T.C. Yargıtay Başkanlığı - 9. Hukuk Dairesi
Esas No: 2024/12136
Karar No: 2025/2024
Karar Tarihi: 25.02.2025

Dava Konusu:
Davacı vekili dava dilekçesinde; davacının davalı işverenin Rusya'daki işyerinde 01.02.2011-24.02.2015 tarihleri arasında hidrolik ustası olarak net 1.800,00 USD ücretle çalıştığını, iş bitimi nedeniyle davacının işine son verildiğini, davacının haftanın 7 günü şantiyede kalarak 08.00-19.00 saatleri arası 1 saat yemek molası ile çalıştığını, davacının ayda iki gün hafta tatili yaptığını, dinî bayramların ilk günü dışında tüm resmî tatil günlerinde çalıştığını, fazla çalışma ve tatil ücretlerinin ödenmediğini, davacının yıllık ücretli izinlerini kullanamadığını belirterek kıdem ve ihbar tazminatları ile fazla çalışma, hafta tatili, ulusal bayram ve genel tatil ile yıllık ücretli izin alacaklarının davalıdan tahsiline karar verilmesini talep etmiştir.

Yargıtay Kararı:
Uyuşmazlık, davacının ücretinin doğru belirlenip belirlenmediği, iş sözleşmesinin feshi ve fazla çalışma, hafta tatili, ulusal bayram ve genel tatil ile yıllık ücretli izin alacaklarının ispatı hususlarındadır.
5718 sayılı Milletlerarası Özel Hukuk ve Usul Hukuku Hakkında Kanun'un 24. maddesinin birinci fıkrasına göre hukuk seçimi, taraflarca açıkça yapılabileceği gibi zımni olarak da yapılabilir. Yabancılık unsuru taşıyan bir iş sözleşmesinin varlığı karşısında, Türk hukukuna göre açılmış bir davada davalı tarafça en geç cevap dilekçesi ile yabancı hukukun uygulanması gerektiği yönünde itirazda bulunulmaması yahut en geç ön inceleme duruşmasında tarafların hukuk seçimi konusunda anlaşmamış olmaları durumunda, uyuşmazlığa uygulanacak olan hukukun Türk hukuku olarak zımnen seçilmiş olduğunun kabulü gerekir. Buna göre somut uyuşmazlığa Türk hukukunun uygulanmasında bir isabetsizlik bulunmamaktadır.
1. Tarafların iddia, savunma ve dayandıkları belgelere, uyuşmazlığın hukuki nitelendirilmesi ile uygulanması gereken hukuk kurallarına, dava şartlarına, yargılamaya hâkim olan ilkelere, ispat kurallarına ve temyiz olunan kararda belirtilen gerekçelere göre davalı vekilinin tüm, davacı vekilinin aşağıdaki paragrafın kapsamı dışındaki temyiz itirazları yerinde görülmemiştir.
2. 4857 sayılı İş Kanunu'nun 32/1 hükmünde genel anlamda ücret, bir kimseye bir iş karşılığında işveren veya üçüncü kişiler tarafından sağlanan ve para ile ödenen tutar olarak tanımlanmıştır.
Çalışma yaşamında daha az vergi ya da sigorta pirimi ödenmesi amacıyla zaman zaman, iş sözleşmesi veya ücret bordrolarında gösterilen ücretlerin gerçeği yansıtmadığı görülmektedir. Bu durumda gerçek ücretin tespiti önem kazanır. İşçinin kıdemi, meslek ünvanı, fiilen yaptığı iş, işyerinin özellikleri ve emsal işçilere ödenen ücretler gibi hususların imzalı bordrolarda yer alan ücretin gerçeği yansıtmadığı şüphesini ortaya çıkarması durumunda, bu konuda tanık beyanları gözetilmeli ve gerekirse işçinin meslekte geçirdiği süre, işyerinde çalıştığı tarihler, meslek ünvanı ve fiilen yaptığı iş bildirilerek ilgili meslek odaları, işçi ve işveren kuruluşlarından emsal ücretin ne olabileceği araştırılmalı ve tüm deliller birlikte değerlendirilerek bir sonuca gidilmelidir.
Somut uyuşmazlıkta davacı, davalı işyerinin yurt dışında bulunan şantiyesinde hidrolik ustası olarak çalıştığını ve ücretinin aylık net 1.800,00 USD olduğunu beyan etmiş; davalı taraf ise davacının saat ücretinin 5,10 USD olduğunu savunmuştur. Bölge Adliye Mahkemesince davacı tanığı ...'nin beyanı da dikkate alınarak davacının 5,10 USD saat ücreti ile çalıştığı kabul edilerek hüküm kurulmuşsa da bu tespit dosya kapsamına uygun düşmemektedir.
Davacı tanığı ....; "Davacı hidrolik ustası olarak çalışıyordu. Bildiğim kadarıyla davacı ben işten ayrıldıktan sonra yaklaşık 1.5 yıl çalıştı. Davacı 1.800,00 USD ücret alıyordu," şeklinde beyanda bulunduktan sonra davalı vekilinin sorusu üzerine "Biz Türkiyeden rusyaya giderken saat başı ücretle çalışacağımız söylenmişti. Sözleşmede saat ücreti yazılıydı. Ancak ücretin saatlik ücrete göre hesaplanıp hesaplanmadığını bilmiyorum. Ücretler bazı aylar 2.200,00 USD ye denk geliyordu, bazı aylarda 1.800,00 USD ye denk geliyordu, bu iki tutar arasındaki rakamlarda da ücret ödemesi oluyordu.fazla mesaiyle ilgili bordrolarda bir takım tahakkuklar oluyordu, ancak biz bu bordroları anlayamıyorduk," şeklinde açıklama yapmış; diğer davacı tanığı da davacının 1.800,00 USD ücret aldığını beyan etmiştir.
Dosya kapsamındaki ücret bordrolarının imzasız olduğu ve bu bordrolarda son saat ücretinin 5,10 USD olduğunun belirtildiği, iş sözleşmesinde ise saat ücretinin önce 4,10 USD sonra 4,95 USD olarak gösterildiği anlaşılmaktadır.
Tüm dosya kapsamındaki bilgi ve belgeler, davacının kıdemi, yaptığı işin niteliği ve tanık beyanları hep birlikte değerlendirildiğinde; davacının ücretinin net 1.800,00 USD olduğu kabul edilerek dava konusu alacakların hesaplanması yerine yazılı şekilde hüküm kurulması hatalı olup bozmayı gerektirmiştir.
Diğer yandan; ücret bordrosundaki ücretin, davacının gerçek ücret miktarını yansıtmadığının anlaşılması hâlinde, bordroların imzalı ve imzasız oluşuna göre bir ayrım yapılması gerekmektedir. Bu hâlde imzalı bordroda yer alan fazla çalışma saati davacıyı bağlayacağından, davacı bordrodaki süreden daha fazla süre ile çalıştığını ancak yazılı bir delil ile ispat edebilir. Davacının imzalı bordrodaki süreden daha fazla çalıştığını yazılı delil ile ispat etmesi hâlinde, bordroda ödendiği belirtilen fazla çalışma ücreti davacının gerçek ücreti üzerinden hesaplanan alacaklardan mahsup edilir. İmzalı bordrodaki fazla çalışma süresinden daha fazla çalışma yapıldığının yazılı kayıtlar ile ispat edilememesi durumunda, bordrodaki fazla çalışma saati ile bağlı kalınarak değerlendirme yapılır. Yani bordrodaki fazla çalışma süresinin işçinin gerçek fazla çalışma süresini yansıttığı, ancak karşılığı olan ücretin gerçek fazla çalışma ücretini yansıtmadığı kabul edilir. Davacının bordrodaki fazla çalışma süresinin karşılığı olan fazla çalışma ücreti gerçek ücret miktarı üzerinden yeniden hesaplanır. Bu hâlde de bordrodaki tahakkuk miktarı hesaplanan alacaktan mahsup edilir.
Ücret bordrosunun imzasız olması hâlinde ise davacının bordroda görünen fazla çalışma süresinden daha fazla çalıştığını tanık delili dâhil olmak üzere her türlü delil ile kanıtlaması mümkündür. Bu durumda ispat edilen fazla çalışma ücretinin davacının gerçek ücreti üzerinden hesaplanması gerektiğinde tereddüt olmamalıdır. Ayrıca hesaplanan bu alacaklardan bordroda tahakkuk eden ve ödendiği banka kayıtları ile sabit olan miktarın mahsubu gerektiği de göz ardı edilmemelidir. Ancak bankaya ödenen miktar gerçek ücreti karşılamıyorsa bu durumda imzasız bordroda gösterilen tahakkuklar banka aracılığı ile ödense bile fazla çalışma alacağı ödemesi olarak sayılamayacağından hesaplanan alacaklardan mahsup edilmemelidir.
Aynı ispat kuralları hafta tatili ve ulusal bayram ve genel tatil ücreti alacakları için de geçerlidir.
Yapılan açıklamalara göre somut uyuşmazlıkta; ücret bakımından yapılan bozma da dikkate alındığında, davacının ücreti net 1.800,00 USD kabul edilerek bu miktarı aşan ve imzasız bordrolarda tahakkuk ettirilmiş olan fazla çalışma, hafta tatili ile ulusal bayram ve genel tatil alacaklarına ilişkin banka aracılığı ile yapılan ödemelerin hesaplamalardan mahsup edilmesi gerektiği de göz ardı edilmemelidir.