བོད་རང་ལ་དེ་སྔ་རྩོམ་རིག་སྤྱི་ལ་བཀོལ་རུང་བའི་དབྱེ་བ་འབྱེད་ཚུལ་ཞིག་མེད་མོད།འོན་ཀྱང་རྩོམ་ལུས་ཀྱི་དོན་སྤྱི་ཙམ་ཞིག་དང་།སྙན་ངག་གི་ལུས་ལ་དབྱེ་བ་འབྱེད་ཚུལ་ཞིགསྙན་ངག་མེ་ལོངབོད་དུ་བསྒྱུར་བ་ནས་བྱུང་ཡོད།དེ་ལྟ་བུའི་དབྱེ་བའང་སྙན་ངག་གཙོ་བོར་བཟུང་ནས་རྗོད་བྱེད་ཀྱི་ཕྲེང་བ་ཙམ་ལ་རྐང་པ་བཅད་མ་བཅད་ཀྱི་ཁྱད་པར་དང་།འཇམ་ཁ་དང་སྣར་ཐང་པ།རོང་བ་དང་དཔའ་བོ་གཙུག་ལག་ཕྲེང་བ་སོགས་ཀྱིས་གཏམ་རྒྱུད་དང་སྡེ་བཞི་སོགས་ཀྱང་སྙན་ངག་གི་ལུས་སུ་འཆད་ཅིང་།ལ་ལ་དོན་གྱི་ལུས་དང་ཚིག་གི་ལུས་ཞེས་འགྲེལ་ཡོད་པ་ནི་ཚིག་དོན་གཉིས་ཀའི་ཆ་ནས་རྩོམ་ལུས་ལ་དཔྱད་པའི་མགོ་འབུས་ཙམ་དུ་སྣང་ནའང་།རྒྱལ་དབང་ལྔ་པས།འཁྱོག་པར་འགྲེལ་བཞེས་བཞེད་མཐུན་དུ་མ་སོང་བས་བཀགགཞན་ཡང་གནའ་རབས་ཀྱི་རྩོམ་རིག་དང་།ལོ་རྒྱུས།མཚན་ཉིད་རིག་གནས་ཁྱད་པར་ཆེ་བ་རྣམས་ཀྱི་དབྱེ་བ་གསལ་པོ་ཕྱེ་མེད་ལ།རྩོམ་རིག་དངོས་དང་ལྟར་སྣང་གི་ཁྱད་པར་རམ་དབྱེ་མཚམས་ཀྱང་བསྣོལ་ཅིང་འཛོལ་ཡོད་པས་ན།བོད་ཀྱི་རྩོམ་རིག་གི་ཁྱབ་ཁོངས་སྤྱི་ལ་ཁྱབ་ཅིང་ཡང་དག་པའི་རབ་དབྱེ་ཞིག་འབྱུང་རྒྱུའང་ཆེས་ཤིན་ཏུ་དཀའ་བའི་གནས་ཤིག་གོགནའ་ནས་བཟུང་རིག་པའི་གནས་རྣམས་དར་ཞིང་རྒྱས་པའི་ནང་སར་ཡང་རྩོམ་རིག་གི་རྣམ་པ་སྣ་ཚོགས་པ་བྱུང་ཡང་།ཚན་རིག་དང་མཐུན་པའི་རབ་དབྱེ་རེ་རེ་བ་ཞིག་གསལ་པོར་ཕྱེ་ཡོད་པ་མ་མཐོང་།ལྔ་བཞིའི་རྩོམ་རིག་གསར་བཅོས་བྱས་པའི་རྗེས་སུ།རྩོམ་རིག་སྒྱུ་རྩལ་སྨྲ་བ་རྣམས་ཀྱིས་གནའ་བོའི་ཉམས་མྱོང་དང་ནུབ་གླིང་པའི་ལེགས་ཆ་མང་པོ་བསྡུ་ལེན་བྱས་ཤིང་རྩོམ་རིག་སྒྱུ་རྩལ་གྱི་འཕེལ་རྒྱུན་དང་བསྟུན་ནས།རྩོམ་རིག་གི་ལུས་སྙན་ངག་དང་།ལྷུག་རྩོམ།སྒྲུང་གཏམ།ཟློས་གར་བཅས་བཞི་རུ་དབྱེ་སྟངས་གསར་དུ་འབྱེད་ཅིང་ཁྱབ་གདལ་དུ་བཏང་།འདི་ལ་བཞི་རུ་འབྱེ་ཚུལ་ཞེས་ཟེར་ཞིང་།རིགསབཞི་རུ་འབྱེད་ཚུལཞེས་པ་ནི་རྩོམ་རིག་གི་ལུས་ཀྱི་དབྱེ་བ་འབྱེད་ཚུལ་ཞིག་ཡིན་ཞིང་།དེ་ནི་ལུས་ཀྱི་གྲུབ་ལུགས་དང་།ཚིག་སྦྱོར་སྤེལ་སྟངས་སོགས་ཀྱི་ཁྱད་ཆོས་གཞིར་བཟུང་ནསརྩོམ་རིག་ལ་སྙན་ངག་དང་།བརྩམས་སྒྲུང་།ལྷུག་རྩོམ།ཟློས་གར་བཅས་རྩོམ་ལུས་རིགས་བཞི་རུ་དབྱེ་བ་འབྱེད་པ་ཞིག་ཡིན།དབྱེ་ཚུལ་དེ་ནི་གཙོ་བོ་རྒྱའི་རྩོམ་རིག་གི་ཁྱད་ཆོས་བཞིར་བཟུང་ནས་གཏན་ལ་ཕབ་པ་ཞིག་ཡིན་ཞིང་།རྒྱའི་རྩོམ་རིག་གི་ངོས་ནས་བལྟས་ན་དབྱེ་ཚུལ་དེ་ལ་བསྟན་བཅོས་ཀྱི་རྣམ་པའི་ཁྱད་པར་གསལ་བ་དང་།རྩོམ་རིག་གི་ལུས་གཙོ་བོ་འབུར་དུ་ཐོན་པ།ལྷག་པར་རྣམ་པ་གཅིག་ཏུ་མ་ངེས་པའི་ལྷུག་རྩོམ་ལ་རྩོམ་རིག་གི་ཁྱབ་ཁོངས་སུ་སྒེར་ཚུགས་ཀྱི་གོ་ས་བྱིན་པ་སོགས་དགེ་མཚན་དུ་མ་ཡོདབོད་ཀྱི་རྩོམ་རིག་སྤྱིའི་དབང་དུ་བྱས་ན་རང་ཚུགས་ཐུབ་པའི་རྩོམ་རིག་གི་རྣམ་པ་གཙོ་བོ་ཡང་དེ་ཙམ་ལས་མ་འདས་ཤིང་།རྩོམ་ལུས་ཀྱི་རྣམ་པ་གཞན་རྣམས་ཀྱང་སྤྱིར་ན་རྩ་བའི་དབྱེ་བ་བཞིའི་ཁོངས་སུ་བསྡུ་ནུས་པ་དང་།དབྱེ་བ་དེ་འདྲ་ཕྱེ་ན་སྤྱིར་རྣམ་པ་མི་འདྲ་བའི་རྩོམ་རིག་གི་བརྩམས་རིག་ཁག་གི་ཁྱད་ཆོས་དང་ཆོས་ཉིད་ཕྱོགས་བསྡོམས་བྱེད་ཐུབ་པ་མ་ཟད།རྩ་བའི་དབྱེ་སྲོལ་བཞིའི་ཁོངས་སུ་བྱེ་བྲག་རྩོམ་ལུས་ཀྱི་དབྱེ་བ་ཡང་མང་དུ་ཕྱེ་ཆོག་པས།དེ་དག་གི་ཆོས་ཉིད་དང་ཁྱད་ཆོས་ཀྱང་ཕྱོགས་བསྡོམས་བྱེད་ཐུབ་པས་ན།རྩོམ་ལུས་སོ་སོའི་ཆོས་ཉིད་བཙལ་ཐུབ་པའི་ཁར་རྩོམ་ལུས་མི་འདྲ་བ་ཕན་ཚུན་བར་གྱི་འབྲེལ་བ་དང་ཁྱད་པར་ལ་ངོས་འཛིན་ཐུབ།དེ་བཞིན་རྩ་བའི་དབྱེ་བ་བཞི་ལ་རིགས་འདྲ་དེང་གི་རྩོམ་རིག་ངོས་ནས་གླེང་ནའང་ལག་ལེན་ཕྱོགས་སྡོམ་གྱི་རིགས་པའི་གཞུང་ལུགས་ཐོག་ནས་དབྱེ་སྲོལ་ཞིག་གཅིག་གྱུར་ཐོག་བྱུང་མེད་པ་མ་གཏོགས།དོན་དངོས་ཐོག་ཚགས་པར་དང་དུས་དེབ་ཁག་ནང་རྩོམ་རིག་གི་བརྩམས་ཆོས་རིགས་མི་འདྲ་བ་ཁག་འགོད་སྐབས་སྙན་རྩོམ་དང་།བརྩམས་སྒྲུང་།ལྷུག་རྩོམ།འཁྲབ་གཞུང་རྩོམ་རིག་བཅས་ལེ་ཚན་སོ་སོར་དབྱེ་བ་འབྱེད་ཀྱི་ཡོད།དེའི་ཐོག་ནས་རྩོམ་ལུས་ཀྱི་རྣམ་པ་དེ་དག་རྦད་དེ་རང་ཚུགས་ཐུབ་པའི་རྩོམ་ལུས་ཀྱི་རྣམ་པར་གྲུབ་པ་དང་།བོད་ཀྱི་རྩོམ་རིག་གི་རྩ་བའི་རྩོམ་ལུས་དབྱེ་བ་ཞིག་ལག་ལེན་ཐོག་རང་ཤུགས་སུ་ཆགས་ཡོད་པ།དབྱེ་བ་དེ་དང་རྗེས་སུ་མཐུན་པའི་རྩོམ་རིག་ཞིབ་འཇུག་དང་གསར་རྩོམ་ལ་འཇུག་གི་ཡོད་པའང་མཐོང་ཐུབ།