โรงเรียนโพธาวัฒนาเสนี

โรงเรียนโพธาวัฒนาเสนี เป็นโรงเรียนรัฐบาลแห่งที่สองของจังหวัดราชบุรี เริ่มมีการเล่าเรียนเมื่อปีใดไม่ปรากฏ แต่พบหลักฐานใบรับบอกมณฑลราชบุรีที่ 3/1590 ลงวันที่ 19 พฤษภาคม ร.ศ.127(พ.ศ. 2451) ในราชกิจานุเบกษา เล่มที่ 25 หน้า 380 วันที่ 21 มิถุนายน ร.ศ.127จึงถือเอาวันที่ 21 มิถุนายน ของทุกปีเป็นวันสถาปนาโรงเรียน

โรงเรียนโพธาวัฒนาเสนีเป็นโรงเรียนมัธยมศึกษาประจำอำเภอโพธารามแห่งแรก และเป็นโรงเรียนประจำอำเภอแห่งแรกของไทย เดิมเล่าเรียนกันโดยอาศัยศาลาวัดโพธาราม ต่อมานักเรียนได้เพิ่มจำนวนคนมากขึ้นจึงได้ขยายที่เรียน ครั้งนั้นมี เจ้าพระคุณธรรมเสนานี (พระแดง)เจ้าอธิการ และพระครูโพธาภิรมย์(ชื่น) รองเจ้าอธิการวัดโพธาราม และหลวงราษฎร์โพธาภิบาล นายอำเภอ ได้ประกาศเรี่ยรายบุญก่อสร้างอาคารเรียนที่วัดโพธารามหนึ่งหลัง รวมเป็นเงิน 1532 บาท ในปี พ.ศ. 2449 โดยใช้ชื่อว่า "โรงเรียนวัดโพธาราม"

ก่อตั้งขึ้นเมื่อวันที่ 21 มิถุนายน 2451 (ร.ศ. 127) ตามประกาศในราชกิจจานุเบกษา เล่มที่ 25 หน้าที่ 380 ซึ่งคัดลอกโดยนายสังเวียน รัตนมุง อดีตผู้พิพากษาศาลจังหวัดสมุทรสาคร มีใจความดังนี้

"" ด้วยใบรับบอกมณฑลราชบุรีที่ 3/1590 ลงวันที่ 19 พฤษภาคม ร.ศ.127 (พ.ศ. 2451) กล่าวว่าโรงเรียนวัด โพธาราม เมืองราชบุรี เดิมได้อาศัยวัดเป็นที่เล่าเรียน แต่เป็นที่คับแคบมาก ด้วยมีนักเรียนทวีมากขึ้น ครั้งเมื่อร.ศ. 125 (พ.ศ. 2449) เจ้าพระคุณธรรมเสนานี(พระแดง) เจ้าอธิการและพระครูโพธาภิรมย์(พระชื่น) รองเจ้าอธิการวัดโพธาราม พร้อมด้วยหลวงราษฎร์โพธาภิบาล นายอาเภอโพธาราม ได้บอกบุญเรี่ยไรเงินแก่ข้าราชการ และราษฎรรวมเป็นเงิน 1,532 บาท และได้ทาการจัดสร้างโรงเรียนขึ้นที่วัดโพธาราม โดยใช้ชื่อว่า " โรงเรียนวัดโพธาราม " โดยมีความกว้าง 4 วา 2 ศอก ยาว 6 วา 2 ศอก และสูง 1 วา 3 ศอกคืบ ใช้เสาไม้เต็งรัง พื้นไม้สิงคโปร์ เครื่องบนไม้สัก หลังคามุงสังกะสี ฝาไม้กระยาเลยทาสีขาว กับทาม้านั่งสาหรับนักเรียนนั่งได้ 2 คน โดยใช้ไม้กระยาเลยและไม้สักรวม 37 ม้านั่งและนั่งได้คนเดียวอีก 20 ม้านั่ง และได้ทาโต๊ะสาหรับวางหนังสือเรียน 22 โต๊ะ ใช้ไม้กระยาเลยและไม้สัก เมื่อแล้วเสร็จในเดือนมีนาคม ร.ศ.126 (พ.ศ. 2450) ได้จัดการฉลองและนิมนต์พระสงฆ์สวดพระพุทธมนต์ 50 รูป และถวายอาหารบิณฑบาตกับได้มีการมโหรสพด้วย 3 วัน เมื่อเสร็จการฉลองแล้ว ได้เปิดโรงเรียนให้นักเรียนศึกษาเล่าเรียนต่อไป ""

"โรงเรียนจึงถือเอาวันที่ประกาศในราชกิจจานุเบกษาเมื่อวันที่ 21 มิถุนายน พ.ศ. 2451 เป็นวันเกิดโรงเรียน"

ปี พ.ศ. 2452 ประชาชนเมืองโพธารามร่วมบริจาคเงินซ่อมบำรุงอาคารเรียน

ปี พ.ศ. 2453 ประชาชนเมืองโพธารามร่วมบริจาคเงินซ่อมบำรุงอาคารเรียนเป็นครั้งที่ 2

ปี พ.ศ. 2458 อาคารเรียนหลังแรกได้เกิดการชำรุดและนักเรียนได้เพิ่งขึ้น พระครูโพธาภิรมย์(ชื่น)จึงได้ทำการบูรณะอาคารเรียน
ปี พ.ศ. 2479 ได้บูรณะอาคารเรียนเป็นครั้งที่สองเนื่องจากอาคารเรียนชำรุดและจำนวนนักเรียนเพิ่มขึ้น พระครูโพธาภิวัฒน์(เต็ก)เจ้าอาวาสวัดโพธารามในเวลานั้นเป็นผู้ดำเนินการโดยก่อสร้างอาคารเรียน 2 ชั้น ใช้เงินบริจาคจากประชาชนชาวโพธารามร่วม 9,442.43 บาท และกระทรวงศึกษาธิการจัดสรรงบประมาณสมทบเป็นเงิน 6,000 บาท รวมราคาค่าก่อสร้างเป็นจำนวนเงิน 15,442.43 บาท เป็นอาคารเรียน 2 ชั้น ชั้นบนเป็นไม้ ชั้นล่างเป็นตึก ขนาดกว้าง 9.50 เมตร ยาว 41 เมตร มีห้องเรียน 10 ห้อง กับมุขอีก 4 ห้อง อาคารเสร็จและใช้เป็นอาคารเรียนเมื่อปี พ.ศ. 2479 และได้นำวัสดุที่รื้นถอนจากอาคารเรียนหลังเดิมไปสร้างเป็นโรงอาหาร 1 หลัง

ปี พ.ศ. 2483 ทางโรงเรียนยังคงเปิดสอนในระดับประถมศึกษา ภายหลังจึงได้ทยอยตัดเหลือแต่สอนในระดับมัธยมศึกษา ซึ่งเป็นปีแรกที่เปิดสอนในชั้นมัธยมศึกษาปีที่ 1 ถึง 6 นับว่าเป็นโรงเรียนระดับอำเภอแห่งแรกในประเทศไทย ที่เปิดสอนถึงชั้นมัธยมศึกษาปีที่ 6

ปี พ.ศ. 2513 พื้นที่โรงเรียนเดิมมีที่คับแคบ จึงได้ย้ายเข้ามาอยู่ ณ ตำบลคลองตาคต(ซึ่งเป็นที่อยู่ปัจจุบัน) จำนวน 16 ไร่ 1 งาน 20 ตารางวา

ปี พ.ศ. 2514 ดร.ก่อ สวัสดิพาณิชย์ อธิบดีกรมสามัญศึกษา ได้ขอความร่วมมือจากพ่อค้า ประชาชนชาวโพธาราม จัดตั้งคณะกรรมการการหาเงินซื้อที่ดินเพิ่มเติมให้แก่นักเรียนอีก 24 ไร่ 56 ตารางวา รวมเป็นเนื้อที่ 40 ไร่ 1 งาน 76 ตารางวา และกรมสามัญศึกษาได้จัดสรรหางบประมาณค่าการก่อสร้าง อาคารเรียนแบบ 418 ใต้ถุนโล่งให้แก่โรงเรียน 1 หลัง เป็นเงิน 2,349,000 บาท ห้องน้า 1 หลัง เป็นเงิน 31,000 บาท
ปัจจุบันโรงเรียนมีเนื้อที่ทั้งหมด 55 ไร่ 3 งาน 35 ตารางวา