ละคอนถาปัด

ละคอนถาปัด หรือ ละครสถาปัตย์ เป็นกิจกรรมประจำปีของนิสิตคณะสถาปัตยกรรมศาสตร์ จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย ที่มีนิสิตชั้นปีที่ 3 ขึ้นปีที่ 4 เป็นแม่งาน ร่วมกับนิสิตเก่าและนิสิตปัจจุบันของคณะ มีวัตถุประสงค์เพื่อสร้างความสามัคคีในหมู่คณะ นำความคิดสร้างสรรค์มาทำกิจกรรม เพื่อหารายได้สำหรับใช้ในกิจกรรมของนิสิตหลังจากสิ้นสุดยุคของกิจกรรม "ลูกทุ่งถาปัด" ในอดีตก่อนหน้านี้ลงไป ละคอนถาปัดเป็นกิจกรรมที่นิสิตสถาปัตย์ฯทำกันมาอย่างต่อเนื่องยาวนานกว่า 30 ปี ระหว่างช่วงปิดภาคเรียนฤดูร้อน จนกลายเป็นประเพณีอย่างหนึ่งที่เป็นที่รู้จักกันดีของคณะสถาปัตย์ฯ จุฬาฯ ในปัจจุบันละคอนถาปัดมีจำนวน 10 รอบ โดยจัดการแสดงช่วงเดือนพฤษภาคมก่อนเปิดเทอมที่หอประชุมใหญ่ จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย โดยบริเวณหน้างานมีของที่ระลึกที่เกี่ยวข้องกับละคอนที่ทำขึ้นโดยนิสิตวางจำหน่ายด้วย เช่น เสื้อ ซีดีเพลงละคอน และหนังสือเรือนไทย เป็นต้น ในวาระพิเศษอาจมีการจัดการแสดงละครเพิ่มจากปกติ เช่น ในช่วงงานจุฬาวิชาการ

ละคอนถาปัด มีมาตั้งแต่ปี 2517 ในบางปีที่พอมีกำลังก็ทำกันหลายเรื่อง การแสดงที่โด่งดังที่สุดคือเรื่อง สามก๊ก ซึ่งได้เปิดการแสดงไปร้อยกว่ารอบด้วยกัน นักแสดงและบุคคลในวงการบันเทิงหลายคน เริ่มจากการแสดงละคอนถาปัด เช่น ปัญญา นิรันดร์กุล, ศรัณยู วงษ์กระจ่าง, ภิญโญ รู้ธรรม และบรรดาเหล่าซูโม่จากรายการเพชฌฆาตความเครียด

ในปัจจุบันนี้ นอกจากละคอนถาปัดที่จุฬาแล้ว ก็ยังมีละคอนถาปัดที่อื่นๆด้วย เช่น มหาวิทยาลัยเชียงใหม่ มหาวิทยาลัยธรรมศาสตร์ สถาบันเทคโนโลยีพระจอมเกล้าเจ้าคุณทหารลาดกระบัง มหาวิทยาลัยแม่โจ้ มหาวิทยาลัยรังสิต เป็นต้น แต่ที่เห็นจะทำกันสืบเนื่องมาจนเป็นประเพณีและเป็นที่รู้จักอย่างกว้างขว้างก็ยังเป็นของจุฬาฯ

ละคอนถาปัดนั้นมีลักษณะพิเศษเฉพาะตัว โดยเป็นละคอนตลกล้อเลียนเสียดสี และมีเอกลักษณ์ในการใช้ไอเดีย มุข และลูกเล่นบนเวทีที่ผู้ชมคาดไม่ถึง จนต้องนึกว่า"คิดได้อย่างไร" อีกทั้งตัวละครมักมีจังหวะของมุขตลกที่เป็นจังหวะเฉพาะตัวแบบละคอนถาปัด รวมถึงมีดนตรีประกอบ และมีฉากที่สวยงามสมจริง โดยทุกสิ่งทุกอย่างข้างต้นล้วนเกิดจากมันสมองและสองมือของเด็กสถาปัตย์ฯเองทั้งหมด

มีการเล่าถึงที่มาที่ไปของคำว่า "ละคอนถาปัด" ที่ไม่ใช้คำว่า "ละครสถาปัตย์ฯ" นั้นไม่ใช่การเขียนผิด หรือ เขียนอย่างมักง่ายเป็นเหตุ หากแต่เป็นการสื่อทางอ้อมว่าละคอนถาปัดนี้ไม่ได้ทำในนามของคณะสถาปัตยกรรมศาสตร์ จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย ซึ่งนิสิตสถาปัตย์ฯเองเทิดทูนไว้ในที่สูง หากแต่ทำในฐานะเด็กถาปัดที่รักตลกนึกสนุก อยากสร้างความสุขจากเสียงหัวเราะให้คนอื่นเพียงเท่านั้น และละคอนแบบละคอนถาปัดก็มิใช่ละครที่มีกรรมวิธีขั้นตอนเฉกเช่นละครเวทีทั่วไป คณะสถาปัตย์ฯไม่มีภาควิชาการละครดังเช่นที่มักใช้เปรยหน้าคำโฆษณาละคอนถาปัด และเด็กถาปัดที่มาทำละคอนก็มิเคยร่ำเรียนเทคนิคการทำละครอย่างถูกต้องตามที่โรงเรียนละครที่อื่นๆสั่งสอนกัน ละคอนถาปัดเปิดโอกาสให้เด็กถาปัดได้เลือกทำหน้าที่ต่างๆตามฝ่ายที่ตนเองสนใจ โดยไม่จำกัดอายุ เพศ ความสามารถ หรือ ประสบการณ์ ละครปกติอาจคัดสรรนักแสดงด้วยวิธีที่เรียกว่าการ cast หรือ casting นั่นคือ มีบทละครและคาแรกเตอร์ของตัวละครแต่ละตัวอยู่ก่อนแล้ว จึงทำการ cast หาบุคคลที่จะเหมาะสมแก่การเป็นนักแสดงหรือตัวละครตัวนั้นๆ แต่ในกรรมวิธีการทำละคอนถาปัด จะไม่มีการcast ใครก็ตามที่มีใจอยากเล่นละคอนจะได้เข้ามาเป็นนักแสดงด้วยการตัดสินใจของตัวเขาเอง และเราเรียกระบบนี้ว่า try out คือการลอง และ/หรือ พยายาม บทละคอนถาปัดจะเขียนขึ้นพร้อมๆกับการฝึกนักแสดง และปรับไปพร้อมๆกับการเลือกบทบาทกับนักแสดงหรือเด็กถาปัดที่มา try out ให้เหมาะสมซึ่งกันและกัน บทของละคอนถาปัดจึงยังคงปรับเปลี่ยน ตัดแต่ง เสริมเติม และพัฒนาได้ในทุกๆรอบการแสดงจนนาทีสุดท้ายของละคอน จึงไม่น่าแปลกใจเลยว่าทำไมจึงมีมุขตลกที่ทันต่อเหตุการณ์บ้านเมืองแบบสุดๆบนเวทีละคอนถาปัดได้ทุกครั้งไป

ละคอนถาปัด เรียงตามปีตั้งแต่แรก มีดังนี้