โรงเรียนศรีสวัสดิ์วิทยาคาร

โรงเรียนศรีสวัสดิ์วิทยาคารจังหวัดน่าน เดิมมีชื่อว่า “ โรงเรียนสุริยานุเคราะห์ ” ตั้งขึ้นเมื่อ วันที่ 20 พฤษภาคม2450 ณ บริเวณวัด ช้างค้ำวรวิหาร ด้วยความอุปถัมภ์ ของ พระเจ้าสุริยพงษ์ผริตเดช เจ้าผู้ครองนครน่าน เมื่อแรก ตั้งเปิดสอน ตั้งแต่ชั้น ป.1 ถึง ป.3 ต่อมาในปี พ.ศ. 2457 - 2458 จึงได้เปิดสอนถึงชั้นมัธยมศึกษาปีที่3-4 (ม.3 และ ม.4 เดิม)ในปี พ.ศ. 2473 ได้ย้ายสถานที่ตั้งโรงเรียนไปที่ฝั่งแม่น้ำน่านในบริเวณท้องที่บ้านดอน ตำบลในเวียง อำเภอเมืองน่าน จังหวัดน่าน ซึ่งเป็นสถานที่ตั้งของ[โรงเรียนสตรีศรีน่าน]ปัจจุบัน มีเนื้อที่ 11 ไร่ ได้เปิดทำการสอนเมื่อวันที่ 1 พฤษภาคม 2475 ซึ่งตรงกับสมัยของพระยากรุงศรีสวัสดิการเป็นปลัดมณฑลประจำจังหวัดน่าน จึงได้เปลี่ยนชื่อโรงเรียนใหม่ตามราชทินนามของท่านว่า “โรงเรียนศรีสวัสดิ์วิทยาคาร” นับแต่นั้นเป็นต้นมา

ในปี พ.ศ. 2479-2480 ได้ขยายชั้นเรียนถึงชั้น มัธยมศึกษาปีที่ 5-6 (ม.5 และ ม.6) ในปี พ.ศ. 2503 ได้ขยายชั้นเรียนถึงชั้นเตรียมอุดมศึกษา (แผนกวิทยาศาสตร์) และในปี พ.ศ. 2513 กรมสามัญศึกษาได้อนุมัติให้โรงเรียนเข้าอยู่ในโครงการ คมช. (โครงการพัฒนาโรงเรียนมัธยมในชนบท) เป็นรุ่นที่ 7

โรงเรียนได้ขยายตัวพัฒนาขึ้นมีจำนวนนักเรียนและครู-อาจารย์ มากขึ้น ทำให้สถานที่ของโรงเรียนคับแคบไม่สามารถรองรับความเจริญที่จะมีมากในอนาคตได้ ดังนั้นในปีงบประมาณ 2514 [สมาชิกสภาผู้แทนราษฎร]จังหวัดน่าน คือ คุณสมชาย โลหะโชติ และคุณสมบูรณ์ บัณฑิต ได้ติดต่อขอรับเงินจัดสรรจากงบประมาณแผ่นดิน จัดซื้อที่ดินบริเวณทุ่งนา บ้านดอนมูล ตำบลดู่ใต้ อำเภอเมืองน่าน จังหวัดน่าน มีเนื้อที่ 57 ไร่ มอบเป็นสมบัติของกรมสามัญศึกษา เพื่อใช้เป็นที่ตั้งของโรงเรียนศรีสวัสดิ์วิทยาคาร และกรมสามัญศึกษาได้จัดสรรงบประมาณสำหรับสร้างอาคารเรียนตึก 3 ชั้น จำนวน 24 ห้องเรียน 1 หลัง เมื่อสร้างอาคารเรียนเสร็จโรงเรียนจึงได้ย้ายมา ณ สถานที่แห่งใหม่ คือที่ตั้งปัจจุบันเมื่อวันที่ 15 มกราคม 2516

ในปี พ.ศ. 2519 กรมสามัญศึกษาได้อนุมัติให้โรงเรียนเข้าอยู่ในโครงการ คมภ.2 (โครงการพัฒนาโรงเรียนมัธยมในส่วนภูมิภาคกลุ่มที่ 2) รุ่นที่ 3 ทำให้โรงเรียนได้รับการปรับปรุงและพัฒนาในด้านการศึกษาอาคารสถานที่ และสิ่งแวดล้อมต่างๆตลอดจนสื่อประกอบการเรียนการสอนอย่างมากมาย

ในปี พ.ศ. 2534 ได้รับอนุมัติจากกรมสามัญศึกษาให้เข้าโครงการขยายโอกาสทางการศึกษา และในปี พ.ศ. 2539 ได้เปิดรับนักเรียนหญิงในระดับชั้นมัธยมศึกษาตอนต้นเป็นรุ่นแรก

ปี พ.ศ. 2553ได้เข้าร่วมโครงการโรงเรียนมาตรฐานสากลบริหารจัดการด้วยระบบคุณภาพ (Quality System Management) การจัดการเรียนการสอนเทียบเคียงมาตรฐานสากล (World – ClassStandard) เพื่อพัฒนาผู้เรียนให้มีศักยภาพเป็นพลโลก (World Citizen) [ เป็นเลิศวิชาการ,สื่อสารสองภาษา, ล้ำหน้าทางความคิด , ผลิตงานอย่างสร้างสรรค์] และในได้รับการประเมินเป็นโรงเรียนมาตรฐานสากลระดับ SCQAในปี 2559ปัจจุบัน เป็นโรงเรียนสหศึกษา มีนักเรียนจำนวน 2,207คน ครู-อาจารย์ จำนวน 123คน เปิดสอนตั้งแต่ชั้นมัธยมศึกษาปีที่ 1 ถึงชั้นมัธยมศึกษาปีที่ 6

โรงเรียนศรีสวัสดิ์วิทยาคาร ได้รับความเมตตาจากพระราชนันทาจารย์ (บุญชู ธมฺมสาโร) เจ้าคณะจังหวัดน่าน วัดพญาภู (พ.ศ. 2528) และนางสงวน เกษมสุวรรณ เจ้าของห้างขายยาลูกสาวหมอมี กรุงเทพมหานคร ซึ่งได้จัดสร้างพระพุทธรูป พระพุทธชินราชจำลองถวายแด่พระพุทธมหามณีรัตนปฏิมากร เนื่องในวันเกิดเป็นประจำทุกปี ปีละ 12 องค์
พ.ศ. 2528 ท่านได้จัดสร้างพระพุทธรูปโดยช่างบ้านช่างหล่อ กรุงเทพมหานคร และนำไปประกอบพิธีพุทธาภิเษกและปลุกเสก ณ พระอุโบสถวัดบวรนิเวศราชวรวิหาร โดยมีสมเด็จพระญาณสังวร (เจริญ สุวัฑฺฒโน) เจ้าอาวาสวัดบวรนิเวศราชวรวิหารในขณะนั้น (ต่อมาได้รับโปรดเกล้าฯ สถาปนาขึ้นเป็น สมเด็จพระญาณสังวร สมเด็จพระสังฆราช สกลมหาสังฆปรินายก พระสังฆราชองค์ที่ 19 แห่งกรุงรัตนโกสินทร์) เป็นประธานในพิธี แล้วมอบให้แก่โรงเรียนศรีสวัสดิ์วิทยาคาร

วันที่ 20 พฤษภาคม พ.ศ. 2528 อาจารย์เสรี พิมพ์มาศ ผู้ช่วยผู้อำนวยการฝ่ายบริการฯ และคณะ ได้ไปรับพระพุทธรูปจากวัดบวรนิเวศราชวรวิหาร กรุงเทพมหานคร แล้วเดินทางกลับถึงจังหวัดน่านเมื่อวันที่ 23 กันยายน พ.ศ. 2528 และนำมาประดิษฐานไว้ ณ วัดพญาภู ตำบลในเวียง อำเภอเมือง จังหวัดน่าน และต่อมาในวันที่ 23 กุมภาพันธ์ พ.ศ. 2529 ซึ่งเป็นวันมาฆบูชา โรงเรียนศรีสวัสดิ์วิทยาคารจึงได้จัดขบวนแห่จากวัดพญาภูไปตามถนนในเมืองน่าน

พระราชนันทาจารย์ วัดพญาภู ได้ถวายนามพระพุทธรูปประจำโรงเรียนศรีสวัสดิ์วิทยาคาร ว่า “พระพุทธศรีสวัสตยาภิรักษ์มหิทธิศักดิ์มหามุนี” ทั้งได้ตั้งปณิธานอธิษฐานว่า “เมื่อผู้ใดมาเคารพกราบไหว้สักการบูชาแล้วก็จะเจริญด้วยลาภ ยศ สรรเสริญ สุข มีชัยด้วยประการทั้งปวง"

โรงเรียนศรีสวัสดิ์วิทยาคาร มีพระพุทธรูปอีกองค์หนึ่ง คือ พระพุทธรูปปางมารวิชัยเนื้อทองสำริด พระชยานันทมุนี อดีตเจ้าคณะจังหวัดน่านและอดีตเจ้าอาวาสวัดกู่คำ อำเภอเมือง จังหวัดน่าน มอบให้แก่โรงเรียนศรีสวัสดิ์วิทยาคาร พระพุทธรูปองค์นี้เป็นพระพุทธรูปที่นำขบวนคณะครูและนักเรียนโรงเรียนศรีสวัสดิ์วิทยาคาร เมื่อคราวย้ายโรงเรียนจากโรงเรียนเดิมที่ตั้งอยู่ริมฝั่งแม่น้ำน่าน มายังโรงเรียนที่ตั้งปัจจุบัน ณ บ้านเจดีย์ ตำบลดู่ใต้ อำเภอเมือง จังหวัดน่าน เมื่อวันที่ 15 มกราคม พ.ศ. 2516เพลงประจำโรงเรียน