Memorie van toelichting
Staten-Generaal — Kamerstuk Memorie van toelichting
Datum: 2024-05-15 00:00:00.000000
Rechtsgebied: Wetgeving


Vergaderjaar 2023–2024
 Tweede Kamer der Staten-Generaal
 2
 Kamerstukken
 
 
 
 36 560
 B
 
 Jaarverslag en slotwet gemeentefonds 2023
 
 
 Nr. 4
 MEMORIE VAN TOELICHTING
 Ontvangen 15 mei 2024
 
 
 
 
 A
 ARTIKELGEWIJZE TOELICHTING BIJ HET WETSVOORSTEL
 
 
 Wetsartikel 1 (verplichtingen, uitgaven en ontvangsten)
 
 De begrotingsstaten die onderdeel zijn van de rijksbegroting, worden op grond van artikel 2.3, eerste lid, van de Comptabiliteitswet 2016 afzonderlijk bij wet vastgesteld en ook gewijzigd. Het onderhavige wetsvoorstel strekt ertoe om voor het jaar 2023 wijzigingen aan te brengen in de begrotingsstaat van het gemeentefonds.
 Het in de begrotingsstaat opgenomen begrotingsartikel wordt in onderdeel B van deze memorie van toelichting toegelicht.
 
 Wetsartikel 3 (verplichtingenbedrag als bedoeld in artikel 5 van de Fvw)
 
 Ingevolge artikel 5, eerste lid, van de Financiële-verhoudingswet hebben gemeenten gezamenlijk recht op het bedrag dat in de begroting als verplichting voor het totaal van de algemene uitkering en de aanvullende uitkeringen is opgenomen. Ingevolge artikel 5, tweede lid, van de Financiële-verhoudingswet hebben de gemeenten gezamenlijk recht op de bedragen die in de begroting als verplichting voor het totaal van de integratie-uitkeringen en het totaal van de decentralisatie-uitkeringen zijn opgenomen.
 
 
 
 
 De Minister van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties,
 
 H.M.
 de Jonge 
 
 
 
 De Staatssecretaris van Financiën,
 
 M.L.A.
 van Rij 
 
 
 
 
 
 
 
 
 B
 ARTIKELGEWIJZE TOELICHTING BIJ DE BEGROTINGSARTIKELEN (SLOTVERSCHILLEN)
 
 
 
 Artikel 1 Gemeentefonds
 
 
 Uitgaven
 
 In onderstaande tabel wordt een nadere uitsplitsing gegeven van de totstandkoming van het uitgavenbedrag van het gemeentefonds. Ten opzichte van de 2e suppletoire begroting 2023 is het uitgavenbedrag van het gemeentefonds met € 136,2 mln. verhoogd. De in tabel 1 weergegeven mutaties worden onder de tabel nader verklaard.
 
 Tabel 1 Totstandkoming uitgavenbedrag gemeentefonds 2023 (bedragen x € 1.000)
 
 
 
 
 
 
 
 Stand uitgavenbedrag vastgestelde begroting 2023
 
 
 
 39.977.613
 
 
 
 
 
 
 
 Stand uitgavenbedrag eerste suppletoire begroting 2023
 
 
 
 
 
 41.517.210
 
 
 
 
 
 
 Stand uitgavenbedrag tweede suppletoire begroting 2023
 
 
 
 
 
 42.068.461
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Voorgestelde mutaties bij slotwet 2023
 
 
 
 
 
 
 
 1) Realisatie Kosten Financiële-verhoudingswet opdrachten
 
 
 ‒ 1.178
 
 
 
 
 
 2) Realisatie Kosten Financiële-verhoudingswet bijdragen
 
 
 ‒ 565
 
 
 
 
 
 3) Wijziging betalingsverloop algemene uitkering 2023
 
 
 138.257
 
 
 
 
 
 4) Wijziging betalingsverloop integratie-uitkeringen overig 2023
 
 
 ‒ 2
 
 
 
 
 
 5) Wijziging betalingsverloop decentralisatie-uitkeringen 2023
 
 
 ‒ 270
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Totaal mutaties bij slotwet
 
 
 
 
 
 136.242
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Stand uitgavenbedrag slotwet 2023
 
 
 
 
 
 42.204.703
 
 
 
 
 
 
 Waarvan uitgavenbedrag Algemene uitkering
 
 
 
 
 
 36.341.095
 
 
 
 
 
 
 Waarvan uitgavenbedrag Decentralisatie-uitkeringen
 
 
 
 
 
 2.228.001
 
 
 
 
 
 
 Waarvan uitgavenbedrag Integratie-uitkering Voogdij 18+
 
 
 
 
 
 59.518
 
 
 
 
 
 
 Waarvan uitgavenbedrag Integratie-uitkering Beschermd wonen
 
 
 
 
 
 1.641.470
 
 
 
 
 
 
 Waarvan uitgavenbedrag Integratie-uitkering Participatie
 
 
 
 
 
 1.933.969
 
 
 
 
 
 
 Waarvan uitgavenbedrag Integratie-uitkeringen Overig
 
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 
 
 Waarvan uitgavenbedrag Kosten Financiële-verhoudingswet opdrachten
 
 
 
 
 
 183
 
 
 
 
 
 
 Waarvan uitgavenbedrag Kosten Financiële-verhoudingswet bijdragen
 
 
 
 
 
 467
 
 
 
 
 
 
 De wijziging van het uitgavenbedrag is in de veegbrief in december 2023 (Kamerstukken II, 2023/2024, 36410, nr. 84) gemeld aan de Tweede Kamer en is het saldo van een aantal mutaties:
 1 en 2) Realisatie Kosten Financiële-verhoudingswet opdrachten en bijdragen
 Het gerealiseerde bedrag komt per saldo € 1,7 mln. lager uit dan bij tweede suppletoire begroting 2023 werd geraamd. Het budget voor 2023 is daarmee niet volledig tot besteding gekomen. Deze uitgaven zullen voor een deel in 2024 alsnog worden gedaan. Daarom zullen de uitgaven «Kosten financiële-verhoudingswet» bij Eerste suppletoire begroting 2024 opwaarts worden bijgesteld met € 1 mln., conform de bestaande afspraken hierover met het ministerie van Financiën.
 3) Wijziging betalingsverloop algemene uitkering 2023
 De uitbetalingen van voorschotten aan gemeenten in 2023 zijn hoger geweest dan het beschikbare uitgavenbudget bij tweede suppletoire begroting 2023. Het gaat hierbij om een verschil van € 138,2 mln. De belangrijkste reden voor het verschil ligt in het feit dat er in december een aanpassing heeft plaats gevonden op een zwaar meetellende maatstaf. In januari 2024 heeft op het uitbetaaaalde voorschot een verrekening met de gemeenten plaats gevonden. Het uitgavenbudget voor de algemene uitkering zal bij Voorjaarsnota 2024 met dit bedrag neerwaarts worden bijgesteld.
 4) Wijziging betalingsverloop integratie-uitkeringen overig 2023
 De uitbetalingen aan gemeenten zijn in 2023 lager dan het beschikbare uitgavenbudget bij tweede suppletoire begroting 2023. Het gaat hierbij om een verschil van € 2.000. Het uitgavenbudget voor de integratie-uitkeringen zal bij Voorjaarsnota 2024 met dit bedrag opwaarts worden bijgesteld.
 5) Wijziging betalingsverloop decentralisatie-uitkeringen 2023
 De uitbetalingen aan gemeenten in 2023 zijn lager dan het beschikbare uitgavenbudget bij tweede suppletoire begroting 2023. Het gaat hierbij om een verschil van € 0,3 mln. Een specificatie van dit bedrag is opgenomen in de bijlage bij deze slotwet. Het uitgavenbudget voor de decentralisatie-uitkeringen zal bij Voorjaarsnota 2024 met dit bedrag opwaarts worden bijgesteld.
 
 Verplichtingen
 
 In tabel 2 wordt ter toelichting een nadere uitsplitsing gegeven van de totstandkoming van het verplichtingenbedrag van het gemeentefonds. Ten opzichte van de tweede suppletoire begroting 2023 is het verplichtingenbedrag met € 1,4 mln. verlaagd.
 
 Tabel 2 Totstandkoming verplichtingenbedrag gemeentefonds 2023 (bedragen x € 1.000)
 
 
 
 
 
 
 
 Stand verplichtingenbedrag vastgestelde begroting 2023
 
 
 
 39.977.613
 
 
 
 
 
 
 
 Stand verplichtingenbedrag eerste suppletoire begroting 2023
 
 
 
 
 
 40.860.720
 
 
 
 
 
 
 Stand verplichtingenbedrag tweede suppletoire begroting 2023
 
 
 
 
 
 41.412.035
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Voorgestelde mutaties bij slotwet 2023
 
 
 
 
 
 
 
 1) Realisatie Kosten Financiële-verhoudingswet opdrachten
 
 
 ‒ 1.016
 
 
 
 
 
 2) Realisatie Kosten Financiële-verhoudingswet bijdragen
 
 
 ‒ 390
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Totaal mutaties bij slotwet
 
 
 
 
 
 ‒ 1.406
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Stand verplichtingenbedrag slotwet 2023
 
 
 
 
 
 41.410.629
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Waarvan verplichtingenbedrag Algemene uitkering
 
 
 
 
 
 35.546.854
 
 
 
 
 
 
 Waarvan verplichtingenbedrag Decentralisatie-uitkeringen
 
 
 
 
 
 2.227.831
 
 
 
 
 
 
 Waarvan verplichtingenbedrag Integratie-uitkering Voogdij 18+
 
 
 
 
 
 59.518
 
 
 
 
 
 
 Waarvan verplichtingenbedrag Integratie-uitkering Beschermd wonen
 
 
 
 
 
 1.641.470
 
 
 
 
 
 
 Waarvan verplichtingenbedrag Integratie-uitkering Participatie
 
 
 
 
 
 1.933.969
 
 
 
 
 
 
 Waarvan verplichtingenbedrag Integratie-uitkeringen Overig
 
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 
 
 Waarvan verplichtingenbedrag Kosten Financiële-verhoudingswet opdrachten
 
 
 
 
 
 345
 
 
 
 
 
 
 Waarvan verplichtingenbedrag Kosten Financiële-verhoudingswet bijdragen
 
 
 
 
 
 642
 
 
 
 
 
 
 De wijziging van het verplichtingenbedrag is als volgt te verklaren:
 1) Realisatie Kosten Financiële-verhoudingswet opdrachten
 Het gerealiseerde bedrag komt € 1 mln. lager uit dan bij tweede suppletoire begroting 2023 werd geraamd. Dit is veroorzaakt doordat in 2023 minder opdrachten zijn aangegaan dan vooraf geraamd.
 2) Realisatie Kosten Financiële-verhoudingswet bijdragen
 Het gerealiseerde bedrag komt totaal € 0,4 mln. lager uit dan bij tweede suppletoire begroting 2023 werd geraamd. Dit is veroorzaakt doordat in 2023 minder bijdragen zijn verstrekt dan vooraf geraamd.
 
 Ontvangsten
 
 Sinds de invoering van de Financiële-verhoudingswet zijn de uitgaven en de inkomsten op grond van artikel 4 van die wet over ieder uitkeringsjaar aan elkaar gelijk. Ten opzichte van de tweede suppletoire begroting 2023 worden de ontvangsten met € 136,2 mln. verhoogd.
 
 
 
 Bijlage Specificatie integratie- en decentralisatie-uitkeringen
 
 
 Tabel 3 Specificatie integratie- en decentralisatie-uitkeringen gemeentefonds 2023 (bedragen x € 1.000)
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Budget na NJN
 
 
 Slotwet
 
 
 Budget totaal
 
 
 Uitgegeven
 
 
 Verschil
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Integratie-uitkeringen
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Voogdij 18+
 
 
 59.518
 
 
 
 59.518
 
 
 59.517
 
 
 ‒ 1
 
 
 
 
 Beschermd wonen
 
 
 1.641.470
 
 
 
 1.641.470
 
 
 1.641.470
 
 
 0
 
 
 
 
 Participatie
 
 
 1.933.969
 
 
 
 1.933.969
 
 
 1.933.969
 
 
 0
 
 
 
 
 Wijziging betalingsverloop
 
 
 2
 
 
 
 2
 
 
 0
 
 
 ‒ 2
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 SUBTOTAAL IU
 
 
 
 
 3.634.959
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 3.634.959
 
 
 
 
 3.634.956
 
 
 
 
 ‒ 3
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Decentralisatie-uitkeringen
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 A58 Goes
 
 
 1.243
 
 
 
 1.243
 
 
 1.243
 
 
 0
 
 
 
 
 Aanpak discriminatie naar herkomst
 
 
 55
 
 
 
 55
 
 
 55
 
 
 0
 
 
 
 
 Aanpak laaggeletterdheid
 
 
 6.650
 
 
 
 6.650
 
 
 6.650
 
 
 0
 
 
 
 
 Aanpak lerarentekort G4
 
 
 4.000
 
 
 
 4.000
 
 
 4.000
 
 
 0
 
 
 
 
 Bed, bad en brood
 
 
 1.600
 
 
 
 1.600
 
 
 1.600
 
 
 0
 
 
 
 
 Beeldende kunst en vormgeving
 
 
 13.500
 
 
 
 13.500
 
 
 13.501
 
 
 1
 
 
 
 
 Begeleiding jongeren naar werk
 
 
 7.895
 
 
 
 7.895
 
 
 7.895
 
 
 0
 
 
 
 
 Behoud sociale voorzieningen Groningen
 
 
 787
 
 
 
 787
 
 
 787
 
 
 0
 
 
 
 
 Bodembescherming
 
 
 8.583
 
 
 
 8.583
 
 
 8.583
 
 
 0
 
 
 
 
 BRP centralisering inschrijving vergunninghouders
 
 
 4.731
 
 
 
 4.731
 
 
 4.731
 
 
 0
 
 
 
 
 Correctie Waterschapswegen (Knelpunten verdeelproblematiek)
 
 
 3.956
 
 
 
 3.956
 
 
 3.956
 
 
 0
 
 
 
 
 Einde lening inburgeringsplichtig (ELIP)
 
 
 2.749
 
 
 
 2.749
 
 
 2.749
 
 
 ‒ 1
 
 
 
 
 Energietoeslag 2023
 
 
 867.500
 
 
 
 867.500
 
 
 867.500
 
 
 0
 
 
 
 
 Erfgoed Deal
 
 
 3.589
 
 
 
 3.589
 
 
 3.589
 
 
 0
 
 
 
 
 Experiment gesloten coffeeshopketen
 
 
 1.610
 
 
 
 1.610
 
 
 1.610
 
 
 ‒ 1
 
 
 
 
 Extra capaciteit BOA's
 
 
 13.000
 
 
 
 13.000
 
 
 13.000
 
 
 0
 
 
 
 
 Faciliteitenbesluit opvangcentra
 
 
 12.777
 
 
 
 12.777
 
 
 12.777
 
 
 0
 
 
 
 
 Inkomstenderving (covid-19)
 
 
 132.526
 
 
 
 132.526
 
 
 132.526
 
 
 0
 
 
 
 
 Jeugd
 
 
 21.700
 
 
 
 21.700
 
 
 21.700
 
 
 0
 
 
 
 
 Jeugdcontributie bibliotheken
 
 
 312
 
 
 
 312
 
 
 312
 
 
 0
 
 
 
 
 Jeugdhulp aan kinderen in een AZC
 
 
 5.100
 
 
 
 5.100
 
 
 5.100
 
 
 0
 
 
 
 
 Kansen voor alle kinderen
 
 
 85.000
 
 
 
 85.000
 
 
 85.000
 
 
 0
 
 
 
 
 Leerlingenvervoer Oekraine
 
 
 21.400
 
 
 
 21.400
 
 
 21.400
 
 
 0
 
 
 
 
 LHBTI beleid regenboogsteden
 
 
 1.208
 
 
 
 1.208
 
 
 1.208
 
 
 0
 
 
 
 
 Maatschappelijke begeleiding
 
 
 20.942
 
 
 
 20.942
 
 
 20.941
 
 
 ‒ 1
 
 
 
 
 Maatschappelijke opvang
 
 
 385.057
 
 
 
 385.057
 
 
 385.057
 
 
 0
 
 
 
 
 Meerkosten Oekraine sociaal domein
 
 
 20.200
 
 
 
 20.200
 
 
 20.200
 
 
 0
 
 
 
 
 Nationaal Actieplan Dakloosheid
 
 
 55.000
 
 
 
 55.000
 
 
 55.000
 
 
 0
 
 
 
 
 Nederlands-Soedanese repatrianten
 
 
 1.278
 
 
 
 1.278
 
 
 1.278
 
 
 0
 
 
 
 
 Nedersaksische taal
 
 
 75
 
 
 
 75
 
 
 75
 
 
 0
 
 
 
 
 Opruimen dode vogels ivm vogelgriep
 
 
 65
 
 
 
 65
 
 
 65
 
 
 0
 
 
 
 
 Outreachend werken
 
 
 496
 
 
 
 496
 
 
 496
 
 
 ‒ 1
 
 
 
 
 Pilot EU burgers
 
 
 7.430
 
 
 
 7.430
 
 
 7.430
 
 
 0
 
 
 
 
 Regionale doelgroepen specifieke aanpak
 
 
 2.392
 
 
 
 2.392
 
 
 2.392
 
 
 ‒ 1
 
 
 
 
 RES regio's
 
 
 8.781
 
 
 
 8.781
 
 
 8.781
 
 
 0
 
 
 
 
 Sectorale ontwikkelpaden
 
 
 1.188
 
 
 
 1.188
 
 
 1.188
 
 
 0
 
 
 
 
 Slavernijverleden
 
 
 958
 
 
 
 958
 
 
 958
 
 
 0
 
 
 
 
 Social Labs
 
 
 469
 
 
 
 469
 
 
 469
 
 
 0
 
 
 
 
 Startbanen statushouders
 
 
 2.000
 
 
 
 2.000
 
 
 2.000
 
 
 0
 
 
 
 
 Taal voor ontheemden uit Oekraine
 
 
 15.000
 
 
 
 15.000
 
 
 15.000
 
 
 0
 
 
 
 
 Uitstapprogramma prostituees
 
 
 6.000
 
 
 
 6.000
 
 
 6.000
 
 
 0
 
 
 
 
 Uitvoeringskosten gebiedsgerichte aanpak
 
 
 10.000
 
 
 
 10.000
 
 
 10.000
 
 
 0
 
 
 
 
 Uitvoeringskosten Omgevingswet
 
 
 103.659
 
 
 
 103.659
 
 
 103.659
 
 
 0
 
 
 
 
 Veerkracht en weerbaarheid
 
 
 308
 
 
 
 308
 
 
 307
 
 
 ‒ 1
 
 
 
 
 Veilig wonen
 
 
 2.415
 
 
 
 2.415
 
 
 2.415
 
 
 0
 
 
 
 
 Veilige steden
 
 
 675
 
 
 
 675
 
 
 675
 
 
 0
 
 
 
 
 Veiligheidshuizen
 
 
 7.699
 
 
 
 7.699
 
 
 7.699
 
 
 0
 
 
 
 
 Verkeersveiligheid
 
 
 95
 
 
 
 95
 
 
 95
 
 
 0
 
 
 
 
 Versterking arbeidsmarktregio's
 
 
 14.541
 
 
 
 14.541
 
 
 14.541
 
 
 0
 
 
 
 
 Versterking dienstverlening gemeenten: personen met verward gedrag
 
 
 10.000
 
 
 
 10.000
 
 
 10.000
 
 
 0
 
 
 
 
 Versterking omgevingsveiligheidsdiensten
 
 
 3.825
 
 
 
 3.825
 
 
 3.825
 
 
 0
 
 
 
 
 VN decennium aanpak racisme
 
 
 61
 
 
 
 61
 
 
 60
 
 
 ‒ 1
 
 
 
 
 Voorschoolse voorziening peuters
 
 
 30.000
 
 
 
 30.000
 
 
 30.000
 
 
 0
 
 
 
 
 Vrouwenopvang
 
 
 229.725
 
 
 
 229.725
 
 
 229.725
 
 
 0
 
 
 
 
 VTH-taken
 
 
 46.700
 
 
 
 46.700
 
 
 46.700
 
 
 0
 
 
 
 
 Weerbare gemeenschappen tegen ondermijnende criminaliteit
 
 
 70
 
 
 
 70
 
 
 70
 
 
 0
 
 
 
 
 Wet goed verhuurderschap
 
 
 9.188
 
 
 
 9.188
 
 
 9.189
 
 
 1
 
 
 
 
 Wet kwaliteitsborging bouw
 
 
 10.068
 
 
 
 10.068
 
 
 10.068
 
 
 0
 
 
 
 
 Wijziging betalingsverloop decentralisatie uitkeringen
 
 
 440
 
 
 
 440
 
 
 174
 
 
 ‒ 266
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 SUBTOTAAL DU
 
 
 
 
 2.228.271
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 2.228.271
 
 
 
 
 2.228.001
 
 
 
 
 ‒ 270
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 TOTAAL IU en DU
 
 
 
 
 5.863.230
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 5.863.230
 
 
 
 
 5.862.957
 
 
 
 
 ‒ 273