Wijziging van de Wet toelating en uitzetting BES; Memorie van toelichting; Memorie van toelichting
Staten-Generaal — Kamerstuk Memorie van toelichting
Datum: 2014-06-30 00:00:00.000000
Rechtsgebied: Wetgeving


Tweede Kamer der Staten-Generaal
 2
 Vergaderjaar 2009-2010
 
 
 
 KST139979
 2009-2010
 
 32 282
 Wijziging van de Wet toelating en uitzetting BES
 
 
 
 
 Nr. 
 3
 MEMORIE VAN TOELICHTING
 1. Inleiding
 Uitgangspunt in het kader van de transitie op het terrein van het vreemdelingenrecht
is dat het te voeren toelatingsbeleid in de openbare lichamen ook in de toekomst
eenvoudig en met name praktisch moet blijven. Het geheel van de wet- en regelgeving
dat in het Europese deel van het Koninkrijk op het vreemdelingenterrein geldt,
wordt vanuit dit perspectief te veelomvattend en te complex geacht voor de
openbare lichamen, gelet op de schaalgrootte ervan. Bij «complex»
wordt onder meer gedoeld op het stelsel van verblijfsdoelen met bijbehorende
sets van voorwaarden en te leveren bescheiden van hoofdstuk 3, afdelingen
2 en 3, van het Vreemdelingenbesluit 2000, hierna: Vb 2000.
 
 Daarom is besloten de Vw 2000 met bijbehorende lagere regelgeving niet
van toepassing te laten worden in de openbare lichamen en aldaar voorlopig
de bepalingen van de Landsverordening toelating en uitzetting (LTU) grotendeels
te handhaven, door de LTU en bijbehorend Toelatingsbesluit op te nemen in
de bijlage bij de Invoeringswet BES.
 
 Daarbij heeft mede een rol gespeeld dat het minder ingrijpend en meer
efficiënt is om de LTU op onderdelen aan te passen aan de Vreemdelingenwet
2000 (hierna: Vw 2000) dan om de Vw 2000 aan te passen aan de openbare lichamen.
 
 Een ander punt van overweging is daarbij geweest dat een aanpassing van
de Vw 2000 en het Vb 2000 in voorbereiding is in het kader van het zogenoemde
Modern Migratiebeleid. In dat licht bezien wordt het niet aanbevelenswaardig
geacht om nu de Vw 2000 en ook het Vb 2000 aan te passen door daarin delen
op te nemen voor de openbare lichamen en die delen vervolgens binnen afzienbare
termijn weer te moeten wijzigen als gevolg van de wijzigingen in het kader
van het Modern Migratiebeleid.
 
 Niettemin zijn aanpassingen in de Wet toelating en uitzetting BES, hierna:
WTU-BES, verricht met een meer beleidsmatige achtergrond, ten aanzien waarvan
het niet wenselijk wordt geacht om de invoering ervan te laten afhangen van
de invoering van het Modern Migratiebeleid.
 2. Algemeen
 Bedoelde meer beleidsmatige aanpassingen betreffen:
 Versterking rechtsbescherming tegen vrijheidsbeperkende
en vrijheidontnemende maatregelen
 Zo is de rechtsbescherming tegen vrijheidsbeperkende en vrijheidontnemende
maatregelen ingericht naar model en niveau van de Vw 2000 door in de WTU-BES
een hoofdstuk 8 in te voegen met betrekking tot vrijheidsbeperkende en vrijheidontnemende
maatregelen en een hoofdstuk 14 in te voegen genaamd «Bijzondere rechtsmiddelen»,
ontleend aan hoofdstuk 7, afdeling 5, van de Vw 2000. Tevens bestaat het voornemen
om een zevental artikelen in het Besluit toelating en uitzetting BES (hierna:
BTU-BES) op te nemen, ontleend aan hoofdstuk 5 van het Vb 2000.
 Leges
 Aangezien Kabinetsbeleid is dat de burger voor diensten, verleend door
de overheid, een vergoeding dient te betalen die in zekere verhouding staat
tot die diensten, bestaat aanleiding om de artikelen 6, tweede lid, en 7,
vijfde lid, van de WTU-BES, waarin de vrijdom van kosten en zegel is neergelegd,
te vervangen door een bepaling die het mogelijk maakt dat voortaan leges worden
geheven ter afdoening van aanvragen, alsmede leges voor de afgifte van verblijfsdocumenten,
een en ander naar model van artikel 24, tweede lid, Vw 2000.
 Terminologie, verdeling van taken en bevoegdheden
 Tevens is ervoor gekozen om de gebruikte terminogie aan te passen naar
model van de Vw 2000. Dat houdt in dat niet langer wordt gesproken van vergunningen
tot tijdelijk verblijf of tot verblijf, maar van verblijfsvergunningen voor
bepaalde tijd of onbepaalde tijd. Wel zal nog gebruik worden gemaakt van de
uitdrukking: toelating van rechtswege of bij vergunning verleend.
 Ook is ervoor gekozen om de toedeling van taken en bevoegdheden omtrent
de verblijfsvergunningen voor bepaalde tijd en onbepaalde tijd in te richten
naar het model van de Vw 2000.
 Daartoe behoort dat de taken en bevoegdheden omtrent verblijfsvergunningen
voor bepaalde tijd of onbepaalde tijd, voorzien in de wet, worden toegedeeld
aan Onze Minister van Justitie. Taken en bevoegdheden in het kader van de
personencontrole aan de grenzen en het toezicht op vreemdelingen worden geattribueerd
aan de politie en de Koninklijke Marechaussee, zulks naar model van de artikelen
46 en 47 van de Vw 2000, echter met dien verstande dat het wegens de schaalgrootte
van de openbare lichamen mogelijk moet zijn dat ambtenaren belast met de grensbewaking
ook taken met betrekking tot het toezicht uitoefenen en dat ambtenaren belast
met het toezicht op vreemdelingen ook taken in het kader van de grensbewaking
uitoefenen.
 In dat model is voorts geen plaats meer voor separate vermeldingen in
de wet voor mandaatbepalingen, welke bepalingen daarom worden geschrapt, te
weten mandaat aan commissarissen van politie, ondergeschikte ambtenaren en
aan de gezaghebber of ook de Procureur-Generaal. Naar de mening van de regering
kunnen bestuursorganen zonder dat daartoe een grondslag in de wet is vereist
mandaat en ondermandaat verlenen aan onder hen ressorterende ambtenaren, tenzij
bij wettelijk voorschrift anders is bepaald of de aard van de bevoegdheid
zich daartegen verzet.
 De toelatingstaken en administratieve taken ter voorbereiding op vertrek
gaan, als gevolg van de transitie, van de Nederlands-Antilliaanse Minister van Justitie over in handen van Onze Minister van Justitie, die delen
van die taken mandateert aan het hoofd van de Immigratie- en Naturalisatiedienst
(hierna: de IND). Het hoofd van de IND verleent van deze bevoegdheden door
middel van een daartoe strekkend mandaatbesluit weer ondermandaat aan de aan
hem ondergeschikte ambtenaren, voor zover in overeenstemming met de door die
ambtenaren uitgeoefende functies. Bedoelde taken blijven daarmee gescheiden
van de taken met betrekking tot het toezicht op vreemdelingen.
 Rijkswet personenverkeer
 Ook zijn aanpassingen verricht in samenhang met de Rijkswet personenverkeer.
De Rijkswet personenverkeer bevat bepalingen met betrekking tot de toegang,
dat wil zeggen de personencontrole, aan de grenzen van het Koninkrijk en geeft
voorts onder meer invulling aan de rechten die zijn verbonden aan het Nederlanderschap.
Die rechten omvatten het recht van vrij verkeer en verblijf op de grondgebieden
van de landen van het Koninkrijk, de openbare lichamen inbegrepen, welk recht
niettemin nog wel aan voorwaarden wordt verbonden en aan welk recht nog wel
beperkingen kunnen worden gesteld. Het recht op vrij verkeer en verblijf zal
mede het recht omvatten op het zoeken en verrichten van arbeid, al dan niet
in loondienst.
 Omdat die rechten worden neergelegd in de Rijkswet personenverkeer is
besloten de WTU-BES niet van toepassing te laten zijn op Nederlanders.
 
 Er wordt gestreefd naar gelijktijdige inwerkingtreding van het onderhavige
wetsvoorstel en de Rijkswet personenverkeer. Voor het geval dat de Rijkswet
personenverkeer niet gelijktijdig in werking treedt, zal in een overgangsregeling
worden voorzien voor de toegang en het verblijf van Nederlanders in de openbare
lichamen, totdat de Rijkswet personenverkeer in werking treedt. Deze regeling
zal separaat voor advies aan de Raad van State worden voorgelegd en daarna
bij nota van wijziging worden ingevoegd in het onderhavige wetsvoorstel.
 Visa als instrument van het toegangs- en toelatingsbeleid
 Daarnaast is door middel van de Rijkswet personenverkeer het Souverein
Besluit van 12 december 1813 (Stcrt. 1814, nr. 4) gedeeltelijk
gemoderniseerd doordat in die rijkswet enkele hoofdlijnen zijn opgenomen met
betrekking het visumbeleid, betreffende de machtiging tot voorlopig verblijf
en het terugkeervisum. De uitwerking van deze bepalingen wordt voor het in
Europa gelegen deel van het land Nederland gevormd door de Vw 2000 en voor het buiten Europa gelegen deel van het land Nederland
(de openbare lichamen Bonaire, Sint Eustatius en Saba) door onderhavig onderdeel
(de artikelen 2a tot en met 2l).
 
 Voor het overige zal het Souverein Besluit worden gemoderniseerd door
middel van de totstandbrenging van een Rijksvisumwet. Deze splitsing in de
modernisering houdt verband met de taakverdeling tussen de Minister van Buitenlandse
Zaken en de Minister van Justitie, op grond waarvan de Minister van Buitenlandse
Zaken voortgezet de taken en bevoegdheden bezit met betrekking tot visa kort
verblijf, en de Minister van Justitie de taken en bevoegdheden verkrijgt met
betrekking tot visa lang verblijf.
 Toegang
 Met name omdat in de WTU-BES nog geen bepalingen waren opgenomen met betrekking
tot de verlening van visa en derhalve ook niet betreffende de samenhang tussen
de voorwaarden voor visumverlening, de verlening van toegang tot het grondgebied
en de voorwaarden voor verlening van de verblijfsvergunning voor
bepaalde of onbepaalde tijd, is aan het onderhavige wetsvoorstel een bepaling
toegevoegd waaruit die samenhang blijkt, namelijk met betrekking tot de verlening
van toegang tot het grondgebied van de openbare lichamen, in «hoofdstuk
3 Toegang» (artikel 2m). Primair zullen echter regels omtrent de
toegang tot de landen, inbegrepen de openbare lichamen, worden gesteld bij
of krachtens de Rijkswet personenverkeer. Vorenbedoelde overgangsregeling
zal ook een regeling bevatten met betrekking tot de toegang tot de openbare
lichamen, welke regeling eveneens bij bedoelde nota van wijziging zal worden
ingevoegd in het onderhavige wetsvoorstel.
 Bescherming
 Ter implementatie van artikel 3 van het Europees Verdrag tot bescherming
van de rechten van de mens en de fundamentele vrijheden (EVRM), dat weliswaar
reeds geldt in het gehele Koninkrijk, maar niet in de wetgeving van de Nederlandse
Antillen werd geïmplementeerd, is een artikel 12a ingevoegd. De schaalgrootte,
het insulaire karakter van de openbare lichamen, alsmede hun ligging in het
Caribisch gebied vereisen een daarbij passende implementatie van deze verdragsbepaling,
zonder daarbij afbreuk te doen aan het absolute karakter van artikel 3 EVRM.
Daartoe is volstaan met één artikel in de wet en zal de implementatie
voor het overige voorshands worden gerealiseerd door middel van beleidsregels,
neer te leggen in de opvolger van de Herziene Instructie aan de Gezaghebbers:
de Circulaire toelating en uitzetting BES, hierna: CTU-BES. Daarbij zal als
uitgangspunt gelden dat de aanvraag om verlening van een verblijfsvergunning
voor bepaalde tijd verband houdend met bescherming niet wordt onderworpen
aan de voorwaarden die gelden voor verlening van een verblijfsvergunning voor
bepaalde tijd op andere gronden dan verband houdend met bescherming. Met bedoelde
implementatie wordt tevens beoogd een passende implementatie te bewerkstelligen
van het op 28 juli 1951 te Genève tot stand gekomen Verdrag betreffende
de status van vluchtelingen (Trb. 1954, 88) en het op 31 januari
1967 te New York tot stand gekomen Protocol betreffende de status van vluchtelingen
(Trb. 1967, 76).
 
 Het is niet uit te sluiten dat migranten het feit dat de openbare lichamen
onderdeel worden van het Nederlandse staatsbestel en dat het Vluchtelingenverdrag
en het Protocol zullen worden toegepast zullen aangrijpen om langs die weg
toelating te verkrijgen in de openbare lichamen, al dan niet met het oog op
doorreis naar Europa.
 Op dit moment is het aantal illegale migranten op de BES-eilanden, voor
zover bekend, gering. Mocht er een aanzienlijke instroom ontstaan van verzoeken
om internationale bescherming, dan zal er een scenario in werking treden waarbij
het Europese deel van de IND bijstand zal verlenen aan de beslis- en hoormedewerkers
die reeds in de openbare lichamen werkzaam zullen zijn.
 Voor de openbare lichamen is van het van groot belang dat de instroom
van migranten beheersbaar blijft. Een aanzienlijke stroom van immigranten
zou een ernstige ontwrichting van de maatschappij tot gevolg kunnen hebben.
Daarom is essentieel dat er een passende procedure wordt ingericht en dat
de uitvoering daarvan optimaal gaat functioneren.
 Een goed functionerend grenstoezichtsysteem, snelle afdoening van aanvragen
en snelle uitvoering van – indien nodig – gedwongen vertrek, zijn
instrumenten die ervoor moeten zorgen dat de migratiestromen beheersbaar blijven.
 Ten behoeve van het grenstoezicht en enkele andere taken in de openbare
lichamen zullen in totaal 50 voltijdseenheden van de Koninklijke marechaussee
worden ingezet.
 Woonplaats en geldigheidsgebied van vergunningen
 Een andere wijziging betreft het laten vervallen van de beperking met
betrekking tot de woonplaats. Deze wijziging komt tot uitdrukking in het opnieuw
vastgestelde artikel 7, zevende lid, waarin niet langer voorkomt de beperking
met betrekking tot de woonplaats, welke was voorzien in het voormalige zesde
lid. Als gevolg van deze wijziging is het voortaan niet langer nodig om in
geval van verhuizing naar een ander openbaar lichaam wijziging van de vergunning
aan te vragen. De toelating op grond van de WTU-BES is daarom een toelating
tot alledrie de openbare lichamen.
 Deze wijziging houdt verband met artikel 2 van het Vierde Protocol bij
het EVRM en artikel 12 van het Internationaal Verdrag inzake burgerrechten
en politieke rechten (IVBPR). Daaruit volgt immers dat een ieder die wettig
verblijft op het grondgebied van een Staat, binnen dit grondgebied, het recht
heeft zich vrijelijk te verplaatsen en er zijn verblijfplaats vrijelijk te
kiezen. Een beperking van die rechten tot één openbaar lichaam
zou op gespannen voet met bedoelde verdragsverplichtingen kunnen komen te
staan.
 Het verblijfsrecht in de openbare lichamen strekt zich overigens niet
uit tot het grondgebied van Nederland in Europa. Omgekeerd strekt een verblijfsrecht
in het Europese deel van Nederland zich niet uit tot de openbare lichamen.
De reden hiervan is dat enerzijds voorkomen moet worden dat de openbare lichamen
te maken krijgen met een grote toestroom van vreemdelingen uit Europa en anderzijds
het voorkomen van een aanzuigende werking die er toe zou kunnen leiden dat
de openbare lichamen te maken krijgen met grote aantallen vreemdelingen die
via de openbare lichamen naar Europa zouden willen reizen.
 
 Met het oog op de beperking van het verblijfsrecht tot de openbare lichamen
zullen op een geschikt moment rond de datum van de staatkundige hervorming
een aangepaste verklaring bij het Vierde Protocol en een aangepast voorbehoud
bij het IVBPR worden afgegeven respectievelijk worden ingediend bij de desbetreffende
depositarissen.
 Vreemdelingen die illegaal verblijf hebben
 In november 2009 is in het land Nederlandse Antillen de uitvoering ter
hand genomen van het zogenoemde Brooks Tower Akkoord. Dat Akkoord behelst
een regularisatie van twee groepen illegaal in de Nederlandse Antillen verblijvende
vreemdelingen. De eerste groep is die welke reeds voor 2002 in de Nederlandse
Antillen is binnengekomen. De tweede groep is die welke zich in of na 2002
maar voor 2006 in de Nederlandse Antillen heeft gevestigd. Een derde groep,
die welke zich in 2006 of later in de Nederlandse Antillen heeft gevestigd,
komt niet in aanmerking voor regularisatie. Vreemdelingen die tot die groep
behoren moeten de Nederlandse Antillen verlaten.
 
 De vreemdelingen, die voor regularisatie in aanmerking komen, worden tijdelijk
in het bezit gesteld van een vergunning tot tijdelijk verblijf voor de duur
van een jaar, teneinde hen in de gelegenheid te stellen te gaan voldoen aan
de voorwaarden voor een verblijf van langere duur op basis van een vergunning
tot tijdelijk verblijf.
 Aan die vergunningen worden beperkingen verbonden, waaronder een beperking
met betrekking tot de woonplaats.
 
 Ingevolge artikel II, derde lid, worden slechts die vergunningen tot tijdelijk
verblijf, waaraan als beperking een woonplaats op de eilanden Bonaire, Sint
Eustatius of Saba is verbonden, aangemerkt als verblijfsvergunning voor
bepaalde tijd op grond van de WTU-BES, vanzelfsprekend mits geldig op de datum
van transitie.
 Dat heeft tot gevolg dat aan illegale vreemdelingen aan wie een vergunning
tot tijdelijk verblijf is of wordt verleend met als beperking een woonplaats
op Curaçao of Sint Maarten, niet in aanmerking komen voor verblijf
in de openbare lichamen.
 
 Ten aanzien van de aanvragen omtrent afgifte van een Nederlands Antilliaanse
vergunning tot tijdelijk verblijf en waarop ten tijde van de transitie nog
niet is beslist geldt ingevolge artikel III, eerste lid, dat slechts die aanvragen
kunnen leiden tot verlening van een verblijfsvergunning voor bepaalde tijd
op grond van de WTU-BES, die zijn ingediend bij de gezaghebbers van Bonaire,
Sint Eustatius en Saba. Daarvoor moet wel zijn voldaan aan de voorwaarden.
Aanvragen die zijn ingediend bij de gezaghebbers van Curaçao en Sint
Maarten kunnen niet leiden tot verlening van een verblijfsvergunning voor
bepaalde tijd op basis van de WTU-BES.
 
 Verblijfsvergunningen voor bepaalde tijd en onbepaalde tijd in de zin
van de WTU-BES zijn slechts geldig in de openbare lichamen. Zij geven daarom
geen recht op verblijf in het Europese deel van het land Nederland. Voor toegang
tot en verblijf in dat deel van Nederland zijn immers (als regel) een visum
en een verblijfsvergunning vereist op grond van de Vreemdelingenwet 2000.
 3. Totstandkoming
 Het wetsvoorstel is niet voorgelegd aan de Adviescommissie voor vreemdelingenzaken
omdat in de openbare lichamen voorlopig niet de Vreemdelingenwet 2000 en het
op basis daarvan gevoerde vreemdelingenbeleid van toepassing zullen zijn.
Het Adviescollege toetsing administratieve lasten heeft op 18 juni 2009
besloten het dossier niet te selecteren voor advies en ingestemd met verdere
ambtelijke afhandeling.
 4. Bestuurslasten
 De toename van de bestuurslasten die gepaard gaat met de implementatie
van onderhavig wetsvoorstel (en de lagere regelgeving) worden in de Justitiebegroting
opgenomen door toevoeging van een reeks aan de begroting van de IND op titel
van de staatkundige hervormingen van de Nederlandse Antillen (SHNA). Die reeks
loopt op naar circa € 1,4 miljoen in 2011 en af naar ca. € 1,1 miljoen
per jaar voor 2012 en verder. Vanaf 2011 (na de transitie) zijn de genoemde
bedragen voor een aanzienlijk deel bestemd voor personele lasten. Daarnaast
behelst deze reeks uitvoeringskosten voor de IND die samenhangen met processen
die moeten worden aangepast naar aanleiding van de wetgeving, zoals de introductie
van de machtiging tot voorlopig verblijf en het terugkeervisum, de standaard
motiveringsplicht bij afwijzingen en de introductie van een bepaling in de
wet inhoudende dat de Minister een verblijfsvergunning voor bepaalde tijd
kan verlenen om redenen verband houdend met bescherming. Een goede informatiehuishouding
is van essentieel belang. Derhalve zijn ook voor aanpassing van het informatie-
en registratiesysteem kosten begroot. Voorts zullen kosten gepaard gaan met
de vergroting van de rechtswaarborgen bij vreemdelingenbewaring, daar vreemdelingen
die in bewaring worden gesteld en daar tegen willen opkomen in aanmerking
kunnen komen voor een toevoeging wanneer zij daarom verzoeken, voor zover
zij aan de voorwaarden voldoen. Daarnaast wordt ingevolge de wet uiterlijk
op de achtentwintigste dag na bekendmaking van een besluit tot oplegging van
een vrijheidsontnemende maatregel het Gerecht in eerste aanleg daarvan in
kennis gesteld. Het aantal besluiten tot vrijheidsontnemende maatregelen is
thans verwaarloosbaar en een grote toename hiervan ligt ook niet
in de lijn der verwachting. Derhalve worden de hiermee gepaard gaande kosten
dan ook als gering ingeschat.
 
 In de wet is, zoals gezegd, een bepaling opgenomen dat de Minister een
verblijfsvergunning voor bepaalde tijd kan verlenen om redenen verband houdend
met bescherming. De hiermee gepaard gaande kosten worden vooralsnog als gering
ingeschat, aangezien de ervaring van de afgelopen decennia laten zien dat
op Bonaire, Sint Eustatius en Saba zelden of nooit verzoeken om bescherming
(ingevolge het EVRM) zijn ingediend. Mocht deze omstandigheid wijzigen, dan
zal Justitie een beroep doen op het generaal dossier.
 
 Bestuurslasten die gepaard gaan met de handhaving van de vreemdelingenwetgeving
zullen voor Nederland toenemen als gevolg van de overname van de verantwoordelijkheid
voor de uitvoering van deze taken door de Koninklijke Marechaussee en politie.
De kosten zullen in belangrijke mate gevormd worden door personeelskosten.
De uitvoeringsplannen van Koninklijke Marechaussee en politie zijn nog in
voorbereiding. Een concreet beeld van de kosten is nog niet voorhanden. In
de dekking van deze kosten wordt voorzien door middel van het opgenomen veiligheidsbudget
van de «BES-begroting».
 
 De toename van de bestuurlijke lasten wordt ingeperkt als gevolg van de
efficiencywinst door de vervanging van twee afzonderlijke procedures voor
uitzetting en verwijdering door één procedure voor vertrek met
een zelfstandige vertrekplicht. Ook het feit dat Nederlanders niet langer
om toelating behoeven te vragen ingevolge deze wet zal leiden tot een inperking.
Een andere wijziging die tot inperking van bestuurlijke lasten zal leiden
betreft het feit dat verblijfsvergunningen niet langer per eiland zullen worden
afgegeven, maar geldig zullen zijn voor alledrie de openbare lichamen. Als
gevolg daarvan behoeven geen aanvragen meer te worden gedaan om wijziging
van de verblijfsvergunning voor bepaalde tijd of onbepaalde tijd om de enkele
reden dat men naar een ander openbaar lichaam wenst te verhuizen.
 
 Tegenover vorenbedoelde bestuurlijke lasten staan ook inkomsten die er
voorheen in de Nederlandse Antillen niet waren. Ingevolge deze wet zullen
voortaan leges kunnen worden geheven ter afdoening van aanvragen omtrent een
verblijfsvergunning voor bepaalde tijd of onbepaalde tijd, alsmede documentleges,
naar analogie van de Nederlandse Vreemdelingenwet 2000, en voorts ter zake
van aanvragen om afgifte van een verklaring van verblijf van rechtswege. De
thans nog bestaande vrijdom van kosten en zegel komt daarmee te vervallen.
De leges ter afdoening van aanvragen omtrent de machtiging tot voorlopig verblijf
en het terugkeervisum zullen worden bepaald in een ministeriële regeling,
voor zover die niet al verschuldigd zijn krachtens de Regeling op de consulaire
tarieven.
 5. Administratieve lasten voor burgers en bedrijfsleven
 De administratieve lasten voor burgers (vreemdelingen) en werkgevers en
onderwijsinstellingen kunnen toenemen doordat vreemdelingen, en werkgevers
en onderwijsinstellingen, als referenten, door de vergroting van rechtswaarborgen
in de wet mogelijk sneller dan nu genegen zullen zijn om in verweer te komen
tegen een genomen besluit omtrent een mvv of een verblijfstitel. De indiening
van een aanvraag tot verlening van een mvv door een referent of omtrent een
verblijfstitel door een vreemdeling brengt administratieve lasten voor de
indiener met zich. Anderzijds behoeven Nederlanders die niet uit de openbare
lichamen afkomstig zijn niet langer een verzoek om toelating in
te dienen of ook een verklaring van verblijf van rechtswege en hoeft een vreemdeling
geen wijzigingsverzoek meer in te dienen wanneer hij van het ene openbaar
lichaam naar het andere wenst te verhuizen. Zijn verblijfsvergunning is in
beginsel immers geldig voor verblijf in alledrie de openbare lichamen. In
zijn algemeenheid zij opgemerkt dat het aantal burgers, werkgevers en onderwijsinstellingen
dat als gevolg van deze wet geconfronteerd kan worden met een toename van
de administratieve lasten niet groot is, aangezien het aantal toelatingsaanvragen
de afgelopen jaren op elk van de eilandgebieden in de orde van grootte van
honderden ligt; het aantal bezwaarschriften in de orde van grootte van enkele
tientallen en het aantal beroepschriften uitermate gering is.
 
 In beginsel betekent het enkele feit dat de eilandgebieden Bonaire, Sint
Eustatius en Saba een positie krijgen binnen het Nederlandse staatsbestel
al een toename van de administratieve lasten voor burgers en bedrijfsleven
in Nederland. Vóór de transitiedatum horen deze eilandgebieden
immers niet bij Nederland en derhalve komen de lasten van de op die eilandgebieden
gevoerde toelatingsprocedures niet voor rekening van burgers of bedrijfsleven
in Nederland, maar voor rekening van burgers en bedrijfsleven in de Nederlandse
Antillen. Verder zullen met inwerkingtreding van de wet vreemdelingrechtelijke
procedures in de openbare lichamen gaan gelden die vergelijkbaar zijn met
procedures op grond van de Vreemdelingenwet 2000. Voor de Vreemdelingenwet
2000 is destijds een nulmeting voor de administratieve lasten van burgers
en bedrijfsleven gedaan. Voor de Landsverordening toelating en uitzetting
van de Nederlandse Antillen is dat niet gedaan, aangezien de Nederlandse Antillen
hiermee niet bekend zijn. Aangenomen kan worden dat de uitgangspunten en lastenfactoren
uit de nulmeting voor de Vreemdelingenwet 2000 bruikbaar zijn in het onderhavige
kader, in die zin en met dien verstande dat de administratieve lasten voor
burgers en bedrijfsleven in elk geval per procedure niet hoger zullen zijn
dan die van procedures ingevolge de Vreemdelingenwet 2000. Nu er echter geen
adequate cijfers beschikbaar zijn over de huidige aantallen toelatingsaanvragen
en aantallen bezwaar- en beroepsprocedures kan op basis daarvan geen goede
kwantificering worden gemaakt van bedoelde toename van de administratieve
lasten voor burgers en bedrijfsleven.
 6. Artikelsgewijs
 Artikel I
 Onderdeel C
 Door middel van onderdeel C wordt de inhoud van het bestaande artikel
1 vervangen door een artikel dat definities bevat, zoals te doen gebruikelijk
bij de Nederlandse wetgeving.
 Als gevolg daarvan is de WTU-BES niet langer van toepassing op Nederlanders
en wordt derhalve geen onderscheid meer gemaakt tussen Nederlanders die in
het Koninkrijk buiten Europa zijn geboren en aldaar woonachtig zijn en Nederlanders
die in het Koninkrijk binnen Europa zijn geboren en aldaar woonachtig zijn.
 De Wet is mitsdien van toepassing op vreemdelingen. Het recht van verkeer
en verblijf van Nederlanders zal worden geregeld in de Rijkswet personenverkeer.
 Onderdeel f
 In onderdeel f is een definitie opgenomen van «referent»,
welke definitie is ontleend aan het wetsvoorstel, houdende wijziging van de
Vw 2000 in verband met visa en enkele andere onderwerpen (artikel I, onderdeel B, artikel 1b).
 Onderdeel i
 Voor de tekst van dit onderdeel is aangesloten bij de tekst van artikel
1, onderdelen k en l, van de Vw 2000.
 Onderdeel D
 Door middel van dit onderdeel worden twee hoofdstukken ingevoegd, te weten «Hoofdstuk
2 Nationale visa» en «Hoofdstuk 3 Toegang», welke samenhangen
met de Rijkswet personenverkeer en welke aansluiten op het wetsvoorstel houdende
wijziging van de Vw 2000 in verband met nationale visa1, te weten
de artikelen 2a tot en met 2l. Teneinde de samenhang tot uitdrukking te brengen
tussen visumverlening en de toegang tot het grondgebied, is in «Hoofdstuk
3 Toegang» een bepaling opgenomen betreffende de toegang (artikel 2m).
 
 Het nieuwe hoofdstuk 2 Nationale visa bevat drie afdelingen, te weten:
algemene bepalingen, de machtiging tot voorlopig verblijf en het terugkeervisum.
 
 Ingevolge artikel 1 van een op het moment van indiening van dit wetsvoorstel
nog te nemen koninklijk besluit betreffende de herindeling van ministeriële
taken is de Minister van Justitie bevoegd een machtiging tot voorlopig verblijf
te verlenen.
 De visa die door de Minister van Justitie kunnen worden verleend zijn
nationale visa voor verblijf langer dan drie maanden, te weten de machtiging
tot voorlopig verblijf (mvv), en het terugkeervisum.
 De Minister van Buitenlandse Zaken houdt de bevoegdheid met betrekking
tot visa voor verblijf niet langer dan drie maanden binnen een periode van
zes maanden.
 Artikel 2a
 In artikel 2a, eerste lid, is neergelegd de
wijze waarop de Minister van Justitie zijn instructiebevoegdheid jegens de
ambtenaren van de buitenlandse posten – die in een mandaatverhouding
voor die minister werkzaam zullen zijn – gebruik kan maken.
 Aangezien de Minister van Buitenlandse Zaken de Nederlandse vertegenwoordigingen
beheert en aanstuurt, zullen aanwijzingen van de Minister van Justitie door
tussenkomst van de Minister van Buitenlandse Zaken plaatsvinden. Indien daarbij
aspecten van buitenlands beleid aan de orde zijn, draagt de Minister van Buitenlandse
Zaken een specifieke verantwoordelijkheid. Daaraan wordt recht gedaan door
de bepaling dat in een dergelijk geval aanwijzingen in overeenstemming met
hem worden vastgesteld. De aanwijzingen kunnen een generiek karakter hebben,
betrekking hebben op een groep van gevallen, of instructies voor een concreet,
individueel, geval bevatten.
 
 De bedrijfsvoering en werkprocessen op een ambassade of consulaat kunnen
van invloed zijn op het gehele proces van visumverlening. Aangezien de Minister
van Justitie daarvoor verantwoordelijkheid draagt, ligt het in de rede dat
diens aanwijzingsbevoegdheid zich daar mede toe uitstrekt. Aan de verantwoordelijkheid
van de Minister van Buitenlandse Zaken voor de posten wordt recht gedaan door
de bepaling dat dergelijke aanwijzingen in overeenstemming met hem dienen
plaats te vinden.
 
 Bij gedelegeerde regelgeving op grond van het tweede
lid kan bijvoorbeeld worden vastgesteld in welke gevallen het belang
van de buitenlandse betrekkingen in elk geval is gemoeid met
een beslissing omtrent de verlening van de mvv, alsmede welke informatie op
welke tijdstippen moet worden verstrekt.
 Artikel 2b
 Ter afdoening van een aanvraag tot verlening of wijziging van een mvv
of terugkeervisum is de aanvrager leges verschuldigd. Deze leges zullen bij
ministeriële regeling worden vastgesteld om zodoende wijzigingen in de
hoogte van de tarieven snel te kunnen aanbrengen. Aangezien de vergoedingsplicht
ten aanzien van dienstverlening door de Nederlandse vertegenwoordigingen in
het buitenland wordt beheerst door rijkswetgeving, meer in het bijzonder de
Rijkswet op de consulaire tarieven, geldt de legesplicht op grond van het
onderhavige artikel uitsluitend voor visumverlening in de openbare lichamen
(binnen de grens) en voor op aanvraag in de openbare lichamen aangebrachte
wijzigingen. Uiteraard zullen de tariefstructuur en -hoogte op grond van het
onderhavige artikel en op grond van de Rijkswet op de consulaire tarieven
gelijk zijn. Conform de bestaande praktijk is de in dit artikel bedoelde vergoeding
ook verschuldigd indien de behandeling van de aanvraag leidt tot het buiten
behandeling stellen, het niet-ontvankelijk verklaren respectievelijk het afwijzen
van de aanvraag. Met andere woorden: de leges zijn verschuldigd voor de geleverde
inspanning, niet voor het door de aanvrager beoogde resultaat.
 Artikel 2c
 In dit artikel komt de regel tot uitdrukking dat de mvv evenals de verblijfsvergunning
voor bepaalde tijd steeds wordt verleend onder beperkingen, verband houdende
met het doel waarvoor verblijf wordt dan wel is toegestaan. De inwilliging
van een aanvraag tot het verlenen of wijzigen van een mvv steunt op een tijdgebonden
waardering van de relevante toetsingscriteria, waaraan geen onherroepelijke
rechten kunnen worden ontleend. De Minister van Justitie is dan ook gedurende
de geldigheidsduur van de mvv bevoegd daarin wijzigingen aan te brengen zoals
het oorspronkelijk is verleend. Dat kan – uiteraard – op aanvraag
van de vreemdeling en ambtshalve indien achteraf, bijvoorbeeld uit mededelingen
van een referent of het toezicht blijkt dat de visumverlening onjuist was
of indien gewijzigde omstandigheden zich tegen handhaving van de mvv verzetten.
Ook indien de vreemdeling de aan de mvv verbonden verplichtingen niet naleeft,
kan aanleiding bestaan tot wijziging of intrekking. Dat betekent dat de resterende
geldigheidsduur van het nationaal visum komt te vervallen. Dit is geregeld
in het derde lid. In het vierde
lid is geregeld dat, indien de vreemdeling nog geen toegang heeft
verkregen, de mvv met terugwerkende kracht kan worden ingetrokken. Deze maatregel
staat bekend als «annulering» en kan aan de grens plaatsvinden.
 Artikel 2d
 De – nadere – regels kunnen mede betrekking hebben op visumverlening
binnen de grens.
 Artikel 2e
 Zodra de besluitvorming over de mvv-aanvraag is afgerond en voor de vreemdeling
tot een positief resultaat heeft geleid krijgt betrokkene daarvan schriftelijk
bericht. Deze kan zich vervolgens op de post vervoegen om de mvv af te halen.
Betrokkene heeft daarvoor drie maanden de tijd. De termijn voor afgifte van
de mvv bedraagt ten hoogste drie maanden en kan slechts in bijzondere gevallen
worden verlengd. Daarbij valt te denken aan gevallen waarin de Nederlandse
vertegenwoordiging wegens de situatie ter plaatse is gesloten of waarin in
een land van herkomst of bestendig verblijf niet of niet langer een Nederlandse
vertegenwoordiging is. Met name in geval alsdan naar het dichtstbijzijnd land als bedoeld in artikel 2f, eerste lid, onderdeel a, dient te worden
gereisd is extra tijd nodig in geval daartoe een visum dient te worden verkregen.
 Artikel 2f
 De verplichting tot persoonlijke verschijning doet recht aan het uitgangspunt
dat de vreemdeling de beslissing op zijn aanvraag in diens land van herkomst
of bestendig verblijf afwacht. Voorts strekt de verplichting tot persoonlijke
verschijning ertoe om de identiteit van de vreemdeling vast te stellen en
te verifiëren.
 
 Indien noch in het land van herkomst noch in het land van bestendig verblijf
een Nederlandse diplomatieke of consulaire vertegenwoordiging is gevestigd,
kan de mvv ook worden aangevraagd en afgegeven in het dichtstbijzijnde land
waar wel een vertegenwoordiging is gevestigd. Dichtstbijzijnd is een objectief
gegeven (de afstand in kilometers). In veel gevallen zal het gaan om een land
dat grenst aan het land van herkomst of bestendig verblijf. In geval het land
van herkomst of bestendig verblijf is Aruba, Curaçao of Sint Maarten
kan de mvv vanzelfsprekend ook bij de Nederlandse vertegenwoordiging aldaar
worden aangevraagd en afgegeven.
 
 Het uitgangspunt dat de aanvraag door de vreemdeling in persoon wordt
gedaan, lijdt niettemin uitzondering in het geval een referent in de openbare
lichamen optreedt. Deze mogelijkheid is neergelegd in het eerste lid, onder b, en strekt ertoe de in de Nederlandse praktijk
ingeburgerde «referentprocedure» van een wettelijke grondslag
te voorzien, in de WTU-BES. Een referentprocedure waarbij de Minister van
Justitie aan zijn ambtgenoot van Buitenlandse Zaken een «advies»
uitbrengt past niet in dit wettelijk stelsel. De bevoegdheid tot het beslissen
op aanvragen tot het verlenen van een mvv wordt immers aan de Minister van
Justitie toebedeeld. Ook los daarvan bestaat aan een dergelijk «advies»
in deze opzet geen behoefte meer: de referent kan immers ten behoeve van de
vreemdeling optreden, ook bij het indienen van een aanvraag.
 Overigens ontslaat de indiening van een aanvraag door een referent de
vreemdeling niet van de verplichting tot persoonlijke verschijning: de vreemdeling
moet immers in persoon op de post de gevraagde inlichtingen verstrekken. Ook
uitreiking van de mvv kan slechts aan de vreemdeling voor wie de mvv is bestemd
in persoon plaatsvinden.
 Of de referent als gemachtigde van de vreemdeling, of de vreemdeling zelf
een aanvang maakt met de procedure, is niet relevant voor het rechtskarakter
van de beslissing door de Minister: in beide situaties is die beslissing het
besluit op de mvv-aanvraag. Er is dus geen sprake van twee te onderscheiden
besluiten: een besluit als sluitstuk van de «referentprocedure»
en een besluit op de mvv-aanvraag.
 
 De Minister kan ingevolge het derde lid bepalen –
als regel – of toestaan – bij wijze van individuele uitzondering –
dat een mvv elders kan worden aangevraagd en afgegeven dan is voorgeschreven
in het eerste en tweede lid. In bijzondere gevallen kan worden toegestaan
dat een aanvraag in persoon elders dan bij een post in het land van herkomst
of het dichtstbijzijnde land wordt ingediend, bijvoorbeeld indien daarmee
een wezenlijk Nederlands belang is gediend of internationale verplichtingen
dan wel klemmende redenen van humanitaire aard daartoe nopen. De bepaling
laat geen afwijking van de verplichting tot persoonlijke verschijning toe.
 Artikel 2g
 In het eerste lid is bepaald dat de vreemdeling
dan wel de referent aan de Minister van Justitie de door hem voor de beoordeling
van de aanvraag om een mvv verlangde gegevens en bescheiden desgevraagd in
persoon verstrekt.
 Dat strookt met de huidige praktijk, volgens welke op de posten in het
buitenland als regel de zogenoemde pre-check plaatsvindt.
 In geval de aanvraag in de openbare lichamen wordt ingediend door een
referent, is die referent verplicht om de door de Minister van Justitie verlangde
gegevens en bescheiden in persoon te verstrekken, in geval de Minister van
Justitie daarom vraagt.
 In geval de referent echter het bevoegd gezag is van een in de openbare
lichamen kantoorhoudende rechtspersoon, zal van die bevoegdheid als regel
geen gebruik worden gemaakt, met name ook niet in gevallen waarin zodanige
referent is toegelaten tot de verkorte procedure.
 De bevoegdheid om van de referent verstrekking van de voor de beoordeling
van de aanvraag benodigde gegevens en bescheiden in persoon te vragen, zal
met name weer wel kunnen worden gebruikt in geval de referent een Nederlander
is of een in de openbare lichamen toegelaten en gevestigde vreemdeling.
 Artikel 2h
 Gelet op de complexiteit van de procedure en de aard van de beoordeling
van een mvv-aanvraag is een «redelijke termijn», zoals bij het
ontbreken van een specifieke wettelijk geregelde termijn uit artikel 3, derde
lid, van de Wet administratieve rechtspraak BES voortvloeit, in onderhavig
kader onvoldoende concreet. Een beslistermijn van drie maanden, bij complexe
aanvragen zonodig te verlengen met nog eens drie maanden, doet meer recht
aan de eisen van een zorgvuldige behandeling, en sluit aan bij de bestaande
praktijk van mvv aanvragen voor het in Europa gelegen deel van het Koninkrijk.
De vaststelling van de identiteit van betrokkene kan bijdragen aan het complexe
karakter van de beoordeling van een aanvraag. Voorts bestaat behoefte aan
extra tijd indien voor de beoordeling van de aanvraag intern of extern advies
of onderzoek nodig is, zeker als de advisering of het onderzoek in het buitenland
moet plaatsvinden.
 Artikel 2i
 Een terugkeervisum is een visum dat na uitreis uit de openbare lichamen
aanspraak geeft op terugkeer naar de openbare lichamen. De vreemdeling die
een aanvraag om een verblijfsvergunning voor bepaalde tijd heeft ingediend,
kan in aanmerking komen voor een terugkeervisum. Of het een aanvraag om een
verblijfsvergunning voor bepaalde tijd of onbepaalde tijd betreft, is daarbij
niet van belang. Ook de vreemdeling die beschikt over een verblijfsvergunning
voor bepaalde tijd of onbepaalde tijd kan in aanmerking komen voor de verlening
van een terugkeervisum. Afgifte van een terugkeervisum kan in die gevallen
immers nodig zijn omdat sommige staten, derde landen, het bewijs van het recht
op terugkeer naar – in deze gevallen – de openbare lichamen wordt
verlangd als voorwaarde voor uitreis.
 
 Een terugkeervisum wordt niet verleend aan de vreemdeling, die beschikt
over een verblijfsvergunning voor bepaalde tijd verband houdend met bescherming,
voor diens terugkeer uit het land van herkomst. Indien de vreemdeling beschikt
over een verblijfsvergunning voor bepaalde tijd verband houdend met bescherming,
vormt een aanvraag tot het verlenen van een terugkeervisum in verband met
verblijf in het land van herkomst grond om verlenging van die vergunning te
weigeren dan wel tot intrekking van die vergunning over te gaan. De grond
voor verlening is daaraan immers kennelijk ontvallen. Ook de vreemdeling die
beschikt over een verblijfsvergunning voor bepaalde tijd verband houdend met
bescherming komt niet in aanmerking voor een terugkeervisum, aangezien diens
vluchtelingenpaspoort niet geldig is voor zijn land van herkomst; hij komt
evenmin in aanmerking voor een laissez-passer ten behoeve van een reis naar
het land van herkomst. Indien de vreemdeling van oordeel is dat hij niet meer
behoeft te vrezen voor vervolging in zijn land van herkomst, bijvoorbeeld
vanwege een regimewijziging, dan kan hij zich tot de eigen autoriteiten wenden
voor het verkrijgen van een nieuw nationaal document voor grensoverschrijding,
waarmee hij naar het land van herkomst kan reizen.
 
 Het ligt op de weg van de vreemdeling om aannemelijk te maken dat zich
een dringende reden als bedoeld in het eerste lid, onder
a, voordoet, die geen uitstel van de reis mogelijk maakt. De vreemdeling
dient voorts zelfstandig te beschikken over een document voor grensoverschrijding.
Dat betekent dat bijschrijving op andermans paspoort niet volstaat.
 De formulering van de beoordelingscriteria van het eerste lid, de onderdelen a tot en met f, is ontleend aan Hoofdstuk
A2 van de Vreemdelingencirculaire 2000.
 Onderdeel g van het eerste lid houdt verband
met de motie van het lid Çörüz van de Tweede Kamer der Staten
Generaal (Kamerstukken II, 2005–2006, 30 300, nr. 53), waarin
de regering wordt verzocht om, voor zover hier van belang, geen terugkeervisa
te verstrekken aan in Nederland verblijvende vreemdelingen
die zich hebben schuldig gemaakt aan of verdacht worden van terrorisme, oorlogsmisdaden,
of andere misdaden tegen de menselijkheid.
 
 Het vierde lid voorziet in de behoefte om
bij of krachtens algemene maatregel van bestuur regels te kunnen stellen over
de toepassing van de in de voorgaande leden vermelde gronden. Daarbij wordt
onder meer gedacht aan categorieën vreemdelingen die, in afwijking van
het eerste lid, onderdeel a, niet behoeven aan te tonen dat er sprake is van
een dringende reden voor het vertrek naar het buitenland.
 Daarbij valt de denken aan bijvoorbeeld:
 a. vreemdelingen die aantonen dat zij voor zakelijke doeleinden moeten
reizen, zoals vreemdelingen die een vergunning voor het verrichten van arbeid
in loondienst hebben aangevraagd en door hun werkgever voor zakelijke doeleinden
naar het buitenland worden gezonden;
 b. hier te lande geboren kinderen ten behoeve van wie een verblijfsvergunning
is aangevraagd, in geval beide ouders houder zijn van een verblijfsvergunning
voor bepaalde dan wel onbepaalde tijd of de Nederlandse nationaliteit bezitten;
 c. vreemdelingen die een positieve beslissing op hun aanvraag tot het
verlenen, verlengen of wijzigen van hun verblijfsvergunning hebben ontvangen,
maar nog in afwachting zijn van afgifte van het bijbehorende verblijfsdocument;
 d. vreemdelingen die in afwachting zijn van de beslissing op een aanvraag
tot het verlengen of wijzigen van hun verblijfsvergunning en die de aanvraag
om verlenging of wijziging tijdig, althans binnen een redelijke termijn van
zes maanden nadat de vergunning is verlopen, hebben ingediend.
 
 Met de in het eerste lid besloten voorwaarde,
dat het gaat om een vreemdeling die de openbare lichamen tijdelijk zal verlaten, wordt tot uitdrukking gebracht dat het terugkeervisum
niet kan worden verleend, indien de vreemdeling de openbare lichamen reeds
heeft verlaten. De bedoeling is immers dat het terugkeervisum in de openbare
lichamen wordt aangevraagd en verstrekt en derhalve niet in de situatie waarin
de vreemdeling ervoor heeft gekozen de openbare lichamen reeds te verlaten.
Het terugkeervisum wordt dan ook niet achteraf verleend.
 Daarnaast is voor een ordelijk verloop van de procedure vereist dat de
identiteit van de aanvrager wordt geverifieerd, voorafgaand aan diens uitreis
uit de openbare lichamen, aan de hand van zijn document voor grensoverschrijding.
Daarmee wordt gewaarborgd dat het terugkeervisum wordt aangebracht in het
document voor grensoverschrijding van de juiste persoon. Ook de vaststelling
van de aard van het verblijf van de juiste persoon aan de hand
van diens verblijfsdocument wordt daarmee gewaarborgd. Een en ander hangt
samen met artikel 2k, eerste lid, eerste volzin, welke bepaalt dat een terugkeervisum
door de vreemdeling in persoon wordt aangevraagd en de tweede volzin, die
inhoudt dat het terugkeervisum wordt aangebracht in het document voor grensoverschrijding.
 Artikel 2j
 Aan vreemdelingen die beschikken over een verblijfsvergunning voor bepaalde
tijd of onbepaalde tijd kan een terugkeervisum voor meerdere reizen worden
verleend, mits de geldigheid die van de verblijfsvergunning voor bepaalde
tijd niet overschrijdt. Indien na afloop van de geldigheidsduur van de verblijfsvergunning
voor bepaalde tijd aanleiding bestaat om het verblijf van de vreemdeling in
de openbare lichamen te beëindigen, mag dit voornemen niet gefrustreerd
worden doordat de vreemdeling over een terugkeervisum beschikt.
 Aan de vreemdeling die in afwachting is van de beslissing omtrent diens
aanvraag, kan slechts een terugkeervisum voor één reis worden
verleend, in verband met de onzekerheid van de verblijfsrechten van de vreemdeling.
Indien de vergunning wordt geweigerd, zou betrokkene niet aan een terugkeervisum
voor meervoudig gebruik de verwachting mogen ontlenen dat zijn terugkeer mogelijk
is.
 Het derde lid strekt ertoe aan de Minister
de bevoegdheid te verlenen om voor door hem aan te wijzen categorieën
van gevallen dan wel in individuele gevallen een uitzondering te maken op
de voorgaande leden.
 Daarbij wordt gedacht aan met name de volgende categorieën vreemdelingen:
 a. vreemdelingen die al wel een positieve beslissing op hun aanvraag tot
het verlenen van een verblijfsvergunning voor bepaalde tijd hebben ontvangen
maar nog in afwachting zijn van een afgifte van het bijbehorende verblijfsdocument;
 b. studenten die in afwachting zijn van een beslissing op hun aanvraag
tot verlenging van de verleende vergunning indien zij in het kader van hun
studie voor langere tijd naar het buitenland moeten reizen.
 Artikel 2m
 Dit artikel is gedeeltelijk ontleend aan artikel 3 van de Vw 2000. De
daarin opgenomen verwijzingen naar de Schengengrenscode zijn niet overgenomen,
aangezien de Schengengrenscode niet van toepassing is buiten het grondgebied
van het Koninkrijk in Europa.
 Net als in de Vw 2000 (artikel 3, derde lid) is het op grond van het eerste
lid van artikel 2m slechts mogelijk om na een bijzondere aanwijzing de toegang
te weigeren aan een vreemdeling die bescherming van de Nederlandse overheid
zegt nodig te hebben.
 Onderdeel E
 Artikel 3
 Dit artikel heeft technische wijzigingen ondergaan, die verband houden
met de beperking van de reikwijdte van de gehele WTU-BES, welke reikwijdte
is beperkt tot vreemdelingen. De onderdelen die specifiek betrekking hadden
op Nederlanders zijn daarom geschrapt.
 Onderdeel G
 Artikel 5
 Artikel 5 heeft behalve technische wijzigingen ook inhoudelijke wijzigingen
ondergaan. Ten eerste doordat «in het buitenland» is vervangen
door «buiten de openbare lichamen». Onder «in het buitenland»
kon immers worden verstaan: buiten het Koninkrijk. Door op te nemen «buiten de openbare lichamen» wordt het toepassingsbereik van het artikel
verruimd. Onder buitenland dient immers in dit verband ook te worden begrepen
Aruba, Curaçao of Sint Maarten, alsmede het in Europa gelegen deel
van het land Nederland. Dat laatste aangezien voor de openbare lichamen de
WTU-BES geldt en ten aanzien van het in Europa gelegen deel van Nederland
de Vw 2000.
 Onderdeel H
 Artikel 5a
 Dit artikel strekt ertoe naar analogie van artikel 12 van de Vw 2000 bij
of krachtens algemene maatregel van bestuur regels te kunnen stellen over
het toegestane verblijf in de zogenoemde vrije termijn, met een maximale verblijfsduur
van zes maanden. In de terminologie van de Wet valt zodanig verblijf aan te
merken als een vorm van verblijf van rechtswege. Bedoelde regels zullen worden
gesteld in het BTU-BES, analoog aan artikel 3.3 van het Vb 2000.
 Onderdeel I
 Artikel 6
 De redactie van het eerste lid is vereenvoudigd en aangepast aan de wijziging
van het toepassingsbereik van de Wet als gevolg van het opnieuw vastgestelde
artikel 1, en voorts het gewijzigde artikel 3 en het nieuwe artikel 5a.
 
 De vrijdom van leges en kosten ten aanzien van de verblijfsvergunning
voor bepaalde tijd in het vroegere tweede lid is geschrapt. Daarbij zij verwezen
naar het algemene deel van deze toelichting betreffende de invoering van legesverplichtingen.
 In het opnieuw vastgestelde tweede lid zijn thans kaders aangebracht met
betrekking tot de duur waarvoor een verblijfsvergunning voor bepaalde tijd
ten hoogste wordt verleend dan wel de geldigheidsduur daarvan wordt verlengd,
te weten: vijf achtereenvolgende jaren. Deze bepaling is ontleend aan artikel
14, derde lid, van de Vw 2000.
 Het vierde lid kon worden geschrapt, omdat daaraan geen behoefte meer
bestaat, aangezien de verblijfsvergunning voor bepaalde tijd altijd onder
beperkingen zal worden verleend en daaraan als regel voorschriften zullen
worden verbonden die verband houden met het doel waarvoor de verblijfsvergunning
voor bepaalde tijd wordt verleend, en waarvoor in voorkomend geval daaraan
voorafgaand een machtiging tot voorlopig verblijf is verleend.
 Het derde lid kon eveneens worden geschrapt als zijnde overbodig, omdat
uit de gewijzigde terminologie (per definitie) al volgt dat de verblijfsvergunning
voor onbepaalde tijd wordt afgegeven voor onbepaalde tijd.
 Onderdeel J
 Artikel 7
 In het opnieuw vastgestelde eerste lid is – naar analogie van artikel
9, eerste lid, van de Vw 2000 – een tweede volzin opgenomen, inhoudend
dat de Minister van Justitie aan de vreemdeling, die van rechtswege of bij
vergunning is toegelaten, een document of schriftelijke verklaring kan verschaffen
waaruit die toelating blijkt. Daaraan volgend is in een derde volzin opgenomen,
inhoudend dat de Minister van Justitie de modellen kan vaststellen van de
documenten en de schriftelijke verklaring, zulks naar analogie van artikel
9, derde lid, van de Vw 2000. Gelet op de betrekkelijk geringe vreemdelingenpopulatie
in de openbare lichamen en de relatief hoge kosten van invoering van vreemdelingendocumenten,
terwijl er een minder kostbaar alternatief voorhanden is in de vorm van de
zogenoemde sédula, uitgegeven door burgerzaken, wordt
vooralsnog afgezien van de verschaffing van vreemdelingendocumenten. In verband
daarmee zijn de tweede en de derde volzin van het eerste lid facultatief geredigeerd.
De sédula wordt afgegeven aan legale ingezetenen, derhalve aan Nederlanders
en vreemdelingen. Het bestaande model van de sédula wordt zodanig aangepast
dat daarop ook verblijfsaantekeningen zullen kunnen worden aangebracht. Op
het moment waarop de sédula wordt vervangen door de Nederlandse identiteitskaart,
die uitsluitend aan Nederlanders wordt afgegeven en niet aan vreemdelingen,
zal van de in dit onderdeel gegeven bevoegdheden in ieder geval gebruik worden
gemaakt.
 De vroegere leden twee tot en met vijf konden worden geschrapt. Zo bestaat
er geen behoefte aan een bepaling dat, indien de vergunning namens de Minister
van Justitie wordt verleend, die verlening geschiedt door een daartoe door
hem aangewezen ambtenaar, omdat uit het bestuursrecht zelf reeds voortvloeit
dat een bestuursorgaan van zijn bevoegdheden mandaat kan verlenen. In het
Europese deel van Nederland pleegt daartoe een mandaatbesluit of ook een ondermandaatbesluit
te worden uitgevaardigd. Hetzelfde geldt overigens voor de bevoegdheden die
in deze wet worden geattribueerd aan de korpschef en de Commandant van de
Koninklijke marechaussee. Vanzelfsprekend dient de gemandateerde bij het nemen
van beschikkingen namens de mandans wel in de betreffende beschikking tot
uitdrukking te brengen welk bestuursorgaan de mandans is. Een en ander is
in lijn met hoofdstuk 10, titel 10.1, van de Algemene wet bestuursrecht, welke
wet in de openbare lichamen overigens niet automatisch van toepassing is,
met dien verstande dat deze weer wel van toepassing is voor zover Nederlandse
bestuursorganen met een zetel in het Europees deel van Nederland (ministers
en de Kroon) handelen ter uitvoering van Nederlandse wetgeving, niet zijnde
oorspronkelijk Nederlands-Antilliaanse wetgeving.
 Evenmin bestaat nog behoefte aan een bepaling, neergelegd in het vroegere
derde lid, dat geen vergunning wordt verleend alvorens met door de Minister
van Justitie aan te wijzen instanties overleg is gepleegd.
 Het vroegere vierde lid, inhoudende dat het verzoek om toelating tot tijdelijk
verblijf of tot verblijf schriftelijk en met redenen omkleed gericht moest
worden aan de Minister van Justitie en ingediend bij de gezaghebber van het
betrokken eilandgebied, is vervangen door het nieuwe tweede lid. Daarin is
bepaald dat bij of krachtens algemene maatregel van bestuur regels kunnen
worden gesteld omtrent de wijze van indiening en behandeling van een aanvraag
en de gegevens die de vreemdeling in persoon moet verstrekken. Zulks is ontleend
aan artikel 24, eerste lid, onderdelen a en b, van de Vw 2000.
 Het is uitgangspunt dat een aanvraag moet worden ingediend bij het bestuursorgaan
dat bevoegd is het aangevraagde te verlenen. Voorschriften over de wijze van
indiening en behandeling behoeven naar hun aard niet noodzakelijkerwijs in
de Wet te worden vastgelegd maar kunnen op een lager niveau in algemeen verbindende
voorschriften worden neergelegd. Het tweede lid strekt daartoe.
 Het vroegere vijfde lid, houdende vrijdom van leges en kosten, is vervangen
door het huidige derde lid, waarin is bepaald dat de vreemdeling, in door
Onze Minister te bepalen gevallen en volgens door Onze Minister te geven regels,
leges verschuldigd is terzake van de afdoening van een aanvraag tot het verlenen,
verlengen van de geldigheidsduur of wijzigen van een verblijfsvergunning voor
bepaalde tijd of onbepaalde tijd. Tevens is daarin bepaald dat Onze Minister
daarbij kan bepalen dat de vreemdeling voor de afgifte van een document waaruit
de verblijfspositie blijkt leges verschuldigd is, alsmede dat de aanvraag
niet in behandeling wordt genomen dan wel het document niet wordt afgegeven,
als betaling achterwege blijft.
 Deze formuleringen zijn ontleend aan artikel 24, tweede lid, van de Vw 2000. Bedoelde regels zullen worden neergelegd in de Regeling toelating
en uitzetting BES (RTU-BES).
 
 In het vierde, vijfde en zesde lid zijn bepalingen
opgenomen met betrekking tot de ingangsdatum van de verblijfsvergunning voor
bepaalde tijd en onbepaalde tijd. Deze bepalingen zijn ontleend aan artikel
26 van de Vw 2000 en strekken ertoe het ontstaan van zogenoemde verblijfsgaten
tegen te gaan. Daartoe strekt met name het gewijzigde vijfde lid. Deze bepalingen
zijn niet slechts van belang voor uitzicht op verlening van een verblijfsgunning
voor onbepaalde tijd, maar ook met het oog op eventuele naturalisatie, welke
als regel immers een periode van ononderbroken toelating in de zin van de
Rijkswet op het Nederlanderschap vereist. In het zesde lid is thans een voorziening
opgenomen die tot doel heeft te voorkomen dat niet tijdig gedane aanvragen
tot verlenging tot verblijfsgaten leiden, in geval de niet tijdigheid van
de betreffende verlengingsaanvraag niet aan de aanvrager is toe te rekenen.
 
 Het voormalige zesde, nu zevende, lid is geherformuleerd,
teneinde dit af te stemmen op artikel 2c, en is ontleend aan artikel 14, tweede
lid, van de Vw 2000. Daarbij is de mogelijkheid vervallen om beperkingen op
te leggen met betrekking tot de woonplaats. Dit geldt zowel voor de verblijfsvergunning
voor bepaalde tijd als voor de verblijfsvergunning voor onbepaalde tijd. Als
gevolg daarvan behoeft voortaan in geval van wijziging van de woonplaats binnen
de openbare lichamen (verhuizing naar een plaats, gelegen in een ander openbaar
lichaam) voortaan geen wijziging van de verblijfsvergunning voor bepaalde
tijd of onbepaalde tijd meer te worden aangevraagd.
 
 Aan een verblijfsvergunning voor bepaalde tijd wordt, evenals dat het
geval is met betrekking tot de verblijfsvergunning regulier voor bepaalde
tijd in de zin van artikel 14 van de Vw 2000, altijd een beperking verbonden
die verband houdt met het doel van het verblijf, afgezien van de verblijfsvergunning
voor bepaalde tijd die verband houdt met bescherming als bedoeld in artikel
12a.
 Aan de verblijfsvergunning voor onbepaalde tijd worden evenwel voortaan
geheel geen beperkingen en voorschriften meer verbonden. Dat is geregeld in
het negende lid, analoog aan artikel 20, tweede lid, van de Vw 2000.
 
 Een beperking houdt verband met het verblijfsdoel en ziet zowel op dat
verblijfsdoel als ook op de bijzondere voorwaarden waaronder de verblijfsvergunning
voor bepaalde tijd voor dat doel wordt verleend. De beperking omvat derhalve
meer dan slechts de korte aanduiding van het verblijfsdoel. Ook de aan de
verblijfsvergunning voor bepaalde tijd te verbinden voorschriften houden verband
met het doel van het verblijf.
 Aangezien er bij de verlening van de verblijfsvergunning voor bepaalde
tijd altijd een reden is waarom de vreemdeling verblijf in de openbare lichamen
wordt toegestaan, wordt de verblijfsvergunning voor bepaalde tijd verleend
onder een beperking die daarmee verband houdt.
 Ook indien een verblijfsvergunning voor bepaalde tijd, anders dan verband
houdend met bescherming, wordt verleend zonder dat aan alle toelatingsvoorwaarden
is voldaan, geldt als regel dat er nog steeds een beperking aan de verblijfsvergunning
voor bepaalde tijd dient te worden verbonden.
 De beperkingen in de zin van verblijfsdoelen kunnen nader worden aangeduid
bij of krachtens algemene maatregel van bestuur, bijvoorbeeld naar analogie
van artikel 3.4 Vb 2000. Daarin is beschreven waarmee, met welke verblijfsdoelen,
de beperkingen zoal verband kunnen houden. Vooralsnog wordt een zo gedetailleerde
opsomming als bedoeld in hoofdstuk 3 Vb 2000 voor de openbare lichamen niet
nodig geacht en zal voor het merendeel kunnen worden volstaan
met beschrijving van beperkingen in de zin van de verblijfsdoelen en de bijbehorende
voorwaarden en voorschriften in de CTU-BES.
 De verblijfsdoelen die thans nog zijn beschreven in de Herziene Instructie
aan de Gezaghebbers zullen niettemin worden beschreven in het BTU-BES en zijn:
gezinshereniging en gezinsvorming, arbeid in loondienst, arbeid anders dan
in loondienst, verblijf als student, als stagiair, als praktikant, voortgezet
verblijf en verblijf als «penshonado/rentenier». Deze beperkingen
en voorschriften zullen worden uitgewerkt in het CTU-BES. Het verblijf verband
houdende met bescherming als bedoeld in artikel 12a zal een plaats krijgen
in de CTU-BES.
 
 De wijziging van het achtste lid vloeit voort
uit de wijziging van het zevende lid.
 Onderdeel K
 Artikel 8
 De nu vervallen delegatiebepaling van artikel 8, eerste lid, is op wetsystematische
gronden en in aangepaste vorm opgenomen in artikel 5a. De definitie van toerist,
voorzien in het nu vervallen tweede lid, wordt overgeheveld naar het BTU-BES.
 
 In plaats van een en ander bevat artikel 8 voortaan bepalingen, analoog
aan artikel 4:6 van de Algemene wet bestuursrecht. Het eerste lid verplicht een vreemdeling die buiten het geval van bezwaar
of beroep wenst dat de Minister terugkomt van het voor hem ongunstige standpunt,
ingenomen bij de beslissing op een eerdere aanvraag, nieuw gebleken feiten
of veranderde omstandigheden te noemen die tot een gunstiger resultaat kunnen
leiden. Indien zulks wordt nagelaten kan de Minister volstaan met een afwijzing
van de herhaalde aanvraag onder verwijzing naar de eerdere beschikking. Dit
is geregeld in het tweede lid. De bepaling hangt
samen met het feit dat een beschikking waartegen geen rechtsmiddel is ingesteld,
onherroepelijk wordt. Aan het beginsel dat zo een beslissing formele rechtskracht
heeft zou afbreuk kunnen worden gedaan, wanneer men de beschikking langs een
omweg zou kunnen aantasten door de Minister te vragen terug te komen van die
beschikking door het indienen van een nieuwe aanvraag. Dit artikel ziet niet
op de situatie dat het recht wordt gewijzigd. Indien het voor de aanvraag
relevante recht wordt gewijzigd kan er volgens de dan geldende bepalingen
een (nieuwe) aanvraag worden ingediend. Die aanvraag moet aan de hand van
de nieuwe voorschriften worden beoordeeld. Dit artikel is ook van toepassing
in geval van aanvragen tot het verlenen van een verblijfsvergunning voor bepaalde
tijd, verband houdend met bescherming als bedoeld in artikel 12a.
 Onderdeel L
 Artikel 9
 In het eerste lid is als algemene weigeringgrond
voor de verblijfsvergunning voor bepaalde tijd ingevoegd dat de vreemdeling
niet beschikt over een geldige machtiging tot voorlopig verblijf die overeenkomt
met het doel waarvoor de verblijfsvergunning voor bepaalde tijd is aangevraagd.
Deze grond komt overeen met artikel 16, eerste lid, onderdeel a, van de Vw
2000 en deze invoeging houdt verband met de invoeging van Hoofdstuk 2 Nationale
visa (de machtiging tot voorlopig verblijf).
 Met de inkorting van het tweede lid wordt
een onbedoelde afwijking van de Wet administratieve rechtspraak BES geschrapt.
Het is immers niet de bedoeling dat de bevoegde autoriteit van geval tot geval
kan beslissen dat hij de motivering van een ongunstige beslissing
achterwege kan laten op de enkele grond dat hij motivering niet wenselijk
vindt.
 Het nu vervallen derde lid kon als zijnde overbodig worden geschrapt.
 Door middel van het opnieuw vastgestelde derde lid en het toegevoegde vierde lid worden
categorieën vreemdelingen aangewezen welke zijn vrijgesteld van de voorwaarde
te beschikken over een geldige machtiging tot voorlopig verblijf. Deze zijn
ontleend aan artikel 17 van de Vw 2000.
 Onderdeel f van het derde lid maakt het mogelijk dat bij of krachtens
algemene maatregel van bestuur andere categorieën vreemdelingen worden
aangewezen wier aanvraag tot het verlenen van een verblijfsvergunning voor
bepaalde tijd niet wordt afgewezen wegens het ontbreken van een machtiging
tot voorlopig verblijf die overeenkomt met het doel waarvoor de verblijfsvergunning
voor bepaalde tijd is aangevraagd. Evenals dat het geval is in artikel 17,
tweede lid, van de Vreemdelingenwet is een (vierde) lid toegevoegd, dat een
zogenoemde voorhangprocedure voorschrijft, die dient te worden gevolgd ter
zake van een voordracht voor een vast te stellen algemene maatregel van bestuur.
Zodoende kan bijvoorbeeld worden voorkomen dat de opmerkingen van de zijde
van de Staten-Generaal ten aanzien van de reeds in het Staatsblad geplaatste
algemene maatregel van bestuur tot wijziging van de reeds vastgestelde maatregel
leiden. In de voorgestelde variant is het mogelijk om bijstellingen te verwerken
voordat het ontwerp wordt vastgesteld.
 Onderdeel M
 Artikel 10
 Deze technische wijziging strekt tot aanpassing van de gebruikte terminologie.
Omdat aan de verblijfsvergunning voor onbepaalde tijd geen beperkingen en
voorschriften worden verbonden, ingevolge het gewijzigde artikel 7, negende
lid, kon de vermelding van de verblijfsvergunning voor onbepaalde tijd, ter
vervanging van de vergunning tot verblijf, in artikel 10 achterwege worden
gelaten.
 Onderdeel N
 Artikel 11
 Deze wijziging is technisch van aard en strekt ertoe de verwijzing te
schrappen die werd gemaakt naar artikel 1 dat geen categorieën Nederlanders
meer bevat.
 Onderdeel P
 Artikel 12a
 De invoeging van dit artikel hangt samen met de implementatie van artikel
3 van het Europees Verdrag tot bescherming van de rechten van de mens en de
fundamentele vrijheden, welk Verdrag reeds geldt in het gehele Koninkrijk,
maar dat niet is geïmplementeerd in de Landsverordening toelating en
uitzetting van het land Nederlandse Antillen. Tevens wordt met invoeging van
dit artikel beoogd een passende implementatie te realiseren het op 28 juli
1951 te Genève tot stand gekomen Verdrag betreffende de status van
vluchtelingen (Trb. 1954, 88) en het op 31 januari 1967 te New York
tot stand gekomen Protocol betreffende de status van vluchtelingen (Trb. 1967,
76).
 
 In het eerste lid wordt bepaald aan welke vreemdelingen een verblijfsvergunning
voor bepaalde tijd kan worden verleend, verband houdende met bescherming,
en bij welke autoriteit een daartoe strekkend verzoek kan worden ingediend,
namelijk bij de Minister van Justitie, als zijnde de autoriteit die bevoegd
is een verblijfsvergunning voor bepaalde tijd te verlenen verband houdende
met bescherming.
 Het betreft vreemdelingen die zijn aan te merken als verdragsvluchteling
en vreemdelingen die aannemelijk hebben gemaakt dat zij bij uitzetting een
reëel risico lopen om te worden onderworpen aan folteringen, aan onmenselijke
of vernederende behandelingen of bestraffingen. Dit is geregeld in de onderdelen
a en b.
 De verblijfsvergunning voor bepaalde tijd verband houdende met bescherming
kan, op afhankelijke gronden, ook worden verleend aan de leden van het kerngezin
die gelijktijdig met de hoofdpersoon zijn ingereisd. Het betreft de echtgenote
of echtgenoot, het minderjarig kind dat feitelijk behoort tot het gezin van
de vreemdeling, bedoeld onder a of b, mits dat gezinslid dezelfde nationaliteit
heeft als die vreemdeling en gelijktijdig de openbare lichamen is ingereisd
(onderdeel c). De verblijfsvergunning voor bepaalde tijd kan op afhankelijke
gronden eveneens worden verleend aan de vreemdeling die als partner of als
meerderjarig kind zodanig afhankelijk is van de vreemdeling, bedoeld onder
a of b, dat hij om die reden behoort tot het gezin van die vreemdeling, mits
hij dezelfde nationaliteit bezit als die vreemdeling en gelijktijdig de openbare
lichamen is ingereisd (onderdeel d).
 
 Door de economische en sociale omstandigheden, de grote afstand tot het
Europese deel van Nederland, hun insulaire karakter, kleine oppervlakte en
bevolkingsomvang onderscheiden de openbare lichamen zich zodanig van het Europese
deel van Nederland dat een integrale overneming en toepassing van artikel
29 Vw van de 2000 voor de openbare lichamen niet passend is. Uitgangspunt
bij de wijziging van de WTU-BES is immers dat deze wet vooral eenvoudig en
praktisch moet blijven. Daarbij heeft een rol gespeeld dat onzeker is of en
hoeveel effect de transitie en de implementatie van de verdragsverplichtingen
zullen hebben op het aantal aanvragen om bescherming. Die onzekerheid maakt
het noodzakelijk om een zo groot mogelijke mate van flexibiliteit te bewerkstelligen
bij de behandeling van aanvragen om bescherming, zonder afbreuk te doen aan
het absolute karakter van met name artikel 3 EVRM. Daartoe zullen in aanvulling
op artikel 12a regels worden neergelegd in de CTU-BES, welke regels snel kunnen
worden aangepast aan de zich voordoende ontwikkelingen.
 
 Daarom is, anders dan in het vergelijkbare artikel 29 Vw 2000, in artikel
12a niet bepaald dat de verblijfsvergunning voor bepaalde tijd verband houdende
met bescherming op grond van nationaal beleid ook kan worden verleend met
het oog op subsidiaire bescherming (waarop artikel 29, eerste lid, onder c
en d, Vw 2000 betrekking heeft). Om dezelfde reden is evenmin bepaald dat
de verblijfsvergunning voor bepaalde tijd verband houdend met bescherming
kan worden verleend aan de gezinsleden die weliswaar niet gelijktijdig zijn
ingereisd maar toch nog wel binnen drie maanden zijn nagereisd. Op grond van
dat laatste komt niet meer aan de orde de bevoegdheid om bedoelde vergunning
ook te verlenen aan gezinsleden die niet binnen drie maanden zijn nagereisd,
maar die of ten behoeve van wie binnen die drie maanden een mvv is aangevraagd.
 
 Vanzelfsprekend staat artikel 12a, eerste lid, onderdelen c en d, er niet
aan in de weg om aan een gezinslid een verblijfsvergunning voor bepaalde tijd
te verlenen verband houdend met bescherming met toepassing van artikel 12a,
eerste lid, onderdeel a of b, in geval dat gezinslid op zelfstandige gronden
is aan te merken als verdragsvluchteling of dat gezinslid aannemelijk heeft
gemaakt zelf risico te lopen bij uitzetting te worden onderworpen aan folteringen,
aan onmenselijke of vernederende behandelingen of bestraffingen.
 
 Gezinsleden die niet voldoen aan artikel 12a kunnen ervoor kiezen om een
verblijfsvergunning voor bepaalde tijd aan te vragen in het kader van gewone gezinshereniging en derhalve geen verband houdend met bescherming
in de zin van artikel 12a. Daarbij zal er in voorkomend geval, met het oog
op artikel 8 EVRM, rekening mee worden gehouden dat aan de echtgenoot, partner
of ouder op zelfstandige gronden een verblijfsvergunning voor bepaalde tijd
verband houdend met bescherming is verleend. Dat zal op basis van artikel
9, eerste lid, onderdeel b, worden neergelegd in de CTU-BES.
 
 In de bevoegdheid om de verblijfsvergunning voor bepaalde tijd verband
houdend met bescherming te verlenen ligt vanzelfsprekend besloten de bevoegdheid
om de geldigheidsduur daarvan te verlengen, alsmede om verlenging ervan te
weigeren en ook om die vergunning in te trekken.
 
 Op herhaalde aanvragen omtrent de verblijfsvergunning voor bepaalde tijd,
al dan niet verband houdend met bescherming, is artikel 8 van toepassing.
Daarbij zij verwezen naar de toelichting op dat artikel.
 
 In het BTU-BES zal met toepassing van artikel 7, tweede lid, van de Wet
een voorziening worden getroffen die voorkomt dat een aanvraag als bedoeld
in artikel 12a kan worden gedaan op andere gronden dan voorzien in artikel
12a dan wel dat hangende de beslissing op laatstbedoelde aanvraag, de beslissing
op bezwaar of beroep inbegrepen, een daartoe strekkende, separate aanvraag
wordt gedaan. Die voorziening zal vanzelfsprekend geen betrekking hebben op
de separate aanvraag van het gezinslid dat niet voldoet aan artikel 12a en
dat verblijf vraagt bij een vreemdeling die wel voldoet aan artikel 12a.
 
 De procedure zal, zoals reeds toegelicht in het algemeen deel van deze
toelichting, worden beschreven c.q. uitgewerkt in de CTU-BES.
 Onderdeel Q
 Dit onderdeel strekt ertoe het bestaande artikel 13 in die zin te verduidelijken
dat het einde van de toelating van rechtswege of krachtens vergunning verleend
van de hoofdpersoon ook het einde met zich brengt van de afhankelijke toelating
van de gezinsleden. De uitzondering op die regel, vervat in de tweede volzin,
kon worden geschrapt, omdat daaraan geen behoefte meer bestaat. De daarin
opgenomen verwijzing naar artikel 3, eerste lid, onderdeel f, zag immers op
Nederlandse echtgenoten, terwijl artikel 3 niet langer betrekking heeft op
Nederlanders.
 Onderdeel R
 Als gevolg van het opnieuw vastgestelde artikel 16 rust op de vreemdeling
de rechtsplicht om de openbare lichamen binnen een bij artikel 16a bepaalde
termijn te verlaten indien hij niet of niet langer toelating van rechtswege
of bij vergunning verleend heeft en het hem niet of niet langer is toegestaan
de beslissing omtrent een verblijfsvergunning voor bepaalde tijd of onbepaalde
tijd in de openbare lichamen af te wachten. In verband daarmee bestaat geen
behoefte meer aan het oorspronkelijke artikel 14, tweede
lid, inhoudende dat de beschikking tot intrekking van de vergunning
tot verblijf de aanzegging bevat de openbare lichamen te verlaten binnen een
daarbij te bepalen redelijke termijn binnen welke de betrokkene orde op zaken
zal kunnen stellen. Aan het nu vervallen onderdeel a van het oorspronkelijk
eerste lid bestaat geen behoefte meer, nu artikel 25, waarnaar werd verwezen,
is vervallen ingevolge Landsverordening van 11 september 1997 (P.B. 1997,
237) en artikel 24, waarnaar eveneens werd verwezen, is vervallen door onderdeel
KK.
 Onderdelen S en T
 De hoofdstukken 8 en 9 zijn ingevoegd met als doel de vroegere artikelen
15, 16 en 19 te moderniseren, waarin de uitzetting, verwijdering en de bewaring
ter fine van uitzetting werden geregeld en waarin taken waren toegedeeld aan
de gezaghebber en de Procureur-Generaal. In verband met de staatkundige hervormingen
verkrijgt de gezaghebber taken die vergelijkbaar zullen zijn met die van een
burgemeester. Voorts is het in Nederland niet gebruikelijk dat de burgemeester
of ook de Procureur-Generaal tot taak heeft om vreemdelingenrechtelijke taken
en bevoegdheden uit te oefenen, maar is ter zake de Minister van Justitie
bevoegd.
 Aan het in de Landsverordening toelating en uitzetting bestaande onderscheid
tussen verwijdering en uitzetting bestaat geen behoefte meer en dat onderscheid
is daarom vervallen. In de Wet zal, voor zover hier van belang, voortaan nog
slechts sprake zijn van uitzetting. De terminologie is daarmee aangepast aan
die van de Vw 2000.
 Met de bevoegdheid tot uitzetting in de zin van de Vw 2000 hangen samen
de vertrekplicht en de vertrektermijnen. De daarbij behorende bepalingen zijn
overgenomen uit hoofdstuk 6 van de Vw 2000.
 In verband met een en ander zijn hoofdstukken opgenomen met betrekking
tot de vrijheidsbeperkende en vrijheidontnemende maatregelen (hoofdstuk 8),
alsmede de vertrekplicht en de vertrektermijnen (hoofdstuk 9).
 Voorts bevatte het voormalige artikel 15, tweede lid, de mogelijkheid
om in geval van verwijdering van een persoon een verbod op te leggen om binnen
een bepaalde termijn in de Nederlandse Antillen terug te keren, welk verbod
vergelijkbaar is met ongewenstverklaring van artikel 67 Vw 2000. Ook de bepalingen
verband houdend met de ongewenstverklaring zijn overgenomen uit de Vw 2000.
 Voorts zijn door middel van het nieuwe hoofdstuk 8 (de nieuwe artikelen
15 tot en met 15d) met name enkele bepalingen toegevoegd met betrekking tot
beperking van de vrijheid van beweging van vergunningplichtige aanvragers,
afgeleid van de artikelen 56 tot en met 60 van de Vw 2000.
 Artikel 15
 Artikel 15, eerste lid, betreft de beperking van de vrijheid van beweging
op grond dat het belang van de openbare orde of de nationale veiligheid dat
vordert, ten aanzien van een vreemdeling die geen geldige verblijfsvergunning
voor bepaalde tijd of onbepaalde tijd heeft, geen toelating van rechtswege
heeft noch ook in afwachting is van de beslissing op een aanvraag, terwijl
niet bij of krachtens de wet dan wel op grond van een rechterlijke beslissing
uitzetting van de vreemdeling achterwege dient te blijven totdat op de aanvraag
is beslist. Dit is ontleend aan artikel 56, eerste lid, onderdeel a, van de
Vw 2000. Vanzelfsprekend dient de beperking van de vrijheid van beweging te
worden opgeheven zodra de persoon te kennen geeft het land te willen verlaten
en hiertoe voor hem ook gelegenheid bestaat. Dit is geregeld in artikel 15,
tweede lid, dat is ontleend aan artikel 56, tweede lid, van de Vw 2000.
 In het eerste lid is uitdrukkelijk bepaald dat beperking van de vrijheid
van beweging een bevoegdheid van de Minister van Justitie is. Ook onder de
Wet zal de Minister van deze bevoegdheid mandaat kunnen verlenen. Een uitdrukkelijke
bepaling terzake is daartoe, naar de mening van de regering, niet nodig. Overeenkomstig
de huidige, in het Europese deel van het land Nederland gebruikelijke mandaatregelingen,
zal het mandaat worden verleend aan de korpschef of aan een andere, hooggeplaatste
ambtenaar.
 Artikel 15a
 Artikel 15a heeft betrekking op personen wier verzoek om bescherming,
bedoeld in artikel 12a van de Wet, is afgewezen. Op grond van artikel 15a
kan Onze Minister aan de betrokken vreemdeling een aanwijzing geven om
zich op te houden in een bepaalde ruimte of op een bepaalde plaats. Dit artikel
komt grotendeels overeen met artikel 57 van de Vw 2000.
 Artikel 15b
 Op grond van artikel 15b kan Onze Minister de vreemdeling, bedoeld in
artikel 15, eerste lid, een ruimte of plaats aanwijzen die is beveiligd tegen
ongeoorloofd vertrek, indien zulks voor de uitzetting noodzakelijk is, vergelijkbaar
met artikel 58 van de Vw 2000.
 Artikel 15c
 Het uitgangspunt van artikel 15c is dat, indien een vreemdeling geen toelating
tot verblijf van rechtswege of bij vergunning verleend heeft en het hem niet
of niet langer is toegestaan de beslissing omtrent een verblijfsvergunning
voor bepaalde tijd of onbepaalde tijd in de openbare lichamen af te wachten,
hij kan worden uitgezet en hij, indien de openbare orde of de nationale veiligheid
zulks vordert, in bewaring kan worden gesteld in het belang van de uitzetting.
Naar analogie van artikel 59 van de Vw 2000 is de bevoegdheid tot inbewaringstelling
van een vreemdeling gekoppeld aan diens uitzetting. Dat komt tot uiting in
de woorden «in het belang van de uitzetting» die in de aanhef
van het eerste lid zijn opgenomen. Bovendien is bewaring, evenals in artikel
59 van de Vw 2000, slechts mogelijk indien het belang van de openbare orde
of nationale veiligheid dat vordert. Dat is, ingevolge de jurisprudentie,
pas het geval indien er aanwijzingen zijn om te vermoeden dat de vreemdeling
zich aan de uitzetting zal onttrekken.
 
 In het tweede lid wordt het uitgangspunt gehanteerd dat, indien de voor
de uitzetting van een vreemdeling noodzakelijke papieren voorhanden zijn,
de openbare orde de bewaring van de vreemdeling vordert. In dat geval is het,
anders dan bij de bewaring op grond van het eerste lid, voor de bewaring niet
nodig dat er aanwijzingen zijn dat de vreemdeling zich aan de uitzetting zal
onttrekken. De achtergrond bij deze mogelijkheid is dat in de praktijk behoefte
bestaat aan het toepassen van bewaring indien alle voor de terugkeer van de
vreemdeling noodzakelijke bescheiden (paspoort, laissez-passer, vliegtickets)
reeds voorhanden zijn of binnen de termijn van vier weken aanwezig zullen
zijn, bijvoorbeeld omdat de diplomatieke vertegenwoordiging vervangende reisdocumenten
in het vooruitzicht heeft gesteld. De bewaring dient ertoe te voorkomen dat
de vreemdeling zich alsnog aan de uitzetting zal onttrekken en in de illegaliteit
zal begeven.
 Gelet op het feit dat deze vorm van bewaring slechts toegepast kan worden
indien enkel nog de fysieke uitzetting gerealiseerd dient te worden, is deze
bewaring aan een maximum van vier weken gebonden. In het vierde lid is voorts,
evenals in artikel 59, derde lid, van de Vw 2000, geregeld dat de bewaring
ten hoogste vier weken bedraagt in geval de bewaring wordt opgelegd hangende
de beslissing omtrent een aanvraag. Daarbij geldt dat de vreemdeling niet
of niet meer in bewaring kan worden gesteld indien de beslissing op de aanvraag
niet binnen een termijn van vier weken kan worden genomen. Deze regel die
reeds in de Vreemdelingenwet van 1965 was neergelegd en ook geldt voor de
vrijheidsbeperkende en -benemende maatregelen op grond van artikel 57 en 58
van de Vw 2000, alsmede de artikelen 15a en 15b van de Wet, heeft tot doel
om veilig te stellen dat deze maatregelen alleen mogelijk zijn in gevallen
waarin op korte termijn een beslissing omtrent eventuele uitzetting te verwachten
is. Er bestaat vooralsnog geen aanleiding om de termijn van vier weken te
verlengen.
 In het eerste lid, aanhef, is de bevoegdheid tot inbewaringstelling uitdrukkelijk
aan de Minister van Justitie verleend. Van deze bevoegdheid blijft mandaat
mogelijk; de in Nederland bestaande mandaatregelingen zullen daartoe waar
nodig worden aangepast. Omdat het om een ingrijpende bevoegdheid
gaat, blijft het mandaat voorbehouden aan de korpschef of andere, hooggeplaatste
functionarissen.
 Hoofdstuk 9 Vertrek, uitzetting en ongewenstverklaring
 Onderdeel V
 Artikel 16
 De vreemdeling die geen toelating van rechtswege of bij vergunning verleend
heeft en aan wie het niet is toegestaan de beslissing omtrent een verblijfsvergunning
voor bepaalde tijd of onbepaalde tijd in de openbare lichamen af te wachten,
dient de openbare lichamen uit eigen beweging te verlaten binnen de in artikel
16a bepaalde termijn. Dit uitgangspunt, dat voor zich spreekt, is in het voorgestelde
artikel 16, eerste lid, verwoord. De eigen verantwoordelijkheid van de vreemdeling
om de openbare lichamen te verlaten wordt daarbij voorop gesteld.
 De verplichting om de openbare lichamen te verlaten is afhankelijk van
de vraag of de vreemdeling toestemming heeft om in de openbare lichamen te
verblijven. De rechtsplicht van de vreemdeling om de openbare lichamen te
verlaten ontstaat vanaf het moment waarop het toegestane verblijf eindigt.
Voor een vreemdeling aan wie het nooit toegestaan is geweest in de openbare
lichamen te verblijven en zich dus illegaal toegang tot de openbare lichamen
heeft verschaft, ontstaat deze rechtsplicht meteen vanaf het moment waarop
hij zich illegaal toegang tot de openbare lichamen heeft verschaft.
 Voor de vreemdeling die wel een aanvraag heeft ingediend, maar wiens aanvraag
is afgewezen en het bezwaar of beroep de werking van de bestreden beschikking
niet opschort, hetgeen regel is, ontstaat de rechtsplicht na de afwijzing
van de aanvraag. Als hangende de beslissing op bezwaar of beroep de werking
van de bestreden beschikking is opschort ingevolge een rechterlijke beslissing,
dan ontstaat of herleeft de rechtsplicht nadat de opschorting is geëindigd.
 Met betrekking tot de mogelijkheid dat hangende de beslissing op bezwaar
of beroep de werking van de beschikking is opschort is in het tweede lid neergelegd,
dat van de vreemdeling desalniettemin medewerking kan worden gevorderd aan
de voorbereiding van het vertrek uit de openbare lichamen. Deze regeling is
opgenomen opdat ingeval de negatieve beslissing in de rechterlijke procedure
wordt bevestigd, het vertrek ook zo snel mogelijk kan plaatsvinden. De voorgestelde
uitdrukkelijke regeling is nodig, omdat in het geval waarin hangende het bezwaar
of beroep de werking van de beschikking is opschort, daarmee ook de rechtsplicht
van de vreemdeling om de openbare lichamen uit eigen beweging te verlaten
is opgeschort. Anders gezegd: de vreemdeling heeft toestemming in de openbare
lichamen te verblijven en hoeft dus op grond van artikel 16, eerste lid, de
openbare lichamen niet te verlaten. Om in dat geval toch medewerking van de
vreemdeling te kunnen vorderen aan de voorbereiding van het vertrek is in
het tweede lid een grondslag neergelegd.
 Onderdeel W
 Artikel 16a
 In artikel 16a is geregeld dat de vreemdeling de openbare lichamen binnen
vier weken uit eigen beweging dient te verlaten. Artikel 16a bouwt daarmee
voort op artikel 16, waarin de rechtsplicht voor de vreemdeling om de openbare
lichamen uit eigen beweging te verlaten is neergelegd. Het wetsvoorstel gaat
uit van één in de wet neergelegde vertrektermijn, met de bevoegdheid
voor de Minister van Justitie om in bepaalde gevallen een kortere termijn
te stellen. Het gevolg van deze in de wet neergelegde termijn is, dat de rechter,
wanneer hij het beroep van de vreemdeling tegen de afwijzing
van zijn aanvraag ongegrond verklaart, geen andere vertrektermijn kan geven.
Om die reden kan worden aangenomen, dat de vertrektermijn als zodanig bij
de rechter niet ter discussie zal staan. De vertrektermijn van vier weken
gaat lopen nadat de toelating tot verblijf van rechtswege of bij vergunning
verleend is geëindigd. Grofweg kan de toelating tot verblijf van de vreemdeling
op twee manieren eindigen. De eerste manier is door afwijzing van de aanvraag
voor een verblijfsvergunning, door intrekking van de verleende verblijfsvergunning
of door de niet-verlenging van de geldigheidsduur ervan. De tweede manier
waarop de toelating tot verblijf kan eindigen is door verval van rechtswege,
dat wil zeggen zonder dat er een beschikking aan te pas komt. Dat is bijvoorbeeld
het geval indien de zogenaamde vrije termijn van artikel 5a of de toelating
ex artikel 3 eindigt. De toelating tot verblijf eindigt eveneens van rechtswege
indien de eventuele opschortende werking hangende de beslissing op bezwaar
of (administratief) beroep eindigt. Het eerste lid beoogt geen onderscheid
te maken tussen de verschillende manieren waarop de toelating tot verblijf
kan eindigen. Om die reden is gekozen voor een neutrale bewoording «nadat
de toelating van rechtswege is geëindigd, de verblijfsvergunning voor
bepaalde tijd of onbepaalde tijd is verstreken dan wel het de vreemdeling
niet langer is toegestaan de beslissing omtrent een aanvraag tot het verlenen,
wijzigen of het verlengen van de geldigheidsduur van een zodanige vergunning
in de openbare lichamen af te wachten». Voor de vraag vanaf welk moment
de vertrektermijn daadwerkelijk gaat lopen is van belang of het instellen
van bezwaar of administratief beroep opschortende werking is verbonden. Kenmerk
van de opschorting is dat de gevolgen van de bestreden beschikking, bijvoorbeeld
de afwijzing van de aanvraag, nog niet in werking treden.
 
 Ook in het systeem van de in de wet neergelegde vertrektermijn kan een
bevoegdheid van de Minister van Justitie om de vertrektermijn in een concreet
geval te verkorten moeilijk worden gemist. Er kunnen zich nu eenmaal omstandigheden
voordoen, die het wenselijk maken om een kortere termijn te geven dan de vier
weken ingevolge het eerste lid. In het vierde lid is daarom voorzien in een
bevoegdheid van de Minister van Justitie om de vertrektermijn te verkorten,
hetzij in het belang van de uitzetting hetzij in het belang van de openbare
orde of de nationale veiligheid. Onder «openbare orde» is overigens
ook begrepen de openbare rust. De verkorting van de vertrektermijn in het
belang van de uitzetting kan worden toegepast wanneer de mogelijkheid om uit
te zetten voor langere tijd illusoir zou worden indien de vreemdeling de vertrektermijn
van vier weken zou worden gegund. Hierbij valt te denken aan het geval waarin
de vreemdeling verplicht is de openbare lichamen uit eigen beweging te verlaten,
daarvoor ingevolge het eerste lid vier weken de tijd heeft, maar voor ommekomst
van die vier weken een reismogelijkheid bestaat. Als de eerstvolgende reismogelijkheid
bijvoorbeeld pas over zes weken zou zijn, derhalve na afloop van de vertrektermijn
van vier weken, dan dient de Minister de vertrektermijn zodanig te kunnen
verkorten, dat de vreemdeling desnoods kan worden uitgezet met gebruikmaking
van de eerstbedoelde reismogelijkheid. Naast de verkorting van de vertrektermijn
in het belang van de uitzetting, kunnen redenen van openbare orde of de nationale
veiligheid aanleiding zijn voor de Minister van Justitie om de vertrektermijn
te verkorten. Een voorbeeld daarvan kan zijn de afwijzing van de aanvraag
van een vreemdeling die een oorlogsmisdadiger blijkt te zijn.
 
 De verkorting van de vertrektermijn kan op twee manieren aan de rechter
ter beoordeling komen. Als de Minister tegelijk met de afwijzing van de aanvraag
de vertrektermijn verkort, bijvoorbeeld in het voorbeeld van de oorlogsmisdadiger,
dan zal de rechter bij de beoordeling van het beroep tegen de
afwijzing ook de verkorting van de termijn beoordelen. Indien de Minister
pas na afloop van het beroep op de rechter de vertrektermijn verkort, dan
is afzonderlijk bezwaar en beroep niet uitgesloten. Tot slot merken wij nog
op dat de bevoegdheid om de vertrektermijn te verkorten geen gevolg heeft
voor de termijn waarbinnen de vreemdeling bezwaar of beroep kan instellen.
Deze termijn bedraagt ingevolge artikel 19 vier weken, in afwijking van artikel
16 van de Wet administratieve rechtspraak BES.
 Onderdeel X
 Artikel 16b
 Nu de WTU-BES niet opschortende werking aan het maken van bezwaar of het
instellen van (administratief) beroep verbindt, kan aan het bezwaar of (administratief)
beroep slechts opschortende werking toekomen uit kracht van een rechterlijke
beslissing op een verzoek om voorlopige voorziening (ingevolge artikel 88
van de Wet administratieve rechtspraak BES). In dat geval heeft de vreemdeling,
zolang de opschortende werking duurt (zie daarvoor de artikelen 90 en 91 van
de Wet administratieve rechtspraak BES), toelating tot verblijf, en gaat de
vertrektermijn niet lopen. Na afloop van de opschortende werking heeft de
vreemdeling, ingevolge het voorgestelde eerste lid, vier weken de tijd om
de openbare lichamen uit eigen beweging te verlaten. Voor de goede orde merken
wij op, dat de vertrektermijn ook vier weken bedraagt, indien het verzoek
om voorlopige voorziening is toegewezen nadat de oorspronkelijke vertrektermijn
reeds was verstreken. Ingevolge het tweede lid wordt de beroepstermijn in
mindering gebracht op de vertrektermijn indien de vreemdeling de beroepstermijn
ongebruikt heeft laten verstrijken, terwijl tijdens die beroepstermijn opschortende
werking bestond. De bezwaar- en beroepstermijn bedraagt ingevolge artikel
19 van de WTU-BES vier weken, in afwijking van artikel 16 van de Wet administratieve
rechtspraak BES. Deze termijn komt daarmee overeen met de termijn waarbinnen
de vreemdeling uit eigen beweging de openbare lichamen dient te verlaten.
Wij zijn van mening dat ingeval de vreemdeling geen bezwaar of (administratief)
beroep heeft willen instellen, de vreemdeling de voorbereidingen voor zijn
vertrek heeft kunnen treffen.
 In het derde lid is de vertrektermijn neergelegd van de vreemdeling die
onmiddellijk voorafgaand aan zijn binnenkomst in de openbare lichamen geen
rechtmatig verblijf heeft gehad, dat wil zeggen nimmer toelating van rechtswege
heeft gehad en nimmer een aanvraag tot het verlenen van een verblijfsvergunning
voor bepaalde tijd of onbepaalde tijd heeft ingediend. Hiermee wordt gedoeld
op de vreemdeling die illegaal in de openbare lichamen verblijft. Wanneer
een dergelijk geval zich voordoet, dan zal de vreemdeling geen termijn worden
gegund om de openbare lichamen uit eigen beweging te verlaten en is de vreemdeling
onmiddellijk uitzetbaar.
 De vreemdeling wiens toelating tot verblijf is geëindigd door afloop
van de zogenaamde vrije termijn (geregeld in artikel 5a) behoeft evenmin een
vertrektermijn gegeven te worden. De vreemdeling die in het verleden toelating
tot verblijf op basis van artikel 3 of 6 heeft genoten maar de openbare
lichamen niet binnen de voor hem geldende vertrektermijn heeft verlaten, valt
niet onder het toepassingsbereik van het tweede lid. De vreemdeling die in
zodanig geval wordt aangetroffen kan onmiddellijk worden uitgezet aangezien
de in het eerste lid bedoelde vertrektermijn reeds zal zijn verstreken.
 
 Het derde lid komt overeen met artikel 64 van de Vw 2000. De bescherming
tegen uitzetting in deze gevallen moet worden onderscheiden van de situatie
waarin de vreemdeling medische behandeling in de openbare lichamen behoeft
en om die grond voor een verblijfsvergunning in aanmerking zou kunnen komen.
 Artikelen 16d en 16e
 Deze artikelen dienen ter modernisering van het verbod op terugkeer, dat
was neergelegd in het voormalige artikel 15, tweede lid, naar analogie van
artikel 67 van de Vw 2000. Er is ten opzichte van dat laatste artikel geen
inhoudelijke wijziging beoogd. Daaraanvolgend is de inhoud van artikel 68
Vw 2000 overgenomen in artikel 16e.
 Onderdeel Y
 De onderdelen a en b van artikel 17 zijn opnieuw vastgesteld in verband
met het gewijzigde artikel 7. In het oorspronkelijke onderdeel a ontbrak ten
onrechte de verblijfsvergunning voor bepaalde tijd, die nu is ingevoegd. Aan
de verblijfsvergunning voor bepaalde tijd worden ingevolge artikel 7, zevende
lid, beperkingen verbonden en aan die vergunning kunnen voorschriften worden
verbonden. Op grond van artikel 7, negende lid, worden aan de verblijfsvergunning
voor onbepaalde tijd geen beperkingen en voorschriften verbonden. Van wijziging
van aan de verblijfsvergunning voor onbepaalde tijd verbonden voorwaarden,
beperkingen of voorschriften kan derhalve geen sprake zijn, met dien verstande
dat de bestaande voorwaarden, beperkingen of voorschriften ingevolge het overgangsrecht
worden geacht van rechtswege te zijn opgeheven.
 Onderdeel Z
 Artikel 19
 Artikel 19 heeft betrekking op de beroepstermijnen, zoals die in vreemdelingenzaken
gelden. Als hoofdregel is de beroepstermijn, in afwijking van artikel 16 van
de Wet administratieve rechtspraak BES, vier weken. Deze beroepstermijn, die
is neergelegd van het eerste lid, is ongewijzigd overgenomen uit artikel 69
van de Vw 2000. De beroepstermijn is van toepassing op het indienen van een
bezwaarschrift, een administratief beroepschrift, het instellen van beroep
bij het Gerecht en op het instellen van hoger beroep bij het Hof. Er is geen
reden om deze termijn te wijzigen.
 In het tweede lid is een uitzondering neergelegd op de beroepstermijn
van vier weken. Ingevolge artikel 22k wordt de oplegging van een vrijheidbeperkende
of vrijheidontnemende maatregel voor de toepassing van artikel 3 van de Wet
administratieve rechtspraak BES gelijk gesteld met een beschikking. Vanwege
de ingrijpende aard van dergelijke besluiten is het instellen van beroep tegen
een dergelijk besluit niet aan een termijn gebonden. Bovendien zou, wanneer
de oplegging van de maatregel langer dan vier weken duurt, de vreemdeling
daartegen ingevolge het eerste lid niet meer in beroep kunnen. Dat is vanzelfsprekend
bij een dergelijk ingrijpend besluit ongewenst.
 Onderdelen BB en CC
 Deze onderdelen strekken ertoe om subdelegatie van de bevoegdheid tot
het vaststellen van algemeen verbindende voorschriften door de regering mogelijk
te maken, met betrekking tot de in deze artikelen vermelde onderwerpen, waaronder
ook technische voorschriften, zoals de aanwijzing van plaatsen waarbuiten
vreemdelingen niet mogen ontschepen aan te wijzen.
 Onderdelen EE, FF, GG en HH
 Artikel 22a
 Met betrekking tot de attributie van bevoegdheden zij verwezen naar het
algemeen deel van deze toelichting. Het opnieuw vastgestelde artikel 22a vervangt
het artikel 22a van de Landsverordening toelating en uitzetting. De toedeling
van bevoegdheden is vervangen door een mengvorm van de artikelen
46 en 47 van de Vw 2000. Doel daarvan is het mogelijk te maken dat ambtenaren
belast met de grensbewaking ook kunnen worden belast met het (binnenlands)
vreemdelingentoezicht, waartoe primair de ambtenaren van politie bevoegd zijn,
en andersom, alsmede dat bij besluit van de Minister ook andere ambtenaren
daartoe kunnen worden aangewezen.
 In het derde lid is geregeld dat de ambtenaren van de Koninklijke Marechaussee
en de ambtenaren van politie, bedoeld in het eerste lid, onder a, respectievelijk
b, de taken in het kader van de grensbewaking uitoefenen onder gezag van de
Commandant van de Koninklijke Marechaussee. Tevens is daarin geregeld dat
de ambtenaren van de Koninklijke Marechaussee en de ambtenaren van politie,
bedoeld in het eerste lid, onder a, respectievelijk b, het toezicht op personen
uitoefenen onder leiding van de korpschef.
 
 Aangezien het in de rede ligt dat behalve lokaal geworven personeel ook
de ambtenaren van de Immigratie- en Naturalisatiedienst, de Dienst Terugkeer
en Vertrek, de Koninklijke marechaussee en de politie van het Europese deel
van Nederland zullen worden ingezet ter uitvoering van de WTU-BES, ligt het
ook in de rede om hen zoveel mogelijk te voorzien van bevoegdheden welke uit
hoofde van de Vw 2000 aan hen zijn toegedeeld.
 Daartoe zijn de bepalingen van de artikelen 48 tot en met 53 van de Vw
2000 overgenomen in de artikelen 22c tot en met 22g.
 Bedoelde bepalingen hebben betrekking op: informatieverstrekking, toepassing
van bevoegdheden, staande houding en ophouding, onderzoek van vervoermiddelen,
het innemen dan wel bewaren van reis- en identiteitspapieren en het daarin
aantekeningen maken, alsmede het binnentreden van woningen.
 Artikel 22c
 In afdeling 1, paragraaf 2 van hoofdstuk 12 zijn de bevoegdheden
neergelegd van de ambtenaren, belast met de grensbewaking en de ambtenaren
belast met het toezicht op vreemdelingen. Daarbij gaat het deels om bevoegdheden
in het kader van het toezicht op de naleving en deels om bevoegdheden die
meer in de uitvoerende sfeer liggen. In de WTU-BES zal, evenmin als dat in
de Vw 2000 het geval is, een expliciet onderscheid worden gemaakt tussen het
toezicht op de naleving en de uitvoering. Op de bevoegdheden die meer in de
sfeer van de uitvoering liggen zijn de artikelen 5:12, 5:13 en 5:20 van de
Algemene wet bestuursrecht (Awb), voor zover nodig, van toepassing. Daarbij
is met name artikel 5:13 Awb van belang. Dit artikel bepaalt dat de toezichthouder
een redelijk gebruik van zijn bevoegdheden dient te maken. Ingevolge artikel
5:20 Awb bestaat er een verplichting tot medewerking voor de persoon op wie
het toezicht betrekking heeft. De vraag of een bevoegdheid wordt gebruikt
in het kader van het toezicht of voor de uitvoering verliest daarmee relevantie.
 Anders dan geldt ten aanzien van de toezichtbevoegdheden die in artikelen
48 tot en met 53 van de Vw 2000 aan de ambtenaren worden toegekend zijn de
toezichtbevoegdheden die in deze wet worden toegekend aan de ambtenaren niet
slechts te beschouwen als aanvullende bevoegdheden op de bevoegdheden die
door de Awb reeds aan toezichthouders worden toegekend (artikelen 5:11 en
verder). Uit de woorden «voor zover nodig» volgt dat op de uitoefening
van de toezichtbevoegdheden afdeling 5.2 van de Awb onverkort van toepassing
is.
 Artikel 22d
 In het eerste lid is gekozen voor het begrip «redelijk
vermoeden van illegaal verblijf». Bij dit begrip zijn concrete aanwijzingen,
aanvullende feiten en omstandigheden nodig voor het kunnen uitoefenen van
toezicht, maar is niet vereist dat hieruit een concrete aanwijzing voortvloeit
voor illegaal verblijf. Een redelijk vermoeden van illegaal verblijf heeft
grote raakvlakken met het redelijke vermoeden van een strafbaar feit van artikel
47 van het Wetboek van Strafvordering BES. Ook hier moeten er
redengevende feiten en omstandigheden zijn. Het vermoeden moet redelijk zijn
en gemeten worden naar objectieve maatstaven. Gedacht moet bijvoorbeeld worden
aan een controle van een woning waarin eerder illegaal verblijvende vreemdelingen
werden aangetroffen of aan het geval dat bij een binnentreding ter uitzetting
van een met naam bekende illegaal verblijvende vreemdeling nog andere illegaal
verblijvende vreemdelingen worden aangetroffen. Mede op basis van ervarings-
en omgevingsgegevens kan dan een redelijk vermoeden worden aangenomen. Verder
kan gedacht worden aan een verkeerscontrole waarbij de bestuurder herkend
wordt als iemand die eerder voor mensensmokkel is veroordeeld. In dat geval
kan er ten aanzien van de medepassagiers in redelijkheid worden vermoed dat
zij illegaal in de openbare lichamen verblijven, terwijl daarvan geen concrete
aanwijzing aanwezig behoeft te zijn.
 
 Het voorgestelde derde lid houdt in dat ook
personen van wie de identiteit weliswaar onmiddellijk kan worden vastgesteld,
maar van wie niet onmiddellijk duidelijk is of zij zijn toegelaten tot de
openbare lichamen, kunnen worden overgebracht naar een plaats bestemd voor
verhoor. Daarnaast kunnen ook personen naar een plaats van verhoor worden
overgebracht van wie zowel de identiteit als het ontbreken van toelating tot
verblijf in de openbare lichamen onmiddellijk kan worden vastgesteld. Met
het voorgestelde onderdeel wordt ook een rechtstitel gegeven voor het vervoer
van een vreemdeling na expiratie van een strafrechtelijke detentie en voor
het horen van een vreemdeling met het oog op uitzetting.
 In het vierde lid is de bevoegdheid neergelegd
om de ophouding van een vreemdeling op een plaats bestemd voor verhoor te
verlengen met acht en veertig uren. Met de woorden «in het belang van
het onderzoek» wordt gedoeld op het onderzoek naar de verblijfsrechtelijke
positie van de vreemdeling. Deze bevoegdheid bestaat indien er «grond
bestaat voor het vermoeden dat de opgehouden persoon geen toelating tot verblijf
heeft». Ingevolge het eerste lid kan een persoon worden opgehouden indien
er een redelijk vermoeden bestaat over illegaal verblijf.
 Artikel 22e
 In dit artikel is de bevoegdheid neergelegd om een voertuig ten aanzien
waarvan de ambtenaren een redelijk vermoeden hebben dat er vreemdelingen mee
worden vervoerd aan te houden teneinde het te onderzoeken op de aanwezigheid
van vreemdelingen. Artikel 22f is te beschouwen als een aanvulling op artikel
22e. Dit betekent dat indien in het aangehouden voertuig een vreemdeling wordt
aangetroffen van wie redelijkerwijs kan worden vermoed dat hij illegaal in
de openbare lichamen verblijft, deze vreemdeling vervolgens kan worden onderworpen
aan de dwangmiddelen bedoeld in artikel 22e, tweede tot en met vijfde lid.
 Artikel 22f
 In het voorgestelde artikel 22f wordt, in tegenstelling tot het woordgebruik
elders in de wet, niet meer gesproken van vreemdelingen maar van personen.
In verband met concrete en correcte uitvoering van de WTU-BES zijn reis en
identiteitspapieren onontbeerlijk. Het komt veelvuldig voor dat vreemdelingen
hun documenten afgeven aan derden. Verder is een bepaling opgenomen in het
tweede lid, op grond waarvan het reis- en identiteitspapier van een vreemdeling
ingeval van uitzetting niet aan de vreemdeling zelf wordt teruggegeven maar
kan worden overgedragen aan de persoon belast met de grensbewaking in het
land waar de toelating is gewaarborgd. Hiermee worden de mogelijkheden voor
effectuering van de uitzetting verbeterd.
 Artikel 22g
 In artikel 22g, waarin een bevoegdheid tot binnentreden wordt geregeld, worden twee situaties onderscheiden waarin de ambtenaren belast met
het toezicht op vreemdelingen bevoegd zijn plaatsen te betreden. Het voorgestelde
artikel 22g geeft de bevoegdheid tot het betreden van een woning zonder toestemming
van de bewoner, indien er een redelijk vermoeden bestaat dat op deze plaats
een vreemdeling verblijft die geen toelating tot verblijf heeft. Aan deze
voorziening bestaat in de praktijk grote behoefte om een geloofwaardig toezicht
op vreemdelingen te kunnen houden. Ten aanzien van het criterium «redelijk
vermoeden», bedoeld in het eerste lid, merken wij op dat aansluiting
is gezocht bij het voorgestelde artikel 22d, waarin hetzelfde criterium wordt
gegeven. Op die wijze is gewaarborgd dat de ambtenaren steeds met hetzelfde
criterium te maken hebben bij het uitoefenen van het toezicht.
 Onderdeel II
 De artikelen 22h en 22i betreffen maatregelen van toezicht, voorzien in
de Vw 2000, te weten de artikelen 54 en 55 (betreffende delegatie bij algemene
maatregel van bestuur met betrekking tot verplichtingen, op te leggen aan
vreemdelingen, het zich beschikbaar houden hangende onderzoek naar de inwilligbaarheid
van een aanvraag tot het verlenen van een verblijfsvergunning voor bepaalde
tijd, alsmede betreffende het fouilleren).
 Onderdeel JJ
 In hoofdstuk 14 (de artikelen 22j tot en met 22x) is hoofdstuk 7, afdeling
5, Bijzondere rechtsmiddelen, van de Vw 2000 overgenomen (de artikelen 93
tot en met 106). Hierbij gaat het om de rechtsmiddelen die de vreemdeling
tegen de oplegging van een vrijheidsontnemende of vrijheidsbeperkende maatregel
kan instellen.
 De daarop gebaseerde regels van hoofdstuk 5 (de artikelen 5.1 tot en met
5.7) van het Vb 2000 worden opgenomen in het BTU-BES (de artikelen 19a tot
en met 19g).
 Artikel 22j
 In de artikelen 22j tot en met 22o is de rechterlijke toets voor de vrijheidsontneming
neergelegd. Hoofdlijnen van de rechterlijke toets van de vrijheidsontneming
zijn, dat de rechter uiterlijk op de derde dag nadat een maatregel strekkende
tot vrijheidsontneming is opgelegd daarvan in kennis wordt gesteld. Vervolgens
stelt de Minister de rechtbank uiterlijk 28 dagen nadat het Gerecht op het
eerste beroep uitspraak heeft gedaan in kennis van het voortduren van de vrijheidsontneming.
De vreemdeling zelf kan op elk moment beroep bij het Gerecht instellen. Daarmee
is een periodieke toetsing van de vrijheidsontneming gewaarborgd. Deze hoofdlijnen
zijn als volgt uitgewerkt.
 
 Vanwege de ingrijpende aard van besluiten waarbij een vrijheidbeperkende
of vrijheidontnemende maatregel worden opgelegd is het instellen van beroep
niet aan een termijn gebonden. Dit is geregeld in artikel 22j. Voor het instellen
van hoger beroep geldt echter een termijn van een week. Dat is geregeld in
artikel 22m.
 
 In artikel 22k is geregeld dat de maatregelen strekkende tot vrijheidsontneming
of vrijheidsbeperking voor de toepassing van artikel 3 van de Wet administratieve
rechtspraak BES met een beschikking worden gelijkgesteld.
 
 Ingevolge het tweede lid kan geen bezwaar worden gemaakt tegen een besluit
tot oplegging van een vrijheidsbeperkende of een vrijheidsontnemende maatregel.
Dit spreekt, gezien de aard van de maatregel, voor zich. In artikel
22k, derde lid, wordt voorgesteld om geen griffierecht te heffen indien een
vrijheidsbeperkende of een vrijheidsontnemende maatregel wordt opgelegd. Dit
is vergelijkbaar met artikel 93, derde lid, van de Vw 2000 en wijkt voorts
af van artikel 17 van de Wet administratieve rechtspraak BES op grond waarvan
een griffierecht van USD 84,- verschuldigd is.
 
 Hoofdstuk 14 bevat voor het overige geen bijzondere voorschriften inzake
het beroep van de vreemdeling tegen het besluit tot oplegging van een vrijheidsbeperkende
maatregel. Het karakter van de vrijheidsbeperkende maatregel dwingt daar niet
toe. Het karakter van de vrijheidsontnemende maatregel verlangt daarentegen
wel bijzondere voorschriften voor de rechterlijke beoordeling.
 Artikel 22l
 In artikel 22l, eerste lid, is de kennisgeving van de vrijheidsontneming
geregeld. Die wordt uiterlijk op de achtentwintigste dag na de bekendmaking
van het besluit tot oplegging van de maatregel gedaan. Deze kennisgeving wordt
geacht een beroep van de vreemdeling tegen het besluit tot oplegging van de
vrijheidsontneming te zijn; deze terminologie sluit aan bij die van artikel
3 van de Wet administratieve rechtspraak BES. Hieruit volgt voorts dat hoofdstuk
2 van de Wet administratieve rechtspraak BES van toepassing is, tenzij in
het wetsvoorstel daarvan wordt afgeweken.
 De kennisgeving door de Minister kan achterwege blijven indien de vreemdeling
voor ommekomst van de achtentwintig dagen zelf beroep heeft ingesteld ingevolge
artikel 7 van de Wet administratieve rechtspraak BES. Ingeval de vreemdeling
beroep instelt nadat de kennisgeving is gedaan en de vreemdeling dus geacht
wordt reeds beroep te hebben ingesteld, zal dit «tweede» beroep
worden afgewezen. Een bepaling in het wetsvoorstel is daarvoor niet nodig.
 In het tweede lid is voorgeschreven dat het Gerecht onmiddellijk het tijdstip
van het onderzoek ter zitting bepaalt. De zitting vindt uiterlijk op de veertiende
dag na ontvangst van het beroepschrift of de kennisgeving plaats. Het maakt
dus geen verschil of de vreemdeling zelf beroep heeft ingesteld of dat het
beroep door de kennisgeving is ingesteld. Vervolgens wordt de vreemdeling
opgeroepen om in persoon, dan wel in persoon bij gemachtigde te verschijnen
teneinde te worden gehoord. De Minister wordt eveneens opgeroepen om bij gemachtigde
te verschijnen op de zitting. De toepassing van artikel 79 van de Wet administratieve
rechtspraak BES op het eerste beroep is uitgesloten.
 
 In het vierde lid is het criterium opgenomen waarmee de rechter het besluit
tot oplegging van de vrijheidsontneming beoordeelt. Dit criterium komt overeen
met artikel 96, vierde lid, van de Vw 2000. Het ligt voor de hand dat het
Gerecht indringender toetst op de voortgang van de uitzetting naarmate de
bewaring van de vreemdeling langer duurt. 
 Artikel 22m
 De termijn waarbinnen hoger beroep kan worden ingesteld is bepaald op
een week, opdat over de rechtmatigheid van de vrijheidsontnemende maatregel
in hoger beroep zo snel mogelijk zekerheid kan worden verkregen.
 Dat is niet alleen van belang voor de vreemdeling, maar evenzeer voor
de Staat, die immers met een schadevergoeding kan worden geconfronteerd, indien
in hoger beroep de bewaring alsnog onrechtmatig zou worden geoordeeld.
 Artikel 22n
 In artikel 22n is het beroep tegen het besluit tot het voortduren van
de vrijheidsontneming geregeld. Het gaat hierbij om de situatie dat na de eerste beoordeling van de vrijheidsontneming door het Gerecht, de
vrijheidsontneming voortduurt.
 
 In het eerste lid is neergelegd dat het Gerecht het vooronderzoek sluit
binnen een week na ontvangst van het beroepschrift. Anders dan bij het beroep
ingevolge artikel 22l, kan het Gerecht besluiten de vreemdeling en de Minister
niet te horen op het beroep. Dit houdt verband met de aard van de beoordeling
van het besluit tot het voortduren van de vrijheidsontneming, waarbij met
name de voortgang van de uitzetting wordt beoordeeld. Het Gerecht heeft de
mogelijkheid om artikel 79 van de Wet administratieve rechtspraak BES toe
te passen, zij het dat de gronden waarop dat artikel kan worden toegepast
beperkt zijn en er bovendien verzet kan worden gedaan. Omdat de beoordeling
van de vrijheidsontneming urgent is, is in het eerste lid voorgesteld dat
het Gerecht ook zonder toestemming van partijen kan bepalen dat het onderzoek
ter zitting achterwege blijft. Dit is een afwijking van artikel 35 van de
Wet administratieve rechtspraak BES.
 
 In het tweede lid is bepaald dat het Gerecht binnen zeven dagen na de
sluiting van het onderzoek uitspraak doet. Met het onderzoek wordt bedoeld
het vooronderzoek, indien geen zitting wordt gehouden, of het onderzoek ter
zitting, indien wel een zitting wordt gehouden. Uiterlijk twee weken nadat
het beroep is ingesteld wordt uitspraak gedaan.
 
 In het derde lid is het toetsingscriterium van artikel 22l, derde lid,
van de WTU-BES, welk artikel is afgeleid van artikel 96 van de Vw 2000, overgenomen.
Aangezien het om de tweede beoordeling van de vrijheidsontneming gaat, kan
een indringendere beoordeling van de voortgang van de uitzetting van de vreemdeling
worden verwacht dan bij de eerste beoordeling ingevolge artikel 22l.
 Artikel 22o
 Deze bepaling is overgenomen uit artikel 97 van de Vw 2000. Met deze bepaling
wordt een wettelijke basis gegeven voor nadere regels over de wijze van horen
van een vreemdeling door de rechter in een beroepsprocedure tegen een vrijheidsontnemende
maatregel. Hierbij kan gedacht worden aan nadere regels over het zogenaamde
telehoren, waarbij de rechter met gebruikmaking van een rechtstreekse beeld-
en geluidsverbinding een vreemdeling kan horen die in een huis van bewaring
is geplaatst.
 Artikel 22p
 Met dit artikel, waarvan het eerste en tweede lid zijn overgenomen uit
artikel 98 van de Vw 2000, wordt in de habeas corpus-procedure de vertegenwoordiging
door een procesgemachtigde uitgesloten. Bijstand moet worden verleend door
personen die als advocaat zijn toegelaten. Dit komt de kwaliteit van de procesgang
ten goede (Kamerstukken II, 1998/99, 26 732 en II, 1991/92. 22 735,
nr. 3). Het derde lid van artikel 98 van de Vw 2000 is niet overgenomen,
omdat dat specifiek ziet op de situatie in Europees Nederland. In plaats daarvan
is in het derde lid van artikel 22p bepaald dat artikel 57, eerste lid, van
het Wetboek van Strafvordering BES van toepassing is. Dat houdt in dat als
raadslieden slechts advocaten worden toegelaten die bij het Hof zijn ingeschreven.
 Artikelen 22q tot en met 22x
 In deze artikelen wordt het procesrecht verwoord. De inhoud is ontleend
aan de artikelen 99 tot en met 106 van de Vw 2000.
 
 In artikel 22q, eerste en tweede lid, is geregeld
dat de vreemdeling, zijn wettige vertegenwoordiger of zijn bijzondere gemachtigde,
steeds bevoegd is om één of meer raadslieden te kiezen.
 In aanvulling daarop is in het derde lid bepaald
dat, indien de vreemdeling zijn wil te dien aanzien niet kan doen blijken,
en hij geen wettige vertegenwoordiger en geen bijzondere gemachtigde heeft,
die bevoegdheid toekomt aan zijn echtgenoot, of de meest gerede van zijn bloed-
of aanverwanten tot en met de vierde graad, die in de openbare lichamen woonachtig
zijn. In geval vorenbedoelde personen niet in staat worden geacht om de keuze
binnen redelijke termijn te maken, kan de voorzieningenrechter ambtshalve één
of meer raadslieden toevoegen. Dat is geregeld in de tweede volzin van het
derde lid. In het vierde lid is bepaald dat de
ingevolge het tweede of derde lid gekozen raadsman aftreedt zodra de vreemdeling
zelf een raadsman heeft gekozen.
 
 In de daaraan volgende artikelen 22r tot en met 22u is de toevoeging van
de raadsman geregeld.
 Artikel 22r
 In artikel 22r, eerste lid, is naar analogie
van artikel 100 van de Vw 2000 bepaald dat aan de vreemdeling een raadsman
wordt toegevoegd, zodra hem ingevolge de wet zijn vrijheid is ontnomen en
dat artikel 22q, derde lid, van overeenkomstige toepassing is.
 In het tweede lid, eerste volzin, is gewaarborgd
dat het Gerecht in beroep en het Hof in hoger beroep bevoegd is tot het geven
van een last tot toevoeging aan de instantie, bedoeld in het derde lid. Bedoelde
instantie kan aan de vreemdeling op diens verzoek een raadsman toevoegen,
voor zover de wet niet op andere wijze in de toevoeging voorziet.
 Ingevolge het vierde lid wordt een zodanig
verzoek ingewilligd in gevallen waarin aannemelijk is dat de vreemdeling niet
in staat is de kosten van een gekozen raadsman te dragen en waarin ook overigens,
naar het oordeel van die instantie, voldoende grond voor toevoeging bestaat.
 Artikel 22s
 In artikel 22s is naar analogie van artikel
101 van de Vw 2000 geregeld dat bij verhindering of ontstentenis van de toegevoegde
raadsman zonodig een andere raadsman aan de vreemdeling wordt toegevoegd en
dat op verzoek van de toegevoegde raadsman of de vreemdeling een andere raadsman
kan worden toegevoegd. Dit is geregeld in het eerste en het tweede lid. In
het derde lid is bepaald dat de toevoeging van
een andere raadsman plaatsvindt door de instantie, bedoeld in artikel 22r,
tweede of derde lid.
 In het vierde lid is geregeld dat de voorzitter
van de kamer last tot toevoeging van een andere raadsman geeft aan de instantie,
bedoeld in artikel 22r, tweede of derde lid, in geval pas tijdens het gehoor
ingevolge de artikelen 22l en 22n blijkt van verhindering of ontstentenis
van de raadsman.
 Artikel 22t
 In artikel 22t is naar analogie van artikel
102 van de Vw 2000 geregeld dat bij algemene maatregel van bestuur regelen
worden gegeven omtrent de beloning van toegevoegde raadslieden, met inbegrip
van advocaten die ingevolge artikel 22s als raadsman optreden, en de vergoeding
van hun onkosten.
 Artikel 22u
 
 Artikel 22u deelt een bevoegdheid toe aan
de Minister van Justitie voor het verhaal van de beloning en de vergoeding
van een toevoeging ingevolge de artikelen 22r en 22s, indien de Minister van
Justitie dat wenselijk acht. Regels met betrekking tot de wijze van verhaal
en de berekening van de te verhalen bedragen worden gesteld bij algemene maatregel
van bestuur. Een en ander is geregeld naar analogie van artikel 103 van de
Vw 2000.
 Artikel 22v
 
 Artikel 22v stelt veilig dat de raadsman vrije
toegang heeft tot de vreemdeling en dat de raadsman de vreemdeling alleen
kan spreken en met hem brieven kan wisselen zonder dat van de inhoud door
anderen kennis wordt genomen. Daarbij geldt dat zulks plaatsvindt onder het
vereiste toezicht en met inachtneming van de ingevolge de wet gestelde regels
met betrekking tot het regime dat geldt voor de ruimte of plaats waar de vreemdeling
zich bevindt. De inhoud van dit artikel is ontleend aan artikel 104 van de
Vw 2000.
 Artikel 22w
 
 Artikel 22w regelt naar analogie van artikel
105 van de Vw 2000 dat op de wijze van kennisgeving van gerechtelijke mededelingen
ingevolge de artikelen 22l tot en met 22s de artikelen 642 tot en met 647
van het Wetboek van Strafvordering BES van overeenkomstige toepassing zijn.
 Artikel 22x
 
 Artikel 22x is het equivalent van artikel
106 van de Vw 2000. Het eerste lid regelt dat
het Gerecht aan de vreemdeling een vergoeding ten laste van de staat kan toekennen,
indien het Gerecht de opheffing beveelt van een maatregel strekkende tot vrijheidontneming,
dan wel de vrijheidsontneming reeds voor de behandeling van het verzoek om
opheffing van die maatregel wordt opgeheven. Daarbij is tevens geregeld dat
onder schade is begrepen schade die niet uit vermogensschade bestaat. De artikelen
178 en 181 van het Wetboek van Strafvordering BES zijn daarbij van overeenkomstige
toepassing.
 Door middel van het tweede lid is het eerste
lid van overeenkomstige toepassing verklaard, indien het Hof de opheffing
van de maatregel strekkende tot vrijheidsontneming beveelt.
 Onderdeel KK
 Door middel van dit onderdeel is het bestaande artikel 23 vernummerd tot
artikel 26.
 Vervolgens zijn enkele bepalingen ingevoegd die verband houden met de
verwerking en uitwisseling van persoonsgegevens. Daartoe is de inhoud van
de bestaande artikelen 23 en 24 vervangen. De nieuwe inhoud van de artikelen 23 en 24 is ontleend aan de artikelen 107 en 107a van
de Vw 2000.
 Onderdeel LL
 Artikel 23
 De inhoud van dit artikel, dat is ontleend aan artikel 107 van de Vw 2000,
dat weer is ontleend aan artikel 48 van de Vreemdelingenwet, zoals dat laatstelijk
is ingevoegd in die wet bij Wet van 21 mei 1992, Stb. 244, en daarna
is gewijzigd door middel van de Wet van 26 maart 1998 tot wijziging van
de Vreemdelingenwet en enkele andere wetten teneinde de aanspraken van vreemdelingen
jegens bestuursorganen op verstrekkingen, voorzieningen, uitkeringen, ontheffingen
en vergunningen te koppelen aan rechtmatig verblijf van de vreemdeling aan
Nederland (Stb. 203) (de koppelingswet), en de Wet van 11 juni 1998 tot
wijziging van de Vreemdelingenwet (Stb. 334) (de leemtewet).
 
 Artikel 23 biedt het algemene kader voor de gegevensuitwisseling tussen
bestuursorganen en de Minister van Justitie en de korpschef. Het is van belang
dat duidelijk voor ogen wordt gehouden voor welk doel deze gegevensuitwisseling
plaatsvindt en wat daarbij ieders taak, bevoegdheid en verantwoordelijkheid
is.
 De gegevensverstrekking dient om elk onderdeel van de overheid in staat
te stellen de taak uit te voeren die bij wet aan hen is opgedragen en deze
taakuitvoering zo doelmatig mogelijk te laten zijn. Zonder deze gegevensuitwisseling
is het niet mogelijk effectief en efficiënt uitvoering te geven aan het
overheidsbeleid waarmee diensten en bestuursorganen zijn belast. Daarbij is
het wel, zoals gezegd, van belang ieders taak en verantwoordelijkheden voor
ogen te houden.
 
 Nu op ruime schaal en door tal van bestuursorganen een verblijfstoets
zal worden uitgevoerd in het kader van het geven van een beschikking, zullen
bestuursorganen bij de uitvoering van hun taak kennis krijgen van verblijf
zonder toelating tot verblijf. De vraag die zich voordoet is of bestuursorganen
die in het kader van de taakuitvoering, zoals het toekennen van uitkeringen,
of de toelating tot een opleiding, een verblijfstoets uitvoeren en stuiten
op bijvoorbeeld verblijf zonder toelating tot verblijf, hierover al dan niet
uit eigen beweging gegevens dienen te verstrekken aan de korpschef. Dat is
uitdrukkelijk niet de bedoeling. Bestuursorganen worden geen opsporingsdienst
voor illegaal verblijf. De verblijfstoets die wordt uitgevoerd dient slechts
ter uitvoering van de wetgeving waarmee het bestuursorgaan is belast. Indien
de toelating van rechtswege of bij vergunning verleend een voorwaarde is voor
bijvoorbeeld het toekennen van een uitkering of de toelating tot een opleiding,
dan zal de constatering dat een vreemdeling niet is toegelaten tot verblijf
in de openbare lichamen slechts leiden tot het afwijzen van de aanvraag van
de vreemdeling. Het bestuursorgaan is niet verplicht daaromtrent gegevens
te verstrekken aan de korpschef of de Minister van Justitie. Bij de normering
van de gegevensverstrekking door bestuursorganen aan de Minister van Justitie
en de korpschef ten behoeve van de vreemdelingrechtelijke toelating is er
uitdrukkelijk voor gekozen dat slechts gegevens over het toekennen of beëindigen
van verstrekkingen enzovoort door het bestuursorgaan worden verstrekt. Van
deze gegevensverstrekking dient de vreemdeling op de hoogte te zijn.
 
 Artikel 23, eerste lid, bepaalt dat bestuursorganen
van de Minister van Justitie of de korpschef de gegevens over de verblijfsrechtelijke
positie van een vreemdeling verkrijgen, die zij «behoeven» voor
de uitvoering van de taak waarmee dat bestuursorgaan is belast.
 
 Een bestuursorgaan heeft de gegevens over de verblijfsrechtelijke positie
van de vreemdeling nodig voor de uitvoering van wetgeving, waarin als voorwaarde
voor het afgeven van een beschikking de eis geldt dat de desbetreffende vreemdeling
in de openbare lichamen is toegelaten van rechtswege of bij vergunning verleend.
Ambtenaren werkzaam bij het bestuursorgaan hebben in dat geval tot taak, in
het kader van het al dan niet geven van een beschikking, een verblijfsrechtelijke
toets uit te voeren.
 
 Artikel 23, tweede lid, bepaalt dat bestuursorganen
bevoegd zijn eigener beweging en desgevraagd verplicht zijn de Minister van
Justitie en de korpschef de gegevens te verstrekken die noodzakelijk zijn
voor de uitvoering van de WTU-BES. In algemene zin omvat de uitvoering van
de WTU-BES: de visumverlening, de grensbewaking, de (voortgezette) toelating
en het toezicht, de uitzetting en de bewaring, het bezwaar en beroep en de
opsporing van de strafbare feiten genoemd in artikel 26 van de WTU-BES. In
de regel vindt de gegevensverstrekking vooral plaats in verband met de besluitvorming
rond de toelating en de voortgezette toelating van de vreemdeling en het toezicht
op de naleving van de voorschriften en beperkingen, daaronder begrepen de
voorwaarden die aan de toelating zijn verbonden.
 
 Artikel 23, derde lid, van de WTU-BES bepaalt
dat de gegevensverstrekking, bedoeld in het eerste en tweede lid, niet plaats
vindt indien de persoonlijke levenssfeer van de betrokkene daardoor onevenredig
wordt geschaad. Voor de gevallen waarin de gegevensverstrekking rechtstreeks
plaatsvindt op grond van artikel 23, eerste en tweede lid, van de WTU-BES
geldt de belangenafweging van artikel 23, derde lid, onverkort. Bij de beoordeling
of de persoonlijke levenssfeer van betrokkene niet onevenredig wordt geschaad
is een aantal factoren van belang:
 • de aard van de gegevens,
 • de wijze waarop de gegevens zijn verkregen,
 • de relatie tussen de taak van degene die de gegevens verstrekt
en de taak waarvoor de gegevens worden gevraagd,
 • de verstrekking moet noodzakelijk zijn voor een goede uitvoering
van de taak van het vragende/ontvangende orgaan (proportionaliteit), en
 • er moeten geen alternatieve methoden zijn om aan de informatiebehoefte
te voldoen (subsidiariteit).
 
 Ingevolge artikel 23, vierde lid, zullen bij
het BTU-BES regels worden gesteld omtrent de gevallen waarin en de wijze waarop
in ieder geval gegevens dienen te worden verstrekt.
 
 Artikel 23, vijfde lid, bepaalt dat voor de
toepassing van artikel 23, eerste tot en met het vierde lid, van de WTU-BES
onderwijsinstellingen gelijkgesteld worden met de in die leden genoemde bestuursorganen.
Onderwijsinstellingen worden daarmee uitsluitend gelijkgesteld met bestuursorganen
voor zover het gaat om het verkrijgen en het verstrekken van informatie.
 Onderdeel MM
 Artikel 24
 Aan het oorspronkelijke artikel 24, dat het opzettelijk verstrekken van
onjuiste inlichtingen onder meer ter verkrijging van toelating voor zich zelf
of een ander strafbaar stelde, bestaat geen behoefte meer, omdat de daarin
beschreven strafbare feiten worden bestreken door de artikelen 232a, 232b,
446c en 446d van het Wetboek van Strafrecht BES.
 
 Het opnieuw vastgestelde artikel 24 sluit aan op het nieuwe artikel 23
en houdt verband met het volgende.
 Ingevolge artikel 16 van de Wet bescherming persoonsgegevens BES is het
verwerken van bijzondere persoonsgegevens verboden tenzij de Wet bescherming
persoonsgegevens BES anders bepaalt. Onder bijzondere persoonsgegevens worden
krachtens artikel 16 van die wet verstaan persoonsgegevens betreffende iemands
godsdienst of levensovertuiging, ras, politieke gezindheid, gezondheid, seksuele
leven, persoonsgegevens betreffende lidmaatschap van een vakvereniging alsmede
strafrechtelijke persoonsgegevens en persoonsgegevens over onrechtmatig of
hinderlijk gedrag in verband met een opgelegd verbod naar aanleiding van dat
gedrag. Ingevolge artikel 23, eerste lid, onder e, van de Wet bescherming
persoonsgegevens BES is dit verbod niet van toepassing indien een dergelijke
verwerking noodzakelijk is met het oog op een zwaarwegend algemeen belang.
In dat geval dienen passende waarborgen ter bescherming van de persoonlijke
levenssfeer te worden geboden en de verwerking dient bij wet te zijn voorzien
dan wel de Minister van Justitie dient daarvan ontheffing te hebben verleend.
Het eerste lid van artikel 24 strekt daartoe.
 De toepassing van de WTU-BES gaat gepaard met verzameling door en uitwisseling
van persoonsgegevens van en naar verschillende personen en instellingen. Zowel
de (onder de Minister van Justitie ressorterende) IND, als ook de ambtenaren
belast met de grensbewaking en het toezicht op vreemdelingen,
verzamelen gegevens over personen, waarbij het in een aantal gevallen gaat
om (bijzondere) persoonsgegevens. Verder worden bij de uitvoering van de WTU-BES
ook adviezen van derden ingewonnen. Daarbij valt te denken aan de Medisch
adviseur die adviseert over de gezondheidstoestand van vreemdelingen en de
Minister van Buitenlandse Zaken die in individuele ambtsberichten adviseert
over een relaas, gegeven in het kader van een aanvraag om internationale bescherming.
Naast het tweede lid, biedt ook het derde lid van het artikel 24 de passende
waarborgen, vereist door artikel 23, eerste lid, onder e, van de Wet bescherming
persoonsgegevens BES. Voor zover het de toepassing van de WTU-BES betreft,
mogen de bijzondere persoonsgegevens uitsluitend door de in het tweede lid
aangeduide personen worden verwerkt.
 Ingevolge het derde lid worden bij ministeriële
regeling binnen het kader van het eerste en het tweede lid nadere regels gesteld
ter waarborging van de persoonlijke levenssfeer. De uiteenlopende taken waarvoor
het verwerken van persoonsgegevens ter uitvoering van de WTU-BES noodzakelijk
is, brengt mee dat de diverse personen en instanties die de WTU-BES uitvoeren
of daarbij betrokken zijn, persoonsgegevens, waaronder bijzondere gegevens,
verwerken voor uiteenlopende doeleinden. Al deze verwerkingen zijn gerechtvaardigd
door het zwaarwegende algemene belang van de visumverlening, de grensbewaking,
de toelating en uitzetting van vreemdelingen en het toezicht op vreemdelingen
die in de openbare lichamen verblijven. Niet alle taken rechtvaardigen echter
eenzelfde verwerking. De artikelen 8, 9 en 21 van de Wet bescherming persoonsgegevens
BES bieden de grondslag voor de verwerking van (bijzondere) persoonsgegevens
voor de uitoefening van de taken. De persoonsgegevens mogen echter uitsluitend
worden verwerkt voor het doel waarvoor ze zijn verzameld of een daarmee verenigbaar
doel. Gezien de verschillende, zeer uiteenlopende taken, moet ervoor gezorgd
worden dat gegevens die in het kader van een bepaalde taak worden verzameld,
niet zonder meer worden gebruikt voor de uitoefening van een andere taak.
Daarbij is immers een ander doel in het geding. Om te voldoen aan deze eis
wordt dat bij ministeriële regeling gewaarborgd. Dit betekent onder andere
dat moet worden bepaald wie toegang hebben tot welke gegevens. Tevens moet
worden geregeld op welke wijze de gegevens door passende technische en organisatorische
maatregelen worden beveiligd tegen verlies of onrechtmatige verwerking. Daarbij
wordt in ieder geval gedacht aan ICT-beveiligingen en fysieke afsluiting van
opslagruimten en zones. Ook zal de regeling moeten voorzien in het toezicht
op de naleving van deze regeling.
 Onderdeel NN
 Artikel 25
 
 Artikel 25, dat is ontleend aan artikel 112
van de Vw 2000, biedt de mogelijkheid om bij of krachtens algemene maatregel
van bestuur regels te stellen in verband met de toelating tot verblijf van
vreemdelingen, waarbij ten gunste van die vreemdelingen kan worden afgeweken
van de WTU-BES. Ter uitvoering daarvan zullen, naar analogie van artikel 8.26
van het Vb 2000, bij ministeriële regeling regels kunnen worden gesteld
omtrent de rechten die vreemdelingen ontlenen aan een in dat artikel op te
nemen lijst van verdragen en besluiten van voor Nederland verbindende besluiten
van volkenrechtelijke organisaties. Tevens is het artikel 25 van belang in
geval de openbare lichamen de status van ultraperifeer gebied verkrijgen.
Alsdan zal artikel 25 ook kunnen worden gebruikt als basis ter uitvoering
van Europese richtlijnen en verordeningen.
 Onderdeel OO
 Artikel 26
 Enkele wijzigingen van artikel 26 hebben ten doel de strafbaarstelling
van illegaal verblijf op te heffen. Daartoe is het eerste lid geschrapt en
zijn in het tweede lid de woorden «na het verstrijken van de termijn
waarvoor een vergunning tot tijdelijk verblijf zich nog in een openbaar lichaam
bevindt of» geschrapt. Met die opheffing wordt aangesloten bij de situatie
in het Europese deel van het land Nederland, alsmede het land Aruba, waar
illegaal verblijf evenmin strafbaar is gesteld. Daarnaast zijn de resterende
strafdreigingen aangepast naar analogie van de strafdreigingen in artikel
108 van de Vw 2000. Op grond daarvan is de duur van de hechtenis telkens bepaald
op maximaal zes maanden. De betreffende boeten (categorieaanduidingen) sluiten
aan bij de boetebepalingen van het Wetboek van Strafrecht BES.
 Artikel II
 Eerste lid
 Bij het ontwerpen van het overgangsrecht is vanzelfsprekend uitgangspunt
geweest dat de materiële rechtspositie van vreemdelingen aan wie het
op het tijdstip van inwerkingtreding van deze wet is toegestaan in de Nederlandse
Antillen te verblijven, en die ten tijde van de transitie met instemming van
het bevoegd gezag woonplaats hebben op de eilanden Bonaire, Sint Eustatius
en Saba, door de transitie in beginsel niet mag verslechteren.
 Gekozen is voorts voor een systeem waarbij bestaande verblijfstitels zo
snel mogelijk worden omgezet in verblijfstitels op grond van de WTU-BES, op
een zodanige wijze dat de materiële rechtspositie van de betrokkenen
in beginsel niet verslechtert. Als uitzondering geldt de zogenoemde nvt-verklaring,
inhoudende dat de Landsverordening toelating en uitzetting van de Nederlandse
Antillen niet op de houder van toepassing is. Een nvt-verklaring is overigens
geen verblijfstitel.
 Deze omzetting vindt van rechtswege plaats op het moment waarop deze wet
in werking treedt.
 Tweede lid
 Een vergunning tot tijdelijk verblijf met beperkingen – veelal een
beperking tot verblijf voor een bepaald doel, zoals studie of medische behandeling –
wordt van rechtswege omgezet in een verblijfsvergunning voor bepaalde tijd
op grond van de WTU-BES. Bij de omzetting blijven de voorwaarden, beperkingen
en bepalingen ongewijzigd gehandhaafd, met dien verstande dat zij gelden als
beperkingen en voorschriften in de zin van de WTU-BES. Hetzelfde geldt voor
de geldigheidstuur (veelal een jaar). Als dus een vergunning drie maanden
voor inwerkingtreding van deze wet is ingegaan, verliest zij haar geldigheid
negen maanden na de inwerkingtreding van deze wet, tenzij zij tijdig is verlengd.
Een uitzondering geldt echter voor de voorwaarde met betrekking tot de woonplaats.
Die voorwaarde wordt geacht van rechtswege te zijn vervallen met ingang van
het tijdstip van inwerkingtreding van deze wet. Ingevolge artikel 7, zevende
lid, van de WTU-BES, zoals dat lid komt te luiden ingevolge deze wet, worden
immers aan de verblijfsvergunning voor bepaalde tijd beperkingen verbonden
die verband houden met het doel van het verblijf, derhalve niet met de woonplaats.
 Derde lid
 Een vergunning tot verblijf, geldig voor verblijf in de Nederlandse Antillen,
waaraan een beperking is verbonden met een woonplaats gelegen op Bonaire,
Sint Eustatius of Saba, wordt van rechtswege omgezet in een verblijfsvergunning
voor onbepaalde tijd op grond van de WTU-BES, met het oog op
verblijf in de openbare lichamen. Aan een verblijfsvergunning voor onbepaalde
tijd wordt, evenals aan de verblijfsvergunning voor bepaalde tijd, niet langer
een beperking verbonden met betrekking tot de woonplaats, gelet op artikel
7, negende lid, van de WTU-BES, zoals dat lid komt te luiden als gevolg van
deze wet. Een zodanige beperking wordt geacht van rechtswege te zijn opgeheven.
Eventuele andere beperkingen of ook voorschriften aan die vergunning verbonden
worden eveneens geacht van rechtswege te zijn opgeheven.
 Vierde lid
 Een verklaring van verblijf van rechtswege, geldig voor verblijf in de
Nederlandse Antillen, en waarvan een vreemdeling houder is, met daaraan verbonden
een voorwaarde met betrekking tot een woonplaats gelegen op Bonaire, Sint
Eustatius of Saba, wordt van rechtswege omgezet in een verklaring van verblijf
van rechtswege in de zin van de WTU-BES, voor verblijf in de openbare lichamen,
onder handhaving van de daaraan verbonden voorwaarden en geldigheidsduur,
maar onder opheffing van de voorwaarde met betrekking tot de woonplaats.
 Vijfde lid
 Een verklaring, inhoudende dat de Landsverordening toelating en uitzetting
van de Nederlandse Antillen niet op de houder ervan van toepassing is, wordt,
in geval een vreemdeling daarvan houder is en deze houder met instemming van
het bevoegd gezag woonplaats heeft, gelegen op Bonaire, Sint Eustatius of
Saba, van rechtswege geacht te zijn omgezet in een verblijfsvergunning voor
onbepaalde tijd op grond van de WTU-BES, voor verblijf in de openbare lichamen.
 Dit betreft personen die in de Nederlandse Antillen zijn geboren en ten
tijde van hun geboorte Nederlander waren, maar inmiddels niet langer de Nederlandse
nationaliteit bezitten. Deze werden beschouwd als personen op wie ingevolge
artikel 1, onderdeel a, van de Landsverordening toelating en uitzetting van
de Nederlandse Antillen die landsverordening niet van toepassing was. Deze
vreemdelingen werden op hun verzoek in het bezit gesteld van een zogenoemde
nvt-verklaring. De niet-Nederlandse kinderen van deze vreemdelingen, werden
op grond van het voormalige artikel 1, onderdeel c, eveneens aangemerkt als
personen op wie de Landsverordening toelating en uitzetting van de Nederlandse
Antillen niet van toepassing was, terwijl zij wel in de Nederlandse Antillen
mochten verblijven. Ook zij werden op verzoek in het bezit gesteld van een
nvt-verklaring. Deze onder de Landsverordening toelating en uitzetting van
de Nederlandse Antillen niet-vergunningplichtige personen, vreemdelingen zijde,
worden geacht van rechtswege houders te zijn van een verblijfsvergunning voor
onbepaalde tijd, op grond van de WTU-BES. Aan die vergunning zijn en worden
geen beperkingen of ook voorschriften verbonden. Gevolg van deze omzetting
is overigens wel dat het verblijf van deze vreemdelingen in voorkomend geval
voortaan kan worden beëindigd met toepassing van artikel 14 dan wel 16d
van de WTU-BES.
 Artikel III
 Het eerste lid bewerkstelligt dat na inwerkingtreding
van deze wet alleen nog maar verblijfsvergunningen voor bepaalde tijd of onbepaalde
tijd, alsmede verklaringen van verblijf van rechtswege op grond van de WTU-BES
worden verleend dan wel afgegeven. Aldus wordt zo snel mogelijk overgeschakeld
op het systeem zoals dat door deze wet wordt aangepast. Welke vergunning of
welke verklaring moet worden verleend of afgegeven moet aan de hand van de
WTU-BES worden beoordeeld.
 Het tweede lid bewerkstelligt dat op een voor
de inwerkingtreding van deze wet ingediend verzoek de «oude» procedurele
bepalingen, alsmede de «oude» bepalingen inzake de vrijdom van
leges en zegel van toepassing blijven; dit voorkomt dat in lopende
aanvraagprocedures stappen moeten worden overgedaan.
 
 De minister van Justitie,
 E. M. H. Hirsch Ballin
 De staatssecretaris van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties,
 A. Th. B. Bijleveld-Schouten
 
 
 
 
 Kamerstukken II, 2008–2009, nr. 31 549, 2.
 
 
 Zie noot 1, blz. 3.