T.C. Yargıtay Başkanlığı - 9. Hukuk Dairesi
Esas No: 2024/13759
Karar No: 2025/2394
Karar Tarihi: 06.03.2025

Dava Konusu:
Davacı vekili dava dilekçesinde; davalıların müvekkili işyerinde yürürlükte bulunan bir toplu iş sözleşmesi bulunmasına rağmen davalıların kendilerince oluşturdukları sözcü heyeti tarafından bir kısım maddi taleplerde bulunulduğunu, üretimin sürekliliğinin mecburiyeti nedeniyle bir kısım taleplerin müvekkili tarafından kabul edildiğini, davalılar tarafından elde edilen maddi menfaatler ile yetinilmeyerek 2015 Temmuz ve Ağustos aylarında ek maddi menfaat talebinde bulunulduğunu, anlaşma sağlanamaması üzerine davalıların kışkırtması, tehditleri ve cebir uygulaması nedeniyle 26.08.2015 tarihinde işyerinde üretimin durdurulduğunu, bu tarihten sonra işçilerin fabrika önünde ... yaptıklarını ve çalışmak isteyen işçilerin de çalışmalarına izin vermediklerini, davacı işyerinde 26.08.2015 tarihinden 10.09.2015 tarihine kadar üretim yapılamadığını bu nedenle müvekkili Şirketin zarara uğradığını ileri sürerek uğranılan maddi zararın davalılardan tahsiline karar verilmesini talep etmiştir.

Yargıtay Kararı:
Taraflar arasında hukuki dinlenilme hakkının ihlal edilip edilmediği uyumazlık konusudur.
2709 sayılı Türkiye Cumhuriyeti Anayasası’nın (Anayasa) 36/1 hükmünde, herkesin yargı mercileri önünde davacı veya davalı olarak iddiada bulunma ve savunma hakkına sahip olduğu belirtilmiştir. Dolayısıyla mahkemeye erişim hakkı, Anayasa’nın 36. maddesinde güvence altına alınan hak arama özgürlüğünün bir unsurudur (AYM, Birinci Bölüm, B.No: 2017/32699, 12.01.2021, §23).
Anayasa’nın 90. maddesinin son fıkrasında temel hak ve özgürlüklere ilişkin milletlerarası andlaşmalarla kanunların aynı konuda farklı hükümler içermesi nedeniyle çıkabilecek uyuşmazlıklarda milletlerarası andlaşma hükümlerinin esas alınacağı ifade edilmiştir. Buna göre ülkemizin de taraf olduğu Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesi'nin (AİHS) 6. maddesinde ayrıntılı şekilde düzenlenen adil yargılanma hakkına ilişkin hükmün hukukumuzun bir parçası olduğu vurgulanmalıdır.
Gerek Anayasa gerekse AİHS düzenlemelerine uygun olarak 6100 sayılı Kanun’un 27. maddesinde düzenlenen "Hukuki dinlenilme hakkı”nın temel unsurları anılan maddede tek tek belirtilmiş, böylece uygulamada bu temel yargısal hak konusundaki tereddütlerin önüne geçilmesi amaçlanmıştır.
Bu unsurlardan ilki bilgilenme hakkıdır. Bu çerçevede, öncelikle tarafların gerek yargı organlarınca gerek karşı tarafça yapılan işlemler konusunda bilgilendirilmeleri zorunludur. Kişinin kendisinden habersiz yargılama yapılarak karar verilmesi, kural olarak mümkün değildir. Hak sahibinin kendisi ile ilgili yargılama ve yargılamanın içeriği hakkında tam bir şekilde bilgi sahibi olması sağlanmalıdır.
Bu hakkın ikinci unsuru, açıklama ve ispat hakkıdır. Taraflar, yargılamayla ilgili açıklamada bulunma, bu çerçevede iddia ve savunmalarını ileri sürme ve ispat etme hakkına sahiptirler. Her iki taraf da bu haktan eşit şekilde yararlanır. Bu durum silahların eşitliği ilkesi olarak da ifade edilmektedir. Avrupa İnsan Hakları Mahkemesine (AİHM) göre silahların eşitliği ilkesi, davanın bir tarafını, diğer taraf karşısında belirli bir dezavantaj içine sokmayacak şartlar altında, her bir tarafın deliller de dâhil olmak üzere, davasını ortaya koymak için makul ve kabul edilebilir olanaklara sahip olması zorunluluğu şeklinde ifade edilmiştir (... İnceoğlu, Adil Yargılanma Hakkı, Anayasa Mahkemesine Bireysel Başvuru El Kitapları Serisi-4, 2018, s.115).
Hukuki dinlenilme hakkının üçüncü unsurunu tarafların iddia ve savunmalarını yargı organlarının tam olarak dikkate alıp değerlendirmesi oluşturmaktadır. Bu değerlendirmenin de kararların gerekçesinde yapılması gerekir. Anayasa’nın 36. maddesine göre mahkemelerin, tarafların dayanaklarını, iddialarını ve delillerini etkili bir biçimde inceleme görevi vardır. Dolayısıyla mahkemelerce, yargılamanın taraflarınca ileri sürülen iddialar ve gösterilen deliller gereği gibi incelenmek zorundadır.
Somut uyuşmazlıkta davanın reddine dair İlk Derece Mahkemesi kararına karşı davacı vekilince istinaf yoluna başvurulması üzerine Bölge Adliye Mahkemesince ispat yükünün davacı üzerinde olduğu, davacı iddiasını ispat edemediğinden davanın reddine karar verilmesinin isabetli olduğu gerekçesiyle istinaf başvurusunun esastan reddine karar verilmiştir.
Dairemizce temyiz incelemesi sırasında Ankara Bölge Adliye Mahkemesi 30. Hukuk Dairesine hitaben yazılan 21.01.2025 tarihli dosya eksiklik talep yazısı ile, dava dosyası ve ekleri içerisinde davacı vekili tarafından sunulan 10.12.2019 tarihli dilekçeden önceki belgelere fiziken rastlanılmamış olduğu ve bu belgelerin bir kısmının UYAP sistemine de taranarak aktarılmadığı belirtilerek anılan eksik evrakın fiziken Dairemize gönderilmesi istenilmiştir. Eksiklik talep yazısının gereği Polatlı 3. Asliye Hukuk (İş) Mahkemesince yerine getirilerek 22.01.2025 tarihli yazıyla eksik olduğu belirtilen evrak Dairemize gönderilmiştir.
Söz konusu süreç dikkate alındığında, İlk Derece Mahkemesince yapılan yargılama sırasında dosya içerisinde bulunan ve Dairemiz eksiklik talebi üzerine gönderilen belgelerin Bölge Adliye Mahkemesince yapılan istinaf incelemesi sırasında dosyada bulunmadığı ve bu nedenle Bölge Adliye Mahkemesince ilgili belgeler değerlendirilmeksizin karar verildiği anlaşılmaktadır. Oysa hukuki dinlenilme hakkının istinaf aşamasında da gözetilmesi gerektiği uyuşmazlık dışıdır. Bölge Adliye Mahkemesince tarafların iddia ve savunmaları ile sundukları delillerin tam olarak dikkate alınıp değerlendirilmemesi hukuki dinlenilme hakkının ihlali niteliğindedir.
Açıklanan sebeplerle Bölge Adliye Mahkemesince verilen kararın, istinaf aşamasında dosya kapsamında mevcut olmadığı için incelenemeyen evrak incelenerek sonuca gidilmesi ve böylece hukuki dinlenilme hakkının sağlanması bakımından usulden bozulması gerekmiştir.