โสภณ รัตนากร

ศาสตราจารย์พิเศษ โสภณ รัตนากร (เกิด 15 เมษายน พ.ศ. 2474–30 กันยายน พ.ศ. 2561) ประธานศาลฎีกา คนที่ 26 ประธานกรรมการกฤษฎีกา (คณะที่ 11,กฎหมายกระบวนการยุติธรรมทางแพ่งและอาญา) อดีตปลัดกระทรวงยุติธรรม ฯลฯ ที่ปรึกษาในศาลฎีกา

ศาสตราจารย์พิเศษ โสภณ รัตนากร เกิดเมื่อ 15 เมษายน พ.ศ. 2474 ภูมิลำเนาเดิม ตำบลปากน้ำ อำเภอเมืองชุมพร จังหวัดชุมพร เป็นบุตรของนายกิมเฮงและนางเนย ท่านสำเร็จการศึกษาชั้นประถมศึกษาจากโรงเรียนประชาบาล ปากน้ำชุมพร, ชั้นมัธยมศึกษา จากโรงเรียนพุทธนิคม อำเภอไชยา จังหวัดสุราษฎร์ธานี, ชั้นเตรียมอุดมศึกษาจากโรงเรียนมหาวชิราวุธ จังหวัดสงขลา, ระดับปริญญาตรี นิติศาสตรบัณฑิตจากมหาวิทยาลัยธรรมศาสตร์พ.ศ. 2495(รุ่นแรก) และเนติบัณฑิตไทย พ.ศ. 2497 ปริญญา LL.B. พ.ศ. 2509 จากราชวิทยาลัยแห่งลอนดอน (King's College London) สหราชอาณาจักร สำเร็จการศึกษา Barrister-at-Law (เนติบัณฑิตอังกฤษ) จากสำนักเกรย์สอิน (Gray's Inn) กรุงลอนดอน ประเทศอังกฤษ พ.ศ. 2510 ประกาศนียบัตรหลักสูตรสงครามจิตวิทยาจากโรงเรียนสงครามจิตวิทยา พ.ศ. 2512 และปริญญาจากวิทยาลัยป้องกันราชอาณาจักร พ.ศ. 2521

ศาสตราจารย์พิเศษ โสภณ รัตนากร เริ่มรับราชการ ที่กองสหกรณ์ผู้ผลิต กรมสหกรณ์พาณิชย์ กระทรวงเกษตราธิการเมื่อพ.ศ. 2495 และโอนมาสังกัดกระทรวงยุติธรรมเมื่อ พ.ศ. 2500 รับราชการในตำแหน่งต่าง ๆ ดังนี้ ผู้ช่วยผู้พิพากษา ผู้พิพากษาประจำกระทรวง ผู้พิพากษาหัวหน้าศาลประจำกระทรวง ผู้พิพากษาศาลแขวงอุดรธานี ผู้พิพากษาหัวหน้าศาลนครศรีธรรมราช ผู้พิพากษาประจำกระทรวง ช่วยทำงานในตำแหน่งผู้ช่วยผู้พิพากษาศาลอุทธรณ์ ผู้พิพากษาหัวหน้าศาลประจำกระทรวง ผู้พิพากษาหัวหน้าศาลจังหวัดนครศรีธรรมราช เลขานุการศาลฎีกา ผู้พิพากษาศาลอุทธรณ์ ผู้ช่วยผู้พิพากษาศาลฎีกา รองปลัดกระทรวงยุติธรรม เมื่อวันที่ 1 มีนาคม พ.ศ. 2521 ปลัดกระทรวงยุติธรรมในวันที่ 1 มิถุนายน พ.ศ. 2525 ผู้พิพากษาหัวหน้าคณะในศาลฎีกา รองประธานศาลฎีกา อธิบดีผู้พิพากษาศาลอุทธรณ์ ประธานศาลฎีกา กรรมการตุลาการ ปัจจุบัน ท่านดำรงตำแหน่งเป็นที่ปรึกษาในศาลฎีกา นอกจากนี้ ท่านยังได้รับโปรดเกล้าฯ แต่งตั้งเป็นกรรมการกฤษฎีกา ตั้งแต่ พ.ศ. 2531 ถึงปัจจุบัน และดำรงตำแหน่งประธานกรรมการกฤษฎีกา (คณะที่ 11,กฎหมายกระบวนการยุติธรรมทางแพ่งและอาญา)

ศาสตราจารย์พิเศษ โสภณ รัตนากร เป็นผู้ที่ได้รับการยอมรับนับถือในวงราชการทั้งทางตุลาการและทางบริหารว่า เป็นผู้ที่มีความรู้ความสามารถในวิชาการกฎหมายที่ดีเยี่ยมผู้หนึ่ง และได้รับเชิญเป็นอาจารย์ผู้บรรยายวิชากฎหมายหลายลักษณะวิชาในสถาบันอุดมศึกษาที่สำคัญๆหลายแห่ง เช่น จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย มหาวิทยาลัยธรรมศาสตร์ สำนักอบรมศึกษากฎหมายแห่งเนติบัณฑิตยสภา โรงเรียนนายร้อยตำรวจ โรงเรียนนายทหารเหล่าพระธรรมนูญและสถาบันจิตวิทยาความมั่นคงแห่งชาติ เป็นต้นและได้รับโปรดเกล้าฯให้เป็นศาสตราจารย์พิเศษ มหาวิทยาลัยธรรมศาสตร์ ตั้งแต่วันที่ 17 มกราคม 2535 
ในสมัยที่ท่านดำรงตำแหน่งรองปลัดกระทรวงยุติธรรมฝ่ายวิชาการ ได้เริ่มผลักดันให้มีงานประชาสัมพันธ์ขึ้นในกระทรวงยุติธรรม จนสามารถก่อตั้งฝ่ายประชาสัมพันธ์ของกระทรวงยุติธรรมขึ้นได้กับทั้งให้มีตำแหน่งรองจ่าศาลฝ่ายประชาสัมพันธ์ประจำอยู่ในศาลทุกศาล เพื่อให้ความรู้ความเข้าใจและข้อมูลที่เกี่ยวข้องกับศาลและกระทรวงยุติธรรมแก่ประชาชนทั่วไป ทำให้ประชาชนสามารถพึ่งบริการของรัฐได้มากยิ่งขึ้น อันเป็นการลดช่องของการทำมาหากินของผู้แสวงหาผลประโยชน์ในทางมิชอบมิควร ได้อย่างมีประสิทธิภาพ นอกจากนั้นศาสตราจารย์พิเศษ โสภณ รัตนากรยังเป็นผู้ริเริ่มและดำเนินการให้มีการนำระบบไมโครฟิลม์และคอมพิวเตอร์มาใช้เพื่อสนับสนุนระบบอำนวยความยุติธรรมของศาลและกระทรวงยุติธรรมจนกระทั่งสามารถตั้งศูนย์คอมพิวเตอร์ขึ้นเป็นหน่วยงานถาวรในกระทรวงยุติธรรม ทั้งยังเป็นผูมีส่วนสำคัญผู้หนึ่งที่ทำให้โครงการเปลี่ยนระบบการบันทึกคำพยานของศาลจากการจดด้วยมือมาเป็นการบันทึกเสียงเป็นผลสำเร็จ ซึ่งช่วยให้การบริการทางศาลแก่ประชาชนมีประสิทธิภาพดียิ่งขึ้น จากผลงานดังกล่าวนี้ได้รับการยกย่องจากบุคคลภายนอกวงการกฎหมายและได้รับรางวัล สังข์เงินในสาขาบริการประชาชนในปี พ.ศ. 2527 และได้รับการประกาศเกียรติคุณให้เป็น บุคคลยุติธรรมแห่งปี ในปี พ.ศ. 2534 นอกจากนั้นท่านยังได้รับมอบหมายให้เป็นกรรมการร่างกฎหมายต่างๆ เช่น เป็นกรรมการวางโครงร่างการจัดตั้งศาลปกครอง และเป็นกรรมการพิจารณาจัดตั้งศาลปกครอง ในปี พ.ศ. 2520 เป็นกรรมการยกร่างกฎหมายว่าด้วยศาลแรงงาน เป็นกรรมการร่างพระราชบัญญัติระเบียบข้าราชการฝ่ายตุลาการ ร่างพระราชบัญญัติแก้ไขเพิ่มเติมประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความอาญา ร่างพระราชบัญญัติระเบียบข้าราชการการเมือง ข้าราชการพลเรือน ข้าราชการฝ่ายรัฐสภา และข้าราชการฝ่ายอัยการและร่างพระราชบัญญัติล้มละลายและท่านได้รับความเชื่อถือไว้วางใจจากผู้พิพากษาทั่วประเทศเลือกตั้งให้เป็นกรรมการตุลาการอีกด้วย รวมทั้งเป็นกรรมการผู้ทรงคุณวุฒิในสาขาวิชานิติศาสตร์ของสภาวิจัยแห่งชาติอีกด้วย นอกเหนือจากงานในตำแหน่งหน้าที่ที่กระทรวงยุติธรรมแล้ว ศาสตราจารย์พิเศษ โสภณ รัตนากร ยังให้ความอนุเคราะห์แก่คณะนิติศาสตร์มหาวิทยาลัยธรรมศาสตร์ ในกิจกรรมทางด้านวิชาการมาโดยตลอด โดยเป็นผู้รับผิดชอบในการบรรยายลักษณะวิชากฎหมายหลายวิชา ทั้งในระดับปริญญาตรี โท และยังได้รับการเชื่อถือไว้วางใจจากศิษย์เก่าคณะนิติศาสตร์มหาวิทยาลัยธรรมศาสตร์ เลือกตั้งให้ดำรงตำแหน่งนายกสมาคมนิติศาสตร์ มหาวิทยาลัยธรรมศาสตร์ ระหว่าง พ.ศ. 2527-2529 รวมทั้งได้รับการเสนอชื่อดำรงตำแหน่งกรรมการผู้ทรงคุณวุฒิในกรรมการประจำคณะนิติศาสตร์ ศาสตราจารย์พิเศษ โสภณ รัตนากรเป็นผู้ทรงคุณวุฒิ และมีเกียรติคุณดีเด่นในทางวิชาการ มีความรู้ความสามารถเป็นเยี่ยมและอุทิศตนให้แก่วงการวิชาชีพกฎหมาย เป็นผู้ที่ได้ใช้ความรู้ความสามารถ ปฏิบัติหน้าที่เป็นประโยชน์ยิ่งแก่ประเทศชาติ
ได้รับโปรดเกล้าฯให้ดำรงตำแหน่งศาสตราจารย์พิเศษมหาวิทยาลัยธรรมศาสตร์ศาสตราจารย์พิเศษ โสภณ รัตนากรอุทิศตนให้แก่วงการวิชาชีพกฎหมาย เป็นผู้ที่ได้ใช้ความรู้ความสามารถ ปฏิบัติหน้าที่เป็นประโยชน์ยิ่งแก่สังคมส่วนรวมและประเทศชาติจึงได้รับพระราชทานเครื่องราชอิสริยาภรณ์อันเป็นที่เชิดชูยิ่งช้างเผือก ชั้นสูงสุด มหาปรมาภรณ์ช้างเผือก (ม.ป.ช.)เครื่องราชอิสริยาภรณ์อันมีเกียรติยศยิ่งมงกุฎไทย ชั้นสูงสุด มหาวชิรมงกุฎ (ม.ว.ม.)เครื่องราชอิสริยาภรณ์จุลจอมเกล้า ชั้นตติยจุลจอมเกล้าวิเศษ (ต.จ.ว.)