การวิจารณ์ภาพยนตร์

การวิจารณ์ภาพยนตร์ หรือ การวิพากษ์ภาพยนตร์ () เป็นการวิเคราะห์และประเมินคุณค่าของภาพยนตร์และสื่อภาพยนตร์ คำศัพท์นี้มักใช้สลับกับคำว่า 'การรีวิวภาพยนตร์' (film review) "การรีวิวภาพยนตร์" มีความหมายแฝงถึงการแนะนำซึ่งมุ่งเป้าหมายที่ผู้บริโภค มักจะเขียนเชิงพรรณนาและตัดสินภาพยนตร์ใหม่เพียงเรื่องเดียว "การวิจารณ์ภาพยนตร์" ไม่ได้มีรูปแบบของการรีวิว มักเป็นการวิเคราะห์ภาพยนตร์เรื่องนั้น ๆ ในเชิงประวัติศาสตร์ของการพัฒนาและเชื่อมโยงกับบริบทดั้งเดิม ความสำคัญและความหมายของภาพยนตร์ในเชิงคุณค่าและประสบการณ์จากการพัฒนาผ่านประเด็นหลักของภาพยนตร์ (เช่น แก่นเรื่อง การเล่าเรื่อง ตัวละคร) การเชื่อมโยงกับองค์ประกอบของภาพยนตร์ และการเชื่อมโยงกับสังคมและวัฒนธรรม

โดยทั่วไปการวิจารณ์ภาพยนตร์สามารถแบ่งออกได้เป็น 2 ประเภท คือ การวิจารณ์ทางสื่อมวลชนซึ่งมักปรากฏในหนังสือพิมพ์ นิตยสาร สื่อมวลชนอื่นที่เป็นที่นิยม และหนังสือ และการวิจารณ์เชิงวิชาการโดยนักวิชาการที่มีการค้นคว้าทฤษฎีภาพยนตร์และตีพิมพ์บทความในวารสารวิชาการ การวิจารณ์ภาพยนตร์เชิงวิชาการมักไม่ใช้รูปแบบของการรีวิว แต่มักจะวิเคราะห์ภาพยนตร์และแสดงมุมมองต่าง ๆ ในทางประวัติศาสตร์หรือภูมิหลังของภาพยนตร์ตามประเภทภาพยนตร์ (genre) นั้นๆ หรือประวัติของภาพยนตร์ของภาพยนตร์ทั้งหมด

เว็บไซต์ อย่างเช่น รอตเทน โทเมโทส์ และ เมทาคริติก พยายามหาวิธีใช้ประโยชน์ของการรีวิวภาพยนตร์โดยรวบรวมข้อมูลจากแหล่งข้อมูลหลาย ๆ แหล่ง ประมวลแหล่งข้อมูล และกำหนดวิธีให้คะแนนเพื่อวัดการรับรู้ภาพยนตร์ที่ได้รับผ่านทางออนไลน์

บล็อกได้เปิดโอกาสให้แก่นักวิจารณ์สมัครเล่นคลื่นลูกใหม่ในการแสดงความคิดเห็นเกี่ยวกับภาพยนตร์ บล็อกที่รีวิวภาพยนตร์อาจมุ่งเน้นเฉพาะประเภทภาพยนตร์ ผู้กำกับ นักแสดง หรือเฉพาะภาพยนตร์ในหมวดหมู่ที่สนใจ เพื่อน เพื่อนของเพื่อน หรือผู้อ่านทั่วไปสามารถเข้าเยี่ยมบล็อกและมักจะให้ความคิดเห็นของตนเกี่ยวกับภาพยนตร์ และ/หรือความเห็นต่อผู้เขียนรีวิว เว็บไซต์ประเภทรีวิวนี้สามารถรวมกลุ่มคนที่มีความคิดแนวเดียวกันเข้ามาหาบล็อกเพื่อที่จะติดตามนักวิจารณ์ที่มีแนวโน้มการวิจารณ์ที่คล้ายคลึงกับของตน ผลสำรวจของไทยในปี พ.ศ. 2557 พบว่า บล็อกเป็นพื้นที่ที่มีนักวิจารณ์ภาพยนตร์มากที่สุดในบรรดาสื่อออนไลน์ทั้งหมด ตัวอย่างของบล็อกนักวิจารณ์ภาพยนตร์ไทย ได้แก่ บล็อกแก๊งและบล็อกกาซีน ประชาไท กำรสร้างบทวิจารณ์ไทยที่เน้นคุณค่าทางสุนทรียศาสตร์ของภาพยนตร์นั้นยังมีน้อยมำก บล็อกเป็นพื้นที่สำคัญในกำรสร้างงานวิจารณ์ภาพยนตร์ของไทย นอกจากนี้ YouTube ยังทำหน้าที่เป็นเวทีสำหรับนักวิจารณ์ภาพยนตร์สมัครเล่นได้ด้วย

บางเว็บไซต์มีความเชี่ยวชาญเฉพาะทางในการรีวิวหรือแนะนำภาพยนตร์ ตัวอย่างเช่น การให้ตำปรึกษาแก่ผู้ปกครองเพื่อใช้ในการตัดสินความเหมาะสมของภาพยนตร์สำหรับเด็ก มีเว็บไซต์ที่มุ่งให้ความสำคัญในมุมมองทางศาสนา (เช่น CAP Alert) บางเว็บไซต์ยังเน้นเฉพาะเรื่องเชิงลึก เช่น วิทยาศาสตร์ในภาพยนตร์ประเภทนวนิยาย บางเว็บไซต์ก็รีวิวเชิงลึกโดยบุคคลอิสระที่ไม่สังกัดหน่วยงานใดๆ บางแห่งห้ามโฆษณาและให้ความคิดเห็นทีตรงไปตรงมาโดยไม่มีผลประโยชน์ตอบแทนทางการค้า นักวิจารณ์ภาพยนตร์กลุ่มนี้มักจะมีพื้นฐานการศึกษทางด้านภาพยนตร์

สมาคมวิจารณ์ภาพยนตร์ออนไลน์ (Online Film Critics Society) เป็นสมาคมนานาชาติของสายอาชีพนักวิจารณ์ภาพยนตร์ทางอินเทอร์เน็ต ซึ่งประกอบด้วยนักเขียนจากทั่วโลก ส่วนชมรมนักวิจารณ์ภาพยนตร์ออนไลน์แห่งนิวยอร์ก (New York Film Critics Online) จัดการความคิดเห็นและการรีวิวภาพยนตร์โดยนักวิจารณ์เฉพาะในพื้นที่ของรัฐนิวยอร์กและใกล้เคียง 3 รัฐ

การวิจารณ์ภาพยนตร์ทางวิขาการ มักรู้จักกันว่าเป็น ทฤษฎีภาพยนตร์ หรือภาพยนตร์ศึกษา บทวิจารณ์ทางวิชาการเป็นการสำรวจภาพยนตร์มากกว่าบทรีวิว นักวิจารณ์ในกลุ่มนี้พยายามที่จะตรวจสอบ หาเหตุผลของผลงานภาพยนตร์ที่ประสบความสำเร็จในทางสุนทรียศาสตร์หรือการเมือง ความหมายและผลกระทบที่มีต่อคนทั่วไป โดยปรกตินักวิจารณ์กลุ่มนี้มักจะนำเสนอบทความในวารสารวิชาการและตำรา ซึ่งมักอยู่ในสังกัดของสำนักพิมพ์มหาวิทยาลัย หรือนิตยสารระดับบน

การวิจารณ์ภาพยนตร์ทางวิชาการส่วนใหญ่มักจะมีรูปแบบคล้าย ๆ กัน คือ มีบทสรุปของพล็อตเรื่องของภาพยนตร์เพื่อทบทวนความจำของผู้อ่าน หรือเสริมแนวคิดต่างๆ ในประเภทของภาพยนตร์นั้น ๆ หลังจากนั้นก็อภิปรายเกี่ยวกับบริบททางวัฒนธรรม แก่นเรื่อง (major themes) และการทำซ้ำ และรายละเอียดเกี่ยวกับสิ่งที่สืบทอดของภาพยนตร์