อำเภอปะคำ

ปะคำ เป็นอำเภอหนึ่งของจังหวัดบุรีรัมย์

บ้านปะคำ ไม่มีหลักฐานใดที่สามารถยืนยันได้แน่ชัดว่าตั้งขึ้น รู้แต่เพียงว่า “ บ้านปะคำ ” ได้รับการยกฐานะเป็นตำบลปะคำ ขึ้นกับอำเภอนางรอง โดยเดิม บ้านปะคำ ยังมีหมู่บ้านและชุมชนเก่าแก่ดั้งเดิมเพียงไม่กี่แห่งซึ่งสมัยนั้นมักเรียกกันติดปากว่า “ซุม” (ปัจจุบันเรียกว่า คุ้ม) เช่น ซุมมะเดื่อ , ซุมหัวนอน , ซุมปะตี๋น (ภาษาปะคำ) , ซุมป่ายาง , ซุมหนองบอน ซุมหนองกราด , ซุมโนนประดู่ , ซุมโคกกะโด๋น (ภาษาปะคำ) , ซุมหนองปะทราย (บ้านกองพระทรายในปัจจุบัน) และนอกจากนี้ยังมีหมู่บ้านเล็กๆที่อยู่รอบนอกอีกจำนวนหนึ่ง ซึ่งสมัยนั้นถือว่าอยู่ห่างไกลกันมากประกอบไปด้วย หมู่บ้านหินโคนดง หมู่บ้านโคกเขาหญ้าคา (บ้านโคกเขาในปัจจุบัน) หมู่บ้านโคกมะม่วง หมู่บ้านหนองน้ำขุ่น หมู่บ้านหนองไม้เสียบ หมู่บ้านส้มป่อย หมู่บ้านโนนดินแดง (อำเภอโนนดินแดง) เป็นต้น การสัญจรไปมาหาสู่กันค่อนข้างลำบาก ต้องใช้ระยะเวลาพอสมควร พาหนะสำคัญที่ใช้ได้แก่ 
ม้า , เกวียน และช้าง

ต่อมา “ บ้านปะคำ ” เริ่มมีประชากรหนาแน่นขึ้น จึงได้มีการขยับขยายเพื่อจับจองมองหาที่ทำกินแห่งใหม่สู่บริเวณรอบนอก โดยยึดเอาพื้นที่ที่มีแหล่งน้ำเป็นหลักสำคัญในการอยู่อาศัย เช่น 
บ้านถนนหัก , บ้านหนองต้อ , บ้านโคกงิ้ว , บ้านโคกตามะโน

ต่อมา ไม่นานได้เกิดความแห่งแล้งขึ้นในหลายจังหวัดหลายพื้นที่ทางภาคอีสาน เป็นเหตุให้มีผู้คนจากหลายที่หลายแห่งและหลายจังหวัดต่างพากันอพยพเข้ามาจับจองที่ทำกินและที่อยู่อาศัยกันอย่างต่อเนื่อง สาเหตุหนึ่งเนื่องมาจากความอุดมสมบูรณ์ของพื้นที่ “บ้านปะคำ”โดยเฉพาะอย่างยิ่ง บ้านปลื้ม (ตำบลโคกมะม่วง ในปัจจุบัน) ที่มีความอุดมสมบูรณ์ไปด้วยแหล่งน้ำธรรมชาติ พืชพันธุ์ธัญญาหาร และทรัพยากรธรรมชาติมากมายหลากหลายชนิด จึงทำให้มีการอพยพเข้ามาอยู่อาศัยของผู้คนจากต่างถิ่นมีมาอย่างต่อเนื่องจนทำให้มีหมู่บ้านใหม่ๆ เกิดขึ้นมากมายหลายหมู่บ้าน เช่น บ้านไทยเจริญ บ้านถนนหัก บ้านโคกลอย บ้านโคกปราสาทบ้านโคกว่าน (ปัจจุบันชื่อบ้านสุขสำราญ) บ้านดอนนางดำ (ปัจจุบันชื่อบ้านดอนนางงาม) บ้านทุ่งไผ่ บ้านโคกประเดียบ บ้านปลื้ม บ้านเทพ บ้านโคกไม้แดง บ้านน้อย และอีกหลายต่อหลายหมู่บ้าน จวบจนถึงปัจจุบัน (พ.ศ. 2555) รวมแล้วทั้งสิ้น 77 หมู่บ้าน 
นางรอง มาเป็น กิ่งอำเภอละหานทราย จังหวัดบุรีรัมย์ 
ปะคำ , ตำบลไทยเจริญ และตำบลหนองบัว ส่วนหมู่บ้านส้มป่อยและหมู่บ้าน โนนดินแดง (อำเภอโนนดินแดง) ยังคงขึ้นอยู่กับอำเภอละหานทราย จังหวัดบุรีรัมย์การตั้งถิ่นฐานบ้านปะคำ ไม่ปรากฏหลักฐานแน่ชัดว่ามีการก่อตั้งขึ้นในยุคสมัยใดทุกสิ่งทุกอย่างจึงเป็นเพียงแค่การสันนิษฐานสืบต่อกันมาว่า น่าจะตั้งขึ้นในราวพุทธศตวรรษที่ 15 -17 เพราะสังเกตเห็นได้จากการที่มีโบราณสถานและโบราณวัตถุต่างๆใหญ่บ้างเล็กบ้างรายล้อมอยู่โดยทั่วไป อย่างเช่น , พระพุทธรูปสัมฤทธิ์ , เทวรูปสัมฤทธิ์ , เครื่องปั้นดินเผาเครื่องประดับ , 
โครงกระดูก , อาวุธ เป็นต้น แต่ไม่ได้มีการเก็บรักษาให้ดีเท่าที่ควรเนื่องจากโดยส่วนใหญ่ เป็นการขุดค้นพบโดยนักค้าโบราณวัตถุมากกว่า จึงไม่ได้มีการศึกษาประวัติสิ่ง ของต่างๆเหล่านี้ดีเท่าที่ควร 
(ปัจจุบันยังพอมีให้เห็นอยู่บ้างที่ พิพิธภัณฑ์วัดโคกงิ้ว หมู่ที่ 3 ต.ปะคำ อ.ปะคำ จ.บุรีรัมย์) และโดยเฉพาะอย่างยิ่งที่บริเวณรอยต่อชุมชนบ้านปะคำหมู่ที่ 1 และชุมชนบ้านปะคำหมู่ที่ 2 
ตำบลปะคำ ลึกลงไปใต้ดินราว 1 – 5 เมตร จะพบว่ามีโครงกระดูกของคนในสมัยโบราณเรียงรายอยู่โดยทั่วไป นอกจากนี้ยังพบวัตถุสิ่งของต่างๆ เช่นหมวกโลหะ , อาวุธ , เครื่องใช้ต่างๆ ฯลฯ ดังนั้นจึงสันนิษฐานว่า บ้านปะคำ น่าจะเป็นหมู่บ้านและชุมชนโบราณที่มีความเก่ามากแห่งหนึ่ง

มีผู้ให้ข้อมูลเพิ่มเติมเรื่องการตั้งหมู่บ้านปะคำที่พออ้างอิงได้ว่า เกิดจากหลวงแสง ที่ทำหน้าที่เป็นนายด่านปะคำ ช่วงก่อนเสียชีวิตได้ไปอยู่ที่เมืองประจิมปากน้ำ หลังจากเสียชีวิตลงบุตรของท่านมี
นามว่า หลวงอุดมพนาเวช (ตระกูลอุดมพงษ์) ได้รับการแต่งตั้งให้ดำรงตำแหน่งนายด่านปะคำต่อจากบิดา

อีกตระกูลหนึ่งคือ ขุนพิพิธ ซึ่งเป็นหลานของพระยานางรอง ได้มาตั้งถิ่นฐานอยู่ที่บ้านปะคำมีบุตรชายหนึ่งคนชื่อ ถิน (ตระกูลศรีณรงค์) ซึ่งต่อมาได้รับการแต่งตั้งให้ดำรงตำแหน่ง 
กำนันตำบลปะคำเป็นคนแรก โดยใช้นามว่า ขุนจงโยธา (ตระกูลจงโยธา)ทั้งสองตระกูลนี้มีความเกี่ยวข้องเป็นเครือญาติกัน โดยทั้งสองตั้งบ้านเรือนอยู่ที่บริเวณ ด้านทิศตะวันออกของห้วยลำมาศ (บริเวณหมู่ที่ 1 ตำบลปะคำ ในปัจจุบัน)
อย่างไรก็ดี ทั้งหลายทั้งปวงที่กล่าวมาแล้วนี้ ล้วนเป็นเพียงแนวคิดและความเชื่อตามคำบอกเล่าที่มีสืบต่อกันมาจากรุ่นสู่รุ่นเท่านั้น หาได้มีพยานหลักฐานใดอ้างอิง หรือมีข้อเท็จ จริงใดๆที่สามารถ
ยืนยันได้แน่ชัดว่า ข้อไหนคือเรื่องจริงและข้อไหนคือความเชื่อ ทุกอย่างจึงเป็นเพียง “ ตำนาน ” แนวคิด ความเชื่อ และคำบอกเล่า ที่มีสืบต่อกันมาจากรุ่นสู่รุ่นเท่านั้นหาได้มีข้อเท็จจริงใดที่สามารถ
ยืนยันได้แต่ประการใดไม่

อำเภอปะคำ จังหวัดบุรีรัมย์ ตั้งอยู่ หมู่ที่ 9 ตำบลปะคำ ห่างจากตัวจังหวัดบุรีรัมย์ ไปทางด้านทิศใต้ ประมาณ 75 กิโลเมตร ตามถนนทางหลวงหมายเลข 218 บุรีรัมย์ – นางรองทางหลวงหมายเลข 2073 นางรอง – ลำปลายมาศ , ทางหลวงหมายเลข 24 โชคชัย – เดชอุดม และทางหลวงหมายเลข 348 นางรอง – ปะคำ – อรัญ (นางรอง – อรัญ) มีเนื้อที่ประมาณ 336 ตารางกิโลเมตร (หรือราว 210,000 ไร่ เศษ)
อำเภอปะคำ มีอาณาเขตติดต่อกับอำเภอต่างๆ ดังนี้

อำเภอปะคำแบ่งพื้นที่การปกครองออกเป็น 5 ตำบล 77 หมู่บ้าน ได้แก่
ท้องที่อำเภอปะคำประกอบด้วยองค์กรปกครองส่วนท้องถิ่น 5 แห่ง ได้แก่

ภาษาที่ชาวอำเภอปะคำนิยมใช้โดยทั่วไป ได้แก่ ภาษาอีสาน , ภาษาไทยโคราช

ประชากรของอำเภอปะคำคิดเป็น ร้อยละ 98 นับถือ “ ศาสนาพุทธ ” และอีกประมาณร้อยละ 2 นับถือ “ ศาสนาคริสต์ ”

อาชีพหลักที่สำคัญของอำเภอปะคำ ได้แก่ ทำนา ทำสวน ทำไร่ ค้าขาย รับราชการ รับจ้าง ตามลำดับ

พืชเศรษฐกิจที่สำคัญของอำเภอปะคำ ได้แก่ ข้าว , มันสำปะหลัง , พืชสวน ,และอื่นๆ

อำเภอปะคำ สังกัดเขตพื้นที่การศึกษาบุรีรัมย์ เขต 3 จังหวัดบุรีรัมย์

อำเภอปะคำ มีประเพณีสำคัญๆต่างๆได้แก่ ประเพณีลอยกระทง ประเพณี แห่เทียนพรรษา ประเพณีบุญบั้งไฟ ประเพณีแข่งเรือ และประเพณีบุญหัวมันใหญ่

แต่ละตำบล ได้มีการจัดงานประเพณีสำคัญต่างๆ ในแต่ละตำบลตามความถนัด และความเหมาะสมในแต่ละพื้นที่ ดังนี้

สี ฟ้าขาว
 ต้นประคำ 
 ดอกจาน

ธงตราสัญลักษณ์ประจำอำเภอปะคำ ได้แก่ ธงรูปช้างศึกอยู่ตรงกลางผืนผ้าสีเขียว (สีเขียว)

อำเภอปะคำมีสินค้าหนึ่งตำบลหนึ่งผลิตภัณฑ์ที่ขึ้นชื่อติดระดับห้าดาว ได้แก่ น้ำพริกป้าเหลียม (ตำบลปะคำ) ซึ่งเป็นของฝากที่ขึ้นชื่อของอำเภอปะคำ รูปแกะสลักหินทรายบ้านสินพัฒนา (ตำบลไทยเจริญ) 
ปีและใช้หล่อเลี้ยงประชากรในอีก 2 อำเภอ ของจังหวัดบุรีรัมย์ ได้แก่อำเภอนางรอง และอำเภอลำ
ปลายมาศ ฯลฯ และ

ลำดับที่ ชื่อ – นามสกุล ชื่อเล่น วันที่ดำรงตำแหน่ง หมายเหตุลำดับที่ ชื่อ – นามสกุล ชื่อเล่น วันที่ดำรงตำแหน่ง หมายเหตุ

ลำดับที่ ชื่อ – นามสกุล ชื่อเล่น วันที่ดำรงตำแหน่ง หมายเหตุ
 5 กำนัน อินทร์ บุญเทพ อิน

ลำดับที่ ชื่อ – นามสกุล ชื่อเล่น วันที่ดำรงตำแหน่ง

ลำดับที่ ชื่อ – นามสกุล ชื่อเล่น วันที่ดำรงตำแหน่ง หมายเหตุ

ทำเนียบนายอำเภอปะคำ 
ลำดับที่ ชื่อ – นามสกุล ตำแหน่ง รับตำแหน่ง เมื่อวัน / เดือน / ปี – วัน / เดือน / ปี 
 ตำแหน่งนายอำเภอ 
 21 นายเพชร สุพพัตกุล นายอำเภอปะคำ 29 มีนาคม 2558 - 15 ส.ค. 59