སངས་རྒྱས་ཀྱི་འདས་ལོ་༢༡༨༦ཕྱི་ལོ་༡༦༤༢ཆུ་རྟ་ལོ་ྋརྒྱལ་དབང་ལྔ་པ་ངག་དབང་བློ་བཟང་རྒྱ་མཚོས་བོད་ལྗོངས་ཡོངས་ལ་ཆོས་སྲིད་ཀྱི་དབང་བསྒྱུར།ད་ལྟའི་བོད་གཞུང་དགའ་ལྡན་ཕོ་བྲང་འདིའི་ཆབ་སྲིད་ཀྱི་དབུ་བརྙེས།སྤྱི་ལོ་༡༩༥༠བར་སྐུ་ཕྲེང་བཅུའི་རིང་ཆབ་སྲིད་འཛིན་ཡུན་མི་ལོ་༣༠༩སོང༌།ཏཱ་ལའི་བླ་མ་ཞལ་མ་བཞུགས་པ་དང༌།སྐུ་ན་མ་སོན་པའི་བར་ལ་རྒྱལ་ཚབ་དང༌།སྲིད་སྐྱོང་སེར་སྐྱ་འདྲ་མིན་མང་པོ་བྱུང་ཡང༌།རྩ་བའི་བོད་ཀྱི་ཆོས་སྲིད་ཡོངས་རྫོགས་ཀྱི་བདག་པོ་ྋརྒྱལ་དབང་ཏཱ་ལའི་བླ་མ་སྐུ་ཕྲེང་ན་རིམ་ནས་མཛད།སྐུ་ཕྲེང་དང་པོ་རྗེ་དགེ་འདུན་གྲུབ་པ་ནི་དགེ་ལུགས་བསྟན་པའི་སྲོལ་འབྱེད་རྗེ་ཙོང་ཁ་པའི་དངོས་སློབ་ཡིན་ཅིང༌།མཁས་བཙུན་གྱི་ཡོན་ཏན་ཤིན་ཏུ་ཆེ།ཏཱ་ལའི་བླ་མ་སྐུ་ཕྲེང་ལྔ་པ་དེ་བཞིན་ཆོས་སྲིད་ཀྱི་མཁྱེན་རྒྱ་ཤིན་ཏུ་ཆེ་བས་སངས་རྒྱས་ཀྱི་འདས་ལོ་༢༡༩༦དང༌།ཕྱི་ལོ་༡༦༥༢ལོར་རྒྱ་ནག་མན་ཛུའི་རྒྱལ་པོ་ཐོག་མ་ཤུན་རྩིས་རྒྱ་ནག་ཏུ་གདན་དྲངས།ཆོས་ཕྱོགས་ནས་བླ་མར་བཀུར་ཞིང༌།སྲིད་ཕྱོགས་ནས་བོད་ཀྱི་རྒྱལ་པོར་ཆ་འཇོག་གིས་བརྩི་མཐོངས་ཆེན་པོ་ཞུས།དུས་རབས་ཕྱེད་གཉིས་ཙམ་ཏཱ་ལའི་བླ་མ་རིམ་པས་དབང་བསྒྱུར་གནང་བ་ནས།དུས་རབས་བཅུ་དགུ་པ་ཙམ་བར་ཏཱ་ལའི་བླ་མ་དང༌།རྒྱ་ནག་གོང་མའི་དབར་འབྲེལ་བ་བྱུང་ཞིང༌།དེ་ནི་ཕྱོགས་གཅིག་ཆོས་དང༌།ཕྱོགས་གཅིག་སྲིད་ཀྱི་འགྲོ་འཁྲིད་བར་གྱི་འབྲེལ་བ་ཞིག་རེད།གོང་མས་ལྷ་སར་ཨམ་བན་ཟེར་བའི་སྐུ་ཚབ་གཉིས་བསྐོ་འཛུགས་བྱས།ཁོང་ཚོར་དབང་ཆ་གང་འཚམས་ཡོད་ཀྱང༌།དབང་ཆ་དེ་ཏཱ་ལའི་བླ་མའི་གཞུང་བརྒྱུད་དེ་བེད་སྤྱོད་བྱེད།རིམ་བཞིན་ཁོང་ཚོའི་དབང་ཆ་ཉམས་པ་རེད།ལྷག་པར་ཏཱ་ལའི་བླ་མ་སྐུ་ཕྲེང་བཅུ་གསུམ་པའི་སྐུ་དུས་སུ་བོད་ནས་རྒྱལ་སྤྱིའི་ནང་ཐོག་མའི་འབྲེལ་བ་བྱས་ཤིང༌།ཁོང་ནས་བོད་མིའི་འཚོ་བ་ཡར་རྒྱས་དང༌།དམག་མིའི་སྒྲིག་ཚུགས་བཅོས་འཛུགས་གནང་བ་སོགས་གོང་དུ་བཤད་ཟིན།སྲིད་ཕྱོགས་ནས་ཕྱི་རྒྱལ་ཁག་ལ་འབྲེལ་བ་མཛད་དེ་སློབ་ཕྲུག་བཏང་བ་དང༌།བོད་ནང་གློག་ཁང་དང༌།བཟོ་ལས་ཆུང་ཁག་གི་བཟོ་གྲྭ་ཁག་གསར་འཛུགས།སྦྲགས་ཏར་གསར་འཛུགས་དང༌།སྦྲགས་འཛིན་ནམ།༼ཊི་སི༽གསར་གཟོ།བོད་ཀྱི་དངུལ་ཌཾསྔར་ཡོད་ཀྱི་ཐོག་གསེར་དངུལ་གྱི་ཌཾ་སྒོར་ཆེ་ཆུང་ཤོག་དངུལ་སོགས་རྣམ་གྲངས་མང་པོ་གསར་དུ་པར་འགྲེམས་སོགས་རྒྱལ་ཁབ་ཚགས་ཚུད་མཛད།ཆོས་ཕྱོགས་ནས་བོད་ཀྱི་ཆོས་ལུགས་མཐའ་དག་ལ་གཟིགས་མཐོང་ཆེ་ཞིང༌།ལྷག་པར་མཚན་ཉིད་སློབ་གཉེར་བའི་གྲྭ་སྐོར་དམ་བཅའ་ཆེན་མོ་འཇོག་ཚུལ་དང༌།རྒྱུགས་སྤྲོད་ཨང་གྲངས་མཐོ་རིམ་རྣམས་རྒྱུད་གྲྭ་ནས་བཟུང་ཙོང་ཁ་པའི་རྒྱལ་ཚབ་དགའ་ལྡན་ཁྲི་པ་བར་རིམ་བགྲོད་བྱེད་ཚུལ་བཅས་ལ་གཏན་འབེབས་དག་ཐེར་རྒྱ་ཆེ་མཛད།ཁོང་གི་སྐུ་དུས་སུ་རྒྱལ་སྤྱིའི་ནང་གྲོས་མཐུན་འགའ་ཤས་བཞག་པ།དུས་རབས་བཅུ་དགུ་པའི་མཇུག་ཏུ་རྒྱ་གར་དབྱིན་གཞུང་གིས་བོད་དང་ཚོང་འབྲེལ་བྱེད་འདོད་འགོ་བཙུགས་པས།ཧི་མ་ལ་ཡའི་རི་བརྒྱུད་སྐོར་དབྱིན་བོད་དབར་ས་མཚམས་ཀྱི་རྩོད་པ་ཆུང་ངུ་འགའ་ཤས་བྱུང་བ་དེ་སྐོར་བོད་དང་རྒྱ་ནག་སུ་ལ་གོ་བསྡུར་བྱེད་དགོས་མིན་དབྱིན་ཇིས་ངོས་བཟུང་དཀའ་བ་བྱུང༌།ཕྱི་ལོ་༨༢༢ནང་རྡོ་རིང་བཙུགས་པ་ནས་བཟུང་ཕྱི་ལོ་༡༢༤༧ནང་ཡིག་ཆ་གཅིག་བྱུང་བ་མ་གཏོགས་བོད་དང་རྒྱ་ནག་དབར་ཆིངས་ཡིག་ཡོངས་གྲགས་གཏན་ནས་བྱུང་ཡོད་པ་མ་རེད།དེར་བརྟེན་དབྱིན་ཇི་ཡང་ཐེ་ཚོམ་གྱི་གནས་སུ་གྱུར་འདུགཕྱི་ལོ་༡༨༩༣ནང་དབྱིན་ཇིས་རྒྱ་ནག་དང་ཆིངས་ཡིག་བཞག་སྟེ་ས་མཚམས་སྐོར་འཁྲུན་གཅོད་བྱས་ཤིང༌།བོད་ལྷོ་ཕྱོགས་སུ་ཚོང་གི་ཐོབ་ཐང་གང་འཚམས་ཤིག་དབྱིན་ཇིར་བྱུང་ཞིང༌།འོན་ཀྱང་བོད་གཞུང་གིས་ཆིངས་ཡིག་དེ་ལ་རྩ་འཛིན་བྱས་མི་འདུག་དབྱིན་ཇི་དང༌།རྒྱ་མིའི་སྐུ་ཚབ་ནས་ས་མཚམས་ཀྱི་རྟགས་བཙུགས་པ་རྣམས་བོད་མི་ཚོས་བཀོག་ཡོད་པ་མ་ཟད།དབྱིན་ཇིས་ཚོང་གི་ཐོབ་ཐང་རྣམས་ལག་ལེན་བྱེད་སྐབས་བོད་གཞུང་ནས་རྒྱ་ནག་གིས་མིང་རྟགས་བཀོད་པའི་ཆིངས་ཡིག་དེས་བོད་ནང་ཕན་ནུས་མེད་ལུགས་བརྗོད་པ་རེད།འོན་ཀྱང་བོད་མིའི་རང་གཤིས་ཞི་འཇམ་ཅན་ཡིན་སྟབས་རྒྱ་མིའི་ཨམ་བན་མི་ཐོག་མང་པོ་བོད་ནང་སྡོད་བཅུག་པ་རེད།རྒྱལ་ཁབ་གཞན་དག་ནས་བོད་དང་རྒྱལ་སྤྱིའི་གྲོས་མཐུན་འཇོག་འདོད་བྱུང་བ་དེ་ཐོག་མ་ཡིན།ཨམ་བན་ཚོ་ལྷ་སར་བསྡད་པ་ཙམ་གྱིས་རྒྱ་ནག་གཞུང་ལ་བོད་ཀྱི་མིང་ཐོག་ནས་ཆིངས་ཡིག་ལ་མིང་རྟགས་འགོད་པའི་ཐོབ་ཐང་ཡོད་པ་བོད་མིའི་བསམ་བློར་ནམ་ཡང་འཁོར་ཡོད་པ་མིན་ཅིང༌།དེར་མ་ཟད་རྒྱ་མིས་བོད་ཀྱི་རང་དབང་རང་བཙན་འཕྲོག་འདོད་ཡོད་པ་དེ་ཡང་སྐབས་དེར་མ་གཏོགས་བསམ་བློ་འཁོར་ཡོད་པ་མིན།དབྱིན་ཇིར་ཚོང་དོན་ཐོབ་ཐང་རྣམས་མ་བྱུང་བ་དང༌།ས་མཚམས་ཀྱི་ཚད་རྟགས་མ་བཞག་སྟབས་བློ་འདོད་མ་རངས་པ་ཕྲན་བུ་བྱུང་ཞིང༌།རྒྱ་གར་ནང་དབྱིན་ཇིའི་སྐུ་ཚབ་ལོར་ཀྲ་ཀ་སིན་ནས་བརྗོད་གསལ།རྒྱ་ནག་ནས་བོད་དུ་དབང་ཆ་ཡོད་ཚུལ་ནི་སྲིད་དོན་གྱི་བལྟ་སྟངས་ཤིག་རེད།དེས་ཕྱོགས་གཉིས་ཀར་ཕན་ཁྱད་ཡོད་སྟབས་དེ་སྐོར་སོར་གནས་བྱུང་བ་རེད།ཅེས་བརྗོད་ཡོད་འདུག༡༩༠༣ལོར་ཁོང་ནས་ལྷ་སར་དམག་དཔུང་ཞིག་བཏང་བ་ལམ་དུ་ཡུན་འགོར་ཆེན་པོ་བྱུང༌།སྐབས་དེར་ཨམ་བན་ནས་དབྱིན་ཇིའི་དམག་དཔོན་སར་མཇལ་འཕྲད་དུ་འགྲོ་རྒྱུའི་འཕྲིན་ལན་བཏང་བར་བོད་གཞུང་གིས་ལྷ་ས་ནས་ཨམ་བན་འགྲོ་རུ་མ་བཅུག་པ་རེད།བོད་དམག་ནས་དབྱིན་དམག་ལ་འཐབ་རྒོལ་བྱས་ཀྱང་ཕམ་ཉེས་བྱུང་སྟེ་ྋརྒྱལ་དབང་མཆོག་ཤར་ཕྱོགས་སུ་བྲོས་ཕེབས་གནང་དགོས་བྱུང༌།༡༩༠༤ལོར་དབྱིན་ཇི་ལྷ་སར་འབྱོར་ཏེ་བོད་གཞུང་དང་ཆིངས་ཡིག་ཅིག་བཞག་སྟེ།སྐབས་དེར་ཏཱ་ལའི་བླ་མ་མ་བཞུགས་སྟབས་རྒྱལ་ཚབ་ནས་ཏཱ་ལའི་བླ་མའི་དམ་ཕྲུག་ཕབ་ཅིང༌།བཀའ་ཤག་དང༌།ཚོགས་ཆེན།སེ་འབྲས་དགའ་གསུམ་ནས་ཀྱང་དམ་ཕྲུག་ཕབ་འདུགདངོས་འབྲེལ་བྱས་ན་སྐབས་དེར་བོད་པས་རྒྱལ་སྤྱིའི་ནང་དབང་ཚད་ཆ་ཚང་ཡོད་པའི་གྲོས་མཐུན་ཞིག་བཞག་པ་རེད།ཆིངས་ཡིག་དེས་ས་མཚམས་དང༌།ཚོང་གི་ཐོབ་ཐང་རྣམས་ཁས་ལེན་བྱས་པ་རེད།ཆིངས་ཡིག་དེའི་ནང་དབྱིན་གཞུང་གི་བཀའ་འཁྲོལ་མེད་ན་བོད་དོན་ཐོག་རྒྱལ་ཁབ་གཞན་དག་སུས་ཀྱང་ཐེ་བྱུས་མི་བྱེད་པ་བྲིས་འདུགཡིག་ཆ་དེར་རྒྱ་ནག་གི་མིང་གང་ཡང་གསལ་འཁོད་མེད་སྟབས་ཕྱི་རྒྱལ་ཐེ་བྱུས་མི་བྱེད་པའི་ཁོངས་སུ་རྒྱ་ནག་གཏོགས་དགོས།ཆིངས་ཡིག་དེ་བསྣོལ་འཇོག་ཟིན་འཕྲལ་དབྱིན་ཇིའི་དམག་དཔུང་བོད་ནས་ཕྱིར་འཐེན་བྱས་ཤིང༌།དེ་རྗེས་འཇིགས་སྣང་གང་ཡང་བསྐུལ་ཡོད་པ་མ་རེད།རྒྱ་ནག་གཞུང་གིས་ཆིངས་ཡིག་དེ་ལ་དགག་པ་བྱས་མི་འདུག་ལོ་གཉིས་རྗེས་༡༩༠༦ནང་དབྱིན་ཇིའི་ཚོང་གི་ཐོབ་ཐང་དེར་རྒྱ་ནག་གཞུང་ནས་ཐེ་བྱུས་བྱས་དྭོགས་ཀྱིས་དབྱིན་ཇིས་རྒྱ་ནག་དང་གྲོས་མཐུན་ཞིག་བཞག་ཅིང༌།གྲོས་མཐུན་དེའི་ནང་དབྱིན་བོད་ཀྱི་ཆིངས་ཡིག་དེ་ཁས་ལེན་བྱས་ཡོད་པར་བརྟེན་དབྱིན་ཇིའི་ཚོང་གི་ཐོབ་ཐང་འགའ་ཤས་རྒྱ་མི་དང་མཉམ་སྤྱོད་བྱས་འདུགརྒྱལ་སྤྱིའི་གྲོས་མཐུན་དེ་ཚོར་གནད་གལ་ཡོད་ན་བོད་ནང་རྒྱ་མིའི་དབང་ཆའི་འཕྲོས་ལྷག་རྣམས་དེས་རྫོགས་ཤིང༌།འོན་ཀྱང་དབྱིན་ཇིས་རྗེས་སོར་བརྟན་པོ་རང་བྱས་ཡོད་པ་མ་རེད།སྐབས་དེར་དབྱིན་ཇི་དང༌།རུ་སུ་གཉིས་ཨེ་ཤ་ཡའི་ནང་དབང་ཤུགས་འགྲན་པའི་དུས་སྐབས་ཤིག་ཡིན།༡༩༠༧ལོ་དབྱིན་རུ་གཉིས་ནས་གྲོས་མཐུན་ཞིག་བཞག་པའི་ནང་གཉིས་ཀས་བོད་ལ་ཐེ་བྱུས་མི་བྱེད་པ་དང༌།གལ་ཏེ་བོད་ལ་འབྲེལ་བ་བྱེད་དགོས་བྱུང་ན་རྒྱ་ནག་བརྒྱུད་བྱེད་རྒྱུ་བྱས་འདུག།གྲོས་མཐུན་འདིས་གྲོས་མཐུན་གཞན་དག་ཚོར་རྒྱབ་འགལ་བྱས་པས་མ་ཚད།ང་ཚོའི་ཡུལ་དུ་རྒྱ་མིས་ལག་ལེན་གྱི་ཐོག་དབང་ཆ་གང་ཡང་མེད་པ་དབྱིན་ཇིར་རྒྱུས་མངའི་ཉམས་མྱོང་ཡོད་དང་ཡོད་མུས་ཀྱང༌།གྲོས་མཐུན་འདིས་ང་ཚོའི་ཡུལ་རྒྱ་མིའི་སུད་ཛ་རན་ཀྲིའམ།ཁོངས་གཏོགས་ལྟ་བུར་ངོས་འཛིན་བྱས་པ་རེད།སུད་ཛ་རན་ཀྲི་ཟེར་བ་ནི་ཡུ་རོབ་པའི་མིང་ཚིག་བརྗོད་དོན་གསལ་པོ་མེད་པ་དང༌།བརྡ་རྙིང་ཞིག་རེད།དེའི་འགྲེལ་བཤད་དུ་ནང་གི་རང་དབང་ཡོད་པའི་གཞུང་ཞིག་གི་ཐོབ་ཐང་ཡོད་པའམ།ཡང་ན།མིང་ཙམ་གྱི་སོབ་རན་ཀྲི་ཟེར་བ་ནིགཞུང་དེ་ལ་རང་དབང་གང་ཡང་ཡོད་པ་མ་རེད།གཞུང་དེ་ལ་རང་དབང་ཡོད་མེད་ཀྱི་ཆ་ནས་སུད་ཛ་རན་ཀྲི་དང༌།སོབ་རན་ཀྲི་དབྱེ་འབྱེད་བྱེད་ཐུབ།འོན་ཀྱང་རང་དབང་གི་རིམ་པ་མང་པོ་ཞིག་དེ་ཁོངས་ཚུད་ཡོད་པ་རེད།གཅིག་བྱས་ན་བོད་དང༌།རྒྱ་ནག་དབར་༡༨༩༠བར་གྱི་འབྲེལ་བ་དེ་ལ་ནུབ་ཕྱོགས་པའི་སྲིད་དོན་གྱི་མིང་ཚིག་འབྲེལ་ཐག་ཉེ་ཤོས་དེ་ཡིན་ཤག་ཀྱང༌།ད་དུང་མིང་ཚིག་དེའི་བརྗོད་དོན་ངེས་བརྟན་གང་ཡང་བྱུང་ཡོད་པ་མ་རེད།ཚིག་དེ་བེད་སྤྱོད་བྱེད་སྟངས་སྐོར་ནུབ་ཕྱོགས་པའི་སྲིད་དོན་མཁས་པ་ཚོས་མི་ཐོག་ཧྲིལ་པོར་གོ་ནོར་ཐེབས་ཡོད་པ་རེད།མིང་ཚིག་དེའི་ནང་ཆོས་ཕྱོགས་ཀྱི་འབྲེལ་བ་དེ་ཚུད་མེད་པའམ།ཡང་ན་ཏཱ་ལའི་བླ་མ་དང༌།མན་ཇུ་གོང་མའི་བར་གྱི་འབྲེལ་བ་དེ་ཚུད་མེད་ཅིང༌།དེ་ལྟ་བུའི་ཤར་ཕྱོགས་ཀྱི་འབྲེལ་བ་རྙིང་པ་མང་པོ་བྱུང་ཡོད་པ་དེ་ཚོར་ནུབ་ཕྱོགས་པའི་མིང་ཚིག་ཐོག་ནས་གོ་དོན་སྦྱར་ཆོག་ཡོད་པ་དཀའ་ཞིང༌།དབྱིན་ཇིས་བརྟན་པོ་མི་བྱེད་པའི་རྒྱུ་མཚན་གཅིག་ནི།ཁོང་ཚོ་བོད་ནང་གནས་སྟངས་ལེགས་པོ་ཡོད་པ་དེར་ཆིངས་ཡིག་གསར་པ་དེས་གནོད་མེད་སྟབས་རུ་སུས་བོད་ལ་ཐེ་བྱུས་མི་འབྱུང་ཆེད་དབྱིན་ཇིས་བོད་ལ་ཐད་ཀར་འབྲེལ་བ་བྱེད་རྒྱུ་དེ་བཞག་པ་རེད།རྒྱུ་མཚན་གཅིག་ནི།ཐོག་མའི་ཆིངས་ཡིག་དང་པོ་དང༌།གཉིས་པ་གཉིས་རྒྱ་གར་ནང་གི་དབྱིན་གཞུང་གིས་བཞག་པ་དང༌།གསུམ་པ་ནི།ལོན་ཌོན་ནང་གི་དབྱིན་གཞུང་གིས་བཞག་པར་བརྟེན་ཕན་ཚུན་བྱེད་སྟངས་གསལ་རྟོགས་མ་བྱུང་བ་རེད།རྒྱ་ནག་དང༌།བོད་དབར་ཤར་ཕྱོགས་ཀྱི་འབྲེལ་བ་དེ་ཨིང་ལན་ནང་ལས་རྒྱ་གར་ནང་གསལ་རྟོགས་ཐུབ་པ་ཡོང་དགོས།གང་ལྟར་ཡང༌།ཆིངས་ཡིག་གསར་པ་དེར་བོད་དང༌།རྒྱ་ནག་གཉིས་ཀས་མིང་རྟགས་བཀོད་པ་མེད་སྟབས་བོད་ནས་རྒྱ་ནག་གི་སུད་ཛ་རན་ཀྲིར་ངོས་འཛིན་བྱེད་དོན་ཡོད་པ་མ་རེད།དབྱིན་ཇི་ལྷ་སར་འབྱོར་པ་དེས་ནུས་ཤུགས་ངན་པ་ཞིག་བྱུང་བ་ནི་བོད་ནང་རྒྱ་ནག་གི་དབང་ཤུགས་ཉམས་ཀྱི་ཡོད་པ་གཞི་ནས་རྒྱ་མིས་ཤེས་རྟོགས་བྱུང་བ་དང༌།དབྱིན་ཇི་ཕྱིར་ལོག་རྗེས་བོད་ལ་སྲུང་སྐྱོབ་ཕྲན་བུ་ལས་མེད་པར་རྒྱ་མིའི་གང་འདོད་ལྟར་བཞག་པ་རེད།རུ་སུའི་ཆིངས་ཡིག་དེས་རྒྱ་ནག་གུ་ཡངས་སུ་བཏང་བས་དབྱིན་ཇིས་ཐེ་བྱུས་མི་ཐུབ་པ་བྱུང་ཞིང༌།དེར་བརྟེན་རྒྱ་ནག་གིས་དབྱིན་ཇི་དང་མཉམ་དུ་གྲོས་མཐུན་བཞག་ཡོད་ཀྱང༌།རྒྱ་ནག་གིས་བོད་ལ་བཙན་འཛུལ་བྱས་ཏེ།ཏཱ་ལའི་བླ་མ་ཡང་བསྐྱར་བྲོས་ཕེབས་གནང་དགོས་བྱུང་ཞིང༌།ཐེངས་འདིར་རྒྱ་གར་དུ་དབྱིན་ཇིའི་སྲུང་སྐྱོབ་འོག་ཕེབས་པ་རེད།༡༩༡༠ལོ་རྒྱ་མིའི་དམག་དཔུང་ལྷ་སར་འབྱོར་ཀྱང༌།མན་ཇུའི་རྒྱལ་རིགས་མཇུག་རྫོགས་ཉེར་ཡོད་ཅིང༌།༡༩༡༡ལོ་རྒྱ་ནག་ཏུ་ངོ་ལོག་བྱུང་སྟེ་བོད་ནང་གི་རྒྱ་མིའི་དཔུང་དམག་ཚོའི་དགོས་མཁོ་ཆད་དེ་རྒྱ་དམག་དམག་དཔོན་ཚོར་ནང་ནས་ངོ་ལོག་བྱུང༌།བོད་ནང་ཡོད་པའི་ཨམ་བན་སོགས་རྒྱ་མི་འཕྲོས་ལྷག་རྣམས་བོད་མིས་མཐར་སྐྲོད་བཏང་སྟེ་བོད་རང་དབང་རང་བཙན་གཙང་མར་གྱུར་པ་རེད།༡༩༡༢ནས་༡༩༥༠ལོར་རྒྱ་དམར་གྱིས་བོད་ནང་བཙན་འཛུལ་མ་བྱས་པར་རྒྱ་མི་དང༌།གཞན་སུར་ཡང་བོད་ནང་དབང་ཆ་ཕྲ་མོ་ཙམ་ཡང་མེད།རྒྱ་མིའི་དཔུང་དམག་མཐར་སྐྲོད་སྐབས་ཏཱ་ལའི་བླ་མ་རྒྱ་གར་ནས་ཕྱིར་ཕེབས་ཀྱིས་བོད་འདི་རང་དབང་རང་བཙན་གྱི་རྒྱལ་ཁབ་ཅིག་ཡིན་པའི་གསལ་བསྒྲགས་གནང་ཞིང༌།ཡིག་ཆ་དེ་ལ་སྔར་རྒྱ་ནག་དང་མཆོད་ཡོན་འབྲེལ་སྐབས་སུ་གོང་མས་ཕུལ་བའི་དམ་ཕྲུག་དེ་མིན་པར་བོད་ལྗོངས་ལྷ་མིས་ཕུལ་བའི་གསེར་ཐམ་ཆེན་མོ་ཕབ།སྔར་བོད་ཀྱི་ཡིག་ཆ་འགར་གོང་མའི་བཀའི་ལུང་གིས་ས་སྟེང་ྋརྒྱལ་བསྟན་གྱི་བདག་པོ་ཏཱ་ལའི་བླ་མ་ཞེས་པ་སངས་རྒྱས་ཀྱི་བཀའ་ལུང་གིས་ས་སྟེང་ྋརྒྱལ་བསྟན་གྱི་བདག་པོ་ཞེས་པར་བསྒྱུར་བཅོས་གནང༌།དེ་ལྟར་བོད་དུ་རང་དབང་རང་བཙན་ཐོབ་ཅིང༌།གསལ་བསྒྲགས་བྱས་པའི་རྗེས་སུ་བོད་རྣམས་འཐབ་རྩོད་ལ་ཞེན་ལོག་ཡིད་ཐང་ཆད་དེ་སྔར་ལྟར་གཅིག་པུར་སྡོད་སྟངས་དེར་ཕྱིན་འདུགབར་སྐབས་སུ་རྒྱ་ནག་དང་ཆིངས་ཡིག་གང་ཡང་མ་བཞག་པར་བརྟེན་ང་ཚོའི་དངོས་དོན་གྱི་རང་དབང་རང་བཙན་དེ་གྲོས་མཐུན་རྒྱལ་སྤྱིའི་གནས་སྟངས་ཡོངས་གྲགས་ལྟ་བུར་མ་གྱུར་པ་རེད།༡༩༡༣ནང་གནད་དོན་དེ་སྐོར་ལེ་འགྲིགས་གཏན་འཁེལ་ཡོང་ཆེད་དུ་བོད་དང༌།རྒྱ་མིའི་སྐུ་ཚབ་སིམ་ལའི་ཚོགས་འདུར་དབྱིན་ཇིས་འབོད་བསྐུལ་བྱས།སྐུ་ཚབ་གསུམ་པོ་འདྲ་མཉམ་གྱི་ཐོག་ནས་མཇལ་འཛོམས་ཀྱིས་ཡུན་རིང་གོ་བསྡུར་བྱས་རྗེས་ཆིངས་ཟིན་ཞིག་བཟོས་པ་དེའི་ནང་དབྱིན་ཇིས་བོད་མི་ཚོར་ཕྱི་རྒྱ་ཁོངས་ཡིན་ཚུལ་དང༌།རྒྱ་མིར་བོད་ནང་གི་རང་དབང་དགོས་ཚུལ་ལ་འབད་བརྩོན་བྱས་འདུགརྒྱ་ནག་སྐུ་ཚབ་ནས་གྲོས་མཐུན་དེ་ལ་ཐོག་མར་ཁས་ལེན་བྱས་ཀྱང་དེ་རྗེས་རྒྱ་ནག་གཞུང་གིས་མིང་རྟགས་འགོད་རྒྱུ་མིན་ཚུལ་བརྗོད་སྟབས་བོད་དབྱིན་གཉིས་ནས་མིང་རྟགས་བཀོད་ཅིང༌།ཆབས་ཅིག་ཟུར་དུ་གསལ་བསྒྲགས་ཀྱི་ཡིག་ཆ་གཅིག་བཟོས་པ་དེར་རྒྱ་ནག་ནས་ཆིངས་ཡིག་དེར་མིང་རྟགས་མ་བཀོད་པར་དེའི་ནང་གསལ་རྒྱ་ནག་གི་ཐོབ་ཐང་རྣམས་མེད་པའི་བརྗོད་འགོད་བྱས་འདུགགྲོས་མཐུན་དེ་ལ་རྒྱ་ནག་གིས་མིང་རྟགས་བཀོད་མེད་སྟབས་ཁྲིམས་ལུགས་ཐོག་ནས་རྒྱ་ནག་གི་ཁོངས་སུ་ཚུད་པའི་ཁོངས་སྐྱེལ་གང་ཡང་ཡོད་པ་མ་རེད།གནད་དོན་དེ་མུར་བསྡད་རྐྱེན་འདི་སྐོར་གླེང་མོལ་ནམ་བྱུང་ལ་རྒྱ་མིས་བོད་འདི་རྒྱ་ནག་གི་ཆ་ཤས་ཤིག་ཡིན་ཚུལ་བརྗོད་ཀྱི་ཡོད་ཀྱང༌།བོད་ནང་རྒྱ་མྀའི་དབང་ཆ་འཛིན་མཁན་གཏན་ནས་མེད།རྒྱ་ནག་དང༌།རི་པིན་གྱི་དམག་འཁྲུག་སྐབས་བོད་ནས་ཐེ་བྱུས་བྱས་མེད་ཅིང༌།དམག་ཆེན་གཉིས་པའི་སྐབས་སུ་ཡང་བོད་བར་གནས་སུ་བསྡད་དེ།བོད་བརྒྱུད་རྒྱ་གར་ནས་རྒྱ་ནག་ཏུ་དམག་མཁོའི་ཡོ་བྱད་གཏོང་ཐབས་བྱས་ཀྱང་བཏང་ཡོད་པ་མ་རེད།དུས་སྐབས་དེར་འཛམ་གླིང་ཕྱིར་བོད་མིའི་རང་དབང་རང་བཙན་ཁུངས་སྐྱེལ་བྱེད་པའི་ལས་ཀ་ཤུགས་ཆེ་བྱས་མི་འདུགདེ་ནི་སྐབས་དེར་དེ་འདྲ་ཞིག་ངེས་པར་མི་དགོས་པ་ལྟ་བུར་མཐོང་གི་ཡོད་འདུག་འོན་ཀྱང་སྐབས་རེ་རྒྱལ་ཁབ་གཞན་དག་གི་བྱེད་སྟངས་ནས་ཁོང་ཚོས་གནས་སྟངས་དེ་དག་ཁས་ལེན་བྱེད་ཀྱི་ཡོད་པའི་ཁུངས་སྐྱེལ་བྱུང་འདུག་པ་དཔེར་ན།སྤྱི་ལོ་༡༩༤༧ལོར་ནིའུ་ལྡི་ལིར་ཨེ་ཤ་ཡའི་ཡུལ་ཁག་གི་སྐུ་ཚབ་ཚོ་ཚོགས་འདུའི་སྐབས་བོད་ཀྱི་སྐུ་ཚབ་ཕྱིན་ཏེ།བོད་ཀྱི་རྒྱལ་དར་ཡང་རྒྱལ་ཁབ་གཞན་དག་གི་རྒྱལ་དར་དང་མཉམ་དུ་བསྒྲེངས་ཡོད་པ་དང༌།ཐོབ་ཐང་དེ་ཚོའི་སོར་སུས་ཀྱང་རྩོད་གླེང་བྱུང་ཡོད་པ་མ་རེད།ལོ་དེ་གའི་ནང་རྒྱ་གར་རང་བཙན་བྱུང་རྗེས་རྒྱ་གར་གཞུང་གིས་བོད་དུ་སྤྲིངས་ཡིག་ཅིག་ལ་ལན་འདེབས་འདི་ལྟར་བྱས་ཡོད་པ་རེད།གང་ཅིའི་དོན་གནད་སྐོར་གྲོས་མཐུན་གསར་པ་མ་བཞག་བར་ཕྱོགས་གཉིས་ཀས་ད་ཡོད་ཀྱི་འབྲེལ་བ་མུ་མཐུད་འཇོག་རྒྱུར་བོད་གཞུང་ནས་ཁས་ལེན་བྱུང་ན་རྒྱ་གར་གཞུང་དགའ་བོ་ཡོང་རྒྱུ།རྒྱ་གར་དབྱིན་ཇི་རྒྱལ་པོའི་གཞུང་ནས་ཡུལ་ཁག་གཞན་དག་ལ་ཆིངས་ཡིག་གི་འབྲེལ་བ་བྱུང་བ་ཚོར་ཡང་འགྲོ་སྟངས་འདི་རང་ཡིན་༡༩༤༨ལོར་བོད་གཞུང་ཚོང་དོན་སྐུ་ཚབ་པ་རྒྱ་གར།རྒྱ་ནག།ཕ་རན་སི།ཨི་ཊལི།ཨ་རི་སོགས་ལ་བསྐྱོད་སྐབས་ཁོང་ཚོར་བོད་གཞུང་ནས་བཏང་བའི་ཕྱི་བསྐྱོད་ལག་འཁྱེར་ལ་ཡུལ་ཁག་དེ་ཚོ་ཚང་མས་ཁས་ལེན་བྱས་འདུག