
 
 
 ‒ 1.114.374
 
 
 ‒ 1.743.840
 
 
 ‒ 1.707.285
 
 
 ‒ 1.623.855
 
 
 ‒ 1.352.059
 
 
 ‒ 1.411.522
 
 
 ‒ 1.323.567
 
 
 ‒ 1.186.180
 
 
 ‒ 1.127.149
 
 
 ‒ 1.170.359
 
 
 ‒ 1.046.433
 
 
 ‒ 1.261.219
 
 
 ‒ 1.031.472
 
 
 ‒ 1.325.438
 
 
 ‒ 1.375.340
 
 
 ‒ 19.800.092
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 2022
 
 
 
 
 2023
 
 
 
 
 2024
 
 
 
 
 2025
 
 
 
 
 2026
 
 
 
 
 2027
 
 
 
 
 2028
 
 
 
 
 2029
 
 
 
 
 2030
 
 
 
 
 2031
 
 
 
 
 2032
 
 
 
 
 2033
 
 
 
 
 2034
 
 
 
 
 2035
 
 
 
 
 2036
 
 
 
 
 2022 ‒ 2036
 
 
 
 
 
 
 7
 
 
 
 
 Investeren in waterkwaliteit
 
 
 
 
 
 103.095
 
 
 
 
 113.779
 
 
 
 
 151.963
 
 
 
 
 166.946
 
 
 
 
 175.345
 
 
 
 
 235.993
 
 
 
 
 36.487
 
 
 
 
 22.869
 
 
 
 
 22.869
 
 
 
 
 22.869
 
 
 
 
 265
 
 
 
 
 265
 
 
 
 
 265
 
 
 
 
 265
 
 
 
 
 265
 
 
 
 
 1.053.540
 
 
 
 
 
 7.01
 
 
 Ontwikkeling Kaderrichtlijn water
 
 
 Uitgaven
 
 
 45.465
 
 
 58.791
 
 
 78.946
 
 
 107.100
 
 
 114.125
 
 
 158.824
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 563.251
 
 
 
 
 7.02
 
 
 Ontwikkeling Waterkwaliteit
 
 
 
 34.339
 
 
 38.144
 
 
 53.364
 
 
 46.060
 
 
 60.355
 
 
 76.404
 
 
 36.222
 
 
 22.604
 
 
 22.604
 
 
 22.604
 
 
 
 
 
 
 
 412.700
 
 
 
 
 7.03
 
 
 Studiekosten waterkwaliteit
 
 
 
 23.291
 
 
 16.844
 
 
 19.653
 
 
 13.786
 
 
 865
 
 
 765
 
 
 265
 
 
 265
 
 
 265
 
 
 265
 
 
 265
 
 
 265
 
 
 265
 
 
 265
 
 
 265
 
 
 77.589
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 7.09
 
 
 Ontvangsten investeringen in waterkwaliteit
 
 
 Ontvangsten
 
 
 1.002
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 1.002
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Bijdrage van hfdst XII (art 26)
 
 
 
 102.093
 
 
 113.779
 
 
 151.963
 
 
 166.946
 
 
 175.345
 
 
 235.993
 
 
 36.487
 
 
 22.869
 
 
 22.869
 
 
 22.869
 
 
 265
 
 
 265
 
 
 265
 
 
 265
 
 
 265
 
 
 1.052.538
 
 
 
 
 
 
 
 
 Bijlage 2: Verdiepingshoofdstuk
 
 In het verdiepingshoofdstuk is per productartikel een meerjarige begrotings mutatietabel opgenomen op artikelonderdeelniveau met daarbij de aansluiting tussen de vorige stand van de begroting en de nu voorgestelde stand. Dit voor de volledige looptijd van het fonds. Bij het toelichten van de begrotingsmutaties wordt de normering die is opgenomen in de leeswijzer gehanteerd. Dit houdt in dat de begrotingsmutaties, waarbij het verschil kleiner is dan de aangegeven norm niet worden toegelicht (tenzij beleidsmatig toch relevant). De begrotingsmutaties zijn in alfabetische volgorde in de tabellen opgenomen en worden ook in deze volgorde toegelicht.
 
 
 Artikel 1 Investeren in waterveiligheid
 
 
 Tabel 46 Artikel 1 Investeren in waterveiligheid
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 1 Investeren in waterveiligheid
 
 
 Totaal mutatie
 
 
 2022
 
 
 2023
 
 
 2024
 
 
 2025
 
 
 2026
 
 
 2027
 
 
 2028
 
 
 2029
 
 
 2030
 
 
 2031
 
 
 2032
 
 
 2033
 
 
 2034
 
 
 2035
 
 
 2036
 
 
 
 
 
 
 
 Ontwerpbegroting 2022 artikelonderdeel 01.01 Grote projecten waterveiligheid
 
 
 
 
 
 109.499
 
 
 
 
 90.301
 
 
 
 
 2.095
 
 
 
 
 785
 
 
 
 
 73.126
 
 
 
 
 20.000
 
 
 
 
 71.852
 
 
 
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Mutaties Voorjaarsnota 2022
 
 
 
 
 
 ‒ 10.952
 
 
 
 
 25.723
 
 
 
 
 82.614
 
 
 
 
 621
 
 
 
 
 ‒ 1.043
 
 
 
 
 1.074
 
 
 
 
 ‒ 670
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Stand eerste suppletoire wet 2022 artikelonderdeel 01.01 Grote projecten waterveiligheid
 
 
 
 
 
 98.547
 
 
 
 
 116.024
 
 
 
 
 84.709
 
 
 
 
 1.406
 
 
 
 
 72.083
 
 
 
 
 21.074
 
 
 
 
 71.182
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 
 
 Loon- en prijsbijstelling 2022
 
 
 33.538
 
 
 5.087
 
 
 5.989
 
 
 4.372
 
 
 72
 
 
 3.721
 
 
 1.088
 
 
 13.209
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Mutaties Miljoenennota 2023
 
 
 
 
 
 5.087
 
 
 
 
 5.989
 
 
 
 
 4.372
 
 
 
 
 72
 
 
 
 
 3.721
 
 
 
 
 1.088
 
 
 
 
 13.209
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 
 
 Stand ontwerpbegroting 2023 artikelonderdeel 01.01 Grote projecten waterveiligheid
 
 
 
 
 
 103.634
 
 
 
 
 122.013
 
 
 
 
 89.081
 
 
 
 
 1.478
 
 
 
 
 75.804
 
 
 
 
 22.162
 
 
 
 
 84.391
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Ontwerpbegroting 2022 artikelonderdeel 01.02 Ontwikkeling waterveiligheid
 
 
 
 
 
 448.187
 
 
 
 
 600.070
 
 
 
 
 610.129
 
 
 
 
 354.501
 
 
 
 
 434.388
 
 
 
 
 381.290
 
 
 
 
 488.569
 
 
 
 
 539.858
 
 
 
 
 388.485
 
 
 
 
 318.239
 
 
 
 
 275.117
 
 
 
 
 530.005
 
 
 
 
 322.166
 
 
 
 
 271.769
 
 
 
 
 
 
 
 Mutaties Voorjaarsnota 2022
 
 
 
 
 
 ‒ 41.859
 
 
 
 
 ‒ 124.032
 
 
 
 
 ‒ 142
 
 
 
 
 228.960
 
 
 
 
 35.438
 
 
 
 
 ‒ 63.531
 
 
 
 
 ‒ 44.908
 
 
 
 
 ‒ 34.964
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 34.815
 
 
 
 
 34.815
 
 
 
 
 34.814
 
 
 
 
 5.416
 
 
 
 
 ‒ 5.413
 
 
 
 
 
 
 
 Stand eerste suppletoire wet 2022 artikelonderdeel 01.02 Ontwikkeling waterveiligheid
 
 
 
 
 
 406.328
 
 
 
 
 476.038
 
 
 
 
 609.987
 
 
 
 
 583.461
 
 
 
 
 469.826
 
 
 
 
 317.759
 
 
 
 
 443.661
 
 
 
 
 504.894
 
 
 
 
 388.485
 
 
 
 
 353.054
 
 
 
 
 309.932
 
 
 
 
 564.819
 
 
 
 
 327.582
 
 
 
 
 266.356
 
 
 
 
 
 
 Desaldering
 
 
 129.818
 
 
 9.206
 
 
 8.080
 
 
 7.410
 
 
 6.945
 
 
 7.462
 
 
 8.262
 
 
 8.260
 
 
 8.253
 
 
 8.411
 
 
 9.448
 
 
 9.521
 
 
 8.686
 
 
 9.940
 
 
 8.604
 
 
 11.330
 
 
 
 
 Extrapolatie 2036
 
 
 367.700
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 367.700
 
 
 
 
 Financiering IJsselpoort
 
 
 550
 
 
 
 
 
 
 
 550
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Integraal Rivier Management
 
 
 59.818
 
 
 
 9.103
 
 
 12.275
 
 
 23.823
 
 
 14.617
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Kasschuiven binnen Deltafonds
 
 
 0
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Kasschuiven Investeren in waterkwaliteit
 
 
 0
 
 
 
 
 ‒ 7.803
 
 
 ‒ 23.169
 
 
 ‒ 13.526
 
 
 44.498
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Kasschuiven Investeren in waterveiligheid
 
 
 0
 
 
 10.920
 
 
 12.150
 
 
 ‒ 693
 
 
 ‒ 5.597
 
 
 ‒ 13.532
 
 
 844
 
 
 1.172
 
 
 668
 
 
 ‒ 13.206
 
 
 123
 
 
 128
 
 
 180
 
 
 183
 
 
 1.469
 
 
 5.191
 
 
 
 
 Kasschuiven Netwerkgebonden kosten en overige uitgaven
 
 
 0
 
 
 6.038
 
 
 ‒ 6.552
 
 
 ‒ 11.487
 
 
 ‒ 4.540
 
 
 11.132
 
 
 9.611
 
 
 ‒ 2.991
 
 
 ‒ 15.581
 
 
 42.937
 
 
 5.964
 
 
 ‒ 39.436
 
 
 ‒ 13.336
 
 
 235
 
 
 18.006
 
 
 0
 
 
 
 
 LNV: bijdrage VNSC 2022-2025
 
 
 448
 
 
 112
 
 
 112
 
 
 112
 
 
 112
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Loon- en prijsbijstelling 2022
 
 
 156.929
 
 
 12.151
 
 
 11.929
 
 
 10.949
 
 
 11.733
 
 
 9.589
 
 
 8.765
 
 
 ‒ 1.648
 
 
 8.378
 
 
 8.378
 
 
 8.378
 
 
 8.378
 
 
 8.378
 
 
 8.378
 
 
 8.378
 
 
 34.815
 
 
 
 
 Programmaruimte DF
 
 
 ‒ 408
 
 
 ‒ 408
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Mutaties Miljoenennota 2023
 
 
 
 
 
 38.019
 
 
 
 
 34.822
 
 
 
 
 10.763
 
 
 
 
 9.307
 
 
 
 
 15.742
 
 
 
 
 72.530
 
 
 
 
 4.793
 
 
 
 
 1.718
 
 
 
 
 46.520
 
 
 
 
 23.913
 
 
 
 
 ‒ 21.409
 
 
 
 
 3.908
 
 
 
 
 18.736
 
 
 
 
 36.457
 
 
 
 
 419.036
 
 
 
 
 
 
 Stand ontwerpbegroting 2023 artikelonderdeel 01.02 Ontwikkeling waterveiligheid
 
 
 
 
 
 444.347
 
 
 
 
 510.860
 
 
 
 
 620.750
 
 
 
 
 592.768
 
 
 
 
 485.568
 
 
 
 
 390.289
 
 
 
 
 448.454
 
 
 
 
 506.612
 
 
 
 
 435.005
 
 
 
 
 376.967
 
 
 
 
 288.523
 
 
 
 
 568.727
 
 
 
 
 346.318
 
 
 
 
 302.813
 
 
 
 
 419.036
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Ontwerpbegroting 2022 artikelonderdeel 01.03 Studiekosten
 
 
 
 
 
 10.691
 
 
 
 
 12.577
 
 
 
 
 11.127
 
 
 
 
 10.196
 
 
 
 
 8.689
 
 
 
 
 8.948
 
 
 
 
 7.571
 
 
 
 
 7.071
 
 
 
 
 7.071
 
 
 
 
 7.071
 
 
 
 
 7.071
 
 
 
 
 7.087
 
 
 
 
 6.831
 
 
 
 
 6.831
 
 
 
 
 
 
 
 Mutaties Voorjaarsnota 2022
 
 
 
 
 
 7.365
 
 
 
 
 2.437
 
 
 
 
 144
 
 
 
 
 144
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Stand eerste suppletoire wet 2022 artikelonderdeel 01.03 Studiekosten
 
 
 
 
 
 18.056
 
 
 
 
 15.014
 
 
 
 
 11.271
 
 
 
 
 10.340
 
 
 
 
 8.689
 
 
 
 
 8.948
 
 
 
 
 7.571
 
 
 
 
 7.071
 
 
 
 
 7.071
 
 
 
 
 7.071
 
 
 
 
 7.071
 
 
 
 
 7.087
 
 
 
 
 6.831
 
 
 
 
 6.831
 
 
 
 
 
 
 Correctie kosten covid crisis
 
 
 250
 
 
 
 
 250
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Deltaprogramma Ruimtelijke Adaptatie
 
 
 12.600
 
 
 3.044
 
 
 3.224
 
 
 2.381
 
 
 2.175
 
 
 1.487
 
 
 289
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Desaldering
 
 
 13
 
 
 13
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Extrapolatie 2036
 
 
 6.831
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 6.831
 
 
 
 
 Financiering programmerfunctie
 
 
 7.000
 
 
 
 500
 
 
 500
 
 
 500
 
 
 500
 
 
 500
 
 
 500
 
 
 500
 
 
 500
 
 
 500
 
 
 500
 
 
 500
 
 
 500
 
 
 500
 
 
 500
 
 
 
 
 Integraal Rivier Management
 
 
 3.159
 
 
 
 1.146
 
 
 784
 
 
 635
 
 
 594
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Kasschuiven Investeren in waterveiligheid
 
 
 0
 
 
 ‒ 593
 
 
 853
 
 
 120
 
 
 120
 
 
 
 
 ‒ 500
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Loon- en prijsbijstelling 2022
 
 
 601
 
 
 1
 
 
 210
 
 
 351
 
 
 39
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Overboeking ministerie van BZK
 
 
 ‒ 195
 
 
 ‒ 120
 
 
 ‒ 75
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Overboeking ministerie van EZK
 
 
 ‒ 731
 
 
 ‒ 241
 
 
 ‒ 215
 
 
 ‒ 162
 
 
 ‒ 113
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Overboeking ministerie van LNV
 
 
 ‒ 767
 
 
 ‒ 175
 
 
 ‒ 277
 
 
 ‒ 210
 
 
 ‒ 105
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Overboeking ministerie van OCW
 
 
 25
 
 
 25
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Wateroverlast en hoogwater
 
 
 ‒ 704
 
 
 ‒ 163
 
 
 ‒ 136
 
 
 ‒ 135
 
 
 ‒ 135
 
 
 ‒ 135
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Mutaties Miljoenennota 2023
 
 
 
 
 
 1.791
 
 
 
 
 5.230
 
 
 
 
 3.879
 
 
 
 
 3.116
 
 
 
 
 2.446
 
 
 
 
 789
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 500
 
 
 
 
 500
 
 
 
 
 500
 
 
 
 
 500
 
 
 
 
 500
 
 
 
 
 500
 
 
 
 
 500
 
 
 
 
 7.331
 
 
 
 
 
 
 Stand ontwerpbegroting 2023 artikelonderdeel 01.03 Studiekosten
 
 
 
 
 
 19.847
 
 
 
 
 20.244
 
 
 
 
 15.150
 
 
 
 
 13.456
 
 
 
 
 11.135
 
 
 
 
 9.737
 
 
 
 
 7.571
 
 
 
 
 7.571
 
 
 
 
 7.571
 
 
 
 
 7.571
 
 
 
 
 7.571
 
 
 
 
 7.587
 
 
 
 
 7.331
 
 
 
 
 7.331
 
 
 
 
 7.331
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Totaal Uitgaven stand ontwerpbegroting 2022 Investeren in waterveiligheid
 
 
 
 
 
 568.377
 
 
 
 
 702.948
 
 
 
 
 623.351
 
 
 
 
 365.482
 
 
 
 
 516.203
 
 
 
 
 410.238
 
 
 
 
 567.992
 
 
 
 
 546.929
 
 
 
 
 395.556
 
 
 
 
 325.310
 
 
 
 
 282.188
 
 
 
 
 537.092
 
 
 
 
 328.997
 
 
 
 
 278.600
 
 
 
 
 368.113
 
 
 
 
 
 
 Totaal Uitgaven stand eerste suppletoire wet 2022 Investeren in waterveiligheid
 
 
 
 
 
 522.931
 
 
 
 
 607.076
 
 
 
 
 705.967
 
 
 
 
 595.207
 
 
 
 
 550.598
 
 
 
 
 347.781
 
 
 
 
 522.414
 
 
 
 
 511.965
 
 
 
 
 395.556
 
 
 
 
 360.125
 
 
 
 
 317.003
 
 
 
 
 571.906
 
 
 
 
 334.413
 
 
 
 
 273.187
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 
 
 Totaal Uitgaven stand ontwerpbegroting 2023 Investeren in waterveiligheid
 
 
 
 
 
 567.828
 
 
 
 
 653.117
 
 
 
 
 724.981
 
 
 
 
 607.702
 
 
 
 
 572.507
 
 
 
 
 422.188
 
 
 
 
 540.416
 
 
 
 
 514.183
 
 
 
 
 442.576
 
 
 
 
 384.538
 
 
 
 
 296.094
 
 
 
 
 576.314
 
 
 
 
 353.649
 
 
 
 
 310.144
 
 
 
 
 426.367
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Ontwerpbegroting 2022 artikelonderdeel 01.09 Ontvangsten investeren in waterveiligheid
 
 
 
 
 
 166.404
 
 
 
 
 143.525
 
 
 
 
 144.108
 
 
 
 
 140.010
 
 
 
 
 158.159
 
 
 
 
 159.201
 
 
 
 
 159.344
 
 
 
 
 159.195
 
 
 
 
 176.129
 
 
 
 
 182.899
 
 
 
 
 184.315
 
 
 
 
 168.084
 
 
 
 
 192.376
 
 
 
 
 165.200
 
 
 
 
 
 
 
 Mutaties Voorjaarsnota 2022
 
 
 
 
 
 4.102
 
 
 
 
 
 
 
 ‒ 53
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Stand eerste suppletoire wet 2022 artikelonderdeel 01.09 Ontvangsten investeren in waterveiligheid
 
 
 
 
 
 170.506
 
 
 
 
 143.525
 
 
 
 
 144.108
 
 
 
 
 140.010
 
 
 
 
 158.106
 
 
 
 
 159.201
 
 
 
 
 159.344
 
 
 
 
 159.195
 
 
 
 
 176.129
 
 
 
 
 182.899
 
 
 
 
 184.315
 
 
 
 
 168.084
 
 
 
 
 192.376
 
 
 
 
 165.200
 
 
 
 
 
 
 Desaldering
 
 
 129.831
 
 
 9.219
 
 
 8.080
 
 
 7.410
 
 
 6.945
 
 
 7.462
 
 
 8.262
 
 
 8.260
 
 
 8.253
 
 
 8.411
 
 
 9.448
 
 
 9.521
 
 
 8.686
 
 
 9.940
 
 
 8.604
 
 
 11.330
 
 
 
 
 Extrapolatie 2036
 
 
 163.844
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 163.844
 
 
 
 
 Kasschuiven Investeren in waterveiligheid
 
 
 0
 
 
 10.327
 
 
 13.003
 
 
 ‒ 573
 
 
 ‒ 5.477
 
 
 ‒ 13.532
 
 
 844
 
 
 672
 
 
 668
 
 
 ‒ 13.206
 
 
 123
 
 
 128
 
 
 180
 
 
 183
 
 
 1.469
 
 
 5.191
 
 
 
 
 
 Mutaties Miljoenennota 2023
 
 
 
 
 
 19.546
 
 
 
 
 21.083
 
 
 
 
 6.837
 
 
 
 
 1.468
 
 
 
 
 ‒ 6.070
 
 
 
 
 9.106
 
 
 
 
 8.932
 
 
 
 
 8.921
 
 
 
 
 ‒ 4.795
 
 
 
 
 9.571
 
 
 
 
 9.649
 
 
 
 
 8.866
 
 
 
 
 10.123
 
 
 
 
 10.073
 
 
 
 
 180.365
 
 
 
 
 
 
 Stand ontwerpbegroting 2023 artikelonderdeel 01.09 Ontvangsten investeren in waterveiligheid
 
 
 
 
 
 190.052
 
 
 
 
 164.608
 
 
 
 
 150.945
 
 
 
 
 141.478
 
 
 
 
 152.036
 
 
 
 
 168.307
 
 
 
 
 168.276
 
 
 
 
 168.116
 
 
 
 
 171.334
 
 
 
 
 192.470
 
 
 
 
 193.964
 
 
 
 
 176.950
 
 
 
 
 202.499
 
 
 
 
 175.273
 
 
 
 
 180.365
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Totaal Ontvangsten stand ontwerpbegroting 2022 Investeren in waterveiligheid
 
 
 
 
 
 166.404
 
 
 
 
 143.525
 
 
 
 
 144.108
 
 
 
 
 140.010
 
 
 
 
 158.159
 
 
 
 
 159.201
 
 
 
 
 159.344
 
 
 
 
 159.195
 
 
 
 
 176.129
 
 
 
 
 182.899
 
 
 
 
 184.315
 
 
 
 
 168.084
 
 
 
 
 192.376
 
 
 
 
 165.200
 
 
 
 
 163.844
 
 
 
 
 
 
 Totaal Ontvangsten stand eerste suppletoire wet 2022 Investeren in waterveiligheid
 
 
 
 
 
 170.506
 
 
 
 
 143.525
 
 
 
 
 144.108
 
 
 
 
 140.010
 
 
 
 
 158.106
 
 
 
 
 159.201
 
 
 
 
 159.344
 
 
 
 
 159.195
 
 
 
 
 176.129
 
 
 
 
 182.899
 
 
 
 
 184.315
 
 
 
 
 168.084
 
 
 
 
 192.376
 
 
 
 
 165.200
 
 
 
 
 163.844
 
 
 
 
 
 
 Totaal Ontvangsten stand ontwerpbegroting 2023 Investeren in waterveiligheid
 
 
 
 
 
 190.052
 
 
 
 
 164.608
 
 
 
 
 150.945
 
 
 
 
 141.478
 
 
 
 
 152.036
 
 
 
 
 168.307
 
 
 
 
 168.276
 
 
 
 
 168.116
 
 
 
 
 171.334
 
 
 
 
 192.470
 
 
 
 
 193.964
 
 
 
 
 176.950
 
 
 
 
 202.499
 
 
 
 
 175.273
 
 
 
 
 180.365
 
 
 
 
 
 
 Artikel 1 Investeren in waterveiligheid
 Desaldering
 De aanpassing van de ontvangsten betreft met name de bijdragen Water schappen aan het HWBP conform de geactualiseerde programmering HWBP. Deze ontvangsten worden ingezet voor hogere uitgaven binnen dit artikel.
 Extrapolatie 2036
 Bij de begroting 2023 wordt de looptijd van het Deltafonds met een jaar verlengd tot en met 2036. Het niveau van extrapolatie is gelijk aan het jaar 2035 stand begroting 2022 na verwerking van structurele begrotingsmutaties. Daarnaast zijn de structurele bijdragen van derden doorgetrokken.
 Loon- en prijsbijstelling 2022
 Dit betreft de toegekende loon- en prijsbijstelling tranch 2022 die vanuit de begroting Hoofdstuk XII wordt overgeheveld naar de investeringsruimte van het Deltafonds. Vanuit de investeringsruimte worden de artikelonderdelen verhoogd met de loon- en prijsbijstelling.
 Integraal Rivier Management
 Met deze overboeking naar het uitvoeringsartikel wordt invulling gegeven aan de pilots en projecten ter bevordering van de waterveiligheid langs de Maas, zoals Lob van Gennep, Oeffelt en Arcen (€ 60 miljoen). Daarnaast is een deel van de middelen (totaal € 2,5 miljoen voor de jaren 2023-2024) noodzakelijk voor het verder vormgeven van het Programma Integraal Rivier Management onder de omgevingswet. Daarbij gaat het onder meer om het laten opstellen van een MKBA en een MER en het organiseren van gezamenlijke bouwdagen met provincies, waterschappen, gemeenten en stakeholders. Voor de periode 2023-2026 wordt extra inzet bij RWS ZN voorzien om uitvoering te geven aan de acties voortvloeiend uit de beleidstafel. Hiervoor is jaarlijks € 0,12 miljoen nodig voor de periode 2023-2026. In totaal wordt met deze overboeking vanuit artikel 5.04 Reserveringen € 63 miljoen overgeheveld naar het uitvoeringsartikel.
 Kasschuif Exploitatie en vernieuwing
 Om binnen een modaliteit tot een sluitende programmering te komen, zijn budgettair neutrale kasschuiven over de diverse jaren via het aanlegprogramma noodzakelijk. Door middel van een kasschuif via artikel 01.02 worden de bedragen met betrekking tot de overeenkomst Beheer en Onderhoud 2022-2023 in overeenstemming gebracht met de programmering.
 Kasschuiven investeren in waterveiligheid
 Om binnen een modaliteit tot een sluitende programmering te komen, zijn budgettair neutrale kasschuiven over de diverse jaren via het aanlegprogramma noodzakelijk. De omvangrijkste kasschuiven vinden plaats op het Hoogwaterbeschermingsprogramma om de beschikbare bedragen beter in lijn te brengen met de programmering. Door middel van een kasschuif via artikel 01.02 worden de bedragen in de juiste jaren geplaatst.
 Kasschuiven Netwerkgebonden kosten en overige uitgaven
 Om binnen het Deltafonds tot een sluitende programmering te komen zijn budgettair neutrale kasschuiven over de diverse jaren via het aanlegprogramma noodzakelijk. De omvangrijkste kasschuiven vinden plaats op de investeringsruimte (artikel 5.03) en reserveringen (artikel 5.04) om de beschikbare bedragen beter in lijn te brengen met de beleidsopgaven. Door middel van een kasschuif via artikel 01.02 worden de bedragen in de juiste jaren geplaatst.
 Kasschuiven Investeren in waterkwaliteit
 Om binnen een modaliteit tot een sluitende programmering te komen, zijn budgettair neutrale kasschuiven over de diverse jaren via het aanlegprogramma noodzakelijk. De omvangrijkste kasschuiven vinden plaats op hetprogramma Kaderrichtlijn Water om de beschikbare bedragen beter in lijn te brengen met de programmering. Door middel van een kasschuif via artikel 01.02 worden de bedragen in de juiste jaren geplaatst.
 Deltaprogramma Ruimtelijke Adaptatie
 In de periode 2022-2027 wordt vanuit het artikel 5.04 Reserveringen € 12,6 miljoen overgeboekt naar artikel 1 Investeren in waterveiligheid ter financiering van kennis en monitoring Deltaprogramma Ruimtelijke Adaptatie en € 0,9 miljoen naar PBL (hoofdstuk XII) voor de bijdrage aan het onderzoeksprogramma klimaatadaptatie.
 Financiering programmeerfunctie
 Ten behoeve van het Strategisch Onderzoek voor Programmeerfunctie Water en Bodem wordt per jaar € 0,5 miljoen van uit de investeringsruimte op artikel 5.03 overgeboekt naar artikel 1.03 Studiekosten waterveiligheid.
 
 
 
 Artikel 2 Investeren in zoetwatervoorziening
 
 
 Tabel 47 Artikel 2 Investeren in zoetwatervoorziening
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 2 Investeren in zoetwatervoorziening
 
 
 Totaal mutatie
 
 
 2022
 
 
 2023
 
 
 2024
 
 
 2025
 
 
 2026
 
 
 2027
 
 
 2028
 
 
 2029
 
 
 2030
 
 
 2031
 
 
 2032
 
 
 2033
 
 
 2034
 
 
 2035
 
 
 2036
 
 
 
 
 
 
 
 Ontwerpbegroting 2022 artikelonderdeel 02.02 Ontwikkeling zoetwatervoorziening
 
 
 
 
 
 58.321
 
 
 
 
 63.657
 
 
 
 
 41.898
 
 
 
 
 41.898
 
 
 
 
 21.993
 
 
 
 
 16.309
 
 
 
 
 956
 
 
 
 
 1.561
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Mutaties Voorjaarsnota 2022
 
 
 
 
 
 91.252
 
 
 
 
 67.513
 
 
 
 
 ‒ 961
 
 
 
 
 ‒ 5.943
 
 
 
 
 24.898
 
 
 
 
 56.425
 
 
 
 
 ‒ 22
 
 
 
 
 ‒ 36
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Stand eerste suppletoire wet 2022 artikelonderdeel 02.02 Ontwikkeling zoetwatervoorziening
 
 
 
 
 
 149.573
 
 
 
 
 131.170
 
 
 
 
 40.937
 
 
 
 
 35.955
 
 
 
 
 46.891
 
 
 
 
 72.734
 
 
 
 
 934
 
 
 
 
 1.525
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Loon- en prijsbijstelling 2022
 
 
 24.746
 
 
 7.710
 
 
 6.768
 
 
 2.111
 
 
 1.856
 
 
 2.420
 
 
 3.754
 
 
 48
 
 
 79
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Opdracht zoutmonitoring Rijn-Maasmonding
 
 
 ‒ 270
 
 
 ‒ 190
 
 
 ‒ 52
 
 
 ‒ 28
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Mutaties Miljoenennota 2023
 
 
 
 
 
 7.520
 
 
 
 
 6.716
 
 
 
 
 2.083
 
 
 
 
 1.856
 
 
 
 
 2.420
 
 
 
 
 3.754
 
 
 
 
 48
 
 
 
 
 79
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 
 
 Stand ontwerpbegroting 2023 artikelonderdeel 02.02 Ontwikkeling zoetwatervoorziening
 
 
 
 
 
 157.093
 
 
 
 
 137.886
 
 
 
 
 43.020
 
 
 
 
 37.811
 
 
 
 
 49.311
 
 
 
 
 76.488
 
 
 
 
 982
 
 
 
 
 1.604
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Ontwerpbegroting 2022 artikelonderdeel 02.03 Studiekosten
 
 
 
 
 
 4.668
 
 
 
 
 5.150
 
 
 
 
 4.789
 
 
 
 
 3.637
 
 
 
 
 2.200
 
 
 
 
 2.200
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Mutaties Voorjaarsnota 2022
 
 
 
 
 
 224
 
 
 
 
 ‒ 650
 
 
 
 
 ‒ 650
 
 
 
 
 3.750
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Stand eerste suppletoire wet 2022 artikelonderdeel 02.03 Studiekosten
 
 
 
 
 
 4.892
 
 
 
 
 4.500
 
 
 
 
 4.139
 
 
 
 
 7.387
 
 
 
 
 2.200
 
 
 
 
 2.200
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Mutaties Miljoenennota 2023
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Stand ontwerpbegroting 2023 artikelonderdeel 02.03 Studiekosten
 
 
 
 
 
 4.892
 
 
 
 
 4.500
 
 
 
 
 4.139
 
 
 
 
 7.387
 
 
 
 
 2.200
 
 
 
 
 2.200
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Totaal Uitgaven stand ontwerpbegroting 2022 Investeren in zoetwatervoorziening
 
 
 
 
 
 62.989
 
 
 
 
 68.807
 
 
 
 
 46.687
 
 
 
 
 45.535
 
 
 
 
 24.193
 
 
 
 
 18.509
 
 
 
 
 956
 
 
 
 
 1.561
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Totaal Uitgaven stand eerste suppletoire wet 2022 Investeren in zoetwatervoorziening
 
 
 
 
 
 135.465
 
 
 
 
 120.670
 
 
 
 
 13.076
 
 
 
 
 6.342
 
 
 
 
 1.091
 
 
 
 
 934
 
 
 
 
 934
 
 
 
 
 1.525
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Totaal Uitgaven stand ontwerpbegroting 2023 Investeren in zoetwatervoorziening
 
 
 
 
 
 161.985
 
 
 
 
 142.386
 
 
 
 
 47.159
 
 
 
 
 45.198
 
 
 
 
 51.511
 
 
 
 
 78.688
 
 
 
 
 982
 
 
 
 
 1.604
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 
 
 
 Artikel 2 Investeren in zoetwatervoorziening
 Loon- en prijsbijstelling 2022
 Dit betreft de toegekende loon- en prijsbijstelling tranch 2022 die vanuit de begroting Hoofdstuk XII wordt overgeheveld naar de investeringsruimte van het Deltafonds. Vanuit de investeringsruimte worden de artikelonderdelen verhoogd met de loon- en prijsbijstelling.
 
 
 
 Artikel 3 Exploitatie, onderhoud en vernieuwing
 
 
 Tabel 48 Artikel 3 Exploitatie, onderhoud en vernieuwing
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 3 Exploitatie, onderhoud en vernieuwing
 
 
 Totaal mutatie
 
 
 2022
 
 
 2023
 
 
 2024
 
 
 2025
 
 
 2026
 
 
 2027
 
 
 2028
 
 
 2029
 
 
 2030
 
 
 2031
 
 
 2032
 
 
 2033
 
 
 2034
 
 
 2035
 
 
 2036
 
 
 
 
 
 
 
 Ontwerpbegroting 2022 artikelonderdeel 03.01 Exploitatie
 
 
 
 
 
 7.634
 
 
 
 
 7.634
 
 
 
 
 7.660
 
 
 
 
 7.660
 
 
 
 
 7.660
 
 
 
 
 7.876
 
 
 
 
 7.445
 
 
 
 
 7.445
 
 
 
 
 7.445
 
 
 
 
 7.445
 
 
 
 
 7.445
 
 
 
 
 7.445
 
 
 
 
 7.445
 
 
 
 
 7.445
 
 
 
 
 
 
 
 Mutaties Voorjaarsnota 2022
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Stand eerste suppletoire wet 2022 artikelonderdeel 03.01 Exploitatie
 
 
 
 
 
 7.634
 
 
 
 
 7.634
 
 
 
 
 7.660
 
 
 
 
 7.660
 
 
 
 
 7.660
 
 
 
 
 7.876
 
 
 
 
 7.445
 
 
 
 
 7.445
 
 
 
 
 7.445
 
 
 
 
 7.445
 
 
 
 
 7.445
 
 
 
 
 7.445
 
 
 
 
 7.445
 
 
 
 
 7.445
 
 
 
 
 
 
 Extrapolatie 2036
 
 
 7.445
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 7.445
 
 
 
 
 Loon- en prijsbijstelling 2022
 
 
 5.836
 
 
 394
 
 
 394
 
 
 395
 
 
 395
 
 
 395
 
 
 407
 
 
 384
 
 
 384
 
 
 384
 
 
 384
 
 
 384
 
 
 384
 
 
 384
 
 
 384
 
 
 384
 
 
 
 
 
 Mutaties Miljoenennota 2023
 
 
 
 
 
 394
 
 
 
 
 394
 
 
 
 
 395
 
 
 
 
 395
 
 
 
 
 395
 
 
 
 
 407
 
 
 
 
 384
 
 
 
 
 384
 
 
 
 
 384
 
 
 
 
 384
 
 
 
 
 384
 
 
 
 
 384
 
 
 
 
 384
 
 
 
 
 384
 
 
 
 
 7.829
 
 
 
 
 
 
 Stand ontwerpbegroting 2023 artikelonderdeel 03.01 Exploitatie
 
 
 
 
 
 8.028
 
 
 
 
 8.028
 
 
 
 
 8.055
 
 
 
 
 8.055
 
 
 
 
 8.055
 
 
 
 
 8.283
 
 
 
 
 7.829
 
 
 
 
 7.829
 
 
 
 
 7.829
 
 
 
 
 7.829
 
 
 
 
 7.829
 
 
 
 
 7.829
 
 
 
 
 7.829
 
 
 
 
 7.829
 
 
 
 
 7.829
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Ontwerpbegroting 2022 artikelonderdeel 03.02 Onderhoud en vernieuwing
 
 
 
 
 
 224.703
 
 
 
 
 250.444
 
 
 
 
 180.401
 
 
 
 
 238.286
 
 
 
 
 149.209
 
 
 
 
 151.405
 
 
 
 
 194.276
 
 
 
 
 188.642
 
 
 
 
 167.780
 
 
 
 
 287.318
 
 
 
 
 277.182
 
 
 
 
 221.258
 
 
 
 
 204.630
 
 
 
 
 214.630
 
 
 
 
 
 
 
 Mutaties Voorjaarsnota 2022
 
 
 
 
 
 34.135
 
 
 
 
 78.323
 
 
 
 
 ‒ 17.839
 
 
 
 
 15.494
 
 
 
 
 22.213
 
 
 
 
 ‒ 28.829
 
 
 
 
 
 
 
 ‒ 34.815
 
 
 
 
 ‒ 34.815
 
 
 
 
 ‒ 34.814
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Stand eerste suppletoire wet 2022 artikelonderdeel 03.02 Onderhoud en vernieuwing
 
 
 
 
 
 258.838
 
 
 
 
 328.767
 
 
 
 
 162.562
 
 
 
 
 253.780
 
 
 
 
 171.422
 
 
 
 
 122.576
 
 
 
 
 194.276
 
 
 
 
 188.642
 
 
 
 
 167.780
 
 
 
 
 252.503
 
 
 
 
 242.367
 
 
 
 
 186.444
 
 
 
 
 204.630
 
 
 
 
 214.630
 
 
 
 
 
 
 CA Instandhouding
 
 
 318.775
 
 
 
 33.444
 
 
 149.872
 
 
 135.459
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Extrapolatie 2036
 
 
 229.414
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 229.414
 
 
 
 
 Loon- en prijsbijstelling 2022
 
 
 106.474
 
 
 13.263
 
 
 16.822
 
 
 7.780
 
 
 9.924
 
 
 6.147
 
 
 5.751
 
 
 5.554
 
 
 5.686
 
 
 5.496
 
 
 4.449
 
 
 3.926
 
 
 4.137
 
 
 5.592
 
 
 5.592
 
 
 6.355
 
 
 
 
 Opdracht zoutmonitoring Rijn-Maasmonding
 
 
 270
 
 
 190
 
 
 52
 
 
 28
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Overeenkomst Beheer en Onderhoud 2022-2023
 
 
 17.420
 
 
 9.870
 
 
 7.550
 
 
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Overeenkomst Beheer en Onderhoud 2022-2023
 
 
 ‒ 55.404
 
 
 ‒ 32.383
 
 
 ‒ 23.021
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Mutaties Miljoenennota 2023
 
 
 
 
 
 ‒ 9.060
 
 
 
 
 34.847
 
 
 
 
 157.680
 
 
 
 
 145.383
 
 
 
 
 6.147
 
 
 
 
 5.751
 
 
 
 
 5.554
 
 
 
 
 5.686
 
 
 
 
 5.496
 
 
 
 
 4.449
 
 
 
 
 3.926
 
 
 
 
 4.137
 
 
 
 
 5.592
 
 
 
 
 5.592
 
 
 
 
 235.769
 
 
 
 
 
 
 Stand ontwerpbegroting 2023 artikelonderdeel 03.02 Onderhoud en vernieuwing
 
 
 
 
 
 249.778
 
 
 
 
 363.614
 
 
 
 
 320.242
 
 
 
 
 399.163
 
 
 
 
 177.569
 
 
 
 
 128.327
 
 
 
 
 199.830
 
 
 
 
 194.328
 
 
 
 
 173.276
 
 
 
 
 256.952
 
 
 
 
 246.293
 
 
 
 
 190.581
 
 
 
 
 210.222
 
 
 
 
 220.222
 
 
 
 
 235.769
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Totaal Uitgaven stand ontwerpbegroting 2022 Exploitatie, onderhoud en vernieuwing
 
 
 
 
 
 232.337
 
 
 
 
 258.078
 
 
 
 
 188.061
 
 
 
 
 245.946
 
 
 
 
 156.869
 
 
 
 
 159.281
 
 
 
 
 201.721
 
 
 
 
 196.087
 
 
 
 
 175.225
 
 
 
 
 294.763
 
 
 
 
 284.627
 
 
 
 
 228.703
 
 
 
 
 212.075
 
 
 
 
 222.075
 
 
 
 
 236.859
 
 
 
 
 
 
 Totaal Uitgaven stand eerste suppletoire wet 2022 Exploitatie, onderhoud en vernieuwing
 
 
 
 
 
 266.472
 
 
 
 
 336.401
 
 
 
 
 170.222
 
 
 
 
 261.440
 
 
 
 
 179.082
 
 
 
 
 130.452
 
 
 
 
 201.721
 
 
 
 
 196.087
 
 
 
 
 175.225
 
 
 
 
 259.948
 
 
 
 
 249.812
 
 
 
 
 193.889
 
 
 
 
 212.075
 
 
 
 
 222.075
 
 
 
 
 236.859
 
 
 
 
 
 
 Totaal Uitgaven stand ontwerpbegroting 2023 Exploitatie, onderhoud en vernieuwing
 
 
 
 
 
 257.806
 
 
 
 
 371.642
 
 
 
 
 328.297
 
 
 
 
 407.218
 
 
 
 
 185.624
 
 
 
 
 136.610
 
 
 
 
 207.659
 
 
 
 
 202.157
 
 
 
 
 181.105
 
 
 
 
 264.781
 
 
 
 
 254.122
 
 
 
 
 198.410
 
 
 
 
 218.051
 
 
 
 
 228.051
 
 
 
 
 243.598
 
 
 
 
 
 
 Artikel 3 Exploitatie, onderhoud en vernieuwing
 CA Instandhouding
 In de eerste suppletoire begroting 2022 zijn de n het Coalitieakkoord extra beschikbaar gesteld middelen voor exploitatie, onderhoud en vernieuwing van de Rijksinfrastructuur aan het Deltafonds toegevoeg, artikel 5.04 Reserveringen. Met deze mutatie worden voor de korte termijn (periode tot en met 2025) de middelen ingezet om de programmering (artikel 3.02) op te hogen.
 Extrapolatie 2036
 Bij de begroting 2023 wordt de looptijd van het Deltafonds met een jaar verlengd tot en met 2036. Het niveau van extrapolatie is gelijk aan het jaar 2035 stand begroting 2022 na verwerking van structurele begrotingsmutaties. Daarnaast zijn de structurele bijdragen van derden doorgetrokken.
 Loon- en prijsbijstelling 2022
 Dit betreft de toegekende loon- en prijsbijstelling tranch 2022 die vanuit de begroting Hoofdstuk XII wordt overgeheveld naar de investeringsruimte van het Deltafonds. Vanuit de investeringsruimte worden de artikelonderdelen verhoogd met de loon- en prijsbijstelling.
 Overeenkomst Beheer en Onderhoud 2022-2023
 Op basis van de overeenkomst Beheer en Onderhoud 2022-2023 vindt er per netwerk een budgetneutrale overboeking plaats van Onderhoud naar Overige Netwerkgebonden Kosten, de zogeheten Landelijke Taken. Voor het Deltafonds betreft dit een overboeking van € 55,4 miljoen. Binnen de overeenkomst Beheer en Onderhoud 2022-2023 is een extra opdracht afgesproken. Dit betreft onder andere groot onderhoud IJmuiden en Schellingwoude en klimaatadaptatie. Ter financiering hiervan wordt € 17,4 miljoen vanuit artikel 5.03 Investeringsruimte overgebeokt naar artikel 3.02 Onderhoud en vernieuwing.
 
 
 
 Artikel 4 Experimenteren cf. art. III Deltawet
 
 
 Tabel 49
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 4 Experimenteren cf. art. III Deltawet
 
 
 Totaal mutatie
 
 
 2022
 
 
 2023
 
 
 2024
 
 
 2025
 
 
 2026
 
 
 2027
 
 
 2028
 
 
 2029
 
 
 2030
 
 
 2031
 
 
 2032
 
 
 2033
 
 
 2034
 
 
 2035
 
 
 2036
 
 
 
 
 
 
 
 Ontwerpbegroting 2022 artikelonderdeel 04.02 GIV/PPS
 
 
 
 
 
 21.842
 
 
 
 
 215.594
 
 
 
 
 89.327
 
 
 
 
 89.517
 
 
 
 
 58.841
 
 
 
 
 57.990
 
 
 
 
 57.327
 
 
 
 
 56.513
 
 
 
 
 55.712
 
 
 
 
 54.925
 
 
 
 
 54.767
 
 
 
 
 54.383
 
 
 
 
 54.660
 
 
 
 
 53.989
 
 
 
 
 
 
 
 Mutaties Voorjaarsnota 2022
 
 
 
 
 
 102.441
 
 
 
 
 22.142
 
 
 
 
 99.962
 
 
 
 
 11.714
 
 
 
 
 30.343
 
 
 
 
 35.000
 
 
 
 
 35.000
 
 
 
 
 35.000
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Stand eerste suppletoire wet 2022 artikelonderdeel 04.02 GIV/PPS
 
 
 
 
 
 124.283
 
 
 
 
 237.736
 
 
 
 
 189.289
 
 
 
 
 101.231
 
 
 
 
 89.184
 
 
 
 
 92.990
 
 
 
 
 92.327
 
 
 
 
 91.513
 
 
 
 
 55.712
 
 
 
 
 54.925
 
 
 
 
 54.767
 
 
 
 
 54.383
 
 
 
 
 54.660
 
 
 
 
 53.989
 
 
 
 
 
 
 Extrapolatie 2036
 
 
 53.330
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 53.330
 
 
 
 
 Loon- en prijsbijstelling 2022
 
 
 33.179
 
 
 4.294
 
 
 5.273
 
 
 3.944
 
 
 2.476
 
 
 2.162
 
 
 2.812
 
 
 2.800
 
 
 2.787
 
 
 967
 
 
 954
 
 
 951
 
 
 945
 
 
 949
 
 
 938
 
 
 927
 
 
 
 
 
 Mutaties Miljoenennota 2023
 
 
 
 
 
 4.294
 
 
 
 
 5.273
 
 
 
 
 3.944
 
 
 
 
 2.476
 
 
 
 
 2.162
 
 
 
 
 2.812
 
 
 
 
 2.800
 
 
 
 
 2.787
 
 
 
 
 967
 
 
 
 
 954
 
 
 
 
 951
 
 
 
 
 945
 
 
 
 
 949
 
 
 
 
 938
 
 
 
 
 54.257
 
 
 
 
 
 
 Stand ontwerpbegroting 2023 artikelonderdeel 04.02 GIV/PPS
 
 
 
 
 
 128.577
 
 
 
 
 243.009
 
 
 
 
 193.233
 
 
 
 
 103.707
 
 
 
 
 91.346
 
 
 
 
 95.802
 
 
 
 
 95.127
 
 
 
 
 94.300
 
 
 
 
 56.679
 
 
 
 
 55.879
 
 
 
 
 55.718
 
 
 
 
 55.328
 
 
 
 
 55.609
 
 
 
 
 54.927
 
 
 
 
 54.257
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Totaal Uitgaven stand ontwerpbegroting 2022 Experimenteren cf. art. III Deltawet
 
 
 
 
 
 21.842
 
 
 
 
 215.594
 
 
 
 
 89.327
 
 
 
 
 89.517
 
 
 
 
 58.841
 
 
 
 
 57.990
 
 
 
 
 57.327
 
 
 
 
 56.513
 
 
 
 
 55.712
 
 
 
 
 54.925
 
 
 
 
 54.767
 
 
 
 
 54.383
 
 
 
 
 54.660
 
 
 
 
 53.989
 
 
 
 
 53.330
 
 
 
 
 
 
 Totaal Uitgaven stand eerste suppletoire wet 2022 Experimenteren cf. art. III Deltawet
 
 
 
 
 
 124.283
 
 
 
 
 237.736
 
 
 
 
 189.289
 
 
 
 
 101.231
 
 
 
 
 89.184
 
 
 
 
 92.990
 
 
 
 
 92.327
 
 
 
 
 91.513
 
 
 
 
 55.712
 
 
 
 
 54.925
 
 
 
 
 54.767
 
 
 
 
 54.383
 
 
 
 
 54.660
 
 
 
 
 53.989
 
 
 
 
 53.330
 
 
 
 
 
 
 Totaal Uitgaven stand ontwerpbegroting 2023 Experimenteren cf. art. III Deltawet
 
 
 
 
 
 128.577
 
 
 
 
 243.009
 
 
 
 
 193.233
 
 
 
 
 103.707
 
 
 
 
 91.346
 
 
 
 
 95.802
 
 
 
 
 95.127
 
 
 
 
 94.300
 
 
 
 
 56.679
 
 
 
 
 55.879
 
 
 
 
 55.718
 
 
 
 
 55.328
 
 
 
 
 55.609
 
 
 
 
 54.927
 
 
 
 
 54.257
 
 
 
 
 
 
 
 Artikel 4 Experimenteren cf. art. III Deltawet
 
 Extrapolatie 2036
 Bij de begroting 2023 wordt de looptijd van het Deltafonds met een jaar verlengd tot en met 2036. Het niveau van extrapolatie is gelijk aan het jaar 2035 stand begroting 2022 na verwerking van structurele begrotingsmutaties. Daarnaast zijn de structurele bijdragen van derden doorgetrokken.
 Loon- en prijsbijstelling 2022
 Dit betreft de toegekende loon- en prijsbijstelling tranch 2022 die vanuit de begroting Hoofdstuk XII wordt overgeheveld naar de investeringsruimte van het Deltafonds. Vanuit de investeringsruimte worden de artikelonderdelen verhoogd met de loon- en prijsbijstelling.
 
 
 
 Artikel 5 Netwerkgebonden kosten en overige uitgaven
 
 
 Tabel 50
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 5 Netwerkgebonden kosten en overige uitgaven
 
 
 Totaal mutatie
 
 
 2022
 
 
 2023
 
 
 2024
 
 
 2025
 
 
 2026
 
 
 2027
 
 
 2028
 
 
 2029
 
 
 2030
 
 
 2031
 
 
 2032
 
 
 2033
 
 
 2034
 
 
 2035
 
 
 2036
 
 
 
 
 
 
 
 Ontwerpbegroting 2022 artikelonderdeel 05.01 Apparaat
 
 
 
 
 
 249.947
 
 
 
 
 241.017
 
 
 
 
 246.533
 
 
 
 
 252.198
 
 
 
 
 247.099
 
 
 
 
 246.842
 
 
 
 
 246.429
 
 
 
 
 246.074
 
 
 
 
 246.074
 
 
 
 
 246.074
 
 
 
 
 246.074
 
 
 
 
 246.074
 
 
 
 
 246.074
 
 
 
 
 246.074
 
 
 
 
 
 
 
 Mutaties Voorjaarsnota 2022
 
 
 
 
 
 323
 
 
 
 
 4.074
 
 
 
 
 3.804
 
 
 
 
 3.933
 
 
 
 
 1.700
 
 
 
 
 1.300
 
 
 
 
 800
 
 
 
 
 700
 
 
 
 
 600
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Stand eerste suppletoire wet 2022 artikelonderdeel 05.01 Apparaat
 
 
 
 
 
 250.270
 
 
 
 
 245.091
 
 
 
 
 250.337
 
 
 
 
 256.131
 
 
 
 
 248.799
 
 
 
 
 248.142
 
 
 
 
 247.229
 
 
 
 
 246.774
 
 
 
 
 246.674
 
 
 
 
 246.074
 
 
 
 
 246.074
 
 
 
 
 246.074
 
 
 
 
 246.074
 
 
 
 
 246.074
 
 
 
 
 
 
 Extrapolatie 2036
 
 
 246.074
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 246.074
 
 
 
 
 Loon- en prijsbijstelling 2022
 
 
 120.776
 
 
 8.141
 
 
 7.970
 
 
 8.138
 
 
 8.327
 
 
 8.091
 
 
 8.064
 
 
 8.035
 
 
 8.019
 
 
 8.015
 
 
 7.996
 
 
 7.996
 
 
 7.996
 
 
 7.996
 
 
 7.996
 
 
 7.996
 
 
 
 
 Ringonderzoek Laboratoria
 
 
 15
 
 
 15
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 SCM KRW
 
 
 6.375
 
 
 
 6.375
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 SCM: Cybersecurity
 
 
 3.944
 
 
 1.972
 
 
 1.972
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Wateroverlast en hoogwater
 
 
 704
 
 
 163
 
 
 136
 
 
 135
 
 
 135
 
 
 135
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Werken aan Uitvoering
 
 
 24.400
 
 
 1.200
 
 
 2.900
 
 
 2.300
 
 
 2.300
 
 
 2.700
 
 
 2.600
 
 
 2.600
 
 
 2.600
 
 
 2.600
 
 
 2.600
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Mutaties Miljoenennota 2023
 
 
 
 
 
 11.491
 
 
 
 
 19.353
 
 
 
 
 10.573
 
 
 
 
 10.762
 
 
 
 
 10.926
 
 
 
 
 10.664
 
 
 
 
 10.635
 
 
 
 
 10.619
 
 
 
 
 10.615
 
 
 
 
 10.596
 
 
 
 
 7.996
 
 
 
 
 7.996
 
 
 
 
 7.996
 
 
 
 
 7.996
 
 
 
 
 254.070
 
 
 
 
 
 
 Stand ontwerpbegroting 2023 artikelonderdeel 05.01 Apparaat
 
 
 
 
 
 261.761
 
 
 
 
 264.444
 
 
 
 
 260.910
 
 
 
 
 266.893
 
 
 
 
 259.725
 
 
 
 
 258.806
 
 
 
 
 257.864
 
 
 
 
 257.393
 
 
 
 
 257.289
 
 
 
 
 256.670
 
 
 
 
 254.070
 
 
 
 
 254.070
 
 
 
 
 254.070
 
 
 
 
 254.070
 
 
 
 
 254.070
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Ontwerpbegroting 2022 artikelonderdeel 05.02 Overige uitgaven
 
 
 
 
 
 70.641
 
 
 
 
 68.696
 
 
 
 
 69.013
 
 
 
 
 69.339
 
 
 
 
 69.462
 
 
 
 
 69.298
 
 
 
 
 65.706
 
 
 
 
 65.381
 
 
 
 
 65.381
 
 
 
 
 65.381
 
 
 
 
 65.381
 
 
 
 
 65.340
 
 
 
 
 65.340
 
 
 
 
 65.340
 
 
 
 
 
 
 
 Mutaties Voorjaarsnota 2022
 
 
 
 
 
 358
 
 
 
 
 352
 
 
 
 
 353
 
 
 
 
 352
 
 
 
 
 352
 
 
 
 
 352
 
 
 
 
 352
 
 
 
 
 352
 
 
 
 
 352
 
 
 
 
 352
 
 
 
 
 352
 
 
 
 
 352
 
 
 
 
 352
 
 
 
 
 352
 
 
 
 
 
 
 
 Stand eerste suppletoire wet 2022 artikelonderdeel 05.02 Overige uitgaven
 
 
 
 
 
 70.999
 
 
 
 
 69.048
 
 
 
 
 69.366
 
 
 
 
 69.691
 
 
 
 
 69.814
 
 
 
 
 69.650
 
 
 
 
 66.058
 
 
 
 
 65.733
 
 
 
 
 65.733
 
 
 
 
 65.733
 
 
 
 
 65.733
 
 
 
 
 65.692
 
 
 
 
 65.692
 
 
 
 
 65.692
 
 
 
 
 
 
 Extrapolatie 2036
 
 
 65.692
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 65.692
 
 
 
 
 Extrapolatie staf DC
 
 
 1.770
 
 
 
 
 
 
 
 1.770
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 HXII: Maatwerk KNMI-RWS
 
 
 ‒ 934
 
 
 ‒ 934
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Loon- en prijsbijstelling 2022
 
 
 52.216
 
 
 3.652
 
 
 3.551
 
 
 3.581
 
 
 3.597
 
 
 3.603
 
 
 3.687
 
 
 3.409
 
 
 3.393
 
 
 3.393
 
 
 3.393
 
 
 3.393
 
 
 3.391
 
 
 3.391
 
 
 3.391
 
 
 3.391
 
 
 
 
 Mirt onderzoek Delta aanpak Waterkwaliteit
 
 
 ‒ 530
 
 
 ‒ 265
 
 
 ‒ 265
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Overeenkomst Beheer en Onderhoud 2022-2023
 
 
 55.404
 
 
 32.383
 
 
 23.021
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Ringonderzoek Laboratoria
 
 
 17
 
 
 17
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Mutaties Miljoenennota 2023
 
 
 
 
 
 34.853
 
 
 
 
 26.307
 
 
 
 
 3.581
 
 
 
 
 3.597
 
 
 
 
 3.603
 
 
 
 
 5.457
 
 
 
 
 3.409
 
 
 
 
 3.393
 
 
 
 
 3.393
 
 
 
 
 3.393
 
 
 
 
 3.393
 
 
 
 
 3.391
 
 
 
 
 3.391
 
 
 
 
 3.391
 
 
 
 
 69.083
 
 
 
 
 
 
 Stand ontwerpbegroting 2023 artikelonderdeel 05.02 Overige uitgaven
 
 
 
 
 
 105.852
 
 
 
 
 95.355
 
 
 
 
 72.947
 
 
 
 
 73.288
 
 
 
 
 73.417
 
 
 
 
 75.107
 
 
 
 
 69.467
 
 
 
 
 69.126
 
 
 
 
 69.126
 
 
 
 
 69.126
 
 
 
 
 69.126
 
 
 
 
 69.083
 
 
 
 
 69.083
 
 
 
 
 69.083
 
 
 
 
 69.083
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Ontwerpbegroting 2022 artikelonderdeel 05.03 Investeringsruimte
 
 
 
 
 
 3.500
 
 
 
 
 21.016
 
 
 
 
 7.425
 
 
 
 
 27.425
 
 
 
 
 18.585
 
 
 
 
 141.608
 
 
 
 
 37.325
 
 
 
 
 27.325
 
 
 
 
 17.325
 
 
 
 
 16.200
 
 
 
 
 16.200
 
 
 
 
 16.200
 
 
 
 
 360.325
 
 
 
 
 343.049
 
 
 
 
 
 
 
 Mutaties Voorjaarsnota 2022
 
 
 
 
 
 7.221
 
 
 
 
 ‒ 750
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 145
 
 
 
 
 1.724
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 
 
 
 
 ‒ 330.550
 
 
 
 
 5.413
 
 
 
 
 
 
 
 Stand eerste suppletoire wet 2022 artikelonderdeel 05.03 Investeringsruimte
 
 
 
 
 
 10.721
 
 
 
 
 20.266
 
 
 
 
 7.425
 
 
 
 
 27.425
 
 
 
 
 18.730
 
 
 
 
 143.332
 
 
 
 
 37.325
 
 
 
 
 27.325
 
 
 
 
 17.325
 
 
 
 
 16.200
 
 
 
 
 16.200
 
 
 
 
 16.200
 
 
 
 
 29.775
 
 
 
 
 348.462
 
 
 
 
 
 
 Emissieregistratie
 
 
 ‒ 3.445
 
 
 
 
 ‒ 265
 
 
 ‒ 265
 
 
 ‒ 265
 
 
 ‒ 265
 
 
 ‒ 265
 
 
 ‒ 265
 
 
 ‒ 265
 
 
 ‒ 265
 
 
 ‒ 265
 
 
 ‒ 265
 
 
 ‒ 265
 
 
 ‒ 265
 
 
 ‒ 265
 
 
 
 
 Extrapolatie 2036
 
 
 297.095
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 297.095
 
 
 
 
 Extrapolatie staf DC
 
 
 ‒ 1.770
 
 
 
 
 
 
 
 ‒ 1.770
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Financiering IJsselpoort
 
 
 ‒ 550
 
 
 
 
 
 
 
 ‒ 550
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Financiering programmerfunctie
 
 
 ‒ 7.000
 
 
 
 ‒ 500
 
 
 ‒ 500
 
 
 ‒ 500
 
 
 ‒ 500
 
 
 ‒ 500
 
 
 ‒ 500
 
 
 ‒ 500
 
 
 ‒ 500
 
 
 ‒ 500
 
 
 ‒ 500
 
 
 ‒ 500
 
 
 ‒ 500
 
 
 ‒ 500
 
 
 ‒ 500
 
 
 
 
 Kasschuiven Netwerkgebonden kosten en overige uitgaven
 
 
 0
 
 
 140
 
 
 ‒ 5.872
 
 
 ‒ 164
 
 
 ‒ 6.901
 
 
 ‒ 13.383
 
 
 ‒ 13.022
 
 
 ‒ 5.009
 
 
 2.581
 
 
 14.863
 
 
 14.336
 
 
 14.336
 
 
 14.336
 
 
 765
 
 
 ‒ 17.006
 
 
 0
 
 
 
 
 Loon- en prijsbijstelling 2022
 
 
 412.059
 
 
 5.130
 
 
 14.219
 
 
 16.781
 
 
 11.122
 
 
 14.530
 
 
 14.910
 
 
 35.790
 
 
 39.523
 
 
 41.616
 
 
 42.695
 
 
 44.331
 
 
 44.128
 
 
 42.669
 
 
 42.680
 
 
 1.935
 
 
 
 
 Overeenkomst Beheer en Onderhoud 2022-2023
 
 
 ‒ 17.420
 
 
 ‒ 9.870
 
 
 ‒ 7.550
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Programmaruimte DF
 
 
 408
 
 
 408
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 SCM KRW
 
 
 ‒ 6.375
 
 
 
 ‒ 6.375
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 SCM: Cybersecurity
 
 
 ‒ 3.944
 
 
 ‒ 1.972
 
 
 ‒ 1.972
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Mutaties Miljoenennota 2023
 
 
 
 
 
 ‒ 6.164
 
 
 
 
 ‒ 8.050
 
 
 
 
 15.852
 
 
 
 
 3.456
 
 
 
 
 382
 
 
 
 
 ‒ 1.197
 
 
 
 
 30.016
 
 
 
 
 41.339
 
 
 
 
 55.714
 
 
 
 
 56.266
 
 
 
 
 57.902
 
 
 
 
 57.699
 
 
 
 
 42.669
 
 
 
 
 24.909
 
 
 
 
 298.265
 
 
 
 
 
 
 Stand ontwerpbegroting 2023 artikelonderdeel 05.03 Investeringsruimte
 
 
 
 
 
 4.557
 
 
 
 
 12.216
 
 
 
 
 23.277
 
 
 
 
 30.881
 
 
 
 
 19.112
 
 
 
 
 142.135
 
 
 
 
 67.341
 
 
 
 
 68.664
 
 
 
 
 73.039
 
 
 
 
 72.466
 
 
 
 
 74.102
 
 
 
 
 73.899
 
 
 
 
 72.444
 
 
 
 
 373.371
 
 
 
 
 298.265
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Ontwerpbegroting 2022 artikelonderdeel 05.04 Reserveringen
 
 
 
 
 
 15.317
 
 
 
 
 19.170
 
 
 
 
 94.988
 
 
 
 
 131.395
 
 
 
 
 136.425
 
 
 
 
 144.278
 
 
 
 
 135.400
 
 
 
 
 71.000
 
 
 
 
 213.600
 
 
 
 
 256.800
 
 
 
 
 211.800
 
 
 
 
 211.800
 
 
 
 
 211.800
 
 
 
 
 211.800
 
 
 
 
 
 
 
 Mutaties Voorjaarsnota 2022
 
 
 
 
 
 20.000
 
 
 
 
 40.000
 
 
 
 
 65.000
 
 
 
 
 145.000
 
 
 
 
 ‒ 15.000
 
 
 
 
 ‒ 25.000
 
 
 
 
 85.000
 
 
 
 
 40.000
 
 
 
 
 40.000
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Stand eerste suppletoire wet 2022 artikelonderdeel 05.04 Reserveringen
 
 
 
 
 
 35.317
 
 
 
 
 59.170
 
 
 
 
 159.988
 
 
 
 
 276.395
 
 
 
 
 121.425
 
 
 
 
 119.278
 
 
 
 
 220.400
 
 
 
 
 111.000
 
 
 
 
 253.600
 
 
 
 
 256.800
 
 
 
 
 211.800
 
 
 
 
 211.800
 
 
 
 
 211.800
 
 
 
 
 211.800
 
 
 
 
 
 
 Correctie kosten covid crisis
 
 
 ‒ 250
 
 
 
 
 ‒ 250
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 CA Instandhouding
 
 
 ‒ 318.775
 
 
 
 ‒ 33.444
 
 
 ‒ 149.872
 
 
 ‒ 135.459
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Deltaprogramma Ruimtelijke Adaptatie
 
 
 ‒ 13.500
 
 
 ‒ 3.164
 
 
 ‒ 3.419
 
 
 ‒ 2.576
 
 
 ‒ 2.370
 
 
 ‒ 1.682
 
 
 ‒ 289
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Extrapolatie 2036
 
 
 209.800
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 209.800
 
 
 
 
 Integraal Rivier Management
 
 
 ‒ 62.977
 
 
 
 ‒ 10.249
 
 
 ‒ 13.059
 
 
 ‒ 24.458
 
 
 ‒ 15.211
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Kasschuif tlv generale beeld
 
 
 ‒ 30.000
 
 
 ‒ 39.000
 
 
 ‒ 14.056
 
 
 64.872
 
 
 ‒ 34.541
 
 
 ‒ 20.775
 
 
 6.000
 
 
 7.500
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Kasschuiven Netwerkgebonden kosten en overige uitgaven
 
 
 0
 
 
 12.822
 
 
 27.424
 
 
 8.651
 
 
 ‒ 6.559
 
 
 ‒ 4.749
 
 
 12.411
 
 
 ‒ 7.000
 
 
 13.000
 
 
 ‒ 57.800
 
 
 ‒ 20.300
 
 
 25.100
 
 
 ‒ 1.000
 
 
 ‒ 1.000
 
 
 ‒ 1.000
 
 
 0
 
 
 
 
 Meettechniek Monitoring KRW
 
 
 ‒ 15.000
 
 
 ‒ 1.000
 
 
 ‒ 5.000
 
 
 ‒ 5.000
 
 
 ‒ 4.000
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Nutrienten en Gewasbeschermingsmiddelen
 
 
 ‒ 23.400
 
 
 ‒ 2.100
 
 
 ‒ 3.500
 
 
 ‒ 3.500
 
 
 ‒ 3.500
 
 
 ‒ 3.500
 
 
 ‒ 2.900
 
 
 ‒ 4.400
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Plastic Zwerfafval
 
 
 ‒ 8.000
 
 
 ‒ 875
 
 
 ‒ 2.626
 
 
 ‒ 2.491
 
 
 ‒ 2.008
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Reservering Kennisbasis Nationale Grondwater Reserves
 
 
 ‒ 2.700
 
 
 ‒ 1.200
 
 
 ‒ 1.000
 
 
 ‒ 500
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Reservering PFAS
 
 
 ‒ 2.400
 
 
 ‒ 800
 
 
 ‒ 800
 
 
 ‒ 800
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Mutaties Miljoenennota 2023
 
 
 
 
 
 ‒ 35.317
 
 
 
 
 ‒ 46.670
 
 
 
 
 ‒ 104.525
 
 
 
 
 ‒ 212.895
 
 
 
 
 ‒ 45.917
 
 
 
 
 15.222
 
 
 
 
 ‒ 3.900
 
 
 
 
 13.000
 
 
 
 
 ‒ 57.800
 
 
 
 
 ‒ 20.300
 
 
 
 
 25.100
 
 
 
 
 ‒ 1.000
 
 
 
 
 ‒ 1.000
 
 
 
 
 ‒ 1.000
 
 
 
 
 209.800
 
 
 
 
 
 
 Stand ontwerpbegroting 2023 artikelonderdeel 05.04 Reserveringen
 
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 12.500
 
 
 
 
 55.463
 
 
 
 
 63.500
 
 
 
 
 75.508
 
 
 
 
 134.500
 
 
 
 
 216.500
 
 
 
 
 124.000
 
 
 
 
 195.800
 
 
 
 
 236.500
 
 
 
 
 236.900
 
 
 
 
 210.800
 
 
 
 
 210.800
 
 
 
 
 210.800
 
 
 
 
 209.800
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Totaal Uitgaven stand ontwerpbegroting 2022 Netwerkgebonden kosten en overige uitgaven
 
 
 
 
 
 339.405
 
 
 
 
 349.899
 
 
 
 
 417.959
 
 
 
 
 480.357
 
 
 
 
 471.571
 
 
 
 
 602.026
 
 
 
 
 484.860
 
 
 
 
 409.780
 
 
 
 
 542.380
 
 
 
 
 584.455
 
 
 
 
 539.455
 
 
 
 
 539.414
 
 
 
 
 883.539
 
 
 
 
 866.263
 
 
 
 
 811.171
 
 
 
 
 
 
 Totaal Uitgaven stand eerste suppletoire wet 2022 Netwerkgebonden kosten en overige uitgaven
 
 
 
 
 
 367.307
 
 
 
 
 393.575
 
 
 
 
 522.116
 
 
 
 
 684.642
 
 
 
 
 513.768
 
 
 
 
 645.402
 
 
 
 
 526.012
 
 
 
 
 450.832
 
 
 
 
 583.332
 
 
 
 
 584.807
 
 
 
 
 539.807
 
 
 
 
 539.766
 
 
 
 
 553.341
 
 
 
 
 872.028
 
 
 
 
 811.523
 
 
 
 
 
 
 Totaal Uitgaven stand ontwerpbegroting 2023 Netwerkgebonden kosten en overige uitgaven
 
 
 
 
 
 372.170
 
 
 
 
 384.515
 
 
 
 
 412.597
 
 
 
 
 434.562
 
 
 
 
 427.762
 
 
 
 
 610.548
 
 
 
 
 611.172
 
 
 
 
 519.183
 
 
 
 
 595.254
 
 
 
 
 634.762
 
 
 
 
 634.198
 
 
 
 
 607.852
 
 
 
 
 606.397
 
 
 
 
 907.324
 
 
 
 
 831.218
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Ontwerpbegroting 2022 artikelonderdeel 05.10 Saldo afgesloten rekeningen
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Mutaties Voorjaarsnota 2022
 
 
 
 
 
 286.033
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Stand eerste suppletoire wet 2022 artikelonderdeel 05.10 Saldo afgesloten rekeningen
 
 
 
 
 
 286.033
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Mutaties Miljoenennota 2023
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Stand ontwerpbegroting 2023 artikelonderdeel 05.10 Saldo afgesloten rekeningen
 
 
 
 
 
 286.033
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Totaal Ontvangsten stand ontwerpbegroting 2022 Netwerkgebonden kosten en overige uitgaven
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Totaal Ontvangsten stand eerste suppletoire wet 2022 Netwerkgebonden kosten en overige uitgaven
 
 
 
 
 
 286.033
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Totaal Ontvangsten stand ontwerpbegroting 2023 Netwerkgebonden kosten en overige uitgaven
 
 
 
 
 
 286.033
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Artikel 5 Netwerkgebonden kosten en overige uitgaven
 Extrapolatie 2036
 Bij de begroting 2023 wordt de looptijd van het Deltafonds met een jaar verlengd tot en met 2036. Het niveau van extrapolatie is gelijk aan het jaar 2035 stand begroting 2022 na verwerking van structurele begrotingsmutaties. Daarnaast zijn de structurele bijdragen van derden doorgetrokken.
 Loon- en prijsbijstelling 2022
 Dit betreft de toegekende loon- en prijsbijstelling tranch 2022 die vanuit de begroting Hoofdstuk XII wordt overgeheveld naar de investeringsruimte van het Deltafonds. Vanuit de investeringsruimte worden de artikelonderdelen verhoogd met de loon- en prijsbijstelling.
 SCM KRW
 Ter financiering van de benodigde inzet capaciteit RWS ten behoeve van de Kader Richtlijn Water wordt in 2023 € 6,375 miljoen vanuit investeringsruimte aan artikel 5.01 Appraat toegevoegd.
 Werken aan Uitvoering
 Ter financiering van activiteiten in het kader van Werken aan Uitvoering wordt € 24,3 miljoen aan het Deltafonds toegevoegd, artikel 5.01 Apparaat.
 Overeenkomst Beheer en Onderhoud 2022-2023
 Op basis van de overeenkomst Beheer en Onderhoud 2022-2023 vindt er per netwerk een budgetneutrale overboeking plaats van Onderhoud naar Overige Netwerkgebonden Kosten, de zogeheten Landelijke Taken. Voor het Deltafonds betreft dit een overboeking van € 55,4 miljoen. Binnen de overeenkomst Beheer en Onderhoud 2022-2023 is een extra opdracht afgesproken. Dit betreft onder andere groot onderhoud IJmuiden en Schellingwoude en klimaatadaptatie. Ter financiering hiervan wordt € 17,4 miljoen vanuit artikel 5.03 Investeringsruimte overgebeokt naar artikel 3.02 Onderhoud en vernieuwing.
 Financiering programmeerfunctie
 Ten behoeve van het Strategisch Onderzoek voor Programmeerfunctie Water en Bodem wordt per jaar € 0,5 miljoen van uit de investeringsruimte op artikel 5.03 overgeboekt naar artikel 1.03 Studiekosten waterveiligheid.
 Deltaprogramma Ruimtelijke Adaptatie
 In de periode 2022-2027 wordt vanuit het artikel 5.04 Reserveringen € 12,6 miljoen overgeboekt naar artikel 1 Investeren in waterveiligheid ter financiering van kennis en monitoring Deltaprogramma Ruimtelijke Adaptatie en € 0,9 miljoen naar PBL (hoofdstuk XII) voor de bijdrage aan het onderzoeksprogramma klimaatadaptatie.
 
 Integraal Rivier Management
 
 Een deel van de beleidsreservering voor (IRM-) pilots en projecten ter bevordering van de waterveiligheid langs de Maas, zoals Lob van Gennep, Oeffelt en Arcen (€ 60 miljoen) wordt overgeheveld naar het uitvoeringsartikel. Daarnaast is een deel van de middelen (totaal € 2,5 miljoen voor de jaren 2023-2024) noodzakelijk voor het verder vormgeven. Voor de periode 2023-2026 wordt extra inzet bij RWS ZN voorzien om uitvoering te geven aan de acties voortvloeiend uit de beleidstafel. Hiervoor is jaarlijks € 0,120 miljoen nodig voor de periode 2023-2026. € 63 miljoen vanuit artikel 5.04 reserveringen naar artikel 1.02 Ontwikkeling waterveiligheid € 59 miljoen en naar 1.03 Studiekosten waterveiligheid € 3 miljoen.
 Meettechniek Monitoring KRW
 Ten behoeve van de evaluatie van de Kaderrichtlijn Water in 2024, en vervolgens de inhoudelijke verantwoording richting de Europese Commissie in 2027, is data benodigd vanuit monitoring en verbetering van het waterkwaliteitsmodelinstrumentarium. Ter financiering hiervan wordt € 15 miljoen vanuit artikel 5.04 Reserveringen naar artikel 7.03 Studiekosten waterkwaliteit overgeboekt.
 Nutrienten en Gewasbeschermingsmiddelen
 In het Delta-aanpak Agrarisch Waterbeheer – Nutriënten en gewasbeschermingsmiddelen (DAW) worden via gebiedsprocessen maatregelpakketten ontwikkeld ten behoeve van de wateropgave voor de landbouw, die passen bij een gezonde bedrijfsvoering van agrariërs en bijdragen aan het halen van de doelen van de Kaderrichtlijn Water. Met het Kadaster en met LTO zijn lopende afspraken over de uitvoering van DAW. De komende jaren is voor deze organisaties een bijdrage uit het Deltafonds nodig. Daarnaast zal in 2022 een regeling starten waarbij waterschappen subsidie kunnen aanvragen voor het uitvoeren van DAW-impulsprojecten. € 23,4 miljoen wordt vanuit artikel 5.04 Reserveringen naar artikel 7.02 Ontwikkeling en 7.03 Studiekosten waterkwaliteit geboekt.
 Plastic Zwerfafval
 Anders dan eerder verwacht, zijn de voorbereidende analyses en pilots in 2021 tot afronding gekomen. Hiermee is inzicht gekregen in de grootste bronnen van plastic voor de rivieren (hotspots), in de effectiviteit van verschillende vangsystemen en in de mogelijke maatregelen voor terreinbeheerders. In 2022 wordt toegewerkt naar de uitvoering van maatregelen toe te werken. Ter financiering hiervan wordt € 8 miljoen vanuit artikel 5.04 Reserveringen naar artikel 7.03 Studiekosten waterkwaliteit overgeboekt.
 
 
 
 Artikel 6 Bijdragen andere begrotingen Rijk
 
 
 Tabel 51
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 6 Bijdragen andere begrotingen Rijk
 
 
 Totaal mutatie
 
 
 2022
 
 
 2023
 
 
 2024
 
 
 2025
 
 
 2026
 
 
 2027
 
 
 2028
 
 
 2029
 
 
 2030
 
 
 2031
 
 
 2032
 
 
 2033
 
 
 2034
 
 
 2035
 
 
 2036
 
 
 
 
 
 
 
 Ontwerpbegroting 2022 artikelonderdeel 06.09 Ten laste van begroting IenW
 
 
 
 
 
 1.161.419
 
 
 
 
 1.568.404
 
 
 
 
 1.340.478
 
 
 
 
 1.216.548
 
 
 
 
 1.215.793
 
 
 
 
 1.289.386
 
 
 
 
 1.187.956
 
 
 
 
 1.073.169
 
 
 
 
 1.014.238
 
 
 
 
 1.098.048
 
 
 
 
 976.722
 
 
 
 
 1.191.508
 
 
 
 
 1.286.895
 
 
 
 
 1.255.727
 
 
 
 
 
 
 
 Mutaties Voorjaarsnota 2022
 
 
 
 
 
 ‒ 91.642
 
 
 
 
 94.902
 
 
 
 
 239.092
 
 
 
 
 402.052
 
 
 
 
 103.052
 
 
 
 
 41.652
 
 
 
 
 41.152
 
 
 
 
 41.052
 
 
 
 
 40.952
 
 
 
 
 352
 
 
 
 
 352
 
 
 
 
 352
 
 
 
 
 ‒ 324.782
 
 
 
 
 352
 
 
 
 
 
 
 
 Stand eerste suppletoire wet 2022 artikelonderdeel 06.09 Ten laste van begroting IenW
 
 
 
 
 
 1.069.777
 
 
 
 
 1.663.306
 
 
 
 
 1.579.570
 
 
 
 
 1.618.600
 
 
 
 
 1.318.845
 
 
 
 
 1.331.038
 
 
 
 
 1.229.108
 
 
 
 
 1.114.221
 
 
 
 
 1.055.190
 
 
 
 
 1.098.400
 
 
 
 
 977.074
 
 
 
 
 1.191.860
 
 
 
 
 962.113
 
 
 
 
 1.256.079
 
 
 
 
 
 
 Deltaprogramma Ruimtelijke Adaptatie
 
 
 ‒ 900
 
 
 ‒ 120
 
 
 ‒ 195
 
 
 ‒ 195
 
 
 ‒ 195
 
 
 ‒ 195
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Extrapolatie 2036
 
 
 1.305.981
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 1.305.981
 
 
 
 
 HXII: Maatwerk KNMI-RWS
 
 
 ‒ 934
 
 
 ‒ 934
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Kasschuif tlv generale beeld
 
 
 0
 
 
 ‒ 20.000
 
 
 944
 
 
 61.872
 
 
 ‒ 52.541
 
 
 ‒ 27.775
 
 
 15.000
 
 
 22.500
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 LNV: bijdrage VNSC 2022-2025
 
 
 448
 
 
 112
 
 
 112
 
 
 112
 
 
 112
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Loon- en prijsbijstelling 2022
 
 
 1.006.214
 
 
 63.453
 
 
 77.367
 
 
 63.998
 
 
 55.797
 
 
 58.484
 
 
 62.884
 
 
 69.359
 
 
 69.359
 
 
 69.359
 
 
 69.359
 
 
 69.359
 
 
 69.359
 
 
 69.359
 
 
 69.359
 
 
 69.359
 
 
 
 
 Mirt onderzoek Delta aanpak Waterkwaliteit
 
 
 ‒ 244
 
 
 ‒ 135
 
 
 ‒ 27
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Overboeking ministerie van BZK
 
 
 ‒ 195
 
 
 ‒ 120
 
 
 ‒ 75
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Overboeking ministerie van EZK
 
 
 ‒ 731
 
 
 ‒ 241
 
 
 ‒ 215
 
 
 ‒ 162
 
 
 ‒ 113
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Overboeking ministerie van LNV
 
 
 ‒ 767
 
 
 ‒ 175
 
 
 ‒ 277
 
 
 ‒ 210
 
 
 ‒ 105
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Overboeking ministerie van OCW
 
 
 25
 
 
 25
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 PFAS
 
 
 1.500
 
 
 1.500
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Ringonderzoek Laboratoria
 
 
 32
 
 
 32
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Werken aan Uitvoering
 
 
 24.400
 
 
 1.200
 
 
 2.900
 
 
 2.300
 
 
 2.300
 
 
 2.700
 
 
 2.600
 
 
 2.600
 
 
 2.600
 
 
 2.600
 
 
 2.600
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Mutaties Miljoenennota 2023
 
 
 
 
 
 44.597
 
 
 
 
 80.534
 
 
 
 
 127.715
 
 
 
 
 5.255
 
 
 
 
 33.214
 
 
 
 
 80.484
 
 
 
 
 94.459
 
 
 
 
 71.959
 
 
 
 
 71.959
 
 
 
 
 71.959
 
 
 
 
 69.359
 
 
 
 
 69.359
 
 
 
 
 69.359
 
 
 
 
 69.359
 
 
 
 
 1.375.340
 
 
 
 
 
 
 Stand ontwerpbegroting 2023 artikelonderdeel 06.09 Ten laste van begroting IenW
 
 
 
 
 
 1.114.374
 
 
 
 
 1.743.840
 
 
 
 
 1.707.285
 
 
 
 
 1.623.855
 
 
 
 
 1.352.059
 
 
 
 
 1.411.522
 
 
 
 
 1.323.567
 
 
 
 
 1.186.180
 
 
 
 
 1.127.149
 
 
 
 
 1.170.359
 
 
 
 
 1.046.433
 
 
 
 
 1.261.219
 
 
 
 
 1.031.472
 
 
 
 
 1.325.438
 
 
 
 
 1.375.340
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Totaal Ontvangsten stand ontwerpbegroting 2022 Bijdragen andere begrotingen Rijk
 
 
 
 
 
 1.161.419
 
 
 
 
 1.568.404
 
 
 
 
 1.340.478
 
 
 
 
 1.216.548
 
 
 
 
 1.215.793
 
 
 
 
 1.289.386
 
 
 
 
 1.187.956
 
 
 
 
 1.073.169
 
 
 
 
 1.014.238
 
 
 
 
 1.098.048
 
 
 
 
 976.722
 
 
 
 
 1.191.508
 
 
 
 
 1.286.895
 
 
 
 
 1.255.727
 
 
 
 
 1.305.629
 
 
 
 
 
 
 Totaal Ontvangsten stand eerste suppletoire wet 2022 Bijdragen andere begrotingen Rijk
 
 
 
 
 
 1.069.777
 
 
 
 
 1.663.306
 
 
 
 
 1.579.570
 
 
 
 
 1.618.600
 
 
 
 
 1.318.845
 
 
 
 
 1.331.038
 
 
 
 
 1.229.108
 
 
 
 
 1.114.221
 
 
 
 
 1.055.190
 
 
 
 
 1.098.400
 
 
 
 
 977.074
 
 
 
 
 1.191.860
 
 
 
 
 962.113
 
 
 
 
 1.256.079
 
 
 
 
 1.305.981
 
 
 
 
 
 
 Totaal Ontvangsten stand ontwerpbegroting 2023 Bijdragen andere begrotingen Rijk
 
 
 
 
 
 1.114.374
 
 
 
 
 1.743.840
 
 
 
 
 1.707.285
 
 
 
 
 1.623.855
 
 
 
 
 1.352.059
 
 
 
 
 1.411.522
 
 
 
 
 1.323.567
 
 
 
 
 1.186.180
 
 
 
 
 1.127.149
 
 
 
 
 1.170.359
 
 
 
 
 1.046.433
 
 
 
 
 1.261.219
 
 
 
 
 1.031.472
 
 
 
 
 1.325.438
 
 
 
 
 1.375.340
 
 
 
 
 
 
 
 Artikel 6 Bijdragen andere begrotingen Rijk
 
 Extrapolatie 2036
 Bij de begroting 2023 wordt de looptijd van het Deltafonds met een jaar verlengd tot en met 2036. Het niveau van extrapolatie is gelijk aan het jaar 2035 stand begroting 2022 na verwerking van structurele begrotingsmutaties. Daarnaast zijn de structurele bijdragen van derden doorgetrokken.
 Kasschui tlv generale beeld
 Met deze kasschuif ten laste van het generale beeld, worden de CA middelen voor instandhouding in overeenstemming met de uitvoering gebracht.
 Loon- en prijsbijstelling 2022
 Dit betreft de toegekende loon- en prijsbijstelling tranch 2022 die vanuit de begroting Hoofdstuk XII wordt overgeheveld naar de investeringsruimte van het Deltafonds. Vanuit de investeringsruimte worden de artikelonderdelen verhoogd met de loon- en prijsbijstelling.
 Werken aan Uitvoering
 Ter financiering van activiteiten in het kader van Werken aan Uitvoering wordt € 24,3 miljoen aan het Deltafonds toegevoegd, artikel 5.01 Apparaat.
 
 
 
 Artikel 7 Investeren in waterkwaliteit
 
 
 Tabel 52
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 7 Investeren in waterkwaliteit
 
 
 Totaal mutatie
 
 
 2022
 
 
 2023
 
 
 2024
 
 
 2025
 
 
 2026
 
 
 2027
 
 
 2028
 
 
 2029
 
 
 2030
 
 
 2031
 
 
 2032
 
 
 2033
 
 
 2034
 
 
 2035
 
 
 2036
 
 
 
 
 
 
 
 Ontwerpbegroting 2022 artikelonderdeel 07.01 Ontwikkeling Kaderrichtlijn Water
 
 
 
 
 
 73.258
 
 
 
 
 84.215
 
 
 
 
 67.441
 
 
 
 
 78.834
 
 
 
 
 88.308
 
 
 
 
 127.315
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Mutaties Voorjaarsnota 2022
 
 
 
 
 
 ‒ 30.025
 
 
 
 
 ‒ 28.310
 
 
 
 
 210
 
 
 
 
 977
 
 
 
 
 7.353
 
 
 
 
 66.037
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Stand eerste suppletoire wet 2022 artikelonderdeel 07.01 Ontwikkeling Kaderrichtlijn Water
 
 
 
 
 
 43.233
 
 
 
 
 55.905
 
 
 
 
 67.651
 
 
 
 
 79.811
 
 
 
 
 95.661
 
 
 
 
 193.352
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Kasschuiven Investeren in waterkwaliteit
 
 
 0
 
 
 
 
 7.803
 
 
 23.169
 
 
 13.526
 
 
 ‒ 44.498
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Loon- en prijsbijstelling 2022
 
 
 27.638
 
 
 2.232
 
 
 2.886
 
 
 3.492
 
 
 4.120
 
 
 4.938
 
 
 9.970
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Mutaties Miljoenennota 2023
 
 
 
 
 
 2.232
 
 
 
 
 2.886
 
 
 
 
 11.295
 
 
 
 
 27.289
 
 
 
 
 18.464
 
 
 
 
 ‒ 34.528
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 
 
 Stand ontwerpbegroting 2023 artikelonderdeel 07.01 Ontwikkeling Kaderrichtlijn Water
 
 
 
 
 
 45.465
 
 
 
 
 58.791
 
 
 
 
 78.946
 
 
 
 
 107.100
 
 
 
 
 114.125
 
 
 
 
 158.824
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Ontwerpbegroting 2022 artikelonderdeel 07.02 Ontwikkeling waterkwaliteit
 
 
 
 
 
 21.767
 
 
 
 
 26.288
 
 
 
 
 40.760
 
 
 
 
 41.374
 
 
 
 
 55.967
 
 
 
 
 71.228
 
 
 
 
 34.444
 
 
 
 
 21.494
 
 
 
 
 21.494
 
 
 
 
 21.494
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Mutaties Voorjaarsnota 2022
 
 
 
 
 
 5.324
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Stand eerste suppletoire wet 2022 artikelonderdeel 07.02 Ontwikkeling waterkwaliteit
 
 
 
 
 
 27.091
 
 
 
 
 26.288
 
 
 
 
 40.760
 
 
 
 
 41.374
 
 
 
 
 55.967
 
 
 
 
 71.228
 
 
 
 
 34.444
 
 
 
 
 21.494
 
 
 
 
 21.494
 
 
 
 
 21.494
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Loon- en prijsbijstelling 2022
 
 
 18.666
 
 
 1.398
 
 
 1.356
 
 
 2.104
 
 
 2.136
 
 
 2.888
 
 
 3.676
 
 
 1.778
 
 
 1.110
 
 
 1.110
 
 
 1.110
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Waterkwaliteit projecten uitvoering
 
 
 32.400
 
 
 5.850
 
 
 10.500
 
 
 10.500
 
 
 2.550
 
 
 1.500
 
 
 1.500
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Mutaties Miljoenennota 2023
 
 
 
 
 
 7.248
 
 
 
 
 11.856
 
 
 
 
 12.604
 
 
 
 
 4.686
 
 
 
 
 4.388
 
 
 
 
 5.176
 
 
 
 
 1.778
 
 
 
 
 1.110
 
 
 
 
 1.110
 
 
 
 
 1.110
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 
 
 Stand ontwerpbegroting 2023 artikelonderdeel 07.02 Ontwikkeling waterkwaliteit
 
 
 
 
 
 34.339
 
 
 
 
 38.144
 
 
 
 
 53.364
 
 
 
 
 46.060
 
 
 
 
 60.355
 
 
 
 
 76.404
 
 
 
 
 36.222
 
 
 
 
 22.604
 
 
 
 
 22.604
 
 
 
 
 22.604
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Ontwerpbegroting 2022 artikelonderdeel 07.03 Studiekosten waterkwaliteit
 
 
 
 
 
 8.450
 
 
 
 
 6.100
 
 
 
 
 11.000
 
 
 
 
 9.513
 
 
 
 
 2.000
 
 
 
 
 2.000
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Mutaties Voorjaarsnota 2022
 
 
 
 
 
 13.086
 
 
 
 
 8.080
 
 
 
 
 6.597
 
 
 
 
 ‒ 2.950
 
 
 
 
 ‒ 3.400
 
 
 
 
 ‒ 2.900
 
 
 
 
 ‒ 4.400
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Stand eerste suppletoire wet 2022 artikelonderdeel 07.03 Studiekosten waterkwaliteit
 
 
 
 
 
 21.536
 
 
 
 
 14.180
 
 
 
 
 17.597
 
 
 
 
 6.563
 
 
 
 
 ‒ 1.400
 
 
 
 
 ‒ 900
 
 
 
 
 ‒ 4.400
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 
 
 
 
 Emissieregistratie
 
 
 3.445
 
 
 
 
 265
 
 
 265
 
 
 265
 
 
 265
 
 
 265
 
 
 265
 
 
 265
 
 
 265
 
 
 265
 
 
 265
 
 
 265
 
 
 265
 
 
 265
 
 
 
 
 Meettechniek Monitoring KRW
 
 
 15.000
 
 
 1.000
 
 
 5.000
 
 
 5.000
 
 
 4.000
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Mirt onderzoek Delta aanpak Waterkwaliteit
 
 
 368
 
 
 130
 
 
 238
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Nutrienten en Gewasbeschermingsmiddelen
 
 
 23.400
 
 
 2.100
 
 
 3.500
 
 
 3.500
 
 
 3.500
 
 
 3.500
 
 
 2.900
 
 
 4.400
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 PFAS
 
 
 1.500
 
 
 1.500
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Plastic Zwerfafval
 
 
 8.000
 
 
 875
 
 
 2.626
 
 
 2.491
 
 
 2.008
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Reservering Kennisbasis Nationale Grondwater Reserves
 
 
 2.700
 
 
 1.200
 
 
 1.000
 
 
 500
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Reservering PFAS
 
 
 2.400
 
 
 800
 
 
 800
 
 
 800
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Waterkwaliteit projecten uitvoering
 
 
 ‒ 32.400
 
 
 ‒ 5.850
 
 
 ‒ 10.500
 
 
 ‒ 10.500
 
 
 ‒ 2.550
 
 
 ‒ 1.500
 
 
 ‒ 1.500
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Mutaties Miljoenennota 2023
 
 
 
 
 
 1.755
 
 
 
 
 2.664
 
 
 
 
 2.056
 
 
 
 
 7.223
 
 
 
 
 2.265
 
 
 
 
 1.665
 
 
 
 
 4.665
 
 
 
 
 265
 
 
 
 
 265
 
 
 
 
 265
 
 
 
 
 265
 
 
 
 
 265
 
 
 
 
 265
 
 
 
 
 265
 
 
 
 
 265
 
 
 
 
 
 
 Stand ontwerpbegroting 2023 artikelonderdeel 07.03 Studiekosten waterkwaliteit
 
 
 
 
 
 23.291
 
 
 
 
 16.844
 
 
 
 
 19.653
 
 
 
 
 13.786
 
 
 
 
 865
 
 
 
 
 765
 
 
 
 
 265
 
 
 
 
 265
 
 
 
 
 265
 
 
 
 
 265
 
 
 
 
 265
 
 
 
 
 265
 
 
 
 
 265
 
 
 
 
 265
 
 
 
 
 265
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Totaal Uitgaven stand ontwerpbegroting 2022 Investeren in waterkwaliteit
 
 
 
 
 
 103.475
 
 
 
 
 116.603
 
 
 
 
 119.201
 
 
 
 
 129.721
 
 
 
 
 146.275
 
 
 
 
 200.543
 
 
 
 
 34.444
 
 
 
 
 21.494
 
 
 
 
 21.494
 
 
 
 
 21.494
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Totaal Uitgaven stand eerste suppletoire wet 2022 Investeren in waterkwaliteit
 
 
 
 
 
 91.860
 
 
 
 
 96.373
 
 
 
 
 126.008
 
 
 
 
 127.748
 
 
 
 
 150.228
 
 
 
 
 263.680
 
 
 
 
 30.044
 
 
 
 
 21.494
 
 
 
 
 21.494
 
 
 
 
 21.494
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Totaal Uitgaven stand ontwerpbegroting 2023 Investeren in waterkwaliteit
 
 
 
 
 
 103.095
 
 
 
 
 113.779
 
 
 
 
 151.963
 
 
 
 
 166.946
 
 
 
 
 175.345
 
 
 
 
 235.993
 
 
 
 
 36.487
 
 
 
 
 22.869
 
 
 
 
 22.869
 
 
 
 
 22.869
 
 
 
 
 265
 
 
 
 
 265
 
 
 
 
 265
 
 
 
 
 265
 
 
 
 
 265
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Ontwerpbegroting 2022 artikelonderdeel 07.09 Ontvangsten investeringen in waterkwaliteit
 
 
 
 
 
 602
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Mutaties Voorjaarsnota 2022
 
 
 
 
 
 400
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Stand eerste suppletoire wet 2022 artikelonderdeel 07.09 Ontvangsten investeringen in waterkwaliteit
 
 
 
 
 
 1.002
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Mutaties Miljoenennota 2023
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Stand ontwerpbegroting 2023 artikelonderdeel 07.09 Ontvangsten investeringen in waterkwaliteit
 
 
 
 
 
 1.002
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Totaal Ontvangsten stand ontwerpbegroting 2022 Investeren in waterkwaliteit
 
 
 
 
 
 602
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Totaal Ontvangsten stand eerste suppletoire wet 2022 Investeren in waterkwaliteit
 
 
 
 
 
 1.002
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Totaal Ontvangsten stand ontwerpbegroting 2023 Investeren in waterkwaliteit
 
 
 
 
 
 1.002
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Artikel 7 Investeren in waterkwaliteit
 
 Loon- en prijsbijstelling 2022
 Dit betreft de toegekende loon- en prijsbijstelling tranch 2022 die vanuit de begroting Hoofdstuk XII wordt overgeheveld naar de investeringsruimte van het Deltafonds. Vanuit de investeringsruimte worden de artikelonderdelen verhoogd met de loon- en prijsbijstelling.
 Meettechniek Monitoring KRW
 Ten behoeve van de evaluatie van de Kaderrichtlijn Water in 2024, en vervolgens de inhoudelijke verantwoording richting de Europese Commissie in 2027, is data benodigd vanuit monitoring en verbetering van het waterkwaliteitsmodelinstrumentarium. Ter financiering hiervan wordt € 15 miljoen vanuit artikel 5.04 Reserveringen naar artikel 7.03 Studiekosten waterkwaliteit overgeboekt.
 Nutrienten en Gewasbeschermingsmiddelen
 In het Delta-aanpak Agrarisch Waterbeheer – Nutriënten en gewasbeschermingsmiddelen (DAW) worden via gebiedsprocessen maatregelpakketten ontwikkeld ten behoeve van de wateropgave voor de landbouw, die passen bij een gezonde bedrijfsvoering van agrariërs en bijdragen aan het halen van de doelen van de Kaderrichtlijn Water. Met het Kadaster en met LTO zijn lopende afspraken over de uitvoering van DAW. De komende jaren is voor deze organisaties een bijdrage uit het Deltafonds nodig. Daarnaast zal in 2022 een regeling starten waarbij waterschappen subsidie kunnen aanvragen voor het uitvoeren van DAW-impulsprojecten. € 23,4 miljoen wordt vanuit artikel 5.04 Reserveringen naar artikel 7.02 Ontwikkeling en 7.03 Studiekosten waterkwaliteit geboekt.
 Plastic Zwerfafval
 Anders dan eerder verwacht, zijn de voorbereidende analyses en pilots in 2021 tot afronding gekomen. Hiermee is inzicht gekregen in de grootste bronnen van plastic voor de rivieren (hotspots), in de effectiviteit van verschillende vangsystemen en in de mogelijke maatregelen voor terreinbeheerders. In 2022 wordt toegewerkt naar de uitvoering van maatregelen toe te werken. Ter financiering hiervan wordt € 8 miljoen vanuit artikel 5.04 Reserveringen naar artikel 7.03 Studiekosten waterkwaliteit overgeboekt.
 Waterkwaliteit projecten uitvoering
 In de komende jaren worden subsidies onder andere aan het kadaster en LTO in het kader van Delta-aanpak Agrarisch Waterbeheer versterkt. De beschikbare middelen waren geraamd op het artikelonderdeel 7.03 Studiekosten, echter hebben meer het karakter van uitvoering/realisatie en dienen daarom op artikel 7.02.01 te worden verantwoord. Met deze boeking worden de beschikbare middelen op het juiste artikelonderdeel geplaatst.
 
 
 
 
 Bijlage 3: Overzicht Hoogwaterbeschermingsprogramma
 
 
 Tabel 53 Overzicht Hoogwaterbeschermingsprogramma
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Oorspronkelijke financiering
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Bijdragen
 
 
 
 Totaal
 
 
 t/m 2021
 
 
 2.022,00
 
 
 2.023,00
 
 
 2.024,00
 
 
 2.025,00
 
 
 2.026,00
 
 
 2.027,00
 
 
 2028-2036
 
 
 
 
 
 Waterschappen
 
 
 
 Totaal
 
 
 
 251
 
 
 
 
 251
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 0
 
 
 
 
 
 Spoedwet
 
 
 
 
 HWBP-2
 
 
 
 
 239
 
 
 
 
 239
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 
 
 
 HWBP
 
 
 
 
 4
 
 
 
 
 4
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 
 
 Overige bijdrage
 
 
 
 
 HWBP-2
 
 
 
 
 8
 
 
 
 
 8
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 
 
 Rijk
 
 
 
 Totaal
 
 
 
 1.015
 
 
 
 
 929
 
 
 
 
 86
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 0
 
 
 
 
 
 Oorspronkelijke financiering
 
 
 
 
 HWBP-2
 
 
 
 
 967
 
 
 
 
 926
 
 
 
 
 41
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 
 
 
 HWBP
 
 
 
 
 49
 
 
 
 
 4
 
 
 
 
 45
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 
 
 Totaal bijdragen oorspronkelijke financiering
 
 
 
 
 
 1.267
 
 
 
 
 1.181
 
 
 
 
 86
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Bestuursakkoord Water
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Bijdragen
 
 
 
 Totaal
 
 
 t/m 2021
 
 
 2.022
 
 
 2.023
 
 
 2.024
 
 
 2.025
 
 
 2.026
 
 
 2.027
 
 
 2028-2036
 
 
 
 
 
 Waterschappen
 
 
 
 Totaal (50%)
 
 
 4.688
 
 
 1.494
 
 
 216
 
 
 213
 
 
 213
 
 
 213
 
 
 213
 
 
 213
 
 
 1.915
 
 
 
 
 
 HWBP-2
 
 
 799
 
 
 799
 
 
 
 
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 
 HWBP
 
 
 3.162
 
 
 580
 
 
 175
 
 
 165
 
 
 151
 
 
 141
 
 
 152
 
 
 168
 
 
 1.629
 
 
 
 
 
 Projectgebonden aandeel (10%)
 
 
 726
 
 
 114
 
 
 40
 
 
 48
 
 
 62
 
 
 71
 
 
 61
 
 
 44
 
 
 286
 
 
 
 
 
 Rijk
 
 
 
 Totaal (50%)
 
 
 4.688
 
 
 1.078
 
 
 209
 
 
 407
 
 
 513
 
 
 524
 
 
 481
 
 
 275
 
 
 1.202
 
 
 
 
 
 
 HWBP-2
 
 
 
 
 808
 
 
 
 
 427
 
 
 
 
 31
 
 
 
 
 114
 
 
 
 
 86
 
 
 
 
 1
 
 
 
 
 64
 
 
 
 
 21
 
 
 
 
 65
 
 
 
 
 
 
 
 HWBP
 
 
 
 
 3.880
 
 
 
 
 651
 
 
 
 
 178
 
 
 
 
 293
 
 
 
 
 428
 
 
 
 
 523
 
 
 
 
 416
 
 
 
 
 254
 
 
 
 
 1.137
 
 
 
 
 
 
 Rijksbijdrage Rijkskeringen HWBP
 
 
 
 
 688
 
 
 27
 
 
 21
 
 
 31
 
 
 38
 
 
 40
 
 
 43
 
 
 58
 
 
 429
 
 
 
 
 
 Totaal bijdragen Bestuursakkoord Water
 
 
 
 
 
 10.064
 
 
 
 
 2.599
 
 
 
 
 445
 
 
 
 
 651
 
 
 
 
 764
 
 
 
 
 777
 
 
 
 
 736
 
 
 
 
 546
 
 
 
 
 3.546
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Totaal bijdragen
 
 
 
 
 
 11.330
 
 
 
 
 3.779
 
 
 
 
 531
 
 
 
 
 651
 
 
 
 
 764
 
 
 
 
 777
 
 
 
 
 736
 
 
 
 
 546
 
 
 
 
 3.746
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Gezamenlijke uitgaven Rijk en Waterschappen
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Uitgaven
 
 
 
 Totaal
 
 
 t/m 2021
 
 
 2.022
 
 
 2.023
 
 
 2.024
 
 
 2.025
 
 
 2.026
 
 
 2.027
 
 
 2028-2036
 
 
 
 
 
 HWBP-2
 
 
 
 Totaal
 
 
 2.581
 
 
 2.174
 
 
 70
 
 
 112
 
 
 84
 
 
 0
 
 
 64
 
 
 21
 
 
 55
 
 
 
 
 
 
 Waterschapsprojecten
 
 
 
 
 2.581
 
 
 
 
 2.174
 
 
 
 
 70
 
 
 
 
 112
 
 
 
 
 84
 
 
 
 
 
 64
 
 
 
 
 21
 
 
 
 
 55
 
 
 
 
 
 
 HWBP
 
 
 
 Totaal (100%)
 
 
 7.731
 
 
 1.336
 
 
 434
 
 
 501
 
 
 635
 
 
 731
 
 
 624
 
 
 462
 
 
 3.008
 
 
 
 
 
 
 Waterschapsprojecten
 
 
 
 
 6.540
 
 
 
 
 1.027
 
 
 
 
 362
 
 
 
 
 433
 
 
 
 
 557
 
 
 
 
 643
 
 
 
 
 547
 
 
 
 
 400
 
 
 
 
 2.571
 
 
 
 
 
 
 
 Budgetoverheveling rivierverruiming
 
 
 
 
 1
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 1
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 
 
 
 Programmabureau
 
 
 
 
 129
 
 
 
 
 41
 
 
 
 
 6
 
 
 
 
 6
 
 
 
 
 6
 
 
 
 
 6
 
 
 
 
 6
 
 
 
 
 6
 
 
 
 
 52
 
 
 
 
 
 
 
 Innovatie
 
 
 
 
 316
 
 
 
 
 146
 
 
 
 
 20
 
 
 
 
 13
 
 
 
 
 11
 
 
 
 
 11
 
 
 
 
 11
 
 
 
 
 11
 
 
 
 
 95
 
 
 
 
 
 
 
 HWBP: opleidingen nieuwe normering en MIRT bijdrage
 
 
 
 
 20
 
 
 
 
 9
 
 
 
 
 4
 
 
 
 
 1
 
 
 
 
 1
 
 
 
 
 1
 
 
 
 
 1
 
 
 
 
 1
 
 
 
 
 5
 
 
 
 
 
 
 
 Projectgebonden aandeel (10%)
 
 
 
 
 726
 
 
 
 
 114
 
 
 
 
 40
 
 
 
 
 48
 
 
 
 
 62
 
 
 
 
 71
 
 
 
 
 61
 
 
 
 
 44
 
 
 
 
 286
 
 
 
 
 
 
 Totaal gezamenlijke uitgaven Rijk en Waterschappen
 
 
 
 
 
 10.312
 
 
 
 
 3.510
 
 
 
 
 504
 
 
 
 
 614
 
 
 
 
 720
 
 
 
 
 731
 
 
 
 
 689
 
 
 
 
 483
 
 
 
 
 3.062
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Uitgaven Rijk
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Uitgaven
 
 
 
 Totaal
 
 
 t/m 2021
 
 
 2.022
 
 
 2.023
 
 
 2.024
 
 
 2.025
 
 
 2.026
 
 
 2.027
 
 
 2028-2036
 
 
 
 
 
 HWBP-2
 
 
 
 Totaal
 
 
 242
 
 
 226
 
 
 2
 
 
 1
 
 
 1
 
 
 1
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 10
 
 
 
 
 
 
 Rijksprojecten
 
 
 
 170
 
 
 167
 
 
 1
 
 
 1
 
 
 1
 
 
 1
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 
 
 Interne kosten
 
 
 
 24
 
 
 24
 
 
 0
 
 
 
 
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 
 
 
 Programmabureau
 
 
 
 48
 
 
 36
 
 
 0
 
 
 1
 
 
 1
 
 
 
 
 
 10
 
 
 
 
 
 HWBP
 
 
 
 Totaal
 
 
 777
 
 
 43
 
 
 26
 
 
 36
 
 
 43
 
 
 45
 
 
 48
 
 
 63
 
 
 473
 
 
 
 
 
 
 Rijksprojecten
 
 
 
 688
 
 
 27
 
 
 21
 
 
 31
 
 
 38
 
 
 40
 
 
 43
 
 
 58
 
 
 429
 
 
 
 
 
 
 Interne kosten
 
 
 
 89
 
 
 16
 
 
 5
 
 
 5
 
 
 5
 
 
 5
 
 
 5
 
 
 5
 
 
 44
 
 
 
 
 
 Totaal uitgaven Rijk
 
 
 
 
 
 1.018
 
 
 
 
 270
 
 
 
 
 27
 
 
 
 
 37
 
 
 
 
 44
 
 
 
 
 46
 
 
 
 
 48
 
 
 
 
 63
 
 
 
 
 483
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Toelichting bij het extracomptabele overzicht voor het Hoogwaterbeschermingsprogramma
 
 Conform het wetsvoorstel doelmatigheid en bekostiging Hoogwaterbescherming wordt in de jaarlijkse begroting en verantwoording van het Deltafonds een extra-comptabel overzicht opgenomen waarin inzichtelijk wordt gemaakt hoe de bijdragen van het Rijk en waterschappen zich verhouden tot de uitgaven van het Hoogwaterbeschermingsprogramma. Voor een nadere toelichting op de bekostigingssystematiek van het Hoogwaterbeschermingsprogramma wordt verwezen naar de memorie van toelichting van het voornoemde wetsvoorstel. Het extracomptabele overzicht is als volgt opgebouwd:
 
 De ontvangsten en bijdragen van de waterschappen respectievelijk het Rijk.
 
 1. De bijdrage van de waterschappen bestaat uit de volgende drie elementen.
 
 
 •
 De jaarlijkse bijdragen van de waterschappen in de periode 2011–2013 aan het Hoogwaterbeschermingsprogramma die voortvloeien uit de Spoedwet.
 
 
 •
 De bijdragen die voortvloeien uit het Bestuursakkoord Water: totaal € 131 miljoen in 2014 en jaarlijks € 181 miljoen vanaf 2015. Vanaf 2016 worden deze bedragen geïndexeerd op basis van de IBOI, zoals gehanteerd door het Ministerie van Financiën. De bijdragen van de waterschappen bestaan uit een projectgebonden aandeel voor het HWBP dat door de betreffende beheerder direct wordt betaald en een solidariteitsdeel dat via het Deltafonds wordt verevend. Het projectgebonden aandeel bedraagt 10% van de (bruto) begrote uitgaven voor waterschapsprojecten binnen het HWBP.
 
 
 •
 Incidentele ontvangsten bijvoorbeeld in het kader van de eindafrekening van projecten.
 
 
 
 2. De bijdrage van het Rijk bestaat uit de volgende drie elementen:
 
 
 •
 De bijdrage van het Rijk zoals vastgelegd in de bijlage van het Bestuursakkoord Water (nadere toelichting op het onderdeel «Financiering van een beheersbaar programma voor de waterkeringen» van het Bestuursakkoord Water), uitgaande van het toen beschikbare budget binnen de Rijksbegroting voor het Hoogwaterschermingsprogramma.
 
 
 •
 De bijdragen die voortvloeien uit het Bestuursakkoord Water: € 131 miljoen in 2014 en € 181 miljoen vanaf 2015. Vanaf 2016 worden deze bedragen geïndexeerd op basis van de IBOI, zoals gehanteerd door het Ministerie van Financiën, geïndexeerd met terugwerkende kracht ten opzichte van het prijspeil 2011. Het jaarbedrag prijspeil 2021 bedraagt € 213 miljoen (inclusief project gebonden aandeel).
 
 
 •
 De bijdrage van het Rijk aan de maatregelen voor rijkskeringen.
 
 
 
 
 De uitgaven voor het Hoogwaterbeschermingsprogramma en het tweede Hoogwaterbeschermingsprogramma
 
 
 De uitgaven ten behoeve van hoogwaterbeschermingsmaatregelen bestaan uit:
 
 
 •
 Waterschapsprojecten: de subsidies (Lees: bij HWBP 100 respectievelijk 90% van de kosten van een sober en doelmatig ontwerp) voor versterkingen van primaire keringen in beheer van de waterschappen.
 
 
 •
 Rijksprojecten: de kosten van versterkingen van primaire keringen in beheer van het Rijk. Deze uitgaven komen voor wat betreft het HWBP volledig ten laste van het Rijk
 
 
 •
 Programmabureau: de kosten van het programmabureau.
 
 
 •
 Het projectgebonden aandeel van 10%: wordt door de betreffende beheerder zelf direct betaald.
 
 
 •
 De interne kosten hebben betrekking op de kosten van de inzet van Rijkswaterstaat-medewerkers binnen de programmabureaus en maken voor de bekostigingssystematiek geen deel uit van de programmabudgetten. Deze kosten vallen onder de 50/50 verdeling en zijn daarom afzonderlijk weergegeven.
 
 
 •
 Innovatie: Betreft innovaties waaronder de projectoverstijgende verkenningen. Deze kosten vallen onder de 50/50 verdeling. De subsidie beschikking betreft hier 100% bijdrage.
 
 
 
 De uitgaven die vallen onder a), c) en f) worden door Rijk en waterschappen voor ieder de helft bekostigd.
 De kasschuiven die voortvloeien uit de verschillen tussen de geraamde en begrote uitgaven.
 De ontvangsten van de waterschappen vormen een deel van de uitgaven voor het HWBP. Het andere deel wordt bekostigd door het Rijk. De uitgaven van het HWBP in de begroting wordt in een bepaald uitgaventempo geraamd. Deze kasplanning komt tot stand op basis van de planningen van de diverse projecten, ingediend door de waterschappen (en RWS). Indien de daadwerkelijke uitgaven afwijken van de geraamde uitgaven of planningen van projecten wijzigen worden de uitgavenbudgetten aangepast door middel van kasschuiven binnen de kaders van de IenW-begroting.
 
 
 
 Bijlage 4: Instandhouding
 
 Het ministerie van IenW is verantwoordelijk voor de ontwikkeling en instandhouding van het hoofdwegennet, hoofdvaarwegennet, hoofdspoorweginfrastructuur en het hoofdwatersysteem. Dit doet IenW samen met Rijkswaterstaat (RWS) en ProRail. De netwerken beschermen ons tegen het water, dragen bij aan de economische ontwikkeling van ons land en zorgen ervoor dat mensen elkaar kunnen ontmoeten, goederen en diensten kunnen worden vervoerd en dat Nederland in verbinding staat met de rest van de wereld.
 Vanaf de jaren 50 van de vorige eeuw is een groot deel van de infrastructuur aangelegd. Deze raakt op leeftijd en kent een steeds intensiever en zwaarder gebruik. Daarnaast stellen ontwikkelingen op het gebied van klimaat, duurzaamheid en cyberveiligheid nieuwe eisen aan onze infrastructuur. In de afgelopen perioden heeft de instandhouding achterstanden opgelopen. Om het benodigde kwaliteitsniveau voor een bereikbaar, leefbaar en veilig Nederland vast te houden zijn extra inspanningen nodig.
 In deze bijlage wordt eerst toegelicht wat de vier netwerken omvatten, en hoe de instandhouding van deze netwerken wordt aangepakt. Vervolgens zijn de overzichten met de benodigde en beschikbare middelen voor instandhouding tot en met 2036 opgenomen. Tot slot wordt ingegaan op de opgave van de toekomst, waaronder de toenemende budgetbehoefte voor instandhouding en de ontwikkelingen met betrekking tot het uitgestelde onderhoud.
 
 
 1.
 Instandhouding van de netwerken 
 
 
 De Nederlandse infrastructuurnetwerken behoren tot de beste én meest intensief gebruikte netwerken ter wereld. Een goede instandhouding van netwerken is een randvoorwaarde voor de veiligheid, bereikbaarheid en leefbaarheid van Nederland. Om dit zo te houden, borgen IenW en de uitvoeringsorganisaties RWS en ProRail systematisch de instandhouding van de netwerken over de gehele levenscyclus. De netwerken worden, naast het intensieve gebruik, gekenmerkt door inpassing in een sterk verstedelijkte delta. Daardoor omvatten de netwerken voorzieningen als beweegbare bruggen, tunnels, op- en afritten, geluidschermen, sluizen en stormvloedkeringen. Deze elementen zorgen voor netwerken met een hoog serviceniveau , maar vergen ook onderhoud. Figuren 1 en 2 illustreren de omvang van netwerken.
 
 Netwerken Rijkswaterstaat
 
 
 
 Netwerk ProRail
 
 
 
 Scope van 
 instandhouding
 
 
 Bij instandhouding gaat het om het behouden van de huidige functie van de infrastructuur. De begrippen die hierbij in het Mobiliteitsfonds en Deltafonds worden gehanteerd zijn: exploitatie, onderhoud en vernieuwing infrastructuur:
 
 
 •
 - Tot het domein van de exploitatie behoren (beheer)activiteiten die gericht zijn op het reguleren van het gebruik: verkeersleiding en capaciteitsmanagement, verkeersmanagement en watermanagement. 
 
 
 •
 - Onderhoud betreft de activiteiten die erop zijn gericht de beoogde (ontwerp)levensduur van de infrastructuur te realiseren. 
 
 
 •
 - Vernieuwing is gericht op het begin van een nieuwe levenscyclus van een nieuw object of het verlengen van de levensduur van het bestaande object (vervanging en renovatie). Het gaat bij vernieuwing expliciet niet om activiteiten die gericht zijn op toevoeging van functies of om aanleg van nieuwe of uitbreiding van bestaande infrastructuur (ontwikkeling). 
 
 
 
 
 Werkwijze instandhouding
 
 Bij de instandhouding van de netwerken staan de prestaties die deze netwerken moeten leveren en de doelmatigheid van instandhoudingswerkzaamheden centraal. Het zijn de prestaties – de beschikbaarheid, betrouwbaarheid, duurzaamheid en veiligheid van de infrastructuur – die de gebruikers direct ervaren. Over deze te leveren prestaties en de bijhorende budgetten maakt IenW afspraken met ProRail en RWS. De slijtage van de infrastructuur vanwege veroudering en gebruik in combinatie met deze afspraken vormen de basis van de instandhoudingswerkzaamheden die door ProRail en RWS jaarlijks worden uitgevoerd. Onderstaande aspecten geven samen een beeld van de systematische aanpak en daarmee hoe de programmering ten behoeve van de instandhouding van de Rijksinfrastructuur tot stand komt:
 •De aanlegbesluiten zijn het meest bepalend voor de budget- en capaciteitsbehoefte, zowel voor de aanlegkosten zelf als de structurele instandhoudingskosten in de decennia daarna. Zo kost het instandhouden van een tunnel meer dan een brug (in geval van een oeververbinding) of dan een weg op maaiveld (in geval van een landtunnel). Bedenk daarbij dat een tunnel meer is dan een betonnen bak onder de grond, maar dat deze ook vol zit met andere voorzieningen zoals vluchtwegen met brandveilige deuren, luchtzuiveringssystemen en elektronica die ook bediend en onderhouden moet worden. 
 •De beheerders werken volgens een werkwijze waarbij de gehele levenscyclus van de onderdelen en objecten wordt betrokken. Als eenmaal wordt besloten tot de aanleg van infrastructuur is op basis van ervaring al bekend wat voor instandhoudingswerkzaamheden aan de diverse objecten gemiddeld per jaar nodig zijn. Dit is vastgelegd in de instandhoudingsregimes. De instandhoudingsregimes zijn één onderdeel op basis waarvan de instandhoudingsprogrammering wordt opgesteld.
 •De extra budgetbehoefte voor instandhouding in verband met de uitbreiding van de infrastructuur wordt bij het besluit om tot aanleg over te gaan ook toegevoegd aan de instandhoudingsbudgetten vanaf het jaar na beoogde openstelling.
 •In de instandhoudingsregimes zijn ook regelmatige inspecties opgenomen, die leiden tot het inventariseren van de toestand van de objecten en – indien nodig – het nemen van maatregelen (concrete maatregelen of intensiveren inspecties). De inspecties krijgen een plaats in de instandhoudingsprogrammering.
 •Tevens wordt bezien of er vanuit doelmatigheidsoogmerk en het beperken van hinder voor onze gebruikers, maatregelen gekoppeld kunnen worden (werk met werk): onderhoudswerkzaamheden met andere onderhoudswerkzaamheden, maar ook mogelijkheden om onderhoudsmaatregelen te koppelen aan vernieuwings- of aanlegprojecten die in de komende jaren gepland zijn. Het kan dus zijn dat in de regimes beoogde maatregelen naar een later moment worden verschoven om werk met werk te maken.
 •Het kan ook voorkomen dat een bepaald schadebeeld of een ongeplande gebeurtenis vraagt om tussentijds ingrijpen (bijvoorbeeld de overstromingen in Limburg of de aanvaring bij de Gerrit Krolbrug). Die tussentijdse maatregelen worden dan geprioriteerd ten koste van een reeds geprogrammeerde maatregelen. Het onderhoud dat als gevolg daarvan wordt uitgesteld, dient vervolgens opnieuw een plek te krijgen in de instandhoudingsprogrammering.
 •De totale programmering is een samenstel van preventieve en correctieve maatregelen. Leidend daarbij is het principe de kosten over de gehele levenscyclus van de infrastructuur (Life Cycle Costing; LCC) zo laag mogelijk te krijgen binnen de gegeven kaders en ontwikkelingen op de netwerken, rekening houdend met de gewenste netwerkprestaties. Waar sprake is van uitgesteld onderhoud, is vaak ook meer sprake van verstoringen en hinder. De beheerders proberen dit voor het gehele netwerk zoveel mogelijk te beperken.
 Het is van belang te beseffen dat veiligheid te allen tijde bovenaan staat. Indien geconstateerd wordt dat de veiligheid voor de gebruikers in het geding is, dan worden direct maatregelen genomen om het gebruik van de infrastructuur weer binnen de geldende kaders plaats te laten vinden, bijvoorbeeld (tijdelijke) snelheidsverlagingen ter plaatse of andere (tijdelijke) gebruiksbeperkingen of fysieke infrastructuur ondersteunende maatregelen.
 Om de systematische werkwijze op een hoger niveau te brengen worden externe toetsingen ingezet. Deze leveren waardevolle inzichten op voor zowel de interne processen als het in beeld hebben van de opgave buiten. In 2020 is de budgetbehoefte van RWS en ProRail extern gevalideerd: eerst door Horvat en vervolgens door PWC│REBEL. Aan de aanbevelingen uit deze validaties wordt voor RWS invulling gegeven via het Ontwikkelplan Assetmanagement. 
 
 Werkwijze vernieuwing bij RWS
 
 De objecten en onderdelen zoals sluizen, bruggen en tunnels, hebben een beperkte levensduur en dienen aan het eind hiervan te worden vernieuwd. Door grootschalige aanleg, met name vanaf de jaren 50 van de vorige eeuw, en het intensievere gebruik is sprake van een flinke vernieuwingsopgave. 
 Om de veiligheid en de beschikbaarheid van de netwerken in stand te houden wordt voor alle netwerken en onderdelen daarvan de opgave in kaart gebracht. 
 Allereerst wordt op basis van het ontwerp ingeschat wanneer vernieuwing aan de orde zal zijn. Daarnaast worden de objecten onderworpen aan inspecties en berekeningen. Dit leidt tot het inzicht in, en een prognose van, waar op een termijn van vijf tot vijftien jaar vernieuwing nodig is. Zo worden, steeds vooruitkijkend, objecten en onderdelen geïdentificeerd waarvoor een planfase wordt gestart. In de planfase wordt de uiteindelijke opgave vastgesteld en daarna volgt een definitief besluit over de aanpak van het betreffende object. 
 Het vernieuwingsprogramma (programma Vervanging en Renovatie) kent een technische aanleiding, namelijk het einde van de technische levensduur van onderdelen en objecten in het hoofdwegennet. Vanuit dit perspectief hoeven geen aanvullende wensen of functionaliteiten te worden toegevoegd. Maar omdat het relatief grote ingrepen in het netwerk betreft, wordt ook gekeken naar eventuele verstandige, aanvullende investeringen in het kader van beleidsdoelstellingen zoals bereikbaarheid, duurzaamheid en klimaatadaptatie. Het primaire doel blijft echter het borgen van de beschikbaarheid en veiligheid van de Rijksnetwerken. Door het vernieuwen van objecten en onderdelen worden de beschikbaarheid en veiligheid van de netwerken op lange termijn geborgd. 
 
 Te leveren prestaties
 
 De prestaties van de infrastructuur worden gemeten en uitgedrukt in indicatoren. Over de indicatoren met daarbij horende (streef)waarden worden prestatieafspraken gemaakt met RWS en ProRail en hiervoor worden budgetten beschikbaar gesteld. Met RWS is een tweejarig Service Level Agreement gesloten (looptijd 2022-2023), waarin afspraken zijn gemaakt over de uit te voeren werkzaamheden. Met ProRail zijn prestatieafspraken gemaakt die zijn opgenomen in de tienjarige beheerconcessie (2015-2025)en de (twee)jaarlijkse beheerplannen.
 Voor de korte termijn (periode tot en met 2025) worden de extra middelen uit het coalitieakkoord Rutte IV ingezet om de programmering van RWS en ProRail op te hogen. Er wordt toegewerkt naar een stabilisatie van het uitgestelde onderhoud en hiervoor moeten keuzes worden gemaakt. Dit betekent dat in de eerste jaren, ondanks de grotere financiële ruimte, het uitgestelde onderhoud op de RWS-netwerken nog niet kan worden ingelopen. De extra middelen uit het coalitieakkoord Rutte IV zijn daarbij niet toereikend om al onze wensen en ambities (tegelijk) te realiseren. In deze kabinetsperiode zal daarom ook kritisch moeten worden gekeken naar het benodigde kwaliteitsniveau van de netwerken voor een bereikbaar, leefbaar en veilig Nederland. Dit betekent dat er keuzes worden gemaakt over prestatieniveaus voor instandhouding, nieuwe eisen aan de infrastructuur, zoals klimaatadaptatie, circulair en cyberveiligheid. Vooruitlopend hierop zullen wel de eerste (no-regret) stappen worden gezet op het gebied van klimaatadaptatie, duurzaamheid en cybersecurity.
 
 Tabel 1 – 
 Indicatoren RWS
 
 
 Tabel 54 Indicatoren RWS
 
 
 
 
 
 
 
 
 Indicator
 
 
 Streefwaarde 2019-2022
 
 
 Realisatie 2020
 
 
 Realisatie 2021
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Hoofdwegennet
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Beschikbaarheid
 
 
 
 
 
 
 
 
 Technische beschikbaarheid van de weg
 
 
 
 90%
 
 
 
 99%
 
 
 99%
 
 
 
 
 Files door Werk in Uitvoering als gevolg van aanleg en gepland onderhoud
 
 
 
 10%
 
 
 
 6%
 
 
 7%
 
 
 
 
 Levering verkeersgegevens:
 
 
 
 
 
 
 
 – Beschikbaarheid data voor derden
 
 
 
 90%
 
 
 
 93%
 
 
 94%
 
 
 
 
 – Actualiteit data voor derden
 
 
 
 95%
 
 
 
 100%
 
 
 96%
 
 
 
 
 
 Veiligheid
 
 
 
 
 
 
 
 
 – Voldoen aan norm voor verhardingen
 
 
 
 99,70%
 
 
 
 99,70%
 
 
 99,80%
 
 
 
 
 – Voldoen aan norm voor gladheidbestrijding
 
 
 
 95%
 
 
 
 voldoende
 
 
 99%
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Hoofdvaarwegennet
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Beschikbaarheid / Betrouwbaarheid
 
 
 
 
 
 
 
 
 Stremmingen gepland onderhoud
 
 
 
 0,80%
 
 
 
 0,30%
 
 
 2,00%
 
 
 
 
 Stremmingen ongepland onderhoud
 
 
 
 0,20%
 
 
 
 0,40%
 
 
 1,00%
 
 
 
 
 Tijdig melden ongeplande stremmingen
 
 
 
 97%
 
 
 
 98%
 
 
 98%
 
 
 
 
 Vaargeul op orde (% oppervlakte op orde)
 
 
 
 
 
 
 
 – Toegangsgeulen
 
 
 99%
 
 
 100%
 
 
 100%
 
 
 
 
 – Hoofdtransportassen
 
 
 90%
 
 
 92%
 
 
 92%
 
 
 
 
 – Hoofdvaarwegen
 
 
 85%
 
 
 83%
 
 
 80%
 
 
 
 
 – Overige vaarwegen
 
 
 85%
 
 
 87%
 
 
 83%
 
 
 
 
 
 Veiligheid
 
 
 
 
 
 
 
 
 Vaarwegmarkering op orde
 
 
 
 95%
 
 
 
 91%
 
 
 92%
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Hoofdwatersysteem
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Waterveiligheid
 
 
 
 
 
 
 
 
 Handhaving kustlijn
 
 
 
 90%
 
 
 
 91%
 
 
 90%
 
 
 
 
 Beschikbaarheid stormvloedkeringen
 
 
 
 100%
 
 
 
 83%
 
 
 83%
 
 
 
 
 Waterhuishouding op orde in alle peilgereguleerde gebieden
 
 
 
 100%
 
 
 
 50%
 
 
 100%
 
 
 
 
 Betrouwbaarheid informatievoorziening
 
 
 
 95%
 
 
 
 100%
 
 
 96%
 
 
 
 
 
 
 Tabel 2 – Indicatoren ProRail
 
 
 Tabel 55 Indicatoren ProRail
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 KPI
 
 
 Bodemwaarde1Toelichting bodemwaarde: Waarde voor het jaarlijks minimaal te realiseren prestatieniveau op een prestatie indicator. In het geval van de prestatie indicator ‘Impactvolle storingen op de infra’ geldt een maximum.
 
 
 Streefwaarde
 
 
 Realisatie 2020
 
 
 Realisatie 2021
 
 
 
 
 
 
 Klantoordeel reizigersvervoerders
 
 
 6
 
 
 7
 
 
 7
 
 
 7
 
 
 
 
 Klantoordeel goederenvervoerders
 
 
 6
 
 
 7
 
 
 6
 
 
 6
 
 
 
 
 Reizigerspunctualiteit HRN (5 min) (met NS)
 
 
 88,9%
 
 
 91,5%
 
 
 93,5%
 
 
 94,4%
 
 
 
 
 Reizigerspunctualiteit HRN (15 min) (met NS)
 
 
 96,7%
 
 
 97,4%
 
 
 97,9%
 
 
 98,1%
 
 
 
 
 Reizigerspunctualiteit HSL (5 min) (met NS)
 
 
 82,1%
 
 
 84,2%
 
 
 85,2%
 
 
 89,2%
 
 
 
 
 Betrouwbaarheid regionale series (3 min)
 
 
 90,7%
 
 
 93,7%
 
 
 94,4%
 
 
 93,7%
 
 
 
 
 Impactvolle verstoringen
 
 
 520
 
 
 450
 
 
 361
 
 
 410
 
 
 
 
 
 
 2. 
 Budgettair beeld
 
 In het coalitieakkoord Rutte IV zijn extra middelen beschikbaar gesteld voor beheer, onderhoud en vernieuwing van de Rijksinfrastructuur. De komende jaren groeit de extra bijdrage stapsgewijs toe naar jaarlijks €1,125 miljard extra vanaf 2026 en structureel €1,25 miljard extra vanaf 2038 voor de instandhouding van onze wegen, spoor, bruggen, viaducten en vaarwegen, ook met het oog op de verkeersveiligheid. Er wordt extra geïnvesteerd in het Deltafonds (€250 miljoen structureel vanaf 2026) om achterstanden weg te werken en de uitvoering van het Nationale Deltaprogramma te versnellen. De extra middelen uit het coalitieakkoord voor de jaren 2022-2025 zijn bij deze begroting verdeeld over de netwerken van ProRail en RWS op het Mobiliteitsfonds en Deltafonds om de programmering van beheer en onderhoud in deze jaren op te hogen. Voor Vernieuwing is in de periode 2026 tot en met 2030 € 200 miljoen per jaar overgeheveld naar de betreffende begrotingen van IenW (€ 160 miljoen voor het Mobiliteitsfonds en € 40 miljoen voor het Deltafonds).
 In het Beleidsprogramma IenW zoals gedeeld met de Kamer wordt aangegeven dat in lijn met de motie Stoffer c.s.1Kamerstuk 35 570 A, nr. 63 wordt toegewerkt naar een meerjarenplan voor instandhouding van de Rijksinfrastructuur. Het plan is gericht op een stabiele langdurige programmering, waarbij op termijn het uitgesteld onderhoud kan worden ingelopen. Het versterken van assetmanagement blijft noodzakelijk2Kamerstuk 35 570-A, nr.46 . Voor de langere termijn werkt het ministerie van IenW samen met de Kamer, decentrale overheden en overige externe partners toe naar het definiëren van een nieuw kwaliteitsniveau van de hoofdinfrastructuurnetwerken. Bij het in kaart brengen van de keuzes en prioriteringen voor het aangepaste basiskwaliteitsniveau wordt het ministerie van IenW ondersteund door een externe audit. Zoals u bent geïnformeerd wordt de audit voor de RWS-netwerken in 2022 uitgevoerd en de audit ProRail in 20243Kamerstuk 35 925-A, nr. 14 . Middelen, (netwerk) prestaties en risico’s worden in evenwicht gebracht en er wordt ook rekening gehouden met het toekomstbestendig maken van onze infrastructuurnetwerken.
 
 Instandhoudingsopgave RWS
 
 
 Budgetbehoefte
 
 In december 2021 is de Tweede Kamer geïnformeerd over de validatie door Horvat en PwClRebel. Daaruit is gebleken dat wanneer alle kosten voor instandhouding worden opgeteld, de budgetbehoefte (prijspeil 2019) uitkomt op een bandbreedte van € 2,1 ‒ € 2,4 miljard per jaar voor de korte termijn (2022–2025) en van € 2,3 ‒ € 2,6 miljard per jaar voor de lange termijn (2026–2035).
 
 Bovenop de validatie van PWC│REBEL zijn er nog enkele ontwikkelingen waardoor de kosten voor instandhouding verder zullen stijgen:
 
 
 •
 De huidige tijd stelt nieuwe eisen aan het areaal, u kunt daarbij denken aan ontwikkelingen zoals klimaatverandering en bodemerosie, wijziging van wet- en regelgeving, de transitie naar klimaatneutrale en circulaire infrastructuur en ook aan de mogelijkheden van smart maintenance, smart shipping en smart mobility 
 
 
 •
 Beheersing van risico’s als gevolg van het uitgesteld onderhoud. In het jaarverslag 2021 is uw Kamer geïnformeerd dat het uitgesteld onderhoud ultimo 2021 een volume heeft van € 1,333 miljard. Dit zal ook in 2022-2023 nog verder oplopen.
 
 
 •
 Q3 2022 is een nieuw prognoserapport VenR opgeleverd. 
 
 
 
 De budgetbehoefte voor deze ontwikkelingen zal de komende periode verder gevalideerd worden. 
 Voor de langere termijn werkt het ministerie van IenW toe naar het definiëren van een nieuw kwaliteitsniveau van de hoofdinfrastructuurnetwerken.
 
 Beschikbare budgetten Exploitatie en onderhoud
 
 Met eerdere financiële impulsen is het beschikbare budget de afgelopen jaren toegenomen. Met het coalitieakkoord Rutte IV worden ook in de toekomst structureel extra middelen uitgetrokken voor instandhouding en het inlopen van achterstanden. Met de beschikbaar gekomen middelen zullen de budgetten voor exploitatie en onderhoud verder worden opgehoogd. Vanaf 2023 loopt dit budget op naar in totaal ca. € 2,1 miljard per jaar voor de RWS-netwerken (prijspeil 2022). Uitgangspunt is het uitgesteld onderhoud RWS zo spoedig mogelijk te stabiliseren en vervolgens in te zetten op het inlopen van het uitgesteld onderhoud. Het beschikbare budget in de periode 2022-2025 sluit hiermee aan bij de tot nu gevalideerde behoefte.
 
 Beschikbare budgetten Vernieuwing
 
 Tot dit moment zijn voor 4 tranches vernieuwingsprojecten opdracht verleend aan RWS. Een deel van de projecten is reeds afgerond. Een deel van de projecten bevindt zich in de planfase, een ander deel is in voorbereiding of realisatie. Tranche 4 beslaat 50 projecten verdeeld over de drie netwerken van RWS. Opdracht voor deze tranche is in 2018 verleend aan RWS. Deze tranche is groter dan de eerste drie tranches gezamenlijk. In het MIRT-overzicht zijn de lopende vernieuwingsprojecten (onder het Programma Vervanging en Renovatie) opgenomen. 
 Het budget voor vernieuwing zal de eerstkomende jaren over de drie RWS netwerken tezamen groeien van ca. € 355 miljoen in 2022 naar ruim € 600 miljoen in 2026. Ten opzichte van de begroting 2022 zijn middelen naar achteren geschoven in verband met de complexiteit van de opgave. Enkele projecten hebben meer tijd nodig om de uitvoering goed voor te bereiden. 
 Na 2026 nemen de budgetten weer af tot gemiddeld € 445 miljoen per jaar, hoewel de vernieuwingsopgave in deze periode naar verwachting juist blijft doorgroeien richting de € 1.000 miljoen per jaar. Dit bedrag is nog niet gevalideerd. Om gesteld te staan voor deze oplopende vernieuwingsopgave, worden de extra middelen vanuit het coalitieakkoord Rutte IV ook ingezet om de budgetten voor vernieuwing op te hogen. In eerste instantie is vanuit de middelen uit het coalitieakkoord Rutte IV in de periode 2026-2030 jaarlijks € 160 miljoen overgeheveld naar het Mobiliteitsfonds en € 40 miljoen naar het Deltafonds. 
 Instandhoudingsopgave ProRail
 
 Budgetbehoefte
 
 In december 2021 is de Tweede Kamer geïnformeerd over de validatie door Horvat en PwClRebel. Daaruit is gebleken dat de budgetbehoefte uitkomt op gemiddeld ca. € 1,7 miljard per jaar op prijspeil 2019. Rekening houdend met achtereenvolgens de indexering naar prijspeil 2021 en 2022 (GWW 4212b - publicatie CBS) is dat gemiddeld resp. ca. € 1,8 miljard per jaar en ca. € 2,1 miljard per jaar.
 
 Bovenop de validatie van PWC│REBEL zijn er nog enkele ontwikkelingen waardoor de kosten voor instandhouding stijgen: 
 
 
 •
 Mutaties in de subsidieaanvraag van ProRail voor 2022: gemiddeld ca. € 100-150 miljoen per jaar;
 
 
 
 
 
 •
 Nieuwe eisen aan de infrastructuur voor duurzaamheid, klimaat en cyber: ca. € 150-200 miljoen per jaar.
 
 
 De totale budgetbehoefte komt hiermee uit op gemiddeld ca. € 2,4 miljard per jaar op prijspeil 2022. In de periode 2022-2024 zullen de uitgavenreeksen van ProRail opnieuw worden herijkt en extern worden gevalideerd. Voor de langere termijn werkt het ministerie van IenW toe naar het definiëren van een nieuw kwaliteitsniveau van de hoofdinfrastructuurnetwerken.
 
 Beschikbare budgetten
 
 Met eerdere financiële impulsen is het beschikbare budget in de afgelopen jaren toegenomen tot gemiddeld ca. € 1,5 miljard per jaar op prijspeil 2021. Met het coalitieakkoord Rutte IV worden extra middelen uitgetrokken voor instandhouding en het inlopen van achterstanden. Met de beschikbaar gekomen middelen zullen de budgetten voor instandhouding spoor verder worden opgehoogd met gemiddeld ca. € 300 miljoen per jaar, waarmee er gemiddeld ca. € 1,8 miljard per jaar beschikbaar is op prijspeil 2021. 
 Rekening houdend met de prijsbijstelling 2022 (op basis van de IBOI) en de dekking van de tegenvallers voor het jaar 2022 van ca. € 165 miljoen die binnen de bestaande middelen op het Mobiliteitsfonds is gevonden, bedragen de totale beschikbare middelen gemiddeld ca. € 2,0 miljard per jaar voor de periode 2022-2025 (op prijspeil 2022). Het beschikbare budget in deze periode sluit hiermee aan bij de tot nu gevalideerde behoefte.
 Budgetten instandhouding
 In de periode tot en met 2036 zijn de volgende budgetten beschikbaar voor instandhouding:
 
 Tabel 56 Budgetten Exploitatie, Watermanagement en Onderhoud RWS
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Artikelonderdeel
 
 
 
 2022
 
 
 2023
 
 
 2024
 
 
 2025
 
 
 2026
 
 
 2027
 
 
 2028
 
 
 2029
 
 
 2030
 
 
 2031
 
 
 2032
 
 
 2033
 
 
 2034
 
 
 2035
 
 
 2036
 
 
 2022-2036
 
 
 
 
 
 
 
 Hoofdwegen
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 MF 12.01
 
 
 Exploitatie
 
 
 4.479
 
 
 4.478
 
 
 4.266
 
 
 4.159
 
 
 4.159
 
 
 4.159
 
 
 4.168
 
 
 4.168
 
 
 4.168
 
 
 4.168
 
 
 4.168
 
 
 4.168
 
 
 4.168
 
 
 4.168
 
 
 4.168
 
 
 63.212
 
 
 
 
 MF 12.02.01
 
 
 Onderhoud
 
 
 1.014.725
 
 
 837.575
 
 
 903.683
 
 
 892.027
 
 
 373.275
 
 
 373.852
 
 
 410.566
 
 
 449.220
 
 
 450.519
 
 
 512.436
 
 
 512.436
 
 
 514.976
 
 
 546.026
 
 
 549.247
 
 
 588.094
 
 
 8.928.657
 
 
 
 
 MF.12.06.02
 
 
 Overige netwerkgebonden kosten
 
 
 249.992
 
 
 185.774
 
 
 103.814
 
 
 102.574
 
 
 103.101
 
 
 104.193
 
 
 102.990
 
 
 102.990
 
 
 102.990
 
 
 102.990
 
 
 102.963
 
 
 102.963
 
 
 102.989
 
 
 102.989
 
 
 102.989
 
 
 1.776.301
 
 
 
 
 
 Totaal budget Exploitatie en Onderhoud Hoofdwegen
 
 
 
 
 
 1.269.196
 
 
 
 
 1.027.827
 
 
 
 
 1.011.763
 
 
 
 
 998.760
 
 
 
 
 480.535
 
 
 
 
 482.204
 
 
 
 
 517.724
 
 
 
 
 556.378
 
 
 
 
 557.677
 
 
 
 
 619.594
 
 
 
 
 619.567
 
 
 
 
 622.107
 
 
 
 
 653.183
 
 
 
 
 656.404
 
 
 
 
 695.251
 
 
 
 
 10.768.170
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Hoofdvaarwegen
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 MF 15.01
 
 
 Exploitatie
 
 
 10.972
 
 
 10.152
 
 
 9.826
 
 
 9.661
 
 
 9.661
 
 
 9.661
 
 
 9.661
 
 
 9.661
 
 
 9.661
 
 
 9.661
 
 
 9.661
 
 
 9.661
 
 
 9.661
 
 
 9.661
 
 
 9.661
 
 
 146.882
 
 
 
 
 MF 15.02.01
 
 
 Onderhoud
 
 
 452.426
 
 
 454.710
 
 
 510.522
 
 
 488.693
 
 
 161.354
 
 
 158.309
 
 
 190.051
 
 
 196.081
 
 
 194.230
 
 
 187.822
 
 
 187.822
 
 
 187.823
 
 
 232.733
 
 
 232.733
 
 
 232.733
 
 
 4.068.042
 
 
 
 
 MF 15.06.02
 
 
 Overige netwerkgebonden kosten
 
 
 58.964
 
 
 58.279
 
 
 32.670
 
 
 32.767
 
 
 33.061
 
 
 33.716
 
 
 32.096
 
 
 32.096
 
 
 32.096
 
 
 32.096
 
 
 32.096
 
 
 32.096
 
 
 32.096
 
 
 32.096
 
 
 32.096
 
 
 538.321
 
 
 
 
 
 Totaal budget Exploitatie en Onderhoud Hoofdvaarwegen
 
 
 
 
 
 522.362
 
 
 
 
 523.141
 
 
 
 
 553.018
 
 
 
 
 531.121
 
 
 
 
 204.076
 
 
 
 
 201.686
 
 
 
 
 231.808
 
 
 
 
 237.838
 
 
 
 
 235.987
 
 
 
 
 229.579
 
 
 
 
 229.579
 
 
 
 
 229.580
 
 
 
 
 274.490
 
 
 
 
 274.490
 
 
 
 
 274.490
 
 
 
 
 4.753.245
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Hoofdwatersysteem
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 DF 3.01.01
 
 
 Watermanagement
 
 
 8.028
 
 
 8.028
 
 
 8.055
 
 
 8.055
 
 
 8.055
 
 
 8.283
 
 
 7.829
 
 
 7.829
 
 
 7.829
 
 
 7.829
 
 
 7.829
 
 
 7.829
 
 
 7.829
 
 
 7.829
 
 
 7.829
 
 
 118.965
 
 
 
 
 DF 3.02.01
 
 
 Onderhoud Waterveiligheid
 
 
 143.882
 
 
 253.507
 
 
 280.907
 
 
 315.655
 
 
 110.956
 
 
 113.266
 
 
 109.256
 
 
 111.948
 
 
 108.066
 
 
 86.743
 
 
 76.087
 
 
 80.393
 
 
 110.034
 
 
 110.034
 
 
 110.034
 
 
 2.120.768
 
 
 
 
 DF 3.02.02
 
 
 Onderhoud Zoetwatervoorziening
 
 
 88.601
 
 
 94.939
 
 
 20.026
 
 
 19.997
 
 
 3.890
 
 
 3.890
 
 
 3.890
 
 
 3.890
 
 
 3.890
 
 
 3.889
 
 
 3.889
 
 
 3.889
 
 
 3.889
 
 
 3.889
 
 
 19.436
 
 
 281.894
 
 
 
 
 DF 5.02.01
 
 
 Overige netwerkgebonden kosten
 
 
 103.831
 
 
 93.449
 
 
 71.065
 
 
 71.384
 
 
 71.513
 
 
 73.203
 
 
 69.424
 
 
 69.083
 
 
 69.083
 
 
 69.083
 
 
 69.083
 
 
 69.083
 
 
 69.083
 
 
 69.083
 
 
 69.083
 
 
 1.106.533
 
 
 
 
 
 Totaal budget Watermanagement en Onderhoud Hoofdwatersysteem
 
 
 
 
 
 344.342
 
 
 
 
 449.923
 
 
 
 
 380.053
 
 
 
 
 415.091
 
 
 
 
 194.414
 
 
 
 
 198.642
 
 
 
 
 190.399
 
 
 
 
 192.750
 
 
 
 
 188.868
 
 
 
 
 167.544
 
 
 
 
 156.888
 
 
 
 
 161.194
 
 
 
 
 190.835
 
 
 
 
 190.835
 
 
 
 
 206.382
 
 
 
 
 3.628.160
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Totaal budget Exploitatie, Watermanagement en Onderhoud
 
 
 
 
 
 2.135.900
 
 
 
 
 2.000.891
 
 
 
 
 1.944.834
 
 
 
 
 1.944.972
 
 
 
 
 879.025
 
 
 
 
 882.532
 
 
 
 
 939.931
 
 
 
 
 986.966
 
 
 
 
 982.532
 
 
 
 
 1.016.717
 
 
 
 
 1.006.034
 
 
 
 
 1.012.881
 
 
 
 
 1.118.508
 
 
 
 
 1.121.729
 
 
 
 
 1.176.123
 
 
 
 
 19.149.575
 
 
 
 
 
 
 
 Tabel 57 Budgetten Vernieuwing RWS
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Artikelonderdeel
 
 
 
 2022
 
 
 2023
 
 
 2024
 
 
 2025
 
 
 2026
 
 
 2027
 
 
 2028
 
 
 2029
 
 
 2030
 
 
 2031
 
 
 2032
 
 
 2033
 
 
 2034
 
 
 2035
 
 
 2036
 
 
 2022-2036
 
 
 
 
 
 
 
 Hoofdwegen
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 MF 12.02.04
 
 
 Vernieuwing
 
 
 264.624
 
 
 298.404
 
 
 325.093
 
 
 479.040
 
 
 369.301
 
 
 324.961
 
 
 179.997
 
 
 49.275
 
 
 167.645
 
 
 268.114
 
 
 268.114
 
 
 302.012
 
 
 302.012
 
 
 275.595
 
 
 275.595
 
 
 4.149.782
 
 
 
 
 
 Hoofdvaarwegen
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 MF 15.02.04
 
 
 Vernieuwing
 
 
 73.696
 
 
 136.355
 
 
 233.307
 
 
 214.425
 
 
 190.300
 
 
 111.666
 
 
 51.236
 
 
 28.042
 
 
 7.992
 
 
 130.145
 
 
 130.144
 
 
 148.397
 
 
 148.397
 
 
 148.397
 
 
 148.397
 
 
 1.900.896
 
 
 
 
 
 Hoofdwatersysteem
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 DF 3.02.03
 
 
 Vernieuwing
 
 
 17.295
 
 
 15.168
 
 
 19.309
 
 
 63.511
 
 
 62.723
 
 
 11.171
 
 
 86.684
 
 
 78.490
 
 
 61.320
 
 
 166.320
 
 
 166.317
 
 
 106.299
 
 
 96.299
 
 
 106.299
 
 
 106.299
 
 
 1.163.504
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Totaal budget Vernieuwing
 
 
 
 
 
 355.615
 
 
 
 
 449.927
 
 
 
 
 577.709
 
 
 
 
 756.976
 
 
 
 
 622.324
 
 
 
 
 447.798
 
 
 
 
 317.917
 
 
 
 
 155.807
 
 
 
 
 236.957
 
 
 
 
 564.579
 
 
 
 
 564.575
 
 
 
 
 556.708
 
 
 
 
 546.708
 
 
 
 
 530.291
 
 
 
 
 530.291
 
 
 
 
 7.214.182
 
 
 
 
 
 
 
 Tabel 58 Gereserveerde budgetten Onderhoud
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Artikelonderdeel
 
 
 
 2022
 
 
 2023
 
 
 2024
 
 
 2025
 
 
 2026
 
 
 2027
 
 
 2028
 
 
 2029
 
 
 2030
 
 
 2031
 
 
 2032
 
 
 2033
 
 
 2034
 
 
 2035
 
 
 2036
 
 
 2022-2036
 
 
 
 
 
 
 
 Mobiliteitsfonds
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 MF 12.03.02
 
 
 Reservering areaalgroei hoofdwegen
 
 
 
 
 284
 
 
 347
 
 
 2.919
 
 
 8.433
 
 
 39.191
 
 
 48.495
 
 
 48.495
 
 
 49.412
 
 
 50.079
 
 
 50.079
 
 
 50.079
 
 
 54.147
 
 
 53.903
 
 
 455.863
 
 
 
 
 MF 15.03.02
 
 
 Reservering areaalgroei hoofdvaarwegen
 
 
 
 20.684
 
 
 20.684
 
 
 20.683
 
 
 20.684
 
 
 24.000
 
 
 26.284
 
 
 26.300
 
 
 26.857
 
 
 26.857
 
 
 26.858
 
 
 26.524
 
 
 26.524
 
 
 26.524
 
 
 26.524
 
 
 345.987
 
 
 
 
 MF 11.03.03
 
 
 Reservering CA Rutte IV instandhouding
 
 
 
 
 
 161.400
 
 
 160.000
 
 
 160.000
 
 
 160.000
 
 
 160.000
 
 
 160.000
 
 
 
 
 
 
 
 
 961.400
 
 
 
 
 
 Totaal reserveringen Mobiliteitsfonds
 
 
 
 
 
 
 20.684
 
 
 
 
 20.968
 
 
 
 
 182.430
 
 
 
 
 183.603
 
 
 
 
 192.433
 
 
 
 
 225.475
 
 
 
 
 234.795
 
 
 
 
 235.352
 
 
 
 
 76.269
 
 
 
 
 76.937
 
 
 
 
 76.603
 
 
 
 
 76.603
 
 
 
 
 80.671
 
 
 
 
 80.427
 
 
 
 
 1.763.250
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Deltafonds
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 DF 1.02.01
 
 
 Reservering areaalgroei hoofdwatersysteem
 
 
 
 
 
 1.741
 
 
 1.741
 
 
 1.741
 
 
 1.741
 
 
 1.741
 
 
 1.741
 
 
 1.741
 
 
 1.742
 
 
 
 
 
 
 13.929
 
 
 
 
 DF 5.04.01
 
 
 Reservering CA Rutte IV instandhouding
 
 
 
 7.500
 
 
 12.000
 
 
 12.000
 
 
 12.225
 
 
 55.000
 
 
 62.500
 
 
 40.000
 
 
 40.000
 
 
 
 
 
 
 
 
 241.225
 
 
 
 
 
 Totaal reserveringen Deltafonds
 
 
 
 
 
 
 7.500
 
 
 
 
 12.000
 
 
 
 
 13.741
 
 
 
 
 13.966
 
 
 
 
 56.741
 
 
 
 
 64.241
 
 
 
 
 41.741
 
 
 
 
 41.741
 
 
 
 
 1.741
 
 
 
 
 1.742
 
 
 
 
 
 
 
 
 255.154
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Totaal reserveringen
 
 
 
 
 
 
 28.184
 
 
 
 
 32.968
 
 
 
 
 196.171
 
 
 
 
 197.569
 
 
 
 
 249.174
 
 
 
 
 289.716
 
 
 
 
 276.536
 
 
 
 
 277.093
 
 
 
 
 78.010
 
 
 
 
 78.679
 
 
 
 
 76.603
 
 
 
 
 76.603
 
 
 
 
 80.671
 
 
 
 
 80.427
 
 
 
 
 2.018.404
 
 
 
 
 
 
 
 Tabel 59 Budgetten Exploitatie, Onderhoud en Vernieuwing Spoor
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Artikelonderdeel
 
 
 
 2022
 
 
 2023
 
 
 2024
 
 
 2025
 
 
 2026
 
 
 2027
 
 
 2028
 
 
 2029
 
 
 2030
 
 
 2031
 
 
 2032
 
 
 2033
 
 
 2034
 
 
 2035
 
 
 2036
 
 
 2022-2036
 
 
 
 
 
 
 
 Hoofdspoorweginfrastructuur
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 MF 13.02
 
 
 Exploitatie
 
 
 258.756
 
 
 261.121
 
 
 247.879
 
 
 243.466
 
 
 242.268
 
 
 241.950
 
 
 241.943
 
 
 241.952
 
 
 241.935
 
 
 241.954
 
 
 241.956
 
 
 242.570
 
 
 242.969
 
 
 242.997
 
 
 240.973
 
 
 3.674.689
 
 
 
 
 MF 13.02
 
 
 Onderhoud
 
 
 894.307
 
 
 830.497
 
 
 831.521
 
 
 830.654
 
 
 832.153
 
 
 831.543
 
 
 829.937
 
 
 831.897
 
 
 845.592
 
 
 847.442
 
 
 877.765
 
 
 892.729
 
 
 889.760
 
 
 911.308
 
 
 917.641
 
 
 12.894.746
 
 
 
 
 MF 13.02
 
 
 Vernieuwing
 
 
 804.562
 
 
 941.740
 
 
 951.175
 
 
 943.701
 
 
 524.918
 
 
 503.430
 
 
 408.904
 
 
 440.989
 
 
 571.500
 
 
 587.198
 
 
 595.163
 
 
 678.754
 
 
 780.249
 
 
 760.962
 
 
 904.374
 
 
 10.397.619
 
 
 
 
 MF 13.02
 
 
 Overige netwerkgebonden kosten
 
 
 406.722
 
 
 348.079
 
 
 338.610
 
 
 355.425
 
 
 379.762
 
 
 467.864
 
 
 369.448
 
 
 370.690
 
 
 372.559
 
 
 374.897
 
 
 379.449
 
 
 380.992
 
 
 382.195
 
 
 353.269
 
 
 349.463
 
 
 5.629.424
 
 
 
 
 MF 13.02
 
 
 Gebruiksheffing vervoerders
 
 
 ‒ 399.040
 
 
 ‒ 390.671
 
 
 ‒ 394.292
 
 
 ‒ 404.556
 
 
 ‒ 408.916
 
 
 ‒ 409.743
 
 
 ‒ 410.420
 
 
 ‒ 420.973
 
 
 ‒ 421.063
 
 
 ‒ 421.456
 
 
 ‒ 422.178
 
 
 ‒ 433.759
 
 
 ‒ 434.474
 
 
 ‒ 434.495
 
 
 ‒ 432.738
 
 
 ‒ 6.238.774
 
 
 
 
 
 Totaal budget Exploitatie, Onderhoud en Vernieuwing Spoor
 
 
 
 
 
 1.965.307
 
 
 
 
 1.990.766
 
 
 
 
 1.974.893
 
 
 
 
 1.968.690
 
 
 
 
 1.570.185
 
 
 
 
 1.635.044
 
 
 
 
 1.439.812
 
 
 
 
 1.464.555
 
 
 
 
 1.610.523
 
 
 
 
 1.630.035
 
 
 
 
 1.672.155
 
 
 
 
 1.761.286
 
 
 
 
 1.860.699
 
 
 
 
 1.834.041
 
 
 
 
 1.979.713
 
 
 
 
 26.357.704
 
 
 
 
 
 
 
 DBFM
 
 Een deel van de instandhouding van de netwerken gebeurt via DBFM-contracten (Design-Build-Maintain-Finance). Bij deze contractvorm is aan een consortium niet alleen het ontwerp en de bouw van een project gegund, maar ook het onderhoud voor een langdurige periode. Bij DBFM is de opdrachtnemer niet alleen verantwoordelijk voor het ontwerp en de bouw van het project, maar ook voor de financiering en het totale onderhoud. Het is dus een geïntegreerde contractvorm. Bij traditionele contracten koopt het Rijk een product in: bijvoorbeeld een rijksweg met 2x2 rijstroken. Bij een DBFM-contract neemt het Rijk echter een dienst af: een beschikbare rijksweg. Het benodigde budget komt uit drie bronnen: (i) het aanlegbudget, (ii) het beschikbare exploitatie en onderhoudsbudget van reeds aanwezige infrastructuur en (iii) het budget voor areaalgroei voor dat deel van de infrastructuur dat nieuw wordt aangelegd. Ten behoeve van de aanbesteding van een DBFM-contract wordt een referentieraming opgesteld voor de te verwachten aanleg- en exploitatie en onderhoudskosten bij traditionele uitvoering. Deze referentieraming wordt gebruikt om de plafondprijs (het acceptabele maximum) voor de bieding te bepalen. Deze ramingen worden op dezelfde wijze uitgevoerd als de ramingen die voor LCC worden uitgevoerd. De aanbesteding verloopt in een aantal stappen. Na de laatste stap vindt ook de budgettaire verwerking in de begroting plaats. De beschikbare middelen vanuit Aanleg en exploitatie en onderhoud (incl. areaalgroei) worden overgeboekt naar het GIV/PPS-artikel. De middelen worden met eenzelfde «netto contante waarde» omgezet in een langjarige reeks ter betaling van de beschikbaarheidsvergoedingen. Dit is de zogenaamde financiële inpassing of DBFM conversie. Er wordt hiermee geen budget toegevoegd aan het project, de kasreeks wordt alleen aangepast aan de contractvorm. De prestatie-eisen en uitrustingsniveaus van de infrastructuur binnen het DBFM-contract zijn dezelfde als die aan RWS worden gesteld. Op het moment van aanbesteden wordt bij de M (maintain) van DBFM, een serviceniveau uitgevraagd dat past bij het onderhoudsregime wat op dat moment van toepassing was. Dat niveau geldt voor de looptijd van het contract en is daarmee niet budgettair flexibel. Bij DBFM geldt dat voor een periode van 20–25 jaar het consortium verantwoordelijk is voor het onderhoud van infrastructuur. Na afloop van het DBFM-contract valt dit deel van het areaal weer binnen het reguliere exploitatie en onderhoud van RWS. De mutaties tussen het exploitatie-, onderhoud- en vernieuwingartikel (voor wegen artikelonderdeel 12.02, vaarwegen artikelonderdeel 15.02, voor het hoofdwatersysteem artikel 3.02) en het DBFM artikel (voor wegen artikelonderdeel 12.04, vaarwegen artikelonderdeel 15.04, voor het hoofdwatersysteem artikel 4.02) zijn zichtbaar in de begroting en worden toegelicht. Na afloop van een DBFM-contract wordt het exploitatie- en onderhoudsdeel weer aan de reguliere exploitatie- en onderhouds-budgetten van RWS toegevoegd. In onderstaand overzicht is aangegeven voor welke projecten DBFM-contracten zijn afgesloten. Voor de financiering van deze projecten is het genoemde exploitatie- en onderhoudsbudget (per jaar) ingezet. Dit komt na afloop van het DBFM-contract weer beschikbaar tegen het dan geldende prijspeil.
 
 Tabel 60 Overzicht DBFM-projecten
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Project
 
 
 Areaalinformatie
 
 
 Einde DBFM-contract
 
 
 Uitgenomen BenO-budget/jaar
 
 
 
 
 
 
 
 Hoofdwegennet
 
 
 
 
 Baanlengte
 
 1
 Baanlengte omvat: hoofdrijbanen, verbindingswegen en op- en afritten.
 
 
 
 
 
 Grote kunstwerken
 
 
 
 
 Wegconfiguratie in M-fase
 
 
 
 
 
 
 
 A59 Rosmalen–Geffen
 
 
 23 km
 
 
 
 2x2
 
 
 2019
 
 
 1,0 mln.
 
 
 
 
 N31 Leeuwarden–Drachten
 
 
 56 km
 
 
 Langdeel aquaduct
 
 
 2x2
 
 
 2022
 
 
 5,5 mln.
 
 
 
 
 A12 Lunetten–Veenendaal
 
 
 65 km
 
 
 
 2x4, 2x3
 
 
 2033
 
 
 5,9 mln.
 
 
 
 
 A10 Tweede Coentunnel
 
 
 39 km
 
 
 1ste en 2de Coentunnel
 
 
 2x3+2x2, 2x4
 
 
 2037
 
 
 12,0 mln.
 
 
 
 
 N33 Assen–Zuidbroek
 
 
 105 km
 
 
 
 2x2
 
 
 2034
 
 
 2,8 mln.
 
 
 
 
 A15 Maasvlakte–Vaanplein
 
 
 129 km
 
 
 nieuwe Botlekbrug, Thomassentunnel, Botlektunnel
 
 
 2x3+2x2, 2x3, 2x2
 
 
 2035
 
 
 31,7 mln.
 
 
 
 
 A1/A6 Diemen–Almere Havendreef (SAA)
 
 
 72 km
 
 
 Aquaduct Muiden, verbrede Hollandse Brug
 
 
 2x5+2, 2x4+2
 
 
 2042
 
 
 11,9 mln.
 
 
 
 
 A12 Veenendaal–Ede–Grijsoord
 
 
 50 km
 
 
 
 2x3
 
 
 2032
 
 
 2,2 mln.
 
 
 
 
 A9 Holendrecht–Diemen (Gaasperdammerweg, SAA)
 
 
 41 km
 
 
 Gaasperdammer-tunnel
 
 
 2x5+1
 
 
 2038
 
 
 14,2 mln.
 
 
 
 
 N18 Varsseveld Enschede
 
 
 70 km
 
 
 
 2x2+2x1
 
 
 2043
 
 
 1,8 mln.
 
 
 
 
 A27/A1 Utrecht Noord - knpt. Eemnes - Bunschoten
 
 
 53 km
 
 
 
 2x3+2x4
 
 
 2043
 
 
 3,9 mln.
 
 
 
 
 A6 Almere (SAA)
 
 
 39 km
 
 
 
 2x5
 
 
 2039
 
 
 3,3 mln.
 
 
 
 
 A24 Blankenburgverbinding
 
 
 35 km
 
 
 Blankenburgtunnel, Aalkeettunnel
 
 
 2x3
 
 
 2043
 
 
 10,1 mln.
 
 
 
 
 A16 Rotterdam
 
 
 37 km
 
 
 Rottemerentunnel
 
 
 2x2+2x3
 
 
 2043
 
 
 7,2 mln.
 
 
 
 
 A9 Badhoevedorp – Holendrecht (Amstelveen)
 
 
 52 km
 
 
 
 2x4+1
 
 
 2038
 
 
 2,6 mln.
 
 
 
 
 A15/A12 Ressen - Oudbroeken (ViA15)
 
 
 87 km
 
 
 Brug over het Pannerdensch kanaal
 
 
 2x3 + 2x2
 
 
 2044
 
 
 6,1 mln.
 
 
 
 
 
 Hoofdvaarwegennet
 
 
 
 
 Vaarweglengte
 
 
 
 
 Grote kunstwerken
 
 
 
 
 
 
 
 
 Keersluis Limmel
 
 
 
 Nieuwe Keersluis Limmel, incl. verkeersbrug over sluis
 
 
 
 2048
 
 
 0,4 mln.
 
 
 
 
 Beatrixsluis 3e Kolk
 
 
 4 km
 
 
 Complex Prinses Beatrixsluis incl. baggeren, onderhoud oevers en ligplaatsen langs Lekkanaal
 
 
 
 2046
 
 
 2,8 mln.
 
 
 
 
 Zeetoegang IJmond
 
 
 
 Nieuwe zeesluis en sluiseilanden
 
 
 
 2045
 
 
 2,5 mln.
 
 
 
 
 Sluis Eefde
 
 
 
 Nieuwe schutsluis inclusief onderhoud voorhavens (bestaande schutsluis tot 2021)
 
 
 
 2047
 
 
 1,0 mln.
 
 
 
 
 
 Hoofdwatersysteem
 
 
 
 
 
 Grote kunstwerken
 
 
 
 
 
 
 
 
 Afsluitdijk
 
 
 
 Afsluitdijk, spuicomplexen en keringen Den Oever en Kornwerderzand
 
 
 
 2047
 
 
 9,3 mln.
 
 
 
 
 
 Hoofdspoorweginfrastructuur
 
 
 
 
 Spoorweglengte
 
 
 
 
 Grote kunstwerken
 
 
 
 
 
 
 
 
 HSL
 
 
 85 km
 
 
 Tunnel Groene Hart, Doorgaand Spoorviaduct Bleiswijk, Tunnel Rotterdam Noord, Tunnel Oude Maas, Tunnel Dordtse Kil, Brug Hollands Diep
 
 
 
 2031
 
 
 N.v.t.
 
 
 
 
 
 
 
 •
 
 3. 
 Overig 
 
 
 
 We zijn op weg naar een situatie waarin we een grotere instandhoudingsbehoefte moeten aankunnen om onze netwerken veilig, beschikbaar en betrouwbaar te houden. De komende jaren zien we als een transitiefase waarin RWS en ProRail stapsgewijs kunnen toegroeien naar deze situatie. Maakbaarheid is hierbij een belangrijk uitgangspunt. Beide uitvoerders en de markt kunnen immers niet van vandaag op morgen structureel extra werk leveren. Uitvoeren van extra werk vraagt om een gedegen voorbereiding, aanbesteding en werving van personeel. 
 
 Ontwikkelplan Assetmanagement
 
 In 2020 is de instandhoudingsbehoefte gevalideerd. Dat heeft ertoe geleid dat naast financiële maatregelen ook – in lijn met de aanbevelingen van Horvat en PwClRebel – maatregelen genomen worden om het assetmanagement voor het hoofdwegennet, het hoofdvaarwegennet en het hoofdwatersysteem te verbeteren. Daartoe is het Ontwikkelplan Assetmanagement IenW opgesteld. De Tweede Kamer is hierover december 2020 geïnformeerd. 
 Met het Ontwikkelplan is de ambitie voor de door RWS beheerde netwerken neergezet die past bij instandhoudingsopgave op deze netwerken. Assetmanagement is er om deze netwerken met oog voor de omgeving op een duurzame wijze beter te laten presteren zodat de gebruikers er nu en in de toekomst veilig gebruik van kunnen blijven maken. Het assetmanagement wordt zodanig ingericht dat RWS op ieder moment in samenhang inzicht kan bieden in de staat en het presteren van de netwerken, de risico’s en kosten en op een veilige, betrouwbare en voorspelbare wijze diensten aan de maatschappij kan blijven verlenen. Het verbeterde assetmanagement resulteert erin dat IenW richting de politiek en samenleving overtuigende en inzichtelijk goede beslisinformatie kan opleveren om te komen tot realistische, betere, efficiëntere keuzes in het ontwikkelen, in stand houden en bedienen van de netwerken. En het resulteert erin dat RWS betrouwbaar, voorspelbaar en eenduidig de instandhoudingsmaatregelen programmeert, plant, uitvoert opdat de netwerken zo efficiënt en effectief mogelijk functioneren. 
 Om deze ambitie te bereiken moeten op alle stappen van het assetmanagement verbeteringen doorgevoerd worden. De internationale norm ISO 55000 geeft hier richting aan. Het ontwikkeltraject duurt 5 jaar. De acties waren tot nu toe gericht op het verbeteren van de kaders en de tools voor uniform werken en het vastleggen van areaalgegevens zodat op landelijk en regionaal niveau betere afwegingen gemaakt kunnen worden. Voorts zijn de verantwoordelijkheden aangescherpt en eenduidig belegd, zowel binnen RWS als in de driehoek opdrachtgever-eigenaar-opdrachtnemer RWS. In 2023 en verder wordt hierop doorgepakt zodat de werkwijze, de areaalgegevens en IV in samenhang verbeteren. Ook zullen de prestatie- en sturingsafspraken geherdefinieerd worden, het startpunt van het assetmanagementbeleid. Het gaat hier om afspraken over het prestatieniveau van het hoofdwegennet, hoofdvaarwegennet en hoofdwatersysteem om invulling te geven aan een veilig, leefbaar en bereikbaar Nederland en afspraken over het daarvoor benodigde uitvoeringsapparaat. Nu er meerjarige zekerheid is over de budgetten voor instandhouding kan hieraan invulling gegeven worden. 
 Jaarlijks wordt geëvalueerd welke voortgang op de ambitie is bereikt, zodat leerervaringen kunnen worden benut in de volgende stap in de transitie. De voortgang op het meerjarige ontwikkelplan zal extern beoordeeld worden.
 
 Programma Versoberingen en efficiency
 
 In bijlage 4.2 van de Infrastructuurbegroting 2012 is de Tweede Kamer geïnformeerd over de toen niet gedekte onderhoudsproblematiek tot en met 2020 bij RWS en over de mix van maatregelen om deze problematiek te beheersen.
 Een van de maatregelen betreft een pakket aan efficiencymaatregelen en versoberingen van het onderhoudsniveau. De afspraken over deze te realiseren maatregelen zijn opgenomen in het Programma Versobering en Efficiency. De versoberingen en efficiencymaatregelen zijn stapsgewijs geïmplementeerd, omdat dit de mogelijkheid bood om binnen het afgesproken budgettaire kader door een verstandige mix van maatregelen passend bij de lokale situatie optimalisaties aan te brengen. Hierdoor konden en kunnen eventuele negatieve gevolgen voor doorstroming en veiligheid worden beperkt.
 In bijlage 5 van de Infrastructuurbegroting 2013 is de verdeling van het totale pakket efficiency- en versoberingmaatregelen van € 1,64 miljard naar netwerk gepresenteerd. Hiervan is tot en met 2016 € 891 miljoen gerealiseerd. In die bijlage is tevens een eerste inschatting opgenomen van effecten op veiligheid en doorstroming.
 In bijlage 4 van de Infrastructuurbegroting 2015 is de verdeling van het totale pakket efficiency- en versoberingsmaatregelen a € 1,64 miljard naar netwerk uitgesplitst en de prognose bijgesteld. In deze bijlage is de verwachte bandbreedte op basis van de verdere uitwerking en implementatie van de maatregelen in beeld gebracht. Wanneer het totaalpakket aan maatregelen bij de onderkant van de bandbreedte dreigt uit te komen, zal worden bijgestuurd door nieuwe maatregelen te treffen. Op basis van het huidige beeld is de inschatting dat het realiseren van het totale pakket van € 1,64 miljard aan versobering- en efficiencymaatregelen mogelijk is. Ten opzichte van de vorige begroting zijn de inzichten niet gewijzigd.
 Na 2020 zal worden geëvalueerd of met het Programma Versoberingen en Efficiency de gestelde doelen zijn bereikt en of er vervolgacties nodig zijn. Over de uitkomst wordt u geïnformeerd.
 
 
 
 Bijlage 5: Lijst van afkortingen
 
 
 Tabel 61 Afkortingenlijst
 
 
 
 
 
 
 BAW
 
 
 Bestuursakkoord Water
 
 
 
 
 
 
 BenO
 
 
 Beheer en Onderhoud
 
 
 
 
 BOI
 
 
 Beoordelings- en Ontwerpinstrumentarium
 
 
 
 
 BOV
 
 
 Beheer, Onderhoud en Vervanging
 
 
 
 
 BPRW
 
 
 Beheer- en Ontwikkelplan voor de Rijkswateren
 
 
 
 
 CA
 
 
 Coalitieakkoord
 
 
 
 
 DAW
 
 
 Delta-aanpak Agrarisch Waterbeheer
 
 
 
 
 DBFM
 
 
 Design, Build, Finance and Maintain
 
 
 
 
 DF
 
 
 Deltafonds
 
 
 
 
 DP
 
 
 Deltaprogramma
 
 
 
 
 EHS
 
 
 Ecologische Hoofdstructuur
 
 
 
 
 HWBP
 
 
 Hoogwaterbeschermingsprogramma
 
 
 
 
 HWBP-2
 
 
 Tweede Hoogwaterbeschermingsprogramma
 
 
 
 
 IBOI
 
 
 Index Bruto Overheidsinvesteringen
 
 
 
 
 IenW
 
 
 Ministerie van Infrastructuur en Waterstaat
 
 
 
 
 IRM
 
 
 Integraal Rivier Management
 
 
 
 
 KRW
 
 
 Kaderrichtlijn Water
 
 
 
 
 LNV
 
 
 Ministerie van Landbouw, Natuur en Voedselkwaliteit
 
 
 
 
 LRT3
 
 
 Derde Landelijke Rapportage Toetsing primaire waterkeringen
 
 
 
 
 LTO
 
 
 Land- en Tuinbouworganisatie
 
 
 
 
 MIRT
 
 
 Meerjarenprogramma Infrastructuur, Ruimte en Transport
 
 
 
 
 MKBA
 
 
 Maatschappelijke Kosten-BatenAnalyse
 
 
 
 
 MER
 
 
 MilieuEffectRapportage
 
 
 
 
 MTIB
 
 
 Missiegedreven topsectoren- en innovatiebeleid
 
 
 
 
 NCSA
 
 
 Nationale Cybersecuritystrategie Agenda
 
 
 
 
 NGR
 
 
 Nationale Grondwater Reserves
 
 
 
 
 NKWK
 
 
 Nationaal Kennis- en innovatieprogramma Water en Klimaat
 
 
 
 
 NLCS
 
 
 Nederlandse Cybersecurity Strategie
 
 
 
 
 NNN
 
 
 Natuurnetwerk Nederland
 
 
 
 
 NOVI
 
 
 Nationale Omgevingsvisie
 
 
 
 
 NURG
 
 
 Nadere Uitwerking Rivieren Gebied
 
 
 
 
 NUTW
 
 
 Nog uit te voeren werkzaamheden
 
 
 
 
 NWO
 
 
 Nederlandse Organisatie voor Wetenschappelijk Onderzoek
 
 
 
 
 NWP
 
 
 Nationaal Water Programma
 
 
 
 
 OCW
 
 
 Ministerie van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap
 
 
 
 
 OT
 
 
 Operationele technologie
 
 
 
 
 PAGW
 
 
 Programmatische Aanpak Grote Wateren
 
 
 
 
 PFAS
 
 
 Poly- en perfluoralkylstoffen
 
 
 
 
 PKB
 
 
 Planologische Kernbeslissing
 
 
 
 
 PPS
 
 
 Publiek-private samenwerking
 
 
 
 
 RvdR
 
 
 Ruimte voor de Rivier
 
 
 
 
 RWS
 
 
 Rijkswaterstaat
 
 
 
 
 SCM
 
 
 Strategische Capaciteitsmanagement
 
 
 
 
 TTW
 
 
 Toegepaste en Technische Wetenschappen
 
 
 
 
 VenR
 
 
 Vervanging en Renovatie
 
 
 
 
 VNAC
 
 
 Versterking van de Nationale aanpak Cybersecurity
 
 
 
 
 WB21
 
 
 Waterbeleid voor de 21e eeuw
 
 
 
 
 WBI
 
 
 Wettelijk BeoordelingsInstrumentarium