ธงชาติเบลารุส

ธงชาติเบลารุส แบบที่ใช้อยู่ปัจจุบันนั้น เริ่มบังคับใช้อย่างเป็นทางการเมื่อวันที่ 7 มิถุนายน พ.ศ. 2538 หลังจากการลงประชามติเพื่อเลือกแบบธงชาติเบลารุสในเดือนประชาชนในเดือนพฤษภาคมปีเดียวกัน ธงที่ใช้อยู่นี้ใช้แทนธงชาติเดิมในปี พ.ศ. 2461 สมัยที่ใช้ชื่อประเทศว่าสาธารณรัฐประชาชนเบลารุส ก่อนที่ประเทศเบลารุสจะมีฐานะเป็นสาธารณรัฐโซเวียต ขึ้นตรงต่อสหภาพโซเวียต ต่อมาเมื่อประเทศได้รับเอกราชก็ได้ใช้ธงในยุคดังกล่าวอีกครั้ง ธงแบบปัจจุบันนี้เป็นการดัดแปลงจากธงชาติสมัยสาธารณรัฐสังคมนิยมโซเวียตเบียโลรัสเซียเพียงเล็กน้อย โดยยกเอารูปค้อนเคียวและดาวแดงออก ซึ่งธงขององค์กรและหน่วยงานราชการต่างๆ ในเบลารุสหลายแห่งล้วนดัดแปลงจากรูปแบบของธงชาติด้วย

อย่างในก็ตาม ยังมีคนบางกลุ่มที่ใช้ธงสีพื้นขาวและแดงเป็นเครื่องหมายในการต่อต้านรัฐบาลของประธานาธิบดีอเล็กซานเดอร์ ลูคาเชนโค แม้ว่าธงดังกล่าวนี้ถือเป็นธงต้องห้ามในประเทศเบลารุสก็ตาม

ลักษณะของธงขาติเบลารุส บรรยายไว้ในกฎหมายว่าด้วยธงชาติ ลงวันที่ 7 มิถุนายน พ.ศ. 2538 ไว้ดังนี้

ธงชาติเบลารุสในปัจจุบันมีลักษณะที่คล้ายคลึงกับธงชาติสมัยยังใช้ชื่อประเทศว่าสาธารณรัฐสังคมนิยมโซเวียตเบียโลรัสเซีย แต่ต่างกันเพียงไม่มีรูปค้อนเคียวกับดาวแดง และลวดลายที่ด้านคันธงนั้นมีการวางตำแหน่งที่กลับด้านกัน รูปแบบมาตรฐานของธงชาติเบลารุสนั้น มีรายละเอียดดังที่กำหนดไว้ในเอกสารชื่อ РСТ Беларуси 911-91.

สีแดงในธงชาติ หมายถึงประวัติศาสตร์ในอดีตของเบลารุส เพราะสีดังกล่าวเป็นสีของธงประจำกองทหารเบลารุสในยุทธการกรุนวอลด์ (Battle of Grunwald) และเป็นสีของกองทัพแดงแห่งสหภาพโซเวียต ที่สู้รบกับกองทัพนาซีเยอรมนีในสงครามโลกครั้งที่สอง สีเขียวหมายถึงอนาคตที่สว่างสดใสของเบลารุส และยังแทนสีของป่าไม้ที่อุดมสมบูรณ์ในประเทศนี้ ค่าของสีธงในระบบต่างๆ นั้น ในกฎหมายธงของเบลารุสมิได้กำหนดไว้ชัดเจน แต่ในหนังสือ "Album des pavillons nationaux et des marques distinctives" ได้ให้ข้อมูลเกี่ยวกับค่าสีในธงชาติเบลารุสโดยประมาณในระบบแพนโทน ดังนี้

ยอดธงคือวัตถุที่ใช้ประดับส่วนบนสุดของคันธง ในกฎหมายธงของเบลารุสได้ระบุว่า หากธงชาตินั้นมีการใช้โดยองค์กรของทางราชการในบางโอกาส เช่นในพิธีการสำคัญ ธงชาติเบลารุสนั้นจะต้องมีการประดับยอดธงไว้ด้วย ลักษณะของยอดธงนั้น มีรูปทรงอย่างสี่เหลี่ยมขนมเปียกปูน ภายในส่วนฐานของยอดธงเป็นรูปดาวสีทอง รูปดาวนั้นมีห้าแฉก และมีลักษณะอย่างเดียวกับที่ปรากฏอยู่ในภาพตราแผ่นดินของเบลารุส ยอดธงดังที่ระบุไว้ข้างต้นเป็นสีทอง มีปลอกสีทองสำหรับสวมเข้ากับด้ามคันธง หากธงดังกล่าวนี้ใช้โดยองค์กรทางทหาร แพรแถบหูกระต่ายสีธงชาตินั้นจะต้องผูกไว้ที่ปลอกนี้

ธงชาติเบลารุส ต้องชักประจำอาคารสำนักงานของทางราชการไว้ทุกวันตามที่กำหนดไว้ในกฎหมาย สถานที่ดังกล่าวได้แก่ส่วนการชักธงชาติตามสถานที่อื่นๆ ที่ทางราชการกำหนด มีดังนี้

ตามกฎหมายดังกล่าว ยังได้อนุญาตให้สามารถใช้ธงชาติเบลารุสได้ในโอกาสพิเศษ เช่น พิธีการรำลึกถึงผู้เสียชีวิตในเหตุการณ์สำคัญ และประชาชนกลุ่มต่างๆ ล้วนสามารถใช้ธงได้ทั่วไป ไม่ว่าจะเป็นองค์กรสาธารณะ บริษัท หรือองค์กรภาคเอกชน กฎหมายดังกล่าวนี้มีผลบังคับใช้พร้อมกันกับกฎหมายที่กำหนดแบบของธงชาติ รัฐบาลเบลารุสได้กำหนดให้วันที่ 15 พฤษภาคม เป็นวันตราแผ่นดินและธงชาติเบลารุส (День Государственного герба и Государственного флага Республики Беларусь).

รูปของธงชาตินั้นยังปรากฏการใช้อยู่ในสัญลักษณ์ต่างๆ ของหน่วยพิทักษ์ชาติในกองทัพเบลารุสด้วย

ธงชาติสาธารณรัฐสังคมนิยมโซเวียตเบียโลรัสเซียเป็นธงของเบลารุส ซึ่งประกาศใช้ตามประกาศว่าด้วยแบบธงชาติสาธารณรัฐสังคมนิยมโซเวียตเบียโลรัสเซีย ลงวันที่ 25 ธันวาคมพ.ศ. 2494

ธงนี้มีสัดส่วนกว้าง 1 ส่วน ยาว 2 ส่วน เช่นเดียวกับธงชาติสหภาพโซเวียตและธงของสาธารณรัฐโซเวียตอื่นๆ อีก 14 แห่ง พื้นธงส่วนใหญ่เป็นสีแดง หมายถึง เหตุการณ์การปฏิวัติเดือนตุลาคม พ.ศ. 2460 ของสหภาพโซเวียต ส่วนที่เหลือเป็นสีเขียว หมายถึง ป่าไม้อันอุดมสมบูรณ์ของเบลารุส ที่ด้านคันธงนั้นมีลวดลายสีขาวพื้นแดงตามธรรมเนียมท้องถิ่นของเบลารุส ซึ่งนิยมใช้ในเครื่องแต่งกายพื้นเมืองโดยทั่วไป ในพื้นสีแดงส่วนมุมธงบนด้านค้านธงนั้น มีรูปค้อนเคียวสีทองและดาวแดงขอบทองประดับไว้ ค้อนนั้นหมายถึงกรรมกรหรือชนชั้นกรรมาชีพ เคียวได้แก่ชาวนาและเกษตรกร ถ้ากล่าวตามอุดมคติของสหภาพโซเวียตแล้ว สัญลักษณ์ทั้งสองอย่างนี้มีความหมายถึงความร่วมมือระหว่างทั้งสองชนชั้นข้างต้น ส่วนรูปดาวแดง ซึ่งเป็นสัญลักษณ์อย่างหนึ่งที่พรรคคอมมิวนิสต์ต่างๆ นิยมใช้โดยทั่วไป มักมีความหมายถึงกลุ่มสังคมในลัทธิคอมมิวนิสต์ 5 กลุ่ม ได้แก่ กรรมกร ยุวชน ชาวนา ทหาร และนักปราชญ์ หรือหมายถึงทวีปทั้งห้าแห่งในโลก หรือหมายถึงนิ้วมือทั้งห้าของชนชั้นกรรมกร รูปดังกล่าวนี้บางครั้งอาจไม่ปรากฏในด้านหลังของธง

ก่อนปี พ.ศ. 2494, มีความแตกต่างของรูปแบบธงชาติเบลารุสที่ใช้ในช่วงระหว่างการปฏิวัติ. จะใช้พื้นธงเป็นสีแดงล้วน, และประกาศใช้อย่างเป็นทางการเมื่อ พ.ศ. 2462 ระหว่างนั้นในช่วงที่ ลิทัวเนีย-เบลารุสโซเวียต. หลังจากที่ได้ทำการแยกตัวเป็นโซเวียตเบียโลรัสเซีย, มีอักษรย่อเขียนด้วยอักษรซีริลลิกว่า "ССРБ" (SSRB) ด้วยตัวอักษรสีทอง. หลังจากนั้นเมื่อ พ.ศ. 2480, มีการเพิ่มรูปค้อนเคียวสีเหลืองและดาวแดงขอบเหลืองเหนือตัวอักษร; ตัวอักษรใช้ต่างกันกับธงชาติผืนแรก, ซึ่งมีการแก้ไขชื่อตัวอักษรใหม่แค่บางคำว่า "БССР" (BSSR). ระหว่างปีพ.ศ. 2483, ได้ยกเลิกรูปค้อนเคียวสีเหลืองและดาวแดงขอบเหลืองที่มุมธง, โดยมีกรอบขอบสี่เหลี่ยมสีเหลืองล้อมรอบตัวอักษร และใช้มาจนถึงพ.ศ. 2494.

ภาพธงที่แสดงไว้นี้เดิมคือธงชาติสาธารณรัฐประชาชนเบลารุสในปี พ.ศ. 2461 (ตั้งแต่เดือนมีนาคมถึงธันวาคม) และถือเป็นธงชาติของเบลารุสในช่วง พ.ศ. 2534 - 2538 สีของธงนี้มีที่มาจากตราแผ่นดินของเบลารุสในยุคนั้น ซึ่งเป็นรูปคนขี่มาขาวบนพื้นแดง (มีชื่อเฉพาะว่า "ปาโฮเนีย" - Pahonia) อันมีนัยความหมายถึงชื่อประเทศซึ่งแปลว่ารัสเซียขาว (White Ruthenia) ชื่อของธงนี้ในภาษาเบลารุสเรียกว่า "Бел-чырвона-белы сьцяг" ("bieł-čyrvona-bieły ściah") แปลว่า ธงขาว-แดง-ขาว

ประวัติความเป็นมาของธงนี้ไม่ปรากฏชัดเจนนัก แต่มีแนวคิดเกี่ยวกับเรื่องดังกล่าวปรากฏอยู่ 2 แนวคิด แนวคิดหนึ่งเชื่อว่าธงนี้คิดขึ้นเพื่อใช้ในกองทัพชาวรัสเซียขาว เพื่อแยกความแตกต่างให้ชัดเจนจากธงของกองทัพเจ้าชายแห่งเคียฟและกองทัพราชรัฐมอสโคว (Grand Duchy of Moscow) โดยการเพิ่มพื้นสีแดง ซึ่งเป็นสีที่ชาวรัสเชียขาวนิยมทั่วไป ลงบนธงสีขาว อีกแนวคิดหนึ่งเป็นการตีความตามขนบธรรมเนียมโบราณว่า ในปี พ.ศ. 1953 กองทัพชาวโปแลนด์และราชรัฐลิทัวเนีย (Grand Duchy of Lithuania) ได้พิชิตกองทัพเยอรมันสังกัดภาคีแห่งติวเตอนิค (Teutonic Order) สำเร็จในยุทธการกรุนวอลด์ (Battle of Grunwald) ในสงครามครั้งนั้น อัศวินชาวรัสเชียขาวจะฉีกผ้าพันแผลเปื้อนเลือดของตนออก และใช้ผ้าดังกล่าวนั้นทำเป็นธงชัยประจำกองทัพตนเอง

ธงดังกล่าวนี้ได้มีการดัดแปลงใช้อยู่หลายแบบในสมัยสาธารณรัฐประชาชนเบลารุส ต่อมาจึงได้มีการเพิ่มแถบสีดำขนาบแถบสีแดงลงในธง ใช้เป็นธงชาติสาธารณรัฐประชาชนเบลารุสพลัดถิ่น ตั้งแต่ปี พ.ศ. 2462 - 2468

ในช่วงสงครามโลกครั้งที่ 2 เบลารุสอยู่ภายใต้การยึดครองของนาซีเยอรมนี ธงนี้ปรากฏการใช้คู่กับธงชาตินาซีเยอรมนี และใช้เป็นป้ายผ้าสีธงในเครื่องแบบทหารอาสาสมัครชาวเบลารุส ในกองทัพเยอรมนีและกองกำลังติดอาวุธของหน่วย SS (Waffen SS)

นับตั้งแต่การบังคับใช้ธงชาติแบบปัจจุบันเมื่อ พ.ศ. 2538 เป็นต้นมา ธงอย่างอื่นที่ใช้โดยรัฐบาลหรือหน่วยงานราชการของเบลารุสนั้น ได้ใช้ธงชาติเป็นหลักในการดัดแปลงและออกแบบ

ธงประจำตำแหน่งประธานาธิบดีของเบลารุสซึ่งเป็นธงที่ใช้สำหรับประธานาธิบดีโดยเฉพาะ ได้เริ่มใช้มาตั้งแต่ปี พ.ศ. 2540 ตามกฎหมายว่าด้วยธงประจำตำแหน่งประธานาธิบดีแห่งสาธารณรัฐเบลารุส ("Concerning the Standard of the President of Republic of Belarus") ซึ่งลงนามโดยประธานาธิบดีอเลกซานเดอร์ ลูกาเชนโก ลักษณะของธงนั้นถือได้ว่าลอกแบบมาจากธงชาติ โดยเพิ่มรูปตราแผ่นดินสีแดงลายเส้นสีทองไว้ตรงกลางธง ขนาดของธงนั้นกว้าง 5 ส่วน ยาว 6 ส่วน ซึ่งเกือบจะเป็นรูปสี่เหลี่ยมจัตุรัส ทำให้เห็นความแตกต่างจากธงชาติได้ชัดเจน ธงนี้ใช้ชักบนอาคารที่พักหรือยานพาหนะที่ประธานาธิบดีโดยสารอยู่

ในปี พ.ศ. 2544 ประธานาธิบดีลูกาเชนโกได้ลงนามในกฎหมายว่าด้วยธงประจำกองทัพเบลารุส ลักษณะของธงนั้นมีสัดส่วนกว้าง 1 ส่วน ยาว 1.7 ส่วน พื้นธงเป็นสีแดง มีลวดลายตามแบบที่ปรากฏในธงชาติประดับที่ด้านคันธง ด้านหน้าธงนั้นมีรูปตราแผ่นดินของเบลารุส เบื้องบนมีแถบอักษรโค้งความ "УЗБРОЕНЫЯ СІЛЫ" (แปลว่า "กองทัพ (เบลารุส)")เบื้องล่างเป็นอักษรข้อความ "РЭСПУБЛІКІ БЕЛАРУСЬ" (แปลว่า "สาธารณรัฐเบลารุส") ตัวอักษรในข้อความดังกล่าวนั้นเป็นสีทอง ที่ด้านหลังธงนั้นเป็นรูปตราประจำกองทัพเบลารุส ลักษณะเป็นรูปดาวแดงล้อมด้วยช่อกิ่งโอ๊กและใบลอเรล เหนือรูปดังกล่าวมีข้อความ "ЗА НАШУ РАДЗІМУ" (แปลว่า "เพื่อมาตุภูมิของเรา") เบื้องล่างของรูปนั้นจารึกชื่อเต็มของหน่วยทหาร