sasicodes/solvari-1 huggingface dataset:
தற்கால லடாக் எல்லைகளாக கிழக்கே திபெத் தெற்கே லாகால் மற்றும் ஸ்பிடி மேற்கே காஷ்மீர் பள்ளத்தாக்கு ஜம்மு பால்டியுல் பிரதேசங்கள் மற்றும் தொலைதூர வடக்கில் காரகோரம் பாதையின் குறுக்கே குன்லுன் மலைத்தொடரின் மற்றொரு பக்கத்தில் மத்திய ஆசியாவின் கிழக்கு துர்க்கிஸ்தானை சேர்ந்த டிரான்ஸ் குன்லுன் பிரதேசம் ஆகியவை அமைந்துள்ளன
தென்மேற்கிலிருந்து தென்கிழக்காக செல்லும் ஆல்டைன் டேக் புலுவில் ஒன்றுகூடும் வடிவத்தில் உருவாகின்ற தென்கிழக்கிலிருந்து வடமேற்கிற்கு நோக்கி செல்கின்ற காஷ்மீரின் குன்லுன் மலைத்தொடரோடு ஒரே புள்ளியில் இணைகிறது
காஷ்மீர் மலைப்பிரதேசங்களில் இருக்கும் லடாக் மற்றும் திபெத்திய பீடபூமிக்கு இடையேயான புவியியல் பிரிவு புலுவின் சூழமைப்பிலிருந்து தொடங்கி ருடாக்கிற்கு வடக்கே அமைந்திருக்கும் சிக்கலான குழம்பச்செய்யும் மலைமுகடுகளைச் சுற்றி தெற்குநோக்கி செல்கிறது இந்த இடத்தில்தான் அலிங் காங்ரி மற்றும் மவாங் காங்ரி ஆகியவை மயும் லா சூழ்ந்திருக்கும் உயரமான இடத்தில் அமைந்திருக்கின்றன
இந்தப் பிரதேசத்திலுள்ள மலைத் தொடர்கள் அதிகமும் நிலைபெயராத யூரேசிய அடுக்கில் இந்திய அடுக்கு மடியப்பெற்றுக்கொண்டிருப்பதால்  மில்லியன் ஆண்டுகளுக்கும் மேலாக அதே நிலையில் உருவாகியிருக்கின்றன
தொடர்ச்சியான இந்த நகர்வு இமாலயப் பிரதேசங்களில் தொடர்ச்சியாக பூகம்பம் ஏற்படுவதற்கு காரணமாகிறது லடாக் மலைப்பிரதேசங்களில் உள்ள முகடுகள் சாஜிலாவிற்கு நெருக்கமாக கடல்மட்டத்திலிருந்து நடுத்தர உயரத்தில் இருக்கின்றன  மீ அல்லது  அடி என்பதோடு நுன்குன்னின் இரட்டை மலை உச்சிகளில் தென்கிழக்கு திசையில் சென்று முடிவுறுகின்றன
சுரு மற்றும் சங்ஸ்கார் பள்ளத்தாக்குகள் இமாலயத்தினாலும் சங்ஸ்கார் மலைத்தொடராலும் சூழ்ந்திருக்கும் பெரும் கால்வாயை உருவாக்கியிருக்கின்றன
சங்ஸ்காருக்கான நுழைவாயிலான பென்சிலாவில் சுரு பள்ளத்தாக்கு  மீ  அடி உயர்ந்த பின்னர் இங்கிருக்கும் உயர்ந்த குடியேற்றப் பிரதேசம் ரங்டம் ஆகும்
ஸ்ரீநகர் லே ஸ்கர்டு மற்றும் படூம் ஆகியவற்றிலிருந்து ஏறத்தாழ  கிலோமீட்டர்கள் அதிகமான அல்லது அதற்கும் குறைவான தொலைவில் அமைந்திருக்கும் இது க்கு முந்தைய வர்த்தகக் குழுக்களின் பாதைகளில் முக்கியமான தங்கும் நிலையமாக இருந்தது
இந்தப் பிரதேசத்தில் கடுமையாக பனிப்பொழிவு ஏற்படுவதுண்டு இந்த பென்சிலா ஜூன் மற்றும் அக்டோபர் மத்தியில் மட்டுமே திறக்கப்படுகிறது
மிக முக்கியமான வரலாற்று முக்கியத்துவம் வாய்ந்த மற்றும் தற்போதைய நகரங்கள் ஷே லே பாஸ்கோ மற்றும் தின்மஸ்கேங் கார்கில் அல்ல இந்தஸ் ஆற்றுக்கு அருகாமையில் அமைந்திருக்கின்றன
ஆம் ஆண்டின் இந்தியபாகிஸ்தான் போருக்குப் பின்னர் லடாக்கின் வழியாக பாயும் இந்தஸ் படுகை மட்டுமே இந்த ஆற்றின் ஒரே பகுதியாகும் இது இந்தியா முழுவதிலும் பரவியுள்ள இந்து மத கலாச்சாரத்தில் முதன்மையாக வணங்குதற்குரிய ஆறு
சியாச்சின் சிகரம் கிழக்கு காரகோரம் பிரச்சினைக்குரிய இந்தியாபாகிஸ்தான் எல்லையைச் சுற்றி இமய மலைத்தொடர்களில் உள்ள காரகோரம் மலைகளில் அமைந்திருக்கிறது
காரகோரம் மலைத்தொடர் சீனாவை இந்தியத் துணைக்கண்டத்திலிருந்து பிரிக்கும் பெரிய ஆற்றுப்பள்ளத்தாக்கை உருவாக்கியிருக்கிறது என்பதுடன் சிலநேரங்கள் மூன்றாவது துருவம் என்றும் அழைக்கப்படுகிறது
சீன எல்லையில் அதனுடைய முகவாயில்  மீ  அடி கீழிறங்கி இந்திரா கோலில் பாதை கடல் மட்டத்திற்கும் மேலாக  மீ  அடி உயரத்திலிருந்து சரிந்து வருகிறது
முகடுவரிசையைக் கொண்டிருக்கும் சால்தாரோ சிகரத்தில் உள்ள பாதைகளும் சில முனைப்பான உயரங்களும் இரண்டு தரப்பு படைகளாலும் ஆக்கிரமிக்கப்பட்டு  முதல்  மீ  முதல்  அடி வரை வரையிலான உயரத்தைக் கொண்டிருக்கின்றன
சாஸர் காங்ரி இந்தியாவில் காரகோரம் துணைமலைத்தொடருக்கு மிகவும் கிழக்குப் பகுதியில் இருக்கும் சாஸர் முஷ்தாக்கில் உள்ள உயரமான மலையாகும் சாஸர் காங்ரி  மீ  உயரத்தை கொண்டிருக்கிறது
லடாக் மலைத்தொடரில் பெரிய மலைகள் எதுவுமி்ல்லை இதனுடைய சராசரி உயரம்   அடிமீட்டருக்கும் குறைவானது இதனுடைய ஒருசில பாதைகள்   அடி மீட்டருக்கும் குறைவானவை
லடாக் மலைத்தொடருக்கு இணையாக செல்லும் பாங்காங் மலைத்தொடர் பாங்காங் ஏரியின் தெற்குக் கரையைச் சுற்றி சுஷல்லில் இருந்து வடமேற்காக கிட்டத்தட்ட  கிலோமீட்டர்கள் இருக்கிறது
இவ்வாறு லே மற்றும் கிழக்கு மத்திய ஆசியாவிற்கு இடையே லடாக் மலைத்தொடர் காரகோரம் மலைத்தொடர் மற்றும் குன்லுன் ஆகிய மூன்று தடைகள் உள்ளன
இந்தப் பகுதியில் இந்தஸ் ஆற்றில் ஏற்பட்ட சமீபத்திய வெள்ளப்பெருக்கு வழக்கத்திற்கு மாறான மழை அமைப்பையோ அல்லது பனிக்கட்டிகளையோ திரும்ப கொண்டுவந்திருக்கிறது இவை இரண்டுமே புவி வெப்பமடைதலோடு தொடர்புபடுத்தப்படுகின்றன பனிக்கட்டி மனிதர் என்றும் அறியப்படும் சிவாங் நோர்ஃபெல்லின் தலைமையில் அமைக்கப்பெற்ற லே வளப்படுத்தல் திட்டம் இந்தப் பிரச்சினைக்கான ஒரு தீர்வாக செயற்கை பனிக்கட்டிகளை உருவாக்கியிருக்கிறது  இமயமலைகளின் வடக்குப் பகுதியில் இருக்கும் பிரதேசங்கள் திராஸ் சுரு பள்ளத்தாக்கு மற்றும் சங்ஸ்கார் கடுமையான பனிப்பொழிவிற்கு ஆளாகின்றன என்பதுடன் ஏறத்தாழ வருடத்தின் பல மாதங்களுக்கு நாட்டின் மற்ற பகுதிகளிலிருந்து துண்டிக்கப்பட்டதாகவே இருக்கின்றன
கோடைகாலங்கள் குறுகியவை இருப்பினும் அவை சுரு பள்ளத்தாக்கின் அடிப்புறப் பகுதியில் இருக்கும் பயிர்களை வளர்ப்பதற்கு போதுமானவையாக இருக்கின்றன
வெப்பநிலைகள் கோடையில்  முதல்  வரையிலும் குளிர்காலத்தில்  முதல்  வரையிலுமாக இருக்கின்றன செறிவுகுறைந்த காற்றின் விளைவுகளைத் தூண்ட சிறதளவு ஈரப்பதமும் இருக்கிறது
லடாக் அதி உயர் சேத அபாயமுள்ள புயல் பகுதியில் இருக்கிறது இந்த பிரதேசத்தின் காட்டுவாழ்க்கை குறித்து ஆஸ்த்ரியசெக் புதைபடிவ ஆய்வாளரும் களில் இந்தப் பிரதேசத்தில் பெரிய அளவிலான கண்டுபிடிப்புகளை நடத்தியவருமான ஃபெர்டினண்ட் ஸ்டோலிஸ்காவால் ஆய்வுசெய்யப்பட்டிருக்கிறது
சரிவுகளிலும் நீர்ப்பாசனம் செய்யப்பட்டுள்ள இடங்களிலும் உள்ள நீரோட்டப்பகுதிகள் மற்றும் ஈரநிலங்கள் ஆகியவற்றை சுற்றியிருக்கும் பகுதிகளைத் தவிர லடாக்கில் தாவர வளர்ச்சி என்பது அரிதானதாகவே இருக்கிறது லடாக்கிய உயிரினங்கள் மத்திய ஆசியாவி்ல் மிகவும் பொதுவானது என்பதுடன் திபெத்திய பீடபூமியில் மிகவும் குறிப்பாக காணப்படக்கூடியதாகும்
இவற்றில் பெரும்பாலானவை லடாக்கிய கோடைகாலத்தை செலவிடுவதற்கு இந்தியாவின் பல பகுதிகளிலிருந்து புலம்பெயர்பவை இவற்றிற்கு விதிவிலக்குகளாகும்
இதுபோன்ற வறண்ட பகுதிகளுக்கு லடாக் பல்வேறு வகை பறவையினங்களைக் கொண்ட இடமாக லடாக் இருக்கிறது  வகை உயிரினங்கள் பதிவுசெய்யப்பட்டுள்ளன
ஃபி்ன்ச்சஸ் ராபின்ஸ் ரெட்ஸ்டார்ட்ஸ் பிளாக் ரெட்ஸ்டார்ட் போன்றவை மற்றும் ஹூப்பி ஆகிய பல இனங்கள் கோடைகாலத்தில் பொதுவாக காணப்படக்கூடியவை
ரூடி ஷெல்ட்ரேக் என்றும் அறியப்படுகிற பிராமினி குள்ளவாத்து மற்றும் வழுக்கைத் தலை வாத்து ஆகியவை நீரில் குடியிருக்கும் பறவைகளாகும்
அழியும் அபாயமுள்ள கறுப்புகழுத்து நாரை குருஸ் நிக்ரிகோலிஸ் லடாக்கில் இனப்பெருக்கம் இது ஜம்மு காஷ்மீரின் மாநிலப் பறவை
காட்டு ஆடு லடாக்கில் மட்டுமே பிரத்யேகமாக இருப்பது இங்கு இவை இந்தஸ் மற்றும் ஷயாக் ஆகிய இரண்டு ஆற்றுப்பள்ளத்தாக்குகளை சுற்றி மட்டுமே இருக்கின்றன
லேஸ்ரீநகர் நெடுஞ்சாலையைச் சுற்றி வேட்டைக்காரர்களால் இந்த விலங்கு கருணையே இல்லாமல் சுட்டுத்தள்ளப்பட்டதால் கடந்த நூற்றாண்டில் இதன் எண்ணிக்கை கடுமையான அளவில் குறைந்தது
திபெத்திய அர்காலி அல்லது நியான் உலகிலேயே மிகப்பெரிய ஆடாகும்  சென்டிமீட்டர் கொம்புடன் தோள்பட்டை வரை  முதல்  அடிவரை உயரமுள்ளது
வேட்டை மிருகங்களிடமிருந்து தப்பிக்க செங்குத்தான முனைகளுக்கு தாவிச்செல்லும் காட்டு ஆடுகளைப் போல் இல்லாமல் சுழலான சமவெளிப் பகுதிகளில் ஓடுவதற்கே இந்த விலங்கு முன்னுரிமையளிக்கிறது
அழியும் அபாயத்திலிருக்கும் திபெத்திய மறிமான் பொதுவாக சிரு அல்லது லடாக்கிய டோஸ் என்று அறியப்படுவது பாரம்பரியமாக அதனுடைய கம்பளிக்காக வேட்டையாடப்படுகிறது சந்தூஷ் எனப்படும் இந்த கம்பளி நேர்த்தியான இயற்கை இழைமமாக இருப்பதால் லேசான எடை மற்றும் கதகதப்பான கௌரவ சின்னமாக மதிக்கப்படுகிறது
திபெத்திற்கு எல்லையாக இருக்கும் கிழக்கு லடாக்கில் பரந்த சமவெளிகளில் வசிக்கும் திபெத்திய சிறு மறிமான்களுக்கு லடாக் வீடாக இருக்கிறது
கியாங் அல்லது திபெத்திய காட்டுக் கழுதை சாங்தேங் புல்வெளி நிலங்களில் பொதுவானவை என்பதோடு ஏறத்தாழ  என்ற எண்ணிக்கையில் இருக்கின்றன
மேய்ச்சல் நிலம் தரமிழந்து போவதற்கு கியாங்கே காரணம் என்று குற்றம்சாட்டும் சாங்தேங் நாடோடி மக்களோடு இந்த விலங்குகள் பிரச்சினையில் இருந்துவருகின்றன
மத்திய லடாக்கில் உள்ள ஹெமிஸ் அதி உயர தேசியப் பூங்கா ஏராளமான எண்ணிக்கையைக் கொண்டிருக்கும் இந்த வேட்டை விலங்கிற்கு குறிப்பிட்ட வசிப்பிடமாக இருக்கிறது
வீ்ட்டுபூனையைப் போன்றே காணப்படும் பல்லாஸ் பூனை லடாக்கில் மிக அரிதாக காணப்படுபவை என்பதுடன் இந்த விலங்கினத்தைப் பற்றி அதிகம் தெரியவில்லை
சில நேரங்களில் திபெத்தியர்களின் கால்நடைகளை வேட்டையாகக் கொண்டுவிடும் திபெத்திய ஒநாய் வேட்டை மிருகங்களுக்கிடையே மிக அதிகமான குற்றச்சாட்டிற்கு ஆளாகும் ஒன்று
இந்தப் பகுதியில் சமீபத்தில் திபெத்திய மணல் ஓநாய் இருப்பது கண்டுபிடிக்கப்பட்டிருக்கிறது சிறிய விலங்குகளுக்கிடையே அணில்கள் முயல்கள் சிலவகையான பைகா மற்றும் வயலெலி ஆகியவை பொதுவாக காணப்படுகின்றன லே மாவட்டம் மற்றும் கார்கில் மாவட்டம் என்று இரண்டாக பிரிக்கப்பட்ட  ஜூலை  வரை இந்திய ஜம்மூ காஷ்மீர் மாநிலத்தின் மாவட்டமாக லடாக் மாவட்டம் இருந்தது
இந்த மாவட்டங்களில் ஒவ்வொன்றும் டார்ஜிலிங் கோர்கா சுயாட்சி மலைவாழ் சபையின் முறை அடிப்படையில் அமைந்த லடாக் சுயாட்சி மலைவாழ் மேம்பாட்டு சபையால் ஆளப்படுகிறது
இந்த சபைகள் லேயை ஒரு யூனியன் பிரதேசமாக அறிவிக்க வேண்டும் என்ற லடாக்கிய மக்களின் கோரிக்கைக்கான சமரச தீர்வாக உருவாக்கப்பட்டன
லடாக் சுயாட்சி மலைவாழ் மேம்பாட்டு சபையால்  ஜூலையில் கார்கில் உருவாக்கப்பட்டபோது கார்கில் லேவின் தடங்களைப் பின்பற்றியது முதன்மை நிர்வாக கவுன்சிலர் மற்றும் நிர்வாக கவுன்சிலர்களின் முன்பாக பிளாக் தலைமையகங்களில் மேற்கொண்டு மறுமதிப்பீடு செய்யப்படுகின்ற பொருளாதார வளர்ச்சி சுகாதாரம் கல்வி நிலப் பயன்பாடு வரிவிதிப்பு மற்றும் உள்ளூர் ஆட்சி போன்றவற்றில் முடிவெடுப்பதற்கு இந்த சபை கிராம பஞ்சாயத்துடன் இணைந்து செயல்படுகிறது ஜம்மு காஷ்மீர் அரசாங்கம் இந்தப் பகுதியில் சட்டம் ஒழுங்கு நீதி அமைப்பு தகவல் தொடர்பு மற்றும் உயர் கல்வி ஆகியவற்றை மேற்பார்வையிடுகிறது
லடாக்கிலிருந்து தற்போதைய லோக்சபாவிற்கு சென்றுள்ள தற்போதைய எம்பி தேசிய மாநாட்டுக் கட்சியின் என்சி குலாம் ஹஸன் கான் ஆவார்சான்று தேவை மொத்தத்தில் லடாக்கில் மதரீதியான ஒத்திசைவு இருப்பினும் கடந்த பத்தாண்டுகளில் மதமானது அரசியலாக்கப்பட்டு வந்திருக்கிறது
க்கும் முன்பிருந்தே காஷ்மீர நவபௌத்தர்கள் முஸ்லீம்களிடமிருந்து பிரிவினை கோரும் அம்சங்களுக்கு வழிவகுக்கும் காஷ்மீர் ராஜ் போதி மஹாசபையை நிறுவியுள்ளனர்
ஆம் ஆண்டில் முஸ்லீம் பெரும்பான்மையுள்ள கார்கில் மாவட்டம் மற்றும் பௌத்தர்கள் பெரும்பான்மையுள்ள லே மாவட்டம் என்று இந்தப் பகுதியை பிரிக்கின்ற கோரிக்கை சமூக கேள்வியாக மீண்டும் முன் நிற்கிறது
லடாக்கிலுள்ள பௌத்தர்கள் தொடர்ச்சியான அக்கறையின்மை ஊழல் மற்றும் முஸ்லிம்களுக்கு சாதகமான போக்கு என்று அடக்குமுறை முஸ்லீம் மாநில அரசை குற்றச்சாட்டுகின்றனர்
இந்த காரணங்களின் அடிப்படையில் அவர்கள் லடாக்கிற்கான யூனியன் பிரதேச அந்தஸ்தைக் கேட்கின்றனர்சான்று தேவை ஆம் ஆண்டில் பௌத்தர்களுக்கும் முஸ்லீம்களுக்கும் இடையே வன்முறைக் கலவரங்கள் ஏற்பட்டன இதனால் ஆத்திரமடைந்த லடாக் பௌத்த கூட்டமைப்பு ஆம் ஆண்டில் நீக்கப்படுவதற்கு முன்னர் முஸ்லிம்களின் சமூக பொருளாதார புறக்கணிப்பிற்கு அழைப்பு விடுத்தது
லடாக் மலைவாழ் மேம்பாட்டு சபையைக் கட்டுப்படுத்தும் லடாக் யூனியன் பிரதேச முன்னணி எல்யுடிஎஃப்லே லடாக்கிற்கான யூனியன் பிரதேச தகுதியைக் கேட்டு கோரிக்கை எழுப்பி வருகிறது
ஆம் ஆண்டில் உருவாக்கப்பட்ட அரசியல் கட்சிகளின் பொதுக் கூட்டமைப்பு பிரதேச கட்சி ஒற்றைக் கொடியின் கீழ் உருவாக்கப்படும் என்றும் அதனை யூனியன் பிரதேச தகுதிக்கான போராட்டங்களில் சுமந்து செல்லலாம் என்றும் தீர்மானித்தது
பரிந்துரைக்கப்பட்ட சில வேட்பாளர்கள் கட்சி மாறி தேசிய மற்றும் காஷ்மீரி கட்சிகளிடம் சேர்ந்தபோது விஷயங்கள் மாறிவிட்டன
எல்யுடிஎஃப் லே மாவட்டத்திற்கு மட்டுமான யூனியன் பிரதேச தகுதியை கேட்கும் வேளையில் கார்கில் மற்றும் லடாக் மக்களுக்கு இடையிலான பொது உடன்பாடு இந்த பகுதிகள் யூனியன் பிரதேச தகுதிக்கான கோரிக்கையில் உட்பட்டிருக்க வேண்டும் என்பதாக இருக்கிறது
இந்தக் கட்சி குறுகிய மனப்பான்மையுள்ள அரசியலில் விழுந்தபோது தன்னுடைய நற்பெயரை இழந்தது என்பதுடன் லடாக் மாணவர்கள் கல்வி மற்றும் கலாச்சார இயக்கத்துடன் சேர்ந்து அமல்படுத்தப்பட்ட ஆபரேஷன் நியூ ஹோப் போன்ற கௌரவ கல்வி இயக்கங்களின் தற்காலிக நிறுத்தத்திற்கும் வழியமைத்துள்ளதுசான்று தேவை நூற்றாண்டுகளாக பார்லி கோதுமை மற்றும் பட்டாணி வளர்ப்பு காட்டெருது பசுக்கள் டோஸ் காட்டெருதுபசு கலப்பினம் செம்மறியாடு மற்றும் ஆடுகள் ஆகியவற்றை பராமரித்தலின் அடிப்படையிலான நிலையான சுயநம்பகத்தன்மையுள்ள பொருளாதாரத்தை லடாக் மேற்கொண்டு வருகிறது
முதல்  மீ  முதல்  அடி உயரங்களில் உலகின் மற்ற வடக்குப்பகுதி நாடுகளைப் போன்றே வளர்ச்சிப் பருவம் ஒரு சில மாதங்களுக்கு மட்டுமே நீடிக்கிறது
இந்த பிரத்யேகமான சுற்றுச்சூழலுக்கு ஏற்புடைய விதத்தில் சிறிய அளவிலான பயிர் வளர்ப்பு அமைப்பை லடாக்கியர்கள் உருவாக்கியுள்ளனர்
மலைத்தொடர்களின் பனி மற்றும் உறைபனியிலிருந்து வரும் தண்ணீரை மாற்றிவிடும் கால்வாய்கள் அமைப்பின் மூலமாக இந்த நிலம் தண்ணீரைப் பெறுகிறது
அரிசி முன்பு லடாக்கிய உணவில் ஆடம்பரமான ஒன்றாக இருந்தது ஆனால் அரசாங்கத்தின் உதவியால் இப்போது மலிவான விளைபொருளாக இருக்கிறது தாழ்வான உயரங்களில் பழம் விளைகிறது உயரமான ருப்ஷூ பிரதேசம் நாடோடி கால்நடை வளர்ப்பாளர்களால் பாதுகாக்கப்படும் இடமாக இருக்கிறது
தற்போது பெரிய அளவில் வர்த்தகரீதியாக விற்பனையாகும் விவசாயப் பொருளான காய்கறிகள் இந்திய ராணுவத்திடமும் உள்ளூர் சந்தையிலும் அதிக அளவிற்கு விற்பனை செய்யப்படுகின்றன
நேபாளிலிருந்து குடியேறிய தொழிலாளர்களின் உதவியோடு தங்களது சொந்த நிலத்தில் உழைக்கும் சிறியநிலச்சுவன்தார்களிடமே உற்பத்தி இருந்துவருகிறது
மீ  அடி உயரத்தில் உள்ள த்சோமோரிரி ஏரியில் உள்ள கோர்சாக்கில்தான் அதிகபட்ச சாகுபடி செய்யப்படுகிறது இவை உலகிலேயே மிக உயர்ந்த நிலங்கள் என்று பரவலாக கருதப்படுகின்றன ஆசியாவில் சில முக்கியமான வர்த்தகப் பாதைகளின் குறுக்குச் சாலைகளில் இருந்த கடந்தகால லடாக்கின் நிலவமைப்பு முழு அளவிற்கு பயன்படுத்திக்கொள்ளப்பட்டிருக்கிறது
லடாக்கியர்கள் தங்களது நாட்டை கடந்துசெல்லும் துர்கிஸ்தான் திபெத் பஞ்சாப் காஷ்மீர் மற்றும் பால்திஸ்தான் பொருட்களின் மீது வரி விதித்தனர்
வணிகர்களாகவும் சிறுகுழு வர்த்தகர்களாகவும் நியமிக்கப்பட்ட லடாக்கிய மக்களின் சிறுபான்மையினர் பஞ்சாப்பிற்கும் சிங்சியாங்கிற்கும் இடையிலான ஆடைகள் பாதைவிரிப்புகள் சாயப் பொருட்கள் மற்றும் போதைப் பொருட்கள் ஆகியவற்றின் வர்த்தகத்திற்கு உதவி செய்தனர்
இருப்பினும் சீன அரசாங்கம் திபெத்திற்கும் மத்திய ஆசியாவிற்குமான எல்லைகளை மூடியதைத் தொடர்ந்து இந்த சர்வதேச வர்த்தகம் முற்றிலும் வறண்டு போய்விட்டது ஆம் ஆண்டில் இருந்து பிரச்சினைக்குரிய காஷ்மீர் பிரதேசத்திலிருந்து மலையேறுதல் மற்றும் பிற சுற்றுலா நடவடிக்கைகளை பிரச்சினைகளால் பாதிக்கப்படாத லடாக் பகுதிகளுக்கு மாற்றிக்கொள்வதை இந்திய அரசாங்கம் ஊக்கப்படுத்தியது
லடாக்கின் தொழிலாளர் எண்ணிக்கையில் சுற்றுலாத்துறை  சதவிகிதத்தை மட்டுமே வேலைக்கு அமர்த்தியுள்ளது என்றாலும் இது தற்போது இந்தப் பிரதேசத்தின் ஜிஎன்பிஇல்  சதவிகிதம் பங்களித்திருக்கிறது விரிவான அரசு வேலைவாய்ப்புகள் மற்றும் பெரிய அளவிலான உள்கட்டுமான திட்டப்பணிகள் முக்கியமான பாதை இணைப்புகள் உள்ளிட்டவை இந்த புதிய பொருளாதாரத்திற்கு வலுவூட்டியிருக்கின்றன என்பதுடன் பயிரிடலுக்கான நாட்டுப்புற மாற்று முறையையும் உருவாக்கியிருக்கிறது
மானியமளிக்கப்பட்ட உணவு அரசு வேலைகள் சுற்றுலாத்துறை மற்றும் புதிய உள்கட்டுமானம் ஆகியவை பயிரிடுவது லே நகரத்திற்கு மக்கள் பெரிய அளவிற்கு இடம்பெயருவதை துரிதப்படுத்தியிருக்கிறது
ஆம் நூற்றாண்டின் தொடக்கத்தில் பிரிட்டிஷ் அதிகாரிகளிடைய தங்களுடைய வருடாந்திர விடுமுறையை செலவிடுவதன் ஒரு பகுதியாக ஸ்ரீநகரிலிருந்து லேவிற்கு  நாட்கள் மலையேற்றத்தில் ஈடுபடுவது பொதுவானதாக காணப்பட்டது
வேட்டையாடுதல் மீன்பிடித்தல் மற்றும் மலையேறுதல் ஆகிய விளையாட்டுக்களில் நிபுணத்துவம் பெற்ற நிறுவனங்கள் ஸ்ரீநகரிலும் சிம்லாவிலும் அமையப்பெற்றுள்ளன
இந்தக் காலகட்டம் ஆம் ஆண்டில் முதலாவதாக பதிப்பிக்கப்பட்ட ஆர்தர் நீவ்ஸ் எழுதிய தி டூரிஸ்ட் கைடு டூ காஷ்மீர் லடாக் அண்ட் ஸ்கார்டு இல் பதிவுசெய்யப்பட்டுள்ளது இன்று ஏறத்தாழ  சுற்றுலாப் பயணிகள் ஒவ்வொரு ஆண்டும் வருகை புரிகின்றனர்
பிரபலமான சுற்றுலா ஆர்வமுள்ள பகுதிகளாவன லே திராஸ் பள்ளத்தாக்கு சுரு பள்ளத்தாக்கு கார்கில் சங்ஸ்கர் சங்லா ரங்டம் பதூம் புக்த்லால் சேனி ஸ்ட்ங்டி ஷியோக் பள்ளத்தாக்கு சாங்கூ உப்புப் பள்ளத்தாக்கு மற்றும் சில மலையேற்றப் பாதைகளாவன மணாலி முதல் லடாக் வரை நுப்ரா பள்ளத்தாக்கு இந்தஸ் பள்ளத்தாக்கு இன்னபிற
கிலோமீட்டர்களுக்கு மேல்தளம் போடப்பட்டுள்ள ஏறத்தாழ  கிமீ  மைல் சாலைகள் லடாக்கில் உள்ளன தேசிய நெடுஞ்சாலை டி ஸ்ரீநகர் லேயை இணைக்கிறது
பத்தொன்பதாம் நூற்றாண்டின் மூன்றாவது கால் நூற்றாண்டு வரை வர்த்தகர்கள் ஏழு பாதைகள் வழியாக அமிர்தசரஸையும் யார்க்கண்டையும் இணைக்கும் லடாக் பாதை யில் ஆறு நாட்கள் பயணம் செய்தனர்
வழக்கமாக பயன்பாட்டில் இருக்கும் மற்றொரு பொதுவான பாதை மேற்கு திபெத்தின் நிர்வாக மையமாக இருக்கும் கார்டோக் வழியாக லேவிற்கும் லாசாவிற்கும் இடையே செல்லும் காலிம்பாங் பாதையாகும்
கார்டோக்கை குளிர்காலத்தில் இந்தஸ்ஸை நோக்கி நேராக மேலேறுவதன் வழியாகவோ அல்லது தாக்லாங் லா அல்லது சாங் லா வழியாக செல்வதன் மூலமோ அடையலாம்
கார்டோக்கிற்கு அப்பால் உள்ள செர்கோ லா பயணிகளை முக்கியமான லாசா சாலையோடு இணைக்கும் மானசரோவருக்கும் ரக்ஸச்லாலிற்கும் கொண்டு செல்கிறது
வேறு பாதைகள் ஹன்சாவோடும் சித்ராலோடும் லடாக்கை இணைக்கின்றன ஆனால் முந்தைய விஷயத்தோடு சம்பந்தப்படுத்தினால் தற்போது லடாக்கிற்கும் பாகிஸ்தானிற்கும் இடையே எந்த எல்லை கடத்தலும் இல்லை
ஸ்ரீநகரிலிருந்து வரும் பயணிகள் தங்களுடைய பயணத்தை சோனாமார்க்கிலிருந்து திராஸ் மற்றும் கார்கில்  மீ  அடி வழியாக சோஜி லா பாதையிலிருந்து  மீ  அடி தொடங்கி நாமிகா லா  மீ  அடி மற்றும் ஃபாடு லா மீ  அடி வழியாக செல்கின்றனர்
இது வரலாற்றுக் காலங்களிலிருந்து பாரம்பரியான நுழைவாயிலாக இருக்கிறது என்பதுடன் ஒவ்வொரு ஆண்டும் நவம்பர் அல்லது டிசம்பர் மாதம்வரை ஏப்ரல் அல்லது மேயிலிருந்து போக்குவரத்திற்காக திறந்துவிடப்படுகிறது
இருப்பினும் அதிகரித்துவரும் காஷ்மீர் தீவிரவாதம் காரணமாக இந்தப் பகுதிக்கான முக்கிய பாதைவழி ஸ்ரீநகர்கார்கில்லே பாதையிலிருந்து சோஜி லா வழியாக இமாச்சல பிரதேசத்திலிருந்து உயரமான மணாலிலே நெடுஞ்சாலைக்கு மாற்றப்பட்டிருக்கிறது
இந்த நெடுஞ்சாலை ரோதாங் லா  மீ  அடி பாரலாசா லா  மீ  அடி லுங்கலசா லா  மீ  அடி மற்றும் தாங்லங் லா  மீ  அடி மற்றும் மூர் சமவெளிகள் ஆகிய நான்கு பாதைகளைக் கடந்துசெல்கிறது என்பதுடன் இது உறைபனி சாலைகளிலிருந்து அகன்ற பின்னர் மே மற்றும் நவம்பர் மாதங்களுக்கு இடையில் மட்டுமே திறக்கப்படுகிறது
இன்றும் கூட பெரும்பாலான பள்ளத்தாக்குகள் கிராமங்கள் மற்றும் உயர் மேய்ச்சல் நிலங்களுக்கு இணைப்பாக மட்டுமே இருக்கும் லடாக் சிக்கலான மலைப்பாதை வலையமைப்பினால் குறுக்கும் நெடுக்குமான பாதைகளைக் கொண்டதாக இருக்கிறது
பல மாதங்களும் லடாக்கின் ஒரு முனையிலிருந்து மற்றொரு முனைக்கும் அல்லது இமாச்சல பிரதேசத்திலிருந்தும்கூட மலையேற்றம் செய்வது பயணிகளுக்கு சாத்தியமாக இருக்கிறது
பெரும் எண்ணிக்கையிலான பாதைகளும் குறைந்த எண்ணிக்கையிலான சாலைகளும் அளிப்புகளை மறுசேகரம் செய்துகொள்வதற்கு போதுமான சாலை அணுகலை ஒருவர் பெறுவதற்கு உதவுகிறது ஆனால் மோட்டார் சாலைகளில் நடந்துசெல்வதை முற்றிலுமாக தவிர்த்துவிடுகின்றனர்
லேயில் ஒரு விமான நிலையம் உள்ளது அங்கிருந்து ஜெட் ஏர்வேஸ் ஏர் டெக்கான் இந்தியன் ஏர்வேஸ் ஆகியவற்றில் டெல்லிக்கு தினசரி விமானங்களும் ஸ்ரீநகர் மற்றும் ஜம்முவிற்கு வாராந்திர விமானங்களும் இருக்கின்றன
ராணுவப் போக்குவரத்திற்காக தௌலத் பெக் ஓல்டியிலும் பெக்சேவிலும் இரண்டு விமான தளங்கள் இருக்கின்றன பெரும்பான்மையினராக திபெத்தியர்கள் மோன்கள் மற்றும் தார்துகளோடு பல்வேறு இன மக்களும் கலந்த ஏறத்தாழ  பேரை லடாக் மக்கள் தொகையினராக கொண்டுள்ளது
புரோப்கா எனப்படும் தஹானு குடியேறிகள் திபெத்திய பௌத்தர்களின் வழிவந்தவர்கள் என்பதுடன் அவர்களுடைய அசலான தார்திக் பாரம்பரியங்கள் மற்றும் பழக்கவழக்கங்களில் பெரும்பாலானவற்றை அப்படியே தக்கவைத்திருக்கின்றனர்
இருப்பினும் திராஸை சுற்றியிருக்கும் தார்துகள் இஸ்லாமிற்கு மதம் மாறியிருக்கின்றனர் என்பதுடன் காஷ்மீரி அண்டை அயலரால் வலுவான தாக்கத்தை பெற்றிருக்கின்றனர்
இஸ்லாமைப் பிரதானமாக கொண்டிருக்கும் ஜம்மு காஷ்மீரைப் போன்று இல்லாமல் லே மாவட்டத்திலும் கார்கில் மாவட்டத்தின் சங்ஸ்கார் பள்ளத்தாக்கி்ல் இருக்கும் பெரும்பாலான லடாக்கியர்களும் திபெத்திய பௌத்தர்கள் ஆவர் அதேசமயம் கார்கில் மாவட்டத்திலிருக்கும் மீதமுள்ள மக்கள் ஷியா முஸ்லீம்கள் ஆவர்
லேவிலும் கார்கி்ல் நகரங்களிலும் சில காஷ்மீர் வழிவந்த சன்னி முஸ்லீம்கள் இருக்கின்றனர் சங்ஸ்காரில் பதூம்களும் இருக்கின்றனர்
களின் முற்பகுதியிலிருந்து சீன ஆட்சியிலுள்ள எல்லைப்பகுதி முழுவதிலிருந்தும் சாங் தாங் நாடோடிகள் தப்பித்து வந்ததால் நாடோடிகளின் எண்ணிக்கை அதிகரித்தது
இருப்பினும்  பேர்கள் வரையிலான நாடோடிகள் குறிப்பாக கார்னாக் சமுகத்தைச் சேர்ந்தவர்கள் நாடோடி வாழ்வைத் துறந்துவிட்டு லே நகரத்தில் குடியேறிவிட்டனர்
காஷ்மீரி அல்லது மத்திய ஆசிய வர்த்தகர்கள் மற்றும் லடாக்கிய பெண்கள் வழிவந்த முஸ்லீம் அர்கான்கள் லே மற்றும் கார்கில் நகரங்களில் வசிக்கின்றனர்
மற்ற லடாக்கியர்களைப் போன்று கார்கில் நுப்ரா சுரு பள்ளத்தாக்கு மற்றும் பால்திஸ்தான் பால்திஸ்கள் தங்களுடைய தோற்றம் மற்றும் மொழியில் வலுவான திபெத்திய தொடர்பை வெளிப்படுத்துகின்றனர் என்பதுடன் கடந்த சில நூறு ஆண்டுகள் வரை பௌத்தர்களாக இருந்தவர்களாவர்
ஆம் ஆண்டு இந்திய மக்கள்தொகை கணக்கெடுப்பின்படி மக்கள்தொகையில்  சதவிகிதத்தினர் பௌத்தர்கள்  சதவிகிதத்தினர் முஸ்லீம்கள்  சதவிகிதம் இந்துக்கள்  சதவிகிதம் பிறர்
லடாக்கிற்குள்ளாக பலவகையான பேச்சுவழக்குகள் உள்ளன எனவே சாங்பா மக்களின் மொழி கார்கிலில் உள்ள பூரிக்பா அல்லது சங்ஸ்காரிஸ் மக்களிடமிருந்து குறிப்பிடத்தக்க அளவிற்கு மாறுபடலாம் ஆனால் அவை பரஸ்பரம் புரிந்துகொள்ளக் கூடியவையாகும்
முக்கியமான வர்த்தகப் பாதைகளில் தனது நிலைகளைக் கொண்டுள்ளதன் காரணமாக லேயின் இனக் கலவை மற்றும் மொழி ஆகியவை வெளிநாட்டினரின் தாக்கத்தால் வளம் பெற்றிருக்கிறது
பாரம்பரியமாக லடாக்கிய மொழி பழமையான திபெத்திய மொழியிலிருந்து வேறுபடக்கூடிய எழுத்து வடிவத்தைப் பெற்றிருக்கவில்லை ஆனால் சமீபத்தில் பல லடாக்கிய எழுத்தாளர்களும் பேச்சு வழக்கை திபெத்திய எழுத்துருவில் பயன்படுத்தத் தொடங்கியுள்ளனர்
நிர்வாகப் பணி மற்றும் கல்வி ஆகியவை ஆங்கிலத்திலேயே நடத்தப்படுகின்றன இருப்பினும் உருது கடந்த காலத்தில் பெரிய அளவிற்கு பயன்படுத்தப்பட்டுள்ளது என்பதுடன் களில் இருந்து குறைந்துவருகிறது
உயர்ந்தபட்ச அளவு  இல் புரோக்பாஸ்கள் போதுகள் குறைந்தபட்சமாக  ஆம் ஆண்டில்  ஆண்களுக்கு  பெண்கள் என்ற அளவிற்கு இருந்த லே மாவட்டத்திற்கான பால் விகிதம் ஆம் ஆண்டில்  என்ற அளவிற்கு குறைந்தது கார்கில் மாவட்டத்தில் இது  இல் இருந்து  ஆக குறைந்தது இந்த இரண்டு மாவட்டங்களிலுமான நாட்டுப்புற பால் விகிதம் ஏறத்தாழ
வயதுவந்தோர் பால்விகிதம் பெரும் எண்ணிக்கையிலான பெரும்பாலும் ஆண்கள் பருவகால மற்றும் புலம்பெயரும் தொழிலாளர்கள் மற்றும் வியாபாரிகளின் எண்ணிக்கையைக் காட்டுகிறது
சதவிகித லடாக் மக்கள்தொகையினர் கிராமங்களில் வசிக்கின்றனர்  ஆகிய ஆண்டுகளிலான வருடாந்திர மக்கள்தொகை வளர்ச்சி விகிதம் லே மாவட்டத்தி்ல்  சதவிகிதம் கார்கில் மாவட்டத்தில்  சதவிகிதம் ஆகும் லடாக்கிய கலாச்சாரமும் திபெத்திய கலாச்சாரம் போன்றதே
லடாக்கிய உணவு திபெத் சமையல்திபெத்திய உணவோடு மிகவும் பொதுவானதாக இருக்கிறது துப்கா நூடுல் சூப் மற்றும் சம்ப்பா லடாக்கில் நம்பா எனப்படும் வறுக்கப்பட்ட பார்லி மாவு ஆகியவை மிக முக்கியமான உணவுப் பொருட்களாக இருக்கின்றன
பணம் அடிப்படையிலான பொருளாதாரத்தை நோக்கி லடாக் சென்றபோது இந்தியச் சமவெளிகளிலிருந்து கிடைக்கும் உணவுகள் மிகவும் பொதுவானவையாகிவிட்டன
மத்திய ஆசியாவின் மற்ற பகுதிகளில் இருப்பதைப் போன்று தேநீரானது திடமான தேநீர் வெண்ணெய் மற்றும் உப்பு கொண்டு தயாரிக்கப்படுகிறது இது பெரிய பாத்திரத்தில் வைத்து கலக்கப்படுகிறது இது கலக்கப்படும்போது உருவாக்கும் ஓசையை வைத்து குர்குர் சா என்றும் அறியப்படுகிறது
மிகவும் உபரியான பார்லி விழாக்களுக்கென்று பிரத்யேகமாக அருந்தக்கூடிய ஆல்கஹால் பானமான சாங் காக நொதிக்க வைக்கப்படுகிறது லடாக்கின் கட்டிடக்கலை திபெத் மற்றும் இந்தியத் தாக்கங்களைப் பெற்றிருக்கிறது என்பதுடன் துறவுமட கட்டிடக்கலை ஆழமான பௌத்த அணுகுமுறையை வெளிப்படுத்துகின்றன
இரண்டு சக்கரங்களுடன் இருக்கும் பௌத்த சக்கரம் ஒவ்வொரு காம்பாவிலும் பொதுவாகக் காணப்படக்கூடியதாகும் லாமயுரு லிகிர் திக்ஸே ஹெமிஸ் அல்ச்சி மற்றும் ரிட்சாங் காம்போக்கள் உட்பட
பல வீடுகளும் துறவுமடங்களும் உயரமாக தெற்குநோக்கி சூரிய ஒளி படும்படியாக கட்டப்பட்டிருக்கின்றன என்பதோடு கடந்தகாலங்களில் இவை பாறைகளையும் மரங்களையும் கொண்டு கட்டப்பட்டன ஆனால் இப்போது கற்கள் மற்றும் செங்கற்களோடு கான்கிரீட் கொண்டு கட்டுவது பொதுவானதாகிவிட்டது
திபெத்திய இசையைப் போன்று லடாக்கிய பௌத்த இசைத் திருவிழாக்கள் மதத்தின் ஒருங்கிணைந்த பகுதியாக திபெத்திய அல்லது சமஸ்கிருத பாடல் ஓதுதலோடு சம்பந்தப்பட்டிருக்கிறது
இந்த பாடல் ஓதுதல்கள் சிக்கலான புனித நூல்களிலிருந்து உரை விளக்குதல் அல்லது பல்வேறு திருவிழாக்களின் கொண்டாட்டங்களில் செய்யப்படுபவையாக இருக்கின்றன
அளவீட்டு காலம் இல்லாமல் பாடப்படும் யாங் ஓதுதல் எதிரொலிக்கும் மத்தளத்துடன் கீழ்ஸ்தாயியில் நீளமான சொற்களுடன் பாடப்படுகிறது
பௌத்த துருப்கா பாரம்பரியத்தின் முதன்மை மையமான ஹெமிஸ் துறவுமடம் மற்ற பிரதான லடாக்கிய துறவுமடங்களைப் போன்றே வருடாந்திர முகமூடி நடனத்தை நடத்துகிறது
இந்த நடனம் நன்மைக்கும் தீமைக்கும் இடையில் நடக்கும் போராட்டத்தை வகைமாதிரியாக விவரித்து இறுதியில் நன்மையே வெற்றிபெறுகிறது என்பதாக முடிகிறது நெசவுத்தொழில் கிழக்கு லடாக்கிய பாரம்பரிய வாழ்வின் ஒரு பகுதியாக இருக்கிறது
ஆண்களும் பெண்களும் வெவ்வேறு தறிகளில் நெய்கின்றனர் வெல்வெட்டினாலான கோன்ச்சாக்கள் நுட்பமாக சித்திர வேலைப்பாடு செய்யப்பட்ட இடுப்புக்கச்சை மற்றும் காலணிகள் தொப்பிகள் உள்ளிட்டவை வகைமாதிரியான ஆடையணிகள் ஆகும்
மதகுருக்கள் வண்ணமயமான முகமூடிகள் அணிந்து சிம்பல்கள் புல்லாங்குழல்கள் மற்றும் டிரெம்பெட்டுகளின் லயத்திற்கேற்ப நடனமாடுவர்
பௌத்த துறவுமடங்கள் நடத்தும் பிரார்த்தனைக் கொடிகளை ஏற்றுதல் தங்காக்களை காட்சிப்படுத்துதல் அம்பெய்தல் போட்டிகள் ஒரு பொய் திருமணம் மற்றும் குதிரைபோலோ ஆகியவை இந்தத் திருவிழாவின் சில சிறப்பம்சங்களாகும் ஜனவரியில் இயற்கையான உறைபனியில் மட்டுமே விளையாடப்படும் பனி ஹாக்கி தற்போது லடாக்கில் மிகவும் பிரபலமான விளையாட்டாக இருக்கிறது
அம்பெய்துதல் லடாக்கில் பாரம்பரியமான விளையாட்டாகும் பல கிரமங்களும் இப்போதும் அம்பெய்தும் போட்டிகளை நடத்துகின்றன இவற்றில் பாரம்பரிய நடனம் குடிப்பது மற்றும் சூதாடுவது ஆகியவை விளையாட்டாக கருதப்படுகின்றன
லடாக்கின் மற்றொரு பாரம்பரியமான விளையாட்டான போலோ பால்திஸ்தானுக்கு தனித்துவமானது என்பதுடன் பால்டி இளவரசியை தாயாக கொண்ட சிங்கே நாம்ஜியால் அரசரால்  ஆம் நூற்றாண்டின் மத்தியில் அறிமுகப்படுத்தப்பட்டிருக்கலாம் மற்ற மாநிலங்களிலிருந்து லடாக்கை வேறுபடுத்திக்காட்டும் லடாக் சமூகத்தின் சிறப்பம்சம் என்னவெனில் இந்தியாவின் மற்ற நாட்டுப்புற பகுதிகளோடு ஒப்பிடுகையில் லடாக் பெண்கள் உயர் தகுதியையும் சமமான சுதந்திரத்தையும் அனுபவிக்கிறார்கள் என்பதாகும்
உடன்பிறந்தோரை திருமணம் செய்வது தாய்வழி மரபுரிமையும் ஜம்மு காஷ்மீர் அரசாங்கத்தால் சட்டத்திற்கு புறம்பானது என்று அறிவிக்கப்பட்ட  ஆம் ஆண்டுகளுக்கு முற்பகுதி வரை லடாக்கில் பொதுவானதாகவே இருந்தன இருப்பினும் இவை இன்னும் சில பகுதிகளில் காணப்படுகின்றன
காங்பூ அல்லது சின்ன வீடு எனப்படும் மற்றொரு வழக்கத்தில் குடும்பத்தில் உள்ள மூத்த மகன் போதுமான அளவிற்கு முதிர்ச்சியடைந்ததும் குடும்பத்தின் மூத்த உறுப்பினர் குடும்ப விவகாரங்களிலிருந்து ஓய்வுபெற்று தனக்கு வேண்டிய அளவிற்கான சொத்துக்களை மட்டும் எடு்ததுக்கொண்டு குடும்பத்தின் தலைமையை அவரிடம் கொடுத்துவிடுவதாகும் கலாத்சேயில் வசிக்கும் எங்களுடைய மதபோதகர் சில வாரங்களுக்கு முன்பு தந்தையானார் அந்த கிராமத்து மக்கள் மாவில் செய்த மலையாடு ஒன்றை அவருக்கும் அவருடைய மனைவிக்கும் பரிசாக கொடுத்தனர்