คณะศึกษาศาสตร์ มหาวิทยาลัยศิลปากร

คณะศึกษาศาสตร์ มหาวิทยาลัยศิลปากร () เป็นคณะวิชาลำดับที่ 6 ของ มหาวิทยาลัยศิลปากร และเป็นคณะวิชาลำดับที่ 2 ของมหาวิทยาลัยศิลปากร วิทยาเขตพระราชวังสนามจันทร์ ก่อตั้งขึ้นเมื่อวันที่ 18 มิถุนายน พ.ศ. 2513ก่อตั้งคณะศึกษาศาสตร์ขึ้นเป็นคณะวิชาลำดับที่ 6 ของมหาวิทยาลัยศิลปากร และเป็นคณะวิชาลำดับที่ 2 ของวิทยาเขตพระราชวังสนามจันทร์ มีวัตถุประสงค์หลักเพื่อผลิตบัณฑิตทางการศึกษาที่จะประกอบวิชาชีพผู้สอนในระดับประถมศึกษาและมัธยมศึกษา

คณะศึกษาศาสตร์ได้เปิดรับนักศึกษารุ่นแรก เมื่อวันที่ 18 มิถุนายน พ.ศ. 2513 โดยมี หม่อมหลวงปิ่น มาลากุล ซึ่งดำรงตำแหน่งอธิการบดีของมหาวิทยาลัยศิลปากรในขณะนั้น เป็นผู้รักษาการคณบดีคนแรกของคณะศึกษาศาสตร์

ระยะแรกที่เปิดสอนมี 4 สาขาวิชาเอกและวิชาโท คือ วิชาเอกภาษาไทย วิชาเอกภาษาอังกฤษ วิชาเอกภูมิศาสตร์ และวิชาเอกประวัติศาสตร์ มีนักเรียนรุ่นแรก 31 คน เป็นผู้หญิงจำนวน 28 คนและผู้ชายจำนวน 3 คน

ในปีนั้น ทางผู้อำนวยการสหประชาชาติได้ส่งสารแสดงความยินดีมาถึงคณะศึกษาศาสตร์โดยตรง ถือเป็นความภาคภูมิใจของชาวคณะศึกษาศาสตร์
สภามหาวิทยาลัยศิลปากรจึงอนุมัติให้คณะศึกษาศาสตร์ ดำเนินการเกิดรับนักศึกษาในภาคปกติและภาคพิเศษนี้เข้ามาศึกษาในระดับปริญญาตรี หลักสูตรต่อเนื่อง 2 ปี ใน 5 สาขาวิชาเอก คือ สาขาวิชาเอกที่เปิดสอนในภาคปกติ 4 สาขาวิชา และเพิ่มสาขาวิชาเอกโทคณิตศาสตร์ขึ้นอีก 1 สาขาวิชา

นักศึกษาบุคคลภายนอกพิเศษ (ภาคพิเศษ) นี้เรียนเฉพาะตอนเย็นและวันเสาร์–อาทิตย์ จึงมีชื่อเรียกอย่างไม่เป็นทางการ แต่เป็นที่รู้จักกันโดยทั่วไปว่า "นักศึกษาภาคค่ำ"

โครงการนักศึกษาภายนอกนี้ได้รับความสนใจจากครูประจำการเป็นจำนวนมาก มีผู้สนใจสมัครเข้าศึกษารุ่นละ 2,000 คน ซึ่งคณะศึกษาศาสตร์สามารถรับเข้าศึกษาได้เพียงรุ่นละ 400 คน โครงการนี้ได้เปิดสอนติดต่อกัน 4 รุ่น

ต่อมาสภามหาวิทยาลัยศิลปากรได้มีการทบทวนนโยบายและเห็นชอบให้คณะศึกษาศาสตร์ยุติการรับนักศึกษาภายนอก (ภาคพิเศษ) ตั้งแต่ พ.ศ. 2519 เป็นต้นมา

ในเดือนกรกฎาคม ส่วนราชการต่าง ๆ ของคณะศึกษาศาสตร์ ประกอบด้วยภาควิชาทั้งสี่ และสำนักงานเลขานุการคณะศึกษาศาสตร์ ได้ย้ายจากอาคาร A2 (ศึกษา 1) ไปยังอาคาร A5 
โรงเรียนสาธิตฯ เปิดรับนักเรียนรุ่นแรกทั้งในระดับประถมศึกษาและมัธยมศึกษาส่วนราชการต่าง ๆ ของคณะศึกษาศาสตร์ ประกอบด้วยภาควิชาทั้งสี่ และสำนักงานเลขานุการคณะศึกษาศาสตร์ ได้ย้ายจากอาคาร A5 ไปยังอาคารศึกษา 2

มีการเปิดการสอนในระดับปริญญาโท สาขาการสอนวิชาภาษาอังกฤษในฐานะภาษาต่างประเทศ และสาขาวิชาหลักสูตรและการนิเทศในปีเดียวกันคณะศึกษาศาสตร์ได้ขอจัดตั้งภาควิชาใหม่ 2 ภาควิชา คือ ภาควิชาการศึกษานอกโรงเรียน และภาคเทคโนโลยีการศึกษา ตั้งแต่วันประกาศลงวันที่ 4 สิงหาคม พ.ศ. 2529 คณะศึกษาศาสตร์จึงย้ายสำนักงานเลขานุการ และภาควิชา 3 ภาควิชา คือ ภาควิชาบริหารการศึกษา ภาควิชาหลักสูตรและวิธีการสอน และภาควิชาการศึกษานอกโรงเรียน มาอยู่ที่อาคารศึกษา 1 (อาคาร A2)

อุทัย ดุลยเกษม คณบดีคณะศึกษาศาสตร์ คนที่ 6 ได้เป็นผู้ริเริ่มแนวคิดในการจัดตั้งมูลนิธิศึกษาศาสตร์ สระน้ำจันทร์ ขึ้นเพื่อมีวัตถุประสงค์ในการสนับสนุนการจัดกิจกรรมทางการศึกษาของคณะศึกษาศาสตร์ และเสริมสร้างความสัมพันธ์ระหว่างชุมชนกับบุคลากรในคณะศึกษาศาสตร์

เครื่องหมายของมูลนิธิคือ เป็นตราพระพิฆเนศวร อยู่ในกรอบสี่เหลี่ยมรูปธงแนวตั้ง ส่วนล่างเว้าเข้าเป็นลักษณะเส้นโค้งตัวอักษรคำว่า "มูลนิธิศึกษาศาสตร์" อยู่บนเส้นโค้งภายในกรอบใต้รูปพระพิฆเนศวร ตัวอักษรคำว่า "สระน้ำจันทร์" อยู่ใต้เส้นโค้งนอกกรอบส่วนบนของขอบกรอบสี่เหลี่ยมมีเส้นประดับกรอบ ลักษณะคล้ายไม้แขวนเสื้อ 
ในวาระครบรอบ 20 ปีนี้ ทางคณะได้ใช้ "พระพิฆเนศวรประทับยืน" เป็นสัญลักษณ์ประจำงาน โดยได้รับความกรุณาจาก วิชัย สิทธิรัตน์ อาจารย์ คณะจิตรกรรมประติมากรรมและภาพพิมพ์ เป็นผู้ออกแบบให้อย่างน่าประทับใจ พร้อมกันนั้น คณะกรรมการอำนวยการจัดงาน 20 ปี ศึกษาศาสตร์ อันประกอบด้วยผู้แทนคณาจารย์ ศิษย์เก่าและศิษย์ปัจจุบัน ได้เห็นพ้องร่วมกันกำหนดให้ "ดอกกล้วยไม้" เป็นดอกไม้ประจำคณะศึกษาศาสตร์ มหาวิทยาลัยศิลปากร โดยเชื่อมโยงกับคำประพันธ์ของหม่อมหลวงปิ่น มาลากุล คณบดีท่านแรกของคณะศึกษาศาสตร์ และสุรพล พยอมแย้ม ได้ดำเนินการขออนุญาตใช้โคลงเปรียบเทียบกล้วยไม้กับการจัดการศึกษาของหม่อมหลวงปิ่น มาลากุล มาประกอบกับสัญลักษณ์ประจำคณะ

ในปีเดียวกัน คณะศึกษาศาสตร์ได้เปิดสอนในระดับปริญญาโท โครงการพิเศษในสาขาวิชาบริหารการศึกษานอกจากนี้ คณะได้เปิดสอนระดับบัณฑิตศึกษา (ปริญญาโท) ภาคปกติสาขาวิชาเทคโนโลยีการศึกษา

เปิดสอนโครงการพิเศษสาขาวิชาบริการการศึกษา

คณะศึกษาศาสตร์ได้จัดทำวารสารทางวิชาการโดยใช้ชื่อว่า "ทับแก้ว" เริ่มเผยแพร่ครั้งแรกเมื่อภาคเรียนที่ 1 ปีการศึกษา 2540 โดยมีวัตถุประสงค์ดังนี้ เปิดสอนโครงการพิเศษในระดับบัณฑิตศึกษาได้แก่ สาขาวิชาหลักสูตรและการนิเทศ สาขาวิชาการสอนภาษาอังกฤษในฐานะภาษาต่างประเทศ
คณะศึกษาศาสตร์ได้มีการจัดงานฉลองครบรอบ 30 ปี คณะศึกษาศาสตร์ มหาวิทยาลัยศิลปากร เพื่อประชาสัมพันธ์ สรุปผลการพัฒนาวิชาชีพ และรายงานผลการดำเนินงานของคณะศึกษาศาสตร์

การฉลองครบรอบ 30 ปีครั้งนี้ คณะศึกษาศาสตร์ได้ระดมทุนเพื่อสร้างอนุสาวรีย์หม่อมหลวงปิ่น มาลากุล ผู้ก่อตั้งมหาวิทยาลัยศิลปากร วิทยาเขตพระราชวังสนามจันทร์ พร้อมทั้งประกวดคำขวัญคณะศึกษาศาสตร์ที่ "วิสัยทัศน์กว้างไกล ใส่ใจสังคม อุดมความรู้ เชิดชูคุณธรรม"