อาหารที่บริการบนเครื่องบิน

อาหารที่บริการบนเครื่องบิน () ได้แก่ อาหารที่ให้บริการแก่ผู้โดยสารของสายการบินพาณิชย์ เป็นอาหารที่จัดเตรียมเพื่อให้บริการบนเครื่องบินโดยเฉพาะ มีฝ่ายจัดการด้านอาหารของแต่ละสายการบินเป็นผู้รับผิดชอบ

โดยทั่วไปอาหารมื้อเย็นของสายการบินจะประกอบไปด้วยอาหารจำพวกเนื้อ (ไก่ ปลา หมู หรือเนื้อวัว) สลัดผัก ขนมปังก้อนเล็ก และขนมหวาน ปกติแล้วผู้ให้บริการจะเตรียมอาหารชนิดพิเศษสำหรับลูกค้าบางกลุ่มด้วยเช่น อาหารแบบโคเชอร์หรืออาหารสำหรับผู้บริโภคอาหารมังสวิรัติ อาหารพิเศษเหล่านี้จะต้องสั่งก่อน บางครั้งก็ต้องแจ้งขณะที่จองตั๋วโดยสาร บางสายการบินอนุญาตให้แจ้งได้ก่อนเวลาเดินทางอย่างน้อย 24 ชั่วโมง

ก่อนเกิดเหตุการณ์ 911 สายการบินจะแจกอุปกรณ์สำหรับหั่นหรือจิ้มที่ทำจากโลหะแก่ผู้โดยสารระดับ First Class แต่หลังจากนั้น เริ่มมีผู้มองว่าอุปกรณ์ธรรมดาที่เราใช้ภายในครัวเรือนแบบนี้สามารถใช้เป็นอาวุธบนเครื่องบินได้ ส่งผลให้ผู้โดยสารทั้งในชั้น First Class และ Economy ต้องใช้มีดที่ทำจากพลาสติกแทน หลังจากปี ค.ศ. 2004 อุปกรณ์สำหรับการรับประทานอาหารที่ทำจากโลหะกลับมีให้ใช้ในชั้น First Class ของบางสายการบินอีกครั้ง หลังจากการจำกัดสิ่งของเครื่องใช้บนเครื่องบินเริ่มผ่อนปรนลง

เครื่องปรุง (เกลือ พริกไทยและน้ำตาล) จะบรรจุอยู่ในถุงเล็กๆ บางมื้ออาหารจะมีผ้าเช็ดปากหรือกระดาษทิชชู่ชนิดเปียกแนบมาให้เพื่อความสะอาด

ในเที่ยวบินเช้า บางสายการบินจะให้บริการอาหารเช้าแบบตะวันออก โดยจะมาในรูปของกล่องอาหารขนาดเล็ก ประกอบไปด้วยซีเรียล ผลไม้ที่หั่นมาพอดีคำ มัฟฟิ่นหรือขนมอบ บางสายการบินอาจให้บริการอาหารเช้าแบบ "hot breakfast" (ส่วนใหญ่จะเป็นเที่ยวบินที่ใช้เวลาการเดินทางมาก หรือเที่ยวบินที่ใช้เวลาไม่มากนักและบินในทวีปเอเชีย) อาหารเช้าแบบนี้จะมีแพนเค้ก ไข่ มัฟฟิ่นหรือขนมอบ ผลไม้และซีเรียล น้ำชาและกาแฟก็มีให้บริการเช่นกัน รวมไปถึงช็อคโกแล็ตร้อนด้วย

ทุกสายการบินจะมีอาหารพิเศษไว้บริการผู้โดยสารที่มีข้อจำกัดในเรื่องของอาหาร เช่น เหตุผลทางศาสนา ความเชื่อ หรือทางด้านสุขภาพ ตัวอย่างของอาหารพิเศษซึ่งนำมาจากสองสายการบิน (ในที่นี้คือสายการบินคาเธ่ย์ แปซิฟิก สิงคโปร์แอร์ไลน์):

แม้อาหารที่ให้บริการบนเครื่องบินจะถูกมองว่ามีรสชาติที่แย่อยู่เป็นประจำ แต่แท้จริงแล้วคุณภาพของอาหารนั้นจะต่างกันไปตามสายการบิน ราคาของอาหารที่ผู้โดยสารต้องจ่ายนั้นมีตั้งแต่ไม่เสียค่าบริการเพิ่มเติม (สายการบินที่ให้บริการเต็มรูปแบบโดยทั่วไป) ไปจนถึงหลายร้อยบาท (มักเป็นสายการบินต้นทุนต่ำ) คุณภาพของอาหารจะขึ้นอยู่กับสถานการณ์ของธุรกิจสายการบินในขณะนั้น ในเที่ยวบินที่ใช้เวลาบินนาน อาหารของผู้โดยสารระดับ First Class และชั้นธุรกิจของสายการบินจากประเทศแถบเอเชียหรือยุโรปจะมีหลายชนิด เป็นอาหารที่มีคุณภาพดี เลิศรส ในขณะที่สายการบินของฝั่งอเมริกามักจะให้บริการอาหารคุณภาพสูง ปริมาณมาก ไม่ว่าจะเป็นสลัดจานโต เนื้อสเต็กหรือไก่ มันฝรั่งและไอศกรีม ตั้งแต่ปี 1980 เป็นต้นมา คุณภาพอาหารเริ่มแย่ลง ผู้โดยสารจำนวนมากแสดงความเห็นว่าอาหารของผู้โดยสารระดับ First Class เริ่มไม่ต่างจากอาหารของผู้โดยสารระดับ Business Class เลย สภาพธุรกิจที่ผันผวนทำให้ปัจจุบันสายการบินสัญชาติอเมริกันเริ่มเก็บค่าอาหารจากผู้โดยสารหรือเปลี่ยนเป็นให้บริการอาหารทานเล่น (Snack) แทน

สาเหตุที่อาหารที่บริการบนเครื่องบินจืดนั้นมีสาเหตุมาจากพื้นที่ที่จำกัดบนเครื่องบิน และข้อจำกัดทางด้านเงินทุนของสายการบินเอง ปกติแล้วอาหารที่บริการบนเครื่องบินจะถูกแช่แข็งและนำมาอุ่นให้ร้อนบนพื้นดินก่อนที่เครื่องจะออก ไม่ใช่ปรุงกันสดๆเดี๋ยวนั้น สาเหตุอีกประการหนึ่งก็คือปุ่มรับรสบนลิ้นของมนุษย์เราจะรับรสได้น้อยลงเวลาที่บินในระดับสูง ทำให้อาหารที่รับประทานเข้าไปนั้นคล้ายกับไม่มีรสชาติ

อย่างไรก็ดี การที่อาหารบนเครื่องบินจืดนั้น เป็นเพราะสายการบินส่วนใหญ่ตั้งใจให้เป็นเช่นนั้น สาเหตุมีอยู่สองประการคือ:เพื่อความปลอดภัยของอาหารและความสบายของผู้โดยสาร

ความปลอดภัยของอาหารเป็นหัวใจหลักของผู้ให้บริการประกอบอาหารสำหรับสายการบิน หากเกิดกรณีอาหารเป็นพิษกับผู้โดยสาร ผลที่ตามมาอาจหมายถึงหายนะได้ เช่น ในเที่ยวบินที่ใช้เวลาบินนานและต้องผ่านมหาสมุทร ปกติแล้วจะบริการอาหารสองมื้อและของทานเล่นอีกหนึ่งมื้อ ซึ่งเป็นเวลามากพอที่อาการจะปรากฏกับผู้โดยสารตลอดเที่ยวบินนั้น หากผู้โดยสารท้องเสียทั้งลำ ห้องน้ำที่มีจำกัดและความสะอาดที่ไม่เพียงพอบนเครื่องบินอาจส่งผลร้ายแก่ผู้โดยสารได้ ซ้ำร้ายกว่านั้น นักบินไม่สามารถนำเครื่องลงจอดกลางมหาสมุทรได้เลยในกรณีมีเหตุฉุกเฉิน

ประเด็นต่อมาคือความสบายของผู้โดยสาร เวลาที่คิดเมนูอาหารสำหรับสายการบินนั้น ผู้ให้บริการต้องตระหนักเสมอว่าผู้โดยสารบนเครื่องไม่มีสิทธิ์เลือกรับประทานอาหารหรือหาซื้ออย่างอื่นได้นอกจากอาหารที่ผู้ให้บริการปรุงเท่านั้น ดังนั้นแล้วอาหารจะต้องปรุงเพื่อให้ผู้โดยสารทุกคนบนเครื่องรับประทานได้ เครื่องเทศกลิ่นฉุนที่อาจสร้างความไม่พอใจให้กับผู้โดยสารได้เช่น พริก มัสตาร์ดหรือกระวาน เหล่านี้ทุกสายการบินจะไม่ใช่ปรุงอาหารโดยเด็ดขาด หัวหอมใหญ่ก่อให้เกิดกลิ่นปาก อาจทำให้ผู้โดยสารในชั้นประหยัดที่ต้องนั่งติดกันไม่ได้รับความสะดวกสบายนัก ผักบางชนิดก่อนให้เกิดแก๊สในกระเพาะอาหาร นี่เป็นเหตุผลที่ว่าทำไมสายการบินจากฝั่งตะวันตกส่วนใหญ่ถึงเลือกที่จะบริการอาหารจำพวกโปรตีน (ไก่ เนื้อสเต็กหรือปลา) สลัดผักขนาดเล็ก (ปราศจากหอมหัวใหญ่ และเพิ่มมะเขือเทศและแตงกวาแทนผักกาดหอม) มันฝรั่งและของหวาน (ขนมเค้กหรือพุดดิ้ง)

อาหารสำหรับนักบินและวิศวกรบนเครื่องบินจะเข้มงวดกว่าอาหารของผู้โดยสาร อาหารบางชนิดถูกห้ามนำมาเป็นส่วนประกอบเลยทีเดียว รวมไปถึงอาหารจำพวกไข่หรือผลิตภัณฑ์จากนมที่ไม่ผ่านการฉายแสงอัลตร้าไวโอเลต อาหารแต่ละชุดจะมีป้ายติดบอกไว้ว่าเป็นของใคร นักบินและวิศวกรบนเครื่องบินจะไม่ทานอาหารชนิดเดียวกันเพื่อป้องกันไม่ให้ทั้งคู่ได้รับอันตรายจากอาหารพร้อมกัน (หากเกิดกรณีดังกล่าวจริง)