คนเก่งภาษาไทย

คนเก่งภาษาไทย เป็นรายการเกมโชว์ควิซโชว์ที่ออกอากาศทุกวันเสาร์ เวลา 18.00 - 18.30 น. เริ่มออกอากาศครั้งแรกเมื่อวันเสาร์ที่ 8 สิงหาคม พ.ศ. 2552 สิ้นสุดวันเสาร์ที่ 9 ตุลาคม พ.ศ. 2553 ผลิตรายการโดยบริษัท เวิร์คพอยท์ เอ็นเทอร์เทนเมนท์ จำกัด (มหาชน) โดยออกอากาศทางทีวีไทย ดำเนินรายการโดย แทนคุณ จิตต์อิสระ สร้างสรรค์และควบคุมการผลิตโดย ชยันต์ จันทวงศาทร

รายการคนเก่งภาษาไทย เป็นรายการเกมโชว์ควิซโชว์ที่เด็กนักเรียนมัธยมต้นมีใจรักทางด้านเกี่ยวกับภาษาไทยที่มีรางวัลถ้วยนายกรัฐมนตรี อภิสิทธิ์ เวชชาชีวะ และ ทุนการศึกษามูลค่า 100,000 บาท จาก ราชบัณฑิตยสถาน

ให้เด็ก ๆ นักเรียนที่เรียนอยู่มัธยมศึกษาตอนต้นทั่วประเทศแข่งขันในระบบเป็นภาคทั้งหมด 4 ภาค ทั้งภาคเหนือ-ภาคอีสาน-ภาคใต้-ภาคกลาง มาทำการแข่งขันตอบคำถามภาษาไทยจะต้องแบ่งจับสลากทั้งหมด 64 โรงเรียน 16 สาย ๆ ละ 4 โรงเรียน เพื่อที่จะหาผู้ชนะเพียงโรงเรียนเดียวที่จะได้รับรางวัลถ้วยจากนายกรัฐมนตรี อภิสิทธิ์ เวชชาชีวะและทุนการศึกษามูลค่า 100,000 บาท จาก ราชบัณฑิตยสถาน

การแข่งขันจะแบ่งออกเป็น 3 รอบ ได้แก่
ทั้ง 4 โรงเรียน จะต้องค้นหาคำศัพท์ที่มีความหมายตามโจทย์ที่กำหนด (เช่น คำใดต่อไปนี้ที่แปลว่า "ผู้หญิง") โดยจะมีคำศัพท์มาให้ 8 คำ และจะมี 4 คำที่มีความหมายตรงตามที่โจทย์กำหนด แต่ละโรงเรียนจะต้องค้นหาคำเหล่านั้น จะต้องตกรอบไป ในกรณีที่มีคะแนนน้อยที่สุดเท่ากัน 2 โรงเรียนขึ้นไป ก็จะต้องตัดสินด้วยเวลาที่ใช้ในการตอบ โรงเรียนใดใช้เวลามากที่สุด จะต้องตกรอบไป
จะมีชุดคำศัพท์ทั้งหมด 3 ชุด ๆ ละ 10 คำ ซึ่งทั้ง 10 คำ จะขึ้นต้นด้วยพยางค์เดียวกันหมด (เช่น มะกรูด มะนาว มะพร้าว ฯลฯ) โรงเรียนที่มีคะแนนมากที่สุดจะรอบที่แล้วจะได้เลือกชุดคำก่อน โดยจะมีเวลาให้ 1 นาทีในการเล่น โดยจะผลัดกันเป็นผู้อ่านคำใบ้และผู้ตอบ ผลัดกันไปเรื่อย ๆ หากไม่แน่ใจสามารถบอกข้ามได้ เมื่อจบการแข่งขัน โรงเรียนใดมีคะแนนน้อยที่สุด จะต้องตกรอบไป

เกมใบ้คำนำศัพท์มีลักษณะคล้ายกับเกมคำศัพท์ปริศนาของรายการเวทีทอง โดยกฎกติกามีความคล้ายคลึงกับเกมคำศัพท์ปริศนาอย่างมาก ต่างกันที่รายการเวทีทองมีเวลาในการเล่นเกม 45 วินาที และพิธีกรจะเป็นผู้อ่านคำใบ้ แต่ในรายการคนเก่งภาษาไทยจะมีเวลาในการเล่น 1 นาที (60 วินาที) และผู้แข่งขันจะต้องผลัดกันใบ้-ผลัดกันตอบ

จะมีคุณสมบัติของตัวละครในวรรณคดีไทยมาให้ 6 ข้อ ทั้ง 2 โรงเรียน จะต้องผลัดกันเลือกเปิดคุณสมบัติมาครั้งละ 1 ข้อ โดยเริ่มจากโรงเรียนที่มีคะแนนมากกว่าจากรอบที่แล้ว เมื่อเปิดคุณสมบัติแล้ว จะต้องตอบให้ถูกต้องว่าตัวละครนี้มีชื่อว่าอะไร ถ้าตอบถูกจะเป็นผู้ชนะทันที แต่ถ้าตอบผิด อีกฝ่ายจะมีสิทธิ์เปิดคุณสมบัติอีก 1 ข้อ และถ้าตอบถูกก็จะเป็นผู้ชนะเช่นกัน

การแข่งขันจะเป็นการเก็บสะสมคะแนน โรงเรียนที่มีคะแนนสูงสุด 2 ทีม จะได้ผ่านเข้ารอบ 8 ทีมสุดท้าย ซึ่งแบ่งออกเป็น 3 รอบ ได้แก่
จะมีคำลงท้ายให้ทั้งหมด 4 คำ ซึ่งคำนำหน้าจะเป็นคำพ้องเสียงทั้งหมด ทั้ง 4 ทีมจะต้องเติมคำตอบและสะกดให้ถูกต้อง และเมื่อตอบเสร็จให้หยุดเวลา โรงเรียนใดตอบถูกมากที่สุด จะได้ 4 คะแนน 3 คะแนน 2 คะแนน และ 1 คะแนน ตามลำดับ ในกรณีที่มีคะแนนเท่ากัน 2 โรงเรียนขึ้นไป ก็จะต้องตัดสินด้วยเวลาที่ใช้ในการตอบ โรงเรียนใดใช้เวลาน้อยที่สุด จะได้คะแนนตามลำดับ
พิธีกรจะให้คำถามเกี่ยวกับความรู้ในภาษาไทย เช่น คำใดเขียนผิด, คำใดเป็นคำประสม ฯลฯ ซึ่งมีทั้งหมด 10 ข้อ ทีมใดที่ต้องการจะตอบ ต้องกดไฟก่อน หากตอบถูก จะได้ 1 คะแนน ตอบผิด จะหมดสิทธิ์ตอบอีกในคำถามนั้น เมื่อพิธีกรถามคำถามหมดแล้ว ทีมใดได้คะแนนมากที่สุด จะได้ 4 คะแนน 3 คะแนน 2 คะแนน และ 1 คะแนนตามลำดับ
จะมีคุณสมบัติเป็นบทกลอนในวรรณคดีไทยมา 6 ข้อ โดยพิธีกรจะเปิดคุณสมบัติทีละข้อ โดยจะให้มีเวลาวิเคราะห์ 15 วินาที ถ้าจะตอบจะต้องกดไฟก่อน แล้วจึงจะตอบคำถามได้ หากไม่มีทีมไหนกดไฟ พิธีกรจะเปิดคุณสมบัติข้อต่อไปทันที ทีมใดตอบถูก จะได้ 4 คะแนน

การแข่งขันจะเจอกันเป็นคู่ ๆ เพื่อหา 4 โรงเรียนที่จะเข้าสู่รอบชิงชนะเลิศต่อไป แบ่งออกเป็น 3 รอบ คือ
จะมีคำลงท้ายให้ทั้งหมด 4 คำ ซึ่งคำนำหน้าจะเป็นคำพ้องเสียงทั้งหมด ทั้ง 2 ทีมจะต้องเติมคำตอบและสะกดให้ถูกต้อง และเมื่อตอบเสร็จให้หยุดเวลา โรงเรียนใดตอบถูกมากกว่า จะได้ 1 คะแนน ในกรณีที่มีคะแนนเท่ากัน จะต้องตัดสินด้วยเวลาที่ใช้ในการตอบ โรงเรียนใดใช้เวลาน้อยที่สุด จะได้คะแนนไป
พิธีกรจะให้คำถามเกี่ยวกับความรู้ในภาษาไทย เช่น คำใดเขียนผิด, คำใดเป็นคำประสม ฯลฯ มีทั้งหมด 5 ข้อ ทีมใดที่ต้องการจะตอบ ต้องกดไฟก่อน หากตอบถูก จะได้ 1 คะแนน ตอบผิด จะหมดสิทธิ์ตอบอีกในคำถามนั้น เมื่อพิธีกรถามคำถามหมดแล้ว ทีมใดได้คะแนนมากกว่า จะได้ 1 คะแนน
จะมีบทกลอน 3 ชุด ชุดละ 1 บท มาให้ โดยแต่ละทีมจะต้องเลือกมา 1 ชุด แล้วต้องอ่านให้ถูกต้อง ชัดเจน และไพเราะตามอักขรวิธี ซึ่งจะมีกรรมการผู้ทรงคุณวุฒิมาตัดสิน หากกรรมการตัดสินว่าใครได้ จะได้ 2 คะแนน

การแข่งขันจะเจอกันเป็นคู่ ๆ เพื่อหา 2 โรงเรียนที่จะเข้าสู่รอบชิงชนะเลิศต่อไป แบ่งออกเป็น 3 รอบ คือ
จะมีคำลงท้ายให้ทั้งหมด 4 คำ ซึ่งคำลงท้ายจะเป็นคำพ้องเสียงทั้งหมด ทั้ง 2 ทีมจะต้องเติมคำตอบและสะกดให้ถูกต้อง และเมื่อตอบเสร็จให้หยุดเวลา โรงเรียนใดตอบถูกมากกว่า จะได้ 1 คะแนน ในกรณีที่มีคะแนนเท่ากัน จะต้องตัดสินด้วยเวลาที่ใช้ในการตอบ โรงเรียนใดใช้เวลาน้อยที่สุด จะได้คะแนนไป
เติมคำลงในช่องว่างให้คำมีความสมบูรณ์เหมาะสมและถูกต้อง 5 ข้อ มีคำศัพท์ให้ 8 คำ โรงเรียนใดได้คะแนนมากกว่า จะได้คะแนนไป
มีประโยคที่ใช้คำที่ผิด ให้หาจุดที่ใช้คำผิด และต้องแก้ไขให้ถูกต้อง มีทั้งหมด 5 ประโยค โรงเรียนใดได้ 3 ประโยคก่อน จะได้ 2 คะแนน
จะมีคำลงท้ายให้ทั้งหมด 4 คำ ซึ่งคำลงท้ายจะเป็นคำพ้องเสียงทั้งหมด ทั้ง 2 ทีมจะต้องเติมคำตอบและสะกดให้ถูกต้อง และเมื่อตอบเสร็จให้หยุดเวลา โรงเรียนใดตอบถูกมากกว่า จะได้ 1 คะแนน ในกรณีที่มีคะแนนเท่ากัน จะต้องตัดสินด้วยเวลาที่ใช้ในการตอบ โรงเรียนใดใช้เวลาน้อยที่สุด จะได้คะแนนไป
ให้จัดคำประพันธ์จากข้อความที่เขียนติดกัน ให้เป็นคำประพันธ์ที่ถูกต้องตามฉันทลักษณ์ หากโรงเรียนใดต้องการตอบจะต้องกดไฟ หากตอบถูก 2 ข้อก่อน จะได้รับ 1 คะแนน
มีประโยคที่ใช้คำที่ผิด ให้หาจุดที่ใช้คำผิด และต้องแก้ไขให้ถูกต้อง มีทั้งหมด 5 ประโยค โรงเรียนใดได้ 3 ประโยคก่อน จะได้ 2 คะแนน

การแข่งขันจะแบ่งออกเป็น 3 รอบ ได้แก่
ทั้ง 4 โรงเรียน จะต้องค้นหาคำศัพท์ที่ผิด และเขียนคำศัพท์ที่ค้นหานั้นให้ถูกต้อง โดยจะมีคำทั้งหมด 10 คำ มีคำศัพท์ที่เขียนถูกต้อง สะกดถูกต้องอยู่ 5 คำ และสะกดผิดอยู่ 5 คำ ทีมใดที่มีคะแนนน้อยที่สุด 1 โรงเรียน จะต้องตกรอบไป ในกรณีที่มีคะแนนน้อยที่สุดเท่ากัน 2 โรงเรียนขึ้นไป ก็จะต้องตัดสินด้วยเวลาที่ใช้ในการตอบ โรงเรียนใดใช้เวลามากที่สุด จะต้องตกรอบไป
จะมีคำศัพท์ทั้งหมด 7 คำ ซึ่งทั้ง 7 คำ จะขึ้นต้นด้วยตัวอักษรเดียวกันหมด (จะเป็นหมวดอักษร เช่น ก.) ทั้ง 3 โรงเรียน จะต้องเรียงคำเหล่านั้นตามลำดับก่อนหลัง ตามหลักของพจนานุกรม ฉบับราชบัณฑิตยสถาน พ.ศ. 2542 โรงเรียนใดมีคะแนนน้อยที่สุด จะต้องตกรอบไป ในกรณีที่มีคะแนนน้อยที่สุดเท่ากัน 2 โรงเรียนก็จะต้องตัดสินด้วยเวลาที่ใช้ในการตอบ โรงเรียนใดใช้เวลามากที่สุด จะต้องตกรอบไป
จะมีส่วนหนึ่งของคำประพันธ์ ซึ่งจะเป็นคำประพันธ์เดียวกันทั้ง 2 โรงเรียน โดยในคำประพันธ์ จะมีคำที่ว่าง (ซึ่งพิธีกร จะอ่านด้วยคำว่า จุด จุด จุด) อยู่ทั้งหมด 4 ตำแหน่ง โดยจะมีตัวเลือกทั้งหมด 10 ตัวเลือก (ใน 2 ครั้งแรก) ต่อมาตัวเลือก มี 8 ตัวเลือก ให้ผู้แข่งขัน เลือกคำจากตัวเลือกเหล่านั้นมาเติมลงในช่องว่างให้ถูกต้อง โดยเริ่มจากโรงเรียนที่มีคะแนนมากกว่าจากรอบที่แล้ว ซึ่งอีกโรงเรียนจะต้องเข้าไปในห้องเก็บเสียง ซึ่งไม่ได้ยินทั้งภาพและเสียง แล้วจากนั้นจะเป็นการเล่นของอีกโรงเรียน วึ่งโรงเรียนที่เล่นไปแล้ว ก็จะต้องเข้าห้องเก็บเสียงเช่นเดียวกัน หลังเล่นเสร็จแล้ว โรงเรียนใดตอบถูกต้องมากตำแหน่งกว่ากัน จะเข้าสู่รอบต่อไป กรณีถูกต้องเท่ากัน โรงเรียนที่ใช้เวลาน้อยกว่า จะเข้ารอบไปเช่นเดียวกัน

การแข่งขันจะแบ่งออกเป็น 3 รอบ เพื่อคัดเลือก 2 ทีม เข้าสู่รอบก่อนรองชนะเลิศได้แก่
ทั้ง 4 โรงเรียน จะต้องเลือกสำนวน ที่ตรงกับความหมายที่พิธีกรจะกล่าวไป ไม่จำเป็นต้องกล่าวจบ ผู้แข่งขันมีสิทธิ์กดสัญญาณไฟได้ทันที และต้องตอบภายใน 3 วินาที ถ้าตอบผิด ถือว่าข้อนั้นหมดค่าทันที ทีมอื่นจะไม่สามารถกดสัญญาณไฟต่อได้ โดยจะเล่นทั้งหมด 2 รอบ รอบละ 5 ข้อ โดยจะขึ้นต้นด้วยคำเดียวกัน ในแต่ละรอบ จะมีทั้งหมด 8 สำนวน รอบแรก ข้อละ 1 คะแนน รอบที่ 2 ข้อละ 2 คะแนน หลังจากจบการแข่งขันแล้ว ทีมที่มีคะแนนน้อยที่สุด จะต้องตกรอบไป ในกรณีที่มีคะแนนน้อยที่สุดเท่ากัน 2 โรงเรียนขึ้นไป ก็จะต้องตัดสินด้วยการแข่งขันเดิม แต่จะไม่มีตัวเลือก โรงเรียนใดตอบถูกก่อน จะเข้ารอบไป อีก 1 ทีมที่เหลือจะตกรอบทันที
จะมีรูปภาพทั้งหมด 5 รูป และ 7 คำ จะเป็นหมวดเดียวกัน ทั้ง 3 โรงเรียน จะต้องเลือกคำตามที่ทางรายการสุ่มเลือกรูป เมื่อรูปหยุดแล้ว ทั้ง 3 ทีม จะแข่งกันกดสัญญาณไฟ แล้วตอบ ถ้าผิด รูปนั้น จะกลับมาเล่นภายหลัง 2 ทีมแรกที่ได้ 2 คะแนนก่อน จะเข้ารอบสู่รอบก่อนรองชนะเลิศทันที ทีมที่เหลือ จะต้องตกรอบไป
จะมีป้ายชื่อตัวละครในวรรณคดีทั้งหมด 12 ป้าย มีเพียง 8 ป้าย 4 คู่ เท่านั้นที่มีความสัมพันธ์กัน ผู้แข่งขันจะต้องวางป้ายคำให้ตรงตำแหน่งกัน โดยแต่ละคู่นั้นจะมีความสัมพันธ์กันในวรรณคดีไทยอยู่ แล้วกดปุ่มหยุดเวลา โดยเริ่มจากโรงเรียนที่มีคะแนนมากกว่าจากรอบที่แล้ว ซึ่งอีกโรงเรียนจะต้องเข้าไปในห้องเก็บเสียง ซึ่งไม่ได้ยินทั้งภาพและเสียง แล้วจากนั้นจะเป็นการเล่นของอีกโรงเรียน ซึ่งโรงเรียนที่เล่นไปแล้ว ก็จะต้องเข้าห้องเก็บเสียงเช่นเดียวกัน หลังเล่นเสร็จแล้ว โรงเรียนใดตอบถูกต้องมากคู่กว่ากัน จะเป็นอันดับหนึ่งของสายนั้น อีกทีมจะเป็นอันดับสองของสายนั้น กรณีถูกต้องเท่ากัน โรงเรียนที่ใช้เวลาน้อยกว่า จะเป็นอันดับหนึ่งทันที

รายชื่อโรงเรียนที่เข้าแข่งขันในรายการคนเก่งภาษาไทย