Memorie van toelichting
Staten-Generaal — Kamerstuk Memorie van toelichting
Datum: 2025-11-28 00:00:00.000000
Rechtsgebied: Wetgeving


Vergaderjaar 2025‒2026Tweede Kamer der Staten-Generaal2Kamerstukken36 850CWijziging van de begrotingsstaat van het provinciefonds voor het jaar 2025 (wijziging samenhangende met de Najaarsnota)Nr. 2MEMORIE VAN TOELICHTINGOntvangen 28 november 2025A.ARTIKELSGEWIJZE TOELICHTING BIJ HET WETSVOORSTELWetsartikelen 1 tot en met 3Wetsartikel 1De begrotingsstaten die onderdeel zijn van de Rijksbegroting, worden op grond van artikel 2.3, eerste lid, van de Comptabiliteitswet 2016 elk afzonderlijk bij wet vastgesteld en derhalve ook gewijzigd. Het onderhavige wetsvoorstel strekt ertoe om voor het jaar 2025 wijzigingen aan te brengen in de begrotingsstaat van het provinciefonds;Het in die begrotingsstaat opgenomen begrotingsartikel wordt in onderdeel B van deze memorie van toelichting toegelicht.Wetsartikel 3Ingevolge artikel 5, eerste lid, van de Financiële-verhoudingswet hebben provincies gezamenlijk recht op het bedrag dat in de begroting als verplichting voor het totaal van de algemene uitkering is opgenomen. Ingevolge artikel 5, tweede lid, van de Financiële-verhoudingswet hebben de provincies gezamenlijk recht op de bedragen die in de begroting als verplichting voor het totaal van de integratie-uitkeringen en het totaal van de decentralisatie-uitkeringen zijn opgenomen.De in dit wetsartikel opgenomen bedragen zijn niet rechtstreeks uit de begrotingsstaat af te leiden. De bedragen worden nader onderbouwd in deze memorie van toelichting.De Minister van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties,F.RijkaartDe Staatssecretaris van Financiën, E.H.J.HeijnenB.BEGROTINGSTOELICHTING1LeeswijzerDe tweede suppletoire begroting geeft een beeld van de uitvoering van de begroting 2025. De stand van de tweede suppletoire begroting wordt opgebouwd vanaf de stand van de vastgestelde begroting 2025, inclusief suppletoire begrotingen, NvW's en amendementen.2BeleidDoor wijzigingen in beleid van verschillende departementen kan worden overgegaan tot het beleggen of juist weghalen van taken bij provincies. Indien dit gepaard gaat met een toevoeging aan of een uitname uit het provinciefonds, wordt dit begrotingstechnisch verwerkt. In de onderstaande tabel worden de mutaties groter dan € 10 mln. weergegeven.2.1Overzicht belangrijke uitgaven- en ontvangstenmutatiesTabel 1 Belangrijkste suppletoire uitgaven- en ontvangstenmutaties 2025 (Tweede suppletoire begroting) (Bedragen x € 1.000)Art.Uitgaven en Ontvangsten 2025Vastgestelde begroting 202513.978.962Belangrijkste suppletoire mutaties1) «Weeffout» Jeugdzorg110.0002) Economische Agenda Groningen141.9513) Decentraal Spoor120.9004) Overige mutaties159.569Stand 2e suppletoire begroting 202514.111.382Toelichting1) «Weeffout Jeugdzorg»Bij de decentralisatie van de jeugdzorg is de verantwoordelijkheid voor de jeugdzorg overgegaan van de provincies naar de gemeenten. In het bestuursakkoord 2011-2015 (Kamerstukken II 2010/11, 32749, nr. 1) is vastgelegd dat € 90 mln. van het Provinciefonds werd overgeheveld naar het Gemeentefonds. De uitname was gebaseerd op het aantal jongeren op dat moment. Bij de berekening van de bedragen is geen rekening gehouden met het feit dat de steden Amsterdam, Rotterdam en Den Haag zelf al verantwoordelijk waren voor de jeugdzorg. Hierdoor is destijds € 10 mln. structureel te veel overgeheveld van het provinciefonds naar het gemeentefonds. Dit wordt met deze mutatie voor het jaar 2025 hersteld. Bij Voorjaarsnota 2026 zal de mutatie voor het jaar 2026 en verder worden gedaan.2) Economisch Agenda GroningenOm projecten te kunnen financieren in het kader van het startkapitaal van de Economische Agenda Groningen is de provincie Groningen aan zet (in samenwerking met Samenwerkingsverband Noord Nederland SNN en investerings- en ontwikkelingsmaatschappij Noord Nederland NOM) om middelen uit te geven. Van het startkapitaal is in 2025 nog € 42 mln. beschikbaar. Dit bedrag wordt via een decentralisatie-uitkering overgeheveld aan de provincie Groningen.3) Decentraal spoorDe provincies Utrecht, Limburg, Overijssel en Drenthe ontvangen een Decentralisatie-uitkering ten behoeve van de dekking van het exploitatie- of beheertekort van een aantal decentrale spoor- en tramdiensten. Deze bijdrage is nodig voor de instandhouding van deze diensten.4) Overige mutatiesDe overige mutaties hebben met name betrekking op de decentralisatie-uitkering Wet Versterking regie volkshuisvesting (€ 9,5 mln.), de decentralisatie-uitkering Pilots toekomstbestendige bedrijventerreinen (€ 8,5 mln.), de decentralisatie-uitkering Uitvoeringskosten Nij Begun (€ 7,2 mln.) en de decentralisatie-uitkering Natuurbrandpreventie en -mitigatie (€ 5,7 mln.).3Beleidsartikelen3.1Beleidsartikel 1 provinciefondsIn onderstaande tabel worden voor de verplichtingen, de uitgaven en de ontvangsten de budgettaire gevolgen van beleid van het provinciefonds weergegeven. Hiermee worden de integrale uitgaven die samenhangen met de samengestelde beleidsdoelstelling (het nastreven van een adequate omvang van het provinciefonds en het nastreven van een adequate verdeling van de middelen over de provincies) inzichtelijk gemaakt.Budgettaire gevolgen van beleidTabel 2 Budgettaire gevolgen van beleid artikel 1 provinciefonds (bedragen x € 1.000)Vastgestelde begroting (incl. Suppletoire Begrotingen, NvW en amendementen) (1)Mutaties 2e suppletoire begroting (2)Stand 2e suppletoire begroting (3)=(1)+(2)Verplichtingen3.978.959132.4204.111.379Uitgaven3.978.962132.4204.111.382Financiering provinciesBijdragen aan medeoverheden3.978.862132.4204.111.282Algemene uitkering3.704.8219.8643.714.685Decentralisatie-uitkeringen274.041122.556396.597Kosten Financiële verhoudingswetOpdrachten1000100Onderzoeken verdeelsystematiek1000100Ontvangsten3.978.962132.4204.111.382Toelichting op de financiële instrumentenBijdragen aan medeoverhedenAlgemene uitkeringDit betreft de uitkering aan alle provincies, die ten goede komt aan de algemene middelen van de provincies. De uitkering is gebaseerd op de artikelen 5 en 6 van de Financiële-verhoudingswet.Integratie-uitkeringenDit betreft de uitkering die wordt toegepast als rechtstreekse overheveling van middelen naar de algemene uitkering bezwaarlijk is vanwege de omvang van de herverdeeleffecten. De integratie-uitkering voorziet dan in een geleidelijke overgang naar de algemene uitkering. De uitkering is gebaseerd op artikel 5 lid 2 van de Financiële-verhoudingswet. Er zijn geen integratie-uitkeringen in het provinciefonds.Decentralisatie-uitkeringenNaast de algemene uitkering en integratie-uitkeringen bevat het provinciefonds ook decentralisatie-uitkeringen. De verdeling van de decentralisatie-uitkeringen volgt evenals de integratie-uitkeringen niet de regels van de verdeling van de algemene uitkering van het provinciefonds. Anders dan bij de integratie-uitkering, waar de termijn van overheveling naar de algemene uitkering van tevoren vaststaat, ontbreekt bij de decentralisatie-uitkering een dergelijke termijn. Voor een overzicht van de decentralisatie-uitkeringen wordt verwezen naar .Opdrachten en Bijdragen ZBO's/RWT'sOnderzoeken verdeelsystematiekDit betreft het budget dat elk jaar is gereserveerd voor de uitvoering van onderzoeken op het vlak van de omvang en verdeling van het provinciefonds en het onderhoud van het betaalsysteem.OntvangstenTen behoeve van de dekking van de uitgaven is een post Ontvangsten opgenomen. Artikel 4, eerste lid, van de Financiële-verhoudingswet bepaalt dat bij (begrotings)wet voor ieder uitkeringsjaar een bedrag aan middelen van het Rijk wordt afgezonderd ten behoeve van het provinciefonds. Op grond van het tweede lid van dat artikel zijn de uitgaven en de inkomsten van het fonds per uitkeringsjaar aan elkaar gelijk.4Bijlagen4.1Overzicht decentralisatie-uitkeringenTabel 3 Overzicht decentralisatie-uitkeringen (Bedragen x € 1.000)Uitgaven 2025Aanpak vakantieparken200Actieagenda MKB-dienstverlening166Ontwikkeling Agenda voor Herstel204Agrarisch natuur- en landschapsbeheer (ANLb)24.354Actieagenda mkb-dienstverlening: AI-pilot150Bestuursafspraak Friese taal en cultuur OCW375Bosrevitalisering1.600Bovenregionale analyses gevolgen extreme regenval1.464Monitoring Europese Natuurherstelverordening (NHV) 2026782Decentraal Spoor20.900Deltaprogramma Waddengebied60Drugsdumpingen2.250Erfgoed Deal850ERTMS Zeeuwse lijn4.993Friese taal 20251.485Friese taal en cultuur268Fryske Akademie1.559Gebiedsbiografie Stedendriehoek41Gebiedsofferte Noord-Nederland3.000Toezicht en Handhaving Waddenzee198Hergebruik stedelijk afvalwater250Interbestuurlijk Toezicht domein erfgoed818Invasieve exoten4.374Landelijke aanpak wolven4.500Landelijke beeindigingsregeling veehouderijlocaties Lbv en Lbv-plus1.326LPO Meerjarige regeling aardbevingsgebied Groningen 2024–2030436Maatwerkoplossing grootschalige bodemschade drugsproductie1.900Economische Agenda Groningen41.951Monumenten20.000Na-ijlende effecten mijnbouw1.397Nationaal Programma Vitale Regio’s (NPVR)277Gebiedsgerichte leeraanpak funderingsproblematiek130Nationale Databank Flora en Fauna1.000Nationale Parken2.188Natuur bij Energieprojecten1.957Natuurbrandpreventie en -mitigatie6.210Monitoring Europese Natuurherstelverordening (NHV) 2025650Natuurherstselvordening vereist452Uitvoeringskosten Nij Begun7.189NOVEX gebieden434Ondersteuning structuur GIPS15Onderzoek Interbestuurlijk Toezicht60Ontwikkeling economische agenda2.784OV op peil houden74.420Actieagenda mkb-dienstverlening: AI-pilot150Pilots toekomstbestendige bedrijventerreinen8.507Regionaal OV tarief67.387Regionale kennisfunctie bodem en ondergrond4.320RES regio's2.619Schokland2.000Small Modular Reactor (SMR)-programma824SNL-monitoring1.351Spreidingswet12.750Staat van Groningen40Stut & Steun provincie Groningen2.586Tegemoetkoming begunstigden GLB-regeling ANLb77Toekomstbestendig maken energiebeleid1.112Veilig vergaderen288Veilig wonen85Verbeterprogramma VHR1.651Verbreding en vernieuwing provincies2.000Verkeersveiligheid1.185Versterking omgevingsveiligheidsdiensten1.855Versterking vergunningverlening maatwerk3.714Voorbereiding bouw kerncentrales2.076Waddenfonds28.878Weerbaar bestuur kleine gemeenten2.000Wet Versterking regie volkshuisvesting9.522Wijziging betalingsverloop DU3Stand 2e suppletoire begroting 2025396.597