saucam/wikipedia-sans huggingface dataset:
अभिनेता

अभिनयं करोति इति अभिनेता । पात्रधारी इत्यपि नामान्तरम् । नाटकेषु, चलच्चित्रेषु  सामान्यतः ये अभिनयं कुर्वन्ति ते अभिनेतारः इति अभिधीयन्ते । भारते अमिताभ बच्चन इत्याख्यः कश्चन अभिनेता प्रसिद्धः वर्तते।

बाह्यसम्पर्कतन्तुः
 Csapo, Eric, and William J. Slater. 1994. The Context of Ancient Drama. Ann Arbor: The U of Michigan P. ISBN 0-472-08275-2.
 Elam, Keir. 1980. The Semiotics of Theatre and Drama. New Accents Ser. London and New York: Methuen. ISBN 0-416-72060-9.
 Weimann, Robert. 1978. Shakespeare and the Popular Tradition in the Theater: Studies in the Social Dimension of Dramatic Form and Function. Ed. Robert Schwartz. Baltimore and London: The Johns Hopkins University Press. ISBN 0-8018-3506-2.
 An Actor's Work by Constantin Stanislavski
 A Dream of Passion: The Development of the Method by Lee Strasberg (Plume Books, ISBN 0-452-26198-8, 1990)
 Sanford Meisner on Acting by Sanford Meisner (Vintage, ISBN 0-394-75059-4, 1987)
 Letters to a Young Actor by Robert Brustein (Basic Books, ISBN 0-465-00806-2, 2005).
 The Empty Space by Peter Brook
 The Technique of Acting by Stella Adler
 Actors' Equity Association (AEA): a union representing U. S. theatre actors and stage managers.
 American Federation of Television and Radio Artists (AFTRA) : a union representing U. S. television and radio actors and broadcasters (on-air journalists, etc.).
 British Actors' Equity: a trade union representing UK artists, including actors, singers, dancers, choreographers, stage managers, theatre directors and designers, variety and circus artists, television and radio presenters, walk-on and supporting artists, stunt performers and directors and theatre fight directors.
 Media Entertainment & Arts Alliance: an Australian/New Zealand trade union representing everyone in the media, entertainment, sports, and arts industries.
 Screen Actors Guild (SAG): a union representing U. S. film and TV actors.

सामाजिकवृत्तयः‎
समाजसम्बद्धाः स्टब्स्
सर्वे अपूर्णलेखाः
चित्रं योजनीयम्
सारमञ्जूषा योजनीया

सम्बद्धाः लेखाः 

 भारतम्
 संस्कृतम्
 भारतस्य इतिहासः
 विज्ञानम्
उपेन्द्रः (चलच्चित्रनायकः)

उपेन्द्रः (Upendra) (सूपर् स्टार्, रियल् स्टार् ) , कन्नडचचित्रक्षेत्रस्य एकः नायक, निर्देशकः, निर्मापकः च वर्तते । एषः मध्यमस्तरस्य ब्राह्मणकुटुम्बे जन्म प्राप्तवान् । ज्न्मस्थलं कुन्दापुरस्य समीपे कोटेश्वरः इत्य्स्मिन् ग्रामः । न केवलम् एषः अभिनेता गीतरचयिता अपि ।१९९२ तमे वर्षे सम्पादितचित्रेण कन्नडचचित्रक्षेत्रं प्रविष्टवान् ।एतस्मात् प्राक् सहायकनिर्देशकरूपेण कार्यं कृतवान् । नायकः भूत्वा एतस्य प्रथमचित्रम् ए।१९९८ तमे वर्षे चित्रमिदं सम्पादितम् । एतस्य पत्नी प्रियान्का त्रिवेदी। एतस्य पुत्रद्वयं स्तः ।

बाह्यसम्पर्कतन्तुः
Namuppi.com 
Uppi Stylish Stills
OurKarnataka 
Uppi Fans' Portal 

कन्नडचलच्चित्राभिनेतारः‎
चित्रं योजनीयम्
चलच्चित्रसम्बद्धाः स्टब्स्
सर्वे अपूर्णलेखाः
अनानसफलरसः

अनानसफलस्य रसः एव अनानसफलम् । एतत् अनानसफलम् आङ्ग्लभाषायां Pineapple इति उच्यते । अस्य रसः Pineapple Juice इति उच्यते । अनानसफलरसः आरोग्यार्थम् अपि बहु उत्तमम् । अस्य फलरसस्य निर्माणं कृत्वा कूपीषु, करण्डकेषु वा पूरयित्वा संरक्ष्यते । तादृशः फलरसः बहुकालं यावत् न नश्यति । यदा आवश्यकं तदा गृहे एव निर्माय पातुम् अपि शक्यते । आपणेषु उपहारमन्दिरेषु चापि अस्य अनानसफलरसस्य विक्रयणं क्रियते । कुत्रचित् मार्गपार्श्वे अपि अनानसफलरसं निर्माय विक्रयणं कुर्वन्ति अपि । भारते तु अयं अनानसफलरसः अत्यन्तं प्रसिद्धं पेयम् अस्ति ।

फलरसस्य निर्माणम्
अस्य अनानसफलरसस्य निर्माणम् अपि अत्यन्तं सुलभम् । प्रथमम् अनानसफलस्य त्वक् निष्कास्य लघु लघु खण्डाः करणीयाः । अनन्तरं तत्र शर्करां योजयित्वा सम्यक् पेषणं करणीयम् । अनन्तरं शोधनीयम् । तदनन्तरं तत्र जलं वा दुग्धं वा योजनीयम् । अपेक्षितं चेत् तत्र एलाम् अपि योजयितुं शक्यते ।

बाह्यसम्पर्कतन्तुः
 अनानसफलस्य विषयाः .
 सौदी अरेबिया बहुनेत्रफलम् 

पेयानि
विषयः वर्धनीयः
विद्याभूषणः (सङ्गीतकारः)

श्री विद्याभूषणः (Vidyabhushana) प्रसिद्धः कर्नाटकसङ्गीतज्ञः वर्तते ।

जननम्
कर्नाटकस्य दक्षिणकन्नडमण्डले जन्म प्राप्तवान् ।  विद्याभूषणस्य पिता गोविन्दाचार्यः। मातुः नाम मन्दाकिनियम्मा । एषः ’दासवरेण्य पुरन्दरदासर रचनेगळु' (knः ದಾಸವರೇಣ್ಯ ಪುರಂದರ ದಾಸರ ರಚನೆಗಳು) (दासवरेण्यपुरन्दरदासेन रचितानि गीतानि)’ पुस्तकेन आकृष्टः तथैव हरिदाससाहित्ये अपि ।

बाल्यम्
बाल्यादारभ्य सङ्गीते विद्याभूषणः लघु वयसि एव उडुपी प्रदेशस्य श्री बी. वी. नारायण ऐताळस्य शिष्यः भूत्वा कतिचन वर्षाः सङ्गीतशास्त्राभ्यासं कृतवान्। सङ्गीत कलानिधि श्री आर्. के. श्रीकण्ठन् तथा मदरास प्रदेशीयः श्री टी. वी. गोपालकृष्णन् महाभागयोः मार्गदर्शने साधनां कृतवान्। सदा सङ्गीत प्रसारकायेर् एव भवति।

गृहस्थाश्रमात् पूर्वम् विद्याभूषणः सुब्रह्मण्यमठस्य मठाधिपतिः भूत्वा सेवां कुर्वन् आसीत् । कारणान्तरेण सः सन्यासाश्रमं परित्यज्य गृहस्थाश्रमं प्रविष्ठवान् ।  पूर्वारभ्य कर्नाटकशास्त्रीयसङ्गीतक्षेत्रे एतस्य रुचिः, परिश्रमः, सिद्धिश्च आसीत् । कन्नडभाषायाः हरिदाससाहित्यसम्बद्धकृतिभ्यः रागं संयुज्य गीतवानपि । अधुना दाससाहित्यस्य, माध्वसाहित्यस्य प्रचारः एव स्वस्य जीवनस्य प्रमुखं कार्यमस्ति । एतावता शताधिकाः ध्वनिमुद्रिकाः एतेन लोकर्पिताः।  न केवलं भारते, अन्येषु देशेषु अपि एतस्य गायनस्य प्रसिद्धिः वर्तते । दासरपदगळु’ (पुरन्दरदासस्य गीतानि) इति। सामान्यतः दशक द्वयेभ्यः ’शास्त्रीय गायने’ सः स्वस्य जीवनं अर्पितवान् अस्ति। शतमं तनु निन्नदु जीवननिन्नदु (शरीरः भवतः, मनः भवतः) १९९९ तमे वषेर्, अमेरिक संयुक्त संस्थानस्य कोणे गत्वा स्वस्य अमोघ गायनेन तत्रत्य कन्नडिगानां प्रीतीं प्राप्तवानस्ति।
भक्ति भारती प्रतिष्ठानस्य मूल स्थापकेषु एषः एकः। एतद् प्रतिष्ठानं पुरन्दरदासस्य आराधना समये, दासानां पुण्यदिनसमये भक्ति सङ्गीतस्य कार्यक्रमान् आयोजयित्वा सुप्रसिद्ध कलाकारैः प्रस्तुतं कुर्वन्ति। विद्याभूषणः इदानीम् बेङ्गळूरुनगरे स्वस्य पत्नी तथा द्वौ पुत्राभिः सह वसति। केण्डसम्पिगे पत्रिकायां ’नेनपे सङ्गीत’ (स्मरणमेव सङ्गीतं) इति नाम्ना अङ्कणे विद्याभूषणः स्वस्य ’स्मरणस्य चक्रकः’अस्मिन् विषये पठिताभिः सहः संभाषयन् भवति।

पुरस्काराः
”	सन्, १९९४ तमे वषेर् ’सङ्गीत विद्यानिधि’ प्रशस्तिः।
”कर्नाटकस्य हम्पी विश्व विद्यालयतः गौरव ’डाक्टरेट्’ प्राप्तवान् भवति।

बाह्यानुबन्धाः
'Singing for the saints', Article in a leading Indian daily, 'The Hindu', dated Oct 28, 2005 
ISKCON Festivals
udgeetha.com 
Shri Vidyabhushana fan club list 

कर्णाटकसङ्गीतगायकाः
सारमञ्जूषा योजनीया
विषयः वर्धनीयः
परिशीलनीयानि
गुणाढ्यः

काश्मीरग्रन्थतो ज्ञायते यद् गोदावर्यास्तीरे प्रतिष्ठाननगरं गुणाढयस्य अभिजनः । गुणाढ्यः (Gunadya) सातवाहनस्यातीव प्रीतिपात्रमासीत् । कदाचिद् महिष्या ‘मा उदकैरितिं जलप्रतिषेधार्थकं वाक्यं सन्धिं कृत्वा ‘मोदकैरि’त्युक्तम् । संस्कृतानभिज्ञश्च राजा मोदकैर्मधुरभेदैरिति ज्ञातवान् । वस्तुवृत्ते ज्ञाते सति राजा लज्जितो जातः । तेनैव कारणेन राज्ञा संस्कृतपठने रुचिः प्रकटीकृता । गुणाढ्यस्तं षडभिर्वर्षैः संस्कृतमध्यापयितुं शाक्यमित्युक्तवान् । तत्रैव स्थितः कातंत्रव्याकरणप्रणेता शर्ववर्मा षडभिरेव मासैस्तथाकर्तु प्रतिज्ञातवान् । गुणाढ्यस्तस्य तथाविधामुक्तिमाकर्ण्य प्रोवाच यद्यपि शर्ववर्मा षडभिमासेः संस्कृतं पाठ्येत्तदाऽहं ततः प्रभृति संस्कृत –प्राकृतादिकाः प्रसिध्दा भाषाः कदापि न व्यवहारेयंम् । पणबन्धेऽस्मिन् शर्ववर्मणा पराजितो गुणाढयः क्वचन विन्ध्यवनमध्ये स्थितो भूतभाषामयीं बृहत्कथां सप्तलक्षश्लोकात्मिकां प्रणीतवान् । तच्छिष्यास्तं बृहन्तं ग्रन्थं राज्ञः समीपं समानीतवन्तः किन्तु राजा तं नादृतवान् । राजानादरखिन्नो गुणाढ्यः स्वग्रन्थमारण्यकेभ्यः श्रावयित्वा क्रमशस्तमग्नौ क्षेप्तुं प्रारेभे । तदनन्तरं तद्गुणानाकर्ण्य राजा तदग्रन्थसप्तमांशं लक्षश्लोकात्मकं प्रयासेन रक्षितुं शशाक । स एवायं बृहत्कथाग्रन्थः । इयमेव बृहत्कथाया उत्पत्तिकया।

नेपालदेशीयो बुध्दस्वामी तु गुणाढ्यं मथुरावासिनमवन्तिनृपतेर्नृपमदनस्य चाश्रितं वर्णयति । अनयोः मतयोः काश्मीरमतं सम्यक् । बुध्दस्वामी तु गुणाढ्यं नेपालसमीपवर्तिनं साधयितुमेव स्वमाग्रहं तथा प्रकाशितवान्।

गुणाढ्यः बृहत्कथा इत्येतं लक्षश्लोकैः युक्तं ग्रन्थं पैशाचभाषया रचितवान् अस्ति । अयं प्रतिष्ठानाधीशस्य सातवाहनस्य सभायाम् आसीत्, सातवाहनः क्रि. श. प्रथमशतमाने आसीत् इति च उल्लेखः सोमदेवभट्टेन रचितस्य कथासरित्सागरस्य पीठिकायाम् एवम् उल्लिखितमस्ति  -

श्री 'गुणाढ्य'महाकविः प्रतिष्ठानाधीशश्रीसातवाहन
महीपतिसभायामासीत् । स च लक्षश्लोकनिबद्धाम्
अद्भुतां पिशाचभाषामयीं बृहत्कथां ग्रथितवानिति
तावत्कथा पीठलम्बके स्फुटमेव । स च सातवाहन
भूपतिः क्रिस्ताब्द प्रथमशतके आसीदित्यपि सर्वप्रसिद्धम् ।
तस्मात्स एव गुणाढ्यस्य समयः

एतेन लिखितस्य 'बृहत्कथा'ग्रन्थस्य संस्कृतानुवादः 'बृहत्कथामञ्जरी'नाम्ना क्षेमेन्द्रेण कृतः वर्तते ।

बाह्यसम्पर्कतन्तुः
 गुणाढ्यः 

संस्कृतकवयः
संचित्रसारमञ्जूषे योजनीये
संस्कृतलेखकसम्बद्धाः स्टब्स्

सर्वे अपूर्णलेखाः
द्वितीयशताब्द्याः कवयः
काव्यादर्शः

काव्यादर्शः दण्डिनः काव्यसिद्धान्तानां व्यवस्थितरूपेण संङ्ग्राहकः प्रथमो ग्रन्थः । यद्यपि तत्पूर्ववर्तिभिः मेधावि-भामहादिभिरपि काव्यशास्त्रग्रन्थाः प्रणीता आसंस्तथापि काव्यसिद्धान्तानां व्यवस्थितः सङ्ग्रहस्तु दण्डिनैव प्रथमं प्रारब्धः । स स्वयमेव कथयति -

पूर्वशास्त्राणि संहृत्य प्रयोगानुपलभ्य च ।

यथासामर्थ्यमस्माभिः क्रियते काव्यलक्षणम्।। इति ।

विषयवस्तु 

काव्यादर्शे ३ परिच्छेदाः सन्ति । संहत्य ६६० श्लोकाः सन्ति । 
 प्रथमे परिच्छेदे काव्यलक्षणम्, काव्यविधाः, रीतिः, गुणाः, प्रतिभादयः विचाराः सन्ति ।
 द्वितीये परिच्छेदे अर्थालङ्काराः वर्णिताः ।
 तृतीये परिच्छेदे यमकादि-बन्धाः, काव्यदोषाः सन्ति ।

ग्रन्थेऽस्मिंस्त्रयः परिच्छेदाः । तत्र हि प्रथमे काव्यशरीरं द्वितीये अर्थालङ्कारास्तृतीये तु शब्दालङ्काराश्च निरूपिताः सन्ति । तदनुसारेण हि इष्टार्थव्यवच्छिन्ना पदावली काव्यस्य शरीरम् । तच्च गद्यपद्यमिश्रभेदात्त्रिविधम् । वाङ्मयं चतुविर्धं संस्कृत-प्राकृत-अपभ्रंश-मिश्रभेदात्। तत्र संस्कृतं नाम दैवी वाक् । तत्समतद्भवदेशीतिबहुविधः प्राकृतक्रमः । महाराष्ट्री शौरसेनी गौडी लाटी च प्राकृतभेदाः । आभीरादिगिरोऽपभ्रंशः।

अस्त्यनेको गिरां मार्गः। तत्र हि वैदर्भगौडीयौ प्रस्फुटान्तरौ । वैदर्भमार्गस्य श्लेषादयो दश गुणाः । गौडीये तेषां विपर्ययोऽपि । नैसगिकी प्रतिभा बहुनिर्मलं श्रुतममन्दोऽभियोगश्च काव्यसम्पदः कारणम् । काव्यशोभाकरो धर्मोऽलङ्कारः । स द्विविधः शाब्दश्चार्थश्च । स्वभावोक्त्यादयश्चार्था यमकादयः शाब्दाः।

विशेषम् 

काव्यादर्शो हि तिब्बतीभाषायाम् अप्यनूदितोऽस्ति । असौ हि सम्प्रत्यपि बौद्धमठेषु पाठ्यग्रन्थत्वेन पठ्यते । अस्य हि दशाधिकाष्टीकाग्रन्थाः सन्ति । येषु रत्नश्रीज्ञानस्य ‘रत्नश्री'टीका प्रकाशिकाऽऽख्या, वादिजिह्वालकृता श्रुतानुपालिनी टीका अज्ञातकर्तृका हृदयङ्गमा, केशवभट्टारककृता केशवाख्या, हरिनाथस्य मार्जना, मल्लिनाथस्य वैमत्यविधायिनी, त्रिभुवनचन्द्रस्य विवृतिः त्रिशरणनटभीमस्य चन्द्रिका, नरसिंहस्य दण्ड्यर्थमुक्तावली, विश्वनाथस्य रसिकरञ्जनी, भगीरथस्य भागीरथी, विजयानन्दकृता व्याख्या, यामुनेयस्य टीका, कृष्णकिङ्करतर्कवागीशस्य विवृतिः, धर्मवाचस्पतेः वाचस्पत्याख्या टीका, प्रेमचन्द्रतर्कवागीशस्य मालिन्यप्रोञ्छनी, जीवानन्दविद्यासागरस्य विवृतिः, नृसिंहदेवस्य कुसुमप्रतिमा, रङ्गाचार्यस्य प्रभा, रामचन्द्रमिश्रस्य प्रकाशः, धर्मेन्द्रकुमारगुप्तस्य सुदर्शनाऽऽख्या च ज्ञाताः।

सम्बद्धाः लेखाः 

 संस्कृतम्
 भारतम्
 हिन्दूधर्मः
 वैदिकसाहित्यम्

बाह्यसम्पर्कतन्तुः 

 Kavyadarsa - word, pdf 
 Poetics  — Banglapedia
 Kavyadarsha of Dandi, Sanskrit text
 Kavyadarsa, Paricchedas 1 and 2  (input by Somadeva Vasudeva) at GRETIL
 Kavyadarsha, Paricchedas 1; 2.1-144, 310-368  (input by Reinhold Grünendahl) at GRETIL

सन्दर्भः 

अलङ्कारग्रन्थाः
संचित्रसारमञ्जूषे योजनीये
बाह्यानुबन्धः योजनीयः
श्टब्स् संस्कृतसम्बद्धाः
सर्वे अपूर्णलेखाः
कूष्माण्डरसः

वैदिककालेषू कूषमांडरस्य बहुनाम् रोगेसु: उपचार: प्रयुज्युते । अष्य रस:  स्वास्थ्यवर्धक: भवति। सर्वजना: अष्य प्रोयोगं कर्तव्यं‍‌। अहम् अपि: रस्य प्रयोज्योमि ।

कूष्माण्डस्य रसः एव उर्वारुकरसः । एतत् कूष्माण्डम् आङ्ग्लभाषायां Ash gourd इति उच्यते । तस्य रसः Ash gourd Juice इति उच्यते । कूष्माण्डरसः आरोग्यार्थम् अपि बहु उत्तमः । अस्य शाकरसस्य निर्माणं कृत्वा कूपीषु, करण्डकेषु वा पूरयित्वा संरक्ष्यते । तादृशः शाकरसः बहुकालं यावत् न नश्यति । यदा आवश्यकं तदा गृहे एव निर्माय पातुम् अपि शक्यते । आपणेषु उपहारमन्दिरेषु चापि अस्य कूष्माण्डरसस्य विक्रयणं क्रियते । कुत्रचित् मार्गपार्श्वे अपि कूष्माण्डरसं निर्माय विक्रयणं कुर्वन्ति अपि । भारते तु अयं कूष्माण्डरसः अत्यन्तं प्रसिद्धं पेयम् अस्ति ।

अस्य कूष्माण्डरसस्य निर्माणम्

अस्य कूष्माण्डरसस्य निर्माणम् अपि अत्यन्तं सुलभम् । प्रथमम् कूष्माण्डं प्रक्षाल्य त्वक् निष्कास्य लघु लघु खण्डाः करणीयाः । अनन्तरं बीजानि पृथक् करणीयानि । तदनन्तरं तेषु खण्डेषु शर्करां योजयित्वा सम्यक् पेषणं करणीयम् । तदनन्तरं तत्र जलं योजनीयम् । यदि लघु खण्डानां पेषणं न जातं तर्हि शोधनीयम् । अपेक्षितं चेत् तत्र एलायाः मरीचस्य च चूर्णम् अपि योजयितुं शक्यते ।

‎

पेयानि
पाकशास्त्रसम्बद्धाः स्टब्स्
विषयः वर्धनीयः
सारमञ्जूषा योजनीया‎
न प्राप्तः भाषानुबन्धः
सर्वे अपूर्णलेखाः
सर्वे न प्राप्ताः भाषानुबन्धाः
कण्ठः

अयं कण्ठः अपि शरीरस्य किञ्चन अङ्गम् अस्ति । एषः कण्ठः आङ्ग्लभाषायां throat  इति उच्यते । कण्ठः अयं केषाञ्चन अक्षराणाम् (| अ | आ! | क् | ख् | ग् | घ् | ङ् | ह् ) उच्चारणस्थानम् अपि ।

बाह्यसम्पर्कतन्तुः
 American Head and Neck Society
 The Anatomy Wiz.  An Interactive Cross-Sectional Anatomy Atlas

शरीरस्य अवयवाः
प्राणिविज्ञानसम्बद्धाः स्टब्स्
सर्वे अपूर्णलेखाः

सम्बद्धाः लेखाः 

 अक्षि
 अङ्गुली
 अङ्गुष्ठः
 अनामिका
ओष्ठः

अयम् ओष्ठः अपि शरीरस्य किञ्चन अङ्गम् अस्ति । सर्वस्य अपि प्राणिनः ओष्ठद्वयम् भवति । अयम् ओष्ठः अपि कतिपय (उ | ऊ! | प् | फ् | ब् | भ् | म् | व् ) अक्षराणाम् उद्भवस्थानम् । अयम् ओष्ठः आङ्ग्लभाषायां Lip इति उच्यते ।

बाह्यसम्पर्कतन्तुः
  eMedicine
  University of North Carolina 
 Anatomy at oralhealth.dent.umich.edu 

शरीरस्य अवयवाः
सारमञ्जूषा योजनीया
प्राणिविज्ञानसम्बद्धाः स्टब्स्
सर्वे अपूर्णलेखाः

सम्बद्धाः लेखाः 

 अक्षि
 अङ्गुली
 अङ्गुष्ठः
 अनामिका
अस्थि

इदम् अस्थि शरीरस्य किञ्चन बहुमुख्यम् अङ्गम् अस्ति । एतत् अस्थि बहुविधं भवति । अस्थीनां कारणतः एव शरीरस्य कश्चन निर्दिष्टः आकारः भवति । इदम् अस्थि शरीरस्य आन्तरिकभागे भवति ।

बाह्यसम्पर्कतन्तुः
 अस्थि
 Review (including references) of piezoelectricity''' and bone remodelling
 A good basic overview of bone biology from the Science Creative '''Quarterly
 Physiology of Bone Formation 

शरीरस्य अवयवाः
सारमञ्जूषा योजनीया
प्राणिविज्ञानसम्बद्धाः स्टब्स्
सर्वे अपूर्णलेखाः

सम्बद्धाः लेखाः 

 अक्षि
 अङ्गुली
 अङ्गुष्ठः
 अनामिका
भुजङ्गप्रयातम्



लक्षणम्
भुजङ्गप्रयातं चतुर्भिर्यकारैः

यत्र प्रत्येकम् अपि पादे यगणचतुष्टयं भवति तत्र भुजङ्गप्रयातम् इति चिन्तनीयम् ।

उदाहरणम्

नमस्ते सदा वत्सले मातृभूमे त्वया हिन्दु...................

भुजङ्गप्रयातम्।

प्रतिचरणम् अक्षरसङ्ख्या १२

भुजङ्गप्रयातं भवेद्यैश्चतुर्भि:।केदारभट्टकृत- वृत्तरत्नाकर:३. ५५

।ऽऽ ।ऽऽ ।ऽऽ ।ऽऽ

य य य य।

यति: पादान्ते।

उदाहरणम् -

यदा धर्मलोपो यदाधर्मवृद्धिस्तदा संसृजाम्यर्जुनाहं स्वमेव। सतां रक्षणायासतां नाशनाय पुनर्धर्मसंस्थापनार्थं तथैव॥

छन्दांसि
श्टब्स् संस्कृतसम्बद्धाः
न प्राप्तः संस्कृतसम्बद्धभाषानुबन्धः
सर्वे अपूर्णलेखाः
सर्वे न प्राप्ताः भाषानुबन्धाः
संचित्रसारमञ्जूषे योजनीये

सम्बद्धाः लेखाः 

 छन्दः
 छन्दश्शास्त्रम्
 छन्दांसि
 संस्कृतम्
एस् बङ्गारप्प



जननम्
दि.बङ्गारप्पः कर्णाटकेन दृष्टः वर्णरञ्जितः राजकीयपुरुषः, पूर्वतनमुख्यमन्त्री च । अनेकपक्षाणां सृष्टिकर्ता । सः सदाशिवनगरस्य स्वकीयवासगृहे निवसति स्म । अन्तिमश्वसपर्यन्तं राजकीये सक्रियः आसीत् । १९३३ तमे वर्षे अक्टोबरमासे २६ दिनाङ्के शिवमोग्ग जिल्हायाः सोरबतालूकस्य कुबटूरू ग्रामे जन्म प्राप्तवान् । पिता कल्लपः माता कल्लम्मा । बङगारप्पः BA, LLB पदवीधरः आसीत् । समाजविज्ञाने डिप्लोमा कृतवान् । समाजवादिनायकस्य शान्तवीरगोपालगौडस्य शिष्यः । १९६२तमे वर्षे राजकीये पादार्पणं कृतवान् । सागरसोरबसंयुक्तविधानसभाक्षेत्रतः निर्वाचने चितः अभवत् । वृत्त्या न्यायवादी आसीत् ।

मरणम्
बङ्गारप्पः कानिचन दिनानि अस्वस्थः आसीत् । अनारोग्यपीडितः बेङगलूरनगरस्य मल् याचिकित्सालये डिसेम्बर ८ दिनाङ्के प्रविष्टः आसीत् । चिकित्सा फलदायिका न अभवत् । २०११, डिसेम्बर २५ रविवासरे रात्रौ १२.४५ समये दिवङगतः । बङगारप्पः पत्नीं शकुन्तलां द्वौ पुत्रौ ( कुमारबङ्गारप्पं, मधुबङ्गारप्पं च ) तिस्त्रः पुत्रीः ( सुजातां गीतां अनितां च ) अपारबन्धून् अभिमानिनः च त्यक्त्वा निर्गतः ।

अन्तिमसंस्कारः
२०११, डिसेम्बर २७ मङ्गलवासरे अन्तिमसंस्कारः जातः । तस्य विवरणम् एवम् अस्ति । श्री बङ्गारप्पस्य कलेवरं बेङगलूरुतः कुबटूरुं प्रातः ४.३० आनीतवन्तः । ततः ४ कि.मी. दूरे लक्कवल्लीग्रामस्य तस्य क्षेत्रे पित्रोः समाधेः पुरतः पूजां कृत्वा पुनः कुबटूरुं शोभायात्रासहितं नीतवन्तः । एषा शोभायात्रा आनवट्टिं, समनहल्लिं, कुप्पगड्डे, नवनन्दिं, कोरगोडुं, गुडविकानं, प्राचीनसोरबं च व्यतीत्य सागरं प्रति मध्याह्ने ३.०० वादने प्राप्ता । सोरबस्य पदवीपूर्वविद्यालयस्य क्रीडाङ्गणे बङ्गारप्पस्य शवम् अन्तिमदर्शनार्थं स्थापितम् तदनन्तरं राज्यपोलीस् समूहद्वारा राष्ट्रगीतं पठितम् । सकलगौरवपूर्वकं त्रिवारं भुशुण्डिकास्त्रप्रयोगपूर्वकं च विधिः, अग्निस्पर्शश्च । तं च सायं ७.१५ समये बङ्गारप्पस्य कनीयः पुत्रः मधुबङ्गारप्पः कृतवान् । प्रचण्डजनस्तोमेन शोकः अभिव्यञ्जितः ।
     
तत्र सम्मिलितेषु प्रमुखाः मुख्यमन्त्री सदानन्द गौडः, विरोधपक्षस्य नायकः सिद्धरामय्यः, राज्यस्य बि.जे,पि घटकाध्यक्षः के.एस्. इश्वरप्पः, बङ्गारप्पस्य पत्नीपुत्राः अपारहितैषिणः च अन्तिमं गौरवं समर्पितवन्तः । बङ्गारप्पस्य गौरवसूचनार्थं सर्वेषां सर्वकारीयकार्यालयानाम् उपरि राष्ट्रध्वजम् अर्धभागे आरोपितवन्तः ।

बाह्यसम्पर्कतन्तुः
 बङ्गारप्प 

कर्णाटकराज्यस्य मुख्यमन्त्रिणः
चित्रं योजनीयम्
रङ्गारेड्डिमण्डलम्

रङ्गारेड्डिमण्डलम् (Ranga Reddy district)तेलङ्गाणाराज्यम् स्थितमॆकं मण्डलमस्ति ।

इतिहासः

तेलङ्गाणाप्रान्तस्य प्रमुखनायकः के.वि.रङ्गारेड्डी नाम्ना १९७० प्रान्ते आविष्कृतमिदं रङ्गारेड्डी मण्डलम्  ।

भौगोलिकम्

प्राच्यां नल्गोण्डमण्डलं, पश्चिमायां कर्णाटकराज्यम्, उत्तरे मेदकमण्डलम्, दक्षिणे महबूब् नगरमण्डलं च सीमायां वर्तन्ते । जनपदे ९.७% भूम्यां अरण्यं विद्यते ।

कृषिः वणिज्यं च

शतशः परिश्रमाः वर्तन्ते अत्र । भाग्यनगरसीमायां विद्यमानानि कर्मागाराणि अस्य मण्डलस्य परिधौ आयान्ति । “ताण्डूरु” प्रान्ते सिमेण्ट् कर्मागारः वर्तते । इष्टिकाः, शौचवाहकाः, जम्बालाः च उपलभ्यन्तेऽत्र । पिङ्गलमृत् फेलोपेन् क्वर्तज्, लैम्स्टोन् अपि उपलभ्यते । वृष्टिपातः अल्पः इत्यतः एरण्डादिसस्यानि अधिकानि भवन्ति । माषाः, मुद्गाः, पलाण्डुः, इत्यादीनां सेद्यं क्रियते कृषकैः । षामीर्पेटा, हकीम्पेटा इत्यादिप्रान्तेषु द्राक्षाणां सस्यं क्रियते । राजेन्द्रनगरे कृषिविश्वविद्यालयः संस्थापितः १९६४ तमे वर्षे । अनन्तगिरिपर्वतोत्पन्ना मूसीनदी वाडपल्लिसमीपे कृष्णानद्यां विलीना भवति । अस्याः आलेरु इत्याख्या उपनदी अपि अस्ति । अस्मिन् आर्थिकतालूकात्रयं वर्तते । मण्डले महाविद्यालयाः “उस्मानिया” विश्वविद्यालयस्य परिधौ चाल्यन्ते । माध्यमिककर्मागाराणाम् अधिकभागः अस्मिन् मण्डले एव विराजन्ते । मिथानी, हेच्. एम्. टि., इ. सि. ऐ. एल्, इत्यादिकेन्द्रसर्वकारसंस्थासु अधिकानाम् उपलब्धिः वर्तते । अनेन वाणिज्यरीत्या वर्धमानमिदं मण्डलम् ।

तालूकाः

बाह्यसम्पर्कतन्तुः

 Official website
 Birds of Ananthagiri Hills
 Butterflies of Ananthagiri Hills
 Flora of Ananthagiri Hills

तेलङ्गाणाराज्यस्य मण्डलानि
अर्कसस्यम्

इदम् अर्कसस्यं भारते सर्वत्र वर्धमानं किश्चन सस्यविशेषम् । इदं सस्यं सर्वेषु प्रदेशेषु अपि वर्धते । कम्बोडिया, इण्डोनेषिया, मलेष्या, फिलिफैन्स्, थाय्लेण्ड्, श्रीलङ्का, भारतम् इत्यादिषु देशेषु अधिकतया वर्धते । अस्मिन् अर्कसस्ये मदर् आल्बन्, अदर् प्लूविल्, ब्ल्याक् आसिड्, रेसिन्, एल्लो रेसिन् इत्यादयः अंशाः भवन्ति । इदं सस्य औषधत्वेन केवलम् उपयुज्यते न तु आहारत्वेन । अस्य अर्कसस्यस्य मूलं त्वक्, पुष्पं पर्णं चापि औषधत्वेन उपयुज्यते । रथसप्तम्याम् अस्य पर्णानि शिरसि संस्थाप्य स्नानं कुर्वन्ति । शनिवासरेषु, विशेषदिनेषु च अस्य पर्णैः निर्मितः हारः आञ्जनेयस्य श्रेष्ठः इति धार्मिकः विश्वासः अस्ति भारते । अस्य पुष्पाणि श्वेतवर्णीयानि, मन्दनीललोहितवर्णीयानि च भवन्ति । अस्य पर्णानि स्थूलानि, हरिद्वर्णीयानि च । पर्णानाम् उपरि श्वेतवर्णीयं किमपि चूर्णं स्थापितम् इव भवति । अस्य पर्णं वा काण्डं वा कर्तयामः चेत् श्वेतवर्णीयः द्रवपदार्थः ततः निस्सरति । अतः एव आङ्ग्लभाषया तस्य “मिल्क् वीड्” इत्यपि उच्यते । अस्य अर्कसस्यस्य वल्कलैः रज्जुः, मीनग्रहणजालं चापि निर्मातुं शक्यते । अस्य सस्यभागः अन्येषां सस्यानां गोभरत्वेन अपि उपयुज्यते । सावयवकृषौ उपयुज्यमानेषु सप्तवर्णकषायं तथा च दशवर्णकषायेषु अस्य अर्कस्य पर्णानि उपयुज्यन्ते । जैविकरससारेषु (बयो डैजेस्टर्) रञ्जकस्य अंशस्य वर्धनार्थम् अर्कपर्णानि एव अधिकतया उपयुज्यन्ते ।

इतरभाषाभिः अस्य अर्कसस्यस्य नामानि 
इदम् अर्कसस्यम् आङ्ग्लभाषया“जेग्याण्टिक् स्वालोवर्” अथवा “क्रौन् फ्लवर्” इति उच्यते । सस्यकुले इदम् अर्कसस्यं Calotropis Giganatica इत्यस्मिन् कुले अन्तर्भवति । हिन्दीभाषया“मड्डर्” अथवा “अफेद् अरा” इति, तेलुगुभाषया “एक्क” अथवा “जिल्लेडि पूवु” इति, तमिळ्भाषायां “बडबडम्” अथवा “एरक्कु” इति, मलयाळभाषया “इरिक्क” इति, कन्नडभाषया “एक्के” इति च उच्यते ।

आयुर्वेदस्य अनुसारम् अस्य अर्कसस्यस्य प्रयोजनानि 
इदम् अर्कसस्यं यद्यपि किञ्चित् लघु सस्यं तथापि प्रयोजनस्य विषये महत् एव । अस्य अर्कवृक्षस्य रसः तिक्तः तथा कटुः च । 
१.	अस्य अर्कसस्यस्य त्वक् कफं निवारयति, वमनम् अपि कारयति ।
२.	अस्य अर्कस्य पुष्पं जीर्णकारकम् ।
३.	चर्मरोगेषु, “सिफिलिस्”क्षीणतायां, “सिफिलिस्”व्रणेषु, अतिसारे, आमवाते च अर्कस्य उपयोगः हितकरः ।
४.	अस्य अर्कसस्यस्य मूलं त्वक् च गजपादरोगे, चर्मरोगे, उदररोगे (उदरे जलं सङ्गृहीतं चेत्) च उपयुज्येते ।
५.	अस्य अर्कस्य रसः शिरसि जातानां कीटानां (कन्नडभाषया“हुळुकड्डि” इति वदन्ति) निवारणे, गुदद्वारे जाते “फिस्टुला”रोगे, मूलव्याधौ च उपयुज्यते ।
६.	दन्ताः कीटविद्धाः इति कारणात् दन्तवेदना यदि जायते तर्हि अर्कस्य रसे कार्पासं निमज्ज्य तस्मिन् दन्ते स्थापनेन वेदना अपगच्छति ।
७.	“सिफिलिस्”रोगे अस्य अर्कस्य मूलस्य त्वचा धूमपानं कारयन्ति ।
८.	अस्य अर्कस्य पर्णानि शुष्कीकृत्य चूर्णीकृत्य व्रणेषु लेपनेन व्रणाः अपगच्छन्ति ।
९.	अर्कपर्णस्य चूर्णम् अपस्मारे, “हिस्टीरिया”रोगे, हनुग्रहे, विषजन्तूनां दशने च उपयोक्तुं शक्यते ।
१०.	अस्य अर्कस्य पुष्पं कासे, श्वासावरोधे, अग्निमान्द्ये च उपयोक्तुं श्क्यते ।
११.	पादे कण्टकं लग्नं चेत् अस्य अर्कस्य पर्णस्य रसस्य स्थापनेन कण्टकं बहिः आगच्छति ।
१२.	इदम् अर्कं “होमियोपति” औषधानां निर्माणे अपि उपयुज्यते ।
१३.	धेनूनां नेत्रसमस्या अस्ति चेत् सूर्योदयस्य अवसरे लभ्यमानां तुषारयुक्तानाम् अर्कपर्णानां रसेन औषधं निर्मान्ति ।
१४.	अर्कलवणं १२५ ग्रां यावत् जलेन सह वा मधुना सह वा दिने द्विवारम् इव उपयोक्तव्यम् ।
१५.	अस्य अर्कपर्णस्य मूलस्य च उपयोगः कल्कस्य निर्माणे, वटिकायाः (गुलिका) निर्माणे च क्रियते ।

वीथिका

बाह्यसम्पर्कतन्तुः
अर्कसस्यम् 
अर्कसस्यम्
अर्कसस्यम्

औषधीयसस्यानि
कुमारव्यासजयन्ती

'रुपकसाम्राज्यचक्रवर्ती' इति कन्नडसाहित्ये प्रख्यातः कुमारव्यासः महाकविः श्रीवीरनारायणस्य परमभक्तः आसीत् । अस्य पूर्व नाम नारणप्प इति आसीत् । कर्णाटकभारत कथामञ्जरी महाकाव्यं जयन्ती कार्यक्रमं वैभवेण आचरन्ति । श्रीनारणप्पा गदगजिल्लायाः अण्णीगेरीनगरसमीपे कोळिवाडग्रामे पञ्च्दशे शतके जन्म प्राप्तवान् । अस्य पिता लक्करसः । कुमारव्यासस्य जन्म स्मार्त ब्राह्मणपरिवारे अभवत् । नारणप्पाः  स्वप्ने अश्वत्थामाचायेभ्यः महाभारतस्य कथायाः उपदेशं प्राप्तवान् । ततः भामिनीषट्पदीं स्वीकृत्य महाभारतस्य द्शपर्वविषयान् सुन्दरतया निरुपितवान् इति जनानां विश्वासः अस्ति ।

	गदगनगरे श्रीवीरनारायणमन्दिरे श्रीवीरनारायणं पूजयित्वा नारणप्प एतत् सुन्दरं काव्यं विरचितवान्इदानीमपि एकस्मिन् स्तम्भे श्रीवीरनारायणमन्दिरे श्री कुमारव्यासस्य स्मरणं कर्तुं ‘कुमारव्यासस्तभ्य’ इति कथनं प्रचलति ।	नारणप्पः स्वीये काव्ये “ कविः साक्षात् वीरनारायणः अहं तु केवलं लिपिकार्ः इत्युक्तवान् । व्यास महाभारतस्य एव षट्पदीकाव्ये अद्भुतं निरुपणं कुमारव्यासस्य प्रतिभां प्रदर्शयति । कुमारव्यासानुसारं महाभारते श्रीकृष्ण एव नायकः । अत एव ‘कृष्णकथां कथयामि’ इति कविः सूचितवान् । नवरसभरितं भक्तिज्ञानयुक्तिसङ्गतं महाकाव्यं सर्वेषां विमर्शकाणां प्रीतिपात्रं महाकाव्यं कर्णाटभारतकथामञ्जरी गदुगिनभारत इत्यादि नो प्रसिध्दमस्ति ।

	द्वादशे शतके शरणानां क्रान्तेरनन्तरं पुनः हरिभक्तिसुधां स्यन्दयत् महाकाव्यमेतत् अनेकेषां जनानां दैनन्दिन पठनकाव्यमस्ति । कविः कुवेम्पुः कुमारव्यासनु हाडिदनेन्दरे कलियुगद्वारवागुवदु’ इति प्रशंसां कृतवान् । महाकवेः सुन्दररुपकाणि, उपमानानि, शब्दप्रयोगाः, शब्दचमत्काराः नीतिवचनानि, भक्तिभावप्रकटनं सर्वमद्भुतमस्ति । महाकाव्यपठनेनैव सर्वे विषयाः  द्रष्टिगोचराः भवन्ति ।

‘श्रीवनितेयरसने विमलराजीवपीठन सुतने’ इत्यारम्भः कृतः अस्ति महाकाव्ये । महाकविः स्वग्रन्थस्य कृते ‘अरसुगळिगिदु वीर, द्विजरिगे परमवेदद सार, योगीश्वर रतत्वविचार, विरहिगळश्रृङ्गार इत्यादिभिः विवरणं दत्तवान् । कर्णाटकराज्ये सर्वत्र श्रीकुमारव्यासजयन्तीम् आचरन्ति । तस्मिन् दिने विशेषतः कर्णाटक भारतकथामञ्जर्याः पठनं ‘गमकवाचनम्’ इति कार्यक्रमे प्रचलति । महाकाव्य विषये चर्चाः उपन्यासाः प्रचलन्ति । कर्णाटक भारत कथामञ्जरी काव्यभागान् सर्वे गमकवाचनकर्तारः सगौरवं वाचयन्ति ।

महाकाव्ये भक्तिभावस्य सर्वत्र उल्लासः अस्ति । कविः श्रीकृष्णस्यागमनं अद्वितीयरुपेण सन्तोषेण कृतवान् । महाकाव्ये अनुप्रासालङ्काराः यमकालङ्काराः अपूर्वाः सन्ति  गदुगिनभारतं काव्यं प्राचीनमहाकाव्यपरंपरायां सम्मिलितमस्ति । पम्परन्नादिभिः यत्कृतं तत्सदृशं एतत् महाकाव्यं काव्यरसिकानाम् आनन्ददायकम् अस्ति । कोळीवाडग्रामे कुमारव्यासपरिवारजनैः जयन्तीदिनं महोत्सव इव आचर्यते । कन्नडजनाः सगौरवं श्रीकुमारव्यासस्य जयन्तीसमये कविं काव्यं च स्मरन्ति ।

बाह्यसम्पर्कतन्तुः
Kumara Vyasa  
Karnata Bharata Katha Manjari and Kumara Vyasa
Excellent voluntary effort on the net to bring Gadugina Bharatha to life in the e-book form 
Some Gamaka based renditions of parts of the Kumara Vyasa Bharatha  

जयन्त्युत्सवाः
भाषानुबन्धरिहतपृष्ठेषु सामञ्जूषायोजनीया
चित्रं योजनीयम्
विषयः वर्धनीयः
न प्राप्तः भाषानुबन्धः
सर्वे न प्राप्ताः भाषानुबन्धाः

सम्बद्धाः लेखाः 

 भारतम्
 संस्कृतम्
 भारतस्य इतिहासः
 विज्ञानम्
निजामाबादमण्डलम्

निज़ामाबाद् जनपदम् (Nizamabad, Telangana) भारतदेशस्य तेलङ्गाणाराज्यम् स्थितमेकं मण्डलं अस्ति।

इतिहासः
इन्द्रपुरी, इन्दूरु इत्याख्यातं प्रान्तमेव “ निजामाबाद्” मण्डलं जातम् । १९०५ तमे वर्षे काकतीयाः, खिल्जीजनाः, 
चालक्याः,राष्ट्रकूटाः, मोगलायिनः च पालितवन्तः ।

भौगोलिकम्
अस्य मण्डलस्य उत्तरदिशे आदिलाबाद्, दक्षिणदिशे मेदक्, प्राच्यां करीम्नगरं, पश्चिमे च नान्देड् (महराष्ट्र) च इत्यादीनि मण्डलानि परितः वर्तन्ते । २०.८४% अरण्यभूमिः मण्डले अस्ति ।
गोदावरिनदी उत्तरवाहिनी भूत्वा ११३ कि.मी. मितं दूरं मण्डलभूमिं पावयति । पोचम्पाडु श्रीरामसागरसेतुः, अच्चम्पेट जलवारधिः च निर्मिते । मञ्जीरानदी बोधन् प्रान्ते महाराष्ट्रतः गोदावरीनद्यां विलीना भवति । मण्डले पुलङ्गु, एड्लकट्ट, सरसः जलं पानाय कल्पते । नैऋतिपवनेभ्यः वृष्टिपातः भवति । मण्डले बेङ्गलूरु,नागपूर्, राजमार्गः ११४ कि.मी पर्यन्तं विस्तृतोस्ति । काचिगूड, मन्माड्, बोधन् रेल्मार्गाः वर्तन्ते ।

वीक्षणीयस्थलानि
काकतीयैः निर्मितं कोसलपुरदुर्गम्, केन्द्रयवनमन्दिरम्, निजांसागरसेतुः च दर्शनीयाः । बासरग्रामे सरस्वती देवालयः, बीम्गल् ग्रामे निंबासलश्रीलक्ष्मीनरसिंहस्वामी देवालयः, बिक्नूर् ग्रामे राजराजेश्वरी देवालयः, सिर्नपल्ली जलपातं, उस्मानिया विश्वविद्यालयस्य परिधौ विद्यालयाः प्रचाल्यन्ते ।

तालूकाः

बाह्यसम्पर्कतन्तुः
nizamabad's classified's website 
Official website of Nizamabad district 
Nizamabad Yellow Pages 

तेलङ्गाणाराज्यस्य मण्डलानि

चित्रं योजनीयम्
नल्गोण्डामण्डलम्

नल्गोण्डामण्डलम् (Nalgonda district) दक्षिणभरतदेशस्य आन्ध्रप्रदेशराज्ये स्थितमेकमण्डलं अस्ति। अस्य मण्डलस्य केन्द्रं नल्गोण्डा नगरम्।

इतिहासः
बहुभिः राजवंशीयैः पालितमिदं नीलगिरिः इति व्यवहृतं मण्डलं नल्गोण्डा । काकतीयराजाः, शातवाहनाः, कदम्बवंशजाः, चालक्याः , मोघल् राजाः च पालकेषु प्रमुखाः । १९०५ तमवर्षपर्यन्तं वरङ्गल्, मेदक् इति मण्डलयोः मध्ये सम्मिलितम् आसीत् । निजांविरोधिकरणोद्यमे सप्रश्रयं भागः स्वीकृतः अस्य मण्डलस्य सामाजिकैः । 
भौगोलिकम्  अस्य मण्डलस्य प्राग्दिशि खम्मं, कृष्णा च मण्डले, पश्चिमायां रङ्गारेड्डि, भाग्यनगरमण्डले, दक्षिणे महबूब् नगरमण्डलं च सीमायां वर्तन्ते । राज्यवैशाल्ये ५.१७% भूम्याम् इदं मण्डलं विस्तृतम् । अरण्यं ५.८३% वर्तते । ७५% कृषिभूमिः अस्ति । नागार्जुनसागर् वामकुल्याभ्यः सस्यभूमये जलं प्रेष्यते ।

कृषिः वाणिज्यं च

कार्पासः, मरीचिकाः, कलायः, इत्यादीनां विरलतया सेद्यं क्रियते । मण्डलं पारिश्रामिकक्षेत्रे प्रकृतं न प्रवर्तते । सिमेण्ट् कर्मागाराणि, दोण्डपाडु, वाडपल्ली, केहपल्लीप्रान्तेषु वर्तन्ते । पोयम्पल्ली हस्तकलाशाटिकाः प्रसिध्दाः ।

वीक्षणीयस्थलानि 
यादगिरि लक्ष्मीनरसिंहस्वामी देवालयः, भुवनगिरिदुर्गम्, मिट्टपल्लि नृसिंहस्वामी देवालयः, नागार्जुनसागरवारधिः, जनगामसमीपस्थाः बौध्दस्तूपाः इत्यादीनि पर्याटकस्थलानि विराजन्तेऽस्मिन् मण्डले । मण्डलमिदं पञ्चनारसिंहक्षेत्रम् इति प्रसिद्धम् ।

तालूकाः

बाह्यसम्पर्कतन्तुः

 Nalgonda.info 
  List of Villages in Nalgonda
 
 Nalgonda.org
 Nalgonda District online
 Nalgonda factfile at APOnline.gov.in 
 Nalgonda District Tourist Opportunities 
 Neelagiri to Nalgonda.page 160

तेलङ्गाणाराज्यस्य मण्डलानि
महबूबनगरमण्डलम्

महबूबनगरमण्डलम् (Mahbubnagar district) तेलङ्गाणाराज्यम् स्थितमेकमण्डलं अस्ति।

इतिहासः
१८७० तमे वर्षे नागरकर्नूल् इति नाम्ना आविर्भूतं महबूब् नगरमण्डलम् । १८८३ तमे वर्षे मण्डलस्य केन्द्रं नागरकर्नूल् तः महबूब् नगरं प्रति परिवर्तितम् । ततः पूर्वं चोलैः, काकतीयैः, बहमनीसुल्तानजनैः, कुतुब्शाहीसुल्तानजनैः, मोघल् चक्रवर्तिभिः नैजां नवाब् पालकैः च चिरं परिपालितम् । १९०५ तमे वर्षे तेलङ्गाणाराज्ये संयोजितम् इदं मण्डलम् ।

भौगोलिकम्

अस्य मण्डलस्य प्राच्यां दिशि नल्गोण्डा,प्रकाशमण्डले , पश्चिमदिशि          कर्णाटकराज्यम्, उत्तरे भाग्यनगरं, दक्षिणे च कृष्णा, तुङ्गभद्रानद्यौ च सीमायां वर्तन्ते । राज्यविस्तीर्णे ६.७% भूम्यां मण्डलम् इदं विस्तृतम् । १६.४% भूमिः अरण्येन विस्तृता । मक्तल् प्रान्ते कृष्णानद्याः प्रवेशः अस्मिन् मण्डले । क्वार्टस्, आसबेस्टास्, फेलस्पर्, सुधाशिलाः इत्यादयः खनिजाः उपलभ्यन्ते । गद्वाल्, आलम्पूर्, प्रान्तयोः तुङ्गभद्रानदी प्रवाहः वर्तते । कलवकुर्ति, अच्चम्पेटा, प्रान्तयोः “ दिण्डी नदी प्रवहन्ती, चन्द्रगिरिप्रान्ते कृष्णानद्या सम्मिलति ।

कृषिः वणिज्यं च 

कलायः, एरण्डः इत्यादीनां धान्यानां सेद्यं क्रियते कृषकैः । रायचूर - चेन्नै, सिकिन्दराबाद् - मुम्बै, सिकिन्दराबाद् - गुन्तकल् रैल्मार्गाः मण्डलेस्मिन् वर्तन्ते ।

वीक्षणीयस्थलानि 

आलम्पूर् जोगुलाम्बादेवीपीठं, उमामहेश्वरग्रामे प्रसिद्धपुण्यक्षेत्रं शिवालयः, मल्लेलतीर्थग्रामे प्रसिद्ध शिवलिङ्गं, मण्यं कोण्ड श्रीवेङ्कटेश्वरस्वमी देवालयः, राजोलिकोट देवालयः, पिल्ललमर्रि, गद्वाल् दुर्गम्, तुङ्गभद्रानदी तीरस्थः नवब्राह्मालयः इत्यादीनी पर्याटकानां मनोल्लासं जनयन्ति ।

तालूकाः

बाह्यसम्पर्कतन्तुः 
Palamoor NRI Forum 
Mahabubnagar.com
Official site 
 Information site 

तेलङ्गाणाराज्यस्य मण्डलानि

चित्रं योजनीयम्
आम्लीयवर्षणम्

अम्लीयवर्षा नाम वायुमण्डले यदा च विषानिलाः अधिकप्रमाणेन भवन्ति तस्मिन्नेव समये यदि वृष्टिः सम्भवति तदा वर्षया सह विषानिलाः अपि मिलित्वा भूमिं प्रविशन्ति तस्यैव अम्लीयवर्षणम् इत्युच्यते । एतदेकं प्रदूषणं विद्यते । अस्याः प्रभावः दूरगामी भवति । उद्योगतः निस्सृतानां इङ्गालाम्लानां, सल्फरडायाक्सैड्- नैट्रिक्-आक्सैड्-वायुमण्डलीयजलम् इत्यादीनां मेलनेन आम्लीयवर्षा भवति । अपि च यदा वर्षा भवति तर्हि वर्षाजलेन सह इदमाम्लं पृथिवीम् आगच्छति । अनेन सस्योत्पादनम् अवरुद्धं भवति । भवनानां हानिः अपि एतेन भवति ।

बाह्यसम्पर्कतन्तुः
 National Acid Precipitation Assessment Program Report - a 98-page report to Congress (2005)
 Acid rain for schools
 Acid rain for schools - Hubbard Brook 
 Acid Rain Retirement Fund environmental education links about acid rain 
 United States Environmental Protection Agency - New England Acid Rain Program (superficial)
 Acid Rain (more depth than ref. above)
 U.S. Geological Survey - What is acid rain?
 Acid rain analysis - freeware for simulation and evaluation of titration curves and pH calculations
 CBC Digital Archives – Acid Rain: Pollution and Politics
 Larssen, Thorjørn et al. “Acid Rain in China”. Environmental Science and Technology, 40:2, 2006, pp 418-425.
 Acid Rain: A Continuing National Tragedy - a report from The Adirondack Council on acid rain in the Adirondack region (1998)
 Assortment of Summaries on Acid Rain
 Acid rain linked to decline of the wood thrush, a songbird of the Eastern Forest
 Trouble in the Forest, a 1988 documentary hosted by David Suzuki
 What Happens to Acid Rain? 
 Acid Rain and how it affects fish and other aquatic organisms 

परिसरमालिन्यम्
भूगोलसम्बद्धाः स्टब्स्
सारमञ्जूषा योजनीया‎
सर्वे अपूर्णलेखाः
आर्यसमाजः

आर्यसमाज आर्यजननां समाजोऽस्ति, स्वामी दयानन्देन वेदप्रचारार्थं, वैदिकसंस्कृतेः पुनरोद्धारार्थं च आर्यसमाजस्य स्थापना कृता। सर्वप्रथमं मुंबईनगरे काकड़वाड़ी विस्तारे 1875 तमे वर्षे आर्यसमाजस्य प्रारम्भ: अभवत् । आर्यसमाजः सामाजिककुरीतिनां मृतपत्यानुगमनमस्पृश्यताजातिवादादिनां विरोधं कृतवान्, महर्षिदयानन्देन वेदप्रमाणैः सिद्धीकृतं यद्वैदिकाले नासनेताः कुरीतयः 

आर्यसमाजेन बहवो जनाः पुन आनीताः सनातनवैदिकधर्मे, ये म्लेच्छाः बभूवुः, एतं महानुपकारं कृतशानार्यसमाजः

आर्यसमाजस्य  10 नियमा: सन्ति । महर्षिदयानन्दसरस्वती तदर्थं "सत्यार्थप्रकाश" ग्रंथस्य रचनां कृतवान्।

स्थापना दिनांक - 10 अप्रैल 1875 
 
मुख्य ध्येयं - शैक्षणिक , धार्मिकशिक्षणं , अध्यात्म 
 
प्रमुख कार्यालय:  - देहली , भारत 
संस्थापक:  - स्वामी दयानन्द सरस्वती 
 
जालस्थान -  www.aryasamaj.org
 
आर्यसमाजः  (अर्थात आर्याणां समाजः , श्रेष्ठ जनानां समाजः) हिन्दू समाजस्य सुधारार्थम , वेदानाम पुनरोद्धारारार्थम स्थापितम समाज: [1] स्वामी दयानन्दः तु संन्यासी आसीत् यः "वेद सर्वोपरि अस्ति" इति मान्यते स्म । ब्रहमचर्यस्य पालनम सर्वेषां कृते बहू आवश्यकं भवति अतः स वेदमार्गमनुसरन्तु , सात्विकं जीवनं यापायन्तु , परमेश्वरस्य सत्यस्वरूपं ध्यायन्त्वित्युक्तवान्।

आर्यसमाजस्य दश नियमः 

१. सर्वस्य सत्यविद्यायाः सर्वस्य च पदार्थविद्यायाः सर्वस्य च आदिः ईश्वरः ।

२. ईश्वरः सच्चिदानन्दरूपः, निराकारः, सर्वशक्तिमान्, न्यायकर्ता, दयालुः, अजन्मा, अनन्तः, निर्विघ्नः, अनादिः, अनुपमः, सर्वाधारः, सर्वदेवः, सर्वव्यापी, सर्वान्तर्यामी, अजरः, अमरः, अभयः, नित्यः, पवित्रः, सृष्टिकर्ता, पूजनीयः ।

३. वेदः सर्वेषां सत्यविद्यानां ग्रन्थः अस्ति। वेदपाठः श्रवणः च सर्वेषां आर्याणां परमधर्मः ।

४. सत्यं गृहीत्वा असत्यं परित्यज्य सदा तत्परः भवतु।

५. सर्वम् कर्म धर्मानुसारम्, अर्थात् सत्यम् असत्यं च विचार्य कर्त्तव्यम्।

६. संसारस्य उपकारं कर्तुम्, अर्थात् शारीरिकः, आध्यात्मिकः, सामाजिकः उन्नतिम् एव अस्य समाजस्य मुख्यं उद्देश्यम् अस्ति ।

७. सर्वतः प्रियं, धर्मयुक्तं, यथोचितं वर्तनं कर्तव्यम् ।

८. अविद्यायाः नाशं विद्यायाः वृद्धिः च करणीया।

९. प्रत्येकं जनः स्वकीयाम् उन्नत्यां न सन्तुष्टो भवतु, अपितु सर्वेषां उन्नतिषु स्वकीयाम् उन्नतिम् अवगन्तुम् अर्हति।

१०. सर्वेषां मानुषानाम् सामाजिकः, सर्वकार्यात्मकः, नियमोपपालनं कर्तव्यं, प्रत्येकं हितकरं नियमोपपालनं च कर्तव्यम् ।

बाह्यसम्पर्कतन्तुः
 Aryasamaj-facebook
 Aryasamaj Rajkot
 Aryasamaj Jamnagar
 Arya Pratinidhi Sabha, America
 Pratinidhi Arya Sabha Netherland
 Arya Pratinidhi Sabha Australia 
 Arya Pratinidhi Sabha Queensland 
 आर्य समाज की आधिकारिक वेबसाइट 
 महर्षि दयानन्द सरस्वती साहित्य कोष 
 आर्यसमाज : एक वैश्विक धार्मिक सामाजिक संस्था
 आर्य समाज की पत्र पत्रिकाएँ 
 आर्य समाज के स्तम्भ
 वेद और योग - वेद और योग के प्रचार-प्रसार के लिए समर्पित वेबसाइट
 आर्य मंतव्य - यहाँ आर्यसमाज के मनीषियों का व्यक्तित्व एवं कृतित्व पर बहुत सारी सामग्री उपलब्ध है।
धार्मिकसंस्थाः
स्टब्स् भारतसम्बद्धाः
सर्वे अपूर्णलेखाः
गोबीमरुस्थलम्

गोबीमरुस्थलम् एशियाभूखण्डस्य बृहत् मरुस्थलेषु अन्यतमम् । चीनादेशस्य उत्तरभागं तथा वायव्यभागं, मङ्गोलियादेशस्य दक्षिणभागान् च व्याप्य तिष्ठति गोबीमरुस्थलम्  । गोबीमरुस्थलस्य उत्तरे अक्टायपर्वताः, मङ्गोलियादेशस्य विरलाः शाद्वलाः च सन्ति । नैरृत्ये टिबेत् प्रस्थभूमिः , डेविस कारिडार् (यन्त्रोद्यमपथः) च स्तः। आग्नेयदिशि उत्तरचीनासानुप्रदेशः  अस्ति । जगतितले अत्यन्तविशालमरुस्थलेषु गोबीमरुस्थलं पञ्चमम् । हिमालयपर्वताः वर्षामेघान् निबध्नाति इत्यतः गोबीमरुस्थले बर्षा अल्पीयसी । मङ्गोलसाम्राज्ये संमिश्रितं  गोबीमरुस्थलम् प्राचीनकौशेयमार्गस्य प्रदेशोऽपि । गोबीमरुस्थलस्य व्याप्तिः नैरृत्यात्  ईशान्यपर्यन्तम् १६००कि.मी. यावत् उत्तरात् दक्षिणदिशि ८०० कि.मी. यावत् गोबीमरुभूमेः वैशिष्ट्यं नाम अत्रत्याः अधिकाः प्रदेशाः सिकतायुक्ताः  न ,अपि तु शिलायुक्ताः ।

गोबीमरुस्थलम् एकं शीतल्ं मरुस्थलम् । अत्र तदा तदा हिमपातोऽपि भवति । गोबीमरुस्थलस्य अधिकः भागः समुद्रसमतलात् ऊर्ध्वं ५ सहस्रपादपरिमितः वर्तते । अतः वातावरणं सामान्यतः शीतलं भवति । वार्षिकवर्षाप्रमाणं तावत् १९४ मि.मी । शीतकाले सैबिरियाप्रान्ततः ये शीतमारुतः आगच्छन्ति ते तैः साकं हिमम् आनयन्ति । अनेन तस्मिन् तापमानम् -४०० पर्यन्तम् अधः भवति। उष्णकाले तापमानं ४०० पर्यन्तम् । गोबीमरुस्थलं यद्यपि शुष्कप्रदेशः तथापि जीववैविद्ध्यं  भजते । कृष्णपुच्छवान् ग्याझेल्नामकः प्राणी, ब्याक्ट्रियन् उष्ट्रः, हिमचित्रकः, कपिशभल्लूकाः वृकाः च अत्र दृश्यन्ते । न केवलं तावत् मरुस्थलस्य वातावरणानुगुणं विवीधशाद्वलाः, निम्नाकारकानि गुल्मानि, वृक्षाः च व्यापकरूपेण सन्ति । गोबीमरुस्थले तथा समीपस्थशाद्वले पशुपालनम् एव मुख्यजीवनोपायः । अतः पशूनां आधिक्येन चलनवलनात् ते प्रदेशाः अपि क्रमेण मरुस्थलानि सञ्जातानि  सन्ति ।

चित्राणि

बाह्यसम्पर्कतन्तुः

Official and related sites

 
 Google LatLong - News and notes by the Google Earth and Maps team

Unofficial guides and tips

 Google Earth Blog: Google Earth news, tips, and updates
 Google Sightseeing - Guide to interesting and unusual sights
 Ogle Earth - Google Earth news site charting innovative uses and political implications of Google Earth
 Google Earth in Education - A guided tour by a teacher for teachers, students and all.
 Google Earth 2 Mapsource  Edit GPS tracks in Mapsource and Google Earth.
 Google Earth Germany: Germany's Google Earth Portal

Placemarks and overlays

 North Korea Uncovered - An extensive mapping of North Korea's economic, cultural, political, and military infrastructures, featured in the Wall Street Journal.
 Google Earth Hacks - A collection of over 25,000 files for use with Google Earth
 King's College London's Collection of KML databases
 STScI's community contributions to Sky website
 Google Earth Anomalies- Satellite imagery of documented, scientific anomaly sites including mound sites and unexplained circular features via Google Earth

Tools

 GeoServer  - Server to generate KML from Shapefiles, ArcSDE, Oracle, PostGIS, MySQL, GeoTiff, ArcGrid, with support for Network links, superoverlays, time and custom pop-ups.
 GPSVisualizer - Will convert GPS data for use in Google Earth.
 GoogleEarthToolbox - Matlab & Octave functions that output KML.
 PlaceSurf - Dynamic KML file generator

चीनदेशः
चीनदेशसम्बद्धाः स्टब्स्
सर्वे अपूर्णलेखाः
गूगल् अर्त्

गूगल् अर्त् () इत्युक्तौ भूमेः समग्रनक्षाप्रदर्शकः कश्चन तन्त्रांशः । पूर्वं भूमि वीक्षकः इति अभिधीयते स्म । एतं तत्न्त्राशं Keyhole, Inc, इति द्वे संस्थे निर्मितवत्यौ । २००४ वर्षे गूगल्संसंस्था एतं तन्त्रांशं क्रीतवती । अत्र च भूमेः उपग्रहचित्रणं प्राप्तुं शक्नुमः । अनेन जगति विद्यमानानां नगराणां, गृहाणां सर्वेषाम् अपि चित्रणं प्राप्तुं शक्नुमः । अनेन तन्त्रांशेन गृहीयवीळासः अपि अन्वेष्टुं शक्नुमः ।

बाह्यसम्पर्कतन्तुः

औद्योगिकजालतन्तवः

 
 Google LatLong - News and notes by the Google Earth and Maps team

अनधिकृतसूच्यः

 Google Earth Blog: Google Earth news, tips, and updates
 Google Sightseeing - Guide to interesting and unusual sights
 Ogle Earth - Google Earth news site charting innovative uses and political implications of Google Earth
 Google Earth in Education - A guided tour by a teacher for teachers, students and all.
 Google Earth 2 Mapsource  Edit GPS tracks in Mapsource and Google Earth.
 Google Earth Germany: Germany's Google Earth Portal

Placemarks and overlays

 North Korea Uncovered - An extensive mapping of North Korea's economic, cultural, political, and military infrastructures, featured in the Wall Street Journal.
 Google Earth Hacks - A collection of over 25,000 files for use with Google Earth
 King's College London's Collection of KML databases
 STScI's community contributions to Sky website
 Google Earth Anomalies- Satellite imagery of documented, scientific anomaly sites including mound sites and unexplained circular features via Google Earth

Tools

 GeoServer  - Server to generate KML from Shapefiles, ArcSDE, Oracle, PostGIS, MySQL, GeoTiff, ArcGrid, with support for Network links, superoverlays, time and custom pop-ups.
 GPSVisualizer - Will convert GPS data for use in Google Earth.
 GoogleEarthToolbox - Matlab & Octave functions that output KML.
 PlaceSurf - Dynamic KML file generator

तन्त्रांशाः
विज्ञानसम्बद्धाः स्टब्स्
सर्वे अपूर्णलेखाः
कार्त्तिकेयः

कार्तिकेयः (तमिलुभाषायां मुरुगन्) तमिलुहैन्दवसमाजे कश्चित् प्रसिद्धः देवता पुरुषः । विशेषतः तमिलुप्रान्ते एनं पूजयन्ति । एवं दक्षिणभारते, सिन्गपूर्-श्रीलङ्का-, मलेष्या-मारिषस्-देशेषु पूजयन्ति। श्रीलङ्कादेशस्य दक्षिणे भागे विद्यमानं कार्तिकेयस्य अत्यन्तं श्रेष्ठं पवित्रतमं कतरगामामन्दिरं बौद्धाः हैन्दवाश्च् पूज्यभावेन पश्यन्ति । एवमेव मलेषियादेशस्य पिनाङ्ग्, क्वाललुम्पूर्प्रान्तस्य चीनजनाः च ताय्पूसाम्-अवधौ कार्तिकेयं पूजयन्ति । कर्णाटके दक्षिणजनपदे विद्यमानं सुब्रह्मण्यक्षेत्रमपि बहु प्रसिद्धिं प्राप्तमस्ति ।

इतिहासः 
कुक्केसुब्रह्मण्यक्षेत्रं धारानदीतीरे अस्ति । हिन्दुपुराणग्रन्थानाम् आधारेण ज्ञायते यत्  देवसेनापतिः कुमारस्वामी तारकशूरपद्मासुरादि राक्षसान् मारयित्वा अत्र आगतवान् इति । तस्य रक्तसिक्तम् आयुधम् अस्यां नद्यां धारायां प्रक्षालितवान् । एतदनन्तरं धारा कुमारधारा इति प्रसिद्धिं प्राप्तवती ।  युद्धसमाप्तेः अनन्तरं सहोदरः गणेशः, अन्यैः वीरबाह्वादिभिः सहचरैः साकं मिलित्वा कुमारपर्वतस्य शिखरभागं प्रति आगतवान् । देवेन्द्रप्रभृतयः एतस्य स्वागतं कृतवन्तः । राक्षसैः सह जाते युद्धे सः विजयं प्राप्तवान् इत्यतः देवेन्द्रः 'देवसेनानामिकां मम कन्यकां वृणोतु’ इति प्रार्थनां क्रुतवान् । अस्तु इति अङ्गीकारं प्रदर्शितवान् कुमारस्वामी । विवाहस्तु मार्गशीर्षशुद्धषष्ठ्यां सुसम्पन्नः । अस्मिन् विवाहे एवं सिंहासनारोहणसमारम्भे च ब्रह्मा, विष्णुः, महेश्वरादि देवताः उपस्थिताः आसन् । अस्मिन्न् शुभे कार्यक्रमे विविध नदीनां जलम् अनीतमासीत् । इदं पवित्रं जलम् भूस्पर्शं क्रुत्वा नदिस्वरूपं सम्प्राप्य 'कुमारधारा’ इति प्रसिद्धिं प्राप्तवती । 
गरुडस्य पीडाम् असहमानः महाशिवभक्तः नागराजः वासुकिः, कुक्केसुब्रह्मणय़क्षेत्रस्य बिल्वद्वारानामिकायां गुहायां तपसः आचरणम् अकरोत् । तस्मै नागराजाय (वासुक्याः कृते) दर्शनभाग्यं दत्तवान् कुमारः । एवं परमभक्तस्य साकं शाश्वतरूपेण अत्रैव वासं करोमि इति अभयं दत्तवान् । अतः यत् वासुकेः कृते अर्चनादिकं समर्प्येत तत् सर्वमपि सुब्रह्मण्याय समर्पितमेव भवति । 
अत्र प्रतिवर्षं मार्गशीर्षशुद्धषष्ठ्यां रथोत्सवः भवति । एवं विशेषपूजा अपि भवति । अस्यैव दिनस्य 'चम्पाषष्ठी’ इति व्यवहारः।

बाह्यसम्पर्कतन्तुः
 Registered Trustees Nattukottai Chettiars' Temple, Penang, Malaysia
  
 Perth Bala Murugan Temple in Mandogalup, Western Australia, Australia
 http://www.palanitemples.com/ Lord Muruga Portal
 Murugan Bhakti Website
 Murugan Devotional Songs
 Subrahmanya Swami Temple of Payyanur
 http://www.highgatehillmurugan.org/
 http://www.leicestersrimurugantemple.org.uk/  Leicester Sri Siva Murugan Temple Official Website
 Swami Sivananda's book on Lord Kartikeya; also available on PDF.
 Skanda worship in Katirkamam, Sri Lanka
 Kaumaram Murugan Info
 YouTube video lectures praising Lord Muruga and explaining Kandhar Anubudhi by the "YouTube Pugal Muruga Bhaktan"
 Murugan devotional video songs - YouTube Playlist
 Murugan Temple of North America
 Murugan Temple in D.D.O., Montreal, Canada
 Lord Murugan Temples in Tamil Nadu, India  
 Kartik Swami, Rudraprayag Uttarakhand 
 Inuvil Kanthan Temple,Jaffna Srilanka

हिन्दुदेवताः
अन्यभाषायां सारमञ्जूषा
श्टब्स् संस्कृतसम्बद्धाः
सर्वे अपूर्णलेखाः
बाबर

मुगलसाम्राज्यस्य स्थापकः साम्राट्।  लोधीराजवंशस्य अन्तिमं राजानम् (इब्राहिम् लोधि) पाणिपत्युद्धे विजित्य भारतस्य साम्रात् अभूत्।

मुगलवंशीयाः राजानः
भारतेतिहाससम्बद्धाः स्टब्स्
सर्वे अपूर्णलेखाः

सारमञ्जूषा योजनीया‎
जाहिरुद्दीन मुहम्मद बाबर (१४ फरवरी १४८३ – २६ दिसम्बर १५३०) भारतीय उपमहाद्वीपे मुगलसाम्राज्यस्य संस्थापकः आसीत् । सः क्रमशः पितुः मातुः च माध्यमेन तैमूर-चंगेजखानयोः वंशजः आसीत् ।
फर्गाना उपत्यकायां (वर्तमानस्य उज्बेकिस्तानदेशे) अण्डिजान्-नगरे जन्म प्राप्य बाबरः उमरशेख मिर्जा (१४५६–१४९४, १४६९ तः १४९४ पर्यन्तं फर्गाना-राज्यस्य राज्यपालः) ज्येष्ठः पुत्रः, तैमूरस्य (१३३६– १४९४) प्रपौत्रः च आसीत् । १४०५) इति । बाबरः द्वादशवर्षीयः सन् १४९४ तमे वर्षे तस्य राजधानी अख्सिकेन्ट्-नगरे फर्गाना-नगरस्य सिंहासनं आरुह्य विद्रोहस्य सामनां कृतवान् । सः वर्षद्वयानन्तरं समरकन्दं जित्वा ततः शीघ्रमेव फर्गानाम् अपहृतवान् । फेर्गाना इत्यस्य पुनः विजयस्य प्रयासे सः समरकन्दस्य नियन्त्रणं त्यक्तवान् । १५०१ तमे वर्षे मुहम्मदशायबनीखानः तं पराजितवान् तदा तस्य द्वयोः प्रदेशयोः पुनः ग्रहणस्य प्रयासः असफलः अभवत् । १५०४ तमे वर्षे सः काबुलं जित्वा उलुघबेगद्वितीयस्य शिशुवारिसस्य अब्दुर रजाक् मिर्जा इत्यस्य कथितशासनस्य अधीनं आसीत् । बाबरः सफवी-शासकेन इस्माइल-प्रथमेण सह साझेदारीम् अकरोत्, समरकन्द्-सहितस्य तुर्की-देशस्य केचन भागाः पुनः जित्वा पुनः तस्य अन्याः नवजिताः भूमिः च शेयबानिड्-जनानाम् कृते नष्टः अभवत्

तस्मै फिरदावस् मकानी ('स्वर्गनिवासः') इति सम्माननाम अपि दत्तम् ।
संस्कृतजालस्थानानि



केचन संस्कृतकार्योपकारकानि अन्तर्जालस्थाननाम् अनुबन्धाः
http://speaksanskrit.org

http://samskritabharati.org

http://sanskrit.com

http://sanskrit.org

http://sriaurobindoashram.org.in

http://sanskrit-lamp.org

http://prapatti.com/slokas/mp3.html 

http://learnsanskrit.wordpress.com

http://sanskrit.jnu.ac.in/tinanta/

http://kalki.ru/ganesha-stotras-and-other-vedic-mantras-and-hymns

http://sanskritstudies.org

http://ildc.in

http://sanskritischool.com 

http://ourkarnataka.com 

http://samskrutam.com/samskrit

http://sudharma.epapertoday.com

http://sanskrit.sriaurobindoashram.org.in 

http://susanskrit.org 

http://chitrapurmath.net/sanskrit/sanskrit_Iesson.asp 

http://sanskritdocuments.org/atul/sangraha/englist.html

http://samskrutam.com/samskrit/studies/grammar.aspx 

http://valmiki.iitk.ac.in

http://sudharma.epapertoday.com

http://itslife.in

http://samskrtam.wordpress.com
 
http://subhashitaratnavali.blogspot.com

 सुभाषितार्थे...

http://sanskritpearls.blogspot.com

http://sampada.net/forum/24490 

http://sites.google.com/site/vedicscripturesinc/home/subhashitani

http://subhashitani.wordpress.com/

http://archive.is/20121129185103/subhashithani.blogspot.com/

http://yeshlal.blogspot.com/

संस्कृतसम्बद्धानि जालस्थलानि
भाषानुबन्धरिहतपृष्ठेषु सामञ्जूषायोजनीया
चित्रं योजनीयम्
विषयः वर्धनीयः
न प्राप्तः संस्कृतसम्बद्धभाषानुबन्धः
सर्वे न प्राप्ताः भाषानुबन्धाः

सम्बद्धाः लेखाः 

 भारतम्
 संस्कृतम्
 भारतस्य इतिहासः
 विज्ञानम्
अभ्यङ्गः

दिनचर्यायाः विषयः एषः। अष्टाङ्गहृदये एवमुक्तम्,
अभ्यङ्गमाचरेन्नित्यं स जराश्रमवातहा।
दृष्टिप्रसादपुष्ट्यायुःसुत्वक्त्वदार्ढ्यकृत् ॥

सम्बद्धाः लेखाः 
 योगः
 पतञ्जलिः

बाह्यसम्पर्कतन्तुः
 अभ्यङ्गः बान्यान् बोटानिकल्स्।
 अभ्यङ्गः इत्युक्ते किम्?  कालिफोर्निया विश्वविद्यालयम्।

योगः
चित्रं योजनीयम्‎
श्टब्स् संस्कृतसम्बद्धाः
सारमञ्जूषा योजनीया‎
सर्वे अपूर्णलेखाः
तिरुवारूरुमण्डलम्

तिरुवारूरुमण्डलं (Tiruvarur District) (तमिऴ्: திருவாரூர் மாவட்டம்) भारतस्य तमिऴ्नाडुराज्यस्य ३२ मण्डलेषु अन्यतमम्। अस्य केन्द्रस्थानं तिरुवारूरुपत्तनम्।

भौगोलिकम्
तिरुवारूरुमण्डलस्य विस्तारः २१६१ चतुरश्रकिलोमीटर् । अस्य मण्डलस्य पूर्वभागे उत्तरभागे च नागपट्टिनमण्डलं, पश्चिमे तञ्जावूरुमण्डलम्, ईशान्ये पुदुच्चेर्याः कारैकल्मण्डलं च अस्ति । दक्षिणभागे पाक् जलसङ्क्रमः अस्ति ।

इतिहासः
१९९१ तः प्राक् तिरुवारूरुमण्डलं नागपट्टिनमण्डलं च तञ्जावूरुमण्डलस्यभागः आस्ताम् । ततः तञ्जावूरुमण्डलं त्रेधाविभक्तम् । ततः भागान् स्वीकृत्य नागपट्टिन, तिरुवारूरुमण्डले निर्मितम् । तिरुवारूरुमण्डलस्य मुख्यानि पत्तनानि तिरुवारूरुः, तिरुत्तुरैपूण्डिः, नच्चिकुळं, मुत्तुपेट्टै, मन्नार्गुडिः च।

जनसंख्या
२०११ वर्षस्य जनगणनानुगुणं तिरुवारूरुमण्डलस्य जनसंख्या १,२६८,०९४ अस्ति। भारतस्य ६४० मण्डलेषु जनसंख्या दृष्ट्या अस्यमण्डलस्य ३८२ तमं स्थानम् । अत्र जनसान्द्रता प्रतिचतुरश्रकिलोमीटर् ५३३  (१३८० प्रतिचतुरश्रमैल्) अस्ति । २००१-२०११ दशके जनसंख्ह्या वृद्धेः प्रमाणं ८.४३% आसीत्। मण्डले पुं, स्त्री अनुपातः १०००:१०२०, साक्षरताप्रमाणं च ८३.२६% अस्ति।

उपमण्डलानि
तिरुवारूरुमण्डले सप्त उपमण्डलानि सन्ति । तानि-
 * कूडवासल्
 * मन्नार्गुडिः
 * नन्निलम्
 * नीडमङ्गलम्
 * तिरुत्तुरैपूण्डिः
 * तिरुवारूरुः
 * वलङ्गैमन्

वीक्षणीयस्थलानि

तिरुवारूरुः
तिरुवारूरुपत्तने श्रीत्यागराजस्वामिनः देवालयः अस्ति । इदं पवित्रं क्षेत्रं कर्णाटकसङ्गीतसम्प्रदायस्य त्रिमूर्तित्वेन ख्यातानां त्यागराज, मुत्तुस्वामिदीक्षित, श्यामशास्त्रिणां जन्मस्थानम् । अस्मिन् पत्तने प्रतिवर्षम् ‘अऴऴितेरु’ इत्याख्यः रथोत्सवः आचर्यते ।

मन्नार्गुडिः
इदं पत्तनं तिरुवारूरुतः २८ किलोमीटर् दूरे अस्ति । अत्र श्रीराजगोपालस्वामि देवालयः अस्ति । अयं देवालयः प्रथमद्वितीयकुलोत्तुङ्गचोळाभ्यां क्रिस्तीये द्वादशशतके निर्मितः । ततः सप्तदशशतके नायकराजैः अभिवर्धितः । अस्य देवालयस्य गोपुरं १५४ पादोन्नतम् अस्ति । इदं क्षेत्रं ‘दक्षिणद्वारका’ इत्यपि प्रसिद्धम् अस्ति । प्रतिवर्षं मार्च्‌-मासे अत्र ‘पर् पुगळुम् पङ्गुनी तिरुविऴा’ इत्याख्यः उत्सवः भवति ।

एङ्गन्
तिरुवारूरुतः १३ किलोमीटर् दूरे स्थिते अस्मिन् पत्तने मुरुगस्य देवालयः अस्ति ।

तिल्लैविलगम्
अयं ग्रामः तिरुत्तुरैपूण्डि उपमण्डले तिरुत्तुरैपूण्डितः २० किलोमीटर् दूरे अस्ति । अत्र श्रीकोदण्डरामस्वामिनः देवालयः अस्ति । श्रीवैष्णवानां पवित्रेषु अभिमानदेशक्षेत्रेषु इदम् अन्यतमम् । श्रीरामस्य देवालयस्य समीपे एव नटराजस्य मन्दिरम् अपि अस्ति।

कूतनूरुः
तिरुवारूरुतः २२ किलोमीटर् दूरे स्थिते नन्निल उपमण्डलस्य कूतनूरुक्षेत्रे सरस्वतीदेव्याः मन्दिरम् अस्ति ।

जम्बवनोदै दर्गा
तिरुत्तुरैपूण्डि उपमण्डले विद्यमानम् इदं मुस्लिमसमुदायस्य जनानां पवित्रक्षेत्रम् । इदं तिरुवारूरुतः ५३ किलोमीटर् दूरे, तिरुत्तुरैपूण्डितः २५ किलोमीटर् दूरे च अस्ति।

बाह्यसम्पर्कतन्तुः

 Tiruvarur District 
 About Tiruvarur & Sri Thiyagaraja Temple Tiruvarur 
 Adiyakkamangalam
 www.MyTiruvarur.com 

तमिळनाडुराज्यस्य मण्डलानि
मडिकेरी

मडिकेरी (Madikeri) कर्णाटकस्य कोडगुमण्डले विद्यमानं गिरिधाम । इदं सागरस्तरतः ३८०० पादोन्नते स्थले अस्ति । राजासीट् उद्यानं निसर्गसुन्दरं रम्यं स्थलम् । इतः सूर्यास्तदर्शनं, शालीक्षेत्राणां दर्शनं, वाटिकादर्शनम् अतीव सन्तोषाय भवति । प्रतिवर्षं राजासीटप्रदेशे फलपुष्पप्रदर्शनम् अत्युत्तमतया आयोजितं भवति । उद्यानवने सन्ध्यारागनामकः कश्चन कार्यक्रमः भवति । इदानीम् अत्र लघुधूमशकटं बालानां विनोदसञ्चाराय निर्मितम् अस्ति ।
मडिकेरीदुर्गम् एतिहासिकं भवनमस्ति । अत्र विशालं राजगृहं, प्राच्यवस्तुसङ्ग्रहालयः, जिल्लाकेन्द्रीयन्थालयः, कोटेगणपतिदेवालयः आकर्षकाः सन्ति ।

दुर्गस्य रचनायाः विशेषः नाम षड्कोणाकारकः तलविन्यासः । षट्कोणेषु कोत्तलु (विशेषदर्शकस्थानम्) निर्मितम् अस्ति दर्शकस्थानं वृत्ताकारकम् अस्ति ।
राजगृहस्य मृच्छदः आङ्ग्लैः आनीतः अस्ति । सुन्दरभवनस्य द्विस्तरीयानि तोरणानि, चतुरस्राकाराणि वातायनानि, काचकैः सम्यगलङाकृतानि सन्ति । विशालजलाशये कश्चन लघु शिलाकूर्मः अस्ति । गजाकृतयः जीवन्त्यः इव सन्ति । नगरे ओङ्कारेश्वरमन्दिरं राज्ञां मृतस्मारकाणि दर्शनीयानि सन्ति ।
ओङ्कारेश्वरमन्दिरं क्रिस्ताब्दे १८२० तमे वर्षे गार्थिक्-इस्लामिक् मिश्रशैल्या निर्मितम् ।

मडिकेरीतः तलकावेरी ४६ कि.मी दूरेऽसि । अत्रैव कावेर्याः उद्गमस्थानम् अस्ति । इर्प्पुजलपातम् अब्बीफाल्स् सदा जलपूर्णानि दर्शकाणाम् आनन्ददायकानि भवन्ति । कुशालनगरसमीपे कावेरीनिसर्गधाम सुन्दरम् अस्ति ।

कोडगुप्रदेशे पादचारणाय माकुट्ट, बर्पोळे, नीलं पोले प्रदेशाः अतिजनप्रियाः । इग्गुतप्प, तडियण्ड् मोळ्, चिन्ननप्प शिखरारोहणं साहसयात्रा एवास्ति । तडियण्ड् मोळ् सागरस्तरतः ५००० पादोन्नतम् अस्ति । सोमवारपेटे पुष्पगिरिः कुमारपर्वतशिखरं च पादचारणाय विशिष्टानि सन्ति ।

मार्गः 
बेङ्गळूरुतः २६० कि.मी । 
मैसूरुतः १३४ कि.मी 
मङ्गळूरुतः १३५ कि.मी।
वसत्याः कृते मडिकेरी भागमण्डलम् इत्यत्र व्यवस्थाः सन्ति ।  कुशालनगरम् इत्यादिस्थलेषु उपाहारगृहाणि सन्ति ।

बाह्यानुबन्धाः 
  मडिकेरी कूर्ग् च 
 मडिकेरी: इतिहास शिल्पकला च 
 मडिकेरीनगरे स्थातुम् गृहाणि 
 मडिकेरीनगरे द्रष्टुम् स्थानानि 

कर्णाटकराज्यस्य प्रेक्षणीयस्थलानि
विषयः वर्धनीयः