ประเทศกายอานา

กายอานา () มีชื่ออย่างเป็นทางการว่า สาธารณรัฐสหกรณ์กายอานา () เป็นประเทศที่ตั้งอยู่แถบชายฝั่งทางตอนเหนือของทวีปอเมริกาใต้ ประกอบไปด้วยภาคตะวันตกซึ่งเป็นส่วนหนึ่งของแคว้นกายอานา (ภาษาของชาวเผ่าอินเดียนแดงในอเมริกา หมายถึง "ดินแดนแห่งน้ำหลาก") พรมแดนด้านตะวันออกจรดประเทศซูรินาม พรมแดนด้านใต้ติดกับประเทศบราซิล พรมแดนด้านตะวันตกติดกับเวเนซุเอลา และด้านเหนือติดกับมหาสมุทรแอตแลนติก มีปัญหาพิพาทเรื่องพรมแดนกับเวเนซุเอลา เช่นเดียวกันกับพรมแดนด้านใต้ส่วนใหญ่ที่ติดกับซูรินาม (ตลอดแนวชายฝั่งตอนบนของแม่น้ำโกรันไตน์)

วันที่ได้รับเอกราช

26 พฤษภาคม 2509 (จากอังกฤษ)

รัฐธรรมนูญ

6 ต.ค. 2523

ฝ่ายบริหาร

ประธานาธิบดีดำรงตำแหน่งประมุขของรัฐ นายกรัฐมนตรีดำรงตำแหน่งเป็นหัวหน้าคณะรัฐบาล ประธานาธิบดีเป็นผู้แต่งตั้งนายกรัฐมนตรีและคณะรัฐมนตรี ประธานาธิบดีมาจากการเลือกตั้งในระบบคะแนนนิยม จากตำแหน่งหัวหน้าพรรคการเมืองระบบบัญชีรายชื่อในการเลือกตั้งขั้นต้น ซึ่งจะมีขึ้นทุกๆ 5 ปี (ไม่จำกัดวาระ)

ฝ่ายนิติบัญญัติ

ระบบสภาเดียว (Unicameral National Assembly) สมาชิกจำนวน 65 ที่นั่ง มาจากการเลือกตั้งในระบบคะแนนนิยม วาระการดำรงตำแหน่ง 5 ปี นอกจากนี้ ประธานาธิบดียังเป็นผู้แต่งตั้งรัฐมนตรีที่ไม่ได้มาจากการเลือกตั้งได้ไม่เกิน 4 คน เลขาธิการรัฐสภาที่ไม่ได้มาจากการเลือกตั้งอีก 2 คน

ฝ่ายตุลาการ

ศาลสูงสุด (Supreme Court of Judicature) ประกอบด้วย High Court (ศาลสูง) และ Court of Appeal (ศาลอุทธรณ์) โดยให้สิทธิ์ในการอุทธรณ์ครั้งสุดท้ายไปยัง Caribbean Court of Justice (CCJ)

ระบบกฎหมาย

ระบบกฎหมายจารีตประเพณี มีรากฐานมาจากกฎหมายของอังกฤษ โดยได้รับอิทธิพลจากระบบประมวลกฎหมายโรมัน - ดัตช์ (Roman - Dutch Civil Law)

ประเทศกายอานาตั้งอยู่ระหว่างละติจูดที่ 1 องศาถึง9 องศาเหนือและลองจิจูดที่56 องศาถึง62 องศาตะวันตก

ประเทศกายอานาสามารถภูมิภาคตามธรรมชาติได้ถึง 5 ภูมิภาค; ประชากรส่วนมากอาศัยตามที่ราบสูงลูกฟูกและที่ราบต่ำชายทะเลที่อุดมสมบูรณ์ตามแนวชายฝั่งมหาสมุทรแอตแลนติก ไวท์เบลทฺที่อยู่ในประเทศเป็นแหล่งสะสมแร่ของกายอานา ป่าฝนหนาทึบบริเวณทางใต้ของประเทศ ทุ่งหญ้าแบบสะวันนาทางตะวันตกเฉียงใต้ของประเทศ และที่ราบภายในทุ่งหญ่งสะวันนาที่ประกอบด้วยภูเขาที่ค่อย ๆ สูงขึ้นไปทางชายแดนของประเทศบราซิล

ภูเขาที่สูงที่สุดมีชื่อว่าภูเขาอายันกันนามีความสูง 2,042 เมตร เขาโรไรมาส่วนหนึ่งของเทือกเขาพากาไรมาเป็นเส้นแบ่งเขตแดนระหว่าง 3 ประเทศระหว่างบราซิล กายอานาและเวเนซุเอลา นอกจากนี้กายอานายังมีภูเขาไฟและน้ำตกหลายแห่งเช่นน้ำตกไกย์เอตูร์ซึ่งเชื่อว่าเป็นน้ำตกที่ใหญ่ที่สุดในโลก

ผลิตภัณฑ์มวลรวมในประเทศ (GDP)

2.5 พันล้านดอลลาร์สหรัฐฯ (ค่าประมาณ พ.ศ. 2554)

GDP รายบุคคล

7,500 ดอลลาร์สหรัฐฯ (ค่าประมาณ พ.ศ. 2554)

อัตราการเจริญเติบโต GDP

5.3% (ค่าประมาณ พ.ศ. 2554)

GDP แยกตามภาคการผลิต

ภาคการเกษตร 24.2% 
ภาคอุตสาหกรรม 24% 
ภาคการบริการ 51.8% (ค่าประมาณ พ.ศ. 2554) 
อัตราเงินเฟ้อ (Consumer Prices)

2.5% (ค่าประมาณ พ.ศ. 2554)

ผลผลิตทางการเกษตร

อ้อย ข้าว กุ้งฝอย ปลา น้ำมันพืช เนื้อวัว เนื้อสุกร เป็ดไก่ ผลิตภัณฑ์นม

อุตสาหกรรม

อะลูมิเนียม น้ำตาล โรงสีข้าว ไม้ สิ่งทอ เหมืองทอง

อัตราการเติบโตภาคอุตสาหกรรม

2.5% (ค่าประมาณ พ.ศ. 2553)

หนี้สาธารณะ

57% ของ GDP (ค่าประมาณ พ.ศ. 2553)

ดุลบัญชีเดินสะพัด

-297.2 พันล้านดอลลาร์สหรัฐฯ (ค่าประมาณ พ.ศ. 2553)

มูลค่าการส่งออก

1.059 พันล้านดอลลาร์สหรัฐฯ (ค่าประมาณ พ.ศ. 2554)

สินค้าส่งออก

น้ำตาล ทองคำ แร่อะลูมิเนียม ออกไซด์ของอะลูมิเนียม (Alumina) ข้าว กุ้งฝอย กากน้ำตาล เหล้ารัม ไม้

ประเทศคู่ค้า (ส่งออก)ที่สำคัญ

แคนาดา 24.6%, สหรัฐ 24.6% ยูเครน 6% เนเธอแลนด์ 4.9% ตรินิแดด - โตเบโก 4.6%, Portugal 4.5%, จาไมกา 4.5% จาไมกา 4.1% (ค่าประมาณ พ.ศ. 2553)

มูลค่าการนำเข้า

1.601 พันล้านดอลลาร์สหรัฐฯ (ค่าประมาณ พ.ศ. 2554)

สินค้านำเข้า

เครื่องจักรโรงงาน ปิโตรเลียม อาหาร

ประเทศคู่ค้า (นำเข้า)ที่สำคัญ

ตรินิแดด - โตเบโก 24.2% สหรัฐ 23.1% คิวบา 6.7% จีน 6.7% เกาหลีใต้ 4.1% (ค่าประมาณ พ.ศ. 2553)

สกุลเงิน

ดอลลาร์กายอานา (Guyanese dollar)

สัญลักษณ์เงิน

GYD