เดมเลอร์ (รถยนต์)

เดมเลอร์ (ชื่อบริษัท: Daimler Motor Company) เป็นชื่อบริษัทผลิตรถยนต์ระดับหรูของสหราชอาณาจักร มีฐานการผลิตที่เมืองโคเวนทรี ในอังกฤษ ก่อตั้งขึ้นในปี พ.ศ. 2439 บริษัทนี้เคยเป็นบริษัทลูกของ Birmingham Small Arms หรือบีเอสเอ ในปี พ.ศ. 2453 และควบรวมกิจการกันกับจากัวร์แบบเบ็ดเสร็จ ในปี พ.ศ. 2503 ทำให้จากัวร์มีสิทธิ์ในการใช้ชื่อยี่ห้อรถยนต์เดมเลอร์ตั้งแต่นั้นมา และตัวบริษัทเดมเลอร์เองได้ล้มเลิกกิจการไป คงเหลือแต่เพียงยี่ห้อเดมเลอร์ จนกระทั่งในปี พ.ศ. 2532 เมื่อจากัวร์ตกเป็นบริษัทลูกของฟอร์ด ทำให้ฟอร์ดมีสิทธิ์ในการใช้ชื่อยี่ห้อเดมเลอร์ด้วย และเมื่อฟอร์ดขายกิจการจากัวร์ให้กับทาทามอเตอร์สนั้น สิทธิในการใช้ชื่อยี่ห้อเดมเลอร์ก็ถูกขายไปพร้อมกันด้วย

ตั้งแต่ พ.ศ. 2548 จะใช้ชื่อยี่ห้อเดมเลอร์กับรถเพียงรุ่นเดียวคือ เดมเลอร์ ซูเปอร์เอท (Daimler Super Eight)

การใช้ชื่อเดมเลอร์ (Daimler) นั้นได้ใช้กับบริษัทรถยนต์สองบริษัท ซึ่งไม่มีความเกี่ยวข้องกันเลยในปัจจุบัน ประวัติความเป็นมาของทั้งสองบริษัทนั้นเริ่มต้นจากก็อทลีพ ไดม์เลอร์ วิศวกรชาวเยอรมัน ซึ่งได้จดสิทธิบัตรการออกแบบเครื่องยนต์สันดาปภายใน ในช่วงปลายคริสต์ศตวรรษที่ 19 สร้างรถจักรยานยนต์คันแรกในปี พ.ศ. 2428 (สร้างร่วมกับวิลเฮ็ล์ม ไมบัค) และสร้างรถยนต์สี่ล้อคันแรกในปี พ.ศ. 2432 อันเป็นจุดเริ่มต้นของบริษัทชื่อ Daimler Motoren Gesellschaft ซึ่งได้ผลิตและจำหน่ายรถยนต์ อีกทั้งยังได้ขายสิทธิบัตรและสิทธิในการใช้การออกแบบของบริษัทให้กับบริษัทอื่น และเมื่อก็อทลีพ ไดม์เลอร์ ได้ขายสิทธิในการใช้ชื่อเดมเลอร์ให้กับบริษัทอื่น แต่ยังคงสิทธิ์นี้ไว้กับบริษัทของตนด้วยตามเดิม ทำให้เกิดปัญหาการใช้ชื่อเดมเลอร์ซ้ำซ้อนกัน บริษัทเดมเลอร์ในเยอรมนีจึงยกเลิกการใช้ชื่อเดมเลอร์เป็นชื่อยี่ห้อรถยนต์ แล้วตั้งยี่ห้อ "เมอร์ซิเดส" ขึ้นใช้แทนในปี พ.ศ. 2445 (ภายหลังเปลี่ยนเป็นเมอร์ซิเดส-เบนซ์) สำหรับชื่อยี่ห้อเดมเลอร์นั้นยังคงมีการใช้กับรถที่ผลิตในเยอรมันจนถึงปี พ.ศ. 2451

ก็อทลีพ ไดม์เลอร์ ขายสิทธิบัตรเครื่องยนต์ของตนในอังกฤษให้กับเฟรเดอริก ซิมม์ส (Frederick Simms) ในปี พ.ศ. 2434 ซิมม์สได้ก่อตั้งบริษัทของตนในชื่อ F R Simms & Co. ต่อมาในปี พ.ศ. 2436 ได้เปลี่ยนชื่อบริษัทเป็น Daimler Motor Syndicate Ltd และผลิตเครื่องยนต์สำหรับใช้กับเรือ ในปี พ.ศ. 2438 แฮร์รี่ เจ. ลอว์สันซื้อกิจการของซิมม์สเป็นเงิน 35,000 ปอนด์สเตอร์ลิง และเปลี่ยนชื่อบริษัทเป็น British Motor Syndicate ในปี พ.ศ. 2439 เขาก่อตั้งบริษัท Daimler Motor Company ขึ้นที่โรงงานฝ้ายที่เลิกทำการแล้วแห่งหนึ่งที่เขาซื้อมา ซึ่งตั้งอยู่ในโฟลชิลล์ (Foleshill) เมืองโคเวนทรี รถยนต์จากอังกฤษที่ใช้ชื่อเดมเลอร์คันแรกผลิตขึ้นเมื่อเดือนมกราคม พ.ศ. 2440 โดยใช้เครื่องยนต์ของแพนฮาร์ด (Panhard) และในเดือนมีนาคมปีเดียวกัน รถยนต์เดมเลอร์อังกฤษก็ได้ใช้เครื่องยนต์ของเดมเลอร์เอง บริษัทอ้างว่าในเดือนกรกฎาคมของปีนั้นเองได้ผลิตรถยนต์ขึ้น 20 คัน จึงอาจถือได้ว่าเป็นบริษัทรถยนต์อังกฤษบริษัทแรก ๆ ที่มีการผลิตแบบมีสายการผลิต

บริษัทเดมเลอร์นี้ได้เป็นบริษัทผู้ผลิตรถยนต์ให้กับพระราชวงศ์อังกฤษ ตั้งแต่ พ.ศ. 2441

ในปี พ.ศ. 2453 เดมเลอร์ตกเป็นบริษัทในเครือ Birmingham Small Arms Company (บีเอสเอ) ซึ่งมีการผลิตยานพาหนะสำหรับการทหารด้วย นอกเหนือจากการผลิตรถยนต์ทั่วไป

ในปี พ.ศ. 2473 เดมเลอร์ซึ่งยังอยู่ในเครือบีเอสเออยู่นั้นได้เข้าครอบครอง (ควบรวมกิจการ) กิจการบริษัทแลนเชสเตอร์ (Lanchester Motor Company) ซึ่งก็เป็นหนึ่งในบริษัทที่ผลิตรถยนต์ได้เป็นรายแรก ๆ ของอังกฤษเช่นกัน (รถแลนเชสเตอร์คันแรกผลิตขึ้นเมื่อ พ.ศ. 2438 ก่อนหน้ารถเดมเลอร์อังกฤษ)

นอกเหนือจากรถยนต์นั่งแล้ว เดมเลอร์ยังมีการผลิตรถบัสและรถบรรทุกอีกด้วย นอกจากนี้ยังมีการผลิตยานพาหนะสำหรับการทหารในช่วงสงครามโลกครั้งที่ 2 และหลังสิ้นสุดสงคราม ได้มีการผลิต Ferret armoured car (บางครั้งเรียกว่า Ferret Scout car) ซึ่งเป็นยานพาหนะสำหรับการทหารที่มีชื่อเสียงอีกรุ่นหนึ่ง

ในปี พ.ศ. 2503 ชื่อยี่ห้อเดมเลอร์ตกเป็นของบริษัทจากัวร์ เมื่อทางจากัวร์ต้องการขยายกิจการของตน จึงได้เข้าควบรวมกิจการกิจการรถยนต์เดมเลอร์ โดยในขณะนั้น รถยนต์เดมเลอร์ เอสพี250 ยังคงอยู่ในสายการผลิต ต่อมาในปี พ.ศ. 2504 เดมเลอร์เปิดตัวรถรุ่น ดีอาร์450 จนกระทั่งในปี พ.ศ. 2511 ก็ได้เปิดตัวรถยนต์เดมเลอร์ ดีเอส420 ขึ้นมาแทนที่ โดยรถรุ่นนี้เป็นรุ่นสุดท้ายที่ไม่ได้สร้างโดยการพัฒนาขึ้นมาจากรถจากัวร์ รถรุ่นนี้มีการผลิตอยู่นานจนกระทั่งยกเลิกไปในปี พ.ศ. 2535

รถเดมเลอร์รุ่นอื่น ๆ ที่เกิดขึ้นภายหลังรุ่นดีเอส420 ล้วนแต่เป็นรถที่ใช้ลักษณะพื้นฐานต่าง ๆ ร่วมกับรถยนต์จากัวร์ แต่ก็ได้เพิ่มความหรูหรา สมรรถนะ และระดับราคา ให้อยู่ในระดับที่เหนือกว่ารถจากัวร์

เมื่อฟอร์ดเข้าควบรวมกิจการจากัวร์ในปี พ.ศ. 2532 ฟอร์ดก็ได้รับสิทธิ์ในชื่อยี่ห้อเดมเลอร์ไปด้วย และในปี พ.ศ. 2535 เดมเลอร์หยุดการผลิตรถรุ่นดีเอส420 หลังจากที่ผลิตและขายรถรุ่นนี้มานานกว่า 20 ปี

ปัจจุบันชื่อยี่ห้อรถยนต์เดมเลอร์ยังคงมีอยู่ โดยเป็นอีกยี่ห้อหนึ่งของจากัวร์ ซึ่งจะใช้ยี่ห้อเดมเลอร์เป็นยี่ห้อของรถยนต์จากัวร์ที่มีความหรูหรามากขึ้น สำหรับในสหรัฐอเมริกาจะไม่ใช้ยี่ห้อเดมเลอร์ เนื่องจากซ้ำซ้อนกันกับชื่อบริษัทเดมเลอร์ไครส์เลอร์ ซึ่งเป็นที่รู้จักในสหรัฐฯ อาจทำให้เกิดความสับสน และอาจก่อให้เกิดปัญหาในแง่ของภาพลักษณ์และการตลาด

ในเดือนกรกฎาคม พ.ศ. 2548 หลังจากไม่มีการใช้ชื่อยี่ห้อรถยนต์เดมเลอร์มาตั้งแต่ พ.ศ. 2545 ก็ได้มีรถยนต์ยี่ห้อเดมเลอร์อีกครั้ง คือเดมเลอร์ ซูเปอร์เอท (Daimler Super Eight) ใช้เครื่องยนต์ขนาด 4.2 ลิตร V8 ซูเปอร์ชาร์จเจอร์ ให้แรงม้าสูงสุดประมาณ 400 แรงม้า และแรงบิดสูงสุด 533 นิวตัน-เมตร ที่ 3500 รอบต่อนาที และรถรุ่นนี้ใช้โครงสร้างพื้นฐานของรถจากัวร์ XJ 2008 (พ.ศ. 2546 - 2552)