อำเภอแก้งคร้อ

อำเภอแก้งคร้อ เป็นอำเภอในเขตตอนบนของจังหวัดชัยภูมิที่มีความเจริญอีกอำเภอหนึ่ง โดยถือเป็นศูนย์กลางทางด้านการค้าและการศึกษาในเขตตอนบนของจังหวัด

อำเภอแก้งคร้อตั้งอยู่ทางทิศตะวันออกเฉียงเหนือของจังหวัด มีอาณาเขตติดต่อกับเขตการปกครองข้างเคียงดังต่อไปนี้

"แก้งคร้อ" เป็นคำประสมมาจากคำว่า "แก้ง" หมายถึง แก่ง ซึ่งออกเสียงในสำเนียงอีสานว่า แก้ง และคำว่า "คร้อ" มาจากชื่อของ "ต้นตะคร้อ" ซึ่งเมื่อนำมารวมกันแล้วจะได้ความหมายว่า บริเวณแก่งที่มีต้นตะคร้อใหญ่

เดิมทีท้องที่อำเภอแก้งคร้อทั้งอำเภอถูกรวมอยู่ภายใต้การปกครองของตำบลกวางโจน อำเภอภูเขียว นับตั้งแต่มีการปฏิรูปการปกครองมาเป็นจังหวัด อำเภอ และตำบล ซึ่งเหตุที่เป็นเช่นนี้อาจเนื่องมาจาก ในสมัยก่อนท้องที่แถบนี้ยังมีราษฎรเข้ามาจับจองพื้นที่อาศัยและทำกินอยู่อย่างเบาบาง

จนกระทั่งปี พ.ศ. 2481 จึงได้มีการจัดตั้ง ตำบลแก้งคร้อ (ต่อมาเปลี่ยนชื่อเป็น ตำบลช่องสามหมอ) ขึ้นมา โดยแบ่งท้องที่บางส่วนมาจากตำบลกวางโจน ต่อมาในปี พ.ศ. 2495 มีการแบ่งปันพื้นที่บางส่วนของตำบลกวางโจนมาจัดตั้งเป็นตำบลขึ้นอีก นั่นคือ ตำบลหนองสังข์ และในปีถัดมานั้นเองก็ได้มีการแบ่งเอาท้องที่ตำบลแก้งคร้อบางส่วนจัดตั้งเป็น ตำบลหนองขาม ขึ้นมาอีกแห่ง แสดงให้เห็นว่าท้องที่แทบนี้เริ่มมีราษฎรเข้ามาอยู่อาศัยเพิ่มจำนวนมากขึ้นแล้ว

การที่ทั้ง 3 ตำบลที่ถูกจัดตั้งขึ้นมาใหม่นี้มีพื้นที่รวมกันกว้างขวางและอยู่ห่างไกลจากที่ทำการอำเภอภูเขียวในขณะนั้น ทำให้ราษฎรที่ต้องไปติดต่อราชการในอำเภอได้รับความลำบากจากการเดินทาง ดังนั้น ในวันที่ 16 สิงหาคม 2501 ทางราชการจึงได้รวมเอาท้องที่ 3 ตำบลนี้ คือ ตำบลช่องสามหมอ ตำบลหนองสังข์ และตำบลหนองขาม จัดตั้งเป็น กิ่งอำเภอแก้งคร้อ ขึ้นมา และใช้เวลาเพียงปีเดียว กิ่งอำเภอแก้งคร้อ ก็ได้รับการยกฐานะขึ้นเป็น อำเภอแก้งคร้อ ในวันที่ 11 ธันวาคม 2502 
อำเภอแก้งคร้อที่ถูกตั้งขึ้นมาใหม่นี้ยังเหลือพื้นที่ว่างเปล่าที่ยังไม่ถูกจับจองทำกินอยู่เป็นจำนวนมาก ดังนั้นจึงมีราษฎรจากอำเภอใกล้เคียงไม่ว่าจะเป็นอำเภอภูเขียว อำเภอคอนสวรรค์ อำเภอเมืองชัยภูมิ หลั่งไหลเข้ามาจับจองพื้นที่ทำกินเป็นจำนวนมาก ทำให้ท้องที่อำเภอแก้งคร้อได้รับการพัฒนาทางด้านการเกษตรและการค้าอย่างรวดเร็ว

จากจำนวนประชากรที่เพิ่มสูงขึ้นอย่างต่อเนื่อง ทำให้ในปี พ.ศ. 2513 ได้มีการจัดตั้งตำบลเพิ่มขึ้นมาพร้อมกันอีก 3 ตำบล คือ ตำบลนาหนองทุ่ม ตำบลหลุบคา และตำบลบ้านแก้ง เพื่อให้ง่ายต่อการจัดการปกครอง และในปี พ.ศ. 2522 ก็ได้มีการจัดตั้ง ตำบลโคกกุง ขึ้นมาอีกแห่ง

เมื่อพื้นที่ราบใต้เชิงเขาภูแลนคาเริ่มถูกจับจองทำกินจนไม่เหลือที่ว่าง ดังนั้นจึงมีราษฎรบางส่วนอพยพขึ้นสู่เทือกเขาภูแลนคา เพื่อแผ้วถางพื้นที่ทำมาหากินและอยู่อาศัย ต่อมาเมื่อมีจำนวนราษฎรเพิ่มมากขึ้น ทำให้ยากแก่การปกครองท้องที่ เพราะเป็นเขตภูเขาสูง ดังนั้นในปี พ.ศ. 2529 จึงได้แบ่งท้องที่ตำบลนาหนองทุ่ม เพื่อจัดตั้งเป็น ตำบลเก่าย่าดี และในปี พ.ศ. 2531 ได้จัดตั้ง ตำบลท่ามะไฟหวาน ขึ้นมาอีกแห่ง โดยแบ่งพื้นที่มาจากตำบลหนองขาม

ตำบลช่องสามหมอซึ่งเป็นพื้นที่เขตเศรษฐกิจหลักของอำเภอ มีประชากรอาศัยอยู่อย่างหนาแน่น ดังนั้นในปี พ.ศ. 2533 จึงได้แบ่งปันท้องที่บางส่วนเพื่อจัดตั้งเป็นตำบลขึ้นมาอีกแห่ง คือ ตำบลหนองไผ่ ทำให้ปัจจุบันอำเภอแก้งคร้อมีท้องที่ในเขตปกครองทั้งสิ้น 10 ตำบล

อำเภอแก้งคร้อแบ่งพื้นที่การปกครองออกเป็น 10 ตำบล 126 หมู่บ้าน ได้แก่
ท้องที่อำเภอแก้งคร้อประกอบด้วยองค์กรปกครองส่วนท้องถิ่น 12 แห่ง ได้แก่ด้วยสภาพพื้นที่ของจังหวัดชัยภูมิที่ถูกแบ่งแยกระหว่างตอนล่างและตอนบนด้วยภูเขา มีเพียงช่องแคบระหว่างภูโค้งและภูผาแดงที่เกิดจากลำห้วยสามหมอ หรือที่เรียกว่า ช่องสามหมอ เป็นเส้นทางคมนาคมที่สะดวกที่สุดระหว่างเขตตอนล่างและตอนบนของจังหวัด ทำให้อำเภอแก้งคร้อ ซึ่งตั้งอยู่หลังช่องแคบช่องสามหมอ กลายเป็นประตูสู่อำเภอทางตอนบนของจังหวัดชัยภูมิ ไปโดยปริยาย

ทางหลวงแผ่นดินหมายเลข 201 เป็นเส้นทางคมนาคมที่สำคัญที่สุดในอำเภอแก้งคร้อ ซึ่งเริ่มต้นมาจาก แยกทางหลวงหมายเลข 2 (ถนนมิตรภาพ) ที่อำเภอสีคิ้ว พาดผ่านอำเภอจัตุรัส อำเภอเมืองชัยภูมิ แล้วตัดเข้าสู่อำเภอแก้งคร้อที่ช่องสามหมอ ผ่านไปยังอำเภอภูเขียว อำเภอชุมแพ แล้วไปสิ้นสุดที่อำเภอเชียงคาน จังหวัดเลย นับเป็นเส้นทางคมนาคมสายสำคัญอีกเส้นหนึ่งของภาคตะวันออกเฉียงเหนือ ปัจจุบันได้รับการปรับปรุงเป็นสี่ช่องจราจรตั้งแต่อำเภอสีคิ้วจนถึงอำเภอแก้งคร้อแล้ว และกำลังดำเนินการปรับปรุงให้เป็นสี่ช่องจราจรไปจนถึงอำเภอชุมแพภายในปี 2562 เพื่อเพิ่มความสะดวกรวดเร็วในการเดินทางและการขนส่งสินค้ามากยิ่งขึ้น ซึ่งจะช่วยกระตุ้นการเติบโตทางด้านเศรษฐกิจให้กับอำเภอแก้งคร้อมากขึ้นในอนาคต

นอกจากนี้ยังมีทางหลวงหมายเลข 2389 ที่เชื่อมระหว่างอำเภอแก้งคร้อกับอำเภอบ้านแท่น และต่อไปยังอำเภอหนองเรือ จังหวัดขอนแก่น เป็นเส้นทางที่เชื่อมโยงระหว่างอำเภอแก้งคร้อกับจังหวัดขอนแก่น ศูนย์กลางทางเศรษฐกิจที่สำคัญของภาคตะวันออกเฉียงเหนือ และทางหลวงแผ่นดินหมายเลข 2353 ที่เชื่อมระหว่างอำเภอแก้งคร้อกับพื้นที่ทางการเกษตรบนเขตเทือกเขาภูแลนคา ถือเป็นเส้นทางสายหลักในการลำเลียงผลิตผลทางการเกษตรออกสู่ตลาดของอำเภอแก้งคร้อ

1. วัดป่าสุคะโต เป็นสถานที่สอนปฏิบัติธรรมที่มีชื่อเสียงโด่งดังทางด้าน การเจริญสติ วิปัสสนากรรมฐาน ตามแนวทางของหลวงพ่อเทียน จิตฺตสุโภ ตั้งอยู่บนเทือกเขาภูแลนคา ที่บ้านใหม่ไทยเจริญ ตำบลท่ามะไฟหวาน ปัจจุบันมีพระไพศาล วิสาโล พระนักเผยแพร่ที่มีชื่อเสียงของเมืองไทย เป็นเจ้าอาวาส

2. อรุณธรรมสถาน เป็นสถานที่ปฏิบัติธรรมในการดำริของพระธรรมสิริชัย เจ้าอาวาสวัดอรุณราชวราราม รูปที่ 13 ดำเนินการก่อสร้างตั้งแต่ปีพุทธศักราช 2550 บนเนื้อที่กว่า 200 ไร่ ณ บ้านภูสองชั้น ตำบลเก่าย่าดี ที่อรุณธรรมสถานแห่งนี้ ยังมีศาสนสถานสำคัญ คือ พระมหาเจดีย์สิริชัยภูมิ ซึ่งเป็นเจดีย์ที่มีลักษณะผสมผสานระหว่างศิลปะล้านช้างกับล้านนา