แผ่นดินไหวในประเทศอัฟกานิสถาน พ.ศ. 2558

แผ่นดินไหวในประเทศอัฟกานิสถาน พ.ศ. 2558 เกิดขึ้นเมื่อวันที่ 26 ตุลาคม พ.ศ. 2558 เวลา 13:39 น. ตามเวลาในประเทศอัฟกานิสถาน () โดยจุดเหนือศูนย์เกิดแผ่นดินไหวอยู่ในจังหวัดบาดัคชาน ทางตะวันออกเฉียงเหนือของประเทศอัฟกานิสถาน ห่างจากกรุงคาบูล เมืองหลวงของประเทศ ราว 270 กิโลเมตร แผ่นดินไหวครั้งนี้มีขนาดความรุนแรง 7.5 ตามมาตราขนาดโมเมนต์ ศูนย์กลางอยู่ลึกลงไปใต้ดิน 212.5 กิโลเมตร แรงสั่นสะเทือนสามารถรับรู้ได้ในประเทศอัฟกานิสถาน ปากีสถาน อินเดีย อุซเบกิสถาน เติร์กเมนิสถาน ทาจิกิสถาน คีร์กีซสถาน และสาธารณรัฐประชาชนจีน

ผลจากแผ่นดินไหวทำให้สิ่งปลูกสร้างในพื้นที่ภาคเหนือของอัฟกานิสถาน รวมทั้งแคว้นไคเบอร์ปัคตูนควาและจังหวัดกิลกิต-บัลติสถาน ประเทศปากีสถาน เกิดความเสียหายโดยทั่วไป มีผู้เสียชีวิตทั้งสิ้น 390 คนใน 3 ประเทศ ได้แก่ปากีสถาน 271 คน อัฟกานิสถาน 115 คน และอินเดีย 4 คน ผู้บาดเจ็บทั้งหมดกว่า 2,713 คน หลังจากแผ่นดินไหวหลักได้เกิดแผ่นดินไหวตามขนาดมากกว่า 4.0 M แล้ว 16 ครั้ง

แผ่นดินไหวครั้งนี้เกิดขึ้นจากรอยเลื่อนย้อนระดับความลึกปานกลางในแถบเทือกเขาฮินดูกูชที่ติดต่อและสัมพันธ์กับเทือกเขาหิมาลัย ซึ่งในทางธรณีวิทยา เทือกเขาเหล่านี้เกิดขึ้นจากการชนกันของแผ่นธรณีภาคสองแผ่น ได้แก่ แผ่นยูเรเชียและแผ่นอินเดีย โดยที่แผ่นอินเดียเคลื่อนที่ขึ้นไปทางทิศเหนือด้วยความเร็วประมาณ 37 มิลลิเมตรต่อปี ผลจากการชนทำให้แผ่นดินยกตัวขึ้นเป็นเทือกเขาหิมาลัย ซึ่งการกระทำนี้ยังคงดำเนินไปอย่างต่อเนื่อง ทำให้เกิดแผ่นดินไหวอยู่เสมอ ทั้งยังเป็นพื้นที่เสี่ยงภัยแผ่นดินไหวขนาดใหญ่อีกด้วย

ในภูมิภาคแห่งนี้ เมื่อเดือนเมษายนปีเดียวกันก็ได้เกิดแผ่นดินไหวขนาด 7.8 M มีจุดเหนือศูนย์กลางอยู่ในประเทศเนปาล ทำให้มีผู้เสียชีวิตเกือบ 9,000 คน เป็นแผ่นดินไหวที่รุนแรงที่สุดในรอบ 80 ปีของประเทศ แผ่นดินไหวขนาดใหญ่ครั้งหนึ่งในพื้นที่ใกล้เคียงกันกับครั้งนี้เกิดขึ้นเมื่อสิบปีก่อน เมื่อเดือนตุลาคม พ.ศ. 2548 แผ่นดินไหวขนาดใกล้เคียงกัน (7.6 M) จุดศูนย์กลางอยู่ในแคชเมียร์ ทำให้มีผู้เสียชีวิตถึง 87,351 คน ประชากร 2,800,000 คนไร้ที่อยู่อาศัย ข้อสังเกตคือแผ่นดินไหวครั้งนั้นมีจุดศูนย์กลางอยู่ลึกลงไปเพียง 15 กิโลเมตร เทียบกับแผ่นดินไหวครั้งนี้ที่มีจุดศูนย์กลางลึกลงไปกว่า 212.5 กิโลเมตร
แผ่นดินไหวหลักในวันที่ 26 ตุลาคม พ.ศ. 2558 เกิดขึ้นเมื่อเวลา 13:39 น. ตามเวลาในประเทศอัฟกานิสถาน (09:09 UTC) ที่ความลึกจากผิวดิน 212.5 กิโลเมตร จุดเหนือศูนย์เกิดแผ่นดินไหวอยู่ห่างจากเมืองฟายซาบัด (ประชากร 44,000 คน) เมืองหลักของจังหวัดบาดัคชาน ประเทศอัฟกานิสถาน ไปทางทิศตะวันออกเฉียงใต้ราว 82 กิโลเมตร สำนักธรณีวิทยาสหรัฐอเมริกา (USGS) วัดความรุนแรงครั้งแรกได้ 7.7 ตามมาตราขนาดโมเมนต์ ต่อมาปรับลดขนาดลงเหลือ 7.6 และปรับลดครั้งล่าสุดเหลือ 7.5 M

แรงสั่นสะเทือนของแผ่นดินไหวหลักสามารถรับรู้ได้ในหลายประเทศ อาทิ อัฟกานิสถาน ปากีสถาน อุซเบกิสถาน เติร์กเมนิสถาน ทาจิกิสถาน คีร์กีซสถาน นอกจากนี้ยังรู้สึกได้ในกรุงนิวเดลี อมฤตสาร์ จัณฑีครห์ และลัคเนา ประเทศอินเดีย รวมถึงเขตปกครองตนเองซินเจียงอุยกูร์ สาธารณรัฐประชาชนจีน ขณะเกิดแผ่นดินไหว ระบบขนส่งมวลชนรถไฟใต้ดินของกรุงนิวเดลีได้ทำการหยุดรถไฟที่กำลังให้บริการกว่า 190 ขบวน

แผ่นดินไหวทำให้เกิดความเสียหายเป็นวงกว้างในพื้นที่แคว้นไคเบอร์ปัคตูนควาและจังหวัดกิลกิต-บัลติสถาน ประเทศปากีสถาน เขตที่เสียหายมากที่สุดได้แก่ อำเภอชางลา ดีร์ใต้ ดีร์เหนือ ซวัท และจิตราล ทางหลวงแผ่นดินคาราโกรัมได้ปิดการจราจรชั่วคราวเนื่องจากเกิดดินถล่มทับเส้นทางหลายจุด

ผู้เสียชีวิตมีจำนวนทั้งสิ้น 390 คน ใน 3 ประเทศ ผู้บาดเจ็บมีจำนวนทั้งสิ้น 2,713 คน ใน 4 ประเทศ จำนวนผู้เสียชีวิตและบาดเจ็บรายประเทศแจกแจงไว้ที่ตารางด้านล่าง ในประเทศอัฟกานิสถาน ผู้เสียชีวิต 12 คนในจำนวนทั้งหมดเป็นเด็กหญิงอายุระหว่าง 10–15 ปี เสียชีวิตจากเหตุเหยียบกันในขณะวิ่งหนีออกจากอาคารโรงเรียนแห่งหนึ่งในจังหวัดตาคาร์ ในประเทศอินเดีย ผู้เสียชีวิตทั้งหมดอยู่ในรัฐชัมมูและกัศมีร์ ในประเทศทาจิกิสถาน มีผู้บาดเจ็บเป็นเด็ก 14 คนจากบันไดอาคารเรียนถล่มในจังหวัดฮัตลอน