เจ้าหญิงอิซาเบล มารีอาแห่งโปรตุเกส

เจ้าหญิงอิซาเบล มารีอาแห่งโปรตุเกส หรือ เจ้าหญิงแห่งบราแกนซา (4 กรกฎาคม พ.ศ. 2344 - 22 เมษายน พ.ศ. 2419)ทรงเป็นเจ้าหญิงแห่งโปรตุเกส และเป็นพระราชธิดาในพระเจ้าโจเอาที่ 6 แห่งโปรตุเกสกับเจ้าหญิงคาร์ลอตา โจวควินาแห่งสเปน
พระนามเต็มของพระนางคือ "อิซาเบล มารีอา เดอ คอนเซเคา ฮวนนา กอลเบอร์ตา อนา ฟรานซิสกา เดอ อัซซิส เดอ เปาลา เดอ อัลคันทารา อันโตเนีย ราฟาเอลา มิคาเอลา กาเบรียลา โจวควินา กอนซากา เดอ บราแกนซา อี บูร์บง" พระนางทรงอยู่ในพระอิศริยยศ Great-Cross of the Order of Our Lady of Conception, คุณหญิงแห่งเครื่องราชอิศริยาภรณ์แห่งนักบุญอิซาเบล และคุณหญิงแห่งเครื่องราชอิศริยาภรณ์มารี หลุยส์ และทรงได้รับกางเขนดาวแห่งออสเตรีย

เจ้าหญิงอิซาเบล มารีอาแห่งโปรตุเกส ประสูติในวันที่ 4 กรกฎาคม พ.ศ. 2344 ณ พระราชวังหลวงเกวลูซ ลิสบอน ประเทศโปรตุเกส เป็นพระราชธิดาในพระเจ้าโจเอาที่ 6 แห่งโปรตุเกสกับเจ้าหญิงคาร์ลอตา โจวควินาแห่งสเปน
อันเนื่องมาจากเจ้าชายเปโดร ผู้ซึ่งเป็นพระเชษฐาของพระนางและรัชทายาทในราชบัลลังก์ ได้ประกาศเอกราชแก่บราซิล เจ้าชายมิเกล ผู้ซึ่งเป็นพระอนุชาของพระนางและถูกเนรเทศออกจากประเทศ ซึ่งประทับอยู่ในเวียนนา หลังจากก่อกบฏต่อพระราชบิดาล้มเหลว สมเด็จพระราชินีคาร์ลอตา โจวควินา พระราชมารดาทรงถูกกักบริเวณแต่ในพระราชวังหลวงเกวลูซ อันเนื่องมาจากทรงสนับสนุนเจ้าชายมิเกลก่อกบฏต่อต้านพระเจ้าโจเอา และพระเชษฐภคินีทั้งสองพระองค์ของพระนางคือ เจ้าหญิงมารีอา เทเรซาแห่งเบย์ราและเจ้าหญิงมารีอา ฟรานซิสกาแห่งโปรตุเกส ได้อภิเษกสมรสกับเจ้าชายแห่งสเปน ซึ่งต่อมาทั้งสองพระองค์จะกลายเป็นฝ่ายต่อต้านเจ้าหญิงอิซาเบล มารีอา

ในวันที่ 4 มีนาคม พ.ศ. 2369 พระเจ้าโจเอาที่ 6 แห่งโปรตุเกส พระราชบิดาขณะเสด็จกลับจากพระอารามเฮียโรนิไมท์ และทรงเข้าบรรทมที่พระราชวังเบ็มโปสตาด้วยพระอาการน่าเป็นห่วง พระองค์ทรงเจ็บปวดทรมานหลายวันจากพระอาการต่างๆรวมทั้งอาเจียนและการสั่นอย่างรุนแรง พระองค์ทรงปรากฏองค์ด้วยพระพลานามัยที่ดีขึ้นแต่ด้วยความรอบคอบ พระองค์ทรงลงพระปรมาภิไธยแต่งตั้งให้ เจ้าหญิงอิซาเบล มารีอา พระราชธิดาเป็นผู้สำเร็จราชการแทนพระองค์ ในกลางคืนของวันที่ 9 มีนาคม พระอาการประชวรของพระองค์กลับแย่ลงและเสด็จสวรรคตในเวลาประมาณ 5 โมงเช้าของวันที่ 10 มีนาคม สิริพระชนมายุ 58 พรรษา เจ้าหญิงผู้สำเร็จราชการทรงยอมรับในทันทีทันใดภายในรัฐบาลของโปรตุเกสและสมเด็จพระจักรพรรดิเปโดรทรงได้รับการยอมรับในฐานะองค์รัชทายาทที่ถูกต้องตามกฎหมายในฐานะ พระเจ้าเปโดรที่ 4 แห่งโปรตุเกส จากการศึกษาวิจัยพบว่า การสวรรคตของพระราชบิดาเกิดจากการรับสารพิษจำพวกสารหนูในปริมาณมาก

อย่างไรก็ตามสมเด็จพระจักรพรรดิเปโดรที่ 1 แห่งบราซิลหรือพระเจ้าเปโดรที่ 4 แห่งโปรตุเกส พระเชษฐาทรงสละราชบัลลังก์แก่เจ้าหญิงมารีอา ดา กลอเรียให้ครองราชบัลลังก์โปรตุเกสในพระนาม สมเด็จพระราชินีนาถมารีอาที่ 2 แห่งโปรตุเกส พระชนมายุ 7 พรรษา ผู้ซึ่งขณะนั้นทรงประทับอยู่ที่ลอนดอน ด้วยสถานะที่พระราชินีนาถมารีอาต้องอภิเษกสมรสกับเจ้าชายมิเกล พระปิตุลา เจ้าหญิงอิซาเบล มารีอาทรงดำรงเป็นผู้สำเร็จราชการแทนพระองค์ในพระราชนัดดาจนกระทั่งพ.ศ. 2371 เมื่อเกิดสงครามกลางเมืองขึ้นเรียกว่า สงครามเสรีนิยม ระหว่างฝ่ายอัตตาธิปไตยซึ่งสนับสนุนให้เจ้าชายมิเกลครองราชสมบัติในพระนาม สมเด็จพระเจ้ามิเกลแห่งโปรตุเกสกับฝ่ายเสรีนิยมซึ่งสนับสนุนสิทธิในราชบัลลังก์ของสมเด็จพระราชินีนาถมารีอาที่ 2 แห่งโปรตุเกสและเจ้าหญิงอิซาเบล มารีอาผู้สำเร็จราชการแทนพระองค์ ในขั้นต้นพระเจ้ามิเกลด้วยการสนับสนุนจากเจ้าหญิงมารีอา เทเรซาแห่งเบย์รา พระเชษฐภคินีพระองค์โตทำการถอดถอนสมเด็จพระราชินีนาถมารีอาที่ 2 ผู้เป็นพระนัดดาออกจากราชบัลลังก์และถอดถอนเจ้าหญิงอิซาเบล มารีอาออกจากตำแหน่งผู้สำเร็จราชการแทนพระองค์ แต่ในท้ายที่สุดฝ่ายเสรีนิยมเป็นฝ่ายได้รับชัยชนะ ผลที่ตามมาคือพระเจ้ามิเกลถูกเนรเทศออกจากประเทศอีกครั้ง และการครองราชบัลลังก์ครั้งที่สองของสมเด็จพระราชินีนาถมารีอาที่ 2

เจ้าหญิงอิซาเบล มารีอาทรงเลิกยุ่งเกี่ยวในการเมืองและหันมาอุทิศพระองค์แก่พระศาสนา พระนางสิ้นพระชนม์โดยไม่ได้อภิเษกสมรสในวันที่ 22 เมษายน พ.ศ. 2419 ณ เบนฟิกา ลิสบอน ประเทศโปรตุเกส สิริพระชนมายุ 74 พรรษา พระศพได้ถูกฝังที่วิหารหลวงแห่งพระราชวงศ์บราแกนซา