องค์กรนักข่าวไร้พรมแดน

องค์กรนักข่าวไร้พรมแดน (ฝรั่งเศส: Reporters sans frontières, RSF; อังกฤษ: Reporters Without Borders, RWB) เป็นองค์การไม่แสวงหาผลกำไรเอกชนนานาชาติซึ่งสนับสนุนและปกป้องเสรีภาพสื่อและเสรีภาพข้อมูลข่าวสาร องค์กรมีฐานดำเนินงานอยู่ที่ปารีส และมีสถานะที่ปรึกษาในสหประชาชาติ ก่อตั้งโดย โรแบร์ เมนาร์

องค์กรนักข่าวไร้พรมแดนมีสองกิจกรรมหลัก อย่างแรกคือการมุ่งด้านการเซ็นเซอร์อินเทอร์เน็ตและสื่อใหม่ และอีกอย่างคือการจัดหาเครื่องมือ งบประมาน และความช่วยเหลือทางจิตใจแก่นักข่าวที่ถูกส่งไปในพื้นที่อันตราย โดยมีพันธกิจดังนี้:
องค์กรนักข่าวไร้พรมแดนแถลงว่าได้รับแรงบันดาลใจมาจาก มาตรา 19 ของปฏิญญาสากลว่าด้วยสิทธิมนุษยชน ใน พ.ศ. 2491 ซึ่งระบุว่าคนทุกคนมี "สิทธิในเสรีภาพแห่งความคิดเห็นและการแสดงออก" และสิทธิที่จะ "ค้นหา ได้รับ และ ติดต่อสื่อสาร" ข้อมูลและความคิด "โดยไม่คำนึงถึงพรมแดน".

ในทุกปีองค์กรนักข่าวไร้พรมแดนจะจัดทำดัชนีเสรีภาพสื่อเพื่อเปรียบเทียบประเทศที่โดนแทรกแซงข่าวจากรัฐ ใน พ.ศ. 2551 ประเทศไทยอยู่ในดับที่ 124 ขึ้นจากอันดับ 135 ในปี พ.ศ. 2550 (ซึ่งมีรัฐบาลจากการรัฐประหาร) ปัจจุบัน (พ.ศ. 2560) ประเทศไทยอยู่ในอันดับที่ 142

องค์กรนักข่าวไร้พรมแดน (RWB) ก่อตั้งขึ้นเมื่อ พ.ศ. 2528 โดย โรแบร์ เมนาร์ (Robert Ménard), เรมีย์ เลารี (Rémy Loury), ฌัก โมเลนา (Jacques Molénat) ,และเอมิลเลียน ฌูบีโน (Émilien Jubineau) ในเมืองมงเปอลีเย ประเทศฝรั่งเศส สำนักงานใหญ่ตั้งอยู่บนท้องถิ่นการปกครองที่ 2 ของกรุงปารีส RWB ยังมีสำนักกงานในเมืองเบอร์ลิน บรัสเซลล์ โรม สต็อกโฮล์ม ตูนิส เวียนนา และวอชิงตัน ดี.ซี. โดยสำนักงแรกในเอเชียตั้งอยู่ที่เมืองไทเป ประเทศไต้หวัน เปิดอย่างเป็นทางการเมื่อเดือนกรกฎาคม พ.ศ. 2560 RWB จัดอันดับประเทศไต้หวันว่ามีมีเสรีภาพสื่ออันดับต้น ๆ ติดต่อกันเป็นเวลาห้าปีตั้งแต่ พ.ศ. 2556 และอยู่ในอันดับที่ 45 ใน พ.ศ. 2560

แต่เดิมองค์กรทำงานเพื่อสนับสนุนสื่อทางเลือก (alternative media) แต่เกิดการขัดแย้งระหว่างผู้ก่อตั้งจนสุดท้ายเหลือเพียงเมนาร์เท่านั้น เขาเปลี่ยนทิศทางขององค์กรให้มุ่งสนับสนุนเสรีภาพสื่อ องค์กรนักข่าวไร้พรมแดนกล่าวว่าได้รับแรงบันดาลใจจากมาตรา 19 ของปฏิญญาสากลว่าด้วยสิทธิมนุษยชน พ.ศ. 2491 (ค.ศ. 1948) ซึ่งกล่าวว่าทุกคนมี "สิทธิทางเสรีภาพในการออกความคิดเห็นและในการแสดงออก" และมีสิทธิ "ค้นหา ได้รับ และบอกเล่า" ข้อมูลและความคิด "ไม่ว่าจะอยู่ที่ไหน"

เมนาร์เป็นเลขาธิการคนแรกของ RWB ต่อมา Jean-François Julliard รับหน้าที่นี้ใน พ.ศ. 2541 Christophe Deloire รับช่วงต่อ Julliard ในเดือนกรกฎาคม พ.ศ. 2555 เมื่อรับตำแหน่งอธิบดี

การกระทำโดยตรงขององค์กรนักข่าวไร้พรมแดน ได้แก่ การอุทธรณ์ต่อเจ้าหน้าที่รัฐผ่านจดหมาย การร้องทุกข์ หรือการทำข่าว RWB รวบรวทข้อมูลและจัดการตรวจสอบเสรีภาพสื่อในแต่ละภูมิภาค (ยุโรป, เอเชียแปซิฟิก, ตะวันออกกลาง, แอฟริกาเหนือ และอเมริกา) หรือหัวข้อ ผ่านเครือข่ายประกอบด้วยกว่า 150 ตัวแทนทั่วโลก หากมีความจำเป็น องค์กรจะส่งทีมเข้าประเมินสภาพแวดล้อมการทำงานสำหรับนักข่าวในประเทศเฉพาะ โดยเผยแพร่รายงานประจำปีและดัชนีด้านเสรีภาพของสื่อ (Press Freedom Index) ของแต่ละประเทศ องค์กรยังริเริ่มการรณรงค์โฆษณาด้วยความช่วยเหลือจากบริษัทโฆษณาเพื่อเพิ่มความตระหนักเกี่ยวกับการคุกคามต่อเสรีภาพสื่อและเสรีภาพข้อมูลข่าวสาร เพื่อบ่อนทำลายภาพลักษณ์ของประเทศที่ถูกเรียกว่าเป็นศัตรูของเสรีภาพการแสดงออก และเพื่อขัดขวางการสนับสนุนทางการเมืองโดยนานาประเทศต่อรัฐบาลที่โจมตีแทนที่จะป้องกันเสรีภาพข้อมูลข่าวสาร

RWB ยังจัดหาการช่วยเหลือสำหรับนักข่าวและสื่อผู้ที่ตกอยู่ในอันตรายหรือประสบความยากลำบากในการยังชีพ โดยการให้เงินเพื่อสนับสนุนนักข่าวที่อยู่ระหว่างลี้ภัยหรือที่ถูกจำคุกและครอบครัวของพวกเขารวมถึงครอบครัวของนักข่าวที่เสียชีวิต เพื่อทำให้นักข่าวสามารถหนีออกจากประเทศของตนได้หากตกอยู่ในอันตราย เพื่อซ่อมแซมผลกระทบของการทำลายช่องทางสื่อ เพื่อครอบคลุมค่าธรรมเนียมทางกฎหมายของนักข่าวที่ถูกดำเนินคดีจากการเขียนหรือค่ารักษาพยาบาลสำหรับผู้ที่ถูกโจมตี และบางทีอาจจัดหาเสื้อเกราะกันกระสุนให้นักข่าวใช้

องค์กรนักข่าวไร้พรมแดนเป็นคณะกรรมการก่อตั้งของการแลกเปลี่ยนเสรีภาพการแสดงออกนานาชาติ (International Freedom of Expression Exchange, IFEX) ซึ่งเป็นเครือค่ายเสมือนขององค์การนอกภาครัฐที่เฝ้าดูการละเมิดสิทธิการแสดงออกอย่างเสรีทั่วโลกและปกป้องนักข่าว นักเขียน และผู้อื่นที่ถูกดำเนินคดีขณะใช้สิทธิเสรีภาพการแสดงออกของตน

RWB อยู่ในกว่า 150 ประเทศผ่านตัวแทนท้องถิ่นที่ทำหน้าที่ถ่ายทอดข้อมูลข่าวสารและผ่านการร่วมมืออย่างใกล้ชิดกับคนท้องที่และกลุ่มเสรีภาพสื่อในภูมิภาค รวมถึง:

RWB ได้รับรางวัลต่าง ๆ รวมถึง:

องค์กรนักข่าวไร้พรมแดนแผยแพร่ข่าวแจก รายงานข้อเท็จจริง และวารสาร และยังเผยแพร่รายงานภารกิจในการพัฒนาประเทศใดประเทศ ภูมิภาค หรือหัวข้อใดหัวข้อหนึ่งเป็นช่วง ๆ ช่วงเดือนธันวาคมในแต่ละปี องค์กรเผยแพร่ภาพรวมประจำปีของเหตุการณ์เกี่ยวกับเสรีภาพข้อมูลข่าวสารและความปลอดภัยของนักข่าว เว็บไซต์หลัก (www.rsf.org) เข้าถึงได้ในหกภาษา (ภาษาฝรั่งเศส, ภาษาอังกฤษ, ภาษาสเปน, ภาษาอาหรับ, ภาษาจีน, และภาษาเปอร์เซีย)

RWB รวบรวมและเผยแพร่อันดับประจำปีของแต่ละประเทศบนฐานของการประเมินโดยองค์กรเกี่ยวกับบันทึกทางเสรีภาพสื่อ ประเทศเล็ก ๆ เช่น ประเทศอันดอร์ราไม่รวมอยู่ในรายงานนี้

รายงานตั้งอยู่บนฐานของแบบสอบถามที่ถูกส่งไปยังองค์กรพันธมิตรขององค์กรนักข่าวไร้พรมแดน (กลุ่มเสรีภาพการแสดงออกจำนวน 14 กลุ่มในห้าทวีป) และทั้ง 130 ตัวแทนทั่วโลก รวมถึงนักข่าว นักวิจัย นักกฎหมาย และนักเคลื่อนไหวทางสิทธิมนุษยชน

แบบสำรวจถามคำถามเกี่ยวกับการโจมตีโดยตรงต่อนักข่าวและสื่อรวมทั้งแหล่งความกดดันต่อเสรีภาพสื่อโดยอ้อม RWB ตั้งใจบันทึกว่าดัชนีนี้คำนึงถึงเสรีภาพทางสื่อเท่านั้น และไม่ได้วัดคุณภาพของข่าว เนื่องจากธรรมชาติของวิธีการสำรวมที่ตั้งบนฐานของแนวคิดของแต่ละคน อันดับของแต่ละประเทศอาจแตกต่างกันอย่างมากในแต่ละปี

ตั้งแต่ พ.ศ. 2544 องค์กรนักข่าวไร้พรมแดนได้เผยแพร่รายชื่อ "ผู้ล่าเสรีภาพสื่อ (Predators of Press Freedom)" ในแต่ละปี โดยเน้นสิ่งที่องค์กรคิดว่าเป็นการละเมิดเสรีภาพสื่ออย่างร้ายแรงที่สุด

ใน พ.ศ. 2559 RWB ระบุชื่อหัวหน้าหรือกลุ่มคนจำนวน 34 คน/กลุ่ม ว่าเป็นผู้ล่าเสรีภาพข้อมูลข่าวสาร

หัวหน้า 7 คน และกลุ่ม 10 กลุ่มถูกนำออกจากรายชื่อผู้ล่าใน พ.ศ.​ 2559

RWB เผยแพร่ "ตัวชี้วัดเสรีภาพสื่อ" บนเว็บไซต์อย่างเป็นทางการ แสดงถึงจำนวนของนักข่าว ผู้ช่วยเกี่ยวกับสื่อ พลเมืองเน็ต และนักข่าวพลเมืองที่เสียชีวิตหรือถูกจำคุกในแต่ละปี

RWB ได้ตีพิมพ์คู่มือเพื่อให้ความช่วยเหลือแก่นักข่าวและผู้เขียนบล็อก และเพื่อเพิ่มตวามตระหนัก ตัวอย่างเช่น:

RWB อัพเดท"รายชื่อศัตรูของอินเทอร์เน็ตและประเทศที่อยู่ภายใต้การสอดแนม" ในวันต่อต้านการเซ็นเซอร์ไซเบอร์โลก (World Day Against Cyber Censorship)