मदर् तेरेसा

मदर् तेरेसा (Mother Teresa) सुप्रसिद्धा समाजसेविका । रोमन् क्याथोलिक् सम्प्रदायस्य सन्यासिनी आसीत् । अस्याः पूर्वनाम "आञेज़ा गोंजे बोयजिउ" । एषा अल्बेनियादेशीया, किन्तु भारतदेशस्य पौरत्वं प्राप्तवती । १९५० तमे संवत्सरे 'मिषनरीस् आफ् चारिटि' नामकसेवासङ्घं भारतस्य कोलकतानगरे स्थापितवती । अस्याः संस्थायाः केन्द्राणि आभारते स्थापितवती । न केवलं भारते किन्तु विभिन्नराष्ट्रेषु स्थापितवती । एतेषु केन्द्रेषु अनाथेभ्यः, अस्वस्थेभ्यः, दरिद्रेभ्यः च सर्वविधव्यवस्था कल्पिता अस्ति । ४५ वर्षाणाम् अपेक्षया अधिककालम् एषा सेवां कृतवती । दीनेषु एव देवं भावयन्ती सा सेवां कुर्वती च जीवितवती ।

जननं, बाल्यञ्च     
मदर् तेरेसा युगोस्लावियादेशस्य 'स्कूपेज्’ ग्रामे १९१० तमे संवत्सरे अगष्ट्मासस्य २७ तमे दिनाङ्के अजायत । अस्याः पिता निकोलास् बोजाक्सिया, माता ड्रेन् फिल् बेक्निल् । अस्याः सप्तमे वयसि पिता मृतवान् । अनन्तरं माता एव तां पालितवती । एनां रोमन् क्याथोलिक् क्रैस्तदेवालयस्य (चर्च्) अनुयायिनीं कृतवती । क्रैस्तदेवालयस्य सेवावातावरणादिकं दृष्ट्वा एषा प्रभाविता जाता । मम जीवने अपि ईदृशसेवाकार्यं करणीयम् इति सा चिन्तितवती । तेषु दिनेषु मया सन्यासदीक्षा स्वीकर्तव्या इति सा सङ्कल्पं कृतवती । तदर्थम् अष्टादशवयसि एव सा गृहात् निर्गता । मातरम्, सहोदरम्, बान्धवान् च त्यक्त्वा समाजसेवाकार्ये निरता जाता ।

दीक्षा, समाजसेवा च

ऐर्लेण्डदेशस्य लोरेट् क्रैस्तसन्यासिभिः सह कार्यं कर्तुं युगोस्लोवियादेशस्य क्रैस्तदेवालयात् १९२८ तमे संवत्सरे तेरेसा प्रेषिता आसीत् । एकवर्षम् एनां प्रशिक्षणार्थं डार्जिलिङ्गप्रदेशं प्रेषितवन्तः । १९४८ तमे संवत्सरे कोलकतानगरस्य 'सेण्ट् मेरीस् प्रौढशालायां’ भूगोलशास्त्रस्य अध्यापिका आसीत् । मेमासस्य २४ तमे दिनाङ्के १९३१ तमे संवत्सरे सन्यासदीक्षां स्वीकृतवती । १९४८ तमे संवत्सरे शोषितजनानां सेवां कर्तुं कोलकतानगरस्य क्रैस्तमतगुरुः आर्च् बिषप् अङ्गीकृतवान् । १९४६ तमे संवत्सरे डार्जलिङ्ग् नगरे रैल्याने गच्छन्ती आसीत्, अस्मिन् समये "दीनानां सेवार्थं तव जीवनम्" इति देवेन आज्ञापिता इति भावयन्ती आसीत् ।

दुर्बलानाम्, रोगिणाम्, अनाथानाञ्च सेवां कुर्वती जीवनं व्यापितवती । दुर्बलानां सेवायाम् एव देवं पश्येत् इति वदन्ती तथैव आचरन्ति च आसीत् । अनाथादीनां सेवां करणीयम् इति अस्याः सङ्कल्पः आसीत् । 'मिषनरीस् आफ् चारिटीस् संस्था' अनया सङ्कल्पितदिनं सेप्टम्बरमासस्य १० दिनाङ्कं स्फूर्तिदिनम् उत इन्स्पिरेषन् डे इति आचरन्ति ।   । स्वयंसेवासङ्घान् संस्थाप्य सेवाम् आरब्धवती । एषु सङ्घेषु स्वयंसेवाकाः बहु श्रद्धया सेवां कुर्वन्ति स्म । अनाथेभ्यः आबालवृद्धेभ्यः वासादिव्यवस्था सुकल्पिता आसीत् । सन्तप्तानां सेवार्थं स्वजीवनम् अर्पितवती । रोमदेशस्य क्रैस्तमतस्य धर्मगुरूणाम् अनुमतिं स्वीकृत्य, क्रैस्तदेवालयस्य बहिस्थित्वा कोलकतानगरस्य मलीनप्रदेशस्थानां दुर्बलानां सेवर्थं कटिबद्धा । धर्मगुरूणाम् आज्ञया सन्यासदीक्षावस्त्रं त्यक्त्वा, श्वेतशाटिकां दृतवती । तस्यै पाट्णानगरस्य अमेरिकन् मेडिकल् मिषनरि सिस्टर्स केन्द्रात् प्रशिक्षणं प्राप्तवती । १९५० तमे संवत्सरे स्थापिता संस्था आभारते व्यापृता । १९६२ तमे संवत्सरे भारतदेशस्य पौरत्वं प्राप्तवती । निर्मलशिशुभवनम् शताधिकेभ्यः अनाथबालकेभ्यः आश्रयभवनं जातम् । अस्याः अन्या संस्था निर्मलहृदयः तथा प्रेमदानसंस्था इति । मार्गे पतितरोगेणपीडितेभ्यः, दीनेभ्यः आश्रयः आसीत् एषा संस्था ।  कुष्ठरोगिणां निमित्तमेव विशिष्ठाः संस्थाः आसन् । तेषु अन्यतमा विशिष्ठा संस्था "प्रेमनिवासः" इति । स्वयं तेरेसा एव औषदादि लेपनेन तेषां सेवां करोति स्म । विश्वे २७ देशेषु ६०० शताधिकाः अस्याः सेवासंस्थाः सेवानिरताः सन्ति । विरक्ताभ्यः महिलाभ्यः मिषनरीस् आफ् चारिटीस् संस्था कल्पिता आसीत् । ४००० सहस्राधिकाः सङ्ख्याकाः सेवाकर्त्र्यः सेवानिरताः सन्ति । न केवलं महिलाणां किन्तु पुरुषाणां कृते अपि १९६३ तमे संवत्सरे 'मिषनरि ब्रदर्स् आफ् चारिटि’ इति संस्थां संस्थापितवती  तेरेसा । १९७७ तमे संवत्सरे रोम्देशे ब्रदर्स् आफ् दि वर्ल्ड् नामक संस्थां स्थापितवती ।  अनाथशिशूनां रक्षणाय  "शिशुभवनम्" नामकसंस्थां आरब्धवती ।

पुरस्काराः

१९४९ तमे संवत्सरे नोबेल् शान्तिपुरस्कारं प्राप्तवती ।
१९८० तमे संवत्सरे 'भारतरत्न' पुरस्कारं प्राप्तवती । 
१९७२ तमे संवत्सरे जवहरलाल् नेहरु पुरस्कारं प्राप्तवती ।
१९६२ तमे संवत्सरे म्याग्सेसे पुरस्कारं प्राप्तवती ।
१९२२ तमे संवत्सरे टेम्पल्टन् पुरस्कारं प्राप्तवती ।
१९७१ तमे संवत्सरे जान् केनेडि इन्टर् न्याषनल् (अन्ताराष्ट्रीय्) पुरस्कारं प्राप्तवती ।
पोप् जान् पुरस्कारं प्राप्तवती ।
गुड् समारिटन् पुरस्कारं प्राप्तवती ।
उथाण्ट् पुरस्कारं प्राप्तवती ।
१९९३ तमे संवत्सरे राजीवः गान्धिः सद्धावना पुरस्कारं प्राप्तवती ।
लियाटाल् स्टाय् अन्ताराष्ट्रीय पुरस्कारं प्राप्तवती ।
ब्रिटीष् आर्डर् आफ् मेरिट् पुरस्कारं प्राप्तवती ।
आहार-कृषिसंस्थायाः सेरेन् पदकं प्राप्तवती ।
विश्वस्य नैके विश्वविद्यालयाः 'गौरवडाक्टरेट्’ उपाधिना सम्मानिताः ।

मरणम्
सेप्टम्बरमासस्य ५ मे दिनाङ्के १९९७ तमे संवत्सरे भारतदेशे मरणं प्राप्तवती । अस्मिन् सन्दर्भे भारतस्य विश्वस्य च गण्याः समायाताः । अस्याः (पार्थिवशरीरम्) आर्डर् आफ् मिशनरीस् आफ् चारिटि संस्थायाम् अन्त्यसंस्कारं कृतम् ।

बाह्यानुबन्धः
 Mother Teresa of Calcutta Center, India – Official Site
 Missionaries of Charity Brothers (Active Branch)
 Mother Teresa and her patron saint, St. Therese of Lisieux 
 Mother Teresa Memorial Page
 Mother Teresa Gallery 
 Mother Teresa Women`s University, Kodaikanal, Tamil Nadu, India – Official site
 Nobel Laureate Biography (Nobel Foundation)
 The TIME 100: The Most Important People of the Century – Mother Teresa 
 Missionaries of Charity Fathers (MC Fathers / MC Priests) – Official Website: Biography of Mother Teresa 
 Mother Teresa's Crisis of Faith (TIME.com) 
 Speech at National Prayer Breakfast, Washington, D.C. 3 February 1994
 Peggy Noonan, "Still, Small Voice," Crisis, 1 February 1998  (account of the National Prayer Breakfast speech)
 Missionaries of Charity Active and Contemplative Sisters with U.S. contact information (CMSWR member page) 
 India to give Mother Teresa state funeral, CNN
 "Mother Teresa, John Paul II, and the Fast-Track Saints" CommonDreams.org, 22 October 2007
 Christopher Hitchens' article: "Mommie Dearest" in , 20 October 2003

रमोन् मैग्सेसे-पुरस्कारभाजः
भारतरत्नपुरस्कारभाजः
नोबेल्-पुरस्कारभाजः‎
पश्चिमवङ्गस्य पुरस्कारभाजः‎

सारमञ्जूषा योजनीया‎
१९१० जननम्
१९९७ मरणम्