T.C. Yargıtay Başkanlığı - 9. Hukuk Dairesi
Esas No: 2025/2215
Karar No: 2025/3721
Karar Tarihi: 22.04.2025

Dava Konusu:
Davacı vekili dava dilekçesinde; müvekkili Sendika üyesi davacının davalı Bakanlığa bağlı İstanbul Tersane Komutanlığı işyerinde elektronikçi iş ve meslek kolunda çalıştığını, Sağlık Kuralları Bakımından Günde Azami Yedi Buçuk Saat Veya Daha Az Çalışılması Gereken İşler Hakkında Yönetmelik'in (Yönetmelik) "7,5 saat çalışabilecek işler" başlıklı 4. maddesine aykırı olarak günde 7,5 saat çalışması gerekirken, 8,5 saat çalıştırıldığını, ara dinlenme süresinin düşümüyle günlük çalışma süresinin sekiz saat olduğunu ve davacının günlük yarım saat fazla çalışması olduğunu ancak fazla çalışma ücretinin ödenmediğini, davacının maruz kaldığı lehim malzemesinin kurşun ve kalay bileşenlerinden oluştuğunu, ölçüm yapıldığı esnada tehlikeli ortam bulunmasa dahi konuya ilişkin emsal içtihatlar gereği davacının daima çalışma ortamının tehlike sınırları içinde bulunduğunun kabulü gerektiğini, 2011 ve 2015 yıllarında yapılan ölçüme dair tablolarının sunulduğunu, kan değerlerinde kurşuna rastlanan işçilerin sonuçlarının sunulduğunu, işçinin iş yapmaktan kaçınma hakkının dahi bulunduğunu, işyerinde yürürlükte bulunan dönem toplu iş sözleşmelerinin 25 ve 33. maddelerinde fazla çalışma ücretlerinin %80 zamlı ücret üzerinden ödeneceğinin hükme bağlandığını, konuya ilişkin emsal içtihatlarda Yönetmelik gereği günlük 7,5 saat çalışma ile sınırlandırılan işlerde günlük 7,5 saatin aşılması hâlinde yapılan çalışmaların fazla çalışma olarak nitelendirilmesi gerektiğini, toplu iş sözleşmesi hükümlerine göre günlük 7,5 saati aşan çalışmaların %80 zamlı ücret üzerinden ödenmesi gerektiğini, yine davalı işyerinde yürürlükte olan toplu iş sözleşmesinin 52. maddesine göre, Yönetmelik gereği günlük 7,5 saat veya daha az çalışması gereken işlere fiilî çalışma sürelerine %14 oranında kısa çalışma primi ödeneceğinin düzenlendiğini ancak davacıya davacıya kapsamda olmasına rağmen kısa çalışma priminin ödenmediğini ileri sürerek fazla çalışma ücreti ile kısa çalışma primi alacaklarının davalıdan tahsiline karar verilmesini talep etmiştir.

Yargıtay Kararı:
Uyuşmazlık, davacının Yönetmelik kapsamında olup olmadığı, dava konusu alacakların ispat ve hesaplanması ile hükmedilen faize ilişkindir.
1. Tarafların iddia, savunma ve dayandıkları belgelere, uyuşmazlığın hukuki nitelendirilmesi ile uygulanması gereken hukuk kurallarına, dava şartlarına, yargılamaya hâkim olan ilkelere, ispat kurallarına ve temyiz olunan kararda belirtilen gerekçelere göre davalı vekilinin aşağıdaki paragrafların kapsamı dışındaki temyiz itirazları yerinde görülmemiştir.
2. Somut uyuşmazlıkta davacı, fiilen yaptığı görevi nedeniyle Yönetmelik kapsamında olduğunu, ancak işvereni davalı Kurum ile üyesi olduğu Sendika arasından bağıtlanan toplu iş sözleşmesi hükümlerinden yararlandırılmadığını ileri sürerek alacak talebinde bulunmuş; hükme esas alınan bilirkişi raporunda davacının yürürlük tarihinden itibaren toplu iş sözleşmesinden yararlandığı kabulü ile 15.10.2017 tarihinden itibaren talep konusu alacaklar hesaplanmıştır.
6356 sayılı Sendikalar ve Toplu İş Sözleşmesi Kanunu’nun 39/1 hükmünde "taraf işçi sendikasına üye olmak" toplu iş sözleşmesinden yararlanma koşuludur. Maddenin 2. Fıkrasında ise "Toplu iş sözleşmesinden, sözleşmenin imzalanması tarihinde taraf sendikaya üye olanlar yürürlük tarihinden, imza tarihinden sonra üye olanlar ise üyeliklerinin taraf işçi sendikasınca işverene bildirildiği tarihten itibaren yararlanır." düzenlemesi yer almaktadır. Madde metnine göre toplu iş sözleşmesinin imza tarihinde sendika üyesi olmayan işçilerin toplu iş sözleşmesinden yararlanmaları üyeliklerinin işverene bildirilmesi ile mümkündür.
İlk Derece Mahkemesince; davacının toplu iş sözleşmesi hükümlerinden yürürlük tarihi itibarıyla yararlanabileceğine karar verilmiş ise de dosya içeriğine göre davacı işçi, 11.12.2017 tarihinde Sendikaya üye olduğundan, 22.08.2017 tarihinde imzalanan ve 01.03.2017-28.02.2019 tarihleri arasında yürürlükte olan 26. Dönem Toplu İş Sözleşmesi'nden ancak üyeliğinin davalı işverene bildirildiği tarihten itibaren yararlanabilir.
İlk Derece Mahkemesince; davacının Sendikaya üyeliğinin hangi tarihte davalı işverene bildirildiği araştırılmadan eksik inceleme ile yazılı şekilde hüküm kurulması hatalı olup bozmayı gerektirmiştir.
3. Diğer yandan kısa çalışma primi alacağı bakımından, bilirkişi raporunda belirtilen temerrüt tarihlerinden itibaren faize hükmedilmiş ise de 23.08.2019 tarihinde imzalanan 01.03.2019-28.02.2021 tarihleri arasındaki dönemi kapsayan toplu iş sözleşmesinden önce yürürlükte olan toplu iş sözleşmelerinde bu alacak kalemi için bir ödeme günü belirlenmiş değildir. Bu durumda uyuşmazlık konusu dönemin tamamı yönünden toplu iş sözleşmelerinde yer alan ödeme gününe göre tayin olunan temerrüt tarihlerinin uygulanması doğru olmamıştır.
Dairemizin yerleşik uygulaması uyarınca, işçi muaccel alacaklarını tek tek belirtmek kaydıyla ihtarname ile işvereni temerrüde düşürebilir. Söz konusu ihtarnamede alacak miktarlarının belirtilmesi gerekmez. Dava tarihinden önce yürütülen arabuluculuk süreci sonucunda anlaşma yapılamadığına dair düzenlenen son tutanak bu bağlamda değerlendirildiğinde dava konusu alacakların dava tarihinden önce arabuluculuk aracılığıyla talep edilmesi karşısında davalı işverenin arabuluculuk son tutanak tarihi itibarıyla temerrüde düştüğünün kabulü gerekmektedir. Bu sonuç davalı işverenin usulüne uygun davet edilmesine rağmen arabuluculuk görüşmelerine katılmadığı durumlarda da geçerlidir.
Dolayısıyla kısa çalışma primi alacağına ilişkin olarak 01.03.2019 tarihindeki önceki dönem yönünden arabuluculuk son tutanak tarihinden itibaren faize hükmedilmesi gerekirken yazılı şekilde karar verilmesi de hatalıdır.