བོད་མི་རིགས་ནི་སངས་རྒྱས་ཆོས་ལུགས་ལ་དད་པ་ཆེ་ཞིང་།ཆོས་དང་འབྲེལ་བའི་རྟེན་འབྲེལ་མཚོན་པའི་རི་མོ་སྤྱི་དང་བྱེ་བྲག་སྒྱུ་རྩལ་ལ་ཤིན་ཏུ་དགའ་བའི་མི་རིགས་ཤིག་ཡིན།སྔར་གྱི་མེས་པོ་ཚོས་དད་གུས་མཚོན་བྱེད་དུ་སངས་རྒྱས་ཀྱི་སྐུ་བརྙན་གྱི་བཞུགས་ཁྲིའི་རྒྱབ་ལྗོངས་སུ་ཁྲི་དྲུག་འགྱོགས་ཞེས་པ་བཀོད་པ་མཛེས་ཤིང་ངོ་མཚར་ཆེ་བ།བཟོ་བཀོད་རྣམ་པར་བཀྲ་བའི་མཛེས་རྒྱན་སྤྲས་པ་དེ་ནི་མཛེས་རྒྱན་ཁོ་ནའི་དོན་མ་ཡིན་པར།དེ་ལ་ཕྱིན་དྲུག་གི་ངོ་བོ་མཚོན་པའི་འགྲེལ་པ་དང་།གཟུགས་ཀྱི་ཁྱད་ཆོས་ལ་བརྟེན་པའི་རྒྱན་གྱི་འགྲེལ་པ་རིགས་གཉིས་སུ་སྣང་།དེ་ཡང་ཕྱིན་དྲུག་གི་ངོ་བོ་མཚོན་པ་ནི།སྤྱི་གཙུག་གི་སྟེང་དུ་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པའི་ངོ་བོ་མཚོན་པར་ཁྱུང་སྟེ།ཁྱུང་ར་ནོར་བུས་བརྒྱན་ཅིང་སྦྲུལ་ཟ་བ།དེའི་གཡས་གཡོན་གཉིས་སུ་དེ་ལས་དམའ་ཙམ་གྱི་གནས་སུ་སྦྱིན་པའི་ཕ་རོལ་དུ་ཕྱིན་པའི་ངོ་བོ་མཚོན་པ་ཀླུ་ཕྲུག་སྦྲུལ་གྱི་མཇུག་མ་ཅན།དེའི་འོག་གི་ཕྱོགས་གཉིས་ཀྱི་གདུང་ནོར་བུས་སྤྲས་པའི་སྟེང་དུ།བསམ་གཏན་གྱི་ཕ་རོལ་དུ་ཕྱིན་པའི་ངོ་བོ་མཚོན་པ་ཆུ་སྲིན་པ་ཏྲའི་མཇུག་མ་ཅན།དེའི་འོག་གཉིས་སུ་བརྩོན་འགྲུས་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཕྱིན་པའི་ངོ་བོ་མཚོན་པ་བུ་ཆུང་ཤིང་ལོ་གྱོན་པ།དེའི་འོག་ཏུ་ཚུལ་ཁྲིམས་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པའི་ངོ་བོ་མཚོན་པ་ཤ་ར་བྷ་བསེ་ཁ།དེའི་འོག་ཏུ་བཟོད་པའི་ཕ་རོལ་དུ་ཕྱིན་པའི་ངོ་བོ་མཚོན་པ་གླང་པོ་ཆེ་རིན་པོ་ཆེའི་བརྒྱན་གྱི་སྤྲས་པའོ།གཟུགས་ཀྱི་ཁྱད་ཆོས་ལ་བརྟེན་པའི་རྒྱན་དྲུག་ནི།བྱ་རྒྱལ་ཁྱུང་ཆེན་བརྗིད་ཅིང་ཉམས་དང་ལྡན་པ།དེའི་འོག་གཡས་གཡོན་གཉིས་སུ་ཀླུའི་བུ་མོ་མཚར་སྡུག་ལང་ཚོའི་དཔལ་དང་ལྡན་པ།དེའི་འོག་གི་གཡས་གཡོན་གཉིས་ཀྱི་རིན་པོ་ཆེའི་ཕྲ་ཚོམ་སྤྲས་པའི་གདུང་མའི་སྟེང་དུ་ཆུ་སྲིན་མཇུག་མ་པ་ཏྲས་བརྒྱན་པ།དེའི་འོག་གི་གཡས་གཡོན་གཉིས་སུ་ལྷའི་བུ་ཆུང་རི་དྭགས་བསེ་ལ་བཅིབས་ཤིང་གདུང་མ་འདེགས་པ།དེའི་འོག་གི་གཡས་གཡོན་གཉིས་སུ་རི་དྭགས་ཀྱི་རྒྱལ་པོ་སེང་གེ་སྦར་ཁྱིམ་དང་ལྡན་པ།དེའི་འོག་གི་གཡས་གཡོན་གཉིས་སུ་སྟོབས་དང་ལྡན་པའི་གླང་པོ་ཆེ་བྲིས་ཡོད་པས།སྲོག་ཆགས་དེ་དག་གཟུགས་རིས་མཛེས་ལ་གོ་རིམ་མ་འཛོལ་བ་ཆེ་ཆུང་སྙོམས་པ་སོགས་ཀྱི་ཁྱད་ཆོས་ལྡན།ཁྲི་འདིའི་སྟེང་གི་དང་པོར་བྱ་ཁྱུང་གི་གཟུགས་བཀོད་པ་ནི།གནའ་རབས་སུ་བྱ་ཁྱུང་ནི་བྱ་གཏུམ་དྲག་ཅན་ཞིག་ཡིན་ལ།བྱ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་ནང་ནས་བྱ་ཡི་རྒྱལ་པོ་ལྟ་བུ་ཡིན་སྟབས།བྱ་ཁྱུང་དེ་ཁྲིའི་ཏོག་གི་བརྒྱན་དུ་བཀོད་ཡོད།སྟེང་གི་གཉིས་པར་ཀླུའི་བུ་མོའི་གཟུགས་བཀོད་པ་ནི།དུས་རྒྱུན་སྒྲུང་གཏམ་དང་དཔེ་ཆ་ཁ་རྒྱུན་བཅས་ཀྱི་ནང་མཛེས་མ་ཐམས་ཅད་ནང་ནས་ཀླུ་ཡི་བུ་མོ་ལས་མཛེས་པ་མེད་ཅེས་ཟེར་སྲོལ་ཡོད་སྟབས།ཀླུ་ཡི་བུ་མོ་ནི་ཁྲི་འདིའི་སྟེང་མཛེས་པའི་བརྒྱན་དུ་བཀོད་ཡོད།སྟེང་གི་གསུམ་པ་ཆུ་སྲིན་གྱི་གཟུགས་བཀོད་པ་ནི།ཆུ་སྲིན་ནི་མཐའ་ཡི་རྒྱ་མཚོའི་ནང་གནས་པའི་སྲོག་ཆགས་འཇིགས་སུ་རུང་བ་ཞིག་ཡིན་ཅིང་།ད་དུང་སྲོག་ཆགས་དེའི་ཚོན་མདོག་ངན་ལ་མཇུག་མ་རིང་ཙམ་ཡོད་པས་ཁོ་པའི་མཇུག་མར་པ་ཏྲས་བརྒྱན་པར་བརྟེན།ཆུ་སྲིན་ནི་པ་ཏྲའི་བརྒྱན་དུ་བཀོད་ཡོད།བར་གྱི་བཞི་པ་ལྷའི་བུའི་གཟུགས་བཀོད་པ་ནི།ལྷའི་བུ་ནི་མཚར་སྡུག་དང་ལྡན་ཅིང་།སྤྱང་གྲུང་དོད་ལ་མངོན་ཤེས་དང་ལྡན་པ་ཞིག་ཡོད་པས།ལྷའི་བུ་ཆུང་ནི་བྱ་རའི་བརྒྱན་དུ་བཀོད་ཡོད།བར་གྱི་ལྔ་པ་གངས་སེང་གི་གཟུགས་བཀོད་པ་ནི།གངས་སེང་ནི་གནའ་རབས་བོད་གངས་ཅན་གྱི་ས་མཐོར་གནས་པའི་སྲོག་ཆགས་རྩ་ཆེན་ཞིག་ཡིན་ཁར།སྲོག་ཆགས་དེ་ནི་གཡུ་ཡི་རལ་པ་ཅན་ཞིག་ཡིན་པ་ཟེར་སྲོལ་འདུག་པས།སེང་གེ་ནི་གཡུ་རལ་གྱི་བརྒྱན་དུ་བཀོད་ཡོད།འོག་དྲུག་པ་གླང་པོ་ཆེའི་གཟུགས་བཀོད་པ་ནི།གླང་པོ་ཆེ་ནི་ནགས་ཚལ་སྟུག་པོའི་ནང་གནས་པའི་སྲོག་ཆགས་སྟོབས་ཤུགས་དང་ལྡན་པ་ཞིག་ཡོད་པར་བརྟེན།གླང་པོ་ཆེ་འདི་ཁྲིའི་འོག་ཏུ་བྲིས་ནས་ཤུགས་སྟོབས་མངོན་པར་བྱས་ཡོད་ལ།གླང་པོ་ཆེ་འདི་ཁྲིའི་སྟོབས་ཀྱི་བརྒྱན་དུ་བཀོད་ཡོད།ཁྲི་འདིའི་སྟེང་གཟུགས་ཀྱི་བཀོད་པ་ཚང་མར་མཛེས་རྒྱན་སྤྲད་ཡོད་ཀྱང་།ལྷག་པར་དེའི་ནང་ནས་གཟུགས་འགྱུར་མཛེས་རྒྱན་ཐད་དམིགས་གསལ་གྱི་ཁྱད་ཆོད་ཡོད་པ་ནི་ཆུ་སྲིན་དེ་ཡིན་ཅིང་།ཆུ་སྲིན་ནི་དེང་སྐབས་མེས་རྒྱལ་ནང་ཁུལ་གྱི་སྲོག་ཚགས་གླིང་གའི་ནང་ཡོད་པའི་སྲོག་ཆགས་རྒྱ་སྐད་དུ་ཨཱ་ཡུལ་ཟེར་བ་དེ་ཡིན།སྲོག་ཚགས་འདི་རང་ཉིད་ནས་དངོས་སུ་མཐོང་བའི་སྐབས་དང་དུས་རྒྱུན་བོད་ནང་ཤོ་ཟེར་བའི་རྩེད་མོ་རྩེད་པའི་སྐབས་ཤོ་བཤད་དེ་འདྲ་གཏོང་སྲོལ་ཡོད།ཆུ་སྲིན་ཞེས་པའི་མགོ་ལེབ་ཁྱོད།རྒྱ་མཚོ་དཀྲུག་མཁན་གཏེ་པོ་རེད་ཅེས་བརྗོད་པའི་དོན་དང་དངོས་སུ་མཚུངས་བཞིན་འདུགསྲོག་ཆགས་དེ་ནི་མགོ་ལེབ་ཞིང་།ཁ་ཆེ་བ།ཚོས་མདོག་དང་གཟུགས་དབྱིབས་སྡུག་པ་མི་རྣམས་ནས་མཐོང་བའི་སྐབས་སྐྱུགས་བྲོ་བ་ཞིག་དང་།སྐད་ཤུགས་དྲགས་པོ་རྒྱག་པའི་སྐབས་ཚང་མ་སྐྲག་འགྲོ་བ་དང་རྔམ་ཟིལ་ལྡན་པ་ཞིག་འདུག་སྟེ།ད་ཚོའི་སྔར་རྒྱུ་མེས་པོ་རི་མོ་མཁས་ཅན་གྱིས་ཚོས་མདོག་ངན་པའི་སྲོག་ཆགས་འདི་ལྟ་བུ་ཞིག་ལ་པ་ཏྲ་སོགས་ཀྱིས་བརྒྱན་ནས་མཛེས་བཟོ་བྱས་པར་བརྟེན།མི་རྣམས་ཆུ་སྲིན་གྱི་གཟུགས་རིས་མཐོང་བའི་སྐབས་དགའ་པོ་བྱེད་པའི་ཁར་ད་དུང་ཆུ་སྲིན་གྱི་གཟུགས་བཀོད་འདི་ཁྲི་སྟེང་གཅིག་པུ་མ་ཡིན་པར་དགོན་སྡེ་ཁག་གི་རྒྱ་ཕིབས་ཀྱི་ཟུར་དང་།ཐང་གལྡེབས་བྲིས་སོགས་ནང་སྲོག་ཆགས་དེ་མང་པོ་འབྲི་སྲོལ་ཡོད་ཅིང་།གོང་གསལ་རི་མོ་དེ་དག་གི་ཐོག་ནས་བོད་ཀྱི་རི་མོའི་འབྲི་སྲོལ་གཟུགས་འགྱུར་མཛེས་བཟོ་སྟོན་པའི་སྒྱུ་རྩལ་གྱི་ཆུ་ཚད་དེ་རང་རེའི་རི་བོ་ཧི་མ་ལ་ཡ་དང་འདྲ་ཞིང་།འཛམ་བུ་གླིང་འདིའི་སྟེང་གཟེངས་སུ་ཐོན་ཐུབ་ཡོད།སྤྱིར་མཛེས་རིས་ཐམས་ཅད་མཛེས་རྒྱན་གྱི་ཁོངས་སུ་གཏོགས་ཀྱང་།བོད་ཀྱི་མཛེས་རིས་དེ་རྣམས་མཛེས་རྒྱན་རྐྱང་པ་མ་ཡིན་པར་དེར་གོ་དོན་མང་ཆེ་བ་བཀྲ་ཤིས་རྟེན་འབྲེལ་གྱི་ཁྱད་ཆོས་ལྡན་པའི་མཛེས་དོན་གཉིས་མཚུངས་ཀྱི་དམིགས་གསལ་མཛེས་རིས་ཤིག་ཡིན།དེར་བརྟེན་དེང་སྐབས་བོད་ནང་དུ་ཡོད་པའི་བོད་ཀྱི་མཛེས་རིས་འབྲི་མཁན་ཕུད།ད་དུང་མཛེས་རིས་ཆེད་ལས་གཞན་རྣམས་ཀྱིས་ཀྱང་བོད་ཀྱི་མཛེས་རིས་དེ་དག་གི་ནང་ནས་ལེགས་ཆ་བླངས་ཏེ་རང་ཉིད་ཀྱི་ཆེད་ལས་རི་མོ་དང་མཉམ་དུ་བསྲེས་ནས་རི་མོ་དེ་རྣམས་བོད་ཀྱི་ཁྱད་ཆོས་ཡོད་པ་ཞིག་འབྲི་མཁན་ཀྱང་མང་ངོ་།ལྷག་པར་ཀྲུང་ཨུ་ཚང་འཛོམས་གྲོས་ཚོགས་ཐེངས་གསུམ་པའི་དགོངས་དོན་རྒྱལ་ཡོངས་གང་སར་ལག་བསྟར་བྱས་པ་དང་།བོད་ལ་ཡང་སྲིད་ཇུས་ལྷུག་གཏོང་གི་མཛད་ཕྱོགས་ལག་བསྟར་གནང་བར་བརྟེན།བོད་མི་དམངས་ཀྱི་དཔལ་འབྱོར་ཉིན་རེ་བཞིན་མ་བསྡད་པར་ཡར་རྒྱས་ཕྱིན་ནས་ཁྲོམ་རའི་འགྲན་རྩོད་ནང་ཞུགས་ཐོག་བོད་ཀྱི་མཛེས་རིས་དེ་ཡང་སྔར་དང་མི་འདྲ་བར་འབྲི་སྲོལ་དར་ཁྱབ་ཤུགས་ཆེར་ཕྱིན་ཏེ།དེང་སྐབས་བོད་ནང་ཁུལ་གྱི་མགྲོན་ཁང་ཆེ་ཁག་དང་།ཚོགས་ཁང་།ཁྱིམ་ཚང་སོགས་ཕྱོགས་གང་སར་མཛེས་བརྒྱན་སྤྲོད་པར་མཛེས་རིས་དེ་རྣམས་བེད་སྤྱོད་ཤུགས་ཆེན་བྱས་པ་མ་ཟད།མེས་རྒྱལ་ནང་ཁུལ་གྱི་མགྲོན་ཁང་ཁག་ཅིག་ལའང་བོད་ཀྱི་ཁྱད་ཆོས་ལྡན་པའི་མཛེས་རིས་དེ་རྣམས་ཀྱིས་མཛེས་བརྒྱན་སྤྲས་པ་དེ་དག་ལ་ཕྱོགས་ཀུན་ནས་དགའ་པོ་བྱེད་པའི་གནས་ཤིག་ལ་འགྱུར་ཐུབ་ཡོད།།ལྷག་པར་དུ་བོད་ལ་ཡུལ་སྐོར་སྤྲོ་འཆམ་ཕེབས་མཁན་རྒྱལ་སྤྱི་རྒྱལ་ནང་གི་སྐུ་མགྲོན་རྣམ་པ་ཚོས་དགའ་པོ་བྱེད་པའི་རི་མོའི་སྒྱུ་རྩལ་ཞིག་ལ་འགྱུར་བ་མ་ཟད།ཁོང་རྣམ་པས་དྲན་རྟེན་དང་གྲོགས་པོ་གྲོགས་མོར་ཕྱག་རྟགས་འབུལ་བྱེད་མཛེས་རིས་དེ་རྣམས་མངགས་ཉོ་གནང་མཁན་ཀྱང་མང་པོ་ཡོད་པའི་ཁར།རྒྱལ་སྤྱི་རྒྱལ་ནང་གི་མཛེས་རིས་ཕྱག་ལས་གནང་མཁན་ཚོས་བོད་ཀྱི་མཛེས་རིས་དེ་དག་ལ་ཞིབ་འཇུག་དང་སློབ་སྦྱོང་གནང་མཁན་ཀྱང་ཇེ་མང་དུ་འགྲོ་བཞིན་འདུག་པས།ང་ཚོས་ཀྱང་མེས་པོ་དམ་པས་མཛད་པའི་རི་མོའི་རིག་པའི་གཞུང་ལུགས་དང་ལྷ་སྐུའི་འབྲི་སྲོལ་གྱི་ཕྱག་རྒྱུན་དེ་ཉམས་མེད་རྒྱུན་འཛིན་བྱས་ཐོགརི་མོའི་འབྲི་ལུགས་བོད་རང་གི་ཁྱད་ཆོས་བཞིན་རང་སོར་བཞག་ཐོག་བརྩམས་བྱ་གསར་པ་གསར་གཏོད་བྱ་རྒྱུ་ནི་གལ་འགངས་ཆེ་བ་ཞིག་འདུག་པས་སླད་ང་ཚོའི་དགེ་སློབ་ཚང་མའི་ཐུགས་ལ་དགོངས་འཇགས་འཚལ་ཞེས་དང་སླར་ཡང་ང་ཚོའི་མེས་པོ་བཀའ་དྲིན་ཅན་རྣམས་ལ་གུས་པས་སེམས་ཀྱི་གཏིང་ནས་གུས་ཕྱག་འབུལ་ལོ།།