T.C. Yargıtay Başkanlığı - 9. Hukuk Dairesi
Esas No: 2025/1179
Karar No: 2025/1980
Karar Tarihi: 24.02.2025

Dava Konusu:
Davacı vekili dava dilekçesinde; müvekkilinin davalı işyerinde bilgi teknoloji destek elemanı olarak işe başladığını, davalı ile alt işverenler arasında yapılan sözleşmelerin muvazaalı olduğunu ileri sürerek en başından davalı işçisi olduğunun tespiti ile kıdem tazminatı, ücret, ikramiye, fazla çalışma ve sosyal haklara ilişkin alacaklarının davalıdan tahsiline karar verilmesini talep etmiştir.

Yargıtay Kararı:
Dosya içeriğine, bozmanın mahiyeti ve kapsamına göre taraflar arasındaki uyuşmazlık, asıl işveren alt işveren ilişkisinin muvazaaya dayanıp dayanmadığı ve bunun işçilik haklarına etkileri ile usuli kazanılmış hak noktasında toplanmaktadır.
1. Temyizen incelenen Mahkeme kararında ve kararın gerekçesinde hukuk kurallarının somut olaya uygulanmasında bir isabetsizlik bulunmadığı ve bozmaya uyulmakla karşı taraf yararına kazanılmış hak durumunu oluşturan yönlerin ise yeniden incelenmesine hukukça imkân bulunmadığı anlaşılmakla; davalı vekilinin aşağıdaki paragrafın kapsamı dışındaki temyiz itirazları yerinde görülmemiştir.
2. Taraflar arasında bozma ile davalı lehine oluşan usulî kazanılmış hakka uygun karar verilip verilmediği uyuşmazlık konusudur.
Usulî kazanılmış hak kavramına ilişkin yerleşik ilke Dairemizin 29.06.2022 tarihli ve 2022/7746 Esas, 2022/8494 Karar sayılı ilâmında;
"Bilindiği üzere; 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanununda (keza mülga 1086 sayılı Hukuk Usulü Muhakemeleri Kanununda) "usulî kazanılmış hak" kavramına ilişkin açık bir hüküm bulunmamaktadır. Bu kurum, davaların uzamasını önlemek, hukuki alanda istikrar sağlamak ve kararlara karşı genel güvenin sarsılmasını önlemek amacıyla Yargıtay uygulamaları ile geliştirilmiş, öğretide kabul görmüş ve usul hukukunun vazgeçilmez, ana ilkelerinden biri haline gelmiştir. Anlam itibariyle, bir davada, mahkemenin ya da tarafların yapmış olduğu bir usul işlemi ile taraflardan biri lehine doğmuş ve kendisine uyulması zorunlu olan hakkı ifade etmektedir.
Mahkemenin, Yargıtayın bozma kararına uyması ile bozma kararı lehine olan taraf yararına bir usuli kazanılmış hak doğabileceği gibi, bazı konuların bozma kararı kapsamı dışında kalması yolu ile de usuli kazanılmış hak gerçekleşebilir. (Yargıtay İBK 9.5.1960 tarih 21/9, RG. 28.6.1960-10537) Hükmün bir kısmının bozma kapsamı dışında bırakılmasının amacı bu kısımların doğru olduğunu belirlemek, bozmanın sınırlarını çizmek ve bu şekilde usulü kazanılmış hakları oluşturup, korumaktır. Yargıtay tarafından bozulan bir hükmün bozma kararının kapsamı dışında kalmış olan kısımları lehine olan taraf yararına usuli kazanılmış hak oluşturur (04.02.1959 gün ve 13/5 sayılı YİBK)." şeklinde açıklanmıştır.
Somut uyuşmazlıkta, İlk Derece Mahkemesince bozma öncesi verilen kararda, 45.990,26 TL ücret alacağının kabulüne karar verilmiştir. Kararın davacı tarafından temyizi üzerine Dairece, davacı vekilinin tüm, davalı vekilinin bir kısım temyiz itirazlarının reddine karar verilmek suretiyle bozma kararı verilmiştir.
Bozma kararından sonra yapılan yargılama sonucunda davanın kısmen kabulüne karar verilerek 59.094,83 TL ücret alacağının davalıdan tahsiline karar verilmiş ise de bozma ile davalı lehine oluşan usulî kazanılmış hakkın ihlal edildiği anlaşılmaktadır. Mahkemece ücret alacağı yönünden 45.990,26 TL alacağın hüküm altına alınması gerekirken usulî kazanılmış hak gözetilmeksizin 59.094,83 TL alacağın hüküm altına alınması hatalı olup bozmayı gerektirmiştir.