กีฬาตะวันออกไกล

กีฬาชิงชนะเลิศแห่งตะวันออกไกล () หรือที่รู้จักในชื่อ "กีฬาตะวันออกไกล" (Far East Games) เป็นการแข่งขันกีฬาหลายประเภท ระหว่างประเทศในภูมิภาคเอเชียตะวันออก เอเชียตะวันออกเฉียงใต้ และเอเชียใต้ของทวีปเอเชีย จัดขึ้นโดย "สมาคมกีฬาแห่งตะวันออกไกล" (Far Eastern Athletic Association) อันมีหมู่เกาะฟิลิปปินส์ในอารักขาของสหรัฐอเมริกา และจักรวรรดิญี่ปุ่น เป็นสมาชิกผู้ก่อตั้ง มีการแข่งขันในช่วงระหว่าง พ.ศ. 2456 - พ.ศ. 2477 ซึ่งถือเป็นการเริ่มต้นพัฒนาไปสู่กีฬาเอเชียนเกมส์ในปัจจุบัน

ในปี พ.ศ. 2455 (ค.ศ. 1912) เอลวูด เอส. บราวน์ (Elwood S. Brown) ประธานสมาคมกีฬาแห่งหมู่เกาะฟิลิปปินส์ฯของสหรัฐอเมริกา (The Philippine Islands Athletic Association) ผู้จัดการแข่งขันกีฬาคาร์นิวัลแห่งมะนิลา (Manila Carnival Games) เสนอแนวคิดในการจัดแข่งขัน กีฬาโอลิมปิกแห่งตะวันออกไกล (Far Eastern Olympic Games) ต่อสาธารณรัฐจีน (ชื่อประเทศในช่วงระหว่าง พ.ศ. 2455-พ.ศ. 2492; ปัจจุบันคือสาธารณรัฐประชาชนจีน) และจักรวรรดิญี่ปุ่น (ปัจจุบันคือประเทศญี่ปุ่น) ในขณะเดียวกัน วิลเลียม แคเมรอน ฟอร์บส์ (Governor-General William Cameron Forbes) ซึ่งเป็นประธานสมาคมกีฬาสมัครเล่นแห่งหมู่เกาะฟิลิปปินส์ฯ (The Philippine Islands Amateur Athletic Association) เป็นผู้ก่อตั้ง สมาคมโอลิมปิกแห่งตะวันออกไกล (The Far Eastern Olympic Association)

การแข่งขันกีฬาโอลิมปิกแห่งตะวันออกไกล ครั้งที่ 1 จัดขึ้นที่สนามกีฬาคาร์นิวัล (ปัจจุบันคือ ศูนย์กีฬาไรซัลอนุสรณ์ หรือ Rizal Memorial Sports Complex) เขตมาลาเต ในกรุงมะนิลา บนหมู่เกาะฟิลิปปินส์ในอารักขาของสหรัฐอเมริกา เมื่อวันที่ 4 กุมภาพันธ์ พ.ศ. 2456 (ค.ศ. 1913) โดยฟอร์บส์เป็นผู้ประกาศเปิดการแข่งขันอย่างเป็นทางการ ซึ่งมีทั้งสิ้น 8 วัน และ 6 ประเทศเข้าร่วม ประกอบด้วย หมู่เกาะฟิลิปปินส์ฯ สาธารณรัฐจีนฯ จักรวรรดิญี่ปุ่น หมู่เกาะอินเดียตะวันออกของบริเตน (British East Indies Islands; ปัจจุบันคือ มาเลเซีย) ราชอาณาจักรสยาม (ชื่อประเทศจนถึง พ.ศ. 2482; ปัจจุบันคือราชอาณาจักรไทย) และ หมู่เกาะฮ่องกงของบริเตน (ปัจจุบันคือ เขตปกครองพิเศษฮ่องกงของสาธารณรัฐประชาชนจีน) ต่อมาในปี พ.ศ. 2458 (ค.ศ. 1915) สมาคมฯ เปลี่ยนชื่อเป็น "สมาคมกีฬาแห่งตะวันออกไกล" และเปลี่ยนชื่อการแข่งขันมาเป็น"กีฬาชิงชนะเลิศแห่งตะวันออกไกล" โดยเริ่มใช้ครั้งแรกในการแข่งขันครั้งที่ 2 ซึ่งจัดขึ้นที่นครเซียงไฮ ของสาธารณรัฐจีนฯ

ทั้งนี้แต่เดิมกำหนดจัดการแข่งขันในทุกสองปี จนกระทั่งเมื่อปี พ.ศ. 2472 (ค.ศ. 1929) จักรวรรดิญี่ปุ่นตัดสินใจเลื่อนการแข่งขันครั้งที่ 9 ไปจัดในปีถัดจากนั้น (พ.ศ. 2473; ค.ศ. 1930) สมาคมฯ จึงเปลี่ยนแปลงกำหนดจัดการแข่งขันเป็นทุกสี่ปี โดยในปี พ.ศ. 2477 (ค.ศ. 1934) กรุงมะนิลาของหมู่เกาะฟิลิปปินส์ฯ เป็นเจ้าภาพในการแข่งขันครั้งที่ 10 ซึ่งหมู่เกาะอินเดียตะวันออกของดัตช์ (Dutch East Indies Islands; ปัจจุบันคือ สาธารณรัฐอินโดนีเซีย) เข้าร่วมเป็นครั้งแรก จากนั้นเมื่อเดือนกันยายน พ.ศ. 2480 (ค.ศ. 1937) จักรวรรดิญี่ปุ่นเข้ารุกรานสาธารณรัฐจีน จากเหตุการณ์สะพานมาร์โค โปโล อันเป็นสาเหตุของสงครามจีน-ญี่ปุ่นครั้งที่สอง ซึ่งต่อมากลายเป็นส่วนหนึ่งของสงครามโลกครั้งที่สอง ด้วยเหตุนี้ การแข่งขันครั้งที่ 11 ซึ่งกำหนดจัดขึ้น ที่นครโอซากาของจักรวรรดิญี่ปุ่น ในปีถัดจากนั้น (พ.ศ. 2481; ค.ศ. 1938) จึงต้องยกเลิกไป

การแข่งขันในครั้งที่ 1 เป็นครั้งเดียวที่ใช้ชื่อว่า "กีฬาโอลิมปิกแห่งตะวันออกไกล" โดยตั้งแต่ครั้งที่ 2 เป็นต้นไปจนถึงครั้งสุดท้าย มีการเปลี่ยนชื่อเป็น "กีฬาชิงชนะเลิศแห่งตะวันออกไกล" ทั้งนี้ ในการแข่งขันครั้งที่ 6 ลู ซัลวาดอร์ (Lou Salvador) นักกีฬาบาสเกตบอลของฟิลิปปินส์ เป็นผู้ทำลายสถิติตลอดกาล (ในขณะนั้น) ด้วยการเป็นผู้เดียวที่ทำคะแนนมากที่สุด ในการแข่งขันบาสเกตบอลระดับนานาชาตินัดเดียว ซึ่งเขาทำได้ถึง 116 คะแนน จนกระทั่งสามารถคว้าเหรียญทองไปครองในที่สุด ด้วยการนำทีมชนะเลิศเหนือทีมของสาธารณรัฐจีนฯ