ไฟนอลแฟนตาซี XIII

ไฟนอลแฟนตาซี XIII เป็นเกมสมมติบทบาทที่ถูกพัฒนาและจัดจำหน่ายโดยบริษัทสแควร์เอนิกซ์ลงบนเครื่องเล่นเกม เพลย์สเตชัน 3 และ เอกซ์บอกซ์ 360 วางจำหน่ายในญี่ปุ่นเมื่อวันที่ 17 ธันวาคม พ.ศ. 2552 และจำหน่ายในอเมริกาเหนือและพื้นที่ PAL ในวันที่ 9 มีนาคม พ.ศ. 2553 เกมนี้ได้รับการเปิดเผยครั้งแรกในงาน E3 ปี ค.ศ. 2006 มีลักษณะทั้งแบบอนาคตและความเป็นธรรมชาติ ดำเนินเรื่องระหว่างดินแดนที่ยังคงความเป็นธรรมชาติและโลกของเครื่องจักร เกมนี้เป็นเนื้อเรื่องหลักของชุด "Fabula Nova Crystallis" ของเกมชุดไฟนอลแฟนตาซี
ไฟนอลแฟนตาซีภาคนี้มีตัวละครที่บังคับได้ในฉากต่อสู้ 3 ตัว การบังคับตัวละครสามารถบังคับได้อิสระเพียงตัวเดียว ส่วนอีกสองตัวจะใช้ระบบออปติมา หรือพาราไดม์ในภาคภาษาอังกฤษ เพื่อกำหนดบทบาทตัวละครว่าจะเน้นการกระทำแบบใดในการต่อสู้ โดยออปติมาจะมีทั้งหมด 6 แบบ ซึ่งทั้ง 6 แบบสามารถตั้งให้ตัวละครที่ควบคุมได้สูงสุด 6 ชุด โดยระหว่างการต่อสู้สามารถเปลี่ยนแผนของกลุ่ม แต่ไม่สามารถเปลี่ยนแผนเฉพาะตัวได้ โดยออปติมาทั้งหมด มีดังนี้ 
ก่อนการต่อสู้ ตัวละครจะสามารถเห็นตัวศัตรู และค่าพลังชีวิต (HP) ของศัตรูได้ก่อนการต่อสู้ เมื่อสัมผัสศัตรูจะมีการตัดคัทซีนเข้าสู่ฉากต่อสู้แทบจะทันที และเมื่อจบการต่อสู้ เกมจะแสดงเวลาในการกำจัดศัตรู คอมโบสูงสุด จำนวนการโจมตีเบรก และการประเมินการต่อสู้ในแต่ละรอบ แสดงเป็นจำนวนดาว สูงสุดที่ 5 ดาว

สำหรับระบบการต่อสู้จะนำระบบแอกทีฟไทม์แบทเทิล (ATB) กลับมาใช้อีกครั้ง โดยเป็นการใส่คำสั่งโดยมีการกำหนดในแต่ละคำสั่งว่าจะใช้แถบ ATB กี่หลอด (เรียกค่า ATB ในแต่ละคำสั่งว่า "คอสต์พอยท์") เมื่อใส่คำสั่งแล้วเมื่อแถบเวลาเต็มตัวละครจะดำเนินการอย่างต่อเนื่องจนหมดเทิร์นของตัวละครนั้นๆ ดังนั้นเวทมนตร์ในภาคนี้จะไม่ใช้ค่า MP จำนวนหลอด ATB จะเพิ่มเมื่อมีเหตุการณ์สำคัญ เช่น ได้มนต์อสูร เป็นต้น นอกจากนี้ ยังมีคำสั่งบางส่วนที่ต้องใช้ค่าเทคนิค (TP) ซึ่ง TP จะเพิ่มมาเมื่อจบการต่อสู้ เช่น การดูข้อมูลศัตรู การเรียกมนต์อสูรประจำตัว และเวทย์บางชนิด เป็นต้น โดยในเทรลเลอร์แรกที่ออกมานั้น คำสั่งจะเรียงลงมาในแนวตั้ง และมีการกำหนดค่า ATB สูงสุด แต่ในตัวเกมจริงคำสั่งจะเรียงในแนวนอน 2 แถว และ ATB จะแสดงเฉพาะเวลารอคำสั่ง ซึ่งสามารถใส่คำสั่งได้สูงสุด 6 คำสั่ง

สถานะเบรก หรือสแต็กเกอร์ในภาคภาษาอังกฤษ เป็นระบบใหม่ในภาคนี้ โดยเมื่อตัวละครโจมตีต่อเนื่องจนศัตรูตอบโต้ไม่ได้ในระยะเวลาหนึ่ง ตัวศัตรูจะเรืองแสงสีเหลือง เมื่อผู้เล่นโจมตีศัตรูในสภาวะนี้จะเกิดความรุนแรงมาก สถานะเบรกมีระยะเวลาจำกัด เมื่อแถบเชนที่มุมขวาบนของจอลดลงจนหมด ภาวะเบรกจะสิ้นสุดลง หากตัวละครมีการพัฒนามาก อาจโจมตีศัตรูในสถานะเบรกได้ถึงหลักหมื่น

มนต์อสูรในภาคนี้ได้จากการต่อสู้เช่นเดียวกับไฟนอลแฟนตาซี XII และมีส่วนร่วมกับตัวละครในการต่อสู้มากขึ้น โดยระบบที่เรียกว่า ไดรฟ์โหมด หรือเกสตัลท์โหมดในภาคภาษาอังกฤษ โดยอสูรจะแปลงเป็นพาหนะให้ตัวละครขับขี่เพื่อใช้ท่าโจมตีพิเศษที่สามารถใช้ได้เฉพาะโหมดนี้ แต่ละคนจะมีมนต์อสูรได้เพียงคนละหนึ่งตัวเท่านั้น ยกเว้นสโนว์ที่มีอสูรพี่น้องฝาแฝด ซึ่งระดับหรือเลเวลของมนต์อสูรจะพัฒนาตามเลเวลของผู้ใช้ นอกจากนี้ มนต์อสูรยังมีบทบาทในเนื้อเรื่องหลักของเกมอีกด้วย

การพัฒนาตัวละครในไฟนอลแฟนตาซีภาคนี้จะไม่ใช้ระบบค่าประสบการณ์ แต่จะใช้ระบบคริสตัล () ซึ่งมีความคล้ายคลึงกับระบบกระดานสเฟียร์ในไฟนอลแฟนตาซี X นั่นคือ เมื่อจบการต่อสู้แต่ละรอบ ตัวละครจะได้รับแต้มคริสตัล (:CP) เพื่อเดินในโครงข่ายคริสตัล CP ที่ได้จะมากหรือน้อยขึ้นอยู่กับระดับคริสตัล (:CL) ซึ่งจะเพิ่มมาเองเมื่อดำเนินเนื้อเรื่องไปเรื่อยๆ เป็นตัวแปรสำคัญ สำหรับโครงข่ายคริสตัล มีลักษณะเป็นข่ายสามมิติ โดยในโครงข่ายจะแบ่งออกเป็น 6 สายตามสายของออปติมา แต่ละสายประกอบด้วยอบิลิตี้ที่จับกันเป็นรูปแผ่นจาน และมีอบิลิตี้อื่นๆ แตกสาขาออกไปรอบๆ การเดินในโครงข่ายจะใช้ค่า CP เป็นตัวเดิน

สำหรับอาวุธในภาคนี้จะมีระดับ (เลเวล) และค่าประสบการณ์ ซึ่งค่าดังกล่าวจะเพิ่มเมื่อผู้เล่นนำวัตถุดิบที่ได้จากมอนสเตอร์และ/หรือสมบัติตามทางมาอัพเกรดอาวุธ เมื่อค่าประสบการณ์เพิ่มถึงระดับหนึ่ง ระดับอาวุธจะเพิ่มขึ้น ซึ่งจะมีผลต่อประสิทธิภาพของอาวุธ รวมทั้งรูปร่างของอาวุธจะมีการเปลี่ยนแปลงด้วย

ไฟนอลแฟนตาซี XIII จะกล่าวถึงโลกที่มี "ฟาลซี" (fal'Cie) สิ่งมีชีวิตที่มีคริสตัลอยู่ภายใน ผู้คนต่างนับถือฟาลซีเสมือนเทพ ผู้ที่ถูกฟาลซีเลือกให้ทำภารกิจจะเรียกว่า "ลาซี" (l'Cie) เมื่อลาซีทำภารกิจสำเร็จจะเปลี่ยนสภาพเป็นคริสตัลเพื่อรอคำสั่งใหม่ของฟาลซี แต่ถ้าทำไม่สำเร็จจะแปลงสภาพเป็นมอนสเตอร์ที่เรียกว่า "ซีท" (Cie'th)

โลกทัศน์ของภาคนี้แบ่งออกเป็นสองส่วนใหญ่ คือ "โคคูน" และ "พัลส์" หรือชื่อเต็ม "แกรนด์พัลส์" (Gran Pulse) โดยทั้งสองโลกมีฟาลซีเป็นของตนเอง ในเกมประชากรในโคคูนเริ่มกังวลว่าพวกเขาอาจถูกขับมายังพัลส์ โลกที่พวกเขาคิดว่าเป็นเหมือนนรก
ไฟนอลแฟนตาซี XIII แบ่งเนื้อเรื่องออกเป็น 2บท เนื้อหาเป็นการผจญภัยของตัวละครหลักหกตัว ตั้งแต่การเดินทางโดยรถไฟจากโคคูนสู่พัลส์ การกลายเป็นลาซี การต่อสู้กับรัฐบาลศักดิ์สิทธิ์ของพัลโคคูน (แซงค์ทัม) นำโดยการานธ์หรือฟาลซีบาแทนเดอร์ลัส ราชาแห่งโคคูนฟาลซีที่ต้องการทำลายโคคูนไปจนถึงการช่วยเหลือมิให้โคคูนตกลงสู่พัลส์

รัฐบาลศักดิ์สิทธิ์ของโคคูน ซึ่งการานธ์ ไดส์ลีย์ เป็นผู้นำ มีเป้าหมายหลักคือ การเปิดประตูแห่งความตายเพื่อเรียกให้ผู้สร้างโลกกลับมา จึงสร้างความหวาดกลัวเหล่าลาซีจากพัลส์แก่มนุษย์บนโคคูน แต่การจำแนกเหล่าลาซีที่ปะปนกับมนุษย์ทั่วไปนั้นทำได้ยาก จึงต้องส่งกลุ่มคนที่ต้องสงสัยทั้งหมดไปยังพัลส์ โลกเบื้องล่างที่ประชากรในโคคูนต่างหวาดกลัว คนกลุ่มที่ถูกส่งมายังพัลส์ในช่วงต้นเกมก็คือ ชาวเมืองโบดัมที่ไลท์นิ่งอาศัยอยู่ นอกจากไลท์นิ่งที่โดยสารขบวนนี้แล้ว ยังมีซาสซ์ที่มีลูกชายเป็นลาซี สโนว์ที่ต้องการตามหาเซร่า น้องสาวของไลท์นิ่งและคู่หมั้นของเขา โฮป และวานิลล์ รวมอยู่ด้วย

เมื่อรถไฟมาถึงเขตชายขอบ ไลท์นิ่งและพรรคพวกได้ปฏิบัติการโจมตีเหล่าทหารของรัฐบาล (ไซคอม) และช่วยเหลือผู้คน จากนั้นจึงมุ่งหน้าไปยังโบราณสถานจากพัลส์ ณ ที่นั้น พวกเขาได้พบกับเซร่า แต่เธอก็กลายเป็นคริสตัลเสียแล้ว กลุ่มตัวเอกจึงไปขอร้องฟาลซีอะนิมาที่เฝ้าโบราณสถานให้ช่วยเซร่า แต่ฟาลซีอนิมากลับเข้าต่อสู้ เมื่อใกล้สิ้นชีพอะนิมาได้ส่งพวกเขาไปหาฟาลซีพัลส์และสาปพวกเขาให้กลายเป็นลาซี

เมื่อทั้งหมดกลายเป็นลาซี จึงได้ออกผจญภัยเพื่อตามหาความจริง และได้เจอกับการานธ์ ซึ่งที่จริงก็คือบาแทนเดอร์ลัส ราชาแห่งฟาลซี ผู้เคืองแค้นออร์แฟน ฟาลซีของพัลส์ที่ทรยศมาอยู่ฝ่ายโคคูน บาแทนเดอร์ลัสต้องการทำลายโคคูนทิ้ง โดยใช้กลุ่มตัวเอกให้เรียกแร็กนาร็อกอีกครั้ง จากนั้นกลุ่มตัวเอกได้ผจญภัยเข้าไปในพัลส์ ผ่านศัตรูโหดร้ายมากมาย จนกระทั่งได้เจอกับบาแทนเดอร์ลัสอีกครั้ง บาแทนเดอร์ลัสได้ฝากให้ปฏิบัติภารกิจทีเขามอบหมายให้สำเร็จ และทิ้งยานไว้ให้ตัวเอกกลับไปยังโคคูน เมื่อกลุ่มตัวเอกกลับไปยังโคคูนก็พบว่า สัตว์ขนาดมหึมาจากพัลส์ได้มุ่งตรงเข้าสู่โคคูนเป็นจำนวนมาก ทุกคนจึงฝ่าพวกมันไปยังเซ็นทรัลทาวเวอร์ หอคอยกลางมหานครเอเดน เพื่อพบกับบาแทนเดอร์ลัสอีกครั้ง

เมื่อมาถึงใจกลางหอคอย กลุ่มตัวเอกได้สู้กับบาแทนเดอร์ลัสเป็นครั้งสุดท้าย เมื่อชนะแล้วทุกคนต่างดีใจยกเว้นไลท์นิ่งที่สังหรณ์ใจบางอย่าง และแล้ว มิเนอร์วา นกที่คอยติดตามบาแทนเดอร์ลัสมาตลอดได้พุ่งเข้ารวมร่างกับบาแทนเดอร์ลัสเป็นออร์แฟน ฟาลซีผู้สร้าง และกำลังจะเป็นผู้ทำลายโลกทั้งสอง ออร์แฟนได้ทรมานวานิลล์และฟาง สองผู้รอดชีวิตจากสงครามเมื่อ 600 ปีก่อน และเป็นผู้เรียกแร็กนาร็อกมาทำลายโลก โดยหวังให้เรียกมนต์อสูรตนนั้นออกมาอีกครั้ง แต่ด้วยพลังของเพื่อนทุกคนทำให้ทั้งสองควบคุมสติและร่วมมือกันกำจัดออร์แฟนจนสำเร็จ

เมื่อออร์แฟนสิ้นชีพ ก็เปรียบเหมือนแกนค้ำจุนโคคูนได้ทลายลงด้วย โคคูนกำลังจะร่วงลงสู่พัลส์ วานิลล์และฟางจึงประสานใจกันเกิดเป็นแร็กนาร็อกที่ไม่ได้เป็นผู้ทำลายอีกต่อไป หากแต่เป็นผู้คุ้มครองโคคูน แร็กนาร็อกได้แปลงพลังของตนและของพัลส์ทั้งหมดเป็นเสาคริสตัลค้ำโคคูนไม่ให้ตกลงสู่พัลส์ ทำให้มนุษย์รอดพ้นหายนะครั้งใหญ่นี้ได้
มะซะชิ ฮะมะอุซุ ผู้ประพันธ์ร่วมดนตรีประกอบเกมภาค X ได้กลับมาทำเพลงให้ภาคนี้ โดยมีวงดุริยางค์ฟิลฮาร์โมนิกแห่งวอร์ซอบรรเลงเพลง ร่วมกับการใช้เสียงสังเคราะห์ เพลงนำของเกมในภาคนี้ชื่อว่า "Because You're Here" (,) และ Eternal Love ขับร้องโดย ซายูริ ซุงะวาระ ซึ่งทั้งสองเพลงประพันธ์โดย โนะบุโอะ อุเอะมัตสึ สำหรับในเวอร์ชันอเมริกาเหนือจะเปลี่ยนเพลง Kimi ga Iru Kara เป็นเพลง "My Hands" ในอัลบั้ม Echo ของเลโอนา ลิวอิส โดยอัลบั้มเพลงประกอบเกมวางจำหน่ายเมื่อวันที่ 27 มกราคม พ.ศ. 2553 นอกจากนี้ ยังมีอัลบั้มเพลงประกอบเกมเพิ่มเติม "Final Fantasy XIII Original Soundtrack PLUS" ซึ่งประกอบด้วยเพลงที่นำมาเรียบเรียงใหม่เพื่อใช้ในเกม เพลงจากเวอร์ชันภาษาอังกฤษ เพลงในเทรลเลอร์ และเพลงจากเวอร์ชันทดสอบ วางจำหน่ายเมื่อวันที่ 26 พฤษภาคม พ.ศ. 2553F