สโมสรฟุตบอลเวสต์บรอมมิชอัลเบียน

"สำหรับ WBA ความหมายอื่น ดูที่: สมาคมมวยโลก"

สโมสรฟุตบอลเวสต์บรอมมิชอัลเบียน (; ตัวย่อ: WBA) เป็นสโมสรฟุตบอลอาชีพในประเทศอังกฤษ ตั้งอยู่ที่เมืองเวสต์บรอมมิช ในภาคเวสต์มิดแลนด์ ปัจจุบันลงแข่งขันในระดับอีเอฟแอลแชมเปียนชิป ก่อตั้งขึ้นในปี ค.ศ. 1878 โดยคนงานจากโรงงานซอลเตอร์สสปริงเวิร์กส ในเวสต์บรอมมิช และใช้สนามเดอะฮอว์ทอนส์เป็นสนามเหย้ามาตั้งแต่ปี ค.ศ. 1900

เวสต์บรอมมิช อัลเบียน เป็นหนึ่งในสโมสรฟุตบอลที่เป็นสมาชิกยุคก่อตั้งอิงกลิชฟุตบอลลีก ในปี ค.ศ. 1888 เคยได้แชมป์ลีกสูงสุดของประเทศ 1 สมัยในฤดูกาล 1919–20 และได้รองแชมป์ลีกสูงสุด 2 สมัย รวมถึงเคยคว้าแชมป์เอฟเอคัพ ได้ 5 สมัย และฟุตบอลลีก คัพ อีก 1 สมัย ซึ่งการคว้าแชมป์รายการสำคัญครั้งสุดท้ายของสโมสรคือการคว้าแชมป์เอฟเอคัพ ฤดูกาล 1967–68 ด้วยการเอาชนะสโมสรฟุตบอลเอฟเวอร์ตันได้ในรอบชิงชนะเลิศ

ตราสัญลักษณ์ของสโมสรเป็นรูปนก "ซอง ทรัช (Song Thrush)" หรือ "โทรสเทิล (Throstle)" ซึ่งเป็นนกที่อยู่ในวงศ์นกเดินดงชนิดหนึ่ง กำลังเกาะอยู่บนกิ่งของต้นฮอว์ทอนส์ที่มีผลสีแดง และมีสโมสรคู่แข่งสำคัญในภาคเวสต์มิดแลนด์คือแอสตัน วิลลาและวูล์ฟแฮมป์ตัน วอนเดอเรอส์ โดยการแข่งขันระหว่างเวสต์บรอมมิช อัลเบียน และวูลฟ์แฮมป์ตัน วอนเดอเรอส์ มักจะถูกเรียกขานว่าแบล็ค คันทรี ดาร์บี้ (Black Country Derby)

สโมสรก่อตั้งขึ้นเมื่อปี ค.ศ. 1878 ในชื่อ เวสต์บรอมมิช สโตรลเลอส์ จากกลุ่มพนักงานของโรงงาน จอร์จ ซอลเทอส์ สปริง เวิร์คส์ ซึ่งเป็นโรงงานผลิตเครื่องชั่ง ตวง วัด ในครัวเรือน ผู้เล่นของทีมส่วนใหญ่เป็นพนักงานภายในโรงงาน และบางส่วนเป็นนักคริกเก็ต ที่กำลังหากีฬาสำหรับเล่นในช่วงฤดูหนาว

เวสต์บรอมมิช สโตรลเลอส์ ทำการลงแข่งขันเป็นนัดแรกเมื่อวันที่ 23 พฤศจิกายน ค.ศ. 1878 โดยเป็นการแข่งกับทีมฟุตบอลของกลุ่มพนักงานโรงงานฮัดสัน ซึ่งเป็นโรงงานผลิตสบู่ จากนั้นในปี ค.ศ. 1880 สโมสรได้เปลี่ยนชื่อเป็น เวสต์บรอมมิช อัลเบียน ทำให้เป็นสโมสรฟุตบอลสโมสรแรกในสหราชอาณาจักรที่มีคำต่อท้ายชื่อว่า "อัลเบียน"

ในช่วง 2 ปีแรกนับแต่ก่อตั้งทีมขึ้น สโมสรยังเล่นฟุตบอลอยู่ตามสวนสาธารณะในแถบเวสต์ บรอมมิช ,สเมดิค และเวนส์บิวรี และออกเดินทางไปยังสเตาร์บริดจ์เป็นครั้งคราวเพื่อลงแข่งขันกับทีมอื่น จนกระทั่งในฤดูกาล 1881–82 สโมสรได้สมัครเข้าร่วมเป็นสมาชิกของสมาคมฟุตบอลเมืองเบอร์มิงแฮม ทำให้ได้สิทธิลงแข่งขันในรายการเบอร์มิงแฮม ซีเนียร์ คัพ และผ่านเข้าไปจนถึงรอบ 8 ทีมสุดท้าย จากผลงานดังกล่าวทำให้สโมสรเริ่มได้รับความสนใจจากสื่อต่างๆของเมืองเบอร์มิงแฮม และหนังสือพิมพ์ท้องถิ่นเริ่มรายงานการแข่งขันของพวกเขามากขึ้น

ในปี ค.ศ. 1882 สโมสรได้เข้าร่วมเป็นสมาชิกของ "สมาคมฟุตบอลแห่งมณฑลสแตฟฟอร์ดเชียร์" และคว้าแชมป์สแตฟฟอร์ดเชียร์ คัพ ได้สำเร็จ ด้วยการเอาชนะสโต๊ก ซิตี้ได้ในนัดชิงชนะเลิศ 3–2 โดยนับเป็นแชมป์รายการแรกของสโมสร และถือเป็นการคว้าแชมป์รายการสำคัญระดับประเทศในช่วงเวลาดังกล่าว เพราะในขณะนั้นแต่ละมณฑลจะจัดการแข่งขันฟุตบอลถ้วยเป็นของตนเอง และผู้ที่คว้าแชมป์ได้จะได้รับการต้อนรับจากทั่วทุกเมืองที่อยู่ในมณฑลนั้นๆ
ในฤดูกาล 1883–84 สโมสรได้เข้าร่วมการแข่งขันเอฟเอคัพเป็นครั้งแรก แม้จะตกรอบแรก แต่ก็ได้เลื่อนฐานะขึ้นเป็นสโมสรฟุตบอลระดับอาชีพในปี ค.ศ. 1885 ต่อมาในปี ค.ศ. 1886 สโมสรเข้าถึงรอบชิงชนะเลิศในเอฟเอคัพได้สำเร็จ แต่กลับพ่ายแพ้ให้กับแบล็คเบิร์น โรเวอส์ ในนัดชิงชนะเลิศ ทำให้ได้เพียงแค่ตำแหน่งรองแชมป์

ในปี ค.ศ. 1887 สโมสรเข้าถึงรอบชิงชนะเลิศเอฟเอคัพ ได้อีกครั้ง แต่ก็พ่ายแพ้ในรอบชิงชนะเลิศอีกเป็นครั้งที่ 2 โดยแพ้ให้กับแอสตัน วิลลา และได้รองแชมป์ไปอีกครั้งหนึ่ง จนกระทั่งในปี ค.ศ. 1888 สโมสรเข้าถึงรอบชิงชนะเลิศเอฟเอคัพ ได้เป็นสมัยที่ 3 ติดต่อกันและประสบความสำเร็จในที่สุด ด้วยการเอาชนะเพรสตัน นอร์ท เอนด์ ไป 2–1 คว้าแชมป์เอฟเอคัพไปครองได้เป็นสมัยแรกในประวัติศาสตร์สโมสร
โดยในปี ค.ศ. 1888 นอกจากสโมสรจะได้แชมป์เอฟเอคัพ แล้ว ยังได้เป็น 1 ใน 12 สโมสรที่เป็นผู้ร่วมก่อตั้งอิงกลิชฟุตบอลลีกขึ้น และได้ลงแข่งขันในลีกสูงสุดที่จัดขึ้นเป็นฤดูกาลแรกของประเทศอังกฤษ ต่อมาสโมสรได้แชมป์เอฟเอคัพ เป็นสมัยที่ 2 ในปี ค.ศ. 1892 ก่อนจะตกชั้นจากลีกสูงสุดเป็นครั้งแรกในฤดูกาล 1900–1901