เหตุโจมตีในนอร์เวย์ พ.ศ. 2554

เหตุโจมตีในนอร์เวย์ พ.ศ. 2554 เป็นเหตุโจมตีเพื่อก่อการร้ายสองครั้ง ต่อรัฐบาล ค่ายฤดูร้อนทางการเมือง และประชากรพลเรือน ในประเทศนอร์เวย์ เมื่อวันที่ 22 กรกฎาคม พ.ศ. 2554 ครั้งแรกเป็นเหตุระเบิดในกรุงออสโล เมื่อเวลาประมาณ 15.26 นาฬิกา นอกสำนักงานนายกรัฐมนตรี เยนส์ สโตลเทนเบิร์ก และสำนักราชการอีกหลายแห่ง การระเบิดดังกล่าวทำให้มีผู้เสียชีวิต 8 คน และได้รับบาดเจ็บอีกหลายคน ซึ่งมีมากกว่า 10 คนได้รับบาดเจ็บสาหัส

เหตุโจมตีครั้งที่สองนั้นเกิดขึ้นในราวสองชั่วโมงให้หลัง ที่ค่ายเยาวชนซึ่งจัดโดยองค์การเยาวชนของพรรคแรงงานนอร์เวย์ ณ เกาะอูเตอยา โดยมีมือปืนอย่างน้อยหนึ่งคนปลอมตัวเป็นตำรวจกราดยิงใส่ผู้เข้าค่าย ทำให้มีผู้เสียชีวิตอย่างน้อย 68 คน เหตุยิงบนเกาะอูเตอยานี้ถือเป็นเหตุที่มือปืนเดี่ยวสังหารผู้อื่นไปมากที่สุดในประวัติศาสตร์ หลังเหตุดังกล่าว เจ้าพนักงานตำรวจปะทะกับและจับกุมชายชาวนอร์เวย์วัย 32 ปี ชื่อ แอนเดอส์ เบห์ริง เบรวิก และตั้งข้อหาเขาว่าเป็นผู้ลงมือก่อเหตุทั้งสองครั้ง สหภาพยุโรป นาโต และอีกหลาย ๆ ประเทศแสดงการสนับสนุนนอร์เวย์ และประณามเหตุโจมตีดังกล่าว

เบรวิกใช้เวลาหลายปีเข้าไปอภิปรายในอินเทอร์เน็ตฟอรั่มและแสดงความเห็นต่อต้านอิสลามและการอพยพ เขากำลังเตรียมก่อเหตุโจมตีตั้งแต่ พ.ศ. 2552 หรือก่อนหน้านั้น แม้ว่าเขาจะปกปิดเจตนารุนแรงของเขาก็ตาม

เขาใช้เวลาช่วงต้นเดือนกันยายน พ.ศ. 2553 พยายามหาซื้ออาวุธปืนในกรุงปราก สาธารณรัฐเช็ก แต่ไม่ประสบผลสำเร็จ จึงหันมาพึ่งช่องทางกฎหมาย โดยตัดสินใจซื้อปืนไรเฟิลกึ่งอัตโนมัติและปืนพกกล็อกอย่างถูกต้องตามกฎหมายในนอร์เวย์ เขาได้รับอนุญาตให้ซื้อปืนคาร์ไบน์กึ่งอัตโนมัติ รูเกอร์ มินิ-14 ซึ่งใช้เพื่อล่ากวาง เขาซื้อปืนในราคา 1,400 ยูโร ในปลาย พ.ศ. 2553 แต่การได้มาซึ่งปืนพกนั้นยากกว่ามาก โดยเขาต้องเข้าใช้บริการของสโมสรกีฬายิงปืนเป็นประจำ จนกระทั่งได้รับอนุญาตให้ซื้อปืนพกกล็อกในกลางเดือนมกราคม พ.ศ. 2554

เบรวิกอ้างในแถลงการณ์ของเขาว่าได้ซื้อโซเดียมไนเตรต 300 กรัมจากร้านค้าโปแลนด์แห่งหนึ่งเป็นเงิน 10 ยูโร ในเดือนธันวาคม พ.ศ. 2553 เพื่อทำชนวนระเบิด เดือนมีนาคม พ.ศ. 2554 เขาซื้อสารเคมีจากบริษัทเล็ก ๆ แห่งหนึ่งที่ตั้งอยู่ที่วรอตสวัฟ เบรวิกตัดสินใจเก็บเงิน 2,000 ยูโรเพื่อซื้อ "โสเภณีหรูหรา" ก่อนลงมือก่อเหตุ ซึ่งคาดกันว่าช่วยให้เขามีขวัญกำลังใจและแรงจูงใจ เขายังวางแผนบริการมรณสักขีครั้งสุดท้ายในโบสถ์ฟรอกเนอร์ก่อนก่อเหตุด้วย

ตามแถลงการณ์ส่วนตัวของเขา เบรวิกสั่งซื้อปุ๋ยเพื่อทำระเบิดเมื่อวันที่ 27 เมษายน พ.ศ. 2554 เขาเริ่มต้นทำระเบิดในช่วงต้นเดือนพฤษภาคม วันที่ 13 มิถุนายน เขาได้ทดลองระเบิดครั้งแรก ณ สถานที่ไร้ผู้คนแห่งหนึ่งที่ไม่ระบุ วันที่ 15 กรกฎาคม เขาเช่ายืมรถมาคันหนึ่ง และวันที่ 18 กรกฎาคม เขาผูกระเบิดติดเข้ากับรถ บันทึกสุดท้ายของเขาในวันที่ 22 กรกฎาคม กล่าวว่า เขามีวัตถุดิบเพียงพอสำหรับก่อเหตุระเบิดอย่างน้อย 20 ครั้ง

วันที่ 22 กรกฎาคม พ.ศ. 2554 เมื่อเวลา 15.25 น. ตามเวลาออมแสงยุโรปกลาง ระเบิดซึ่งถูกวางไว้ในโฟล์กสวาเกนครัฟแตร์ถูกจุดระเบิดในที่จอดรถที่จัตุรัสรัฐบาล ในกรุงออสโล ใกล้กับสำนักงานนายกรัฐมนตรีนอร์เวย์ เยนส์ สโตลเทนเบิร์ก และสำนักราชการอื่น ๆ เช่น กระทรวงปิโตรเลียมและพลังงาน และกระทรวงการคลัง โดยพบว่ามีหน้าต่างแตกกระจายเป็นอันมาก แต่ต่อมา มีการยืนยันว่ารายงานดังกล่าวไม่เป็นความจริง และมีรายงานแย้งกันด้วยว่า อาจมีระเบิดเกิดขึ้นหลายครั้ง สโตลเทนเบิร์กไม่ได้รับอันตรายจากเหตุดังกล่าว เสียงของการระเบิดสามารถได้ยินไปไกลถึง 7 กิโลเมตร

มีเศษแก้วและสะเก็ดอาคารที่ถูกระเบิดดาดาษตามท้องถนนรอบพื้นที่เกิดเหตุ พบซากรถคันหนึ่งถูกระเบิดใกล้อาคารที่ได้รับผลกระทบ และมีรายงานว่าเกิดควันไฟสีขาวขนาดใหญ่ โดยว่าเป็นเพลิงที่ลุกไหม้ในกระทรวงปิโตรเลียมและพลังงาน หลังเหตุ เจ้าพนักงานตำรวจเข้าปราบพื้นที่ และตรวจหาวัตถุระเบิดเพิ่มเติม ตำรวจกระตุ้นให้ประชาชนอพยพออกจากใจกลางกรุงออสโล

มีการยืนยันว่า ในเหตุระเบิดที่กรุงออสโล มีผู้เสียชีวิต 8 คน ได้รับบาดเจ็บสาหัส 11 คน และได้รับบาดเจ็บเล็กน้อยอีก 15 คน นายแพทย์ที่โรงพยาบาลมหาวิทยาลัยออสโลกล่าวว่า เจ้าหน้าที่โรงพยาบาลกำลังรักษาอาการบาดเจ็บที่ศีรษะ หน้าอกและบริเวณท้อง

ในพื้นที่เกิดเหตุ มีผู้คนอยู่น้อยกว่าปกติ เพราะเป็นเดือนกรกฎาคมที่ชาวนอร์เวย์มีวันหยุดเป็นหลัก ประกอบกับเหตุระเบิดเกิดขึ้นหลังเวลาราชการ นี้จึงอาจเป็นสาเหตุที่มีจำนวนผู้เสียหายไม่สูงนัก

ถนนทุกสายที่มุ่งสู่เขตเมืองออสโลถูกปิดเพราะเจ้าหน้าที่ความมั่นคงอพยพประชาชนจากพื้นที่ และเตือนพลเมืองออสโลให้อยู่ห่างจากใจกลางเมือง และจำกัดการใช้โทรศัพท์เคลื่อนที่ ด้วยเกรงว่าอาจเกิดการโจมตีเพื่อก่อการร้ายขึ้นอีกได้ การขนส่งสาธารณะทั้งเข้าและออกเมืองถูกระงับ โดยมีนักเดินทางรายหนึ่งติดต่อทางอีเมลกับบีบีซีซึ่งระบุว่า ตำรวจตั้งด่านตรวจบนถนนที่มุ่งสู่ท่าอากาศยานออสโล แต่ท่ายังคงเปิดทำงานขณะที่ตำรวจตรวจค้นรถ ณ ที่นั้น

สายทางรถไฟการ์เดอร์โมนระหว่างลีลล์สตอร์มกับท่าอากาศยานถูกปิดเช่นกัน หลังพบพัสดุต้องสงสัยใกล้กับรางรถไฟ เหตุการณ์ทำนองเดียวกันยังเกิดที่สำนักงานสถานีโทรทัศน์ ทีวี 2 เป็นเหตุให้พนักงานต้องอพยพออกไป

อย่างน้อยหนึ่งชั่วโมงครึ่งให้หลังเหตุระเบิดในกรุงออสโล ชายในชุดตำรวจ ซึ่งยืนยันว่าเป็นแอนเดอส์ เบห์ริง เบรวิก กำลังโดยสารเรือเฟอร์รีไปยังเกาะอูเตอยา อันเป็นสถานที่ตั้งของค่ายเยาวชนฤดูร้อนประจำปีของสันนิบาตเยาวชนแรงงานของพรรคแรงงานนอร์เวย์ โดยมีเยาวชนเข้าร่วมอย่างน้อย 600 คน

เมื่อเบรวิกมาถึงเกาะ เขาแสดงตนว่าเป็นเจ้าหน้าที่ตำรวจผู้ซึ่งเดินทางมาเพื่อตรวจสอบตามปกติหลังเหตุระเบิดในกรุงออสโล เขาส่งสัญญาณและขอให้ผู้คนมารวมตัวอยู่รอบตัวเขา ก่อนที่เขาจะชักอาวุธและเครื่องกระสุนจากกระเป๋าและกราดยิงอาวุธออกไปไม่เลือก ทำให้มีผู้เสียชีวิตและได้รับบาดเจ็บเป็นจำนวนมาก เขาเริ่มยิงประชาชนบนเกาะก่อนแล้วค่อยเริ่มต้นยิงผู้ที่พยายามหลบหนีโดยว่ายน้ำข้ามทะเลสาบ

โฆษกสำนักงานตำรวจแห่งชาติใต้กำกับกระทรวงยุติธรรมและตำรวจรายงานว่า ผู้เสียชีวิตส่วนใหญ่เป็นเยาวชนอายุ 15 และ 16 ปี มีรายงานว่า พยานบางคนบนเกาะซ่อนตัวอยู่ในพุ่มไม้และในห้องน้ำ และติดต่อโดยเมสเสจข้อความเพื่อมิให้มือปืนทราบตำแหน่งของตน ตามรายงาน เหตุยิงสิ้นสุดลงหลังเวลาผ่านไปกว่าหนึ่งชั่วโมงครึ่ง เมื่อหน่วยปฏิบัติการพิเศษของตำรวจมาถึงและมือปืนยอมให้จับกุมแต่โดยดี แม้ว่าจะมีกระสุนเหลืออยู่ก็ตาม เมื่อเวลา 18.35 น.

เมื่อเวลา 17.27 น. ตำรวจท้องที่ได้รับแจ้งเหตุยิงกันดังกล่าว และอีกสองนาทีให้หลัง ตำรวจในกรุงออสโลได้รับแจ้งเหตุเช่นกัน ถึงเวลา 17.38 น. หน่วยต่อต้านการก่อการร้ายกลางถูกส่งไปยังอูเตอยา อย่างไรก็ตาม กองกำลังปฏิบัติการพิเศษในกรุงออสโลไม่มีเฮลิคอปเตอร์ที่จะขนส่งไปยังเกาะอูเตอยาได้ทันที ทำให้หน่วยดังกล่าวต้องลงพื้นที่โดยรถยนต์ แล้วจึงต่อเรือเฟอร์รีไปยังเกาะเมื่อเวลา 18.09 น. แต่ต้องรอเรือพาพวกเขาแล่นข้ามน้ำไปอีกหลายสิบนาที จนไปถึงเกาะเมื่อเวลา 18.25 น. และเมื่อตำรวจมาถึงไม่เกินสองนาที มือปืนก็ยอมให้ตำรวจจับกุมแต่โดยดี

พยานหลายคนที่ค่ายเยาวชนแสดงความสงสัยว่ามีมือปืนก่อเหตุเพียงคนเดียวจริงหรือไม่ ตำรวจได้รับการบอกรูปพรรณสัณฐานของมือปืนคนที่สอง และกำลังสอบสวนเพื่อยืนยันหรือปฏิเสธความถูกต้องของข้อมูลนี้ เนื่องจากความไม่แน่นอนในการระบุรูปพรรณสัณฐานของพยานและลักษณะเหตุการณ์ที่เกิดขึ้นอย่างโกลาหล ตำรวจจึงยังไม่ได้มีข้อคิดเห็นอย่างเป็นทางการต่อประเด็นดังกล่าว เบรวิกอ้างว่าเขาลงมือก่อเหตุคนเดียวและไม่มีผู้สมรู้ร่วมคิด เมื่อวันที่ 24 กรกฎาคม มีการจับกุมเพิ่มอีก 6 คนในกรุงออสโลด้วยข้อหามีความเชื่อมโยงกับเหตุโจมตี ก่อนจะถูกปล่อยตัวมาเมื่อเชื่อว่าทั้งหมดไม่ถูกสงสัยว่ามีส่วนเกี่ยวข้องอีกต่อไป

สื่อนอร์เวย์หลายสำนักระบุว่า ผู้ต้องสงสัยลงมือก่อเหตุคือ แอนเดอส์ เบห์ริง เบรวิก เขาถูกจับกุมในเกาะอูเตอยาสำหรับก่อเหตุยิงดังกล่าวและเชื่อมโยงเข้ากับเหตุระเบิดในกรุงออสโลด้วย เขาถูกตั้งข้อหาก่อการร้ายจากเหตุทั้งสอง ตามข้อมูลของทนายของเขา เบรวิกยอมรับว่าเขารับผิดชอบต่อทั้งเหตุระเบิดและเหตุยิงระหว่างการสืบสวนสอบสวน แต่ปฏิเสธความผิดทางอาญา โดยอ้างว่าพฤติการณ์ของเขานั้น "โหดร้ายแต่จำเป็น" เมื่อเขาถูกนำตัวขึ้นศาลครั้งแรกเมื่อวันที่ 25 กรกฎาคม เบรวิกถูกส่งกลับไปคุมขังเป็นเวลาแปดสัปดาห์ และช่วงสี่สัปดาห์แรกเป็นการขังเดี่ยว เบรวิกต้องการให้มีการไต่สวนอย่างเปิดเผยและสวมเครื่องแบบที่เขาออกแบบเองระหว่างไต่สวน แต่คำขอทั้งสองถูกผู้พิพากษาปฏิเสธ

อุดมการณ์ขวาจัดของเบรวิกปรากฏในแถลงการณ์ยาว 1,518 หน้า ชื่อว่า "2083-การประกาศอิสรภาพของยุโรป" ซึ่งถูกโพสต์วันเดียวกับวันเกิดเหตุ แถลงการณ์ชาตินิยมสุดขั้วของเขาเปิดเผยถึงมุมมองแบบอาการกลัวคนแปลกหน้าของเขา ซึ่งประกอบด้วยแนวคิดทางการเมืองหลายแนวคิด รวมทั้งการสนับสนุนลัทธิอนุรักษนิยมทางวัฒนธรรม ประชานิยมฝ่ายขวา ต่อต้านอิสลามานุวัตร และลัทธิทหารพรานเซอร์เบียในระดับที่แตกต่างกัน ขณะที่สนับสนุนการกวาดล้างยูราเบีย "มากซิสต์ทางวัฒนธรรม" อิสลามและพหุวัฒนธรรมนิยมด้วยกำลัง เพื่อรักษาไว้ซึ่งความเป็นคริสต์ของทวีปยุโรป

เมื่อเวลาประมาณ 3.50 น. ตามเวลาออมแสงยุโรปกลาง ของวันที่ 23 กรกฎาคม เครือข่ายโทรศัพท์หลักสองสถานีของนอร์เวย์ แพร่ภาพการแถลงข่าวสดจากกรุงออสโล ซึ่งผู้บัญชาการตำรวจแห่งชาตินอร์เวย์ ออยสเตน เมแลนด์ แถลงจำนวนผู้เสียชีวิตจากเหตุยิงบนเกาะอูเตอยาว่ามี "อย่างน้อย 80 คน" และคาดว่าจะเพิ่มขึ้น

วันที่ 25 กรกฎาคม โฆษกตำรวจเปิดเผยว่ายอดผู้เสียชีวิตของเหยื่อบนเกาะอูเตอยาถูกทบทวนปรับลดลงเหลือ 68 คน หลังยอดผู้เสียชีวิตถูกนับเมื่อศพถูกนำมายังแผ่นดินใหญ่ นอกจากนี้ยังเสริมอีกว่ายอดผู้สูญหายยังคงมีสูงและยอดผู้เสียชีวิตอาจสูงถึง 86 คน

วันที่ 26 กรกฎาคม ตำรวจนอร์เวย์เผยแพร่ชื่อและวันที่เกิดของเหยื่อบนเว็บไซต์ จนถึงวันที่ 29 กรกฎาคม ชื่อของเหยื่อทั้ง 77 คน (8 คนจากเหตุระเบิด และ 69 คนบนเกาะอูเตอยา) ปรากฏอยู่บนเว็บไซต์
ภายหลังเหตุการณ์ สถานเอกอัครราชทูต ประจำกรุงออสโล ได้แจ้งกระทรวงการต่างประเทศของไทยว่ามีผู้เสียชีวิตชาวไทย 1 ราย คือ นางสาว พรทิพย์ อดัม อายุ 21 ปี เสียชีวิตจากเหตุการณ์ที่เกิดขึ้นที่เกาะอูโทยา โดยนายจุลพงษ์ โนนศรีชัย เอกอัครราชทูต ณ กรุงออสโล ได้ให้เกียรติในการเข้าร่วมงานฝังศพในวันที่ 4 สิงหาคม พ.ศ. 2554 ณ โบสถ์เมือง Lund ใกล้กับเมือง Kristiansand พร้อมกล่าวคำสดุดีต่อหน้า นางสวรรยา อดัม มารดา ของผู้เสียชีวิตอีกด้วย