ตอบปัญหาภาษาอังกฤษกับเชลล์

ตอบปัญหาภาษาอังกฤษกับเชลล์ () หรือที่นิยมเรียกว่า "เชลล์ควิซ" เป็นรายการโทรทัศน์ที่ฝ่ายประชาสัมพันธ์ บริษัท เชลล์แห่งประเทศไทย จำกัด ผลิตขึ้นตามโครงการสนับสนุนการศึกษา เพื่อส่งเสริมการเรียนการสอนวิชาภาษาอังกฤษ รวมถึงทดสอบทักษะความรู้ในสาขาวิชาต่างๆ สำหรับนักเรียนระดับชั้นมัธยมศึกษาตอนปลาย ตลอดทั้งเพื่อเปิดโอกาสให้ผู้ชมทางโทรทัศน์ เพิ่มพูนความรู้ทางภาษาอังกฤษ และความรู้ทั่วไป ร่วมด้วยเช่นกัน โดยจัดรูปแบบเป็นการแข่งขันตอบคำถาม ซึ่งมีชาวต่างประเทศเป็นผู้ถามด้วยภาษาอังกฤษ และมีการคัดเลือกคณะนักเรียนมัธยมปลาย ซึ่งเป็นผู้แทนโรงเรียนต่างๆ จากทั้งกรุงเทพมหานครและทั่วประเทศ เข้าเป็นผู้ตอบในห้องส่ง อันเป็นการฝึกทักษะทั้งการฟังและพูดภาษาอังกฤษ เพื่อสร้างความคุ้นเคยต่อสำเนียงการออกเสียงของชาวต่างชาติ

"เชลล์ควิซ" เริ่มออกอากาศตั้งแต่ปี พ.ศ. 2508 ทางสถานีโทรทัศน์ไทยทีวีช่อง 4 บางขุนพรหม ของบริษัท ไทยโทรทัศน์ จำกัด และโดยต่อเนื่องไปยังยุคของ สถานีโทรทัศน์ไทยทีวีสีช่อง 9 อ.ส.ม.ท. กระทั่งเมื่อ พ.ศ. 2544 จึงย้ายไปเสนอรายการทางสถานีวิทยุโทรทัศน์แห่งประเทศไทย ช่อง 11 โดยในปี พ.ศ. 2549 ก็ย้ายการออกอากาศอีกครั้งไปที่ สถานีวิทยุโทรทัศน์เพื่อการศึกษา กระทรวงศึกษาธิการ และตั้งแต่ปี พ.ศ. 2551 ย้ายไปออกอากาศทาง เนชั่น แชนแนล จนกระทั่งยุติการออกอากาศเมื่อปี พ.ศ. 2552 รวมระยะเวลาแพร่ภาพทั้งสิ้น 44 ปี ซึ่งนับว่ายาวนานที่สุดในประเทศไทย

นอกจากนี้ เชลล์แห่งประเทศไทย ยังร่วมกับ บริษัท เนชั่น มัลติมีเดีย กรุ๊ป จำกัด (มหาชน) โดยส่งเนื้อหาคำถามและคำตอบ ในรายการสัปดาห์ก่อนหน้า ให้นำลงตีพิมพ์ในหนังสือพิมพ์เนชั่นจูเนียร์ (ต่อมาเปลี่ยนเป็น นิตยสารเอ็นเจ) เพื่อให้นักเรียนและผู้สนใจทั่วไป นำไปใช้ประโยชน์ทางการศึกษาเพิ่มเติมต่อไป

ในระยะแรกของรายการแต่ละสัปดาห์ ผู้ผลิตรายการจะเชิญคณะผู้แทนนักเรียน โรงเรียนละสามคน จำนวน 48 แห่งทั่วประเทศ เข้าร่วมแข่งขัน ซึ่งแบ่งเป็นสามรอบ ซึ่งจะมีการจับสลากประกบคู่แข่งขันแบบแพ้คัดออก และรอบชิงชนะเลิศ ซึ่งจะคงเหลือผู้แทนนักเรียนจาก 3 โรงเรียนแข่งขันกัน โดยมีผู้ดำเนินรายการทำหน้าที่ตั้งคำถาม ร่วมกับการเชิญผู้บริหารชาวต่างชาติ ซึ่งทำงานกับเชลล์แห่งประเทศไทย ผลัดเวียนมาเป็นผู้อ่านคำถามในห้องส่ง ซึ่งเรียกในรายการว่า "Quiz Master" จากนั้น คณะนักเรียนที่เข้าร่วมแข่งขัน จะร่วมกันเขียนคำตอบลงในกระดาษ แล้วส่งให้คณะพิธีกรตรวจให้คะแนน ซึ่งคะแนนของแต่ละโรงเรียน จะบันทึกไว้บนกระดานดำ เมื่อจบปัญหาในแต่ละข้อ ซึ่งใช้เวลาค่อนข้างมาก ทำให้ในรายการแต่ละครั้ง สามารถแข่งขันได้เพียง 8-10 ข้อเท่านั้น

เป็นผลให้ในระยะต่อมา ซึ่งเริ่มเมื่อปีที่ 16 ของรายการ คือตั้งแต่ พ.ศ. 2524 เชลล์แห่งประเทศไทย เริ่มนำแผงวงจรไฟฟ้าเข้ามาใช้กับรายการ ในส่วนการแสดงสัญญาณขอตอบคำถาม และการบันทึกคะแนน จึงช่วยให้รายการดำเนินไปอย่างรวดเร็วยิ่งขึ้น ทั้งเพิ่มการแข่งขันได้อีกหนึ่งคู่ รวมเป็น 4 โรงเรียนต่อครั้ง และพิธีกรสามารถเพิ่มคำถามไปถึง 40 ข้อ ซึ่งเป็นที่สนใจของเยาวชน และผู้ชมโทรทัศน์อย่างดี ชมรมส่งเสริมโทรทัศน์และหนังสือพิมพ์อินไซด์ทีวี จึงมอบรางวัลโทรทัศน์ทองคำ ประเภทรายการตอบปัญหาชุดดีเด่น ประจำปี พ.ศ. 2530 ให้แก่ทางรายการด้วย จากนั้นระหว่างปี พ.ศ. 2538-2549 สถาบันภาษา จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย เข้าร่วมดำเนินรายการ ทั้งสนับสนุนข้อมูลและร่วมตั้งคำถามด้วย

ตั้งแต่ปี พ.ศ. 2550 มีการเปลี่ยนแปลงกติกาครั้งใหญ่ โดยลดจำนวนผู้แทนนักเรียน ของแต่ละโรงเรียนเหลือเพียงสองคน แต่เพิ่มจำนวนโรงเรียนที่แข่งขันเป็น 64 แห่ง และเพิ่มเป็นการแข่งขันระหว่าง 4 โรงเรียน สำหรับการถามและเฉลยคำตอบ เปลี่ยนไปอยู่กับพิธีกรเพียงคนเดียว เพื่อลดความเป็นทางการลง แต่ยังคงมีกรรมการให้คะแนนอีกสามท่าน อยู่ที่ส่วนล่างของเวที โดยลักษณะของคำถามจำแนกออกเป็น 4 รูปแบบคือ "ถามและตอบ" (Questions and Answers) เป็นการตอบคำถามว่าด้วยความรู้ทั่วไป, "ดูและฟัง" (Watching and Listening) เป็นการทดสอบความเข้าใจเนื้อหาในวีดิทัศน์, "วาดภาพตามคำบอก" (Pictorial Dictation) และ "เกมเดาคำศัพท์" (Word Clue Game) ซึ่งผู้เข้าแข่งขัน จะให้คำแนะนำหรือบอกใบ้ เพื่อให้เพื่อนคาดเดา
เป็นการสัญจรไปที่โรงเรียนต่างๆในประเทศ โดยจะมีการแข่งขันคัดเลือกโรงเรียนต่างๆ เพื่อไปแข่งขันรอบชิงชนะเลิศ และถือว่าเป็นครั้งแรกที่รายการได้ออกอากาศรายการในลักษณะบันทึกเทป และไม่ได้ออกอากาศที่สตูดิโอและถ่ายทอดสด แม้แต่อย่างใด