During the reign of Cao Cao (who was not an emperor but a king): 1 Queen (王后; wáng hòu) (夫人; fū rén) (昭儀; zhāo yí) (婕妤; jié yú) (容華; róng huá) (美人; měi rén) During the reign of Emperor Wen: 1 Empress (皇后; huáng hòu) (夫人; fū rén) (貴嬪; guì pín) (淑媛; shū yuàn) (昭儀; zhāo yí) (修容; xiū róng) (婕妤; jié yú) (容華; róng huá) (順成; shùn chéng) (美人; měi rén) (良人; liáng rén) During the reign of Emperor Ming: 1 Empress (皇后; huáng hòu) (夫人; fū rén) (貴嬪; guì pín) (淑妃; shū fēi) (淑媛; shū yuàn) (昭儀; zhāo yí) (昭華; zhāo huá) (修容; xiū róng) (修儀; xiū yí) (婕妤; jié yú) (傛華; yǒng huá) (美人; měi rén) (良人; liáng rén) (鹺人; cuó rén) The system was based on the systems used in Cao Wei and the Han Dynasty, as follows: 1 Empress (皇后; huáng hòu) 3 (夫人; fū rén) (貴嬪; guì pín) (夫人; fū rén) (貴人; guì rén) 9 (嬪; pín) (淑妃; shū fēi) (淑媛; shū yuàn) (淑儀; shū yí) (修華; xiū huá) (修容; xiū róng) (修儀; xiū yí) (婕妤; jié yú) (容華; róng huá) (充華; chōng huá) (美人; měi rén) (才人; cái rén) (中才人; zhōng cái rén) 1 Empress (皇后; huáng hòu) 3 (夫人; fū rén) (貴嬪; guì pín) (夫人; fū rén) (貴人; guì rén) 9 (嬪; pín) (淑妃; shū fēi) (淑媛; shū yuàn) (淑儀; shū yí) (修華; xiū huá) (修容; xiū róng) (修儀; xiū yí) (婕妤; jié yú) (傛華; yǒng huá) (充華; chōng huá) (美人; měi rén) From 456, during the reign of Emperor Xiaowu: 1 Empress (皇后; huáng hòu) 3 (夫人; fū rén) (貴妃; guì fēi) (貴嬪; guì pín) (貴人; guì rén) 9 (嬪; pín) (淑妃; shū fēi) (淑媛; shū yuàn) (淑儀; shū yí) (昭儀; zhāo yí) (昭容; zhāo róng) (昭華; zhāo huá) (婕妤; jié yú) (容華; róng huá) (充華; chōng huá) (美人; měi rén) (中才人; zhōng cái rén) (充衣; chōng yī) From the reign of Emperor Ming: 1 Empress (皇后; huáng hòu) 3 (夫人; fū rén) (貴妃; guì fēi) (貴嬪; guì pín) (貴姬; guì jī) 9 (嬪; pín) (淑媛; shū yuàn) (淑儀; shū yí) (淑容; shū róng) (昭華; zhāo huá) (昭儀; zhāo yí) (昭容; zhāo róng) (修華; xiū huá) (修儀; xiū yí) (修容; xiū róng) 5 (職; zhí) (婕妤; jié yú) (容華; róng huá) (充華; chōng huá) (承徽; chéng huī) (列榮; liè róng) (美人; měi rén) (中才人; zhōng cái rén) (才人; cái rén) (良人; liáng rén) (充衣; chōng yī) In 479, at the ascension of Emperor Gao, the Minister for Ceremonies (禮司) successfully petitioned the Emperor to establish the following system: 1 Empress (皇后; huáng hòu) 3 (夫人; fū rén) (貴嬪; guì pín) (夫人; fū rén) (貴人; guì rén) 9 (嬪; pín) (修華; xiū huá) (修儀; xiū yí) (修容; xiū róng) (淑妃; shū fēi) (淑媛; shū yuàn) (淑儀; shū yí) (婕妤; jié yú) (容華; róng huá) (充華; chōng huá) (美人; měi rén) (中才人; zhōng cái rén) (才人; cái rén) In 481, for the Crown Prince: (良娣; liáng dì) (保林; bǎo lín) (才人; cái rén) In 483, when Emperor Wu ascended to the throne, the Minister for Ceremonies (禮司) successfully petitioned the Emperor to expand the system.
2. კოდის ინფორმაციის ცვლილების მიხედვით. არჩევენ რამდენიმე ფორმას: სეიმსენსი — კოდის სტრუქტურის ცვლილება ინფორმაციის შეცვლას არ იწვევს. მაგ.: რნმ-ს GCU-კოდონის GCA-თი შეცვლის შემთხვევაში სინთეზებულ პოლიპეპტიდში იმავე ამინომჟავას ჩართვა მოხდება, ვინაიდან ორივე კოდონით ხდება ალანინის კოდირება. მისენსი — კოდის სტრუქტურის ცვლილება იწვევს ინფორმაციის შინაარსის შეცვლას. მაკოდირებელი ტრიპლეტის შეცვლის გამო პოლიპეპტიდში ერთი ამინომჟავა სხვა სახის ამინომჟავათი იცვლება. მაგ.; UGU-კოდონი თუ შეიცვალა UGG-თი, მაშინ პოლიპეპტიდში ცისტეინის ადგილს ამინომჟავა ტრიფტოფანი დაიკავებს. ნონსენსი — წარმოიქმნება უაზრო კოდონი, რომელიც არცერთ ამინომჟავას არ აკოდირებს. მაგ.: თიროზინის მაკოდირებელი UAC-კოდონის ნაცვლად UAA-ს წარმოქმნა. ამ სახის კოდონები აჩერებენ პოლიპეპტიდის სინთეზს. ფრეიმშრიფტი — ათვლის ჩარჩოს გადაადგილება. ერთი ან რამდენიმე ნუკლეოტიდთა წყვილის ამოვარდნა ან ჩართვა იწვევს ათვლის ჩარჩოს გადაადგილებას და შესაბამისად ტრიპლეტების აზრის ცვლილებასაც. ამ ტიპის მუტაციებს ქრომოსომულ აბერაციებსაც უწოდებენ. ხდება ქრომოსომების სტრუქტურის ცვლილება. ამგვარმა გარდაქმნებმა შეიძლება მოიცვას როგორც ერთი ქრომოსომის მონაკვეთები, ისე სხვადასხვა (არაჰომოლოგიური) ქრომოსომების უბნები. გამოყოფენ შიდაქრომოსომულ (დეფიშენსი, დელეცია, დუპლიკაცია, ინვერსია) და ქრომოსომათაშორის (ტრანსლოკაცია) სტრუქტურულ დარღვევებს. შუალედური ადგილი უკავია ტრანსპოზიციას, რომელიც მიმდინარეობს როგორც არაჰომოლოგიურ ქრომოსომათა შორის, ისე ერთი და იმავე ქრომოსომის ფარგლებში. ქრომოსომების ბოლო მონაკვეთების მოწყვეტასა და დაკარგვას დეფიშენსი ეეწოდება. ქრომოსომას აღარ გააჩნია ტელომერული უბანი და მიმდინარე მონაკვეთი. ზოგჯერ ქრომოსომის შუა (არა ცენტრომერული) მონაკვეთი იკარგება. ასეთ ცვლილებას დელეცია ეწოდება. თუ ჰეტეროზიგოტაში დომინანტური გენების მქონე მონაკვეთი დაიკარგა, მაშინ მათი ყველა რეცესიული ალელი ფენოტიპურად გამოვლინდება. ქრომოსომის დიდი მოაკვეთის დაკარგვა ორგანიზმისათვის ლეტალურია - ინდივიდი იღუპება. მაგ.: ადამიანის მეხუთე ქრომოსომის მოკლე მხრის დელეცია იწვევს მძძიმე მემკვიდრულ დაავადებას, ე.წ. «კატის კნავილის» სინდრომს. ავადმყოფებს აღენიშნებათ გონებრივი ჩამორჩენა, მთვარისებრი სახე, ზრდაში ჩამორჩენა, ჰიპერტელორიზმი და ზოგი სხვა ანომალია. ქრომოსომაში ან სხვადასხვა არაჰომოლოგიურ ქრომოსომებში ერთზე მეტი ანალოგიური მონაკვეთის არსებობას დუპლიკაცია ეწოდება. პირდაპირი მნიშვნელობით იგი ქრომოსომის ერთი და იმავე მონაკვეთის გაორმაგებას გულისხმობს. ცნობილია მრავალჯერადი განმეორების შემთხვევები, რომელსაც მულტიპლიკაცია (ამპლიფიკაცია) ეწოდება. დუპლიკაცია ქრომოსომის შიგნით ხდება და გენეტიკური მასალის ასლები ერთიმეორის გვერდითაა განლაგებული. დუპლიკაციის შედეგად წარმოიქმნილი მონაკვეთEბი ქრომოსომაში შეიძლება ტანდემურად (ABCBCDE...) ან ინვენტირებულად (ABCCBDE...) იყოს სომის სხვა უბანში ან სხვა არაჰომოლოგიურ ქრომოსომაში. ზოგჯერ ხდება ასლის გადატანა ანუ ტრანსპოზიცია იმავე ქრომოსომის სხვა უბანში ან სხვა არაჰომოლოგიურ ქრომოსომაში. მობილურ ელემენტს, რომელსაც ქრომოსომის ერთი მონაკვეთიდან სხვა უბანში გადაადგილების უნარი აქვს, ტრანსპოზონი ეწოდება. ქრომოსომის მონაკვეთის 180o-ით შემობრუნებას ინვერსია ეწოდება. ამ ტიპის აბერაციები კროსინგოვერის პროცესის დარღვევის შედეგად წარმოიქმნება, რის გამოც ქრომოსომაში გენთა თანმიმდევრობა იცვლება, ხოლო მათი რაოდენობა იგივე რჩება. თუ ინვერტირებული მონაკვეთი ცენტრომერის გარეთაა, ასეთ ინვერსიას პარაცენტრალურს უწოდებენ; თუ ინვერტირებული მონაკვეთი ცენტრომერს მოიცავს - პერიცენტრულს. არაჰომოლოგიურ ქრომოსომებს შორის უბნების რეციპროკული გაცვლა ან ქრომოსომის მონაკვეთის სხვა ქრომოსომაზე მიმაგრება იწვევს აბერაციულ ცვლილებას, რომელსაც ტრანსლოკაცია ეწოდება. ვინაიდან ერთი ქრომოსომის გენების ნაწილი სრულიად სხვა შეჭიდულ გენთა ჯგუფში ერთიანდება, ამ სახის ცვლილება იწვევს გენთა შეჭიდული ჯგუფების დარღვევას და შეცვლას. ქრომოსომათა ფორმა, ზომა და რიცხვი ყოველი სახეობისათვის მნიშვნელოვანი სისტემატიკური ნიშანია. გენომი არის ქრომოსომათა ჰაპლოიდური ნაკრები მასში ლოკალიზებული გენებით. მუტაციის შედეგად, როგორც გენები და ქრომოსომთა სტრუქტურა, ისე გენომი იცვლება. გენომური მუტაციების შედეგად იცვლება, აგრეთვე, ქრომოსომათა რაოდენობა. გამოყოფენ გენომური მუტაციების შემდეგ ფორმებს: 1. ცენტრული შერწყმა და ცენტრული დაშორება; 2. პოლიპლოიდია; 3. ანეუპლოიდია. ცენტრული შერწყმის დროს არაჰომოლოგიური ორი ქრომოსომა ზოგჯერ უკავშირდება ერთიმეორეს და მიიღება ერთი ქრომოსომა. ცენტრული დაშორების დროს ქრომოსომა წყდება და ორი დამოკიდებული არაჰომოლოგიური ქრომოსომა ყალიბდება. ეს მოვლენა ზოგჯერ მოიხსენიება რობერტსონული ტრანსლოკაციის სახელწოდებით. უჯრედში ქრომოსომათა რიცხვის ჰაპლოიდური კომპლექტის (n) პროპორციულად (ჯერადად) არდას პოლიპლოიდია ეწოდება, ცალკეული ან რამდენიმე ქრომოსომის რიცხობრივ ცვლილებას კი ანეუპლოიდიას უწოდებენ. ისეთ ინდივიდებს, რომლებშიც პროპორციულად არის გაზრდილი ერთი და იგივე გენომი, აუტოპლოიდები ეწოდება. ინდივიდებს, რომლებშიც განსხვავებული გენომებია ჯერადად გადიდებული, ალოპლოიდები ეწოდება. ანეუპლოიდიის (ჰეტეროპლოიდიის) დროს დიპლოიდურ კომპლექტს აკლია ან მეტი აქვს ერთი ან იშვიათად ერთზე მეტი ქრომოსომა. ამ მოვლენას იწვევს მეიოზის დროს ქრომოსომების განურიდებლობა. დიპლოიდურ კომპლექტში ერთ-ერთი ჰომოლოგის სამი ქრომოსომით წარმოდგენას ტრისომიკი (2n+1) ეწოდება; თუ ჰომოლოგიურ წყვილს ერთი ქრომოსომა აკლია - მონოსომიკი (2n-1), როდესაც ჰომოლოგიური ქრომოსომებიდან ერთი წყვილი არ გააჩნია - ნულსომიკი (2n-2).