Memorie van toelichting
Staten-Generaal — Kamerstuk Memorie van toelichting
Datum: 2023-11-24 00:00:00.000000
Rechtsgebied: Wetgeving


Vergaderjaar 2023‒2024
 Tweede Kamer der Staten-Generaal
 2
 Kamerstukken
 
 
 
 36 470
 IX
 
 Wijziging van de begrotingsstaat van het Ministerie van Financiën (IXB) en de begrotingsstaat van Nationale Schuld (IXA) voor het jaar 2023 (wijziging samenhangende met de Najaarsnota)
 
 
 Nr. 2
 MEMORIE VAN TOELICHTING
 Ontvangen 24 november 2023
 
 
 
 
 A.
 ARTIKELSGEWIJZE TOELICHTING BIJ HET WETSVOORSTEL 
 
 Wetsartikelen 1 en 2
 
 De begrotingsstaten die onderdeel zijn van de Rijksbegroting, worden op grond van artikel 2.3, eerste lid, van de Comptabiliteitswet 2016 elk afzonderlijk bij wet vastgesteld en derhalve ook gewijzigd. Het onderhavige wetsvoorstel strekt ertoe om voor het jaar 2023 wijzigingen aan te brengen in:
 
 
 1.
 de departementale begrotingsstaat van het Ministerie van Financiën (IXB);
 
 
 2.
 de begrotingsstaat inzake de Nationale Schuld (IXA).
 
 
 
 De in de begrotingsstaten opgenomen begrotingsartikelen worden in onderdeel B van deze memorie van toelichting toegelicht (de zgn. begrotingstoelichting).
 
 
 
 
 De Minister van Financiën,
 
 S.A.M.
 Kaag
 
 
 
 
 
 
 
 
 B.
 BEGROTINGSTOELICHTING
 
 
 
 1
 Leeswijzer
 
 De voorliggende suppletoire begroting bevat de voorgestelde wijzigingen ten opzichte van de suppletoire begroting Prinsjesdag 2023 van het ministerie van Financiën (IXB) en Nationale Schuld (IXA).
 In hoofdstuk 2 zijn de overzichten opgenomen met de belangrijkste mutaties: in paragraaf 2.1 voor artikel 1 t/m 13 van IXB en in paragraaf 2.2 voor artikel 11 en 12 van IXA. Paragraaf 2.3 bevat een overzicht coronamaatregelen.
 Hoofdstuk 3 en hoofdstuk 4 bevatten per beleidsartikel een budgettaire tabel. Hoofdstuk 5 bevat budgettaire tabellen voor de niet-beleidsartikelen. Conform de Rijksbegrotingsvoorschriften (RBV) worden per artikel de mutaties die groter of gelijk zijn aan de ondergrenzen in de onderstaande staffel (tabel 1) toegelicht. Vanwege de staffel kan de som van de toegelichte mutaties afwijken van de totale mutatie op het artikel.
 
 Tabel 1 Ondergrenzen conform RBV
 
 
 
 
 
 
 
 Omvang begrotingsartikel (stand ontwerpbegroting) in 
 € miljoen
 
 
 Beleidsmatige mutaties (ondergrens in € miljoen)
 
 
 Technische mutaties (ondergrens in € miljoen)
 
 
 
 
 
 
 < 50
 
 
 1
 
 
 2
 
 
 
 
 => 50 en < 200
 
 
 2
 
 
 4
 
 
 
 
 => 200 en < 1000
 
 
 5
 
 
 10
 
 
 
 
 => 1000
 
 
 10
 
 
 20
 
 
 
 
 
 De toelichting op de mutatie van de belastingontvangsten is in de Najaarsnota opgenomen.
 
 
 
 2
 Beleid
 
 
 
 2.1
 Overzicht belangrijkste uitgaven- en ontvangstenmutaties IXB
 
 In onderstaande tabellen worden de belangrijkste suppletoire uitgaven- (tabel 2) en ontvangstenmutaties (tabel 3) weergegeven. Dit zijn de wijzigingen ten opzichte van de suppletoire begroting Prinsjesdag 2023 van het ministerie van Financiën (IXB) en Nationale Schuld (IXA) en bevat de nieuwe mutaties voor 2023.
 
 Tabel 2 Belangrijkste suppletoire uitgavenmutaties 2023 (Tweede suppletoire begroting) (bedragen x € 1.000)
 
 
 
 
 
 
 
 
 Artikelnummer
 
 
 Uitgaven 2023
 
 
 
 
 
 
 
 Vastgestelde begroting 2023 (incl. NvW)
 
 
 
 
 
 14.179.542
 
 
 
 
 
 
 Stand suppletoire begroting Prinsjesdag 2023
 
 
 
 
 
 14.845.545
 
 
 
 
 
 Belangrijkste suppletoire mutaties
 
 
 
 
 
 
 1) Belasting- en invorderingsrente
 
 
 1
 
 
 ‒ 36.000
 
 
 
 
 2) Definitieve sluiting langlopende schadezaken Atradius Dutch State Business (ADSB)
 
 
 5
 
 
 165.000
 
 
 
 
 3) Schade-uitkering niet-afgesloten dossiers ADSB
 
 
 5
 
 
 30.000
 
 
 
 
 4) Begrotingsreserve Oekraïne
 
 
 5
 
 
 60.000
 
 
 
 
 5) Bijstelling btw-compensatiefonds (BCF)
 
 
 6
 
 
 160.806
 
 
 
 
 6) Reservering aanvullende post (AP) vertragingsrente
 
 
 9
 
 
 30.100
 
 
 
 
 7) Overige mutaties
 
 
 
 ‒ 59.131
 
 
 
 
 
 Stand 2e suppletoire begroting 2023
 
 
 
 
 
 15.196.320
 
 
 
 
 
 
 Toelichting
 
 
 1. Belasting- en invorderingsrente
 
 De € 36 mln. lagere uitgaven aan belasting- en invorderingsrente wordt met name verklaard door de latere aanvangsdatum van het herstelproject invorderingsrente1Zie bijlage «Stand van zaken actuele onderwerpen, moties en toezeggingen» bij Kamerstukken II 2022-2023, 31 066, nr. 1276, waarbij teveel in rekening gebrachte invorderingsrente wordt terugbetaald.
 2. Definitieve sluiting langlopende schadezaken Atradius Dutch State Business (ADSB)
 ADSB is voornemens om € 165 mln. aan schadedossiers definitief af te sluiten waarop geen recuperatiemogelijkheden meer zijn, bijvoorbeeld omdat de debiteur failliet is gegaan. Dit bedrag wordt om die reden onttrokken uit de begrotingsreserve (zie ook mutatie 8 van tabel 3). Hiermee wordt opvolging gegeven aan de bezuinigingsopties ekv wat als aanbeveling is gedaan in de beleidsdoorlichting van artikel 5.2Zie bijlage bij Kamerstukken II 2022-2023, 31 935, nr. 82
 
 3. Schade-uitkering niet-afgesloten dossiers ADSB
 
 Op basis van actuele ramingen van ADSB wordt in 2023 de raming van niet-afgesloten dossiers met € 30 mln. verhoogd.
 
 
 
 4. Begrotingsreserve Oekraïne
 
 Via het derde steunpakket 2023 voor Oekraïne3Zie Kamerstukken II 2023-2024, 36 045, nr. 169 is € 60 mln. beschikbaar gesteld om via de exportkredietverzekering financiële risico’s af te dekken voor Nederlandse bedrijven die via export of investeringen willen bijdragen aan de wederopbouw van Oekraïne. Dit bedrag van € 60 mln. wordt toegevoegd aan de begrotingsreserve ekv.
 
 5. Bijstelling btw-compensatiefonds (BCF)
 
 Als gevolg van overhevelingen van budget van ministeries naar decentrale overheden wordt een bedrag in het gemeente of provinciefonds gestort. Het geraamde btw-deel van dit bedrag wordt in het BCF gestort (€ 160,8 mln.). Gemeentes en provincies kunnen de betaalde btw daarna weer terugvragen bij het BCF. Tegenover deze extra uitgaven staan gelijke ontvangsten. Deze bijstelling bestaat voor € 109,2 mln. uit het geraamde btw-deel van de specifieke uitkering (SPUK) in verband met de opvang van Oekraïense ontheemden.
 
 6. Reservering Aanvullende Post (AP) voor vertragingsrente
 
 Vanuit de Aanvullende Post (AP) wordt € 30,1 mln. overgeheveld naar artikel 9 Douane voor reeds betaalde en naar verwachting nog te betalen vertragingsrente in 2023. Deze vertragingsrente komt voort uit (na)betalingen van Traditionele Eigen Middelen (douane invoerrechten, begroot op artikel 3.3, begroting van het ministerie van Buitenlandse Zaken).
 
 
 Tabel 3 Belangrijkste suppletoire ontvangstenmutaties 2023 (Tweede suppletoire begroting) (bedragen x € 1.000)
 
 
 
 
 
 
 
 
 Artikelnummer
 
 
 Ontvangsten 2023
 
 
 
 
 
 
 
 Vastgestelde begroting 2023
 
 
 
 
 
 201.164.293
 
 
 
 
 
 
 Stand suppletoire begroting Prinsjesdag 2023
 
 
 
 
 
 219.755.983
 
 
 
 
 
 Belangrijkste suppletoire mutaties
 
 
 
 
 
 
 1) Belastingontvangsten
 
 
 1
 
 
 ‒ 1.366.912
 
 
 
 
 2) Doorbelasten kosten vervolging
 
 
 1
 
 
 31.000
 
 
 
 
 3) Belasting- en invorderingsrente
 
 
 1
 
 
 29.000
 
 
 
 
 4) Boetes en schikkingen
 
 
 1
 
 
 24.000
 
 
 
 
 5) Verkoop aandelen ABN AMRO
 
 
 3
 
 
 456.799
 
 
 
 
 6) Actualisatie dividendenraming
 
 
 3
 
 
 93.000
 
 
 
 
 7) Vervroegde aflossing Greek Loan Facility (GLF) 2024 en 2025
 
 
 4
 
 
 319.838
 
 
 
 
 8) Ontvangsten uit begrotingsreserve ivm definitieve sluiting langlopende schadezaken ADSB
 
 
 5
 
 
 165.000
 
 
 
 
 9) Bijstelling btw-compensatiefonds (BCF)
 
 
 6
 
 
 160.806
 
 
 
 
 10) Overige mutaties
 
 
 
 21.334
 
 
 
 
 
 Stand 2e suppletoire begroting 2023
 
 
 
 
 
 219.689.848
 
 
 
 
 
 
 Toelichting
 
 
 1. Belastingontvangsten
 
 Zie voor een toelichting van deze mutatie de Najaarsnota 2023.
 
 2. Doorbelasten kosten vervolging
 
 De realisatiecijfers waren afgelopen maanden hoger dan verwacht en daarom wordt € 31 mln. meer ontvangsten uit het doorbelasten van vervolgingskosten verwacht dan eerder geraamd.
 
 3. Belasting- en invorderingsrente
 
 Op basis van de realisaties wordt € 29 mln. meer belasting- en invorderingsrente verwacht dan eerder geraamd. Met name in de belastingrente over vennootschapsbelasting en inkomstenbelasting zijn de ontvangsten hoger dan verwacht. Dit heeft grotendeels te maken met een hogere belastinggrondslag.
 
 4. Boetes en schikkingen
 
 De realisatiecijfers waren afgelopen maanden hoger dan verwacht en daarom wordt € 24 mln. meer boeteontvangsten verwacht dan eerder geraamd.
 
 5. Verkoop aandelen ABN AMRO
 
 In de loop van 2023 zijn aandelen ABN AMRO verkocht.4Zie https://open.overheid.nl/documenten/372a8b32-378c-4d5c-bdd8-8d684f3007e3/file Als gevolg van de verkoopopbrengsten hiervan wordt de ontvangstenraming met € 457 mln. verhoogd tot € 1,123 mld.
 
 6. Actualisatie dividendenraming
 
 Een actualisatie van de dividendramingen van de staatsdeelnemingen geeft voor het jaar 2023 een positieve bijstelling (€ 93 mln.).
 
 
 
 7. Vervroegde aflossing Greek Loan Facility (GLF) 2024 en 2025
 
 Griekenland is de formele procedure gestart om een deel van de uitstaande leningen vervroegd af te lossen (€ 319,8 mln.). De verwachting is dat deze vervroegde aflossing op 15 december zal plaatsvinden. De raming in artikel 4 wordt hierop geactualiseerd.
 
 8. Ontvangsten uit begrotingsreserve in verband met definitieve sluiting langlopende schadezaken ADSB
 
 De begrotingsreserve werkt als buffer om het verschil tussen enerzijds premieontvangsten en anderzijds definitieve schades en uitvoeringskosten op te vangen. Omdat een aantal schadedossiers definitief wordt afgesloten, neemt de raming voor de definitieve schades met € 165 mln. toe (zie toelichting op mutatie 2 in Tabel 2).
 
 9. Bijstelling btw-compensatiefonds (BCF)
 
 Als gevolg van overhevelingen van budget van ministeries naar decentrale overheden wordt een bedrag in het gemeente of provinciefonds gestort. Het geraamde btw-deel van dit bedrag wordt in het BCF gestort (€ 160,8 mln.). Gemeentes en provincies kunnen de betaalde btw daarna weer terugvragen bij het BCF. Tegenover deze extra uitgaven staan gelijke ontvangsten. Deze bijstelling bestaat voor € 109,2 mln. uit het geraamde btw-deel van de specifieke uitkering (SPUK) in verband met de opvang van Oekraïense ontheemden.
 
 
 
 
 2.2
 Overzicht belangrijkste uitgaven- en ontvangstenmutaties IXA
 
 In onderstaande tabellen worden de belangrijkste suppletoire uitgaven- (tabel 4) en ontvangstenmutaties (tabel 5) weergegeven.
 
 Tabel 4 Belangrijkste suppletoire uitgavenmutaties 2023 (Tweede suppletoire begroting) (bedragen x € 1000)
 
 
 
 
 
 
 
 
 Artikelnummer
 
 
 Uitgaven 2023
 
 
 
 
 
 
 
 Vastgestelde begroting 2023
 
 
 
 
 
 38.885.297
 
 
 
 
 
 
 Stand suppletoire begroting Prinsjesdag 2023
 
 
 
 
 
 51.992.352
 
 
 
 
 
 Belangrijkste suppletoire mutaties
 
 
 
 
 
 
 1) Rente vaste schuld
 
 
 11
 
 
 ‒ 238.000
 
 
 
 
 2) Rente vlottende schuld
 
 
 11
 
 
 ‒ 24.000
 
 
 
 
 3) Mutatie vlottende schuld
 
 
 11
 
 
 ‒ 4.041.000
 
 
 
 
 4) Rentelasten derivaten
 
 
 11
 
 
 9.000
 
 
 
 
 5) Verstrekte leningen
 
 
 12
 
 
 500.000
 
 
 
 
 6) Rentelasten kasbeheer
 
 
 12
 
 
 ‒ 28.752
 
 
 
 
 
 Stand 2e suppletoire begroting 2023
 
 
 
 
 
 48.169.600
 
 
 
 
 
 
 
 Toelichting
 
 
 
 1. Rente vaste schuld
 
 De rentelasten vaste schuld vallen in 2023 naar verwachting € 238 mln. lager uit dan eerder geraamd. Als gevolg van het bijgestelde financieringsplan zal er in 2023 minder schuld uitgegeven worden op de kapitaalmarkt. Hierdoor nemen de verwachte rentelasten af.
 
 2. Rente vlottende schuld
 
 De rentelasten op de vlottende schuld zĳn naar beneden bĳgesteld als gevolg van de actuele realisaties op de geldmarkt.
 
 3. Mutatie vlottende schuld
 
 De mutatie van de vlottende schuld daalt naar verwachting met € 4,04 mld. in het lopende jaar. Dit is het gevolg van een lagere financieringsbehoefte doordat de raming van het kastekort voor het lopende begrotingsjaar sterk is afgenomen. Schommelingen in de financieringsbehoefte in een lopend begrotingsjaar worden zoveel mogelijk opgevangen op de geldmarkt.
 
 4. Rentelasten derivaten
 
 De rentelasten op de langlopende derivaten vallen naar verwachting € 9,0 mln. hoger uit als gevolg van de gestegen rente.
 
 5. Verstrekte leningen
 
 Naar verwachting worden er in 2023 meer leningen verstrekt aan de deelnemers van het schatkistbankieren dan eerder geraamd. De raming wordt daardoor met € 0,5 mld. naar boven bijgesteld.
 
 6. Rentelasten kasbeheer
 
 De raming van de rentelasten is lager dan geraamd als gevolg van een uitstroom van middelen op rekeningen-courant.
 
 
 Tabel 5 Belangrijkste suppletoire ontvangstenmutaties 2023 (Tweede suppletoire begroting) (bedragen x € 1.000)
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Artikelnummer
 
 
 Ontvangsten 2023
 
 
 
 
 
 
 
 Vastgestelde begroting 2023
 
 
 
 
 
 69.374.958
 
 
 
 
 
 
 Stand suppletoire begroting Prinsjesdag 2023
 
 
 
 
 
 77.194.165
 
 
 
 
 
 Belangrijkste suppletoire mutaties
 
 
 
 
 
 
 1) Uitgifte vaste schuld
 
 
 11
 
 
 ‒ 4.000.000
 
 
 
 
 2) Mutaties in rekening-courant en deposito
 
 
 12
 
 
 ‒ 890.338
 
 
 
 
 3) Ontvangen aflossingen
 
 
 12
 
 
 22.572
 
 
 
 
 4) Overige mutaties
 
 
 
 5.063
 
 
 
 
 
 Stand 2e suppletoire begroting 2023
 
 
 
 
 
 72.331.462
 
 
 
 
 
 
 
 Toelichting
 
 
 
 1. Uitgifte vaste schuld
 
 De raming voor de uitgifte van vaste schuld is met € 4 mld. naar beneden bijgesteld als gevolg van het gewijzigde financieringsplan. Het financieringsplan geeft een beschrijving van de geschatte omvang en de totstandkoming van de financieringsbehoefte van de Nederlandse Staat voor 2023 en een overzicht van de manier waarop het Agentschap van plan is deze in te vullen.
 
 2. Mutaties in rekening-courant en deposito
 
 De wijziging in de geraamde mutatie van het saldo op de rekeningen- courant en deposito’s van de deelnemers van schatkistbankieren is het gevolg van het actualiseren van de geraamde uitgaven en inkomsten van sociale fondsen (€ 0,89 mld.). De mutaties in rekeningen-courant en deposito’s worden veroorzaakt door de uitgaven en ontvangsten van de deelnemers van het schatkistbankieren.
 
 3. Ontvangen aflossingen
 
 Op basis van de actuele inzichten wordt verwacht dat de aflossingen op de leningen € 22,6 mln. hoger uitvallen dan eerder geraamd. Dit zijn leningen die door agentschappen, rechtspersonen met een wettelijke taak (RWT's) en derden in het kader van schatkistbankieren zijn afgesloten.
 
 
 
 
 2.3
 Overzicht coronamaatregelen
 
 In onderstaande tabel worden de coronagerelateerde uitgaven- en ontvangsten weergegeven per begrotingsartikel. Bijbehorende kamerstukken zijn opgenomen voor verdere toelichting. Ook is een uitgebreid overzicht terug te vinden op de pagina Overheidsfinanciën op www.Rijksfinanciën.nl.
 
 Tabel 6 Coronamaatregelen op de begroting van het Ministerie van Financiën (bedragen x € 1 mln.)
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Art.
 
 
 Naam maatregel/regeling
 
 
 Bedrag verplichtingen 2023
 
 
 Bedrag uitgaven 2023
 
 
 Bedrag ontvangsten 2023
 
 
 Relevante Kamerstukken
 
 
 
 
 
 
 1
 
 
 Belasting- en invorderingsrente
 
 
 ‒ 7,0
 
 
 ‒ 7,0
 
 
 ‒ 60,5
 
 
 Kamerstukken II 2020-2021,  35 420 nr. 348
 
 
 
 
 1
 
 
 Boetes en schikkingen
 
 
 0,0
 
 
 0,0
 
 
 0,0
 
 
 Kamerstukken II 2020-2021,  35 420 nr. 348
 
 
 
 
 1
 
 
 Kosten vervolging
 
 
 0,0
 
 
 0,0
 
 
 0,0
 
 
 Kamerstukken II 2020-2021,  35 420 nr. 348
 
 
 
 
 3
 
 
 Steunmaatregelen KLM
 
 
 ‒ 1.561,5
 
 
 0,0
 
 
 11,8
 
 
 Kamerstukken II 2020-2021, 29 232, nr. 41
 
 
 
 
 4
 
 
 EIB pan-Europees Garantiefonds
 
 
 0,0
 
 
 75,1
 
 
 0,0
 
 
 Kamerstukken II 2019-2020, 35 492 nr. 1
 
 
 
 
 4
 
 
 SURE
 
 
 ‒ 19,3
 
 
 0,0
 
 
 0,0
 
 
 Kamerstukken II 2019-2020, 35 466, nr. 1
 
 
 
 
 4
 
 
 NGEU
 
 
 469,2
 
 
 0,0
 
 
 0,0
 
 
 Kamerstukken II 2019-2020, 21 501-20, nr. 1575
 
 
 
 
 5
 
 
 Herverzekering leverancierskredieten
 
 
 4,5
 
 
 4,5
 
 
 14,0
 
 
 Kamerstukken II 2019-2020, 35 433, nr. 1
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 3
 Beleidsartikelen Ministerie van Financiën (IXB)
 
 
 
 Artikel 1 Belastingen
 
 Budgettaire gevolgen van beleid
 
 Tabel 7 Budgettaire gevolgen van beleid artikel 1 Belastingen (bedragen x € 1.000)
 
 
 
 
 
 
 
 
 Omschrijving
 
 
 Vastgestelde begroting (incl. suppletoire begrotingen, NvW) (1)
 
 
 Mutaties 2e suppletoire begroting (2)
 
 
 Stand 2e suppletoire begroting (3) = (1) + (2)
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Verplichtingen
 
 
 
 
 3.507.244
 
 
 
 
 26.250
 
 
 
 
 3.533.494
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Uitgaven (1) + (2)
 
 
 
 
 3.358.383
 
 
 
 
 ‒ 30.750
 
 
 
 
 3.327.633
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Apparaatsuitgaven (1)
 
 
 
 
 3.202.255
 
 
 
 
 ‒ 5.110
 
 
 
 
 3.197.145
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Personele uitgaven
 
 
 
 
 2.771.775
 
 
 
 
 11.781
 
 
 
 
 2.783.556
 
 
 
 
 
 Eigen personeel
 
 
 2.276.909
 
 
 3.260
 
 
 2.280.169
 
 
 
 
 Inhuur externen
 
 
 486.403
 
 
 1.521
 
 
 487.924
 
 
 
 
 Overig personeel
 
 
 8.463
 
 
 7.000
 
 
 15.463
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Materiële uitgaven
 
 
 
 
 430.480
 
 
 
 
 ‒ 16.891
 
 
 
 
 413.589
 
 
 
 
 
 ICT
 
 
 39.319
 
 
 0
 
 
 39.319
 
 
 
 
 Bijdrage aan SSO's
 
 
 298.747
 
 
 ‒ 20.891
 
 
 277.856
 
 
 
 
 Overig materieel
 
 
 92.414
 
 
 4.000
 
 
 96.414
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Programma-uitgaven (2)
 
 
 
 
 156.128
 
 
 
 
 ‒ 25.640
 
 
 
 
 130.488
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Bekostiging
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 
 Vergoeding proceskosten
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Garanties
 
 
 
 
 181
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 181
 
 
 
 
 
 Garantie procesrisico's
 
 
 181
 
 
 0
 
 
 181
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Bijdrage aan ZBO's/RWT's
 
 
 
 
 14.131
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 14.131
 
 
 
 
 
 Waarderingskamer
 
 
 2.489
 
 
 0
 
 
 2.489
 
 
 
 
 Kadaster
 
 
 2.933
 
 
 0
 
 
 2.933
 
 
 
 
 Kamer van Koophandel
 
 
 341
 
 
 0
 
 
 341
 
 
 
 
 Overige bijdrage ZBO's/RWT's
 
 
 8.368
 
 
 0
 
 
 8.368
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Bijdrage aan (inter-)nationale organisaties
 
 
 
 
 4.166
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 4.166
 
 
 
 
 
 Internationale Douaneraad
 
 
 196
 
 
 0
 
 
 196
 
 
 
 
 Overige internationale organisaties
 
 
 3.970
 
 
 0
 
 
 3.970
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Opdrachten
 
 
 
 
 343.178
 
 
 
 
 5.700
 
 
 
 
 348.878
 
 
 
 
 
 ICT opdrachten
 
 
 267.488
 
 
 10.700
 
 
 278.188
 
 
 
 
 Overige opdrachten
 
 
 75.690
 
 
 ‒ 5.000
 
 
 70.690
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Bijdrage aan agentschappen
 
 
 
 
 9.555
 
 
 
 
 4.660
 
 
 
 
 14.215
 
 
 
 
 
 Bijdrage Logius
 
 
 4.654
 
 
 ‒ 340
 
 
 4.314
 
 
 
 
 Bijdrage overige agentschappen
 
 
 4.901
 
 
 5.000
 
 
 9.901
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 (Schade)vergoeding
 
 
 
 
 15.797
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 15.797
 
 
 
 
 
 (Schade)vergoedingen
 
 
 12.405
 
 
 0
 
 
 12.405
 
 
 
 
 Vergoeding proceskosten
 
 
 3.392
 
 
 0
 
 
 3.392
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Rente
 
 
 
 
 180.020
 
 
 
 
 ‒ 36.000
 
 
 
 
 144.020
 
 
 
 
 
 Belasting- en invorderingsrente
 
 
 180.020
 
 
 ‒ 36.000
 
 
 144.020
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Bijdrage aan (andere) begrotingshoofdstukken
 
 
 
 
 ‒ 410.900
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 ‒ 410.900
 
 
 
 
 
 Toerekening uitgaven aan Douane
 
 
 ‒ 203.543
 
 
 0
 
 
 ‒ 203.543
 
 
 
 
 Toerekening uitgaven aan Toeslagen
 
 
 ‒ 207.357
 
 
 0
 
 
 ‒ 207.357
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Ontvangsten (3) + (4)
 
 
 
 
 213.389.606
 
 
 
 
 ‒ 1.281.212
 
 
 
 
 212.108.394
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Programma-ontvangsten (3)
 
 
 
 
 213.295.388
 
 
 
 
 ‒ 1.281.212
 
 
 
 
 212.014.176
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 waarvan: Belastingontvangsten
 
 
 212.116.154
 
 
 ‒ 1.366.912
 
 
 210.749.242
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Bekostiging
 
 
 
 
 177.943
 
 
 
 
 31.000
 
 
 
 
 208.943
 
 
 
 
 
 Doorbelasten kosten vervolging
 
 
 177.943
 
 
 31.000
 
 
 208.943
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Rente
 
 
 
 
 786.119
 
 
 
 
 30.700
 
 
 
 
 816.819
 
 
 
 
 
 Belasting- en invorderingsrente
 
 
 786.119
 
 
 30.700
 
 
 816.819
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Boetes en schikkingen
 
 
 
 
 215.172
 
 
 
 
 24.000
 
 
 
 
 239.172
 
 
 
 
 
 Ontvangsten boetes en schikkingen
 
 
 215.172
 
 
 24.000
 
 
 239.172
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Apparaatsontvangsten (4)
 
 
 
 
 94.218
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 94.218
 
 
 
 
 
 
 
 Tabel 8 Uitsplitsing verplichtingen (bedragen x € 1.000)
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Vastgestelde begroting (incl. Suppletoire begrotingen, NvW) (1)
 
 
 Mutaties 2e suppletoire begroting (2)
 
 
 Stand 2e suppletoire begroting (3) = (1) + (2)
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Verplichtingen
 
 
 
 
 3.507.244
 
 
 
 
 26.250
 
 
 
 
 3.533.494
 
 
 
 
 
 
 waarvan garantieverplichtingen
 
 
 
 336
 
 
 0
 
 
 336
 
 
 
 
 Garantie procesrisico's
 
 
 336
 
 
 0
 
 
 336
 
 
 
 
 
 waarvan overige verplichtingen
 
 
 
 3.506.908
 
 
 26.250
 
 
 3.533.158
 
 
 
 
 
 Toelichting
 Verplichtingen
 De verplichtingen vallen in 2023 naar verwachting per saldo € 26,3 mln. hoger uit ten opzichte van de vastgestelde begroting. De totale uitgaven vallen naar verwachting € 30,8 mln. lager uit. De hogere verplichtingen worden met name verklaard door inhuurcontracten bij met name de Belastingtelefoon en de IV-organisatie die in 2023 worden afgesloten voor 2024.
 
 Uitgaven
 
 
 
 Personele uitgaven
 
 Per saldo vallen de personele uitgaven naar verwachting € 11,8 mln. hoger uit dan verwacht. Dit wordt met name veroorzaakt door hogere reiskosten (€ 10 mln.) dan eerder begroot.
 
 
 
 Materiële uitgaven
 
 De materiële uitgaven vallen naar verwachting € 16,9 mln. lager uit. De middelen uit de reservering voor bedrijfsvoeringskosten zijn overgeheveld naar het instrument 'personele uitgaven', ten behoeve van de hogere reiskosten (€ 10 mln.) die daaronder vallen. Daarnaast heeft er onderbesteding van € 6 mln. plaatsgevonden op het materiële budget bij verschillende onderdelen van de Belastingdienst als gevolg van vertraging van projecten.
 
 Rente
 
 De € 36,0 mln. lagere uitgaven aan belasting- en invorderingsrente wordt met name verklaard door de latere aanvangsdatum van het herstelproject invorderingsrente5Zie bijlage «Stand van zaken actuele onderwerpen, moties en toezeggingen» bij Kamerstukken II 2022-2023, 31 066, nr. 1276., waarbij teveel in rekening gebrachte invorderingsrente wordt terugbetaald.
 
 
 Ontvangsten
 
 
 
 Belastingontvangsten
 
 In de Najaarsnota 2023 worden de mutaties van de Belastingontvangsten toegelicht. De aansluiting met de bedragen in de begrotingstoelichting (artikel 1 Belastingen, tabel budgettaire gevolgen van beleid) ziet er als volgt uit:
 
 
 Tabel 9 Belastingontvangsten (bedragen x € 1.000)
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Vastgestelde begroting (incl. suppletoire begrotingen, NvW) (1)
 
 
 Mutaties 2e suppletoire begroting (3)
 
 
 Stand 2e suppletoire begroting (3) = (1) + (2)
 
 
 
 
 
 
 Totaal belastingontvangsten
 
 
 261.209.386
 
 
 ‒ 991.691
 
 
 260.217.695
 
 
 
 
 – /– Afdracht Gemeentefonds
 
 
 41.897.101
 
 
 171.360
 
 
 42.068.461
 
 
 
 
 – /– Afdracht Provinciefonds
 
 
 3.108.040
 
 
 22.370
 
 
 3.130.410
 
 
 
 
 – /– Afdracht BES-fonds
 
 
 73.057
 
 
 20.685
 
 
 93.742
 
 
 
 
 – /– Belastingontvangsten artikel 6 Btw-compensatiefonds
 
 
 4.015.034
 
 
 160.806
 
 
 4.175.840
 
 
 
 
 Belastingontvangsten artikel 1 Belastingen
 
 
 212.116.154
 
 
 ‒ 1.366.912
 
 
 210.749.242
 
 
 
 
 
 
 
 Bekostiging
 
 De realisatiecijfers waren afgelopen maanden hoger dan verwacht en daarom wordt € 31,0 mln. meer ontvangsten uit het doorbelasten van vervolgingskosten verwacht dan eerder geraamd.
 
 Rente
 
 Op basis van de realisaties wordt € 30,7 mln. meer belasting- en invorderingsrente verwacht dan eerder geraamd. Met name in de belastingrente over vennootschapsbelasting en inkomstenbelasting zijn de ontvangsten hoger dan verwacht. Dit heeft grotendeels te maken met een hogere belastinggrondslag.
 
 Boetes en schikkingen
 
 De realisatiecijfers waren afgelopen maanden hoger dan verwacht en daarom wordt € 24,0 mln. meer boeteontvangsten verwacht dan eerder geraamd.
 
 
 
 
 Artikel 2 Financiële markten
 
 Budgettaire gevolgen van beleid
 
 Tabel 10 Budgettaire gevolgen van beleid artikel 2 Financiële markten (bedragen x € 1.000)
 
 
 
 
 
 
 
 
 Omschrijving
 
 
 Vastgestelde begroting (incl. suppletoire begrotingen, NvW) (1)
 
 
 Mutaties 2e suppletoire begroting (2)
 
 
 Stand 2e suppletoire begroting (3) = (1) + (2)
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Verplichtingen
 
 
 
 
 1.015.521
 
 
 
 
 2.504
 
 
 
 
 1.018.025
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Uitgaven
 
 
 
 
 1.015.521
 
 
 
 
 2.504
 
 
 
 
 1.018.025
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Bekostiging
 
 
 
 
 7.491
 
 
 
 
 2.660
 
 
 
 
 10.151
 
 
 
 
 
 Accountantskamer
 
 
 1.460
 
 
 72
 
 
 1.532
 
 
 
 
 Muntcirculatie
 
 
 5.118
 
 
 2.588
 
 
 7.706
 
 
 
 
 IMVO convenanten
 
 
 30
 
 
 0
 
 
 30
 
 
 
 
 Overig
 
 
 883
 
 
 0
 
 
 883
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Opdrachten
 
 
 
 
 992.122
 
 
 
 
 ‒ 39
 
 
 
 
 992.083
 
 
 
 
 
 Wijzer in geldzaken
 
 
 1.634
 
 
 230
 
 
 1.864
 
 
 
 
 Vakbekwaamheid
 
 
 5.261
 
 
 ‒ 173
 
 
 5.088
 
 
 
 
 Uitvoeringskosten SRH
 
 
 1.059
 
 
 ‒ 96
 
 
 963
 
 
 
 
 Schadeloosstelling SRH
 
 
 982.750
 
 
 0
 
 
 982.750
 
 
 
 
 Convertibiliteit Oekraïense hryvnia
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 
 
 Uitvoeringskosten omwisselen Oekraïense hryvnia
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 
 
 Overig
 
 
 1.418
 
 
 0
 
 
 1.418
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Bijdrage aan ZBO's/RWT's
 
 
 
 
 14.708
 
 
 
 
 ‒ 117
 
 
 
 
 14.591
 
 
 
 
 
 Bijdrage AFM BES-toezicht
 
 
 705
 
 
 ‒ 91
 
 
 614
 
 
 
 
 Bijdrage DNB toezicht en DGS BES
 
 
 3.120
 
 
 ‒ 166
 
 
 2.954
 
 
 
 
 Bijdrage toezicht en handhaving MIF
 
 
 130
 
 
 0
 
 
 130
 
 
 
 
 Bijdrage PSD II
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 
 
 Bijdrage FEC
 
 
 4.458
 
 
 140
 
 
 4.598
 
 
 
 
 Overig
 
 
 6.295
 
 
 0
 
 
 6.295
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Storting/onttrekking begrotingsreserve
 
 
 
 
 625
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 625
 
 
 
 
 
 Dotatie begrotingsreserve DGS BES
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 
 
 Dotatie begrotingsreserve NHT
 
 
 625
 
 
 0
 
 
 625
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Bijdrage aan (inter-)nationale organisaties
 
 
 
 
 575
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 575
 
 
 
 
 
 IASB
 
 
 441
 
 
 0
 
 
 441
 
 
 
 
 (Caribean) Financial Action Task Force
 
 
 134
 
 
 0
 
 
 134
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Ontvangsten
 
 
 
 
 8.528
 
 
 
 
 206
 
 
 
 
 8.734
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Bekostiging
 
 
 
 
 2.000
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 2.000
 
 
 
 
 
 Ontvangsten muntwezen
 
 
 2.000
 
 
 0
 
 
 2.000
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Opdrachten
 
 
 
 
 1.455
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 1.455
 
 
 
 
 
 Wijzer in geldzaken
 
 
 1.455
 
 
 0
 
 
 1.455
 
 
 
 
 Convertibiliteit Oekraïense hryvnia
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Ontvangsten
 
 
 
 
 5.073
 
 
 
 
 206
 
 
 
 
 5.279
 
 
 
 
 
 Overig
 
 
 5.073
 
 
 206
 
 
 5.279
 
 
 
 
 
 
 Tabel 11 Uitsplitsing verplichtingen (bedragen x € 1.000)
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Vastgestelde begroting (incl. Suppletoire begrotingen, NvW) (1)
 
 
 Mutaties 2e suppletoire begroting (2)
 
 
 Stand 2e suppletoire begroting (3) = (1) + (2)
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Verplichtingen
 
 
 
 
 1.015.521
 
 
 
 
 2.504
 
 
 
 
 1.018.025
 
 
 
 
 
 
 waarvan garantieverplichtingen
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 
 
 Garantie WAKO (kernongevallen)
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 
 
 Garantie DGS BES
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 waarvan overige verplichtingen
 
 
 1.015.521
 
 
 2.504
 
 
 1.018.025
 
 
 
 
 Muntcirculatie
 
 
 5.118
 
 
 2.588
 
 
 7.706
 
 
 
 
 Vakbekwaamheid
 
 
 5.261
 
 
 ‒ 173
 
 
 5.088
 
 
 
 
 Bijdrage DNB toezicht en DGS BES
 
 
 3.120
 
 
 ‒ 166
 
 
 2.954
 
 
 
 
 Bijdrage FEC
 
 
 4.458
 
 
 140
 
 
 4.598
 
 
 
 
 Convertibiliteit Oekraïense hryvnia
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 
 
 Uitvoeringskosten omwisselen Oekraïense hryvnia
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 
 
 Schadeloosstelling SRH
 
 
 982.750
 
 
 0
 
 
 982.750
 
 
 
 
 Overige betalingsverplichtingen
 
 
 14.814
 
 
 115
 
 
 14.929
 
 
 
 
 
 Toelichting
 De mutaties op het niveau van de financiële instrumenten komen niet boven de ondergrenzen uit binnen de staffel (conform de RBV). Toelichting van deze mutaties blijft daarom achterwege.
 
 
 
 Artikel 3 Financieringsactiviteiten publiek-private sector 
 
 Budgettaire gevolgen van beleid
 
 Tabel 12 Budgettaire gevolgen van beleid artikel 3 Financieringsactiviteiten publiek-private sector (bedragen x € 1.000)
 
 
 
 
 
 
 
 
 Omschrijving
 
 
 Vastgestelde begroting (incl. suppletoire begrotingen, NvW) (1)
 
 
 Mutaties 2e suppletoire begroting (2)
 
 
 Stand 2e suppletoire begroting (3) = (1) + (2)
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Verplichtingen
 
 
 
 
 15.843.976
 
 
 
 
 3.771
 
 
 
 
 15.847.747
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Uitgaven
 
 
 
 
 2.720.286
 
 
 
 
 3.771
 
 
 
 
 2.724.057
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Garanties
 
 
 
 
 20
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 20
 
 
 
 
 
 Regeling Bijzondere Financieringen
 
 
 20
 
 
 0
 
 
 20
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Leningen
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 
 Lening KLM
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Opdrachten
 
 
 
 
 3.670
 
 
 
 
 4.200
 
 
 
 
 7.870
 
 
 
 
 
 Uitvoeringskosten staatsdeelnemingen
 
 
 3.670
 
 
 4.200
 
 
 7.870
 
 
 
 
 Opstart Invest International
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Vermogensverschaffing/-onttrekking
 
 
 
 
 2.712.000
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 2.712.000
 
 
 
 
 
 Kapitaalinjectie TenneT
 
 
 1.602.000
 
 
 0
 
 
 1.602.000
 
 
 
 
 Afdrachten Staatsloterij
 
 
 100.000
 
 
 0
 
 
 100.000
 
 
 
 
 Kapitaalinjectie Invest-NL
 
 
 250.000
 
 
 0
 
 
 250.000
 
 
 
 
 Kapitaalinjectie Invest International
 
 
 260.000
 
 
 0
 
 
 260.000
 
 
 
 
 Kapitaalinjectie regionale netbeheerders
 
 
 500.000
 
 
 0
 
 
 500.000
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Storting/onttrekking begrotingsreserve
 
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 
 
 Dotatie begrotingsreserve Gasunie
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Bijdrage aan ZBO's/RWT's
 
 
 
 
 4.596
 
 
 
 
 ‒ 429
 
 
 
 
 4.167
 
 
 
 
 
 NLFI
 
 
 4.596
 
 
 ‒ 429
 
 
 4.167
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Ontvangsten
 
 
 
 
 2.019.509
 
 
 
 
 552.126
 
 
 
 
 2.571.635
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Garanties
 
 
 
 
 11.808
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 11.808
 
 
 
 
 
 Premieontvangsten garantie KLM
 
 
 11.808
 
 
 0
 
 
 11.808
 
 
 
 
 Premieontvangsten Gasunie
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Leningen
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 
 Renteontvangsten lening KLM
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 
 
 Aflossing lening KLM
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Vermogensverschaffing/-onttrekking
 
 
 
 
 2.003.201
 
 
 
 
 552.499
 
 
 
 
 2.555.700
 
 
 
 
 
 Aan-/verkoop vermogenstitels
 
 
 666.201
 
 
 456.799
 
 
 1.123.000
 
 
 
 
 Afdrachten Staatsloterij
 
 
 100.000
 
 
 0
 
 
 100.000
 
 
 
 
 Dividenden staatsdeelnemingen
 
 
 1.237.000
 
 
 95.700
 
 
 1.332.700
 
 
 
 
 Winstafdracht DNB
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 
 
 
 waarvan: Griekse inkomsten SMP
 
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 
 
 
 waarvan: rente-inkomsten ESM
 
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Bijdrage aan ZBO's/RWT's
 
 
 
 
 4.500
 
 
 
 
 ‒ 373
 
 
 
 
 4.127
 
 
 
 
 
 NLFI
 
 
 4.500
 
 
 ‒ 373
 
 
 4.127
 
 
 
 
 
 
 Tabel 13 Uitsplitsing verplichtingen (bedragen x € 1.000)
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Vastgestelde begroting (incl. Suppletoire begrotingen, NvW) (1)
 
 
 Mutaties 2e suppletoire begroting (2)
 
 
 Stand 2e suppletoire begroting (3) = (1) + (2)
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Verplichtingen
 
 
 
 
 15.843.976
 
 
 
 
 3.771
 
 
 
 
 15.847.747
 
 
 
 
 
 
 waarvan garantieverplichtingen
 
 
 13.242.349
 
 
 0
 
 
 13.242.349
 
 
 
 
 Garanties en vrijwaringen staatsdeelnemingen
 
 
 ‒ 1.561.500
 
 
 0
 
 
 ‒ 1.561.500
 
 
 
 
 Garantie FMO
 
 
 14.803.849
 
 
 0
 
 
 14.803.849
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 waarvan overige verplichtingen
 
 
 2.601.627
 
 
 3.771
 
 
 2.605.398
 
 
 
 
 Lening KLM
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 
 
 Lening SRH
 
 
 ‒ 11.259
 
 
 0
 
 
 ‒ 11.259
 
 
 
 
 Kapitaalinjectie TenneT
 
 
 1.602.000
 
 
 0
 
 
 1.602.000
 
 
 
 
 Aan-/verkoop vermogenstitels
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 
 
 Afdrachten Staatsloterij
 
 
 100.000
 
 
 0
 
 
 100.000
 
 
 
 
 Kapitaalinjectie Invest-NL
 
 
 142.600
 
 
 0
 
 
 142.600
 
 
 
 
 Kapitaalinjectie Invest International
 
 
 260.000
 
 
 0
 
 
 260.000
 
 
 
 
 Kapitaalinjectie regionale netbeheerders
 
 
 500.000
 
 
 0
 
 
 500.000
 
 
 
 
 Overige betalingsverplichtingen
 
 
 8.286
 
 
 3.771
 
 
 12.057
 
 
 
 
 
 Toelichting
 
 Ontvangsten
 
 
 
 Vermogensverschaffing/-onttrekking
 
 De verwachte ontvangsten op de post «aan-/verkoop vermogenstitels» vallen hoger uit (€ 456,8 mln.) dan begroot in de suppletoire begroting Prinsjesdag 2023. Dit komt door aanvullende opbrengsten van de verkoop van aandelen ABN AMRO6Zie https://open.overheid.nl/documenten/372a8b32-378c-4d5c-bdd8-8d684f3007e3/file. Tevens vindt een positieve bijstelling van de dividendramingen van de staatsdeelnemingen plaats voor het jaar 2023 (€ 95,7 mln.).
 
 
 
 
 Artikel 4 Internationale financiële betrekkingen
 
 
 Budgettaire gevolgen van beleid
 
 
 Tabel 14 Budgettaire gevolgen van beleid artikel 4 Internationale financiële betrekkingen (bedragen x € 1.000)
 
 
 
 
 
 
 
 
 Omschrijving
 
 
 Vastgestelde begroting (incl. suppletoire begrotingen, NvW) (1)
 
 
 Mutaties 2e suppletoire begroting (2)
 
 
 Stand 2e suppletoire begroting (3) = (1) + (2)
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Verplichtingen
 
 
 
 
 3.408.454
 
 
 
 
 265
 
 
 
 
 3.408.719
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Uitgaven
 
 
 
 
 470.294
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 470.294
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Garanties
 
 
 
 
 75.145
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 75.145
 
 
 
 
 
 EIB pan-Europees garantiefonds
 
 
 75.145
 
 
 0
 
 
 75.145
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Bijdrage aan (inter-)nationale organisaties
 
 
 
 
 393.046
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 393.046
 
 
 
 
 
 Multilaterale ontwikkelingsbanken en fondsen
 
 
 53.020
 
 
 0
 
 
 53.020
 
 
 
 
 Rentecompensatie ESM
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 
 
 Wereldbank
 
 
 315.026
 
 
 0
 
 
 315.026
 
 
 
 
 EBRD
 
 
 25.000
 
 
 0
 
 
 25.000
 
 
 
 
 Kapitaalinleg ESM
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 
 
 Bijdrage EU voor rente Oekraïne
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Leningen
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 
 Teruggave winsten
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 
 
 Lening aan Oekraïne
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Opdrachten
 
 
 
 
 2.103
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 2.103
 
 
 
 
 
 Technische assistentie
 
 
 2.003
 
 
 0
 
 
 2.003
 
 
 
 
 Overige opdrachten
 
 
 100
 
 
 0
 
 
 100
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Ontvangsten
 
 
 
 
 95.284
 
 
 
 
 322.385
 
 
 
 
 417.669
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Bijdrage aan (inter-)nationale organisaties
 
 
 
 
 5.144
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 5.144
 
 
 
 
 
 Ontvangsten IFI's
 
 
 1.954
 
 
 0
 
 
 1.954
 
 
 
 
 Ontvangsten ESM Kapitaal
 
 
 3.190
 
 
 0
 
 
 3.190
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Leningen
 
 
 
 
 90.140
 
 
 
 
 322.385
 
 
 
 
 412.525
 
 
 
 
 
 Aflossing lening Griekenland
 
 
 0
 
 
 319.838
 
 
 319.838
 
 
 
 
 Renteontvangsten lening Griekenland
 
 
 90.140
 
 
 2.547
 
 
 92.687
 
 
 
 
 Aflossing lening Oekraïne
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 
 
 Renteontvangsten lening Oekraïne
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 
 
 
 
 Tabel 15 Uitsplitsing verplichtingen (bedragen x € 1.000)
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Vastgestelde begroting (incl. Suppletoire begrotingen, NvW) (1)
 
 
 Mutaties 2e suppletoire begroting (2)
 
 
 Stand 2e suppletoire begroting (3) = (1) + (2)
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Verplichtingen
 
 
 
 
 3.408.454
 
 
 
 
 265
 
 
 
 
 3.408.719
 
 
 
 
 
 
 waarvan garantieverplichtingen
 
 
 3.085.454
 
 
 0
 
 
 3.085.454
 
 
 
 
 Garantie aan DNB inzake IMF
 
 
 1.472.384
 
 
 0
 
 
 1.472.384
 
 
 
 
 EFSM
 
 
 ‒ 90.265
 
 
 0
 
 
 ‒ 90.265
 
 
 
 
 AIIB
 
 
 96
 
 
 0
 
 
 96
 
 
 
 
 Wereldbank
 
 
 669
 
 
 0
 
 
 669
 
 
 
 
 ESM
 
 
 ‒ 24.710
 
 
 0
 
 
 ‒ 24.710
 
 
 
 
 SURE
 
 
 ‒ 19.295
 
 
 0
 
 
 ‒ 19.295
 
 
 
 
 NGEU
 
 
 469.185
 
 
 0
 
 
 469.185
 
 
 
 
 MFB
 
 
 215.390
 
 
 0
 
 
 215.390
 
 
 
 
 MFB Headroomgarantie
 
 
 1.062.000
 
 
 0
 
 
 1.062.000
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 waarvan overige verplichtingen
 
 
 323.000
 
 
 265
 
 
 323.265
 
 
 
 
 Multilaterale ontwikkelingsbanken en fondsen
 
 
 55.964
 
 
 0
 
 
 55.964
 
 
 
 
 Wereldbank
 
 
 ‒ 810
 
 
 0
 
 
 ‒ 810
 
 
 
 
 EBRD
 
 
 100.000
 
 
 0
 
 
 100.000
 
 
 
 
 Kapitaalinleg ESM
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 
 
 Bijdrage EU voor rente Oekraïne
 
 
 165.743
 
 
 0
 
 
 165.743
 
 
 
 
 Technische assistentie kiesgroeplanden
 
 
 2.003
 
 
 0
 
 
 2.003
 
 
 
 
 Overige betalingsverplichtingen
 
 
 100
 
 
 265
 
 
 365
 
 
 
 
 
 
 Toelichting
 
 
 Ontvangsten
 
 
 
 Leningen
 
 Griekenland is de formele procedure gestart om een deel van de uitstaande leningen vervroegd af te lossen (€ 319,8 mln.). De verwachting is dat deze vervroegde aflossing op 15 december zal plaatsvinden.
 Verder zijn er ook hogere renteontvangsten gerealiseerd op de uitstaande lening aan Griekenland (€ 2,5 mln.).
 
 
 
 
 Artikel 5 Exportkredietverzekeringen, -garanties en investeringsverzekeringen
 
 
 Budgettaire gevolgen van beleid
 
 
 Tabel 16 Budgettaire gevolgen van beleid artikel 5 Exportkredietverzekeringen, -garanties en investeringsverzekeringen (bedragen x € 1.000)
 
 
 
 
 
 
 
 
 Omschrijving
 
 
 Vastgestelde begroting (incl. suppletoire begrotingen, NvW) (1)
 
 
 Mutaties 2e suppletoire begroting (2)
 
 
 Stand 2e suppletoire begroting (3) = (1) + (2)
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Verplichtingen
 
 
 
 
 10.099.366
 
 
 
 
 ‒ 3.250.350
 
 
 
 
 6.849.016
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Uitgaven
 
 
 
 
 186.366
 
 
 
 
 249.650
 
 
 
 
 436.016
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Opdrachten
 
 
 
 
 24.122
 
 
 
 
 ‒ 1.350
 
 
 
 
 22.772
 
 
 
 
 
 Kostenvergoeding Atradius DSB
 
 
 18.900
 
 
 0
 
 
 18.900
 
 
 
 
 Uitvoeringskosten herverzekering leverancierskredieten
 
 
 5.000
 
 
 ‒ 1.500
 
 
 3.500
 
 
 
 
 Overige uitgaven
 
 
 222
 
 
 150
 
 
 372
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Garanties
 
 
 
 
 92.000
 
 
 
 
 191.000
 
 
 
 
 283.000
 
 
 
 
 
 Schade-uitkering EKV
 
 
 87.000
 
 
 195.000
 
 
 282.000
 
 
 
 
 Schade-uitkering herverzekering leverancierskredieten
 
 
 5.000
 
 
 ‒ 4.000
 
 
 1.000
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Storting/onttrekking begrotingsreserve
 
 
 
 
 70.244
 
 
 
 
 60.000
 
 
 
 
 130.244
 
 
 
 
 
 Mutatie begrotingsreserve EKV
 
 
 70.244
 
 
 60.000
 
 
 130.244
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Ontvangsten
 
 
 
 
 147.182
 
 
 
 
 168.000
 
 
 
 
 315.182
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Garanties
 
 
 
 
 123.150
 
 
 
 
 3.000
 
 
 
 
 126.150
 
 
 
 
 
 Premies EKV
 
 
 70.244
 
 
 0
 
 
 70.244
 
 
 
 
 Premies herverzekering leverancierskredieten
 
 
 3.000
 
 
 ‒ 2.000
 
 
 1.000
 
 
 
 
 Schaderestituties EKV
 
 
 44.906
 
 
 9.000
 
 
 53.906
 
 
 
 
 Schaderestituties herverzekering leverancierskredieten
 
 
 5.000
 
 
 ‒ 4.000
 
 
 1.000
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Storting/onttrekking begrotingsreserve
 
 
 
 
 24.032
 
 
 
 
 165.000
 
 
 
 
 189.032
 
 
 
 
 
 Mutatie begrotingsreserve EKV
 
 
 24.032
 
 
 165.000
 
 
 189.032
 
 
 
 
 
 
 Tabel 17 Uitsplitsing verplichtingen (bedragen x € 1.000)
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Vastgestelde begroting (incl. Suppletoire begrotingen, NvW) (1)
 
 
 Mutaties 2e suppletoire begroting (2)
 
 
 Stand 2e suppletoire begroting (3) = (1) + (2)
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Verplichtingen
 
 
 
 
 10.099.366
 
 
 
 
 ‒ 3.250.350
 
 
 
 
 6.849.016
 
 
 
 
 
 
 waarvan garantieverplichtingen
 
 
 10.000.000
 
 
 ‒ 3.305.000
 
 
 6.695.000
 
 
 
 
 Exportkredietverzekeringen
 
 
 10.000.000
 
 
 ‒ 3.305.000
 
 
 6.695.000
 
 
 
 
 waarvan: aangegane garantieverplichtingen
 
 
 
 10.000.000
 
 
 
 
 ‒ 3.305.000
 
 
 
 
 6.695.000
 
 
 
 
 
 waarvan: vervallen garantieverplichtingen
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 waarvan overige verplichtingen
 
 
 99.366
 
 
 54.650
 
 
 154.016
 
 
 
 
 Kostenvergoeding Atradius DSB
 
 
 18.900
 
 
 
 0
 
 
 
 18.900
 
 
 
 
 Uitvoeringskosten herverzekering leverancierskredieten
 
 
 5.000
 
 
 
 ‒ 1.500
 
 
 
 3.500
 
 
 
 
 Schade-uitkering herverzekering leverancierskredieten
 
 
 5.000
 
 
 
 ‒ 4.000
 
 
 
 1.000
 
 
 
 
 Storting begrotingsreserve EKV
 
 
 70.244
 
 
 
 60.000
 
 
 
 130.244
 
 
 
 
 Overige betalingsverplichtingen
 
 
 222
 
 
 150
 
 
 372
 
 
 
 
 
 
 Toelichting
 
 
 Verplichtingen
 
 
 
 Exportkredietverzekeringen
 
 Het plafond van € 10 mld. aan maximaal in een jaar aan te gane verplichtingen zal naar alle waarschijnlijkheid niet volledig worden benut in 2023. Op basis van de verplichtingen die op dit moment zijn aangegaan en de transacties die nog in 2023 worden verwacht, wordt € 3,5 mld. aan geraamde verplichtingen afgeboekt.
 
 
 Uitgaven
 
 
 
 Garanties
 
 In 2023 valt het totaal aan schade-uitkeringen naar verwachting € 195 mln. hoger uit dan begroot. Dit komt met name door het afsluiten van een aantal schadedossiers (€ 165 mln.) waarop geen recuperatie meer mogelijk is, bijvoorbeeld omdat de debiteur failliet is gegaan. Hiermee wordt opvolging gegeven aan de bezuinigingsopties ekv wat als aanbeveling is gedaan in de beleidsdoorlichting van artikel 5.7Zie bijlage bij Kamerstukken II 2022-2023, 31 935, nr. 82Daarnaast wordt voor € 30 mln. meer aan schade verwacht dan geraamd op lopende ekv-gedekte transacties.
 
 De raming voor de schade-uitkeringen Herverzekering Leverancierskredieten (HuLK) wordt met € 4 mln. naar beneden gesteld naar aanleiding van de laatste inzichten van de verzekeraars.
 
 
 Storting begrotingsreserve EKV
 
 Via het derde steunpakket 2023 voor Oekraïne8Zie Kamerstukken II 2023-2024, 36 045, nr. 169 is € 60 mln. beschikbaar gesteld om via de exportkredietverzekering financiële risico’s af te dekken voor Nederlandse bedrijven die via export of investeringen willen bijdragen aan de wederopbouw van Oekraïne. Dit bedrag van € 60 mln. wordt toegevoegd aan de begrotingsreserve ekv.
 
 
 Ontvangsten
 
 
 
 Garanties
 
 De ontvangstenraming uit hoofde van de ekv- en HuLK-garanties worden per saldo met € 3 mln. naar boven bijgesteld. Dit wordt deels veroorzaakt door de terugbetaling van een schuld door Argentinië. Dit vloeit voort uit het op 28 oktober 2022 bereikte akkoord tussen de Club van Parijs en Argentinië. Het ontvangen bedrag in 2023 valt hoger uit dan geraamd omdat de betaling van eind 2022 over de jaargrens van 2023 is ontvangen. Daarnaast worden de ontvangsten op HuLK naar beneden bijgesteld naar aanleiding van de laatste inzichten van de verzekeraars.
 
 Onttrekking begrotingsreserve
 
 De begrotingsreserve werkt als buffer om het verschil tussen enerzijds premieontvangsten en anderzijds definitieve schades en uitvoeringskosten op te vangen. Omdat een aantal schadedossiers definitief wordt afgesloten, neemt de raming voor de definitieve schades met € 165 mln. toe (zie toelichting op mutatie 2 in Tabel 2). Zie ook de toelichting onder uitgaven, garanties.
 
 
 
 
 Artikel 6 Btw-compensatiefonds
 
 
 Budgettair
 e gevolgen van beleid
 
 
 Tabel 18 Budgettaire gevolgen van beleid artikel 6 Btw-compensatiefonds (bedragen x € 1.000)
 
 
 
 
 
 
 
 
 Omschrijving
 
 
 Vastgestelde begroting (incl. suppletoire begrotingen, NvW) (1)
 
 
 Mutaties 2e suppletoire begroting (2)
 
 
 Stand 2e suppletoire begroting (3) = (1) + (2)
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Verplichtingen
 
 
 
 
 4.015.034
 
 
 
 
 160.806
 
 
 
 
 4.175.840
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Uitgaven
 
 
 
 
 4.015.034
 
 
 
 
 160.806
 
 
 
 
 4.175.840
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Bijdrage aan medeoverheden
 
 
 
 
 4.015.034
 
 
 
 
 160.806
 
 
 
 
 4.175.840
 
 
 
 
 
 Bijdragen aan gemeenten
 
 
 3.597.533
 
 
 146.746
 
 
 3.744.279
 
 
 
 
 Bijdragen aan provincies
 
 
 417.501
 
 
 14.060
 
 
 431.561
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Ontvangsten
 
 
 
 
 4.015.034
 
 
 
 
 160.806
 
 
 
 
 4.175.840
 
 
 
 
 
 
 
 Toelichting
 
 
 Verplichtingen, uitgaven en ontvangsten
 
 
 
 Bijdrage aan medeoverheden
 
 Als gevolg van overhevelingen van budget van ministeries naar decentrale overheden, wordt het geraamde btw-deel van dit budget in het btw-compensatiefonds (BCF) gestort. Gemeentes en provincies kunnen hierdoor hun betaalde btw declareren bij het BCF. Deze uitgaven (€ 160,8 mln.) worden verondersteld budgettair neutraal te zijn gezien de te verwachte hogere belastinginkomsten.
 
 Onderdeel van de mutatie van € 160,8 mln. in uitgavenbudget is de storting van € 109,2 mln. in het BCF voor opvang Oekraïense ontheemden. Gemeenten worden door middel van een specifieke uitkering (SPUK) gecompenseerd voor de dagelijkse kosten van deze opvang9Kamerstukken II 2022-2023, 19 637, nr. 2994. Een aantal van de taken van gemeenten voor de opvang van Oekraïense ontheemden is compensabel uit het BCF. Dit gaat om een bedrag van € 3,74 per dag voor gemiddeld 80.000 gemeentelijke opvangplekken. Daarnaast is er sprake van een storting van € 11,9 mln. in het BCF naar aanleiding van de vijfde tranche woningbouwinpuls (WBI) en een storting van € 11,4 mln. In het BCF ten behoeve van de SPUK Lokale Aanpak Isolatie.
 
 
 
 Artikel 9 Douane
 
 
 Budgettaire gevolgen van beleid
 
 
 Tabel 19 Budgettaire gevolgen van beleid artikel 9 Douane (bedragen x € 1.000)
 
 
 
 
 
 
 
 
 Omschrijving
 
 
 Vastgestelde begroting (incl. suppletoire begrotingen, NvW) (1)
 
 
 Mutaties 2e suppletoire begroting (2)
 
 
 Stand 2e suppletoire begroting (3) = (1) + (2)
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Verplichtingen
 
 
 
 
 776.726
 
 
 
 
 ‒ 2.124
 
 
 
 
 774.602
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Uitgaven (1) + (2)
 
 
 
 
 776.726
 
 
 
 
 ‒ 2.124
 
 
 
 
 774.602
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Apparaatsuitgaven (1)
 
 
 
 
 527.712
 
 
 
 
 ‒ 17.576
 
 
 
 
 510.136
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Personele uitgaven
 
 
 
 
 521.963
 
 
 
 
 ‒ 19.576
 
 
 
 
 502.387
 
 
 
 
 
 Eigen personeel
 
 
 488.574
 
 
 ‒ 23.076
 
 
 465.498
 
 
 
 
 Inhuur externen
 
 
 31.789
 
 
 2.500
 
 
 34.289
 
 
 
 
 Overig personeel
 
 
 1.600
 
 
 1.000
 
 
 2.600
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Materiële uitgaven
 
 
 
 
 5.749
 
 
 
 
 2.000
 
 
 
 
 7.749
 
 
 
 
 
 ICT
 
 
 1.554
 
 
 0
 
 
 1.554
 
 
 
 
 Bijdrage aan SSO's
 
 
 165
 
 
 1.000
 
 
 1.165
 
 
 
 
 Overig materieel
 
 
 4.030
 
 
 1.000
 
 
 5.030
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Programma-uitgaven (2)
 
 
 
 
 249.014
 
 
 
 
 15.452
 
 
 
 
 264.466
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Bekostiging
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 
 Overige bekostiging
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Bijdrage aan ZBO's/RWT's
 
 
 
 
 1.488
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 1.488
 
 
 
 
 
 Overige bijdrage ZBO's/RWT's
 
 
 1.488
 
 
 0
 
 
 1.488
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Bijdrage aan (inter)nationale organisaties
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 30.100
 
 
 
 
 30.100
 
 
 
 
 
 Vertragingsrente EU
 
 
 0
 
 
 30.100
 
 
 30.100
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Opdrachten
 
 
 
 
 40.490
 
 
 
 
 ‒ 17.148
 
 
 
 
 23.342
 
 
 
 
 
 ICT opdrachten
 
 
 21.427
 
 
 ‒ 17.100
 
 
 4.327
 
 
 
 
 Overige opdrachten
 
 
 19.063
 
 
 ‒ 48
 
 
 19.015
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Bijdrage aan agentschappen
 
 
 
 
 3.438
 
 
 
 
 2.500
 
 
 
 
 5.938
 
 
 
 
 
 Bijdrage overige agentschappen
 
 
 3.438
 
 
 2.500
 
 
 5.938
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 (Schade)vergoeding
 
 
 
 
 55
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 55
 
 
 
 
 
 Vergoeding proceskosten
 
 
 55
 
 
 0
 
 
 55
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Bijdrage aan (andere) begrotingshoofdstukken
 
 
 
 
 203.543
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 203.543
 
 
 
 
 
 Toegerekende uitgaven van Belastingen
 
 
 203.543
 
 
 0
 
 
 203.543
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Ontvangsten
 
 
 
 
 605
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 605
 
 
 
 
 
 Apparaatsontvangsten
 
 
 605
 
 
 0
 
 
 605
 
 
 
 
 
 
 Toelichting
 
 
 Verplichtingen en uitgaven
 
 
 
 Personele uitgaven
 
 De Douane heeft de personele uitgaven voor het lopende jaar met € 19,6 mln. verlaagd door de aanhoudende onderbezetting ten opzichte van de formatie. Een deel van de personele onderbezetting wordt ingevuld door extern personeel in te huren.
 
 Bijdrage aan (inter)nationale organisaties
 
 Vanuit de Aanvullende Post (AP) van de Rijksbegroting wordt € 30,1 mln. overgeheveld naar artikel 9 Douane voor reeds betaalde en nog te betalen vertragingsrente in 2023. Deze vertragingsrente komt voort uit (na)betalingen van Traditionele Eigen Middelen (douane invoerrechten, begroot op artikel 3.3, begroting van het ministerie van Buitenlandse Zaken).
 
 Opdrachten
 
 De post Opdrachten wordt met € 17,1 mln. neerwaarts bijgesteld. Dit wordt onder meer veroorzaakt door een budgetoverheveling voor C2000 (landelijke communicatiesysteem voor de hulpverleningsdiensten in Nederland) aan het ministerie van Justitie en Veiligheid (€ 1,5 mln.) en budgetoverhevelingen naar artikel 1 van de Belastingdienst ten behoeve van investeringen in de programma's Douane Wetboek van de Unie (€ 5,4 mln.) en Digitale Snelweg Douane (€ 5,3 mln.). Voorts kan een deel (€ 4,9 mln.) van beoogde investeringen in 2023 niet plaatsvinden; dit budget valt vrij.
 
 
 
 
 Artikel 13 Toeslagen
 
 
 Budgettaire gevolgen van beleid
 
 
 Tabel 20 Budgettaire gevolgen van beleid artikel 13 Toeslagen (bedragen x € 1.000)
 
 
 
 
 
 
 
 
 Omschrijving
 
 
 Vastgestelde begroting (incl. suppletoire begrotingen, NvW) (1)
 
 
 Mutaties 2e suppletoire begroting (2)
 
 
 Stand 2e suppletoire begroting (3) = (1) + (2)
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Verplichtingen
 
 
 
 
 1.428.553
 
 
 
 
 135.486
 
 
 
 
 1.564.039
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Uitgaven (1) + (2)
 
 
 
 
 1.876.391
 
 
 
 
 ‒ 23.514
 
 
 
 
 1.852.877
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Apparaatsuitgaven (1)
 
 
 
 
 453.081
 
 
 
 
 ‒ 22.668
 
 
 
 
 430.413
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Personele uitgaven
 
 
 
 
 436.687
 
 
 
 
 ‒ 22.991
 
 
 
 
 413.696
 
 
 
 
 
 Eigen personeel
 
 
 169.138
 
 
 ‒ 18.932
 
 
 150.206
 
 
 
 
 Inhuur externen
 
 
 264.122
 
 
 ‒ 4.059
 
 
 260.063
 
 
 
 
 Overig personeel
 
 
 3.427
 
 
 0
 
 
 3.427
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Materiële uitgaven
 
 
 
 
 16.394
 
 
 
 
 323
 
 
 
 
 16.717
 
 
 
 
 
 ICT
 
 
 275
 
 
 0
 
 
 275
 
 
 
 
 Bijdrage aan SSO's
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 
 
 Overige materiële uitgaven
 
 
 16.119
 
 
 323
 
 
 16.442
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Programma-uitgaven (2)
 
 
 
 
 1.423.310
 
 
 
 
 ‒ 846
 
 
 
 
 1.422.464
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Bijdrage aan ZBO's/RWT's
 
 
 
 
 126
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 126
 
 
 
 
 
 Bijdrage overige ZBO's/RWT's
 
 
 126
 
 
 0
 
 
 126
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Bijdrage aan (inter-)nationale organisaties
 
 
 
 
 3.800
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 3.800
 
 
 
 
 
 Bijdrage aan (inter)nationale organisaties
 
 
 3.800
 
 
 0
 
 
 3.800
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Opdrachten
 
 
 
 
 47.109
 
 
 
 
 1.700
 
 
 
 
 48.809
 
 
 
 
 
 ICT opdrachten
 
 
 82
 
 
 1.350
 
 
 1.432
 
 
 
 
 Overige opdrachten
 
 
 47.027
 
 
 350
 
 
 47.377
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Bijdrage aan medeoverheden
 
 
 
 
 104.826
 
 
 
 
 ‒ 846
 
 
 
 
 103.980
 
 
 
 
 
 Bijdrage aan medeoverheden
 
 
 104.826
 
 
 ‒ 846
 
 
 103.980
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 (Schade)vergoeding
 
 
 
 
 1.060.092
 
 
 
 
 ‒ 1.700
 
 
 
 
 1.058.392
 
 
 
 
 
 Compensatie toeslagengedupeerden
 
 
 347.220
 
 
 ‒ 19.700
 
 
 327.520
 
 
 
 
 Kwijtschelden private schulden
 
 
 145.692
 
 
 0
 
 
 145.692
 
 
 
 
 Herstelprogramma voor kinderen
 
 
 535.432
 
 
 0
 
 
 535.432
 
 
 
 
 Herstelregeling voor ex-partners
 
 
 10.820
 
 
 0
 
 
 10.820
 
 
 
 
 Herstelregeling voor gedupeerden andere toeslagen
 
 
 1.700
 
 
 0
 
 
 1.700
 
 
 
 
 Overige (schade)vergoedingen
 
 
 19.228
 
 
 18.000
 
 
 37.228
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Bijdrage aan (andere) begrotingshoofdstukken
 
 
 
 
 207.357
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 207.357
 
 
 
 
 
 Toegerekende uitgaven van Belastingen
 
 
 207.357
 
 
 0
 
 
 207.357
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Ontvangsten
 
 
 
 
 22.088
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 22.088
 
 
 
 
 
 Programma-ontvangsten
 
 
 22.088
 
 
 0
 
 
 22.088
 
 
 
 
 
 
 Toelichting
 
 
 Verplichtingen
 
 Het verplichtingenbudget wordt in 2023 per saldo verhoogd met € 135,5 mln. Deels hangt dit samen met de uitgavenmutaties (zie de toelichting onder 'Uitgaven') en deels betreft het specifieke verplichtingenmutaties. De voornaamste specifieke verplichtingenmutatie betreft het verhogen van de verplichtingenraming op (Schade)vergoeding met circa € 153,5 mln. Dit is gebaseerd op een geactualiseerde prognose van het aantal kinderen van gedupeerde ouders die vallen onder de Kindregeling. Tevens wordt het verplichtingenritme bij de regeling voor ex-toeslagpartners en bij de regeling voor gedupeerden van andere Toeslagen (HZK) geactualiseerd.
 
 Uitgaven
 
 
 
 Personele uitgaven
 
 Dit budget wordt in 2023 met € 22,9 mln. naar beneden bijgesteld. De voornaamste reden hiervoor is de krapte op de arbeidsmarkt, wat leidt tot lagere bezetting ten opzichte van de formatie en daarmee lagere dan eerder begrote loonkosten. Dit geldt zowel voor Eigen personeel als Inhuur externen.
 
 
 
 
 
 4
 Beleidsartikelen Nationale Schuld (IXA)
 
 
 
 Artikel 11 Financiering staatsschuld
 
 
 Budgettaire gevolgen van beleid
 
 
 Tabel 21 Budgettaire gevolgen van beleid artikel 11 Financiering staatsschuld (bedragen x € 1 mln.)
 
 
 
 
 
 
 
 
 Omschrijving
 
 
 Vastgestelde begroting (incl. suppletoire begrotingen, NvW) (1)
 
 
 Mutaties 2e suppletoire begroting (2)
 
 
 Stand 2e suppletoire begroting (3) = (1) + (2)
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Verplichtingen
 
 
 
 
 46.367
 
 
 
 
 ‒ 4.294
 
 
 
 
 42.073
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Uitgaven
 
 
 
 
 46.367
 
 
 
 
 ‒ 4.294
 
 
 
 
 42.073
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Opdrachten
 
 
 
 
 22
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 22
 
 
 
 
 
 Overige kosten
 
 
 22
 
 
 0
 
 
 22
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Rente
 
 
 
 
 5.164
 
 
 
 
 ‒ 253
 
 
 
 
 4.911
 
 
 
 
 
 Rente vaste schuld
 
 
 4.345
 
 
 ‒ 238
 
 
 4.107
 
 
 
 
 Rente vlottende schuld
 
 
 774
 
 
 ‒ 24
 
 
 750
 
 
 
 
 Rente derivaten lang
 
 
 45
 
 
 9
 
 
 54
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Leningen
 
 
 
 
 41.181
 
 
 
 
 ‒ 4.041
 
 
 
 
 37.140
 
 
 
 
 
 Aflossing vaste schuld
 
 
 31.654
 
 
 0
 
 
 31.654
 
 
 
 
 Mutatie vlottende schuld
 
 
 9.527
 
 
 ‒ 4.041
 
 
 5.486
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Ontvangsten
 
 
 
 
 50.031
 
 
 
 
 ‒ 4.000
 
 
 
 
 46.031
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Rente
 
 
 
 
 30
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 30
 
 
 
 
 
 Rente vlottende schuld
 
 
 30
 
 
 0
 
 
 30
 
 
 
 
 Rente derivaten lang
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Leningen
 
 
 
 
 50.001
 
 
 
 
 ‒ 4.000
 
 
 
 
 46.001
 
 
 
 
 
 Uitgifte vaste schuld
 
 
 50.001
 
 
 ‒ 4.000
 
 
 46.001
 
 
 
 
 Mutatie vlottende schuld
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 
 
 
 Toelichting
 
 Verplichtingen en uitgaven
 
 
 
 Rente
 
 Per saldo vallen de rentelasten naar verwachting € 253,0 mln. lager uit. De verklaringen hiervoor zijn:
 
 
 –
 
 Rente vaste schuld
 
 De rentelasten vaste schuld vallen in 2023 naar verwachting € 238,0 mln. lager uit dan eerder geraamd. Als gevolg van het bijgestelde financieringsplan zal er in 2023 minder schuld uitgegeven worden op de kapitaalmarkt. Hierdoor nemen de verwachte rentelasten af.
 
 
 
 
 
 –
 
 Rente vlottende schuld
 
 De rentelasten op de vlottende schuld zijn naar beneden bijgesteld als gevolg van de actuele realisaties op de geldmarkt.
 
 
 –
 
 Rente derivaten lang
 
 De rentelasten op de langlopende derivaten zijn naar verwachting € 9,0 mln. hoger ten opzichte van de suppletoire begroting Prinsjesdag 2023 als gevolg van de gestegen rente.
 
 
 
 Leningen
 
 
 
 Mutatie vlottende schuld
 
 De mutatie van de vlottende schuld daalt naar verwachting met € 4,04 mld. in het lopende jaar. Dit is het gevolg van een lagere financieringsbehoefte doordat de raming van het kastekort voor het lopende begrotingsjaar sterk is afgenomen. Schommelingen in de financieringsbehoefte in een lopend begrotingsjaar worden zoveel mogelijk opgevangen op de geldmarkt.
 
 
 Ontvangsten
 
 
 Leningen
 
 
 
 Uitgifte vaste schuld
 
 De raming voor de uitgifte van vaste schuld is met € 4 mld. naar beneden bijgesteld als gevolg van het gewijzigde financieringsplan. Het financieringsplan geeft een beschrijving van de geschatte omvang en de totstandkoming van de financieringsbehoefte van de Nederlandse Staat voor 2023 en een overzicht van de manier waarop het Agentschap van plan is deze in te vullen.
 
 
 
 
 Artikel 12 Kasbeheer
 
 
 Budgettaire gevolgen van beleid
 
 
 Tabel 22 Budgettaire gevolgen van beleid artikel 12 Kasbeheer (bedragen x € 1 mln.) 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Omschrijving
 
 
 Vastgestelde begroting (incl. suppletoire begrotingen, NvW) (1)
 
 
 Mutaties 2e suppletoire begroting (2)
 
 
 Stand 2e suppletoire begroting (3) = (1) + (2)
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Verplichtingen
 
 
 
 
 5.626
 
 
 
 
 471
 
 
 
 
 6.097
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Uitgaven
 
 
 
 
 5.626
 
 
 
 
 471
 
 
 
 
 6.097
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Rente
 
 
 
 
 3.226
 
 
 
 
 ‒ 29
 
 
 
 
 3.197
 
 
 
 
 
 Rente kasbeheer
 
 
 3.226
 
 
 ‒ 29
 
 
 3.197
 
 
 
 
 Voortijdige beëindiging binnen kasbeheer
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Leningen
 
 
 
 
 2.200
 
 
 
 
 500
 
 
 
 
 2.700
 
 
 
 
 
 Verstrekte leningen
 
 
 2.200
 
 
 500
 
 
 2.700
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Mutaties in rekening-courant en deposito's
 
 
 
 
 200
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 200
 
 
 
 
 
 Mutaties in rekening courant en deposito
 
 
 200
 
 
 0
 
 
 200
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Ontvangsten
 
 
 
 
 27.163
 
 
 
 
 ‒ 863
 
 
 
 
 26.301
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Rente
 
 
 
 
 120
 
 
 
 
 5
 
 
 
 
 125
 
 
 
 
 
 Rente kasbeheer
 
 
 120
 
 
 5
 
 
 124
 
 
 
 
 Voortijdige beëindiging binnen kasbeheer
 
 
 0
 
 
 1
 
 
 1
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Leningen
 
 
 
 
 1.116
 
 
 
 
 23
 
 
 
 
 1.139
 
 
 
 
 
 Ontvangen aflossingen
 
 
 1.116
 
 
 23
 
 
 1.139
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Mutaties in rekening-courant en deposito's
 
 
 
 
 25.927
 
 
 
 
 ‒ 890
 
 
 
 
 25.037
 
 
 
 
 
 Mutaties in rekening courant en deposito
 
 
 25.927
 
 
 ‒ 890
 
 
 25.037
 
 
 
 
 
 
 Toelichting
 
 
 Verplichtingen en uitgaven
 
 
 Rente
 
 
 
 Rente kasbeheer
 
 De raming van de rentelasten is lager dan geraamd als gevolg van een uitstroom van middelen op rekeningen-courant.
 
 
 Leningen
 
 
 
 Verstrekte leningen
 
 Naar verwachting worden er in 2023 meer leningen verstrekt aan de deelnemers van het schatkistbankieren dan eerder geraamd. De raming wordt daardoor met € 0,5 mld. naar boven bijgesteld.
 
 
 Ontvangsten
 
 
 Leningen
 
 
 
 Ontvangen aflossingen
 
 Op basis van de actuele inzichten wordt verwacht dat de aflossingen op de leningen € 22,6 mln. hoger uitvallen dan eerder geraamd. Dit zijn leningen die door agentschappen, rechtspersonen met een wettelijke taak (RWT's) en derden in het kader van schatkistbankieren zijn afgesloten.
 
 
 Mutaties in rekening courant en deposito's
 
 
 
 Mutaties in rekening courant en deposito
 
 De wijziging in de geraamde mutatie van het saldo op de rekeningen- courant en deposito’s van de deelnemers van schatkistbankieren is het gevolg van het actualiseren van de geraamde uitgaven en inkomsten van sociale fondsen (€ 0,89 mld.). De mutaties in rekeningen-courant en deposito’s worden veroorzaakt door de uitgaven en ontvangsten van de deelnemers van het schatkistbankieren.
 
 
 
 
 
 5
 Niet-beleidsartikelen
 
 
 
 Artikel 8 Apparaat Kerndepartement
 
 
 Tabel 23 Apparaatsuitgaven Kerndepartement (bedragen x € 1.000)
 
 
 
 
 
 
 
 
 Omschrijving
 
 
 Vastgestelde begroting (incl. suppletoire begrotingen, NvW) (1)
 
 
 Mutaties 2e suppletoire begroting (2)
 
 
 Stand 2e suppletoire begroting (3) = (1) + (2)
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Verplichtingen
 
 
 
 
 411.228
 
 
 
 
 105.836
 
 
 
 
 517.064
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Uitgaven
 
 
 
 
 411.140
 
 
 
 
 5.836
 
 
 
 
 416.976
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Personele uitgaven
 
 
 
 
 255.104
 
 
 
 
 1.406
 
 
 
 
 256.510
 
 
 
 
 
 Eigen personeel
 
 
 236.734
 
 
 ‒ 13.731
 
 
 223.003
 
 
 
 
 Inhuur externen
 
 
 17.283
 
 
 14.938
 
 
 32.221
 
 
 
 
 Overig personeel
 
 
 1.087
 
 
 199
 
 
 1.286
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Materiële uitgaven
 
 
 
 
 156.036
 
 
 
 
 4.430
 
 
 
 
 160.466
 
 
 
 
 
 ICT
 
 
 24.739
 
 
 1.069
 
 
 25.808
 
 
 
 
 Bijdrage aan SSO's
 
 
 49.505
 
 
 3.260
 
 
 52.765
 
 
 
 
 Overig materieel
 
 
 81.792
 
 
 101
 
 
 81.893
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Ontvangsten
 
 
 
 
 58.147
 
 
 
 
 11.554
 
 
 
 
 69.701
 
 
 
 
 
 Apparaatsontvangsten
 
 
 58.147
 
 
 11.554
 
 
 69.701
 
 
 
 
 
 
 Toelichting
 
 
 Verplichtingen
 
 Het verplichtingenbudget op artikel 8 Apparaat Kerndepartement wordt opgehoogd met € 105,8 mln. Dit hangt met name samen met de in 2023 afgesloten contracten voor onder andere Vakkennis en Persoonsontwikkeling en met de afgesloten meerjarige overeenkomst voor de uitvoering van de Regeling Vervroegde Uittreding.
 
 Ontvangsten
 
 
 
 Apparaatsontvangsten
 
 De ontvangsten op artikel 8 Apparaat Kerndepartement vallen circa € 11,6 mln. hoger uit dan eerder verwacht. Dit komt met name door hogere verhuurontvangsten van het Rijksvastgoedbedrijf en de hogere verkoopontvangsten van Domeinen Roerende Zaken.
 
 
 
 
 Artikel 10 Nog onverdeeld
 
 
 Tabel 24 Nog onverdeeld (bedragen x € 1.000)
 
 
 
 
 
 
 
 
 Omschrijving
 
 
 Vastgestelde begroting (incl. suppletoire begrotingen, NvW) (1)
 
 
 Mutaties 2e suppletoire begroting (2)
 
 
 Stand 2e suppletoire begroting (3) = (1) + (2)
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Verplichtingen
 
 
 
 
 15.404
 
 
 
 
 ‒ 15.404
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Uitgaven
 
 
 
 
 15.404
 
 
 
 
 ‒ 15.404
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Nog te verdelen
 
 
 
 
 15.404
 
 
 
 
 ‒ 15.404
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 
 Loonbijstelling programma
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 
 
 Loonbijstelling apparaat
 
 
 713
 
 
 ‒ 713
 
 
 0
 
 
 
 
 Prijsbijstelling apparaat
 
 
 4.975
 
 
 ‒ 4.975
 
 
 0
 
 
 
 
 Onvoorzien programma
 
 
 250
 
 
 ‒ 250
 
 
 0
 
 
 
 
 Onvoorzien apparaat
 
 
 9.466
 
 
 ‒ 9.466
 
 
 0
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Ontvangsten
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 
 
 
 Toelichting
 
 
 Verplichtingen en uitgaven
 
 
 
 Nog te verdelen
 
 Van de € 15,4 mln. nog te verdelen middelen valt € 13,9 mln. vrij. € 1,5 mln., vanuit de budgettaire reservering op artikel 10 om de informatiehuishouding van het ministerie op orde te brengen, wordt overgeheveld naar artikel 8 Apparaat.