saucam/wikipedia-sans huggingface dataset:
पट्टदकल्लुस्मारकसमूहः

पट्टदकल्लुस्मारकसमूहः (Pattadakal) भारतदेशस्य कर्णाटकराज्यस्य प्रेक्षणीयस्थलेषु अन्यतमः । हैन्दवदेवालयस्य शिल्पकलायाः सर्वप्रथमादर्शभूतः देवालयः पट्टदकल्लु । दक्षिणोत्तरभारतयोः शैली अत्र सम्मिश्रा अस्ति । पट्टदकल्लु कञ्चित्कालं चालुक्यवंशस्य दक्षिणभारतराजधानी आसीत् । अस्य वंशस्य राजानः सप्तम-अष्टमशतकयोः अत्र मन्दिराणि निर्मितवन्तः । अत्र नव मुख्यदेवालयाः कश्चित् जैनदेवालयः च अस्ति । सर्वप्रसिद्धः विरूपक्षदेवालयः क्रि.श. ७४०तमे वर्षे लोकमाहादेव्या निर्मितः । अयं देवालयः चालुक्यराजस्य जैत्रयात्रायाः स्मरणाय निर्मितः । अस्मिन् मन्दिरसमूहे मल्लिकार्जुनमन्दिरं, पापनाथमन्दिरञ्च विद्यते । अयं मन्दिरसमूहः क्रि.श. १९८७तमे वर्षे विश्वपरम्परास्थानस्य आवल्याम् अन्तर्गतः ।

शिल्पवैभवम्
अत्रस्थाः शिल्पविशेषाः प्लेन्स्सङ्ग्रहालये शिल्पवीथिकायां च सुरक्षिताः सन्ति । एतेषां सङ्ग्रहालयानाम् अनुरक्षणं भारतीयपुरातत्त्वसर्वेक्षणविभागः करोति यश्च कार्यालयः भूतनाथमन्दिरस्य मार्गे अस्ति । एतदतिरिच्य नागनाथमन्दिरम्, चन्द्रशेखरमन्दिरम्, महाकूटेश्वरदेवालयः इत्यादिषु अन्यमहत्त्वपूर्णस्मारकेषु अपि शिलालेखाः सन्ति । वर्षारम्भस्य दिनत्रये अत्र वार्षिकः नृत्योत्सवः भवति यः चालुक्योत्सवः इत्येव प्रसिद्धः । अस्य कार्यक्रमस्य आयोजनं न केवलं पट्टदकल्लुपत्तने अपि च बादामी ऐहोळे इत्यादिषु अपि भवति । उत्सवस्य एतेषु  त्रिदिनेषु सङ्गीतनृत्यासक्तानां सागरः एव अत्र भवति । उत्सवमञ्चस्य मन्दिराणां वैभवपूर्णा पृष्टभूमिका परिणतैः कलाकारैः क्रियते । ते गतेतिहासस्य पुनरुज्जीवनम् एव कुर्वन्ति ।

बाह्यानुबन्धः 
 युनेस्कोविश्वपरम्परास्थानम् जालस्थाने पट्टदकल्लु ।
 ३६०° दृश्यम् 
 पट्टदकल्लुमन्दिराणि
 भारतीयोपद्वीपे स्थापत्यकला
 पट्टदकल्लु अन्यदाक्षिणात्यस्थानानां चित्राणि ।
 पट्टदकल्लु चित्रम् 
 पट्टदकल्लु जालस्थानम्
  जालस्थाने पट्टदकल्लु ।
  भारतीयपुरातत्त्वसर्वेक्षणविभागस्य जालस्थाने वीथिका ।

भारतस्य विश्वपरम्परास्थानानि
स्टब्स् भारतसम्बद्धाः
सर्वे अपूर्णलेखाः
असमराज्यस्य मण्डलानि

असमराज्यम् भारतस्य किञ्चन राज्यम् अस्ति । अस्मिन् राज्ये ३५ मण्डलानि सन्ति । भारते मण्डलं नाम कार्याङ्गस्य कश्चन विभागः । जिल्लाधिकारी(डेप्युटी कमिषनर्) अस्य विभागकेन्द्रस्य प्रमुखः भवति ।

माजुली भारतस्य प्रथमः नदीद्वीपमण्डलः अभवत् यदा मुख्यमन्त्री सर्वानन्दसोनोवालः २०१६ तमस्य वर्षस्य जूनमासस्य २७ दिनाङ्के अस्य मण्डलस्य घोषणां कृतवान्, अतः असमस्य कुलमण्डलानां संख्या ८ अगस्त २०२० दिनाङ्के असममन्त्रिमण्डलेन बारपेटामण्डलस्य बजली उपमण्डलस्य उन्नयनस्य प्रस्तावः पारितः, येन असमस्य कुलमण्डलानां संख्या... असमसर्वकारेण २०२२ तमस्य वर्षस्य जनवरीमासे २३ दिनाङ्के तमोलपुरं मण्डलत्वेन घोषितम्, अतः असमस्य कुलमण्डलानां संख्या...

२०२२ तमस्य वर्षस्य डिसेम्बर्-मासस्य ३१ दिनाङ्के असम-मन्त्रिमण्डलेन चतुर्णां नवनिर्मितानां मण्डलानां विद्यमानचतुर्भिः मण्डलैः सह विलीनीकरणस्य निर्णयः कृतः। एतानि मण्डलानि आसन्,

 बक्सा सह तमोलपुर
 बर्पेता सह बजलि
 होजै सह नागांव
 सोनितपुर सह विश्वनाथ

मण्डल
असमराज्ये ३५ मण्डलानि सन्ति। ते अधः सूचीकृताः सन्ति:

टिप्पणी 

असमराज्यस्य मण्डलानि
गरुडपुराणम्

गरुडपुराणम्(GarudaPuranam) अष्टादशपुराणेषु तृतीयप्रमुखं विष्णोः कीर्तनविषयकं च वर्तते । अत्र अचारकाण्डं (कर्मकाण्डं ) , धर्मकाण्डं ( प्रेतकाण्डं ), ब्रह्मकाण्डं  (मोक्षकाण्डं) इति  काण्डत्रयं, तेषु च ८८०० श्लोकाः  सन्ति । अस्य पुराणस्य प्रथमः भागः विष्णुगरुडयोः संवादरूपेण अस्ति।  द्वितीये भागे मरणोत्तरजीवनस्य विवरणम्, अपरक्रियाः, पुनर्जन्मनः व्यवस्था च उपवर्णिता अस्ति। अतः एव अस्य पठनं हिन्दुनाम् अन्त्येष्ट्यां क्रियते।

अष्टादशपुराणेषु अन्यतमं भवति गरुडपुराणम्। विष्णुः गरुडं प्रति उक्तमिदं तावत् १९००० श्लोकात्मकं इति नारदपुराण-भागवतपुराणादिषु गीयते। किन्तु इदानीं तावत्  प्रायः ९०००श्लोकाः एव लभ्यन्ते। तच्च विषयभेदेन ब्रह्मखाण्ड-प्रेतखाण्डभेदेन द्वेधा। तथा धर्मखाण्ड-ब्रह्मखाण्ड-आचारखाण्डभेदेन त्रिधा इति च विभागः। तत्र 
धर्मखाण्डः-४९अध्यायः,
ब्रह्मखाण्डः-२९अध्यायः,
आचार्यखाण्डः-२४० अध्यायः।

गरुडपुराणे तावत् देवतासृष्टिः,देवतातारतम्यं,देवतावतारः,कृष्णचरित्रं,प्रह्लादचरित्रं,लोकवर्णनंइत्यादि नैके विचाराः निरूपितः।

नरके प्रावधान कृता दण्डानां सूचिका

बाह्यसम्पर्कतन्तु
 The Garuda Puran in English, Hindi and Sanskrit 
 The Garuda Purana (Wood and Subrahmanyam translation, 1911) at sacred-texts.com
 The Garuda Purana summary 

पुराणानि
श्टब्स् संस्कृतसम्बद्धाः
सर्वे अपूर्णलेखाः

सारमञ्जूषा योजनीया‎
अन्यभाषालेखाः
सीकरमण्डलम्

सीकरमण्डलं (, ) राजस्थानराज्ये स्थितं किञ्चन मण्डलम् । अस्य मण्डलस्य केन्द्रमस्ति सीकरनामकं नगरम् ।

भौगोलिकम्

सीकरमण्डलस्य विस्तारः ७७४२ चतुरस्रकिलोमीटर्मितः अस्ति । अस्य मण्डलस्य पूर्वे जयपुरमण्डलं, पश्चिमे चुरूमण्डलं, नागौरमण्डलं च, उत्तरे झुञ्झुनुमण्डलं, दक्षिणे जयपुरमण्डलम् अस्ति । अस्मिन् मण्डले ४५९.८ मिल्लीमीटर्मितः वार्षिकवृष्टिपातः भवति ।

जनसङ्ख्या

२०११ जनगणनानुगुणं सीकरमण्डलस्य जनसङ्ख्या २,६७७,७३७ अस्ति । अस्मिन् मण्डले प्रतिचतुरस्रकिलोमीटर्मिते ३४६ जनाः वसन्ति अर्थात् अस्य मण्डलस्य जनसङ्ख्यासान्द्रता प्रतिचतुरस्रकिलोमीटर् ३४६ जनाः । २००१-२०११ दशके अस्मिन् मण्डले जनसङ्ख्यावृद्धिः १७.०४% आसीत् । अत्र पुं-स्त्री अनुपातः १०००-९४४ अस्ति । अत्र साक्षरता ७२.९८ % अस्ति ।

उपमण्डलानि

अस्मिन् मण्डले षड् उपमण्डलानि सन्ति । तानि - 

 सीकर
 फतेपुर
 लक्ष्मणगढ
 दान्तारामगढ
 नीम का थाना
 श्रीमाधोपुर

वीक्षणीयस्थलानि

अस्मिन् मण्डले बहूनि प्रसिद्धानि वीक्षणीयस्थलानि सन्ति । तानि - 

 खाटूश्यामजी
 गणेश्वर
 जीणमातामन्दिरम्
 रघुनाथमन्दिरम्
 हर्षनाथमन्दिरम्
 श्रीमानसीदेवीमन्दिरम् 
इत्यादीनि ।

बाह्यानुबन्धाः

Sikar Zila parishad web site 
Sikar District web site 
Photo gallery of Sikar 

राजस्थानस्य मण्डलानि
गौरीरागः

गौरीरागः (Gauri Raga) हिन्दुस्तानीशास्त्रीयसङ्गीतस्य कश्चन रागः । पूर्वि थाट् गणस्य रागः भवति । करुणरसः तथा शृङ्गाररसयोः प्रतिपादकः रागः भवति । अस्य रागस्य वादिस्वरः ऋषभः (रे) भवति । एवं संवादिस्वरः पञ्चमः (प) भवति । ओढव तथा सम्पूर्णजात्यासहितः भवति । अस्य रागस्य प्रशस्तकालः सायङ्कालः भवति ।

आरोहः - सा रे प म प नि सां 
अवरोहः - सां नि ध प, म प ग रे म ग रे सा
पक्कड - ध प म प, म ग, म ग रे सा

समयः
सायं ५ तः ७ पर्यन्तं भवति।

थाट् 
पूर्वि

बाह्यसम्पर्कतन्तुः
SRA on Samay and Ragas
SRA on Ragas and Thaats
Rajan Parrikar on Ragas
Listen to Raga 

हिन्दुस्थानिरागाः
संस्कृतिसम्बद्धाः स्टब्स्
भाषानुबन्धरिहतपृष्ठेषु सामञ्जूषायोजनीया
चित्रं योजनीयम्
न प्राप्तः भाषानुबन्धः
सर्वे अपूर्णलेखाः
सर्वे न प्राप्ताः भाषानुबन्धाः
करीमनगरम्

भारतदेशस्य किञ्चन राज्यम् अस्ति तेलङ्गाणाराज्यम् । अस्य राज्यस्य मण्डलेषु अन्यतमम् अस्ति करींनगरमण्डलम् । अस्य मण्डलस्य केन्द्रम् अस्ति करींनगर।

आन्ध्रप्रदेशस्य प्रमुखनगराणि
आन्ध्रप्रदेशराज्यसम्बद्धाः स्टब्स्
सर्वे अपूर्णलेखाः
चित्रं योजनीयम्
सारमञ्जूषा योजनीया
चिक्रोडः

चिक्रोडाः मध्यमगात्रीयाः प्राणिनः दंशक परिवारस्य सदस्याः । अस्मिन् वर्गे वृक्षवासी , भूवासी, नभगामी चिक्रोडाः इत्यादि भेदाः भवन्ति । अमेरिका युरेशिया तथा आफ्रिका भूखण्डानां मूलनिवासिनः चिक्रोडाः ४ कोटि वर्षेभ्यः पूर्वं भूमौ जाताः । ते आनित्यहरिद्वर्णप्रदेशात् मरुभूमि पर्यन्तं सर्वेषु भूप्रदेशेषु वस्तुं शक्यन्ते । ध्रुवप्रदेशः तथा अतिशुष्कभूभागाः तैः न वासयोग्याः ।
रामायणे सेतुबन्धनाख्याने विक्रोडस्य उल्लेखः अस्ति । सेतुबन्धनेन सदृशं महाकार्ये लघुजीवेन चिक्रोडेन अपि भागः गृहीतः । अन्य भारतीय भाषासु तमिळु- अनिल्, तेलुगु- वुदुत, मलयाली- अन्नन्, कन्नड- अळिलु, - इति नामनि संबोध्यते।

शरीररचना 
चिक्रोडाः लघुजीवाः । कुब्जे शरीरे  केशसमृद्धः पुच्छः, विशालानि नेत्राणि च भवन्ति । केशाः मृदुदुकूलमिव भासन्ते । प्रत्येकेपादे ५ अंगुल्यः विद्यन्ते । पादाग्रः यः वृक्षारोहणे सहायकः, मृदु भूत्वापि दृढः वर्तते । तेषां हृदयभागे तथा अन्य निम्नाङ्गेषु स्थितेभ्यः स्पर्शाङ्गेभ्यः उत्कृष्टं स्पर्शज्ञानं ते प्रदर्शयन्ति । विशालनेत्रयुक्ताः चिक्रोडाः तीक्ष्णं दृष्टिसामर्थ्यमपि आप्नुवन्ति । चिक्रोडानां दन्ताः शक्तिशाली भवन्ति आजीवनपर्यन्तं वर्धन्ते च ।आहारकर्तनार्थं मुखस्य अन्ते स्थलावकाशः विद्यते । चिक्रोडानां आयुः षट् वर्षाणि । नगरवासी चिक्रोडाः वाहनाघातेन ग्रामवासिनः आहाराभावेन च आकालमरणं प्राप्नुवन्ति ।

आहारम्  
मूलतः चिक्रोडाः शाकाहारिणः शुष्कफलानि बीजानि शाकानि च खादन्ति । यदा शाकाहारः अलभ्यः तदा कीटान् अण्डानि  पक्षिशावकान् सर्पशावकान् च खादन्ति । समशीतोष्णप्रदेशे ग्रीष्मः तेषां कृते कठोरकालः । यतः भूमौ स्थितानि बीजानि अङ्कुरितानि । अपिच नवाहारोत्पादनं यावत् न संभवति । शीतप्रदेशेषु अधिकशः कीटानेव भक्षयन्ति ।

व्यवहारः 
चिक्रोडानां सन्तानोत्पत्तिः वर्षे एक या द्विवारं भवति । गर्भावस्था त्रि – षट् सप्ताहात्मकी । जात्यानुसारेण सन्तानसंख्यासु भेदाः सन्ति । नवजातः चिक्रोडः दन्तहीनः दृष्टिहीनः च वर्तते । चिक्रोडा षट्- दशसप्ताह पर्यन्तं स्तन्यपानं कुर्वती शिशून् पालयति । प्रथमवर्षान्ते चिक्रोडशिशुः यौवनावस्थां प्राप्नोति । भूवासिनः चिक्रोडाः समाजपेमिणः किन्तु वृक्षवासिनः एकाकिनः भवन्ति । भू तथा वृक्षवासी चिक्रोडाः दिनचराः किन्तु नभगामीचिक्रोडाः निशाचराः वर्तन्ते

बाह्यसम्पर्कतन्तुः
 Tree of Lifeः Sciuridae 
 Squirrel Tracksः How to identify squirrel tracks in the wild
 National Geographic link on Squirrels 
 List of names of squirrel taxa 

प्राणिनः
विषयः वर्धनीयः
परिशीलनीयानि
शिवकुमारस्वामी

कर्णाटकरत्नः डा. शिवकुमारस्वामी(०१ एप्रिल् १९०७-२१ जनवरी २०१९) (, ) तुमकूरुमण्डलस्य सिद्धगङ्गामठस्य मठाधिपतिः । एषः त्रिविध(अन्नम्,अक्षरं,ज्ञानं)दासोहदाता । द्वादशस्य (१२) शतमानस्य युगपुरुषस्य, क्रान्तिकारिणः बसवण्णनामकस्य 'कायकवे कैलास' इत्यस्य वचनस्य, नित्यदासोहतत्त्वस्य च कैङ्कर्ये अस्य प्रवृत्तिः । ०३/०१/१९३० तमे दिनाङ्के श्रीमठस्य दायित्वं स्वीकृत्य तद्दिनात् मठस्य, वीरशैवधर्मस्य, समाजस्य च उद्धारार्थं एषः निरन्तरं श्रममाणः अस्ति ।

देशस्य, समाजस्य च प्रगतिविषये अस्य बहु आदरं वर्तते । आगामिपरम्परायाः अभिवृद्धये कृतसङ्कल्प एषः । समाजस्य अनेकानां गण्यानां बाल्यजीवनस्य परिवर्तनाय एषः कारणीभूतः । श्रीमठे १०,००० विद्यार्थिभ्यः आश्रयं दत्त्वा तेभ्यः त्रिविधदासोहं सततं यच्छन् अस्ति एषः ।

जननं बाल्यञ्च
मागडी इत्यस्य मण्डलस्य वीरापुरे ०१/०४/१९०८ तमे दिनाङ्के अस्य जन्म अभूत् । 'शिवण्ण' इति अस्य बाल्यनाम । श्री होन्नप्प, श्रीमती गङ्गम्मा अस्य पूर्वाश्रमपितरौ । नागवल्यां प्राथमिकमाध्यमिकशिक्षणं समाप्य, तुमकूरु इत्यस्मिन्नगरे विद्यमानायां सर्वकारीयप्रौढशालायां प्रौढशिक्षणं समाप्य, १९२६ तमे वर्षे 'मेट्रिक्युलेषन्' प्राप्तवान् । १९२७ तमे वर्षे तदानीन्तनसिद्धगङ्गामठाधिपतेः सहवासः जातः । तस्मिन्नेव वर्षे प्रवेशपरीक्षायाम् उत्तीर्य उन्नतविद्याभ्यासार्थं बेङ्गळूरु इत्यस्य महानगरस्य 'सेन्ट्रल् कालेज्' प्रविष्टवान् ।

साधनानि
स्वामिभिः शिक्षाप्रशिक्षणार्थं कुलम् १३२ संस्थाः स्थापिताः, येषु नर्सरीविद्यालयात् आरभ्य अभियांत्रिकी, विज्ञानं, कला, प्रबन्धनस्य महाविद्यालयाः अपि च व्यावसायिकप्रशिक्षणं च भवति। ते शैक्षिकसंस्थाः स्थापितवान्तः येषु पारम्परिकसंस्कृतं तथैव आधुनिकविज्ञानं प्रौद्योगिकी च पाठ्यते । स्वामिनः गुरुकुले पञ्चतः षोडशवर्षीयाः  १०,००० तः अधिकाः बालकाः निवसन्ति । गृहाणि सर्वेषां धर्मीयानां जातीनां, पंथानां च बालकानां कृते उद्घाटितानि सन्ति येषां निःशुल्कं भोजनं, शिक्षा, आश्रयः च प्रदत्ताः सन्ति (त्रिविधदासोहः)।
मटस्य तीर्थयात्रिकाः,आगन्तुकाः च निःशुल्कं भोजनं प्राप्नुवन्ति स्वामीनां मार्गदर्शनेन स्थानीयजनसङ्ख्यायाः हिताय वार्षिकं कृषिमेला अपि आयोजिता।

परोपकारकार्यं कृत्वा स्वामिनः बहुसम्मानिताः आसीन् । भारतस्य पूर्वराष्ट्रपतिः ए.पी.जे.अब्दुलकलामः तुमकुर्-नगरे तेषां दर्शनं कृत्वा स्वामी-महोदयस्य मानवीयकार्यस्य, शिक्षाक्षेत्रे उपक्रमस्य च प्रशंसाम् अकरोत् ।[२०] अन्येषां लिंगायतानां इव स्वामी कठोरशाकाहारस्य पालनम् अकरोत् ।

स्वामिनः दिनचरी
प्रतिदिनं स्वामी प्रातः चतुर्वादने उत्थाय स्नात्वा पूजाप्रकोष्ठे एकघण्टापेक्षया अधिकसमयं ध्यानावस्थायां भवति । तदनन्तरम् इष्टलिङ्गपूजा । तदनन्तरं भक्तेभ्यः त्रिपुण्ड्रभस्मं दत्त्वा, स्वयमपि धृत्वा पूजां समापयति । तदनन्तरम् अल्पाहारसेवनं प्रातः सार्धषड्वादने । मठे विद्यमानानां बालकानां सामूहिकप्रार्थनायां सः प्रतिदिनं भागं गृह्णाति । तदनन्तरं कार्यालये वार्तापत्रिकाणां पठनम् । तदनन्तरं भक्तेभ्यः दर्शनं, भक्तैः सह सम्भाषणं, गण्यैः सह मेलनम्, अधिकारिभिः सह मठस्य शासनसम्बद्धाः चर्चाः इत्येवम् अस्य दिनचरी प्रचलति ।

पुरस्काराः
२००७ तमे वर्षे कर्णाटकसर्वकारेण स्वामी कर्णाटकरत्नपुरस्कारेण पुरस्कृतः अस्ति ।

आधुनिकगुरवः
आधुनिकधार्मिकव्यक्तयः
हिन्दुधर्मसम्बद्धाः स्टब्स्
सर्वे अपूर्णलेखाः
रवीन्द्रप्रभातः

रवीन्द्र प्रभातः(Ravindra Prabhath) () एक: प्रमुख: हिन्दीकविः, कथाकारः,उपन्यासकारः पत्रकारश्च ।

जीवनपरिचय: 
अस्य जन्म क्रि.श.१९६९ तमस्य वर्षस्य एप्रिल्मासस्य पञ्चमे दिने बिहारराज्यस्य सीतामढ़ीजिलांतर्गते महिंदवारानामके ग्रामे अभवत् ।

ग्रन्था: 
 क्रि.श.१९९१ तमवर्षस्य हमसफ़र(ग़ज़ल संग्रह)
 क्रि.श.१९९५ तमवर्षस्य समकालीन नेपाली साहित्य( सम्पादित)
 क्रि.श.१९९९ तमवर्षस्य  मत रोना रमज़ानी चाचा (ग़ज़ल संग्रह ) ।
 क्रि.श.२००२ तमवर्षस्य स्मृति शेष ( काव्य संग्रह)।
क्रि.श.२०११ तमवर्षस्य ताकि बचा रहे लोकतंत्र ( उपन्यास )
क्रि.श.२०११ तमवर्षस्य हिन्दी ब्लॉगिंग :अभिव्यक्ति की नयी क्रान्ति  सम्पादित :।
 क्रि.श.२०११ तमवर्षस्य हिन्दी ब्लोगिंग का इतिहास 
 क्रि.श.२०१२ तमवर्षस्य प्रेम न हाट बिकाय ( उपन्यास )।
 क्रि.श.२०१३ तमवर्षस्य धरतीपकड़ निर्दलीय ( उपन्यास )।

सम्मानाः
 ब्लॉग भूषण सम्मानः 
 सृजन सम्मानः

सन्दर्भाः

बाह्यसम्पर्कतन्तुः
 http://www.parikalpna.com
 रवीन्द्र प्रभात हमारी वाणी में 
 Authority control

हिन्दीलेखकाः
अन्यभाषासाहित्यसम्बद्धाः स्टब्स्
सर्वे अपूर्णलेखाः
जीवतव्यक्तयः
१९६९ जननम्
बाबाबुडनगिरिः

बाबाबुडनगिरिः (Baba Budangiri) कर्णाटकराज्यस्य चिक्कमगळूरुमण्डले पश्चिमाद्रिशृङ्खलायां विद्यमानः गिरिः ।
दत्तगिरिः, चन्द्रद्रोणपर्वतः इत्यपि स्थानीयाः कथयन्ति । अयं पर्वतः हैन्दवानां महम्मदीयानां च तीर्थक्षेत्रम् अस्ति । मुळ्ळय्यनगिरिः अपि अस्मिन् पर्वतमालिकायाम् एव अन्तर्गच्छति ।

बाह्यानुबन्धाः 
 चिक्कमगळूरुमण्डलम् प्रति 

कर्णाटकस्य पर्वताः
कर्णाटकराज्यस्य प्रेक्षणीयस्थलानि
कर्णाटकराज्यसम्बद्धाः स्टब्स्
चित्रं योजनीयम्
सर्वे अपूर्णलेखाः
पट्टनम्तिट्टामण्डलम्

पत्तनंतिट्टामण्डलम् (Pathanamthitta district) केरळराज्ये स्थितं किञ्चन मण्डलम् । अस्य मण्डलस्य केन्द्रं पत्तनंतिट्टानगरम् ।

भौगोलिकम्

पत्तनंतिट्टामण्डलस्य विस्तारः २४९२ चतुरस्रकिलोमीटर्मितः अस्ति । अस्य मण्डलस्य सुरमन्दिरे कोल्लम-मण्डलम्, इडुक्कीमण्डलम्, कोट्टायम-मण्डलम्, अलप्पुळामण्डलम् च अस्ति । अत्र मुख्यतय नद्यौ स्तः पम्बा, अचन्कोविळ्, मणिमाला, च ।

जनसङ्ख्या

२००१ जनगणनानुगुणं पत्तनंतिट्टामण्डलस्य जनसङ्ख्या  १,१९५,५३७ अस्ति । अस्मिन् मण्डले प्रतिचतुरस्रकिलोमीटर्मिते ४५३ जनाः वसन्ति अर्थात् अस्य मण्डलस्य जनसङ्ख्यासान्द्रता प्रतिचतुरस्रकिलोमीटर् ४५३ जनाः । २००१-१११३ दशके अस्मिन् मण्डले जनसङ्ख्यावृद्धिः -३.१२% आसीत् । अत्र पुं-स्त्री अनुपातः १०००-११२९ अस्ति । अत्र साक्षरता ९६.९३ % अस्ति ।

वीक्षणीयस्थलानि

अस्मिन्नेव मण्डले बहवः प्रसिद्धं वीक्षणीयस्थलानि सन्ति । तानि - 
श्री मणिकण्ठ धर्मशास्ता क्षेत्रम्, शबरिमला (शबरिगिरी)
श्रीवल्लभक्षेत्रम्, तिरुवल्ला (श्रीवल्लभपुरम्)
महादेव क्षेत्रम् - गुहा क्षेत्रम्, कवियूर्
कक्कि
मूळयार्
मणियार्
चरल्कुन्नु इत्यादि ।

बाह्यानुबन्धाः
  List of Places in Pathanamthitta
Aranmula palace Government of India- Pathanamthitta district  portal
 Government of Kerala - Pathanamthitta district portal
 The Diocese of Pathanamthitta  

केरळराज्यस्य मण्डलानि
केरलराज्यसम्बद्धाः स्टब्स्
सर्वे अपूर्णलेखाः
धनबादमण्डलम्

धनबादमण्डलम् (Dhanbad District) झारखण्डराज्ये स्थितं किञ्चन मण्डलम् । अस्य मण्डलस्य केन्द्रं धनबाद नगरम् ।

भौगोलिकम्

धनबादमण्डलस्य विस्तारः २०७४ चतुरस्रकिलोमीटर्मितः अस्ति । अस्य मण्डलस्य पूर्वे डुम्कामण्डलम्, गिरिडीहमण्डलम् च, पश्चिमे पश्चिमबङ्गलराज्यम्, उत्तरे गिरिडीहमण्डलम्, बोकारोमण्डलम् च, दक्षिणे डुम्कामण्डलम्, गिरिडीहमण्डलम् च अस्ति । अत्र प्रवहन्त्यः नद्यः सन्ति दामोदर, बोकारो, कोनार्, बराकर च ।

जनसङ्ख्या

२००१ जनगणनानुगुणं धनबादमण्डलस्य जनसङ्ख्या २६८२६६२ अस्ति । अस्मिन् मण्डले प्रतिचतुरस्रकिलोमीटर्मिते १२८४ जनाः वसन्ति अर्थात् अस्य मण्डलस्य जनसङ्ख्यासान्द्रता प्रतिचतुरस्रकिलोमीटर् १२८४ जनाः । २००१-२०११ दशके अस्मिन् मण्डले जनसङ्ख्यावृद्धिः ११.९१% आसीत् । अत्र पुं-स्त्री अनुपातः १०००-९०८ अस्ति । अत्र साक्षरता ७५.७१ % अस्ति ।

वीक्षणीयस्थलानि

अस्मिन्नेव मण्डले इदं प्रसिद्धं वीक्षणीयस्थलं अस्ति भटिण्डा जल्पातः ।

बाह्यानुबन्धाः
 Official district government website
 Dhanbad Portal 
 list of places in Dhanbad

झारखण्डराज्यस्य मण्डलानि
झारखण्डराज्यसम्बद्धाः स्टब्स्
सर्वे अपूर्णलेखाः
ग्रन्थलिपिः

ग्रन्थलिपिः (तमिळ् கிரந்த எழுத்து, मळयाळम् ഗ്രന്ഥലിപി) दक्षिणभारतस्य (विशेषतः तमिळनाडुराज्ये) एका प्राचीना लिपिः। प्रायः समस्तभारतीयलिपयः ब्राह्मीतः जाताः । ग्रन्थलिपिरपि दक्षिणभारतीय-ब्राह्मीतः विकसिता । तमिळनाडुराज्यस्य  आर्काट्-सेलम्-तिरुचिरापल्ली-मधुरै-तिरुनेल्वेलिप्रदेशेषु क्रैस्तवीय सप्तमशताब्द्यां ग्रन्थलिपिः व्यवहृतासीत् । दक्षिणभारते पाण्ड्य-पल्लव-चोलराजवंशाः शिलालेखेषु अस्याः एव लिपेः प्रयोगं कृतवन्तः ।

स्वरवर्णाः

व्यञ्जनवर्णाः

हलन्त्यम्

मात्राः

संख्याः

उदाहरणपाठः (१)

देवनागरीलिप्यन्तरीकरणम्    

 अस्त्युत्तरस्यां दिशि देवतात्मा हिमालयो नाम नगाधिराजः।
 पूर्वापरौ तोयनिधी वगाह्य स्थितः पृथिव्या इव मानदण्डः॥

डायक्रिटिक् लिप्यन्तरीकरणम्

उदाहरणपाठः (२)

मार्जितरूपम्

देवनागरीलिप्यन्तरीकरणम् 

 यत ईश्वरो जगतीत्थं प्रेम चकार यन्निजमेकजातं
 पुत्रं ददौ तस्मिन् विश्वासी सर्वमनुष्यो यथा
 न विनश्यानन्तं जीवनं लप्स्यते।

डायक्रिटिक् लिप्यन्तरीकरणम्

अन्यलिपिभिः सह स्वरवर्णानां तोलनम्

अन्यलिपिभिः सह व्यञ्जनवर्णानां तोलनम्

लिपयः
धीरूभाई अम्बाणी

भारतीय उद्योगपति।
भारतीय-सूची

टिप्पणी

बाह्यसम्पर्कतन्तुः
Founder Chairman, Reliance 
 Dhirubhai Ambani Institute of Information and Communication Technology
 "Remembering the Prince of Polyester," Time Magazine, 15 July 2002 
 Dhirubhai Ambani in Memoriam, Rediff.com
 Dhirubhai Ambani from peopleforever.org
 Dhirubhai Ambani from dhirubhai.net
 "The Polyester Prince": Hamish McDonald 
 Dhirubhai Ambani addressing at the ChemTech Foundation  - PharmaBiz.com - Thursday, January 23, 2003
 Dhirubhai gave management a whole new 'ism' A.G. Krishnamurthy on Rediff.com
 Mukesh Ambani  Son of Late Sh. Dhirubhai Ambani

भारतीय-उद्योगपतयः
भारतीयोद्योगपतिसम्बद्धाः स्टब्स्
सर्वे अपूर्णलेखाः

चित्रं योजनीयम्
नडियाद

गुजरातराज्ये किञ्चन मण्डलम् अस्ति खेडामण्डलम् । अस्य मण्डलस्य केन्द्रम् अस्ति नडियाद (, ) इति नगरम् । सरदारवल्लभभाई-पटेल-महोदयः च ज्येष्ठभ्राता श्रीविठ्ठलभाई पटेल च इत्येषः नटपुरे जन्म प्राप्तवन्तौ । 
नडियाद पश्चिम लोहपथे वडोदरा नगरात् प्रायः 50 कीमी कर्णावती नगरात् 50 कीमी तिष्ठति। एषः राष्ट्रियपथे शिघ्रपथे च तिष्ठति।
प्रसिद्ध संतराम मंदिर अत्र तिष्ठति। 
अत्र अनेक ऋग्णालयाः - कीडनी होस्पीटल, डी.डी.एम.एम. हार्ट होस्पीटल, महागुजरात होस्पीटल, एन.डी.देसाई होस्पीटल प्रभूति भवति।
बहूनि पाठशालाः परि अनेक महाविद्यालयाः डी.डी.विश्वविद्यालयः च अत्र सन्ति।
नडियाद कालक्रमेण विस्तृतं भवति। एकं समीपं ग्रामं उत्तरसंडा नडियादं संयुक्तीकरणे कालस्थितिवशात् गच्छति।
गुजरातराज्यस्य प्रमुखनगराणि
गुजरातराज्यसम्बद्धाः स्टब्स्
सर्वे अपूर्णलेखाः
चित्रं योजनीयम्
सारमञ्जूषा योजनीया
द्रुपदः

द्रुपदः पाञ्चालस्य राजा च द्रौपदी, धृष्टद्युम्नः शिखण्डीयाः पिता च आसीत् महाभारते युद्धे पाण्डवानां पक्षे युद्धम् अकरोत् ।
पाञ्चालदेशस्य एष: राजा।द्रोणस्य सहाध्यायी।बाल्ये अग्निवेशस्य आश्रमे द्रोणद्रुपदौ शिक्षां प्राप्तवन्तौ।तारुण्ये एकदा दरिद्र: द्रोण: द्रुपदस्य राजसभां धनं याचितुं गत:।तदा राज्यमदेन उन्मत्त: द्रुपद: तस्य अवमानं कृतवान्।अग्रे द्रोणेन कौरवपाण्डवानां गुरुत्वम् अङ्गीकृतम्।तेषां विद्याध्ययनं यदा समाप्तं तदा ते द्रोणं दक्षिणां पृष्टवन्त:।द्रोण: द्रुपदस्य निग्रहणम् इच्छति स्म।अर्जुन: तस्य मनोरथं पूरितवान्।द्रोण: द्रुपदाय तस्य पूर्वतनानि उन्मत्तवचनानि श्रावितवान्।निगृहीतस्य द्रुपदस्य अर्धं राज्यम् अधिगृह्य द्रोण: तं मोचितवान्।द्रोणेन प्रतिशोध: कृत:।प्रतिशोधस्य एषा परम्परा न समाप्ता।अवमानित: द्रुपद: यज्ञं कृतवान्।यज्ञदेवतां प्रति द्रोणघातकं पुत्रं स प्रार्थितवान्।यज्ञात् द्रौपदी तथा धृष्टद्युम: इति एतयो: उत्पत्ति: जाता।एष: धृष्टद्युम्न: युद्धे द्रोणाचार्यस्य वधं कृतवान्।
‎

महाभारतस्य पात्राणि‎
बाह्यानुबन्धः योजनीयः
श्टब्स् संस्कृतसम्बद्धाः
सारमञ्जूषा योजनीया‎
सर्वे अपूर्णलेखाः

सम्बद्धाः लेखाः 

 भारतम्
 संस्कृतम्
 भारतस्य इतिहासः
 विज्ञानम्
यमुनोत्री

हिन्दूनां पवित्रं यात्राधाम अस्ति ।

यमुनोत्री, जम्नोत्री अपि, यमुनानद्याः स्रोतः, हिन्दुधर्मे यमुनादेव्याः आसनम् अस्ति । गढवालहिमालये ३,२९३ मीटर् (१०,८०४ फीट्) ऊर्ध्वतायां भारतस्य उत्तराखण्डस्य गढवालविभागे उत्तरकाशीमण्डलस्य मुख्यालयस्य उत्तरकाशीतः प्रायः १५० किलोमीटर् (९३ मील) उत्तरदिशि स्थितम् अस्ति भारतस्य छोटाचारधामयात्रायाः चतुर्णां स्थलानां मध्ये अयं अन्यतमः अस्ति ।

समुद्रतलात् ४,४२१ मी.उच्चतायां कालिन्दपर्वते हिमपर्वतः  हिमसरोवरः (चम्पसरहिमशैलः) १ कि.मी. दूरम् अस्ति। अतः मन्दिरं पर्वतस्य पादे स्थितम् अस्ति । अयं मार्गः अत्यन्तं कठिनम् अस्ति, तीर्थयात्रिकाः मन्दिरे एव पूजां कुर्वन्ति ।

यमुनाया: वामतटे यमुनामन्दिरस्य निर्माणं तेहरीगढ़वालस्य महाराजप्रतापशाहेन कृतम् । देवतामूर्तिः कृष्णवर्णस्य अमृतशिलातः निर्मितः अस्ति। यमुना गङ्गा इव हिन्दुनां कृते दिव्यमातृपदवीं प्राप्तवती अस्ति |

इतिहासः
प्राचीनकथायाः अनुसारम् अत्रैव असितमुनिऋषेः आश्रमम् आसीत् । आजीवनं गङ्गायां यमुनायां च नित्यम् स्नानं करोति स्म । वृद्धावस्थायां गङ्गोत्रीं गन्तुं असमर्थस्य तस्य कृते यमुनोत्रीविरुद्धं गङ्गाधारा प्रादुर्भूतवती ।

  बन्दरपून्चपर्वतस्य अधः स्थितः चम्पासरहिमशैले सांग्यदेवीतः यमुनायाः जन्मस्थानम् अस्ति । नदीस्रोतस्य पार्श्वे स्थितः पर्वतः तस्याः पितुः समर्पितः अस्ति, तस्य नाम कालिन्दपर्वतः, (कालिन्दः सूर्यदेवतायाः अन्यत् नाम – सूर्यः) इति ।             

 

भारतस्य तीर्थक्षेत्राणि
हिन्दुधर्मसम्बद्धाः स्टब्स्
सर्वे अपूर्णलेखाः
चित्रं योजनीयम्
सारमञ्जूषा योजनीया

सम्बद्धाः लेखाःhhhh 

 भारतम्
 संस्कृतम्
 भारतस्य इतिहासः
 विज्ञानम्
तन्तुकरणयन्त्रम्

चरखा इति तन्तुकरणयन्त्रम् ।
चरखा इति चक्रम् ।

भारतीयसंस्कृतिः
चित्रं योजनीयम्
सारमञ्जूषा योजनीया

सम्बद्धाः लेखाः 

 भारतम्
 संस्कृतम्
 भारतस्य इतिहासः
 विज्ञानम्
कुरआन्

कुरआन् शरीफ् (अरबी: القرآن आल्-क़ुर'आन्) मुस्लिमजनानां पवित्रः कश्चन ग्रन्थः । इस्लाम्-मतानुसारं भगवतः वाणीरूपेण ग्रन्थोऽयं मुहम्मद् नवी (प्रवक्ता) द्वारा खण्डशः भूलोके अवतीर्णः । समग्रकुरआन्-ग्रन्थे ११४ सूराः(अध्यायाः) सन्ति । तथा आयात् (पङ्क्ति)संख्या ६,२३६ । कुरआन्-ग्रन्थस्य मूलभाषा अरबी । इस्लामीय-भाष्यकारस्य मतानुसारं कुरआन्-ग्रन्थः अपरिवर्तनीयः । अस्मिन् विषये आयाते (पङ्क्तौ) उक्तमस्ति -

उत्पत्तिः 

अरबी व्याकरणे कुरआन् शब्दोयं 'मास्दार्' (क्रियावाचक-विशेष्य)रूपेण व्यवह्रियते । अयं शब्दः قرأ 'क्करा'आ' इत्यस्मात् क्रियापदात् निष्पन्नः, यस्य अर्थः 'पठनम्', वा 'आवृत्तिकरणं' । इदमेव क्रियापदं कुरआन् पदस्य मूलत्वेन परिगण्यते । ’कुरआन्’शब्दस्य उच्चारणस्य "मास्दार्" (الوزن) (रागः) भवति غفران "गुफ्रान्"। एतया शैल्या उच्चारितश्चेत् अर्थः भवति अधिकः भावः, अध्यवसायः, कर्मसम्पादने एकाग्रता वा । एतस्मात् अवगम्यते कुरआन् इत्यस्य अर्थः केवलं पठनम्, आवृत्तिकरणं वा न वरञ्च एकाग्रचित्तेन पठनम् इति । कुरआन्-ग्रन्थेऽपि शब्दोऽयम् अस्मिन्नेव अर्थे प्रयुक्तः अस्ति । कुरआन्-ग्रन्थस्य ’सूरा-आल्-कियामह्’ इत्येतस्यां ७५ तमसूरायाम् (अध्याये), १८ तमे आयाते (पङ्क्तौ) कुरआन् शब्दस्य उल्लेखः अस्ति -

संज्ञा 
मुस्लिम्-मतानुसारं  मुहम्मद्(मुस्लिमजनानां प्रवक्ता (अल्लाह्स्यदूतः)वाणीं साक्षात् अरबीभाषया प्राप्तवान् आसीत् । ग्रन्थोऽयं मु'जिया (अलौकिकः)  तथा मानवजातेः पथप्रदर्शकः । मुस्लिमजनानां विश्वासः विद्यते यत् कुरआन्-ग्रन्थे मानवानां सर्वविधानां समस्यानां समाधानमस्ति । एवञ्च अयं ग्रन्थः पूर्णाङ्गजीवनविधानं बोधयति ।

विभिन्नविषयक-आयाताः (पङ्क्तयः) 

 आदेशात्मकाः आयाताः= १०००
 निषेधात्मकाः आयाताः= १०००
 भीत्यात्मकाः आयाताः= १०००
 प्रतिज्ञात्मकाः आयाताः= १०००
 दृष्टान्तात्मकाः आयाताः=१०००
 इतिहासात्मकाः आयाताः= १०००
 प्रशंसात्मकाः आयाताः= २५०
 पूर्णतात्मकाः आयाताः=१००
 उद्देश्यात्मकाः आयाताः=२५०
 इतराः = ६६
 आहत्य = ६२३६

विभिन्नाध्यायानां पङ्क्तीनां च प्रसिद्धिः 
 सूरा अर रहमान् = कुरआन्-शास्त्रस्य मुकुटः
 सूरा अल बाकारा = कुरआन्-शास्त्रस्य सिंहासनम्
 सूरा इयासिन्= कुरआन्-शास्त्रस्य मनः
 सूरा अल-इखलास= कुरआन्-शास्त्रस्य एकतृतीयांश
 सूरा अल-फतिहा= कुरआन्-शास्त्रस्य जननी
 अयातुल कुरसी = कुरआन्-शास्त्रस्य मित्रम्

टिप्पणी

अनुवादाः 
 Quran Word by Word // QuranAcademy.org
 Al-Quran  प्रकल्पस्य Zohurul Hoque तथा Muhiuddin Khan द्वारा आनुवादः ।
 कुरान्-ग्रन्थस्य आङ्ग्लभाषया अनुवादः एवं व्याख्या, मारिफुल् कुरान् , मुफति ताकी उस्मानी महोदयेन लिखितः ।
 Global Quran - त्रिंशत् भाषासु कुरान् अनुवादः ।
 कुरान् - इन्टार्नेट् स्याक्रेड् टेक्स्ट् आर्कैव्
 पुनर्जागरिकं इस्लाम्  
 The Message - Free Minds / Progressive Muslims - a literal translation of the Qur'an.
 Online translation of the Qur'ān — translated by a team of Muslim scholars including the first woman to translate the Qur'ān into English.
 ताफहीनमुल् कुरान् अन्तर्जाले
 अन्तर्जालानुवादः

तथ्यानुसन्धानम् 
 GlobalQuran.com Search quran in over 30 different languages at one time
 Search the Qur'ān
 Qur'ān Search or browse the English Shakir translation
 Qur'ān Search

मातृकाः 
 Qur'ān Manuscripts 
 Qur'ān Manuscripts

श्रव्य-दृश्यपरिकराः 
 Quran Academy: Audio/Video commentary/translation of the Qur'ān
 English audio recitation/translation of the Qur'ān 
 Irfan-ul-Quran.com Qur'ān recitation in the voices of 12 most popular Qura of the world
 Qur'ān recitations by 271 different reciters

इस्लाममतम्
भारतसावित्री

भारतसावित्री

महाभारतस्य अन्तिमे पर्वणि भारतसावित्री नाम्ना पद्यपञ्चकं विद्यते, तदेवम् -
मातापितृसहस्राणि पुत्रदारशतानि च ।
संसारेष्वनुभूतानि यान्ति यास्यन्ति चापरे ॥	18-5-73a,b
हर्षस्थानसहस्राणि भयस्थानशतानि च ।
दिवसे दिवसे मूढमाविशन्ति न पण्डितम् ॥	18-5-74a,b
ऊर्ध्वबाहुर्विरौम्येष न च कश्चिच्छृणोति मे ।
धर्मादर्थश्च कामश्च स किमर्थं न सेव्यते ॥ 18-5-75a,b
न जातु कामान्न भयान्न लोभा-द्धर्मं त्यजेज्जीवितस्यापि हेतोः ।
नित्यो धर्मः सुखदुःखे त्वनिथ्ये जीवो नित्यो हेतुरस्य त्वनित्यः ॥ 	18-5-76a,b,c,d
इमां भारतसावित्रीं प्रातरुत्थायः यः पठेत् ।
स भारतफलं प्राप्य परं ब्रह्माधिगच्छति ॥	18-5-77a,b

महाभारतस्य पात्राणि
श्टब्स् संस्कृतसम्बद्धाः
न प्राप्तः संस्कृतसम्बद्धभाषानुबन्धः
सर्वे अपूर्णलेखाः
सर्वे न प्राप्ताः भाषानुबन्धाः
संचित्रसारमञ्जूषे योजनीये
१७ मई

१७ मई-दिनाङ्कः ग्रेगोरीयन-पञ्चाङ्गानुसारं वर्षस्य एकशताधिकसप्तत्रिंशत्तमं (१३७) दिनम् । लिप्-वर्षानुगुणम् एकशताधिकाष्टात्रिंशत्तमं (१३८) दिनम् एतत् । एतस्मात् दिनात् वर्षान्ताय २२८ दिनानि अवशिष्टानि ।

इतिहासः

जन्म 

 १९९०- गुल्की जोशी, भारतीय दूरदर्शन अभिनेत्री
 १९८३- हर्षद चोपड़ा, भारतीय दूरदर्शन अभिनेता

मुख्यघटनाः

मृत्युः

पर्व, उत्सवाः च

बाह्यानुबन्धाः 

 

मई
आङ्ग्लमाससम्बद्धाः स्टब्स्
सर्वे अपूर्णलेखाः
चित्रसारमञ्जूषे नावश्यके
अन्ताराष्ट्रीययोगदिवसः

अन्ताराष्ट्रिययोगदिवसः ( ) (, ) जून-मासस्य एकविंशतितमे (२१/६) दिनाङ्के जनैः आचर्यते  । योगः अनन्तकालात् प्रचलितः शारीरिक-मानसिक-आध्यात्मिक-अभ्यासः अस्ति । योगस्य मूलानि भारतदेशे सर्वत्र प्राप्यन्ते । भारतीयसंस्कृतिः भौतिकसुखस्य अपेक्षया आध्यात्मिकसुखाय अधिकं बलं यच्छति । परन्तु शरीरमेव आध्यात्मिकक्षेत्रे उन्नतिं कर्तुम् एकमात्रं साधनं वर्तते इत्यपि भारतीयसंस्कृतेः मतम् । अतः मनसः शान्तिः, शरीरस्य स्वस्थता च मनुष्यस्य आवश्यकता भवति । तस्याः आवश्यकतायाः पूर्त्यै भारतीयतत्वचिन्तकैः योगशास्त्रस्य रचना कृता । अनेन योगशास्त्रेण मनसः शान्तिः, शरीरस्य स्वस्थता च वैज्ञानिकरीत्या प्राप्यते  ।

इतिहासः 

२०१४ तमस्य वर्षस्य सितम्बर-मासस्य सप्तविंशतितमे (२०१४-०९-२७) दिनाङ्के भारतगणराज्यस्य प्रधानमन्त्रिणा श्रीनरेन्द्र मोदी-महाभागेन संयुक्तमहासभायां भाषणकाले उपस्थापितं यत्, "योगः अस्माकं (भारतस्य) अतिपुरातनम्, अमूल्यं योगदानम् अस्ति विश्वाय । मनसः, शरीरस्य, विचारस्य, कर्मणः, संयमस्य, उपलब्धेः च एकात्मतायाः तथा च मानव-प्रकृत्योः सामञ्जस्यापि मूर्तस्वरूपत्वेन योगः परिगण्यते । योगः न केवलं व्यायामः अस्ति, अपि तु स्वेन, विश्वेन, प्रकृत्या च सह तादात्म्यं स्थापयितुम् उत्तमं साधनम् अस्ति । योगः अस्मासु जागरूकतायाः भावम् उत्पाद्य जलवायुपरिवर्तनस्य समस्यां प्रति सङ्घर्षं कर्तुं बलं दातुं शक्नोति । अतः अस्माभिः अन्ताराष्ट्रिययोगदिवसस्य आरम्भं कर्तुम् अपि प्रयासः करणीयः" इति  ।
उक्ते भाषणे संयुक्तराष्ट्रमहासभायां नरेन्द्र-वर्येण अन्ताराष्ट्रिययोगदिवसस्य प्रस्तावः उपस्थापितः आसीत् । ततः २०१४ तमस्य वर्षस्य दिसम्बर-मासस्य एकादशे (२०१४-१२-११) दिनाङ्के संयुक्तराष्ट्रमहासभायाः १९३ सदस्यानां समर्थनेन संयुक्तराष्ट्रमहासभाध्यक्षः जून-मासस्य एकविंशतितमं (२१/६) दिनाङ्कम् अन्ताराष्ट्रिययोगदिवसत्वेन उदघोषयत्  ।

बान की मून इत्ययं संयुक्तराष्ट्रमहासभायाः अष्टमः अध्यक्षः अवदत्, "अन्ताराष्ट्रिययोगदिवसः योगस्य पवित्रलाभान् प्रति जनान् कर्क्ष्यति (आकर्षितं करिष्यति) । योगः अस्मभ्यम् असङ्क्रमितेभ्यः रोगेभ्यः रक्षणं दातुं शक्नोति । सामुदायिकैकरूपतायाः व्यापकप्रयासत्वेन योगः सर्वान् योजयित्वा परस्परम् आदरभावं जनयिष्यति च" इति । ततः स्ववचनस्य पुष्टतायै सः अवदत्, "योगः एका क्रिया अस्ति, यया विकासाय, शान्त्यै च योगदानं भवितुम् अर्हति । जनाः योगमाध्यमेन अन्येषां समस्यानां निवारणं कृत्वा तेषां जीवनम् उद्विग्नतामुक्तं (Stress free) कर्तुं शक्नुवन्ति" इति  ।

चित्रवीथिका

सम्बद्धाः लेखाः 

योगसूत्रम्

पतञ्जलिः

योगः

नरेन्द्र मोदी

अन्ताराष्ट्रियवाताटोत्सवः (गुजरातराज्ये)

बाह्यसम्पर्कतन्तुः 

अन्ताराष्ट्रिययोगदिवसः

http://www.internationalyogafestival.com/event/iyf2015/ 

http://timesofindia.indiatimes.com/india/Narendra-Modi-calls-for-International-Yoga-Day/articleshow/43665102.cms

http://ksn.com/2014/09/27/india-leader-proposes-international-yoga-day/ 

http://in.reuters.com/article/2014/12/11/un-yoga-idINKBN0JP23020141211 

http://www.worldyogaday.net/cms/index.php 

http://www.world-yoga-day.org/cms/content/idea

http://www.internationalyogaweek.com/

https://www.facebook.com/pages/World-Yoga-Day/170209873004306

http://www.worldyogaday.net/cms/content/how-participate 

https://www.facebook.com/internationalyogafestival

http://www.internationalyogafestival.com/ 

http://timesofindia.indiatimes.com/india/Narendra-Modi-calls-for-International-Yoga-Day/articleshow/43665102.cms

http://www.parmarth.com/y_courses.php

उद्धरणम् 

विशेषदिनानि
योगः
डोटीमण्डलम्

डोटीमण्डलम् नेपालदेशस्य सेती अञ्चले अवस्थितं एकं मण्डलं वर्तते ।

विवरणम्:-भारतस्य मुक्खयत: समीपवर्तस्य देश: नेपालस्य अस्ति। डोटीप्रदेशम् नेपालस्य महत्वपूर्णनी प्रदेश: अस्ति।

डोटीप्रदेशम् इत्युस्मीन सतलोक आश्रम अस्ति। अत्र पर्वतराज: हिमालस्य अपि: अस्ति। अस्य महत्वपूर्णाम् जिला: यस्य:  - अलवर:, जयापुरम्,  धननाधमाम्।

अत्रापि दर्शनीयम्

आधाराः

बाह्यानुबंधाः

नेपालदेशः
सर्वे अपूर्णलेखाः
चित्रं योजनीयम्
सारमञ्जूषा योजनीया
कीलोत्पाटिवानरस्य कथा

कीलोत्पाटिवानरस्य कथा पञ्चतन्त्रस्य मित्रभेदाख्ये तत्रे प्रप्रथमा कथा वर्तते। पञ्चतन्त्रस्य कथायाः अनुसारम् एतां कथां करकटाख्यः शृगालः स्वस्य भ्रातरं दमनकं कथयति। एतस्यां कथायां वानरस्य मृत्योः कारणं मुख्यांशः वर्तते।

प्रसङ्गः  

वर्धमान-नामकस्य वणिजः सञ्जीवकाख्यः यः ककुद्मान् वृषः आसीत्, सः स्वस्थः सन् यमुनातीरे सगर्जनम् इतश्चेतश्च भ्रमन् आसीत्। तस्मिन्नेव काले सर्वमृगपरिवृतः अर्थात् विविधैः प्राणिभिः सह पिङ्गलकाख्यः सिंहः यमुनाजलं पातुम् आगच्छति। सः सिंहः कुकुद्मन्तं सञ्जीवकं दृष्ट्वा व्याकूलः सन् कस्मिंश्चित् वटतले चतुर्मण्डलावस्थायां तिष्ठति। चतुर्मण्डलावस्थायां स्थितं सिंहं दृष्ट्वा तस्य पदभ्रष्टौ मन्त्रिणौ परस्परं मन्त्रणाम् आरभेते। तौ मन्त्रिणौ करकटदमनकौ शृगालौ आस्ताम्। सिंहं वटतले ससाध्वसं (सभयं) स्थितं दृष्ट्वा दमनकः भयकारणं ज्ञातुम् इष्टवान्। परन्तु करकटः अव्यापरे व्यापारः न कर्तव्यः इति उक्त्वा उदाहरणत्वेन कीलोत्पाटिवानरस्य कथाम् आरभते।

कथा 

किस्मिंश्चित् नगराभ्याशे (नगरस्य समीपे) स्थिते तरुषण्डमध्ये (वने) कश्चन वणिक्पुत्रः देवतायनस्य (मन्दिरं) निर्माणं कारयन् आसीत्। तत्रस्थाः ये कर्मकराः आसन्, ते स्थपति-आदयः (architect) मध्याह्ने काले आहारार्थं समीपस्थं ग्रामं गच्छन्ति स्म। कश्चन वर्धकिः (carpenter) अर्जुनवृक्षस्य विस्फाटने रतः आसीत्, परन्तु भोजनस्य काले सः स्वकार्यम् अर्धं त्यक्त्वा गतः आसीत्। सः वर्धकिः विस्फाटितस्य स्तम्भस्य मध्ये एकं खदिरकीलं (खदिर इति वृक्षविशेषः - Senegalia catechu) प्रस्थाप्य गतः आसीत्, येन सः भोजनोत्तरम् आगत्य अग्रे कार्यं कर्तुं शक्नुयात्। कदाचित् आनुषङ्गिकमेव (यदृच्छया - randomly) किञ्चन वानरयूथदलं कुतश्चित् तत्र मन्दिरनिर्माणस्थलं सम्प्राप्तम्। तस्य दलस्य वानराः मन्दिरनिर्माणस्य स्थले इतस्ततः क्रीडनं, कूर्दनं च आरब्धवन्तः। तेषु वानरेषु कश्चन प्रत्यासन्नमृत्युः वानरः चापल्यवशात् (कुतूहलवशात्) तस्य अर्जुनवृक्षस्य स्तम्भे आरूह्य स्थितः। चापल्यवशात् अर्जुनवृक्षस्य स्तम्भे आरूढः वानरः वर्धिकेण स्थापितं कीलं दृष्टवान्। अतः अर्जुनवृक्षस्य उभयोः विस्फाटितभागयोः मध्ये स्थित्वा सः तं कीलम् उत्पाटयितुं यत्नम् आरभते। तस्यां कीलोत्पाटनक्रीयायां विस्फाटितभागयोः मध्ये स्थितः कीलः चलितः अभवत्। कीलस्य चलने सति वृक्षस्य विस्फाटितभागयोः मध्ये तस्य वानरस्य वृषणयोः दमनम् अभवत्। तेन तस्य वानरस्य मृत्युः अभवत्।

कथासारः 

अनया कथया करकटः स्वभ्रातरं परामर्शयति यत्, सिंहस्य भयेन सह आवयोः किमपि प्रयोजनं नास्ति। यतो हि आवां तस्य उच्छिष्टम् आहारं भुक्त्वा एव निर्वाहं कुर्वः। अतः तस्य भयादीनां चिन्तनरूपिणम् अव्यापारं त्यज। अन्यथा अनावश्यकं कार्यं कुर्वतः वानरस्य यथा मृत्युः अभवत्, तथा स्थितिः भविष्यतीति।

सम्बद्धाः लेखाः 

 बालसाहित्यम्
 पञ्चतन्त्रम्
 विष्णुशर्मा
 मित्रभेदः

बाह्यसम्पर्कतन्तुः 

 पञ्चतन्त्रम्
 History of the Migration of Panchatantra 
 Video of London 2009 ICR Illustrated Lecture on the Westward Migration of Panchatantra from India 
 Excerpt from Wood's 2008 update of Kalila and Dimna - Fables of Friendship and Betrayal 
 Panchatantra Stories in English 
 Stories from Panchatantra
 Tales from the Panchatantra
 Panchatantra Stories for Kids

सन्दर्भः

अधिकवाचनाय 

 पञ्चतन्त्रम्

मित्रभेदस्य कथाः
पञ्चतन्त्रस्य बालाभोग्याः कथाः
चीनदेशीयः विशालप्राचीरः

चीनेशीयः विशालप्राचीरः मृत्तिकया, पाषाणैः च निर्मितः कश्चन दुर्गव्यूहात्मकः प्राचीरः वर्तते, यः चीन-देशस्य विभिन्नैः शासकैः आक्रान्तॄणां रक्षायै क्रैस्ताब्दात् पूर्वकालीनात् पञ्चम्याः शताब्द्याः आरभ्य क्रिस्ताब्दस्य षोडशशताब्दीं यावत् निर्मितः। प्राचीरस्यास्य विशलतायाः अनुमानम् अंशेनानेन भवितुम् अर्हति यत्, एषः प्राचीरः अन्तरिक्षात् अपि परिलक्षितः भवति। एषः प्राचीरः ६,४०० किलोमीटर-परिमिते (१०,००० ली, चीनी-लम्बता-मापन-मानकम्) क्षेत्रे विस्तृतः अस्ति। एतस्य विस्तारः पूर्वदिशि शानहाइगुआन-तः पश्चिमदिशि लोप नुर-पर्यन्तम् अस्ति। आहत्य लम्बता कदाचित् ६७०० कि॰मी॰ (४१६० मील) अस्ति। यद्पि पुरातत्वस्य सर्वेक्षणविभागस्य वर्तमान-सर्वेक्षणानुसारं समग्रः महाप्राचीरः, स्वस्य सर्वाभिः शाखाभिः सह  पर्यन्तं विस्तृतः अस्ति। 'मिंग'-वंशस्य सुरक्षायै दशलक्षतः अधिकाः सैनिकाः नियुक्ताः आसन्। अनुमन्यते यत्, एतस्य महाप्राचीरस्य निर्माण-परियोजनायां कदाचित् २० तः ३० लक्षजनानां परिश्रमः वर्तते इति।

चीन-देशे राज्यस्य रक्षां कर्तुं प्राचीरस्य निर्माणं तदा आरब्धं, यदा (अंग्रेजी :Qi), यान (अंग्रेजी :Yan), जाहो (अंग्रेजी :Zhao) इत्येताभ्यां राज्याभ्यां बाण-असीनाम् आक्रमणेभ्यः आत्मरक्षायै मृत्तिकां, पाषाणान् च संयाने नुदित्वा ईष्टिकानां प्राचीरः किन-साम्राज्यस्य (अंग्रेजी :Qin) अन्तर्गततया निर्मितः। एतत् साम्राज्यं लघूनां राज्यानाम् एकत्रीकरणं कृत्वा अखण्ड-चीन-देशस्य रचनाम् अकरोत्। किन-साम्राज्यात् पूर्वतनैः शासकैः निर्मिताः विभिन्नाः प्राचीराः संयोजिताः, तैः चीन-देशसय् उत्तरसीमायाः निर्माणम् अभवत्। पञ्चम्याः शताब्द्याः अनन्तरम् अनेके प्राचीराः निर्मिताः, येषां सम्मिलितं प्रारूपमेव चीनदेशीयः विशालप्राचीरः उच्यते। प्रसिद्धतमेषु प्राचीरेषु अन्यतमः २२०-२०६ क्रिश्टाब्दात् पूर्वं चीन-देशस्य प्रथम-सम्राजा किन-शी-हुआंग इत्यनेन निर्मितः। तस्य प्राचीरस्य केचन अंशाः इतोऽपि अवशिष्टाः। एषः प्राचीरः मिंग-वंशेन निर्मितात् प्राचीरात् दूरे उत्तरदिशायां निर्मितः अस्ति। 
नवीन-चीन-देशस्य अतीव-लम्बमाना-सीमा आक्रमणकारिभ्यः पदाक्रान्तयोग्या आसीत्, अतः किन-शासकैः चीन-देशस्य अन्यसीमा विस्तीर्य अन्यसीमाभिः सह योजिता। एतस्य कार्यस्य कृते परिश्रमस्य, संसाधनस्य च आवश्यकता आसीत्। प्रचीरनिर्माणस्य सामग्रीं सीमां यावत् नयनं कठनम् आसीत्। यतः श्रमिकैः स्थानीयसंसाधनानाम् उपयोगं कृत्वा निकटवर्तिनः पर्वतस्य पाषाणैः, मृत्तिकया च प्राचीरस्य निर्माणं कृतम्। कालान्तरे विभिन्नैः साम्राज्यैः प्रचीरस्य समीकार्यं कृतम्। तेषु हान, सुई, उत्तरी इत्यादिभिः प्रचारीस्य निर्माणं, वर्धनं च कारितम्। सम्प्रति एषः प्राचीरः विश्वेस्मिन् चीन-देशस्य विख्यातिं वर्धयति। युनेस्को-द्वारा १९८७ तः विश्वपरम्परास्थानकत्वेन सः घोषितः।

चित्रदीर्घा

सन्दर्भः

बाहरी कड़ियाँ 
 युनेस्को-द्वारा विश्वपरम्परास्थलकेन्द्रम् - चीन-देशस्य महाप्राचीरः
 Enthusiast/scholar जालस्थानम् ((चीनी))
 महाप्राचीरस्य अन्तर्राष्ट्रीयमित्र म् – संरक्षणे केन्द्रितसङ्गटनम्

चीनदेशः
उन्नयनशीलसमाजस्य शिक्षणकेन्द्रम्

उन्नयनशील समाजस्य शिक्षाकेन्द्रम्ए कं भारतीयं समाजविज्ञान -मानवताविषयक गवेषणायाः भारतीय शोधसंस्था।
अस्य निर्माणं  जातम् 1963 तमे वर्षे रजनी कोठारी महोदयेन ।
आर्थिक वित्तदानेन अस्याः संस्थां कृते  साहाय्यं प्रदत्तम् भारतीय-समाजविज्ञान-शोधविषयक सर्वकारीय-संस्था-माध्यमेन।
अस्य अवस्थानम् देहलीं विश्वविद्दालयय्य समीपे  नव-देहल्याम्।

अवलोकनम् 
कोठारी महोदयः जातीय-समवर्ग-विकास-संस्थायाः सहकारीपरिचालकरुपेण तस्य पदं त्यक्तवान्1963 तम वर्षे।इदं पदं परित्यज्य तेन उन्नयनशीलसमाजस्य शिक्षाकेन्द्रं निर्मितम् ।
अस्स प्रारम्भिक-भवनमं निर्मितम् भारतीय-प्राप्तवयस्क-शौक्षिकसंस्थाद्वारा इन्द्रप्रस्थस्वभूमौ,देहल्याम्।उन्नतशील-समाजस्य शिक्षाकेन्दम् वा C.S.D.A पश्चात् स्थानान्तरितं भवति 1966-1967 तम- वर्षे,तस्य पुरातन-स्थानात् ।

ग्रन्थालय: 
अस्य ग्रन्थालयस्य प्रारम्भं जातम् कतिपयानि पुस्तकानि संगृहीत्वा (I.A.E.A)अस्मिन् अधोगृहे,परन्तु अस्य सार्विकोन्नतिः जातम् 1970 तमे वर्षे ।प्रारम्भिक पर्यायां समाजविज्ञान मानवतायामुन्नतस्तरीय-शिक्षा-गवेषणार्थम् इमा संस्था निर्मिता ।

ग्रन्थागारे अस्मिन् 29,000पुस्तकानि,5,000खन्ड सीमापर्यन्तं पत्रिका,पर्याप्तसंख्यकानि आलेखानि,एवञ्च पुस्तिका सन्ति।
नियमितरुपेण 130 संख्यकानि पत्रिकानि प्राप्तानि अत्र ।
सामाजिक-विषयं भिन्नम् अस्मिन् ग्रन्थालये एशिया, आफ्रिका महादेशयोःआयुधः,जातिः,शान्तिः-आन्दोलनः,इउरोपभिन्नपरिप्रेक्ष-विज्ञानविषयक-ज्ञानानि,वास्तुशास्त्रम्,परिवेशः,मानवाधिकारःविषयकपुस्तकानि सन्ति।पृथकरुपेण हिन्दी-भाषायां लिखितं साहित्यम् एवं वहुविषयसम्वद्धितं पुस्तकानि अत्र प्राप्यन्ते ।
ग्रन्थाणाम विषये अवगमनं केन्द्रस्य कस्मिन्नपि संगणकनियन्त्रित सूच्यां प्राप्यते ।उन्नत-समाजस्य  शिक्षाकेन्द्रस्य ग्रन्थालयानि वा C.S.D.A  उन्नयनशील-ग्रन्थालयस्य जालकं एवं समाजविज्ञानविषयक-ग्रन्थागारस्य जालक-संस्थायाः सदस्यपदम अलंकरोति ।
C.S.D.A दत्तांशेककस्य प्रारम्भं जातम् 1965 तमे वर्षे ।चत्वारि-दशकानि यावत् राजनैतिक-व्यवहार-अभिरुचेः सर्वेक्षणाय,पुरावृत्तेः दत्तांशः संरक्षणाय इमाः संस्था कार्याः कृता ।

सम्बद्धाः लेखाः 
 भारतम्
 नरेन्द्रमोदी
 राष्ट्रपतिभवनम्
 देहली
भाषाकुटुम्बः

भाषाकुटुम्बः अथवा भाषापरिवारः संबंधितानां भाषाणाम् कश्चन समूहः वर्तते  याः कस्याश्चित् आद्यभाषया जन्यन्ते । एतेन कारणेनैव सा आद्यभाषा तस्य भाषापरिवारस्य सर्वेषां भाषाणां जननी कथ्यते । अत्र 'भाषाकुटुम्बः' इत्यस्मिन् शब्दे 'कुटुम्बः' इति दर्शयति यत् कश्चिदपि भाषाकुटुम्बे पुत्री-भाषाः  परस्परायाम् आनुवंशिकरूपेण सम्बन्द्धिताः भवन्ति ।

सम्बद्धाः लेखाः 
 भाषाकुटुम्बानां सूची
 मातृभाषावक्तृणां सङ्ख्यानुसारं भाषासूची
 भारतस्य आधिकारिकभाषाः
 भारतस्य भाषाः
 भारतम्

सन्दर्भाः 
भाषाः
भाषाविज्ञानम्
जया किशोरी

जया किशोरी भारतीयसङ्गीतकारः आध्यात्मिकवक्त्री च अस्ति, या स्वस्य प्रेरकवार्तानां धार्मिकाल्बमानां च कृते प्रसिद्धा अस्ति । सा 'किशोरी जी', 'आधुनिकयुग की मीरा' इति नाम्ना प्रसिद्धा अस्ति ।

जन्म 
जया किशोरी इत्यस्य जन्म गुरुवासरे, १३/०७/१९९५ (आयुः २७ वर्षाणि; २०२२ तमे वर्षे इव) कोलकातानगरे अभवत् । तस्याः बालस्य नाम जयशर्मा अस्ति। भगवान कृष्णस्य प्रति अपारप्रेम्ना स किशोरी इति उपाधिं प्राप्तवान्।

शिक्षा 
कोलकातानगरस्य श्रीशिक्षायतनमहाविद्यालयात् महादेवीबिर्लाविश्व अकादमीतः विद्यालयशिक्षणं कृतवान् ।

परिवारं 
जय किशोरी एक गौर ब्राह्मण परिवार के हैं। तस्य पितुः नाम शिवशंकरशर्मा अस्ति। तस्य मातुः नाम सोनिया शर्मा अस्ति । तस्य भगिन्याः नाम चेतनाशर्मा अस्ति ।

सम्बद्धाः लेखाः
 भारतम्
 संस्कृतम्
 अष्टाङ्गयोगः
 हठयोगः

सन्दर्भ:

जीव
अब्बक्का चौटा



अब्बक्का चौटा 
रानी अब्बक्का चौटा उल्लालस्य प्रथमा तुलुवा राज्ञी आसीत् या १६ शताब्द्याः उत्तरार्धे पुर्तगालीभिः सह युद्धं कृतवती । सा चौटवंशस्था आसीत् यः भारतस्य तटीयकर्नाटकस्य ( तुलुनाडु ) भागेषु शासनं करोति स्म । तेषां राजधानी पुत्तिगे आसीत् ।  उल्लाल -बन्दरगाहनगरं तेषां सहायकराजधानीरूपेण कार्यं करोति स्म । पुर्तगालीजनाः उल्लाल्-नगरं  ग्रहीतुं अनेकाः प्रयत्नाः कृतवन्तः । परन्तु अब्बक्का तेषां प्रत्येकं आक्रमणं चतुर्दशकाधिकं प्रतिरोधितवती । वीरतायाः कारणात् सा अभयराणी (The fearless queen) इति नाम्ना प्रसिद्धा अभवत् ।   सा औपनिवेशिकताविरुद्धं युद्धं कुर्वतीषु प्रारम्भिकेषु भारतीयेषु  अन्यतमः आसीत्, कदाचित् 'भारतस्य प्रथमा महिला स्वतन्त्रतासेनाानि ' इति गण्यते ।   कर्नाटकराज्ये, सा रानी कित्तूर चेन्नम्मा, केलादी चेन्नम्मा, राज्ञी चेन्नभैरदेवी तथा ओनाके ओबाव्वा, अग्रणी महिला योद्धा देशभक्ता च इति रूपेण आचर्यते । ￼

अब्बक्का चौटा

शासनकालः         :      १५२५ - १५७०

पूर्ववर्ती                :       तिरुमलाराय चौट

पतिः                    :       बङ्ग लक्ष्मप्प अरसु

धर्म                      :        जैनः

चौटाः दिगम्बरजैनबण्टसमुदायस्य मातृवंशीय उत्तराधिकारव्यवस्थायाः अनुसरणं कुर्वन्ति स्म, यस्य माध्यमेन अब्बक्कस्य मामा तिरुमाला राया उल्लालस्य राज्ञीरूपेण ताजम् अङ्गीकृतवान् । मंगलौरस्य बङ्गराज्यस्य राजा लक्ष्मप्पः अरसु इत्यनेन सह अब्बक्कायाः विवाहोऽभवत् । तिरुमाला राया अपि अब्बक्कं युद्धस्य, सैन्यरणनीत्याः च विभिन्नपक्षेषु प्रशिक्षितवान् । विवाहः तु अल्पायुषः अभवत्, अतः अब्बक्का उल्लालं प्रति प्रत्यागतवती। एवं तस्याः पतिः अब्बक्काविरुद्धं प्रतिशोधं कर्तुम् आकांक्षति स्म, अनन्तरं पुर्तगालीभिः सह अब्बक्काविरुद्धयुद्धे सम्मिलितः भवितुम् अर्हति स्म | 

गोवानगरं आक्रम्य तस्य नियन्त्रणं कृत्वा पुर्तगालीजनाः दक्षिणदिशि तटस्य पार्श्वे च स्वं ध्यानं कृतवन्तः । ते प्रथमवारं १५२५ तमे वर्षे दक्षिणकनारातटे आक्रमणं कृत्वा मङ्गलौरबन्दरस्य नाशं कृतवन्तः । उल्लाल-नगरं समृद्धं बन्दरगाहं आसीत्, अरब-देशेभ्यः पश्चिमदिशि स्थितानां देशानाम् अपि मसालानां व्यापारस्य केन्द्रम् आसीत् । लाभप्रदं व्यापारकेन्द्रं यत् तत् आसीत्, तस्मात् पुर्तगाली, डच्, आङ्ग्लाः च परस्परं क्षेत्रस्य नियन्त्रणार्थं व्यापारमार्गेषु च स्पर्धां कुर्वन्ति स्म ते तु स्थानीयप्रमुखानाम् प्रतिरोधः अतीव प्रबलः आसीत् इति कारणेन बहु प्रगतिम् कर्तुं न शक्तवन्तः आसन् । स्थानीयशासकाः जातिधर्मरेखाः च छित्त्वा गठबन्धनमपि कृतवन्तः ।

अब्बक्का-प्रशासनस्य जैन-हिन्दु-जनाः अपि च मुस्लिम-जनाः अपि सुप्रतिनिधित्वं प्राप्तवन्तः । ऐतिहासिकसंशोधनेन अपि ज्ञायते यत् १६ शताब्द्यां तस्याः शासनकाले बेरी-पुरुषाः नौसेनायाः नाविकरूपेण कार्यं कृतवन्तः । राज्ञी अब्बक्का मलालीनगरे जलबन्धनिर्माणस्य व्यक्तिगतरूपेण निरीक्षणं कृतवती आसीत्; सा शिलाखण्डकार्यार्थं बेरीजनान् नियुक्तवती आसीत् । तस्याः सेना सर्वसम्प्रदायजातीयैः पूरिता आसीत् । सा कालिकट्-नगरस्य ज़मोरिन्-इत्यनेन सह गठबन्धनं कृतवती । समीपस्थेन बङ्गवंशेन सह वैवाहिकसम्बन्धेन स्थानीयशासकानां गठबन्धनं अधिकं बलं प्राप्तम् । सा बिडनूरस्य शक्तिशालि राजा वेङ्कटप्पनायकस्य साहाय्यं प्राप्तवती, पुर्तगालीसैनिकानाम् भापनं च निर्लक्षितवती।

सन्दर्भाः 

तमिळ्नाडुराज्यम्
वन्देभारतद्रुतयानम्

वन्देभारतद्रुतयानम् (वन्देभारत-एक्स्प्रेस्; Vande Bharata Express) अथवा ट्रेन् १८ (Train 18) भारतीयरेलमार्गेन सञ्चालयता अल्पदूरगामी रेलसेवा अस्ति । शताब्दीद्रुतयानस्य सदृशाः एताः अहन्लौहपथसेवाः सन्ति ये अह्नः समयात् न्यूनदूरीकृतान् प्रमुखान् भारतीयनगरान् सम्बध्नाति । शकटः अर्धोच्चवेगस्य समर्थ्यतुं शक्नुवन्ति परन्तु पटलस्य वेगक्षमता, बहुविधविरामः, यातायातस्य बाधा च इति कारणेन सेवानां परिचालनवेगः देहली-भोपालसेवायाः एकस्मिन् खण्डे १६० कि॰मी॰प्रतिघण्टापर्यन्तं, अन्यसेवासु ११०–१३० कि॰मी॰प्रतिघण्टापर्यन्तं च सीमितः अस्ति ।

शकटयानम् अनुसन्धानाभिकल्पमानकसंस्थानेन (RDSO) परिकल्पितम्, समग्रशकटकर्मागारेन (ICF) निर्मितं तथा च अ॰अ॰मा॰संस्थानेन विनिर्देशाः मानकीकृताः। अल्पलाभानुरक्षणपरिचालनानुकूलनेभ्यः निर्मितम् । १६ शकटयुक्तस्य वन्देभारतरेलयानस्य व्ययः प्रायः ११५ कोटिरूप्यकाणि (14 मिलियन् अमेरिकीडॉलर्) अस्ति ।

२०१९ वर्षस्य जनवरीमासस्य २७ दिनाङ्के ट्रेन १८ शकटस्य उपयोगेन सेवानां नाम वन्देभारतद्रुतयानम् (वन्देभारत-एक्स्प्रेस्) इति अभवत् । प्रथमा सेवा १५ फरवरी २०१९ दिनाङ्के आरब्धा ।

सेवाः

परिचालनम्
वर्तमानकाले उत्तरपूर्वभारते केचन राज्येभ्यः अपवादं कृत्वा सर्वेषु राज्येषु वंदे भारत एक्सप्रेसः प्रचलति। प्रथमं वन्दे भारतः फरवरी २०१९ तमे वर्षे दिल्ली-वाराणसी-मध्यम् अगच्छत् । प्रयागराजं विहाय एव एव एकमेव वन्दे भारतः १०० कि. मी. प्रतिघंटेभ्यः अधिकं गच्छति ।

दिल्ली-वाराणसी-मध्यं ७६९ कि. मी. अस्मिन् रेलयानस्य यात्रायाः समयः अष्टोत्तरघण्टाः अस्ति । अत्र द्वौ कार्यकारिणी चौरकारौ १४ चौरकारौ च सन्ति । यद्यपि या रेलयानस्य यात्रा अन्य रेलयानानां तुल्यम् अल्पतरं भवति तथापि यात्रिकानां कृते दिल्लीतः प्रयागराजपर्यन्तस्य यात्रायां षट्-आठ-घण्टाः, वाराणसीपर्यन्तस्य यात्रायां अष्ट-घण्टाः च व्यतीतवन्तः। अस्मिन् वर्षे स्लीपर कोचः अपि उपयुज्यते। चेन्नैस्थितं इंट्रिगल कोच कारखानायां अस्य निर्माणं कृतम् ।

२०२३ वर्षस्य जनवरीमासपर्यन्तं निम्नलिखितरेलयानानि सेवायां सन्ति :

प्रस्तावितम्
 आसीनशकटेन सह वन्देभारतद्रुतयानम् : नवदेहली-चण्डीगढ, नवदेहली-अमृतसर, देहली-लखनौ, हावरा-राँची, मुम्बई छशमअ-पुणे, देहली-भोपाल (रानीकमलापति), हावरा-पुरी अपि सूच्याम् उल्लिखिताः सन्ति । तेषु केचन केषाञ्चन शताब्दीद्रुतयानानां स्थाने स्थास्यन्ति ।
 शयनशकटेन सह मुम्बई छशमअ-फिरोजपुरकटकः मार्गः ।

सम्बद्धाः लेखाः 
 भारतीय रेलमार्गः
 भारतदेशे नगरीयरेलपरिवहनव्यवस्था
 प्यालेस् आन् व्हील्स्
 स्वर्णरथः (गोल्डन् चारियट्)

सन्दर्भाः 

भारतस्य रेल्-यानानि
अशोक गहलोत

अशोक गहलोत (जन्म: ३ मे १९५१, जोधपुर, राजस्थान) भारतीयराष्ट्रीयकाङ्ग्रेसराजनेता पूर्व राजस्थानस्य मुख्यमन्त्री च अस्ति। मारवाडनगरे लक्ष्मणसिंहगहलोतस्य गृहे जन्म प्राप्य अशोकगहलोतः विज्ञानं विधिशास्त्रे च स्नातकपदवीं प्राप्तवान् अर्थशास्त्रे च स्नातकोत्तरपदवीं प्राप्तवान्। गहलोत् इत्यस्य विवाहः सुनीता गहलोत् इत्यनेन सह १९७७ तमे वर्षे नवम्बर् मासस्य २७ दिनाङ्के अभवत्। गहलोत् इत्यस्य एकः पुत्रः वैभवः गहलोत्, एकः पुत्री च सोनिया गहलोत् अस्ति।

प्रारम्भिकजीवने 
अशोकगहलोत् लक्ष्मणसिंहगहलोतस्य पुत्रः अस्ति, यः जादूगरः स्वजादूप्रदर्शनाय देशे परिभ्रमति स्म।सः माली जातिः अस्ति।
गहलोत् विनयशीलपारिवारिकपृष्ठभूमितः आगतः यस्य राजनीतिषु कोऽपि सम्बन्धः नासीत्। सः विज्ञानं विधिशास्त्रं च स्नातकः अस्ति, अर्थशास्त्रे एम.ए.। सः सुनीता गेहलोत् इत्यनेन सह विवाहितः अस्ति, तस्य पुत्रः पुत्री च अस्ति। तस्य पुत्रः वैभवगहलोतः एकः राजनेता अस्ति यः २०१९ तमस्य वर्षस्य लोकसभानिर्वाचने जोधपुरतः प्रतिस्पर्धां कृतवान्।

राजनीतिकजीवने
सः १९७७ तमे वर्षे सरदारपुरा निर्वाचनक्षेत्रस्य कृते राजस्थानविधानविधानसभायाः प्रथमं निर्वाचनं कृतवान्, जनतापक्षस्य निकटतमप्रतिद्वन्द्वी माधवसिंहस्य च ४४२६ मतान्तरेण पराजितः। प्रथमनिर्वाचनं प्रति गहलोत् इत्यनेन स्वस्य मोटरसाइकिलस्य विक्रयणं कर्तव्यम् आसीत्। १९८० तमे वर्षे जोधपुरतः लोकसभानिर्वाचनं कृत्वा ५२,५१९ मतान्तरेण विजयं प्राप्तवान्। १९८४ तमे वर्षे सः केन्द्रीयमन्त्रीरूपेण नियुक्तः। १९८९ तमे वर्षे जोधपुरतः निर्वाचने पराजितः।

उल्लेखः

भारतीयराजनेतारः
१९५१ जननम्
जीवतव्यक्तयः
कुक्कुटविकासः



२४ घण्टे कुक्कुटविकासः 
 २४ घण्टेषु भ्रूणः व्लस्टोडर्म-पदस्य आरम्भे भवति, यत्
दुतकोशिकाविभाजनस्य आरम्भं चिह्वयति ।व्लास्टोडर्मः चक्राकारः संरचना अस्ति या पिष्टिकायाः पृष्ठभागे
निर्मीयते, तत्र एपिन्लास्ट्‌ इति कोशिकानां स्तरः भवति एपिब्लार्ट् शरूणं सम्यक् जनयिष्यति, यदा तु हाइपोव्लास्ट् ,
यः एपिनव्लास्टस्य अधः स्थितः अस्ति, सः पिष्टिकापुटं निर्मास्यति ।
@ २४ घण्टापर्यन्तं व्लास्टोडर्मः अनेकविशिष्टप्रदेशेषु विभक्तः अस्ति,
यथा पेलुसिडा इति क्षेत्र, यस्मिन्‌ विकासशीलः भ्रूणः भवति, तथा च
क्षत्रं ओपका, यः पेलुसिडा क्षेत्रं परितः भवति, तत्र च भवति
श्रूणवाह्य तका शिर.पुटं पुच्छपुटं च निर्मितं आरब्धम्‌, यत्‌ अन्ते दास्यति
भ्रूणस्य शिरः पुच्छं च उत्तष्ठन्ति। तंत्रिका प्लेट्‌ इत्यस्य निर्माणं आरब्धम्‌ अस्ति, यत्‌ अन्ततः...
तंत्रिका तंत्रम् शरूणवाह्यप्रशे रक्तवाहिनीनां निर्माणं आरब्धम्‌ अस्ति, यत्‌ भविष्यति
अन्ते भ्रूणस्य रक्तवाहिनीं निर्मान्ति । हृदयस्य निर्माणं आरब्धम्‌ अस्ति, भ्रूणस्य माध्यमेन रक्तस्य परिसच्चरणं
आरब्धम्‌ अस्ति । ४ सोमाइट्‌ इत्यस्य निर्माणं आरब्धम्‌ अस्ति, येन जन्ते मांसपेशी-अस्थि-
तन्त्रस्य जन्म भविष्यति । समग्रतया २४ घण्टेषु कुक्कुटस्य भ्रूणः अद्यापि प्रारम्भिकपदे एव अस्ति
विकासः, परन्तु बहवः महत्त्वपूर्णाः संरचनाः व्यवस्थाः च आरब्धाः सन्ति
अवेदनपत्र।

33 घण्टे कुक्कुटविकासः

33 घण्टेषु कुक्कुटस्य भरणं प्रारम्भिकं सोमाइट्‌ अवस्थां प्राप्तवान्‌ अस्ति, सह...
भ्रूणस्य दीर्धतायाः सह निर्मिताः सोमिट्‌ तेत्रिकानलिका, या अन्ते मस्तिष्कं मेरुदण्डं च जनयिष्यति
रज्जुः, तंत्रिकाफलकात्‌ निर्माणं प्रारभते । हदयं इदानीं प्रलतया धड़कति, पूर्णतया पैरिकार्दियल-मध्ये निरुद्धम्‌ अस्ति
 शिरःपुच्छप्रदेशः अधिकविशिष्टः भवति, मस्तिष्कस्य मेरुदण्डस्य च विकासः शिरःप्रदेशे आरब्धः अस्ति । “ नत्रपुटिकाः,
कर्णपट्टिकाः, नासिकापटटिकाः च निर्मीयन्ते, यै भविष्यन्ति अन्ते इद्धियाद्भानाम्‌ उत्पत्तिः
भवति । " मांसपेशी-अस्थि-तन्तरस्य जन्मदाता मेसोडर्मः िशिष्टेषु प्रदेशेषु विकसितः अस्ति, यत्र पैराक्सियल-मेसोढर्मः, यः
सोमाइट्‌-रूप्यकाणां निर्माणं करिष्यति, तथा च मध्यवर्ती-पार्श्-
मेसोडर्मः, यः वृक्कं प्रजनन-अङ्गं च जनयिष्यति
दिलीप जोशी

दिलीप जोशी (जन्म २६ मे १९६८) एकः भारतीयः चलच्चित्र, दूरदर्शन-अभिनेता अस्ति यः सोनी सब इत्यस्य दीर्घकालीनभारतीय (हिन्दी) दूरदर्शनप्रदर्शने 'तारक मेहता का उल्टा चश्मा' इत्यस्मिन् जेठलालचम्पकलालगडा इत्यस्य चित्रणं कृत्वा प्रसिद्धः अस्ति ।

प्रारम्भिकजीवने
दिलीप जोशी १९८९ तमे वर्षे 'मैने प्यार किया' इति चलच्चित्रे रामुस्य चरित्रं कृत्वा अभिनयस्य आरम्भं कृतवान्। पश्चात् सः अनेकेषु गुजरातीनाटकेषु अभिनयम् अकरोत्, तेषु एकं बापु तामे कमाल कारी सुमीतराघवनेन सह, अमितमिस्त्री च, दूरदर्शनप्रदर्शनस्य शुभमङ्गलसवाधनस्य कृते प्रसिद्धौ त्रयः च जोशी 'ये दुनिया है रंगीन' च: 'क्या बात है' इति कार्यक्रमेषु अभिनयम् अकरोत्, यस्मिन् सः दक्षिणभारतीयस्य भूमिकां निर्वहति स्म।

उल्लेख:

हिन्दीचलच्चित्राभिनेतारः
जीवतव्यक्तयः
१९६८ जननम्
अमेठी

भारतस्य उत्तरप्रदेशराज्ये स्थितं अमेठीमण्डलं समृद्धैः ऐतिहासिकसास्कृतिकविरासतां कृते प्रसिद्धम् अस्ति । पूर्वं सुल्तानपुरस्य बृहत्तरस्य मण्डलस्य भागः आसीत् किन्तु २०१० तमे वर्षे पृथक् अभवत् ।अस्य मण्डलस्य मुख्यालयः गौरीगञ्ज-नगरे स्थितः अस्ति ।

अमेठी मुख्यतया नेहरू-गान्धी-परिवारस्य दुर्गत्वेन प्रसिद्धा अस्ति, ये कतिपयेषु दशकेषु लोकसभायां निर्वाचनक्षेत्रस्य प्रतिनिधित्वं कृतवन्तः । स्वर्गीयः पूर्वप्रधानमन्त्री राजीवगान्धी १९८१ तमे वर्षे अमेठीतः प्रथमं निर्वाचनं प्रतिस्पर्धितवान्, विजयं च प्राप्तवान्, ततः परं १९९८ तः १९९९ पर्यन्तं संक्षिप्तकालं विहाय परिवारः एतत् आसनं धारयति ।अमेठीतः वर्तमानसंसदः स्मृति इरानी अस्ति , भारतीय जनता पार्टी के सदस्य।

अमेठी-नगरे राजनैतिकमहत्त्वस्य अतिरिक्तं अनेकाः ऐतिहासिकाः धार्मिकाः च स्थलाः अपि सन्ति । अस्मिन् मण्डले समृद्धा सांस्कृतिकविरासतां वर्तते, यत्र सम्पूर्णे प्रदेशे विविधाः मन्दिराणि, मस्जिदाः, गुरुद्वाराः च सन्ति । कौसाम्बी-नगरे स्थितं प्रसिद्धं राजा महेन्द्रप्रतापसिंह-सङ्ग्रहालयम् अपि प्रमुखं पर्यटनस्थलम् अस्ति ।

अमेठी-नगरस्य एकं महत्त्वपूर्णं धार्मिकस्थलं मुसाफिरखाना-नगरे स्थितं श्रीहनुमानमन्दिरम् अस्ति । अयं मन्दिरः १५० वर्षाणाम् अधिकपुराणः इति मन्यते, अयं मन्दिरः हिन्दुदेवस्य लोकप्रियस्य हनुमानस्य कृते समर्पितः अस्ति । अयं मन्दिरः वार्षिकहनुमानजयन्ती-उत्सवानां कृते प्रसिद्धः अस्ति, येषु सर्वेभ्यः प्रदेशेभ्यः भक्तानां बृहत् समूहः आकर्षयति ।

अमेठी-नगरस्य अन्यत् महत्त्वपूर्णं धार्मिकस्थलं गौरीगञ्ज-नगरे स्थितं जामा-मस्जिदम् अस्ति । अस्य मस्जिदस्य निर्माणं मुगलसम्राट् औरङ्गजेब इत्यनेन कृतम् इति मन्यते, अयं मस्जिदः अस्य मण्डलस्य महत्त्वपूर्णेषु मस्जिदेषु अन्यतमः इति मन्यते । मस्जिदः सुन्दरवास्तुकलायां प्रसिद्धः अस्ति, अत्र स्थानीयजनाः पर्यटकाः च समानरूपेण आगच्छन्ति ।

अमेठी-नगरे अमेठी-नगरे स्थितं इन्दिरागान्धी-राष्ट्रिय-जनजातीय-विश्वविद्यालयम् अपि अस्ति । २००७ तमे वर्षे अस्य विश्वविद्यालयस्य स्थापना अभवत्, अस्य उद्देश्यं आदिवासीसमुदायस्य छात्राणां कृते उच्चशिक्षायाः अवसराः प्रदातुं वर्तते । विश्वविद्यालये सामाजिकविज्ञानं, मानविकीशास्त्रं, प्राकृतिकविज्ञानं च इत्यादयः अनेके शैक्षणिकविभागाः सन्ति ।

राहुलगान्धी  इत्यस्य परिवारस्य च कृते अमेठी इत्यस्य महत् राजनैतिकं महत्त्वं वर्तते, यतः तस्य पिता भारतस्य पूर्वप्रधानमन्त्री राजीवगान्धिः अपि लोकसभायां निर्वाचनक्षेत्रस्य प्रतिनिधित्वं कृतवान् आसीत् राहुलगान्धी अमेठीं सर्वदा स्वस्य द्वितीयं गृहं मन्यते, अस्मिन् क्षेत्रे महत्त्वपूर्णं समयं व्यतीतवान्, स्थानीयजनैः सह संवादं कृत्वा, तेषां विषयान् अवगत्य च व्यतीतवान्

अमेठीमण्डलम् उत्तरप्रदेशराज्यस्य एकः महत्त्वपूर्णः प्रदेशः अस्ति, यत्र समृद्धा सांस्कृतिकः ऐतिहासिकः च धरोहरः अस्ति । अस्य मण्डलस्य राजनैतिकमहत्त्वं सुप्रसिद्धम् अस्ति, परन्तु आगन्तुकानां कृते धार्मिकसास्कृतिकानाम् आकर्षणानां श्रेणी अपि अत्र प्राप्यते । श्री हनुमानमन्दिरात् आरभ्य इन्दिरागान्धी राष्ट्रियजनजातीयविश्वविद्यालयपर्यन्तं अमेठी भारतस्य विविधसंस्कृतेः अन्वेषणार्थं रुचिं विद्यमानस्य कस्यचित् कृते अवश्यं गन्तव्यं गन्तव्यं वर्तते।

उत्तरप्रदेशराज्यस्य मण्डलानि
उत्तरप्रदेशराज्यस्य प्रमुखनगराणि