หม่อมราชวงศ์นริศรา จักรพงษ์

หม่อมราชวงศ์นริศรา จักรพงษ์ [นะ-ริด-สา] (เกิด: 2 สิงหาคม พ.ศ. 2499) เป็นพระธิดาในพระเจ้าวรวงศ์เธอ พระองค์เจ้าจุลจักรพงษ์ กับหม่อมเอลิสะเบธ จักรพงษ์ ณ อยุธยา (Elisabeth Hunter; 29 พฤศจิกายน พ.ศ. 2458 - 27 พฤศจิกายน พ.ศ. 2514) และเป็นพระนัดดาในสมเด็จพระอนุชาธิราช เจ้าฟ้าจักรพงษ์ภูวนาถ กรมหลวงพิษณุโลกประชานาถ

หม่อมราชวงศ์นริศราสมรสครั้งแรกกับคุณแอลเลน เลวี่ มีบุตรชาย 1 คนคือ จุลจักร จักรพงษ์ หรือ "เล็ก" หรือ "ฮิวโก้" และสมรสครั้งที่สองกับกอสวัสดิ์ สวัสดิวัตน์ ทอมสัน (กี้, บุตรชายของ หม่อมราชวงศ์สายสวัสดี สวัสดิวัตน์ ทอมสัน กับ แกรี ทอมสัน) มีบุตรชายอีก 1 คนคือภูวสวัสดิ์ จักรพงษ์ หรือ "กู้"

หม่อมราชวงศ์นริศรา เกิดที่กรุงลอนดอน ประเทศอังกฤษ ตั้งชื่อโดยพระเจ้าวรวงศ์เธอ พระองค์เจ้าจุลจักรพงษ์ ตามพระนามของ สมเด็จพระเจ้าบรมวงศ์เธอ เจ้าฟ้ากรมพระยานริศรานุวัดติวงศ์ เธอใช้ชีวิตวัยเด็กส่วนใหญ่ในบ้านหลังใหญ่บนเนินเขา ณ มณฑลคอร์นวอลล์ เขตชนบทของอังกฤษ แต่ก็กลับกรุงเทพๆ อยู่บ่อยครั้งศึกษาชั้นต้นที่โรงเรียนจิตรลดา รุ่นเดียวกับสมเด็จพระเจ้าลูกเธอ เจ้าฟ้าจุฬาภรณวลัยลักษณ์ อัครราชกุมารี ในวัยเด็กท่านติดตาม พระเจ้าวรวงศ์เธอ พระองค์เจ้าจุลจักรพงษ์ ไปมา ระหว่างประเทศไทย กับประเทศอังกฤษ บ่อยครั้ง

แต่เมื่ออายุได้ 7 ขวบ พระเจ้าวรวงศ์เธอ พระองค์เจ้าจุลจักรพงษ์ก็สิ้นพระชนม์ด้วยโรคมะเร็ง และไม่กี่ปีหม่อมเอลิสะเบธ ก็ถึงแก่อนิจกรรมด้วยโรคมะเร็งเช่นกัน จึงย้ายไปอยู่กับน้าที่ค่อนข้างเอียงซ้ายและไม่ชอบความเป็น “เจ้า” จึงสบประมาทว่า ชีวิตนี้คงไม่เอาไหน ต่อมาเมื่ออายุ 18 ปีจึงออกจากบ้านน้า ขณะนั้นไม่มีอะไรติดตัวมาเลย โดยทำงานเลี้ยงด้วยลำแข้งตัวเอง ทำงานเสิร์ฟอาหาร

จากนั้นเรียนชั้นมัธยมที่คอร์นวอลล์และเรียนระดับอุดมศึกษาด้านภาษาจีน และเปลี่ยนเป็นสาขาประวัติศาสตร์ศิลป์วิทยาจนจบปริญญาบัณฑิต เกียรตินิยมอันดับ 1 จาก Courtauld Institute จากนั้นจึงมาเป็นอาจารย์สอนวิชาประวัติศาสตร์ศิลป์วิทยา ที่มหาวิทยาลัยศิลปากร และสอนภาษาอังกฤษที่โรงเรียนจิตรลดา ได้ทำงานกับทหารในโครงการป้องกันตัวเองตามชายแดน ซึ่งเป็นโครงการที่ได้รับเงินสนับสนุนจากสหรัฐอเมริกา

ทางด้านชีวิตส่วนตัวสมรสครั้งแรกกับ แอลเลน เลวี่ ด้วยวัยแตกต่างกันมากกว่า 20 ปี ต้องแยกทางกันในที่สุด โดยมีลูกชายด้วยกัน 1 คน คือ จุลจักร จักรพงษ์ หรือ ฮิวโก้ อดีตดาราและนักร้อง จากนั้นแต่งงานกับกี้-กอสวัสดิ์ สวัสดิวัตน์ บุตรชาย หม่อมราชวงศ์สายสวัสดี สวัสดิวัตน์ ซึ่งต่างเป็นลูกครึ่งที่มีรสนิยมและการใช้ชีวิตคล้ายกัน โดยมีบุตรชายคือ กู้-ภูวสวัสดิ์ จักรพงษ์ เธอและครอบครัวใช้ชีวิตไป-มาระหว่างไทยและอังกฤษ

ปัจจุบันท่านใช้ชีวิตส่วนใหญ่อยู่ในประเทศอังกฤษ เป็นประธานมูลนิธิโลกสีเขียว เป็นประธานกรรมการสำนักพิมพ์ริเวอร์บุ๊คส์ ซึ่งเป็นสำนักพิมพ์ที่เน้นพิมพ์หนังสือเกี่ยวกับประวัติศาสตร์ ศิลปะ และวัฒนธรรมไทย อีกทั้งในปัจจุบันก็ได้เปิดวังจักรพงษ์เป็นโรงแรมหรูขนาดเล็กชื่อว่าจักรพงษ์วิลล่าแอนด์ไดน์นิ่ง โดยมีคุณไพศาลย์ เปี่ยมเมตตาวัฒน์เป็นผู้ดูแลงานทั้งหมด

หม่อมราชวงศ์นริศราเป็นผู้ใส่ใจกับปัญหาสิ่งแวดล้อมและสิทธิมนุษยชนมานาน เธอเป็นประธานผู้ก่อตั้งมูลนิธิโลกสีเขียว

หม่อมราชวงศ์นริศรา เป็นหนึ่งในผู้ได้รับเชิญให้เป็นผู้ถือคบเพลิงโอลิมปิก ในพิธีวิ่งคบเพลิงโอลิมปิก 2008 ช่วงเดินทางผ่านประเทศไทย ในวันที่ 19 เมษายน พ.ศ. 2551 ในฐานะประธานมูลนิธิโลกสีเขียว ที่มีบทบาทในการอนุรักษ์สิ่งแวดล้อม แต่หลังเกิดเหตุการณ์ความไม่สงบในทิเบต ซึ่งมีผู้เสียชีวิตหลายสิบรายในลาซา ทิเบต ในเดือนมีนาคม พ.ศ. 2551 หม่อมราชวงศ์นริศรา ได้ประกาศถอนตัวจากการเป็นผู้ถือคบเพลงดังกล่าว เพื่อเป็นการประท้วงการละเมิดสิทธิมนุษยชนของรัฐบาลจีน

ผลงานประพันธ์ เช่น หนังสือแคทยาและเจ้าฟ้าสยาม พจนานุกรมอังกฤษ-ไทย ทำร่วมกับ Oxford University Press และทีมงานจากศูนย์การแปลจุฬาฯ ,"ถึงลูกชายเล็ก" ซึ่งเป็นพระราชหัตถเลขารัชกาลที่ 5 ถึงทูลกระหม่อมปู่