อำเภอเรณูนคร

เรณูนคร เป็นอำเภอหนึ่งในจังหวัดนครพนม มีสภาพภูมิประเทศที่สวยงาม มีประเพณีท้องถิ่นที่งดงาม และยังมีชื่อเสียงว่าเป็นถิ่นสาวงามอีกด้วย เรณูนครนับเป็นอำเภอที่มีชื่อเสียงมากแห่งหนึ่งในจังหวัดนครพนม และมักจะเป็นอำเภอต้น ๆ ที่ได้รับการแนะนำในฐานะแหล่งท่องเที่ยวสำคัญของจังหวัดอยู่เสมอ

อำเภอเรณูนครอยู่ห่างจากตัวอำเภอเมืองนครพนมลงไปทางใต้ 51 กิโลเมตร ตามทางหลวงแผ่นดินหมายเลข 212 (หนองคาย-ต่อเขตเทศบาลนครอุบลราชธานี) สภาพโดยทั่วไปเป็นที่ราบ มีอาณาเขตติดต่อกับเขตการปกครองข้างเคียงดังต่อไปนี้

มีการจัดตั้ง กิ่งอำเภอเรณูนคร ขึ้นโดยแยกจากอำเภอธาตุพนมเมื่อปี พ.ศ. 2513 และได้ยกฐานะขึ้นเป็น อำเภอเรณูนคร เมื่อปี พ.ศ. 2518 โดยจัดเป็นอำเภอชั้น 2

บรรพชน คนภูไท (ผู้ไทย)

ชนเผ่าภูไท หรือ ผู้ไท (Phutai) ถิ่นฐานดั้งเดิมของชาวภูไทเดิมอยู่ในแคว้นสิบสองจุไทย และแค้นสิบสองปันนา (ดินแดนส่วนเหนือของลาวและเวียดนาม ซึ่งติดต่อกับส่วนใต้ของประเทศจีน) ราชอาณาจักไทยได้สูญเสียดินแดนแค้วนสิบสองจุไทยให้ฝรั่งเศส เมื่อ ร.ศ. 107 (พ.ศ. 2431) ภูไท มีถิ่นฐานอยู่ในเขตจังหวัดนครพนม กาฬสินธุ์ มุกดาหาร สกลนคร และบางส่วนกระจายอยู่ในเขตจังหวัดหนองคาย อำนาจเจริญ อุบลราชธานี อุดรธานี ร้อยเอ็ด และยโสธร เป็นอีกกลุ่มหนึ่งที่รักษาวัฒนธรรมของตนไว้ได้อย่างดี

การแต่งกาย

ผู้ชายนิยมนุ่งกางเกงขาก๊วย สีดำหรือนุ่งโสร่งตาหมากรุก เสื้อใช้ผ้าสีครามหรือดำชนิดเดียวกับกางเกง สวมเสื้อคอกลมแคบชิดคอหรือคอจีน ตัวเสื้อผ่าอกตลอด ชายเสื้อผ่าข้าง จะเป็นแขนยาวหรือแขนสั้นก็ได้ มีผ้าคาดเอว และโพกศีรษะ ผู้ชายโบราณมักนิยมสักแขนขา ลายด้วย หมึกสีดำ แดง ถือเป็นเครื่องรางและแสดงออกถึงความเป็นชายชาตรี

ผู้หญิง นิยมนุ่งผ้าซิ่นที่ทำจากผ้า ซึ่งลักษณะเด่นของซิ่นภูไท คือ การทอและลวดลายเช่น ทอเป็นลายนาคเล็กๆ นอกจากนี้มีลายอื่นๆ เช่น หมี่ปลา หมี่กระจัง หมี่ข้อ หมี่ขอ ทำเป็นหมี่คั่นหรือหมี่ลวด ต่อด้วยหัวซิ่นและตีนซิ่นทั้งขิดและจก นอกจากนี้ยังพบผ้ามัดหมี่ฝ้ายสีขาวสลับดำย้อมใบครามหรือมะเกลือสีดำ เย็บต่อด้วยหัวซิ่นตีนซิ่น

ความเป็นมาของคน ภูไท หรือ ผู้ไทย ในประเทศสยาม

เมื่อ พ.ศ. 2369 (ก่อนสงครามเจ้าอนุวงศ์) ตรงกับในสมัยรัชกาลที่ 3 ที่เมืองวังมีความวุ่นวาย เกิดขัดแย้งภายในของกลุ่มผู้ไท ที่มีเมืองวังเป็นเมืองหลัก ได้มีไทครัวผู้ไทกลุ่มหนึ่งอพยพมาตั้งบ้านเรือนในฝั่งขวาแม่น้ำโขง มีนายไพร่ รวม 2,648 คน ต่อมาได้ตั้งบ้านเรือนอยู่ที่บ้านบุ่งหวาย ในปี พ.ศ. 2373  พระสุนทรราชวงษา เจ้าเมืองยโสธร ว่าราชการอยู่เมืองนครพนมได้มีใบบอกขอตั้งบ้านดงหวายเป็นเมือง "เรณูนคร" ต่อมา ร.3 ได้ทรงพระกรุณาโปรดเกล้าฯ ยกบ้านบุ่งหวาย ขึ้นเป็นเมืองเรณูนคร  และตั้งให้ ท้าวสาย หัวหน้าไทครัวผู้ไทเป็น "พระแก้วโกมล" เจ้าเมืองเรณูนคร คนแรก ขึ้นเมืองนครพนม(ในปี พ.ศ. 2387) ซึ่งคือท้องที่ อำเภอเรณูนคร จังหวัดนครพนมในปัจจุบันนั่นเอง (จากเอกสาร ร.3 จ.ศ.1206 เลขที่ 58 หอสมุดแห่งชาติ) ชาวผู้ไทเรณูนคร จึงเป็นชาวผู้ไทกลุ่มแรกที่อพยพมาอยู่ในเขตฝั่งขวาแม่น้ำโขง(หมายถึงผู้ไทที่เป็นบรรพบุรุษของคนผู้ไทในอิสานปัจจุบัน)

หลังจากนั้น ในปี พ.ศ. 2387 ผู้ไทจากเมืองวังอ่างคำและเมืองใกล้เคียง ก็อพยพตามมา เป็นกลุ่มที่ 2 แล้วไปตั้งบ้านเรือนอยู่ที่ เมืองพรรณานิคม  (จ.สกลนคร) เมืองคำชะอี หนองสูง (จ.มุกดาหาร) เมืองกุดสิมนารายณ์ (อ.เขาวงและ อ.กุฉินารายณ์ จ.กาฬสินธฺ์)ตามลำดับ โดยผู้ไทกลุ่มจากเมืองกะป๋องได้อพยพมาตั้งที่เมืองวาริชภูมิเป็นกลุ่มผู้ไทที่ข้ามมาฝั่งขวาแม่น้ำโขงกลุ่มล่าสุด (ในปี พ.ศ. 2420 ในสมัย รัชกาลที่ 5)

อำเภอเรณูนครแบ่งพื้นที่การปกครองออกเป็น 8 ตำบล 91 หมู่บ้าน ได้แก่
ท้องที่อำเภอเรณูนครประกอบด้วยองค์กรปกครองส่วนท้องถิ่น 9 แห่ง ได้แก่

ชาวเรณูนครส่วนใหญ่เป็นชาวภูไท มีต้นกำเนิดดั้งเดิมในเมืองแถง ประเทศเวียดนาม ได้อพยพมาอยู่ในเขตอำเภอเรณูนครมาหลายชั่วอายุคน พวกเขามีขนบธรรมเนียมประเพณีส่วนใหญ่ตามแบบฉบับของชาวภูไท ได้แก่วัดราษฎร์สวัสดิ์ ตำบลท่าลาด
วัดโนนสวาง ตำบลท่าลาด
วัดท่าเรไร ตำบลท่าลาด
วัดสร้างเม็ก ตำบลท่าลาด
วัดหายโศก ตำบลท่าลาด
วัดอัมพวัน ตำบลท่าลาด
วัดสระแก้ว ตำบลโคกหินแฮ่
วัดศรีธนนชัย ตำบลโคกหินแฮ่
วัดนามวง ตำบลโคกหินแฮ่
วัดบัวขาว ตำบลโคกหินแฮ่
วัดเวฬุวรรณวราราม ตำบลโคกหินแฮ่
วัดโพธิ์ศรี ตำบลนาขาม
วัดบ้านดอนยม ตำบลนาขาม
วัดศรีผึ้งพุทธาราม ตำบลนาขาม
วัดเทพนิมิตสามัคคี ตำบลนาขาม
วัดหนองแต้ ตำบลนาขาม
วัดทุ่งสว่าง ตำบลเรณูใต้ 
วัดประชาสามัคคี ตำบลเรณูใต้
วัดมัชฉิมวรรณ ตำบลเรณูใต้
วัดโนนหินทอง ตำบลเรณูใต้
วัดบ่อสะอาด ตำบลเรณูใต้
วัดป่าเจริญธรรม ตำบลเรณูใต้
วัดม่วงไข่ ตำบลเรณูใต้
วัดอภัยวงศ์พัฒนาวนาราม ตำบลเรณู
วัดสว่างอารมณ์ ตำบลเรณู
วัดโพนทองวราราม ตำบลเรณู
วัดโนนสวรรค์ ตำบลเรณู
วัดปัจฉิมาวาส ตำบลเรณู
พระธาตุเรณูนคร ตำบลเรณู
วัดป่าศิวิลัย ตำบลเรณู
วัดวุฒิวราราม ตำบลเรณู
วัดบูรพาราม ตำบลโพนทอง
วัดป่าศรัทธาธรรมนิมิต ตำบลโพนทอง
วัดศรีคูณเมืองเหนือ ตำบลโพนทอง
วัดศรีคูณเมืองใต้ ตำบลโพนทอง
วัดโนนสวัสดิการาม ตำบลโพนทอง
วัดประชาวุฒิวราราม ตำบลโพนทอง
วัดปทุมมาราม ตำบลโพนทอง
วัดสระพังทอง ตำบลหนองย่างชิ้น
วัดป่าโนนสะอาด ตำบลหนองย่างชิ้น
วัดศรีบุญเรือง ตำบลหนองย่างชิ้น
วัดอโศการาม ตำบลหนองย่างชิ้น
วัดสุวรรณนาราม ตำบลหนองย่างชิ้น
วัดหัวขัวใต้ ตำบลหนองย่างชิ้น
วัดนาเจริญ ตำบลหนองย่างชิ้น
วัดสร้างแป้น ตำบลนางาม
วัดสวรรค์ทอง ตำบลนางาม
วัดค่ายเสรี ตำบลนางาม
วัดป่าสุคนธรักษ์ ตำบลนางาม
วัดนายอภิรมย์ ตำบลนางาม
วัดป่าบุญญาราม