จัน ดารา (ภาพยนตร์ทวิภาค)

จัน ดารา เป็นภาพยนตร์ไทยทวิภาคดัดแปลงจากนิยายข้างต้นเรื่อง "เรื่องของจัน ดารา" ซึ่งอุษณา เพลิงธรรมเขียนลงพิมพ์เป็นตอน ๆ ในหนังสือพิมพ์ตั้งแต่ปี พ.ศ. 2507 ถึงปี พ.ศ. 2509 มีหม่อมหลวงพันธุ์เทวนพ เทวกุล เป็นผู้เขียนบทและกำกับ และสหมงคลฟิล์ม สร้าง มีเนื้อหาทำนองนาฏกรรมเชิงสังวาส ว่าด้วยความสัมพันธ์ของครอบครัวหนึ่ง ทั้งที่เป็นความรักฉันญาติ ความรักฉันชู้สาว และความเคียดแค้นชิงชัง ชนิดที่ตัวละครแต่ละตัวล้วนเป็นกระจกสะท้อนพฤติกรรมของกันและกัน โดยจัน ดาราฉบับนี้นับเป็นการดัดแปลงนิยายข้างต้นเป็นภาพยนตร์ครั้งที่สาม สร้างเป็นทวิภาคต่อเนื่องกัน คือ จัน ดารา ปฐมบท ออกฉายวันที่ 6 กันยายน พ.ศ. 2555 และ จัน ดารา ปัจฉิมบท ออกฉายในวันที่ 7 กุมภาพันธ์ พ.ศ. 2556

ในต้นพุทธทศวรรษที่ 2460 ดารา พิจิตรวานิช หญิงสาววัยสิบแปดปี เดินทางจากพระนครไปเมืองพิจิตร แต่ถูกจอม คนรักของวาด กับพวกอีกจำนวนหนึ่ง ร่วมกันข่มขืนกระทำชำเราจนตั้งครรภ์ คุณท้าวพิจิตรรักษา ญาติผู้ใหญ่ฝ่ายมารดาที่เหลืออยู่เพียงท่านเดียวของดาราจึงว่าจ้างให้หลวงวิสนันทเดชาสมรสกับดาราเพื่อรักษาเกียรติยศของวงศ์ตระกูล โดยยอมยกบ้าน ที่ดิน และกิจการค้าขายในเครือของตระกูลพิจิตรวาณิชให้ทั้งหมดเพื่อแลกเปลี่ยน

ต่อมาดาราเสียชีวิตทันทีที่คลอดบุตร หลวงวิสนันทเดชาจึงโทษว่าทารกนั้นเป็นต้นเหตุให้ภริยาถึงแก่ความตาย และตั้งชื่อให้ว่า จัน-จัญไร วิสนันท์ 
เวลานั้น วาด ญาติผู้น้องของดาราเดินทางจากพิจิตรมาร่วมพิธีศพดารา และพบว่าจันเป็นที่รังเกียจของบ้านวิสนันท์ ประกอบกับรู้สึกผิดที่คนรักของตน
เป็นต้นเหตุให้เกิดเคราะห์กรรมครั้งนี้ วาดจึงยอมเป็นภริยาของหลวงวิสนันทเดชา เพื่อจะได้เลี้ยงดูจันอย่างใกล้ชิดจนตลอดรอดฝั่ง 
วาดกับหลวงวิสนันทเดชานั้นมักสมสู่กันแม้อยู่ต่อหน้าจัน จันจึงชิงชังหลวงวิสนันทเดชาที่ได้เป็นเจ้าของวาด เพราะเขาก็ใจปฏิพัทธ์วาดผู้เป็นน้าอยู่เช่นกัน ฝ่ายหลวงวิสนันทเดชากับวาดนั้นมีบุตรด้วยกันหนึ่งคน คือ วิไลเรข วิสนันท์ หรือคุณแก้ว ซึ่งหลวงวิสนันทเดชารักประดุจแก้วตาดวงใจ

แต่หลวงวิสนันทเดชานั้นเป็นเสือผู้หญิง ในระหว่างที่วาดตั้งครรภ์คุณแก้วอยู่ หลวงวิสนันทเดชาจึงเริ่มสนองกามคุณของตน โดยร่วมประเวณีกับสตรีมาก
หน้าหลายตาเป็นนิตย์ แม้ว่าอยู่ต่อหน้ารูปดารา ภริยาผู้ล่วงลับ ก็ตาม ทว่า เมื่อเห็นรูปภริยาคราใดก็ให้นึกโกรธจันขึ้นมาเรื่อยไป หลวงวิสนันทเดชาจึง
มักกระทำทารุณต่อจันและไม่เอาใจใส่เลี้ยงดูจัน ทั้งยังอบรมสั่งสอนให้แก้วจงเกลียดจงชังจันด้วย เป็นเหตุให้จันเกิดความสงสัยว่า ชะรอยหลวงวิสนันท
เดชาจะมิใช่บิดาที่แท้จริงของตน

ต่อมา คุณบุญเลื่อง หรือคุณบี๋ หญิงสาวผู้มักมากในกามารมณ์ และเป็นภริยาเก่าของหลวงวิสนันทเดชาโดยที่ได้มีบุตรด้วยกันคือ ขจร ซึ่งติดท้องคุณบี๋
ไปก่อนที่คุณบี๋จะไปแต่งงานกับเจ้าสัวคนหนึ่ง แต่คุณบี๋ก็ยังไม่ได้บอกกับคุณหลวงวิสนันทเดชาว่าขจรเป็นบุตรชายแท้ๆของท่าน ได้ย้ายกลับเข้ามา
อาศัยในบ้านวิสนันท์พร้อมขจร และหญิงผู้นี้เองที่สอนให้จันได้รู้เพศรสเป็นครั้งแรก ในเวลานั้น จันยังได้พบไฮซินธ์ หญิงสาววัยสิบหกปี บ่อยครั้ง ณ 
โรงเรียนสอนภาษาอังกฤษภาคค่ำในพระนคร และจันหลงรักเธอจนหมดหัวใจ ไฮซินธ์จึงเป็นผู้สอนให้จันได้รู้สึกถึงความรักอันบริสุทธิ์เป็นครั้งแรก

วันหนึ่ง แก้วซึ่งแอบชอบเคน กระทิงทอง บุตรของนางผึ้งคนรับใช้ในบ้าน กำลังจะร่วมประเวณีกัน จันมาพบเข้าและสำคัญว่าเคนล่วงละเมิดแก้วอยู่ 
จึงเข้าไปช่วยเหลือ ประจวบกับที่บรรดาผู้หลักผู้ใหญ่ในบ้านได้ยินเสียงร้องและติดตามมาพบเข้า แก้วซึ่งรังเกียจจันอยู่แล้วจึงฟ้องว่า จันล่อลวงตนมา
กระทำทางเพศ เคนจึงเข้ามาช่วยเหลือ หลวงวิสนันทเดชาฟังแล้วก็โกรธเป็นอันมาก และขับไล่จันออกจากบ้านวิสนันท์ จันจึงไปอาศัยอยู่ที่บ้านคุณท้าวพิจิตรรักษา ญาติข้างมารดา ณ เมืองพิจิตร และได้ทราบความจริงเกี่ยวกับกำเนิดของตนว่า ดารา มารดานั้น ถูกรุมโทรม โดยที่จอม ผู้ชำเราคนแรก ถูกพวกพ้องสังหารตายทันทีหลังจากได้ชำเราดารา ส่วนพวกพ้องที่เหลือหลังจากได้ข่มขืนกระทำชำเราดาราแล้ว ก็ถูกเจ้าพนักงานตำรวจติดตามมาวิสามัญฆาตกรรมจนสิ้นเช่นกัน จึงไม่อาจทราบได้แน่ชัดว่า แท้จริงแล้วบิดาของจันเป็นผู้ใด จันจึงให้รู้สึกว่า ชีวิตตนช่างมืดมนนัก และครุ่นคำนึงถึงแต่ไฮซินธ์

ไม่กี่ปีให้หลัง แก้วร่วมประเวณีกับขจร และแก้วตั้งครรภ์ เพื่อธำรงเกียรติยศของวงศ์ตระกูล หลวงวิสนันท์เดชาจึงสั่งให้วาดไปเรียกจันกลับพระนคร แล้วเสนอให้จันรับเป็นบิดาของบุตรในครรภ์แก้วแทนขจร จันตกลงโดยมีเงื่อนไขว่า หลวงวิสนันทเดชาต้องโอนบ้านและที่ดินให้แก่ตน ทั้งนี้ เพื่อชำระความแค้นเคืองที่ตนมีต่อหลวงวิสนันทเดชามาตั้งแต่เยาว์วัย หลวงวิสนันทเดชารับคำอย่างเสียมิได้ เมื่อสมประสงค์แล้ว จันก็รุดไปหาไฮซินธ์ แต่พบว่าไฮซินธ์จากโลกนี้ไปแล้วเพราะไข้รากสาดน้อย ขณะที่วาดเมื่อเห็นว่าเรื่องราวทั้งหลายคลี่คลายลงด้วยดีแล้วก็ลาไปบวชเป็นนางชีอยู่ที่เมืองนครสวรรค์โดยไม่สึกอีก

เวลานั้นเอง แก้วให้กำเนิดบุตรชายหนึ่งคน แต่เพราะทารกนั้นเกิดจากการร่วมประเวณีในหมู่ญาติ จึงมีภาวะโง่เขลาเบาปัญญาอย่างที่สมัยใหม่เรียกว่า ปัญญาอ่อน และจันตั้งชื่อให้ทารกนั้นว่า ปรีย์-อัปรีย์ วิสนันท์ แก้วเสียใจ และเริ่มมีความสัมพันธ์ทางเพศกับบุญเลื่อง เมื่อจันทราบเข้า ก็ข่มขู่ให้เธอมีบุตรกับเขา แต่แก้วมิยินยอม เพราะใจยังจงเกลียดจงชังจัน จันจึงข่มขืนกระทำชำเราเธอกระทั่งเธอตั้งครรภ์ อย่างไรก็ดี แก้วไม่ต้องการให้กำเนิดบุตรของจัน จึงให้บุญเลื่องช่วยทำให้ตนตกเลือดจนแท้ง

เมื่อสภาพการณ์ในบ้านเป็นเช่นนี้ จันจึงใฝ่หาความสุขทางกามคุณแต่ถ่ายเดียว โดยร่วมประเวณีกับสาวใช้ แม้กระทั่งเบื้องหน้ารูปดารา มารดาผู้วายชนม์ของตน ทำนองเดียวกับที่หลวงวิสนันทเดชาได้กระทำมาแล้วทั้งสิ้น อยู่มาวันหนึ่ง หลวงวิสนันทเดชามาพบเห็นจันกับบุญเลื่องกำลังสมสู่กัน ก็ให้รู้สึกเจ็บช้ำไปทั้งกายใจถึงกับล้มลงและเป็นอัมพาต

จันจึงเริ่มตั้งคำถามแก่ตนเองว่า เป็นไฉนตนถึงไม่สามารถหลุดพ้นจากวัฏจักรตัณหาราคะทำนองเดียวกับที่หลวงวิสนันทเดชาก่อขึ้น ที่สุดแล้ว เรื่องก็ให้คำตอบว่า เพราะจันเป็นหน่อเนื้อของดาราผู้ถูกรุมโทรมนั่นเองภาพยนตร์เรื่องนี้ สร้างจากนวนิยายเรื่อง “เรื่องของจัน ดารา” ของ อุษณา เพลิงธรรม (ประมูล อุณหธูป) (2463-2530) ตีพิมพ์ เป็นตอน ๆ ครั้งแรกในสยามรัฐสัปดาห์วิจารณ์ ต่อมาได้พิมพ์รวมเล่มครั้งแรกโดยสำนักพิมพ์ประพันธ์สาส์น ในต่อมาก็ถูกพิมพ์รวมเล่มเรื่อยมาจนถึงปัจจุบัน

ม.ล.พันธุ์เทวนพ เทวกุล ได้นำวรรณกรรมเรื่องนี้มาสร้างเป็นภาพยนตร์มหากาพย์โศกนาฏกรรมเรื่องยิ่งใหญ่ หลังจากภาพยนตร์ 2 ครั้งแรก คือ ฉบับปี 2520 ซึ่งรัตน์ เศรษฐภักดี กำกับ ผู้ที่รับบทจันคือ สมบูรณ์ สุขีนัย และฉบับปี 2544 ซึ่งนนทรีย์ นิมิบุตร กำกับ ผู้ที่รับบทจันคือ สุวินิจ ปัญจมะวัต-เอกรัตน์ สารสุข ตามลำดับ

หม่อมน้อย เผยว่า ""โดยเนื้อหาสาระจากหนังสือที่อุษณา เพลิงธรรม (ประมูล อุณหธูป) เขียน ถึงแม้ว่าจะเขียนมานานเกือบ 50 ปีที่แล้ว แต่เนื้อหาสาระก็ยังทันสมัยมาก ยังสะท้อนให้เห็นถึงธาตุแท้ของมนุษย์ซึ่งในปัจจุบันก็ยังเป็นแบบนี้อยู่ และเหมือนเป็นกระจกที่จะสะท้อนให้เห็นกิเลสในใจของคน มันไม่ใช่แค่ตัณหาราคะอย่างเดียว แต่คนที่ยึดมั่นกับความเคียดแค้นมันจะก่อให้เกิดปัญหา และหายนะยังไงกับตัวเองและคนรอบข้างจนนำไปสู่ปัญหาสังคมในระดับรวมด้วย""

ภาพยนตร์เรื่องนี้ เขียนบทและกำกับอีกครั้งของ หม่อมหลวงพันธุ์เทวนพ เทวกุล (หม่อมน้อย) เป็นผลงานลำดับที่ 11 ถัดจากภาพยนตร์เรื่อง "อุโมงค์ผาเมือง" ออกฉายวันที่ 8 กันยายน พ.ศ. 2554

จัน ดารา ภาพยนตร์ครั้งที่ 3 นำแสดงโดย มาริโอ้ เมาเร่อ รับบทเป็น จัน วิสนันท์ หรือจัน ดารา ซึ่งถือเป็นบทบาทที่ท้าทายและพิสูจน์ฝีมือที่สุดในชีวิตการแสดงของเขา เพราะต้องแสดงตั้งแต่วัยหนุ่มถึงวัยแก่ ร่วมด้วย ชัยพล จูเลี่ยน พูพาร์ต, ศักราช ฤกษ์ธำรงค์, บงกช คงมาลัย, สาวิกา ไชยเดช, รฐา โพธิ์งาม, โช นิชิโนะ, ณัฏฐ์ เทพหัสดิน ณ อยุธยา, รัดเกล้า อามระดิษ, เรืองศักดิ์ ลอยชูศักดิ์ ฯลฯ

ในแต่ละภาค ปฐมบท-ปัจฉิมบท นั้นมีนักแสดงรับเชิญมากมาย อาทิ ชุดาภา จันทเขตต์, ปิยะ เศวตพิกุล, ทวีศักดิ์ ธนานันท์, พงศ์สิรี บรรลือวงศ์, อรุณพงศ์ ชัยวินิตย์, วรรณรท สนธิไชย, กานต์พิสชา เกตุมณี, เกรียงไกร อุณหะนันทน์, เนาวรัตน์ ซื่อสัตย์, ปกรณ์ ลัม ฯลฯ

ภาพยนตร์เรื่องนี้ สร้างเป็นสองภาค คือ จัน ดารา ปฐมบท และ จัน ดารา ปัจฉิมบท เพื่อความสมบูรณ์แบบของเนื้อหาและสาระบันเทิงอย่างเต็มอิ่ม โดยหม่อมน้อยเผยถึงเรื่องนี้ว่า ""ภาพยนตร์เรื่องนี้มีรายละเอียดเนื้อหาและตัวละครมากมายที่มีความสำคัญเท่า ๆ กันหมด เพราะฉะนั้นการที่เราจะตัดเนื้อเรื่องหรือตัวละครตัวใดหนึ่งออกมันยาก เพราะทุกตัวละครมีความสัมพันธ์กันอย่างซับซ้อนและสะท้อนนิสัยซึ่งกันและกัน เรื่องมันจึงยาวมาก มีเหตุการณ์พลิกผันไปมาตลอด คือตัวละครจันดาราเป็นตัวเดินเรื่องก็จริง แต่ตัวอื่น ๆ รอบข้างก็มีปูมหลังและเรื่องราวของตัวเองเช่นกัน พล็อตมันจะพลิกผันไปมาตลอด เรียกว่าเป็นมหากาพย์ภาพยนตร์ได้เลย เพราะว่าเล่าเรื่องผ่านสี่ยุคสมัย แต่ละสมัยก็มีรายละเอียดทางด้านอารมณ์ เหตุผล และความสนุกเกี่ยวเนื่องกันจึงไม่สามารถตัดส่วนใดส่วนหนึ่งออกได้ มันก็เลยมีความจำเป็นที่จะต้องสร้างเป็นสองภาค ภาคหนึ่งคือ 'ปฐมบท' คือวัยเด็กตั้งแต่จันดาราเกิดจนถึงวัยสิบเจ็ด และภาคสองคือ 'ปัจฉิมบท' วัยผู้ใหญ่ตั้งแต่ยี่สิบจนถึงสี่สิบ-ห้าสิบ โดยจะยังคงเนื้อหาสาระและความบันเทิงอย่างเต็มอิ่มเอาไว้ทั้งสองภาค ไม่ได้มีการยืดเพื่อให้เป็นสอง ผมไม่ได้คิดอย่างนั้นเลย ยังไงผมก็จะรักษาสาระและความสนุกของเรื่องเอาไว้ให้สมบูรณ์ที่สุด ถ้าได้ชมภาพยนตร์ก็จะเข้าใจดีว่ามันเป็นอย่างนี้จริง ๆ ซึ่งภาคแรกปิดกล้องเรียบร้อบแล้ว ส่วนภาคสองกำลังอยู่ระหว่างการสร้างครับ""

ภาพยนตร์จันดารา ภาคปฐมบท มีฉากถ่ายทำภาพยนตร์ฉากสำคัญ ๆ มากมาย อาทิ บ้านสังคหวังตาล(บ้านตราไก่) เมืองบ้านโป่ง จ.ราชบุรี, หอวัฒนธรรมไทยวน (ไท-ยวน) อำเภอเสาไห้ สระบุรี, โฮมพุเตย, น้ำตกเจ็ดสาวน้อย จ.สระบุรี, ถนนราชดำเนิน หน้าวังปารุสกวัน, สถานีดับเพลิงบางรัก, ตึกพัสดุการรถไฟ, หัวลำโพง กรุงเทพมหานคร และฉากใหญ่ ฉากสำคัญคือ ลานพระบรมรูปทรงม้า รัชกาลที่ 5 ในฉากเปลี่ยนแปลงการปกครอง พ.ศ. 2475

ส่วนภาคปัจฉิมบท ยังคงมีฉากใหญ่ด้วยเครื่องแต่งกายและการเมคอัพ มีฉากถ่ายทำภาพยนตร์ฉากสำคัญ ๆ อาทิ ถนนราชดำเนิน หน้าวังปารุสกวัน, สถานีดับเพลิงบางรัก, ตึกพัสดุการรถไฟ, หัวลำโพง กรุงเทพมหานคร และทั้งฉากสงครามโลกครั้งที่ 2, ฉากภายในบ้านวิสนันท์และพิจิตรวานิช, ฉากสำนักโคมเขียวโคมแดง, ฉากกระท่อมกลางป่าลึก, ฉากโรงงานพิจิตรวานิช, ฉากงานแต่งงาน รวมถึงฉากอีโรติก

ด้านฉากอีโรติกหรือเลิฟซีนในภาพยนตร์ผู้กำกับ ม.ล.พันธุ์เทวนพ เทวกุล และ นิวัติ กองเพียร ได้กล่าวถึงและยืนยันถึงประเด็นนี้ว่า ""ฉากเลิฟซีนมันเป็นส่วนสำคัญสำคัญส่วนหนึ่งของเรื่อง มันต้องมีแน่ๆ แต่ทุกฉากที่ออกมาล้วนแล้วแต่มีความหมายและเจตนารมณ์ในการนำเสนอที่งดงาม เป็นศิลปะและไม่อนาจารแต่อย่างใด""

การออกแบบเครื่องแต่งกาย ในภาพยนตร์เรื่องนี้ ควบคุมโดย มนตรี วัดละเอียด เมคอัพอาร์ทติสชั้นครู และ อธิษฐ์ ฐิรกิตติวัฒน์ แฟชั่นดีไซเนอร์ชื่อดัง มาร่วมกันสร้างสรรค์แฟชั่นเสื้อผ้าหน้าผมย้อนยุคนับตั้งแต่สมัยรัชกาลที่ 6 จนถึงปัจจุบัน เนื่องจากเป็นภาพยนตร์ย้อนยุค แฟชั่นตามยุคสมัยที่จะต้องปรับเปลี่ยนตามยุคสมัย เครื่องแต่งกายออกแบบเข้ากับยุคสมัย อารมณ์ และบรรยากาศของเรื่อง หลากหลายแบบทั้งสากล

เพลงประกอบภาพยนตร์เรื่องจันดารา ปฐมบท ชื่อเพลง "เมื่อไหร่จะให้พบ" ประพันธ์คำร้องโดย แก้ว อัจริยะกุล ทำนองโดย หลวงสุขุมนัยประดิษฐ์ ต้นฉบับขับร้องโดย มัณฑนา โมรากุล โดยภาพยนตร์ปี พ.ศ. 2555 นี้จะขับร้องโดย รฐา โพธิ์งาม และ ศักราช ฤกษ์ธำรงค์

จัน ดารา ปฐมบท ได้ฉายรอบปฐมทัศน์โลก (World Gala Premiere) เมื่อวันที่ 4 กันยายน 2555 ณ โรงภาพยนตร์พารากอนซีนีเพล็กซ์ สยามพารากอน โดยหม่อมราชวงศ์ปรีดิยาธร เทวกุล เป็นประธาน

ภาพยนตร์จันดารา ปฐมบท ออกฉายรอบปกติเมื่อวันที่ 6 กันยายน พ.ศ. 2555 เปิดฉายหลายสัปดาห์ด้วยรายได้ 3.0 ล้านบาท รายได้รวม 34.7 ล้านบาท ภาพยนตร์ทำรายได้รวม 40.3 ล้านบาท

ทางภาพยนตร์ "จันดารา ปฐมบท" เดินสายออกฉายทั่วเอเชียไปแล้วที่ประเทศสิงคโปร์, ประเทศฮ่องกง, ประเทศไต้หวัน และอีกหลายประเทศที่ลิขสิทธิ์ซื้อไปฉายแล้วอย่าง ประเทศเกาหลีใต้ และ ประเทศฟิลิปปินส์

จันดารา ปัจฉิมบท ได้เปิดรอบปฐมทัศน์ เมื่อวันที่ 5 กุมภาพันธ์ 2556 ณ โรงภาพยนตร์ SF World Cinema โดย สมศักดิ์ เตชะรัตนประเสริฐ ประธานบริษัทสหมงคลฟิล์ม พร้อมทีมผู้บริหารและทีมงานภาพยนตร์ร่วมเปิดแชมเปญเฉลิมฉลองให้แก่ภาพยนตร์เรื่องนี้

ภาพยนตร์จันดารา ปัจฉิมบท ออกฉายรอบปกติเมื่อวันที่ 7 กุมภาพันธ์ พ.ศ. 2556 เปิดตัวกวาดรายได้ไปทั้งสิ้น 17.2 ล้านบาท เข้าฉายได้เพียง 2 สัปดาห์ กระแสตอบรับจากผู้ชมทั้งรายได้และเสียงชื่นชมก็หลั่งไหลเข้ามาเกินความคาดหมาย นับเป็นภาพยนตร์ไทยที่ทำรายได้สูงที่สุดในโปรแกรมตรุษจีนที่ผ่านมา และทะลุเป้าเกินรายได้ของภาคปฐมบทกับการเข้าฉายเพียง 2 สัปดาห์เท่านั้น ภาพยนตร์ทำรายได้รวม 33.87 ล้านบาท

อภินันท์ บุญเรืองพะเนา จากผู้จัดการออนไลน์ กล่าวถึงภาพรวมหนังว่า "" “การตีความใหม่” ของหม่อมน้อย จึงไม่มีความหมายอะไรมากไปกว่าการเพิ่มเติมรายละเอียดซึ่งไม่ได้มีอยู่ในหนังสือหรือตัดแต่งพันธุกรรมใหม่ให้กับตัวละครตัวต่าง ๆ "" ทางอัญชลี ชัยวรพร นักเขียนรางวัลบทวิจารณ์ภาพยนตร์และละครดีเด่น กล่าวว่า ""จันดารา ฉบับ ล่าสุดมีการตีความใหม่อยู่หลายประเด็นบางเรื่องน่าจะเกิดจากเจตนาของผู้กำกับและบางเรื่องน่าจะเกิดเพราะปัจจัย บางอย่างที่เหนือความคาดหมาย""

ทางเว็บไซต์ filmsick กล่าวถึงภาพยนตร์จันดารา ปัจฉิมบทว่า ""เอาเรื่องการดัดแปลงก่อน นี่คือการ decontructtion และ recontructionที่น่าตกใจที่สุด"" แล้วทางทางอัญชลี ชัยวรพร ได้กล่าวถึงภาพรวมหนังจันดารา ปัจฉิมบท ว่า ""จันดารา ปัจฉิมบท เป็นหนังที่ไม่มีทิศทาง ไร้แกนหรือโจทย์ในการตีความใหม่นี้""

ภาพยนตร์จันดาราจนถูกจัดให้อยู่ในเรต "“น 18+”" แต่นายสมชาย เสียงหลาย ปลัดกระทรวงวัฒนธรรม (วธ.) กล่าวว่า หลังจากเครือข่ายเฝ้าระวังสื่อภาคประชาชนร้องเรียนมาว่าภาพยนตร์ดังกล่าวมีเนื้อหารุนแรงโดยเฉพาะเรื่องเพศ ได้มาออกคำสั่งให้แหล่งฉายทุกโรงทั่วประเทศตรวจบัตรประชาชนผู้เข้าชมภาพยนตร์เรื่องนี้อย่างเข้มงวด ด้วยเหตุผลที่ว่า "“มีหน่วยงานต่าง ๆ ร้องเรียนเข้ามาเป็นจำนวนมากว่า ภาพยนตร์เรื่องนี้มีเนื้อหาเรื่องเพศรุนแรง จึงเห็นสมควรให้ห้ามเด็กอายุต่ำกว่า 18 ปีเข้าชม”" โรงภาพยนตร์ไหนฝ่าฝืนต้องเจอโทษปรับวันละ 20,000 บาททันที สมาคมผู้กำกับภาพยนตร์ไทยรวมตัวกันครั้งใหญ่แถลงข่าวต่อสื่อมวลชน เพื่อชี้แจงให้สังคมได้รับรู้ว่า สิ่งที่กระทรวงวัฒนธรรมทำ นอกจากจะผิดที่ผิดทางแล้วยังผิดกฎหมายอีกด้วย เพราะเรตติ้งที่ได้รับ ไม่ได้หมายความว่า "ผู้มีอายุต่ำกว่า 18 ปีห้ามดู" อย่างที่ทางกระทรวงตีความ แต่แท้จริงแล้วหมายถึง "“ภาพยนตร์ที่เหมาะสมกับผู้มีอายุตั้งแต่ 18 ปีขึ้นไป”" ต่างหาก ทางนายสมศักดิ์ เตชะรัตนประเสริฐ ผู้อำนวยการสร้างภาพยนตร์ ที่ออกมาตำหนิถึงปลัดกระทรวงอย่างไม่ไว้หน้า

ทางค่ายสหมงคลฟิล์ม ในฐานะผู้ผลิต อันนำโดยนายสมศักดิ์ เตชะรัตนประเสริฐ ได้จัดเทียบเชิญชุมนุมบรรดาในวงการ เข้าเสวนาหารือเกี่ยวกับความเข้าอกเข้าใจในระบบการจัดเรตติ้ง ซึ่งประเด็นใหญ่มุ่งไปที่ตัวบทกฎหมายและเงื่อนไขปัจจัยว่าเพราะอะไรภาพยนตร์เรื่องหนึ่งจึงได้รับเรตนั้น ๆ โดยใช้ภาพยนตร์เป็นตัวอย่างกรณีศึกษา

ล่าสุดภาพยนตร์จันดารา ปฐมบท ก็สามารถผ่านการพิจารณาตรวจสอบจากคณะกรรมการพิจารณาภาพยนตร์และวีดิทัศน์เป็นที่เรียบร้อยแล้ว โดยได้ประทับเรต "น18+" (ภาพยนตร์ที่เหมาะสมกับผู้มีอายุตั้งแต่ 18 ปีขึ้นไป) ซึ่งยังคงแง่มุมความเป็นศิลปะและสาระบันเทิงตามที่ผู้กำกับฯ ต้องการนำเสนอทุกประการ