ข้อมติคณะมนตรีความมั่นคงแห่งสหประชาชาติที่ 1970

ข้อมติคณะมนตรีความมั่นคงแห่งสหประชาชาติที่ 1970 () เป็นข้อมติอันคณะมนตรีความมั่นคงแห่งสหประชาชาติมีขึ้นโดยเอกฉันท์เมื่อวันที่ 26 กุมภาพันธ์ ค.ศ. 2011 ให้ประณามการซึ่งรัฐบาลของมูอัมมาร์ กัดดาฟี ใช้อาวุธร้ายแรงต่อต้านผู้ประท้วงในประเทศลิเบีย และให้ใช้วิธีการบังคับระหว่างประเทศโต้ตอบรัฐบาลดังกล่าว

ด้วยข้อมติอันเป็นเอกฉันท์นี้ เป็นครั้งแรกที่คณะมนตรีความมั่นคงได้ยื่นเรื่องราวฟ้องประเทศประเทศหนึ่งต่อศาลอาญาระหว่างประเทศ

ในระหว่าง การลุกฮือของชาวลิเบียเมื่อ ค.ศ. 2011 กองกำลังอันภักดีต่อมูอัมมาร์ กัดดาฟี ได้ปล่อยระเบิดทางอากาศ (aerial bombing) ลงสู่เมืองตริโปลี โจมตีผู้ประท้วงซึ่งเป็นพลเรือน และนำไปสู่การประณามอย่างกว้างขวางโดยประชาคมโลก

การซึ่งทูตชาวลิเบียผู้ทรยศต่อรัฐบาลของตนได้กดดันเป็นอันมากนั้น เป็นเหตุให้สหประชาชาติต้องออกหน้าในครั้งนี้

ข้อมติที่ 1970 นี้ นำเสนอโดย ประเทศฝรั่งเศส, ประเทศเยอรมนี, สหราชอาณาจักร และ สหรัฐอเมริกา มีการถกเถียงกันหนึ่งวันเต็ม และได้ตกลงรับในที่สุด แอดเดล ราห์แมน ชัลแกห์ม (Abdel Rahman Shalgham) เอกอัครราชทูตลิเบียประจำสหประชาชาติ ผู้ซึ่งตำหนิระบอบของมูอัมมาร์ กัดดาฟีนั้น ได้ร้องขอให้คณะมนตรีความมั่นคงออกโรงในเหตุการณ์นี้ เขาได้โน้มน้าวให้สาธารณรัฐประชาชนจีน, ประเทศอินเดีย และ ประเทศรัสเซีย ร่วมยื่นเรื่องราวต่อศาลอาญาระหว่างประเทศเป็นผลสำเร็จ หลังจากที่ประเทศเหล่านี้ได้แสดงความห่วงใยว่า การยื่นเรื่องราวดังกล่าวอาจทำให้สถานการณ์บานปลายได้ ประเทศรัสเซียนั้นได้เสนอให้มีข้อบทสำหรับเป็นประกันว่าจะไม่มีชาติใดใช้ข้อมตินี้เป็นข้ออ้างเข้าแทรกแซงประเทศลิเบีย และที่ประชุมมีมติให้เพิ่มเข้าไปในข้อมตินี้ได้ ฝ่ายผู้แทนของประเทศลิเบียเองก็ได้เสนอให้มีข้อบัญญัติให้ประเทศลิเบียเป็นเขตห้ามบิน (no-fly zone) แต่ที่ประชุมมีมติให้ยก

ในอารัมภบทของข้อมตินี้ คณะมนตรีความมั่นคงได้แสดง “ความกังวลเป็นอันมาก” (grave concern) ต่อสถานการณ์ในประเทศลิเบีย และประณามการใช้อาวุธต่อเหล่าพลเรือน กับทั้งยังประณามการละเมิดสิทธิมนุษยชน และความพยายามของรัฐบาลลิเบียในอันที่จะก่อความรุนแรง สันนิบาตอาหรับ, สหภาพแอฟริกา, องค์การประชุมอิสลาม และ คณะมนตรีสิทธิมนุษยชนแห่งสหประชาชาติ ได้ยื่นคำแถลงประณามในลักษณะเดียวกันต่อคณะมนตรีความมั่นคงด้วย การกระทำทั้งนี้ต่อผู้ประท้วงนั้นได้รับการถือว่าเป็นความผิดอาญาต่อมนุษยชาติ

ยังได้มีการแสดงความวิตกเกี่ยวกับสถานการณ์ของผู้ลี้ภัยในเรื่องการขาดแคลนโอสถและสวัสดิการสำหรับชาวต่างชาติ คณะมนตรีความมั่นคงได้ย้ำเตือนให้รัฐบาลลิเบียตระหนักถึงความรับผิดชอบในอันที่จะต้องประกันรักษาประชาชนของตัว กับทั้งต้องเคารพเสรีภาพในการชุมนุม, เสรีภาพในการแสดงออก และ เสรีภาพของสื่อ นอกจากนี้ ยังตำหนิรัฐบาลลิเบียให้แสดงความรับผิดชอบต่อการโจมตีพลเรือนด้วย

ตัวบทแห่งข้อมตินี้ยังระบุว่า คณะมนตรีความมั่นคงใคร่ครวญดีว่าจะมีการสืบสวนโดยหรือฟ้องคดีอาญาต่อศาลอาญาระหว่างประเทศในระยะเวลาสิบสองเดือนหลังจากที่คณะมนตรีฯ ได้ยื่นเรื่องราวต่อศาลฯ นั้นมิได้ ในขณะเดียวกัน คณะมนตรีฯ ยังรับว่าตนว่าบทบาทในการธำรงสันติภาพและความมั่นคงระหว่างประเทศด้วย

เนื้อความส่วนอื่น ๆ ของข้อมตินั้น ได้รับการตราขึ้นตาม หมวด 7 แห่งกฎบัตรสหประชาชาติ และตามข้อ 41 ดังนั้น ข้อมตินี้จึงใช้บังคับเป็นกฎหมายได้

คณะมนตรีความมั่นคงเรียกร้องให้ยุติโดยพลันซึ่งความรุนแรงในประเทศลิเบีย และเรียกร้องให้รัฐบาลลิเบียตอบสนองต่อข้อเรียกร้องอันชอบธรรมของประชากรของตัว คณะมนตรีฯ ได้วิงวอนให้เจ้าหน้าที่ทั้งหลายเคารพกฎหมายมนุษยธรรมระหว่างประเทศ และกฎหมายสิทธิมนุษยชน ตลอดจนให้ปฏิบัติการอย่างมีขอบเขต, ให้ประกันความปลอดภัยของชาวต่างชาติและความช่วยเหลือทางมนุษยธรรม กับทั้งให้เลิกปิดกั้นสื่อมวลชน อนึ่ง ยังมีการตักเตือนให้องค์กรระหว่างประเทศร่วมมือกันอพยพชาวต่างชาติออกจากประเทศลิเบียด้วย

ข้อมตินี้ยังได้ให้คณะมนตรีความมั่นคงยื่นเรื่องราวสถานการณ์ในลิเบียต่ออัยการศาลอาญาระหว่างประเทศ ผู้ซึ่งจักต้องแถลงต่อคณะมนตรีฯ ภายในสองเดือนหลังจากมีการตกลงรับข้อมติและทุก ๆ หกเดือนหลังจากเริ่มดำเนินคดี ข้อมติดังกล่าวยังกำหนดด้วยว่า ให้เจ้าพนักงานชาวลิเบียทั้งหลายประสานความร่วมมือกับศาลอาญาระหว่างประเทศอย่างเต็มภูมิ

ในการนี้ ได้มีคำสั่งห้ามขนถ่ายอาวุธ (arms embargo) โดยห้ามนำเข้าไปหรือส่งออกจากประเทศลิเบียซึ่งอาวุธยุทโธปกรณ์ทุกประเภท และแนะนำให้รัฐบ้านใกล้เรือนเคียงกับประเทศลิเบียจงเฝ้าระวังเรือสินค้าต้องสงสัยว่าขนถ่ายอาวุธและยึดสิ่งทั้งปวงที่ตรวจพบ นอกจากนี้ ยังห้ามรัฐเหล่านั้นอำนวยทหารรับจ้าง (mercenary) ในการลุกฮือครั้งนี้ด้วย อนึ่ง ยังห้ามบุคคลทั้งปวงในรัฐบาลลิเบียและบุคคลที่เกี่ยวข้องโดยตรงใช้การเดินทาง และสั่งให้ยึดทรัพย์สินของบุคคลเช่นว่าด้วย โดยทรัพย์สินอันใดที่ยึดไว้ ให้ใช้เป็นประโยชน์สำหรับสาธารณชนทั่วไปได้

ในโอกาสเดียวกัน มีการแต่งตั้งคณะกรรมการคณะหนึ่งสำหรับควบคุมการปฏิบัติตามวิธีการบังคับ สืบสวนความรุนแรงทั้งหลาย และใช้วิธีการบังคับที่ระบุไว้แก่บุคคลและองค์กรอื่น ๆ เพิ่มเติม มีการเรียกให้รัฐทั้งมวลอำนวยความช่วยเหลือทางมนุษยธรรมแก่ประเทศลิเบียด้วย

ข้อมตินี้ ปิดท้ายด้วยคำแถลงของคณะมนตรีความมั่นคงว่า คณะมนตรีฯ ยินดีจะทบทวน แก้ไข ปรับปรุง หรือยกเลิกมาตรการทั้งหลายบรรดาที่มีขึ้นในสถานการณ์นี้