ธงชาติเซอร์เบีย

ธงชาติเซอร์เบีย เป็นธงสามสีพื้นสีอุดมการณ์ร่วมสลาฟ (Pan-Slavic colours) โดยแบ่งภายในเป็นแถบแนวนอน 3 ริ้ว มีสีแดงอยู่บนสุด สีน้ำเงินอยู่กลาง สีขาวอยู่ล่าง ธงดังกล่าวนี้ได้ปรากฏอยู่ในประวัติศาสตร์เซอร์เบียในรูปแบบต่างๆ ที่หลากหลาย และถือกันว่าเป็นธงชาติของชนชาวสลาฟทั้งมวล สำหรับธงที่ใช้ในราชการนั้นจะมีรูปตราอาร์มแผ่นดินอย่างย่อของเซอร์เบียอยู่ตรงกลาง โดยตำแหน่งของตรานั้นจะห่างจากด้านซ้ายของธง 1 ใน 7 ส่วนของความยาวธง

ธงลักษณะข้างต้นนี้เดิมเคยใช้เป็นธงชาติของราชอาณาจักรเซอร์เบียตั้งแต่ปี ค.ศ. 1882 จนถึงปี ค.ศ. 1918 เมื่อเซอร์เบียเข้าร่วมในราชอาณาจักรเซอร์เบีย, โครเอเชีย และสโลวีเนีย ต่อมาในปี ค.ศ. 1945 เซอร์เบียได้กลายเป็นสาธารณรัฐภายใต้การปกครองของสหพันธ์สาธารณรัฐสังคมนิยมยูโกสลาเวีย รูปดาวแดงของลัทธิคอมมิวนิสต์จึงได้ถูกเพิ่มลงบนธงชาติเซอร์เบียตราบจนกระทั่งได้มีการยกเลิกอย่างเป็นทางการในปี ค.ศ. 1992 สำหรับธงที่ใช้อยู่ในปัจจุบันนี้เป็นธงที่ได้รับการรับรองจากรัฐสภาเซอร์เบียอย่างเป็นทางการเมื่อวันที่ 16 สิงหาคม ค.ศ. 2004 ต่อมาเมื่อเซอร์เบียได้มีการประกาศรัฐธรรมนูญใหม่ในปี ค.ศ. 2006 การใช้ธงสามสีแดง-น้ำเงิน-ขาว เป็นธงชาติ จึงได้รับการรับรองอย่างเป็นทางการตามรัฐธรรมนูญ (พร้อมกันกับตราแผ่นดินและเพลงชาติ) โดยทั้งธงชาติและธงรัฐบาลนั้นถือเป็นธงที่มีสถานะเท่าเทียมกัน ธงของเซอร์เบียแบบที่ไม่มีตราแผ่นดินนั้น เดิมเคยใช้ในฐานะของธงชาติและธงราชการ นับตั้งแต่การประกาศรัฐธรรมนูญฉบับ ค.ศ. 2006 เป็นต้นมา ธงนี้มีสถานะเป็นธงชาติเพียงธงเดียวเท่านั้น

ธงชาติเซอร์เบียมีลักษณะกว้าง 2 ส่วน ยาว 3 ส่วน ความกว้างของแต่ละแถบสีทั้งสามแถบเป็น 1 ใน 3 ของความกว้างทั้งหมด โดยใช้ค่าสีแต่ละสีดังนี้

คำบรรยายลักษณะธงของเซอร์เบียที่เก่าแก่ที่สุดปรากฏอยู่ในเอกสารคำพรรณาว่าด้วยทรัพย์สมบัติของกษัตริย์สเตฟาน วลาดิสลาฟ ซึ่งได้ถูกเก็บรักษาไว้ที่สาธารณรัฐดูรอฟนิก ในเอกสารดังกล่าวได้ระบุถึงธงอย่างหนึ่งด้วยภาษาละตินว่า "vexillum unum de zendato rubeo et blavo" หมายถึง "ธงซึ่งทำด้วยผ้าสีแดงและสีน้ำเงินผืนหนึ่ง" อย่างไรก็ตามข้อมูลดังกล่าวนี้ไม่สามารถบอกได้ว่ารายละเอียดของธงนี้เป็นอย่างไร มีการจัดเรียงแถบสีอย่างไรกันแน่ รูปธงสีแดง-น้ำเงินซึ่งได้แสดงตัวอย่างไว้ในบทความนี้เป็นเพียงตัวอย่างหนึ่งของธงดังกล่าวซึ่งมักมีการใช้ประดับเพื่อรำลึกถึงเหตุการณ์สำคัญทางประวัติศาสตร์ของเซอร์เบียในยุคกลาง สำหรับอายุของการใช้ธงนั้น แม้ว่ากษัตริย์วลาดิสลาฟจะทรงครองราชย์ระหว่าง ค.ศ. 1234 - 1243 และสวรรคตในปี ค.ศ. 1264 แต่การใช้ธงดังกล่าวน่าจะมีมาก่อนนั้น โดยประมาณว่าไม่เกินช่วงคริสต์ศตวรรษที่ 13

ภาพวาดธงของเซอร์เบียที่เก่าที่สุดเท่าที่มีการค้นพบปรากฏอยู่ในแผนที่ในปี ค.ศ. 1339 ของแองเจลิโน ดุลเซิร์ท (Angelino Dulcert) นักวาดแผนที่ในช่วงคริตส์ศตวรรษที่ 14 ชาวสเปน ในแผนที่ดังกล่าวได้ปรากฏรูปธงของดินแดนต่างๆ จำนวนหนึ่ง ซึ่งรูปธงของเซอร์เบียในแผนที่ดังกล่าวปรากฏอยู่เหนือจุดบอกตำแหน่งเมืองสโกเปีย (ระบุชื่อในแผนที่ "Skopi") โดยมีชื่อประเทศเซอร์เบีย ("Seruja") กำกับไว้ที่ด้านต้นของธง รูปของธงนั้นแสดงด้วยรูปนกอินทรีสองหัวสีแดงบนพื้นธงสีเหลือง

ในยุคแห่งการลุกขึ้นสู้ครั้งแรกของชาวเซิร์บ ได้ปรากฏการธงต่างเป็นสัญลักษณ์ในการรบอย่างหลากหลาย ท่ามกลางธงเหล่านี้ มีอยู่ธงหนึ่งที่มีความเกี่ยวโยงมาถึงธงชาติเซอร์เบียยุคปัจจุบัน ได้แก่ ธงของมาเตยา เนนาโดวิช (Mateja Nenadović) อาร์คบิชอปชาวเซิร์บซึ่งเป็นผู้นำสำคัญคนหนึ่งในการลุกขึ้นสู้ครั้งนั้น ธงดังกล่าวนั้นเป็นธงสีขาว-แดง-น้ำเงิน ภายในธงมีรูปกางเขน 3 รูป บรรดากองทัพที่เข้าร่วมในการลุกขึ้นสู้ครั้งนั้น โดยทั่วไปจะใช้ธงสีเหลืองมีรูปเครื่องหมายต่างๆ เป็นสัญลักษณ์ ส่วนธงของวอยโวดต่างๆ (voivode - ชื่อเขตการปกครองเทียบเท่าระดับมณฑลหรือจังหวัดของรัฐในคาบสมุทรบอลข่าน) มักจะใช้ธงสีแดง-ขาว ทำด้วยผ้าไหม มีรูปเครื่องหมายนกอินทรีสองหัวตามแบบตราอาร์มของรัสเซีย ธงเหล่านี้อาจใช้พื้นสีเป็นสีอื่นๆ ได้เช่นกัน เช่น แดง-เหลือง, แดง-ขาว-น้ำเงิน, และ แดง-น้ำเงิน ทั้งนี้ขึ้นอยู่กับสีของตราสัญลักษณ์ที่หน่วยการปกครองของตนเองใช้อยู่ สัญลักษณ์ที่มักปรากฏในธงยุคนี้บ่อยที่สุดได้แก่กางเขนเซอร์เบีย รองลงมาคือตราอาร์มของดินแดนทรีบัลเลีย (Tribalia) และกางเขนรูปแบบอื่นๆ

รัฐธรรมนูญเซอร์เบียในปี ค.ศ. 1835 ได้ระบุถึงลักษณะของธงชาติเซอร์เบียว่าเป็นธงสามสีแบบแนวนอน มีแถบสีแดง สีขาว และสีน้ำเงินเข้ม (ในต้นฉบับใช้คำว่า "čelikasto-ugasita" ซึ่งหมายถึงสีน้ำเงินเข้มจนเกือบดำ) รัฐธรรมนูญดังกล่าวถูกวิพากษ์วิจารณ์อย่างมาก โดยเฉพาะอย่างยิ่งจากรัสเซีย และแบบธงดังกล่าวเองก็ถูกมองว่าเป็นการจงใจเลือกให้พ้องกับธงรัฐบาลปฏิวัติของฝรั่งเศส (ในปี ค.ศ. 1835 ฝรั่งเศสอยู่ในยุคของราชวงศ์บูร์บงฟื้นฟู ใช้ธงสีขาวเป็นสัญลักษณ์) หลังจากนั้นไม่นาน จักรวรรดิออตโตมันจึงได้เรียกร้องให้ มิโลส ออร์เบโนวิกที่ 1 เจ้าผู้ครองราชรัฐเซอร์เบีย ให้ร่างรัฐธรรมนุญใหม่โดยมีบทบัญญัติว่าด้วยธงชาติและตราแผ่นดิน และหลังจากนั้นไม่นาน จึงได้มีราชโองการของจักรพรรดิแห่งออตโตมันในปีนั้น อนุญาตให้ชาวเซิร์บสามารถใช้ธงเดินเรือทะเลของตนเองได้ โดยธงดังกล่าวเป็นธงสามสี เรียงแถบสีแดงอยู่บน สีน้ำเงินอยู่กลาง และสีขาวอยู่ล่าง นับได้ว่าเป็นการปรากฏขึ้นครั้งแรกของแถบสีธงที่กลายเป็นธงชาติเซอร์เบียปัจจุบัน.

แถบสีธงดังกล่าวนั้นเป็นการเรียงแถบสีกลับกันกับธงชาติรัสเซียอย่างชัดเจน เรื่องเล่าต่างๆ ของชาวเซอร์เบียหลายเรื่องที่ยังคงอยู่ถึงทุกวันนี้ส่วนหนึ่งมักเป็นเรื่องของสาเหตุที่แถบสีธงเซอร์เบียสลับกับธงรัสเซีย ยกตัวอย่างเช่น

ในระหว่างสงครามโลกครั้งที่ 1 การใช้สามสีของเซอร์เบียได้กลายเป็นสิ่งต้องห้ามในเซอร์เบียส่วนที่ถูกยึดครอง เมื่อสิ้นสุดสงครามแล้วจึงได้มีการสถาปนาราชอาณาจักรยูโกสลาเวียขึ้น ธงของเซอร์เบียจึงไม่ปรากฏในยุคนี้เพราะเซอร์เบียได้กลายเป็นเขตการปกครองหนึ่งของยูโกสลาเวีย ต่อมาในช่วงหลังสิ้นสุดสงครามโลกครั้งที่ 2 สันนิบาตคอมมิวนิสต์แห่งยูโกสลาเวียได้มีอำนาจในการปกครองประเทศในปี ค.ศ. 1945 จึงได้มีการแบ่งเขตการปกครองของยูโกสลาเวียเป็น 6 สาธารณรัฐย่อย ซึ่งหนึ่งในจำนวนนั้นก็มีเซอร์เบียรวมอยู่ด้วย ในช่วงเวลาดังกล่าวนี้เอง ดาวแดงของลัทธิคอมมิวนิสต์ก็ได้ถูกเพิ่มเข้ามาในธงชาติเซอร์เบียเดิมเพื่อใช้เป็นธงของสาธารณรัฐสังคมนิยมเซอร์เบีย โดยธงดังกล่าวนี้ใช้เป็นธงของมอนเตเนโกรในช่วงเวลาเดียวกันด้วย อนึ่ง ลักษณะของธงเซอร์เบียในยุคนี้ถือว่าคล้ายคลึงอย่างยิ่งกับธงชาติยูโกสลาเวีย ซึ่งใช้ธงสามสีมีรูปดาวแดงอยูกลางธง

เมื่อยูโกสลาเวียล่มสลายในปี ค.ศ. 1992 รูปดาวแดงจึงถูกยกเลิกและกลับมาใช้ธงสามสี แดง-น้ำเงิน-ขาว เป็นธงชาติเซอร์เบียอีกครั้ง (ในนามเซอร์เบียและมอนเตเนโกร) โดยคงอัตราส่วนความกว้างต่อความยาวธงไว้ที่ 1:2 ดังเช่นธงในสมัยยูโกสลาเวีย จนกระทั่งมีการเปลี่ยนแปลงแบบธงมาเป็นแบบปัจจุบันในปี ค.ศ. 2006 โดยคงลักษณะของธงไว้ตามเดิม แต่แก้ไขอัตราส่วนความกว้างต่อความยาวธงเป็น 2:3