แชน วรงคไพสิฐ

พลตำรวจโท แชน วรงคไพสิฐ หรือที่รู้จักในชื่อ ดาบแชน เป็นตำรวจนักกู้ระเบิดที่มีชื่อเสียง ผู้ให้สัมภาษณ์ตามสื่อต่าง ๆ และออกรายการโทรทัศน์หลายครั้ง รวมถึงเป็นหัวหน้าหน่วยทำลายล้างวัตถุระเบิด ซึ่งเป็นที่รู้จักในชื่อ "หน่วยเหยี่ยวดง 60" โดยได้รับรางวัลคนดีของแผ่นดินใน พ.ศ. 2554 และในภายหลัง เขาได้เสียชีวิตจากการปฏิบัติหน้าที่ โดยระเบิดแสวงเครื่อง

แชน วรงคไพสิฐ มีชื่อเดิมคือ แชน แซ่หว่อง เป็นชาวจังหวัดนราธิวาสโดยกำเนิด มีมารดาชื่อยุพา แซ่หว่อง ซึ่งแชน มาจากครอบครัวที่มีฐานะยากจน โดยประกอบอาชีพรับจ้างทำนาและกรีดยาง และเขาได้เข้าศึกษาระดับประถมที่โรงเรียนบ้านไร่พระยา อำเภอเมือง จังหวัดนราธิวาส รวมทั้งเคยทำงานเป็นลูกจ้างศูนย์ศึกษาการพัฒนาพิกุลทองอันเนื่องมาจากพระราชดำริ จังหวัดนราธิวาส

แชนสำเร็จการศึกษาจากโรงเรียนตำรวจภูธร 9 รุ่นที่ 36 ใน พ.ศ. 2538 และเริ่มงานรักษาความปลอดภัย ชุดหน่วยปฏิบัติการพิเศษ หัวหน้าชุดคุ้มครองหมู่บ้าน สายตรวจรถจักรยานยนต์ จนถึง พ.ศ. 2532 และผ่านการอบรมด้านการเก็บกู้ระเบิดเบื้องต้น รวมถึงได้รับการอบรมหลักสูตรอีโอดี ที่สหรัฐอเมริกา จากการที่เขาได้แสดงความสามารถด้านเก็บกู้ระเบิดนี้เอง ที่ทำให้เขาเริ่มก้าวสู่เส้นทางของหน่วยทำลายล้างวัตถุระเบิด (ทลร.) ()

พ.ศ. 2553 แชนถูกยิงจนได้รับบาดเจ็บ และพักรักษาตัวกว่า 1 ปี ก่อนที่จะย้ายมาทำหน้าที่เป็นสายตรวจที่จังหวัดนราธิวาส กระทั่งในภายหลังเขาได้มาช่วยงานราชการที่หน่วยปฏิบัติการพิเศษ เพื่อทำหน้าที่เก็บกู้ระเบิดอีกครั้ง

รายการ"คนค้นฅน" ได้เคยนำเสนอชีวประวัติของแชน วรงคไพสิฐ ในตอน "ดาบแชน คนกู้ระเบิด" โดยได้นำเสนอการปฏิบัติหน้าที่เสี่ยงชีวิตในเหตุการณ์ความไม่สงบในชายแดนภาคใต้ของประเทศไทยตั้งแต่ พ.ศ. 2553 ซึ่งได้มีการเปิดเผยว่าเขาได้เผชิญกับระเบิดมากว่าหนึ่งร้อยลูก โดยบางครั้งก็ได้รับบาดเจ็บจนเกือบเอาชีวิตไม่รอด แต่ก็หายบาดเจ็บมาได้ทุกครั้ง จนทำให้ผู้คนพร้อมใจยกให้เขาเป็น "นายดาบเดนตาย" และในวันที่ 8 มิถุนายน พ.ศ. 2554 เขาได้รับการติดยศเป็นร้อยตำรวจตรี

การปฏิบัติหน้าที่ของหน่วยเหยี่ยวดง 60 ของเขาได้รับการเสนอผ่านรายการ"คนค้นฅน" อีกครั้งใน พ.ศ. 2554 ซึ่งแสดงให้เห็นถึงปฏิบัติการของเจ้าหน้าที่ 15 นาย ภายใต้การนำของ ร.ต.ต.แชน โดยในปีเดียวกันนี้ ทีมของเขาได้รับรางวัลคนดีของแผ่นดิน ประจำปี 2554 ซึ่งหลังจากได้รับรางวัลเพียง 2 วัน หน่วยเหยี่ยวดง 60 ก็พบกับเหตุระเบิดในอำเภอตากใบ โดยเจ้าหน้าที่ทีมได้รับบาดเจ็บ 6 นาย รวมถึง ร.ต.ต.แชน ได้รับบาดเจ็บที่ดวงตาก่อนที่จะได้รับการรักษาจนหายเป็นปกติ

แชนได้รับการกล่าวว่าเป็นผู้มีอัธยาศัยไมตรี เข้ากับคนง่าย ชอบช่วยเหลือผู้อื่น เขามีคู่สมรสชื่อนันทวรรณ วรงคไพสิฐ ซึ่งเคยร้องขอให้เขาลาออกมาเพื่อใช้ชีวิตแบบคนทั่วไปหลายครั้ง แต่แชนก็ยังคงตั้งใจที่จะทำหน้าที่ต่อ ซึ่งทั้งคู่มีลูกสาวเป็นพยาบาลประจำห้องฉุกเฉินชื่อ ชนกนันท์ วรงคไพสิฐ และลูกชายอีก 1 คน ชื่อเชาวนันท์ วรงคไพสิฐ ผู้ต้องการที่จะเป็นตำรวจเช่นเดียวกับบิดา

แชน วรงคไพสิฐ เป็นบุคคลสำคัญในการเก็บกู้วัตถุระเบิดที่จังหวัดชายแดนภาคใต้ โดยเป็นผู้มุ่งเน้นการเก็บกู้วัตถุระเบิดมากกว่าการทำลาย เนื่องด้วยต้องการเก็บหลักฐานเพื่อตามหาผู้ผลิต และเขาบุคคลรายแรก ๆ ที่ได้ให้ข้อมูลสำหรับเครื่องตรวจวัตถุระเบิดจีที200 ว่ามีความน่าเชื่อถือเพียง 30 เปอร์เซนต์

จากการตรวจสอบประวัติการทำงานของแชนอย่างเป็นทางการ พบว่าเขาสามารถเก็บกู้วัตถุระเบิดได้ 325 ครั้ง ในระยะเวลา 25 ปีของการทำงาน นับเป็นผู้ทำการเก็บกู้วัตถุระเบิดได้มากที่สุดของประเทศ

วันที่ 28 ตุลาคม พ.ศ. 2556 ร.ต.ต.แชน วรงคไพสิฐ พร้อมด้วยเจ้าหน้าที่เก็บกู้วัตถุระเบิด ได้ปฏิบัติหน้าที่เก็บกู้วัตถุระเบิดที่อำเภอบาเจาะ จังหวัดนราธิวาส ร.ต.ต.แชน และสมาชิกทีมได้เดินไปพบวัตถุระเบิดที่ปากหลุม จึงได้มีการตะโกนให้ทุกคนได้ระวังตัว แต่ในเวลานั้นเอง ได้มีผู้ก่อเหตุใช้วิทยุสื่อสารจุดชนวนระเบิดที่ประกอบไว้ในถังแก๊สหุงต้มหนัก 50 กิโลกรัมที่ฝังไว้ในบริเวณใกล้กันจนระเบิด ทำให้ ร.ต.ต.แชน ถูกแรงระเบิดจนเสียชีวิต

จากเหตุการณ์ดังกล่าว ได้มีข้าราชการตำรวจ, ทหาร และประชาชนเป็นจำนวนกว่า 5,000 คนเดินทางมาร่วมพิธีรดน้ำศพและไว้อาลัย รวมถึงได้เตรียมพิธีพระราชทานเพลิงศพขึ้นในวันที่ 3 พฤศจิกายน พ.ศ. 2556 และทางสำนักงานตำรวจแห่งชาติได้พิจารณาปูนบำเหน็จเป็นกรณีพิเศษ 7 ขั้น พร้อมเยียวยาครอบครัวผู้เสียชีวิต โดย ร.ต.ต.แชน ได้รับการเลื่อนยศเป็น พลตำรวจโท ส่วนทาง พล.อ.ประยุทธ์ จันทร์โอชา ซึ่งดำรงตำแหน่งผู้บัญชาการทหารบก ในฐานะผู้อำนวยการรักษาความมั่นคงภายในราชอาณาจักร ได้ยกย่องสดุดีวีรกรรมการปฏิบัติหน้าที่ และแสดงความเสียใจต่อครอบครัว โดยถือว่าแชน เป็นผู้เชี่ยวชาญด้านการเก็บกู้วัตถุระเบิดมากที่สุดคนหนึ่ง รวมถึงกระทรวงกลาโหมได้ยกย่องให้แชนเป็นบุคคลทรงคุณค่า โดยถือเป็นการสูญเสียบุคลากรระดับคุณภาพครั้งใหญ่

จากเหตุการณ์ความสูญเสียดังกล่าว สัณฐิติ ขอจิตรเมตต์ ซึ่งเป็นผู้สื่อข่าวจังหวัดนราธิวาสถึงกับกอดเพื่อนร่ำไห้ด้วยความเสียใจเมื่อครั้งที่บันทึกภาพทำข่าว รวมถึงทางสังคมออนไลน์ ได้ทำการเผยแพร่ภาพเจ้าหน้าที่เก็บกู้และทำลายวัตถุระเบิด ขณะกำลังกราบบริเวณที่แชนเสียชีวิตทั้งที่รองเท้าหลุดชำรุด โดยเป็นการเผยแพร่อย่างกว้างขวาง เพื่อเรียกร้องให้หน่วยงานรัฐบาลและผู้เกี่ยวข้องเข้าช่วยเหลือ