ขบวนการวิกิมีเดีย

ขบวนการวิกิมีเดีย () หรือ วิกิมีเดีย เป็นชุมชนทั่วโลกของผู้ร่วมให้การสนับสนุนโครงการมูลนิธิวิกิมีเดีย การเคลื่อนไหวเกิดขึ้นจากชุมชนของวิกิพีเดีย และได้ขยายไปสู่โครงการวิกิมีเดียอื่น ๆ รวมทั้งโครงการสามัญอย่างวิกิมีเดียคอมมอนส์และวิกิสนเทศ รวมทั้งอาสาพัฒนาซอฟต์แวร์ที่มีส่วนช่วยในมีเดียวิกิ อาสาสมัครเหล่านี้ได้รับการสนับสนุนโดยองค์กรต่าง ๆ ทั่วโลก รวมถึงมูลนิธิวิกิมีเดีย, คณะที่เกี่ยวข้อง, องค์กรเฉพาะกิจ และกลุ่มผู้ใช้

ชื่อ "วิกิมีเดีย" เป็นผสมคำ ของวิกิและมีเดีย ซึ่งได้รับการบัญญัติโดยนักเขียนชาวอเมริกันชื่อเชลดอน แรมพ์ตัน ในโพสต์ในรายชื่อผู้รับจดหมายภาษาอังกฤษในเดือนมีนาคม ค.ศ. 2003 สามเดือนหลังจากที่วิกิพจนานุกรมกลายเป็นโครงการฐานวิกิที่สองที่จัดโดยแพลตฟอร์มของจิมมี เวลส์ และสามเดือนก่อนมูลนิธิวิกิมีเดียได้รับการประกาศและรวมเข้าด้วยกัน ซึ่ง "วิกิมีเดีย" ยังอาจหมายถึงโครงการวิกิมีเดียเช่นกัน

ชุมชนวิกิพีเดียเป็นชุมชนของผู้มีส่วนร่วมในสารานุกรมออนไลน์วิกิพีเดีย ประกอบด้วยผู้แก้ไข (หรือผู้ร่วมให้ข้อมูล) และผู้ดูแลระบบที่รู้จักในฐานะแอดมิน ส่วนคณะอนุญาโตตุลาการเป็นคณะกรรมการของผู้แก้ไขที่รับผิดชอบในการดำเนินการเรื่องอนุญาโตตุลาการเพื่อแก้ไขปัญหาข้อพิพาทสำคัญระหว่างผู้แก้ไขสารานุกรม คณะกรรมการมีอำนาจบังคับใช้บทลงโทษที่มีผลผูกพัน และกำหนดว่าผู้ใช้ใดสามารถเข้าถึงสิทธิพิเศษ

โครงการวิกิมีเดียรวมถึง:

มูลนิธิวิกิมีเดีย (WMF) เป็นองค์กรการกุศลไม่แสวงผลกำไรสัญชาติอเมริกัน โดยมีสำนักงานใหญ่ตั้งอยู่ที่ซานฟรานซิสโก รัฐแคลิฟอร์เนีย เป็นเจ้าของชื่อโดเมน และดำเนินการเว็บไซต์ของขบวนการเป็นส่วนใหญ่ เช่น วิกิพีเดีย ซึ่งเป็นโครงการสารานุกรมอินเทอร์เน็ต รวมทั้งวิกิมีเดียคอมมอนส์

มูลนิธิวิกิมีเดียได้รับการก่อตั้งขึ้นในปี ค.ศ. 2003 โดยจิมมี เวลส์ อันเป็นการหาทุนให้วิกิพีเดียและโครงการพี่น้องผ่านวิธีการที่ไม่แสวงหากำไร วัตถุประสงค์ของมูลนิธิคือ "... เพื่อให้อำนาจและดึงดูดผู้คนทั่วโลกในการรวบรวมและพัฒนาเนื้อหาการศึกษาภายใต้สัญญาอนุญาตเสรีหรือในโดเมนสาธารณะ และเผยแพร่อย่างมีประสิทธิภาพทั่วโลก"

ตามงบการเงินปี ค.ศ. 2015 ของมูลนิธิวิกิมีเดีย ในปี ค.ศ. 2015 มูลนิธิวิกิมีเดียมีงบประมาณ 72 ล้านดอลลาร์สหรัฐ โดยมีค่าใช้จ่าย 52 ล้านดอลลาร์สหรัฐในการดำเนินงานดังกล่าว และเพิ่มทุนสำรองไว้ที่ 82 ล้านดอลลาร์สหรัฐ มูลนิธิวิกิมีเดียได้รับทุนสนับสนุนเป็นจำนวนมากโดยการบริจาค โดยมีการบริจาคเฉลี่ยอยู่ที่ 15 ดอลลาร์

คณะเป็นองค์กรที่สนับสนุนโครงการวิกิมีเดียในพื้นที่ทางภูมิศาสตร์ที่ระบุ ซึ่งเป็นประเทศส่วนใหญ่ โดยมี 41 คณะ

วิกิมีเดียเยอรมนี (WMDE) เป็นคณะที่ใหญ่ที่สุด โดยมีงบประมาณรวมทั้งสิ้น 20 ล้านยูโร วิกิมีเดียเยอรมนีจัดสรรประมาณ 1 ล้านยูโรเพื่อสนับสนุนนิติบุคคลที่รับผิดชอบสำหรับแจกจ่ายเงินบริจาค และ 4 ล้านยูโรสำหรับการโอนสู่มูลนิธิวิกิมีเดีย

เพื่อให้มีกระบวนการเดียวกัน ทุกคณะจะทำตามขั้นตอนเดียวกันและของบประมาณรายปีที่คณะกรรมการแจกจ่ายกองทุน มูลนิธิเป็นเจ้าของโดเมนอินเทอร์เน็ตของหน้าโครงการได้ทำการขอส่วนแบ่งจากการบริจาคผ่านทางเว็บไซต์ในประเทศ (เช่น เยอรมนี, สวิตเซอร์แลนด์) หรือจ่ายในคณะหนึ่ง (หรือคณะอื่น ๆ) ตามที่ตกลงกันไว้ รวมมูลค่าต่ำกว่า 4 ล้านดอลลาร์สหรัฐผ่านทางนี้สู่คณะและองค์กรเฉพาะกิจ โดยฐานตามกฎหมายคือ "ข้อตกลงคณะ" กับมูลนิธิ

องค์กรเฉพาะกิจก่อตั้งขึ้นเพื่อสนับสนุนโครงการวิกิมีเดียในขอบเขตสำคัญ ซึ่งเป็นองค์กรหนึ่งดังกล่าว

กลุ่มผู้ใช้มีข้อกำหนดที่ไม่เป็นทางการมากกว่าคณะและองค์กรเฉพาะกิจ พวกเขาสนับสนุนและส่งเสริมโครงการวิกิมีเดียภายในประเทศหรือในรูปแบบ, หัวเรื่อง, ประเด็น หรือปัญหาที่เฉพาะเจาะจง ในช่วงต้นปี ค.ศ. 2016 มีกลุ่มผู้ใช้ 55 กลุ่ม เมื่อได้รับการยอมรับจากคณะกรรมการสังกัดแล้ว พวกเขาจะเข้าสู่ "ข้อตกลงและแนวทางปฏิบัติของกลุ่มผู้ใช้" ร่วมกับมูลนิธิ