ถนนสุทธิสารวินิจฉัย

ถนนสุทธิสารวินิจฉัย หรือนิยมเรียกกันสั้น ๆ ว่า ถนนสุทธิสาร เป็นถนนที่ตั้งชื่อตามราชทินนามของเจ้าของที่ดินช่วงต้นถนน คือ พระสุทธิสารวินิจฉัย (มะลิ บุนนาค) ซึ่งทายาทและผู้อนุบาลของพระสุทธิสารวินิจฉัยได้ยกที่ดินให้ราชการตัดถนน เพื่อเป็นอนุสรณ์แก่พระสุทธิสารวินิจฉัย

ถนนสายนี้มีจุดเริ่มต้นตั้งแต่ถนนพหลโยธินช่วงใกล้สี่แยกสะพานควายฟากทิศตะวันออก ตัดผ่านถนนวิภาวดีรังสิตที่แยกสุทธิสาร บริเวณหน้าสถานีดับเพลิงและกู้ภัยสุทธิสาร ตัดผ่านถนนรัชดาภิเษกที่แยกรัชดา-สุทธิสาร และสิ้นสุดที่สะพานข้ามคลองลาดพร้าว โดยบรรจบกับซอยลาดพร้าว 64 แยก 4 (ซอยเกตุนุติ) รวมระยะทางทั้งสิ้น 4.5 กิโลเมตร ส่วนซอยต่างๆ ที่แยกจากถนนสุทธิสารวินิจฉัย ในระยะ 500 เมตรแรกจากถนนพหลโยธิน ใช้ชื่อซอยว่า "ซอยสุทธิสารวินิจฉัย" จำนวน 3 ซอย ส่วนซอยในถนนช่วงพ้นระยะ 500 เมตรแรกจากถนนพหลโยธินเป็นต้นไป ใช้ชื่อซอยว่า "ซอยอินทามระ" มีจำนวน 59 ซอย โดยตั้งชื่อตามนามสกุลของพลตำรวจโทโต๊ะ อินทามระ หัวหน้ากองคลังของกรมตำรวจ ผู้ตัดถนนต่อจากถนนสุทธิสารวินิจฉัยเดิมเข้าสู่ที่ดินของกรมตำรวจ เพื่อพัฒนาที่ดินให้เป็นที่อยู่อาศัยของข้าราชการตำรวจในเวลานั้น

ปัจจุบัน ชื่อ "สุทธิสาร" และ "สุทธิสารวินิจฉัย" ได้ถูกนำไปใช้ในสถานที่ต่างๆ ที่ถนนตัดผ่าน ทั้งของทางราชการและเอกชน เช่น สถานีสุทธิสาร ในเส้นทางรถไฟฟ้ามหานคร สายเฉลิมรัชมงคล, สถานีตำรวจนครบาลสุทธิสาร เป็นต้น

การตัดถนนสุทธิสารวินิจฉัยมีจุดเริ่มต้นเมื่อปี พ.ศ. 2499 กรมตำรวจได้มีโครงการจัดสรรที่ดินของกรมตำรวจบริเวณด้านข้างสถานีตำรวจนครบาลบางซื่อเพื่อพัฒนาเป็นที่อยู่อาศัยของข้าราชการตำรวจในเวลานั้น แต่เนื่องจากกรมตำรวจเป็นหน่วยงานราชการ จึงมีการมอบหมายให้พลตำรวจโทโต๊ะ อินทามระ หัวหน้ากองคลังของกรมตำรวจ เป็นผู้ดำเนินการพัฒนาที่ดิน เพื่อให้เกิดความสะดวกในการดำเนินการ

ในเวลานั้นที่ดินจัดสรรของกรมตำรวจยังไม่มีเส้นทางสู่ถนนสาธารณะ ที่ดินด้านทิศตะวันออกยังไม่มีถนนวิภาวดีรังสิต ส่วนที่ดินด้านทิศตะวันตกติดที่ดินของพระสุทธิสารวินิจฉัย (มะลิ บุนนาค) พล.ต.อ. เผ่า ศรียานนท์ อธิบดีกรมตำรวจในขณะนั้นจึงได้เจรจากับศาสตราจารย์มารุต บุนนาค ทายาทผู้เป็นบุตรของพระสุทธิสารวินิจฉัย ขอซื้อที่ดินเพื่อเป็นทางออกสู่ถนนพหลโยธิน บุตรและธิดาทั้งสามของพระสุทธิสารวินิจฉัยจึงได้ตกลงยกที่ดินให้เป็นทางสาธารณะเพื่อเป็นทางออกสู่ถนนพหลโยธิน โดยขอให้ใช้ชื่อว่าถนนสุทธิสารวินิจฉัยตามราชทินนามของบิดาเพื่อเป็นอนุสรณ์

เมื่อได้รับมอบที่ดินตอนหน้าด้านทิศตะวันตกมาจากทายาทของพระสุทธิสารวินิจฉัยแล้ว กรมตำรวจจึงได้ดำเนินการตัดถนนเข้าสู่ที่ดินจัดสรรจนแล้วเสร็จ หลังจากนั้นในปี พ.ศ. 2503 ที่ประชุมคณะอนุกรรมการข้าราชการพลเรือน (อ.ก.พ.) ของกรมตำรวจ (สมัยจอมพลสฤษดิ์ ธนะรัชต์ เป็นอธิบดีกรมตำรวจ) จึงได้มีมติให้ตั้งชื่อถนนตัดใหม่ในที่ดินจัดสรรของกรมตำรวจข้างสถานีตำรวจนครบาลบางซื่อ โดยให้แบ่งเป็นสองตอน คือภายหลังกรุงเทพมหานครได้ตัดถนนสุทธิสารวินิจฉัยเพิ่มเติมตั้งแต่แยกรัชดา-สุทธิสาร จนไปบรรจบกับซอยเกตุนุติเมื่อ พ.ศ. 2524

ในปี พ.ศ. 2547 กรุงเทพมหานครได้ดำเนินการปรับปรุงระบบเรียกชื่อถนน ตรอก ซอย ตามมาตรฐานสากลให้เหมือนกันทั้ง 50 เขต จึงได้เปลี่ยนชื่อถนนอินทามระให้เป็นชื่อถนนสุทธิสารวินิจฉัยตลอดทั้งสาย เนื่องจากกรุงเทพมหานครเห็นว่าประชาชนรู้จักแต่ชื่อถนนสุทธิสารวินิจฉัยมานานแล้ว แต่ยังคงชื่อซอยอินทามระทั้ง 59 ซอยไว้ตามเดิม นายกฤษฎา อินทามระ ทายาทของพลตำรวจโทโต๊ะ อินทามระ จึงได้ยื่นคำฟ้องต่อศาลปกครองเพื่อคัดค้านการดำเนินการดังกล่าวของทางกรุงเทพมหานคร

ในวันที่ 17 สิงหาคม พ.ศ. 2555 ศาลปกครองกลางได้มีคำสั่งยกฟ้องในกรณีที่มีผู้ฟ้องร้องให้กรุงเทพมหานครเปลี่ยนชื่อถนนเป็นชื่ออื่น โดยศาลปกครองได้พิจารณาข้อเท็จจริงของคดีแล้ว ปรากฏว่า ที่ดินนี้เป็นของ
นายจิรายุวัต บุนนาค ผู้อนุบาลพระสุทธิสารวินิจฉัย ได้ยกให้ทางราชการเพื่อเป็นอนุสรณ์แก่พระสุทธิสารวินิจฉัย ส่วนที่ดินด้านในเป็นของกรมตำรวจเดิม ได้ใช้ชื่อสกุลของหัวหน้ากองคลังของกรมตำรวจในสมัยนั้น ส่งผลให้ถนนสายนี้มีชื่อเรียกเป็น 2 ชื่อ แต่หากพิจารณาจากสภาพพื้นที่ในขณะนั้น เชื่อได้ว่า ชื่ออื่นที่ใช้นั้นเป็นเพียงชื่อถนนที่เข้าสู่ที่ดินจัดสรรของกรมตำรวจเท่านั้น ไม่ใช่ถนนสายหลักในปัจจุบัน และในระบบทะเบียนของผู้อำนวยการเขตพญาไทและผู้อำนวยการเขตดินแดง ได้ใช้ชื่อถนนสายนี้ว่าถนนสุทธิสารวินิจฉัยมานานแล้ว ศาลจึงพิจารณาจากประวัติความเป็นมาการได้มาของที่ดินเพื่อสร้างถนน เพื่อเป็นการเชิดชูชื่อเสียง เกียรติยศ เพื่อเป็นอนุสรณ์ความดีงามให้กับเจ้าของที่ดิน จึงตัดสินยกคำฟ้องที่มีผู้ฟ้องให้ใช้ชื่อถนนเป็นชื่ออื่นเสีย

ทายาทของพลตำรวจโทโต๊ะ อินทามระ ได้อุทธรณ์คำพิพากษาศาลปกครองกลางต่อศาลปกครองสูงสุดและมีการต่อสู้คดีกันอย่างต่อเนื่อง กระทั่งในวันที่ 20 กรกฎาคม พ.ศ. 2560 ศาลปกครองสูงสุดได้มีคำพิพากษาให้กลับคำพิพากษาศาลปกครองกลาง ให้กรุงเทพมหานครและผู้ถูกฟ้องอื่นๆ พิจารณาดำเนินการในเรื่องการกำหนดและเปลี่ยนแปลงชื่อถนนและซอยบริเวณถนนสุทธิสารวินิจฉัย และซอยอินทามระทั้ง 59 ซอยให้สอดคล้องกับข้อเท็จจริงและหลักเกณฑ์ของกฎหมายต่อไป ทั้งนี้ภายใน 180 วันนับแต่วันที่คดีถึงที่สุด เนื่องจากการดำเนินการของกรุงเทพมหานครไม่สอดคล้องกับข้อเท็จจริงตามประวัติทะเบียนถนน พ.ศ. 2503 อีกทั้งไม่เคยปรากฏว่า กรุงเทพมหานครเคยรวบรวมข้อมูลเรื่องนี้เพื่อสอบถามความคิดเห็นของประชาชนเกี่ยวกับการเปลี่ยนชื่อถนนดังกล่าว