Alzheimer Nedir?
Yayın tarihi: 26/01/2025 | Güncelleme tarihi: 26/03/2025

İçindekiler
- Alzheimer Belirtileri Nelerdir?
- Alzheimer Neden Olur?
- Alzheimer Nasıl Teşhis Edilir?
- Vasküler Demans Nedir? Alzheimer Hastalığına Bağlı Olmayan Demans (bunama) Nedenleri Nelerdir? Tedavi Yöntemleri Korunmak İçin Neler Yapılabilinir?
- Alzheimer Hastalığına Bağlı Olmayan Demans (bunama) Nedenleri Nelerdir?
- Tedavi Yöntemleri
- Korunmak İçin Neler Yapılabilinir?
- Alzheimer Hastalığına Hangi Bölüm Bakar?
Alzheimer hastalığı en sık görülen bunama nedenidir. Özellikle bellekle ilgili beyin hücrelerinin geri dönüşümsüz ilerleyici hasarı ile giden bir hastalıktır. En sık bulguları hafıza kaybı, konuşma bozuklukları, karmaşık işlerin yapılmasında güçlük, zaman ve mekan algısında bozulma, cisimleri ve yüzleri tanıma yetisinde kayıp, yol-yön tayininde güçlük, depresyon, kişilik ve davranış değişiklikleridir.
Alzheimer Belirtileri Nelerdir?
- Hafıza kaybı
- İletişim zorluğu
- Kompleks görev zorluğu
- Planlama ve organizasyon zorluğu
- Koordinasyon ve motor fonksiyonlar zorluğu
- Kaybolma gibi şaşırma sorunları
- Kişilik değişiklikleri
- Muhakeme yetersizliği
- Uygunsuz davranış
- Paranoya
- Ajitasyon (sinirlilik saldırganlık)
- Halüsinasyonlar
Alzheimer Neden Olur?
Günümüzde çok araştırılan bu konunun cevabı oldukça karmaşık ve tek bir nedene bağlı olmayıp, genetik ve çevresel faktörlerin birlikte etkisi ile geliştiği düşünülmektedir. Alzheimer hastalarının yaklaşık % 30’unda ailede bunama öyküsü vardır. Bununla birlikte genetik risk faktörleri tek başına yeterli değildir. Birçok Alzheimer hastasının ailesinde de hastalığın olmadığı bilinmektedir. Beyin dokusundaki iltihabı cevap, beyin hücrelerinin enerji gereksiniminin sağlanamaması gibi mekanizmaların da üzerinde durulmaktadır.
- Yaş: Alzheimer hastalarının toplam sayısı ve yeni tanı alanların sıklığı yaşla birlikte belirgin artış göstermektedir. 65 yaş üstü 100 kişiden  8’inde  Alzheimer hastalığı görülmektedir. Ancak, Alzheimer hastalığı yaşlanmanın doğal bir parçası değildir, fakat yaşlanmanın etkilerinin Alzheimer hastalığı gelişimini arttırdığı görüşü kabul görmektedir.
- Genetik: APOE4 taşıyıcılığı
- Eğitim: Yüksek eğitim düzeyinin Alzheimer hastalığına karşı koruyucu olabileceği yönünde görüşler bildirilmektedir. Düşük eğitim düzeyinde hastalığın sıklığı artmaktadır.
- Kafa Travması: Ciddi kafa darbelerinin hastalık için risk faktörü olabileceği düşünülmektedir.
- Damar Hastalıkları: Kan basıncı, kan yağları yüksekliği, şeker hastalığı gibi aterosklerotik (damar sertliği) risk faktörlerinin Alzheimer Hastalığını riskini artırmaktadır.
- Geçmişte Depresyon : Depresyonun da olumsuz etkileri bildirilmektedir.
Alzheimer Nasıl Teşhis Edilir?
Alzheimer hastalığı tanısını koyduran tek bir test olmayıp, bir dizi testler ve değerlendirmeler sonucu diğer bunama yapan nedenlerin de dışlanması ile tanısı konulmaktadır.  Demans (bunama) ile başvuran ve Alzheimer Hastalığı tanısından şüphe edilen hastaların hekime kendileri ile birinci derecede ilgilenen yakınlarının gelmeleri önem taşımaktadır. Çünkü hastanın günlük yaşam aktivitelerinin ne oranda yitirildiğinin saptanması, ev içi faaliyetleri, mali durum idaresi, sosyal ilişkileri, kişilikte herhangi bir değişiklik olup olmadığının anlaşılması için hasta yakınlarının görüşleri önem taşımaktadır. Hastanın sağlık durumunu değerlendirmek bunamaya yol açacak diğer hastalıkların varlığını araştırmak önem taşımaktadır. Zihinsel durum değerlendirmeleri; bellek, mantık, yürütme yeteneği, problem çözme, dil yeteneklerinin değerlendirilmesini sağlayan bir dizi testi içermektedir.  Ek olarak kas hareketlerini, koordinasyonu, genel beceri durumunu değerlendirmek gerekmktedir. Nörolojik değerlendirmeye eşlik edebilen ve ayırıcı tanıya giren hastakıklar için mutlaka psikiyatrik değerlendirmede eklenmelidir. Nöropsikolojik incelemeler, beyin görüntülemesi (tomografi veya manyetik rezonans görüntüleme), kan tetkikleri, beyin omurilik sıvısı incelemeleri  ve gerekirse PET (Pozitron emisyon tomografisini) değerlendirmesi yapılır.
Vasküler Demans Nedir?
Demansın en yaygın ikinci türü olan vasküler demans beyninize giden kan damarlarında azalan veya bloke kan akışına bağlı beyin hasarının bir sonucu olarak meydana gelir. Genelde yüksek tansiyonlu insanlarda veya geçmişte inme veya kalp krizi geçirmiş insanlarda meydana gelir.
- Beyin damarlarının hastalıkları
- Kanser
- Dahili hastalıklar (karaciğer ve böbrek hastalıkları, tiroit hastalıkları gibi)
- Beyinin darbeye maruz kalması
- Alkol kullanımı
- Menenjit
- Bazı ilaçların kullanımı
- Beslenme ile ilgili bozukluklar
- Psikiyatrik bozukluklar
Çoğu demans türü tedavi edilemez. Ancak, doktorlar semptomlarınızı yönetmenize yardımcı olacaktır. Demans semptomlarının tedavisi semptomların gelişmesinin yavaşlamasına veya minimize edilmesine yardımcı olabilir.
Demans tedavisinde kullanılan ilaçlar (donepezil, rivastigmin, galantamin, memantin) hastalığın evresine ve hastanın kullanabileceği forma göre seçilir.
Bunların dışında uyku bozukluğu gibi diğer semptomları veya hastalıkları tedavi etmek için başka ilaçlar eklenebilir.
Medikal tedavi dışında demanslı hastaların yaşam tarzını düzenlemek, onlar ile iletişimi artırmak, hastaları egzersize, zihinsel aktivitelere teşvik ettirmek hastaların ve bakım üstlenenlerin yaşam konforunu artırmaktadır.
- Demansı önlemenin kesin bir yolu yoktur ama yardımcı olabilecek bazı adımlar atabilirsiniz. Bunun için;
- Zihninizi aktif tutun,
- Fiziksel ve sosyal olarak aktif olun,
- Sigarayı bırakın,
- Kan basıncınızı, kan şekerinizi ve kolestrolü dengede tutun
- Sağlıklı bir diyeti sürdürün ( Beslenme programında fazla yağlı gıdalardan uzak durulmalı ve yağ oranı azaltılmalıdır. Alkol tüketiminde kaçınılmalıdır, Her hafta mutlaka yağlı balık tüketilmelidir. Özellikle somon balığı barındırdığı omega 3 yağ asitleri yönüyle beyin açısından oldukça faydalı bir balıktır. Bol sebze ve meyve tüketilmelidir. Yeterli sıvı tüketimi yapılmalıdır.)
Alzheimer Hastalığına Hangi Bölüm Bakar?
Alzheimer hastalığı için başvurulacak bölüm Nöroloji bölümüdür . Ancak, ileri evrelerde ve hastalığın ilerleyişine göre psikiyatri, geriatri (yaşlı sağlığı) ve psikolog desteği de tedavi sürecine dahil olabilir.
Dr. Öğr. Üyesi Meltem CAN İKE Nöroloji Uzmanı