Genitive: během – during, while, through the course of (e.g. během prázdnin - during the holidays) bez – without (e.g. bez dcerky neodejdu - I won't go without my daughter) do – in; to (e.g. dej to do krabice – put it in a box; jít do bytu - to go into a flat); until (e.g. čekat do tří - to wait until 3:00) kolem – around (e.g. chodil kolem rybníka - he was walking around the pond) krom(ě), vedle - except, besides (e.g. kromě něj tam byla i ona - besides him, she was there too) (na)místo – instead of, in lieu of (e.g. místo tebe hrál náhradník - a substitute played instead of you) od – from, since, as of (e.g. od listopadu jsem volný – I'm free from/as of November; dopis od mé matky - a letter from my mother) ohledně – regarding okolo - about, around, circa/roughly (e.g. tráva okolo studny - grass around the well; bylo jich okolo stovky – there were about 100 of them) podél - along (po)dle – according to (e.g. podle normy - according to norm) pomocí - with the help of; using (e.g. pomocí klacku ho dostali z bažiny - with a help of a stick they got him out of a marsh) prostřednictvím - through; with a help/device/instrument of; utilizing; using … as intermediate/liaison s - from higher place to lower (obsolete) (e.g. sebral hračku s poličky – he took the toy from the shelf) stran - from the point of view of; because of; regarding (rare) u – by, next to, at (e.g. vchod u rohu - entrance at the corner; u stolu - at/around the table, jsem u tebe - I'm at your house) vedle – next to, besides (e.g. na té fotce stojí Lucie vedle Moniky - in the photo, Lucie is standing next to Monika) vlivem - due to, because of, for, through the influence of (e.g. vlivem bouřky jsme se nemohli dívat na televizi – because of the storm we couldn't watch TV) vyjma – except for, excluding (e.g. vyjma tebe všichni souhlasí - everyone agrees except for you; less frequent) využitím – using (e.g. využitím slevy si to mohla koupit – using a discount, she was able to buy it) z – from, out of (e.g. kouř z komínu - smoke out of a chimney) Dative: díky - thanks to (e.g. díky němu máme naše peníze zpět - thanks to him, we have our money back), note: used only if the cause is positive or beneficial, otherwise kvůli or vlivem is used k – to(wards) (e.g. jedeme k jezeru - we're going to(wards) the lake, jdu k tobě - i'm coming to your house; přijedeme ke konci července – we are going to come towards the end of July) kvůli - due to, because of, for, through the influence of (e.g. udělej to kvůli mě - do it for me; udělal to kvůli mě - he did it because of me) (na)proti – against, opposite to (e.g. je proti tobě - (s) he's against you; je to naproti lékárně - it's opposite to the pharmacy) oproti - opposite to, unlike, to the contrary to (e.g. oproti teoriím věřím faktům - unlike the theories, I believe the facts) vůči - in the face of, toward(s) (e.g laskavost vůči někomu - kindness towards someone; porovnej to vůči originálu – compare it with the original) Accusative: pro – for (e.g. udělal to pro mě - he did/made it for me) za – for (less frequent); instead of; behind (direction); per (e.g. za vlast - for the country; 1 porce za 5 korun - 1 portion for 5 crowns; vyměnil ji za mladší – he switched her for a younger one; běhala za plot – she ran behind a fence) před – in front of (direction) (e.g. vyvěs to před dům - (go) hang it in front of the house) mimo - aside from, besides, off, out of, parallel to (place) (e.g. mimo Prahu - outside of Prague; mimo terč - off the bullet; mimo provoz - out of order; mimo - out/miss/no hit; mimo jiné – besides other things) na – (on)to (direction) (e.g. dej to na stůl - put it on the table; na vánoce zůstaneme doma – at Christmas we will stay at home) pod – under, below (direction) nad – over, above (direction) (e.g. dej ten kříž nade dveře – put the cross above the door; nad tebe není – no one is better than you) mezi – between, among (direction) (e.g. dali ho mezi ostatní – they put him among the others) skrz – through (e.g. šíp prošel skrze jablko – the arrow went through the apple; jsem tu skrz tu stížnost – I'm here regarding the complaint) o – by, for (e.g. zvýšit o 1 - increase by one; zápas o 3. místo - match for the 3rd place) v - in (e.g. věřit v boha - to believe in God) Locative: o - about, of (e.g. mluvit o ní - to talk about her) na - on (e.g. skvrna na sukni - stain on a skirt) v - in (e.g. ruka v rukávu - arm in a sleeve) po - after (e.g. po obědě - after lunch; jdu po čáře - I walk the line) při – by; during (e.g. při obřadu - during the ceremonial; stůj při mně - stand by me/be my support) Instrumental: s – with (e.g. s tebou - with you) za – behind, beyond, after (place), in/after (time); (e.g. stát za rohem - to stand behind the corner; kdo za tím je? - who's behind (it)?/what's the meritum?; za horizontem - beyond the horizon) před – in front of (place); before; ago; from; against (e.g. přímo před tebou - right in front of you; před mnoha lety - many years ago; uniknout před pronásledovateli - to escape from pursuers; varovat před ním - to warn against him) pod – under(neath), below (place) (e.g. pod stolem spí pes - a dog is sleeping under the table) nad – over, above (place) mezi – between, among (place) (e.g. mezi póly - between poles; mezi kuřaty - among chicken) Like other Slavic languages, Czech distinguishes two different plural forms in the nominative case.
1994 წლამდე, მსოფლიოში ერთადერთ ქვეყანაში, დაკანონებული იყო აპარტეიდი — მოსახლეობის დაყოფა კანის ფერების მიხედვით. სამხრეთ აფრიკის რესპუბლიკა ეროვნულად ერთ-ერთი ყველაზე უფრო მრავალფეროვანი ქვეყანაა აფრიკაში და მისი მოსახლეობა კონტინენტზე გამოირჩევა თეთრკანიანი, აზიელი და შერეული მაცხოვრებლების მნიშვნელოვანი წილით. ქვეყანას აქვს მდიდარი მინერალური რესურსები, ასევე ეკონომიკურად ყველაზე განვითარებულია აფრიკაში და აქვს შედარებით მყარი მსოფლიო პოზიციები. ერთადერთი აფრიკული ქვეყანაა დიდ ოცეულში. სამხრეთ აფრიკის რესპუბლიკის ისტორიაში და პოლიტიკაში უმთავრესი პუნქტი იყო რასობრივი კონფლიქტი შავკანიან უმრავლესობასა და თეთრკანიან უმცირესობას შორის. თავის კულმინაციას მან მიაღწია მას შემდეგ, რაც 1948 წელს დამყარდა აპარტეიდის რეჟიმი, რომელმაც იარსება 1994 წლამდე. დისკრიმინაციული კანონების შემოღების ინიციატორი გახდა ეროვნული პარტია. ამ პოლიტიკამ მოიტანა ხანგრძლივი და სისხლიანი ბრძოლა, რომელშიც წამყვანი როლი ითამაშეს შავკანიანმა აქტივისტებმა, რომლებიც იყვნენ სტივ ბიკო, დეზმონდ ტუტუ და ნელსონ მანდელა. მოგვიანებით მათ შეუერთდა ბევრი თეთრკანიანი და ფერადკანიანი (შერეული მოსახლეობის შთამომავლები), ასევე ინდოეთიდან ჩამოსული ადამიანების შთამომავალი სამხრეთაფრიკელები. აპარტეიდის კრახში ასევე განსაზღვრული როლი ითამაშა საერთაშორისო საზოგადოების ზეწოლამ. შედეგად, პოლიტიკური სისტემის შეცვლა მოხდა შედარებით მშვიდობიანად: სამხრეთ აფრიკის რესპუბლიკა — აფრიკის ერთ-ერთი იმ ცოტა ქვეყანათაგანია, სადაც არასდროს არ განხორციელებულა სახელმწიფო გადატრიალება. ახალ სამხრეთ აფრიკის რესპუბლიკას ხშირად ეძახიან ცისარტყელას ქვეყანას, ეს ტერმინი მოიფიქრა არქიეპისკოპოსმა დეზმონდ ტუტუმ (და მხარი დაუჭირა ნელსონ მანდელამ), როგორც მეტაფორა ახალი, მრავალკულტურული და მრავალეროვნული ქვეყნისა, რომელიც ამარცხებს აპარტეიდის დროს აღმოცენებულ დაქუცმაცებას. სამხრეთ აფრიკის რესპუბლიკაში აპარტეიდის დროს აფრიკის ეროვნული კონგრესის წევრები თავისი ქვეყნის დასახელებისას იყენებდნენ სიტყვა «აზანიას», როგორც მათთვის იმ დროს მიუღებელი ქვეყნის ოფიციალური დასახელების ალტერნატივას. სიტყვა «აზანია», როგორც სამხრეთ აფრიკის რესპუბლიკის დასახელება, ასევე გამოიყენებოდა ჩინეთის ოფიციალურ დიპლომატიურ ლექსიკაში იმ დროს, როდესაც სამხრეთ აფრიკის რესპუბლიკას დიპლომატიური ურთიერთობა ჰქონდა დამყარებული ტაივანთან (არ აღიარებული ჩინეთის მიერ). სამხრეთ აფრიკის რესპუბლიკა — პირველი სახელმწიფოა, რომელსაც აქვს, მაგრამ საკუთარი ნებით უარს ამბობს ბირთვულ იარაღზე. იმის გამო, რომ სამხრეთ აფრიკის რესპუბლიკაში სახელმწიფო ენად მიჩნეულია 11 ენა (ოფიციალური ენების რაოდენობის მიხედვით მესამე ქვეყანა ინდოეთის და ბოლივიის შემდეგ) სამხრეთ აფრიკის რესპუბლიკას აქვს 11 ოფიციალური დასახელება: ინგლისური - Republic of South Africa აფრიკაანსი - Republiek van Suid-Afrika ნდებელე - Repabliki we Sewula Afrika ქოსა - iRiphabliki ya Mzantsi Afrika ზულუ - Riphabliki yase Ningizumu Afrika პედი - Repabliki ya Afrika-Borwa სესოთო - Repabliki ya Afrika-Borwa სვატი - Riphabliki yase Ningizumu Afrika სეტსვანა - Repabliki ya Afrika-Borwa ჩივენდა - Riphabliki ya Afrika Tschimpembe ცონგა - Riphabuliki ya Afrika-Dzonga მიუხედავად ასეთი ფართე ასორტიმენტისა, ზოგიერთი სამხრეთაფრიკელი არ იზიარებს ოფიციალურ დასახელებას და მომხრეა ქვეყანას ეწოდოს აზანია, ესენი ძირითადად შავკანიანი რასისტულად განწყობილი მოქალაქეები არიან, რომლებიც ცდილობენ შორს დადგნენ ევროპული კოლონიალური მემკვიდრეობისგან. კრეოლურ ენა ცოციტალს, (თარგმანში «ქურდული ენა»), რომელიც ფართედ არის გავრცელებული ქალაქის შავკანიან ახალგაზრდებს შორის გაუტენგის პროვინციის ქალაქებში ქვეყნის აღმოსავლეთში (უპირველეს ყოვლისა, სოვეტოში), არა აქვს ოფიციალური აღიარება და აკრძალულია სკოლებში. მიუხედავად ამისა, ახალგაზრდების არც თუ უმნიშვნელო ნაწილი ფლობს ცოციტალს უფრო კარგად, ვიდრე საკუთარ ეთნიკურ ენას. ამ ენიდანაა წარმოქმნილი სიტყვა ცოცი — ამავე დასახელების სამხრეთაფრიკული ფილმის მთავარი გმირის სახელი. ეტიმოლოგია: - სახელი აფრიკის კონტინენტის მიმართ ქვეყნის გეოგრაფიული მდებარეობის გამო ეწოდა. ქვეყნის კოდი: ZA. სამხრეთ აფრიკის რესპუბლიკა მდებარეობს აფრიკის კონტინენტის სამხრეთ ნაწილში, სამხრეთ ნახევარსფეროს ტროპიკულ და სუბტროპიკულ განედებში. ქვეყნის საზღვრები ჩრდილოეთით გაუყვება მეჩხრად დასახლებული უდაბნოებისა და ნახევრადუდაბნოების რაიონებს. ჩრდილო-დასავლეთით მისი მეზობელია ნამიბია (მასთან საზღვრის სიგრძეა 1078 კმ), ჩრდილოეთით — ბოტსვანა (1840 კმ) და ზიმბაბვე (225 კმ), აღმოსავლეთით კი მოზამბიკი (491 კმ) და სვაზილენდი (430 კმ). სამხრეთ-აღმოსავლეთში მდებარეობს ლესოთოს სამეფო (909 კმ), რომელიც ყოველი მხრიდან გარშემორტყმულია სამხრეთ აფრიკის რესპუბლიკის ტერიტორიით. სარ-ს ფართო გასასვლელი აქვს, როგორც ინდოეთის (ქვეყნის სამხრეთი და სამხრეთ-აღმოსავლეთი სანაპირო), ისე ატლანტის ოკეანეში (დასავლეთი სანაპირო). სანაპირო ხაზის სიგრძეა 2881 კმ. ქვეყნის ტერიტორია ჩრდილოეთიდან სამხრეთისაკენ გადაჭიმულია დაახლოებით 2000 კმ-ზე, ხოლო აღმოსავლეთიდან დასავლეთისკენ 1500 კმ-ზე. ფართობი: 1 221 037 კმ². ბუნება: უმაღლესი მთები — მაფადი 3450 მ და ნჯესუთი 3410 მ; მდინარეები (კმ) — ორანჟი 1750 (სულ 2092) და მისი შენაკადები ვაალი 1120 და მოლოპო 960, ლიმპოპო 1600; ტბები: — სენტ-ლუსიის ტბა, სიბაიის ტბა; კუნძულები: პრინც-ედუარდის კუნძულები — 335 კმ², რობენი 5,07 კმ²; კლიმატი — ზომიერი თბილი. ბუნებრივი რესურსები: ოქრო, ქრომი, ქვანახშირი, რკინის მადანი, მანგანუმი, ნიკელი, ფოსფატები, კალა, ურანი, ალმასი, პლატინა, სპილენძი, ვანადიუმი, მარილი, ბუნებრივი აირი. რელიეფში სამ ერთმანეთისგან მნიშვნელოვნად განსხვავებულ რეგიონს გამოყოფენ. ტერიტორიის უდიდეს ნაწილს იკავებს მაღალი, ვაკე რელიეფის მქონე პლატო, რომლის ფართობის 3/4 ზღვის დონიდან 600 მეტრზე, ხოლო 1/4 1000 მ-დან 1600 მ-მდე მაღლა მდებარეობს. ეს პლატო ძირითადად ცნობილია ადგილობრივი სახელწოდებებით. სამხრეთ-დასავლეთით ეს არის კარუს პლატოს რიგები (მცირე, დიდი, ზემო), აღმოსავლეთით და ჩრდილო-აღმოსავლეთით კი ვრცელდება ველდების რაიონი (მაღალი, შუა, დაბალი, ბუშველდი). მდინარე ორანჟის შუა ხეობის ჩრდილოეთით ვრცელდება კალაჰარის ვაკე. პლატოებისა და სანაპირო ზოლის ბუნებრივ საზღვარს წარმოადგენს დიდი საფეხური, რომელიც 2000 კმ-ზე ვრცელდება. დიდი საფეხურის აბსოლუტური სიმაღლე მერყეობს 600-800 მეტრიდან (დასავლეთით) — 1500–2500 მეტრამდე (აღმოსავლეთით). ამ რაიონის აღმოსავლეთი და სამხრეთ-აღმოსავლეთი ცნობილია დრაკონის მთებით, მისი ზოგიერთი მწვერვალი კი სიმაღლით 3000 მ-ს ჭარბობს. სწორედ აქ მდებარეობს სამხრეთ აფრიკის რესპუბლიკის მწვერვალი შამპანის ციხე (ინგლ.