ลุยส์ บุญญูเอล

ลุยส์ บุญญูเอล ปอร์โตเลส () (22 กุมภาพันธ์ ค.ศ. 1900 - 29 กรกฎาคม ค.ศ. 1983) เป็นผู้สร้างภาพยนตร์ ผู้กำกับภาพยนตร์ชื่อดังระดับโลก เกิดในสเปน ต่อมาเปลี่ยนสัญชาติเป็นเม็กซิโก ทำงานในสเปน เม็กซิโก ฝรั่งเศส และสหรัฐอเมริกา ถือเป็นผู้บุกเบิกแนวทางการทำภาพยนตร์ในรูปแบบศิลปะแนวเหนือจริง (Surrealism) ซึ่งผลงานภาพยนตร์ของบุญญูเอลล้วนมีความเป็นตัวของตัวเองอย่างสูง โดยเขามักจะนำแนวภาพยนตร์หลายแนวมาผสม ยั่วล้อ และสร้างเสริมรูปแบบงานใหม่ๆออกมา ความโดดเด่นของ 
งานบุญญูเอลทำให้ชื่อของเขาได้กลายเป็นหนึ่งในผู้กำกับภาพยนตร์คนสำคัญของโลก

ลุยส์ บุญญูเอล มีชื่อเต็มว่า ลุยส์ บุญญูเอล ปอร์โตเลส เกิดเมื่อวันที่ 22 กุมภาพันธ์ พ.ศ. 2443 ที่เมืองกาลันดา เมืองเล็กแห่งหนึ่งในประเทศสเปน ในครอบครัวเกษตรกรที่มีฐานะ เขาเป็นบุตรคนโตจากพี่น้องทั้งหมดเจ็ดคน ต่อมาครอบครัวได้ย้ายไปอยู่ที่ซาราโกซา ที่นี่เขาได้รับการศึกษาในโรงเรียนที่เคร่งศาสนา นอกจากนี้ในวัยเด็กเขาเริ่มฉายแววความสนใจด้านภาพยนตร์ด้วยการเล่าเรื่องผ่านโคมกายสิทธิ์ (Magic Lantern) ที่ฉายขึ้นไปบนผืนผ้าปูที่นอนที่ขึงเป็นจอให้เพื่อนๆได้ดูกัน ถึงแม้ว่าในวัยเด็กเขาจะเป็นเด็กที่เคร่งศาสนาอย่างมาก โดยการเข้าร่วมเป็นผู้ช่วยบาทหลวงประกอบพิธีมิสซาทุกวัน แต่พออายุได้ 16 ปี เขาก็เริ่มปฏิเสธศาสนา เมื่อเขาได้พบความไม่เป็นธรรมในแวดวงศาสนา รวมทั้งอำนาจ อิทธิพลและทรัพย์สินที่มากล้น

บุญญูเอลเข้าเรียนมหาวิทยาลัยที่ University of Madrid โดยในตอนแรกเขาเลือกเรียนปฐพีวิทยา ก่อนที่จะย้ายมาเรียนวิศวอุตสาหกรรมและปรัชญาในที่สุด ที่นี่ทำให้บุญญูเอลเริ่มสนใจในศาสตร์สะกดจิต จนทำให้เขากลายเป็นนักสะกดจิตและเขายังเชื่อว่าการชมภาพยนตร์ในโรงภาพยนตร์ ก็เป็นวิธีการสะกดจิตแบบหนึ่งด้วย เทคนิคทางด้านภาพยนตร์ต่างๆทำให้ผู้ชมถูกสะกดจิตให้สัมปชัญญะในการวิพากษ์วิจารณ์ลดน้อยลงและแทนที่ด้วยความหลงใหลแทน นอกจากนี้เขายังได้ร่วมกลุ่มกับศิลปิน Salvador Dali และกวี Federico Garcia Lorca ตั้งกลุ่มเคลื่อนไหวที่สำคัญของแนวคิดแบบ "Spanish Surrealist Avant-Garde" ซึ่งถูกเรียกว่ากลุ่ม "La Generacion del 27"

บุญญูเอลสนใจศาสตร์ภาพยนตร์มาโดยตลอด หลังจบจากมหาวิทยาลัยเขาก็เป็นผู้ช่วยผู้กำกับชื่อดังของฝรั่งเศส Jean Epstein และยังเป็นนักวิจารณ์ภาพยนตร์ ก่อนที่เขาจะเริ่มทำภาพยนตร์สั้นเรื่องแรกร่วมกับ Dali เรื่อง "เอิงเชียงน็องดาลู" (2472) ซึ่งกลายเป็นภาพยนตร์ขึ้นหิ้งของโลกศิลปะแนวเหนือจริง แม้กระทั่งทุกวันนี้ หลังจากนั้นบุญญูเอลก็เริ่มทำภาพยนตร์อย่างจริงจัง พร้อมกับที่เขาต้องย้ายไปอยู่ตามประเทศต่างๆ

เม็กซิโกเป็นประเทศที่บุญญูเอลอาศัยอยู่ในช่วงปี พ.ศ. 2489 – 2508 ซึ่งถือเป็นยุคทองของวงการภาพยนตร์เม็กซิกัน บุญญูเอลเริ่มทำภาพยนตร์ที่นี่ตามคำเชิญชวนของ Oscar Dancigers โปรดิวเซอร์ชาวรัสเซีย ถึงแม้ว่าภาพยนตร์เรื่องแรกของบุญญูเอลในเม็กซิโก เรื่อง "กรันกาซิโน" (2490) จะไม่ประสบความสำเร็จทั้งในแง่รายได้และคำวิจารณ์ แต่ภาพยนตร์เรื่องต่อๆมาของเขาก็ประสบความสำเร็จในมิติต่าง ๆ ไม่ว่าจะเป็น "เอลกรันกาลาเบรา" (2492) เขาได้สร้างเทคนิคการสร้างใหม่ๆ ซึ่งสามารถลดต้นทุนและถ่ายทำได้อย่างรวดเร็ว ทั้งยังประสบความสำเร็จทางรายได้อย่างมาก

ภาพยนตร์เรื่อง "โลสโอลเบียดาโดส" (2493) บุญญูเอลจงใจเสียดสีแนวคิดด้านศีลธรรมของชนชั้นกลาง กลายเป็นหนังที่ถูกวิจารณ์อย่างหนักอันเนื่องมาจากเนื้อหาและภาพที่เหมือนเป็นการดูหมิ่นประเทศเม็กซิโก เมื่อภาพยนตร์เข้าฉายได้เพียงสามวันก็ถูกถอดออกจากโปรแกรมแต่ภาพยนตร์เรื่องนี้กลับได้รับคัดเลือกให้ฉายที่เทศกาลภาพยนตร์เมืองกาน ในปี พ.ศ. 2494 และทำให้เขาได้รับรางวัลผู้กำกับยอดเยี่ยมและรางวัลจากสมาคมนักวิจารณ์นานาชาติ FIPRESCI หลังจากนั้นก็มีการนำภาพยนตร์เรื่อง "โลสโอลเบียดาโดส" เข้าฉายในเม็กซิโกอีกครั้งและยืนโรงฉายกว่าสองเดือน

หลังจากนั้นบุญญูเอลซึ่งกลายเป็นผู้กำกับภาพยนตร์ชื่อดังระดับโลก ก็ได้สร้างภาพยนตร์ที่โดดเด่นอีกกว่า 20 เรื่องที่ประเทศเม็กซิโก และถึงแม้ว่าเขาจะเดินทางไปกำกับภาพยนตร์ที่ฝรั่งเศสบ้าง แต่เขาก็ใช้ชีวิตอยู่ที่เม็กซิโกจนกระทั่งเสียชีวิตวันที่ 29 กรกฎาคม พ.ศ. 2526 ในวัย 83 ปี